J. G. Ballard

Zatopiony Świat

Przełożył: Maciej Świerkocki

Rozdział I. Na plaży hotelu Ritz

Było kilka minut po ósmej i zbliżał się już straszliwy upał. Kerans wyjrzał z hotelowego balkonu i przypatrywał się słońcu, wstającemu za gęstymi gajami olbrzymich roślin nagozalążkowych, porastających obficie dachy opuszczonych domów towarowych czterysta jardów dalej, po wschodniej stronie laguny. Nieubłaganą moc słońca czuło się wyraźnie nawet przez masywne, oliwkowozielone, pierzaste liście. Tępe, załamane promienie bębniły po nagiej piersi i ramionach Keransa, wyciskając z niego pierwsze krople potu. Założył ciężkie okulary przeciwsłoneczne, żeby osłonić oczy. Tarcza słońca nie była już ostro zarysowaną kulą, lecz szeroką, rozdętą elipsą, ciągnącą się na wschodnim widnokręgu niczym gigantyczny meteor, którego odbicie zamieniało martwo ołowianą powierzchnię laguny w oślepiającą tarczę miedzi. W południe, za niecałe cztery godziny, woda będzie wyglądała jak ogarnięta pożogą.

Zazwyczaj Kerans budził się o piątej i docierał do stacji badań biologicznych na czas, by popracować przynajmniej cztery lub pięć godzin, zanim upał stanie się nie do zniesienia, ale dzisiejszego ranka nie chciało mu się opuszczać chłodnego, klimatyzowanego schronienia hotelowego apartamentu. Przygotowanie i zjedzenie śniadania zajęło mu dwie godziny, a potem zapisał aż sześć stron w swoim dzienniku, celowo ociągając się z wyjściem do pracy, dopóki pod hotelem nie pojawi się łódź patrolowa pułkownika Riggsa, Kerans wiedział bowiem, że wtedy będzie już za późno, by udać się na stację. Pułkownik zawsze miał ochotę na przynajmniej godzinną pogawędkę, zwłaszcza gdy mógł ją podtrzymać kilkoma koktajlami, byłoby więc co najmniej wpół do dwunastej, kiedy musiałby wyjść, a wtedy Kerans myślałby już tylko o lunchu w bazie.

Z niewiadomej przyczyny Riggs się jednak spóźniał. Być może dłużej niż zwykle patrolował pobliskie laguny, a może czekał na Keransa na stacji badawczej. Przez chwilę Kerans zastanawiał się, czy nie spróbować złapać go przez nadajnik zainstalowany w hallu przy radiostacji, ale odbiornik był przecież przywalony stertą książek i miał rozładowaną baterię. Kapral dowodzący radiostacją w bazie poskarżył się Riggsowi, kiedy jego wesoła poranna audycja składająca się ze starych piosenek pop i lokalnych wiadomości, jak wczorajszy atak dwóch iguan na helikopter czy ostatnie pomiary temperatury i wilgotności powietrza, została nagle przerwana w połowie pierwszej pozycji programu. Ale Riggs spostrzegł podświadomą próbę ze strony Keransa, żeby zerwać kontakt z bazą – staranna przypadkowość piramidy książek kryjących nadajnik stała w zbyt jaskrawej sprzeczności z jego drobiazgową w innych wypadkach schludnością i tolerancyjnie zgodził się zaakceptować jego potrzebę odosobnienia.

Wychylony przez poręcz balkonu ponad leniwą wodą, w której odbijały się jego kanciaste, chude ramiona i wymizerowany profil, Kerans przyglądał się, jak jedna z niezliczonych burz termicznych rozrywa kępę olbrzymich skrzypów, porastających brzegi potoku prowadzącego do laguny. Zakleszczone między okolicznymi budynkami a kolejnymi warstwami inwersji termicznej sto stóp nad powierzchnią wody, bąble powietrza nagrzewały się błyskawicznie, a potem eksplodowały, wystrzelając w górę jak uwolnione z uwięzi balony, niespodziewanie pozostawiając za sobą rozbrzmiewającą detonacją próżnię. Wtedy wiszące nad potokiem kłęby pary rozpraszały się na kilka sekund i pośród wysokich na sześćdziesiąt stóp roślin rozpętywało się wściekłe, miniaturowe tornado, które przewracało skrzypy jak zapałki. Burza kończyła się równie raptownie, jak się zaczęła, a wielkie, przypominające kolumny pnie osuwały się obok siebie w wodę niczym ociężałe aligatory.

Z racjonalnego punktu widzenia Kerans wmawiał sobie, że postąpił roztropnie, nie opuszczając hotelu – burze wybuchały ostatnio coraz częściej, w miarę wzrostu temperatury – ale w głębi duszy wiedział, że został w mieszkaniu, ponieważ pogodził się już z przeświadczeniem, iż niewiele pozostało do zrobienia. Sporządzanie map biologicznych stało się bezcelową zabawą, jako że nowa flora rozrastała się dokładnie wzdłuż granic przewidzianych jeszcze przed dwudziestu laty. Kerans był pewien, że nikt w Camp Byrd na północnej Grenlandii nie zadaje sobie trudu, żeby choć katalogować jego raporty, a co dopiero je czytać.

Ba, stary doktor Bodkin spreparował nawet chytrze rzekomą relację naocznego świadka, jednego z sierżantów pułkownika Riggsa, zawierającą opis wielkiego jaszczura, obdarzonego wyglądającą jak żagiel gigantyczną płetwą grzbietową, a widzianego podobno w jednej z lagun i przypominającego pod każdym względem pelikozaura, przedpotopowego gada, żyjącego niegdyś na terenach dzisiejszej Pensylwanii. Gdyby ten raport został odczytany literalnie, a więc jako doniosły meldunek, zapowiadający powrót ery wielkich gadów, natychmiast zwaliłaby się im na kark cała armia ekologów wraz z jednostką taktycznej broni jądrowej i rozkazem ruszenia na południe przy zachowaniu stałej prędkości dwudziestu węzłów na godzinę. Ale, nie licząc rutynowego potwierdzenia odbioru, z Grenlandii nie nadszedł żaden sygnał. Być może specjaliści w Camp Byrd byli już tak wymęczeni, że nawet nie mieli siły się śmiać.

Pod koniec miesiąca pułkownik Riggs i jego szczupły oddział operacyjny planowali zakończyć badanie miasta (Kerans zadawał sobie pytanie, czy był to niegdyś Berlin, Paryż czy może Londyn) i powinien ruszyć na północ, biorąc na hol stację badawczą. Keransowi trudno było uwierzyć, że kiedyś opuści apartament w nadbudówce na dachu hotelu, gdzie mieszkał przez ostatnie pół roku. Przyznawał chętnie, że znakomita reputacja Ritza była z pewnością zasłużona – na przykład łazienka, wyposażona w umywalki z czarnego marmuru, pozłacane krany i lustra, przypominała nieco boczną kaplicę w katedrze. W pewien dziwny sposób sprawiała mu przyjemność myśl, że jest ostatnim gościem, mieszkającym w tym hotelu, że wkroczył w decydującą fazę swego własnego życia – choć czekała go jeszcze wiodąca na północ odyseja szlakiem zatopionych miast, mająca skończyć się ostatecznie powrotem do Camp Byrd i jego krzepiącej dyscypliny – i że stanie się świadkiem pożegnalnego zachodu słońca, ostatniego w długiej i wspaniałej historii hotelu.

Mieszkanie u Ritza zajął dzień po przyjeździe, nie mogąc się doczekać, kiedy zamieni ciasną kabinę stacji badawczej, zastawioną stołami laboratoryjnymi, na przestronne, wysokie sale recepcyjne wyludnionego hotelu. Przyzwyczaił się już od tamtej pory, że naturalne tło jego-codzienności stanowią bogato zdobione, obite brokatem meble i secesyjne posągi z brązu, stojące w niszach korytarzy, i rozsmakował się w subtelnej atmosferze melancholii, spowijającej ostatnie pozostałości cywilizacji, która zaginała praktycznie bezpowrotnie. Wiele innych budynków wokół laguny osunęło się już, pod muł, odsłaniając swoją tandetną konstrukcję, i teraz, na zachodnim brzegu Ritz stał samotnie w majestatycznym odosobnieniu, a bujna, błękitna pleśń, porastająca tu i ówdzie dywany w mrocznych korytarzach, dodawała mu tylko dziewiętnastowiecznej godności.

Apartament, który zajmował Kerans, zbudowano kiedyś dla pewnego mediolańskiego finansisty, mieszkanie zostało wice bogato umeblowane i wyposażone. Zasłony przeciwsłoneczne zachowały idealną szczelność, choć pierwszych sześć kondygnacji budynku stało już pod wodą, ściany nośne zaczynały pękać, a dwustupięć-dziesięcioamperowe urządzenie klimatyzacyjne pracowało stale bez wytchnienia. Mimo że pokoju nie zajmował przed nim nikt od dziesięciu lat, niewiele kurzu osiadło na kominkach, stołach o pozłacanych brzegach i fotograficznym tryptyku portretowym, stojącym na biurku obitym skórą krokodyla – oto finansista, oto finansista i jego nijaka, dobrze odkarmiona rodzina, a oto finansista i jeszcze bardziej nijaki pięćdziesięciopiętrowy biurowiec. Na zdjęciach nie było ani jednej skazy. Szczęśliwie dla Keransa poprzedni lokator wyprowadził się w pośpiechu, dlatego kredensy i szafy pełne były rozmaitych skarbów, jak rakiety do squasha z rączkami z kości słoniowej, ręcznie malowane szlafroki i barek, zawierający spory zapas starych i rzadkich już obecnie gatunków whisky i brandy.

Olbrzymi komar z gatunku Anopheles, niemal wielkości ważki, plunął mu w twarz świstem powietrza, a potem zanurkował w dół, w kierunku pływającego nabrzeża, przy którym stał zacumowany katamaran Keransa. Słońce wciąż kryło się za roślinnością po wschodniej stronie laguny, ale narastający upał wywabiał wielkie drapieżne owady z kryjówek w całym hotelu. Kerans nie miał ochoty opuszczać balkonu, żeby schronić się za zasłoną z drucianej plecionki. W świetle poranka nad laguną zawisło niezwykłe, żałobne piękno: ponure, zielonoczarne liście skrzypów i paproci, intruzów z triasowej przeszłości, i na wpół zatopione dwudziestowieczne gmachy o białych ścianach odbijały się razem w ciemnej tafli wody, jak dwa połączone z sobą światy, zawieszone gdzieś na rozstaju dróg w czasie. Złudzenie prysnęło na chwilę, kiedy ogromny pająk wodny rozpruł oleistą powierzchnię laguny mniej więcej sto jardów od brzegu.

W oddali, gdzieś za zatopionym o pół mili na południe korpusem dużej gotyckiej budowli, zakaszlał i zakrztusił się silnik Diesla. Kerans wrócił do pokoju, zamknął druciane drzwi balkonu i poszedł do łazienki, żeby się ogolić. Z hotelowych kranów woda nie ciekła już od dawna, ale Kerans urządził sobie zbiornik w brodziku, pieczołowicie destylując wodę w kotle na dachu, która spływała do środka rurką, wprowadzoną do łazienki przez okno.

Choć miał dopiero czterdzieści lat, zarost zbielał mu wskutek działania radioaktywnego fluoru, zawartego w wodzie, ale wyblakła, po żołniersku ostrzyżona czupryna i głęboka, bursztynowa opalenizna odmładzały Keransa przynajmniej o dziesięć lat. Chroniczny brak apetytu i kolejne nawroty malarii wysuszyły mu szorstką skórę na policzkach, podkreślając jeszcze ascetyczność jego fizjonomii. Podczas golenia przyglądał się krytycznie swoim rysom, obmacując zwężającą się powierzchnię twarzy, ugniatając palcami więdnące mięśnie, które powoli zmieniały kształt jego oblicza, odsłaniając głęboko uśpioną dotąd osobowość. Z ironicznym dystansem wodził chłodnymi, niebieskimi oczami po swojej twarzy, a choć z natury był introwertykiem, teraz wydawał się sobie jeszcze spokojniejszy i bardziej zrównoważony niż kiedykolwiek dotąd. Nieco nieśmiałe zainteresowanie swoim własnym światem, z jego prywatnymi rytuałami i obrzędami, minęło bez śladu. Jeśli trzymał się z dala od Riggsa i jego ludzi, to po prostu dla świętego spokoju, nie zaś wskutek mizantropii.

Wychodząc wybrał ze sterty ubrań, pozostawionych w szafie przez finansistę, kremową jedwabną koszulę z monogramem, a potem wślizgnął się w starannie zaprasowane spodnie, ozdobione metką jakiejś firmy odzieżowej z Zurychu. Zamknąwszy szczelnie podwójne drzwi apartamentu, będącego jakby szklanym boksem, ukrytym w murach z cegieł, zbiegł po schodach na dół.

Stał już na pływającej przystani, kiedy przebudowany z łodzi desantowej kuter pułkownika Riggsa dobijał do jego katamaranu. Riggs stał na dziobie – schludny, wytworny mężczyzna, jedną nogę w bucie z wysoką cholewą trzymał wspartą na rampie, przypatrując się krętym strumieniom i wiszącym dżunglom, jak niegdyś pierwsi badacze w Afryce.

– Dzień dobry, Robercie – powitał Keransa, zeskakując na chwiejną platformę nabrzeża, zbudowanego z pięćdziesięciogalonowych beczek, powiązanych razem wewnątrz drewnianej ramy. – Cieszę się, że jeszcze jesteś w hotelu. Mam coś do zrobienia, coś, w czym możesz mi pomóc. Mógłbyś zwolnić się na jeden dzień ze stacji?

Kerans pomógł mu wejść na betonowy balkon, należący do apartamentu na siódmym piętrze.

– Oczywiście, pułkowniku. Właściwie już się zwolniłem.

Technicznie rzecz biorąc personel stacji badawczej podlegał Riggsowi i Kerans powinien był poprosić go o pozwolenie, ale stosunki między nimi były raczej bezceremonialne. Współdziałali ze sobą od blisko trzech lat, odkąd stacja i jej wojskowa eskorta zaczęły powoli przemieszczać się na pomoc przez europejskie laguny. Riggs pozwalał Keransowi i Bodkinowi stosować dowolne metody pracy, sam bowiem miał dość roboty przy nanoszeniu na mapy zmieniających się ciągle legend, zaznaczaniu nowych zatok i ewakuacji pozostałych mieszkańców. Jeśli chodzi o to ostatnie zadanie, potrzebował często pomocy Keransa, ponieważ ostatni mieszkańcy tonących miast byli na ogół psychopatami albo cierpieli na niedożywienie i chorobę popromienną.

Kerans kierował stacją badawczą i pełnił funkcję oficera medycznego zespołu. Wielu ludzi, których spotykali w podróży, wymagało natychmiastowej hospitalizacji, zanim można było przewieźć ich helikopterem na jeden z wielkich okrętów desantowych, dawniej transportujących czołgi, a teraz przewożących uchodźców do Camp Byrd. Byli wśród nich ranni żołnierze, odcięci od świata na dachu jakiegoś biurowca na bezludnych bagnach, konający pustelnicy, którzy duchowo wtopili się już całkowicie w miasta, gdzie spędzili całe swoje życie, zniechęceni korsarze, którzy pozostali na tyłach, żeby nurkować w poszukiwaniu łupu – wszystkich ich Riggs z humorem, ale stanowczo, odstawiał w bezpieczne miejsce, a Kerans pomagał mu, podając pacjentom środki przeciwbólowe lub uspokajające. Kerans uważał, że pomimo swej szorstkiej, żołnierskiej powierzchowności pułkownik jest w istocie sympatyczny i inteligentny, a poza tym tkwią w nim ukryte pokłady błazeńskiego humoru. Zastanawiał się czasami, czy nie zweryfikować swojej teorii i nie opowiedzieć Riggsowi o pelikozaurze wymyślonym przez Bodkina, ale porzucił w końcu ten zamiar.

Sierżant, który wziął udział w sfabrykowaniu historii pelikozaura, zimny, sumienny Szkot nazwiskiem Macready, wspiął się na drucianą siatkę, pokrywającą pokład kutra, i zaczął starannie usuwać z niej ciężkie liście i pnącza. Nikt z trzech pozostałych członków załogi nie ruszył się, żeby mu pomóc. Ich pokryte brunatną opalenizną twarze były wymizerowane i zapadłe. Siedzieli bez ruchu w szeregu, oparci o ściankę dziobową. Nieustanny upał i codzienne, potężne dawki antybiotyków wysysały z nich resztki życiowej energii.

Kiedy nad laguną wstało słońce, wsysając obłoki pary w swój wielki, złoty całun, Kerans poczuł okropny odór, bijący z powierzchni wody – słodki, gęsty zapach obumierającej roślinności i gnijących ciał zwierząt. Wokół wirowały olbrzymie muchy, tłukąc się o drucianą siatkę osłony kutra, a wielkie nietoperze pędziły nad nagrzewającą się coraz bardziej wodą do swoich gniazd, mieszczących się w zrujnowanych budynkach. Kerans zdał sobie sprawę, że laguna, jeszcze kilka minut temu wyglądająca z balkonu pięknie i pogodnie, w rzeczywistości nie jest niczym więcej, jak tylko wypełnionym śmieciami trzęsawiskiem.

– Chodźmy na taras – powiedział do Riggsa, ściszając głos, żeby żołnierze go nie usłyszeli. – Postawię ci drinka.

– Porządny z ciebie chłop. Cieszę się, że nabrałeś w tym hotelu wielkopańskich manier. Sierżancie, idę na górę, może uda mi się naprawić aparat destylacyjny doktora – zawołał Riggs, mrugając do Keransa, gdy Macready sceptycznym skinieniem głowy dał pułkownikowi znać, że słyszy.

Riggs użył niewinnego fortelu. Większość załogi zaopatrzyła się w piersiówki, toteż wiadomo było, że kiedy tylko uzyskają mrukliwą zgodę sierżanta, wyciągną flaszki i będą spokojnie popijać, dopóki Riggs nie wróci.

Kerans wlazł przez okno do sypialni, wychodzącej na pływające nabrzeże.

– W czym problem, pułkowniku?

– To jest właściwie twój problem. Wspinali się z trudem po schodach, a Riggs chlastał gumową pałką pnącza owinięte wokół poręczy.

– Jeszcze nie naprawiłeś windy? Zawsze uważałem, że Ritz to mocno przereklamowany hotel.

Pułkownik uśmiechnął się jednak z zadowoleniem, kiedy wstąpiwszy w czyste, chłodne niczym kość słoniowa powietrze apartamentu na dachu, zasiadł z przyjemnością w jednym z foteli w stylu Ludwika XV. Wszystkie meble miały złocone nogi.

– Cóż, jednak jest tu bardzo sympatycznie. Wiesz co, Robert? Zdaje mi się, że masz naturalny talent do wyszukiwania wyrzuconych przez morze skarbów. Kto wie, może zamieszkam tutaj razem z tobą. Są jakieś wolne pokoje?

Kerans potrząsnął głową, nacisnął guzik w ścianie i czekał, aż otworzy się barek, ukryty w atrapie biblioteczki.

– Spróbuj w Hiltonie. Mają tam lepszą obsługę, Odpowiedź była żartobliwa, ale choć Kerans lubił Riggsa, chciał go widywać możliwie jak najrzadziej. Teraz dzieliła ich laguna, a nieustanny klekot i łoskot, dochodzące z kuchni i zbrojowni w bazie, tłumiła bezpiecznie dżungla. Każdego z dwudziestoosobowej załogi znał przynajmniej dwa lata, ale nie licząc Riggsa i sierżanta Macready'ego oraz kilku chrapliwych chrząknięć i pytań, zadawanych pacjentom w lazarecie, Kerans nie rozmawiał z nikim od sześciu miesięcy. Nawet kontakty z Bodkinem ograniczył do minimum. Za obopólną zgodą obaj biolodzy zrezygnowali z wymiany uprzejmości i towarzyskich pogaduszek, które pomogły im przetrwać pierwsze dwa lata katalogowania materiałów i obróbki slajdów w laboratorium.

Ta pogłębiająca się izolacja i wzajemna rezerwa, którą zdradzali także inni członkowie zespołu, a na którą odporność wykazywał jedynie pełen optymizmu Riggs, przypominała Keransowi o słabnącym metabolizmie i biologicznym regresie wszystkich form zwierzęcych, mających wkrótce przejść głęboką metamorfozę. Czasami zastanawiał się, w jaką on wkracza właśnie fazę przemiany, pewien, że jego regres nie jest symptomem drzemiącej w nim schizofrenii, lecz starannym przygotowaniem do życia w całkowicie nowym środowisku, obdarzonym swoistą, wewnętrzną logiką i topografią, gdzie stare kategorie myślowe mogą stać się jedynie zawadą.

Nalał Riggsowi sporą porcję whisky, a swoją szklankę postawił na biurku i nieśmiało zdjął kilka książek ze stosu pokrywającego odbiornik radiowy.

– Próbowałeś kiedyś tego posłuchać? – zapytał Riggs z żartobliwą nutką nagany w głosie.

– Nie – odpowiedział Kerans. – Po co? Znamy już wszystkie wiadomości z wyprzedzeniem na trzy miliony lat.

– Ty nic nie wiesz. Naprawdę powinieneś od czasu do czasu włączać radio. Dowiedziałbyś się wielu ciekawych rzeczy. – Pułkownik odstawił szklankę i pochylił się do przodu. – Na przykład dziś rano usłyszałbyś, że dokładnie za trzy dni mamy się spakować i wynieść stąd na zawsze. – Kiwał potakująco głową, kiedy Kerans przyglądał mu się z niedowierzaniem. – Wczoraj w nocy dostaliśmy rozkaz z Camp Byrd. Podobno poziom wody wciąż się podnosi. Cała nasza praca poszła na mamę. Zresztą, zawsze uważałem, że tak będzie. Odwołane zostały także zespoły amerykańskie i rosyjskie. Temperatura na równiku dochodzi do stu osiemdziesięciu stopni Fahrenheita i stopniowo rośnie, a pasy deszczów sięgaj ą już dwudziestego równoleżnika. Przybywa też mułu…

Pułkownik urwał, przyglądając się Keransowi.

– Co ci jest? Nie cieszysz się, że wyjeżdżamy?

– Oczywiście, że się cieszę – odpowiedział mechanicznie Kerans. Trzymał w ręku pustą szklankę i chciał ją wstawić do barku, ale mimo to podszedł z roztargnieniem do kominka i zaczął przesuwać palcami po tarczy stojącego na nim zegara. Wydawało się, że czegoś szuka. – Więc mówisz, że wyjeżdżamy za trzy dni?

– Wolałbyś usłyszeć, że za trzy miliony dni? -Riggs wykrzywił twarz w szerokim uśmiechu. – Myślę, że w głębi ducha masz ochotę tu zostać.

Kerans podszedł do baru, ponownie napełnił sobie szklankę i opanował się. Udało mu się przeżyć monotonię i nudę poprzedniego roku tylko dzięki temu, że nauczył się wykraczać poza normalny świat czasu i przestrzeni, dlatego ten nagły powrót na ziemię chwilowo zbił go z tropu. Wiedział jednak, że istnieją po temu jeszcze inne motywy i przyczyny.

– Nie opowiadaj głupstw – odparł swobodnie. – Po prostu nie przypuszczałem, że będziemy się stąd wycofywać w takim pośpiechu. Ale, oczywiście, cieszę się, że wyjeżdżamy. Choć muszę przyznać, że mi się tu spodobało – potoczył szerokim gestem po pokoju. – Może dlatego, że to miejsce odpowiada mojemu temperamentowi dekadenta. A w Camp Byrd zamieszkam dla odmiany w połówce brudnej puszki po konserwach, gdzie moim jedynym wspomnieniem luksusu będzie piosenka Bouncing with Beethoven, jeśli nadadzą j ą kiedykolwiek w lokalnej audycji radiowej.

Riggs ryknął śmiechem na ten gderliwy przejaw poczucia humoru, a potem wstał i zapiął mundur.

– Jesteś doprawdy dziwakiem, Robercie. Kerans opróżnił szklankę jednym haustem.

– Posłuchaj, pułkowniku, chyba jednak nie będę mógł ci dzisiaj pomóc. Właśnie okazało się, że mam coś pilnego do roboty. – Zauważył, że Riggs powoli kiwa głową. – Ach, już rozumiem. Więc to był twój problem. Mój problem.

– Owszem. Widziałem się z Beatrice wczoraj wieczorem i dzisiaj rano, kiedy ogłoszono tę wiadomość. Musisz j ą przekonać, Robercie. Na razie zdecydowanie odmawia wyjazdu. Jak gdyby nie rozumiała, że tym razem to już koniec, że nie będzie tu więcej zespołów łącznościowych. Być może uda jej się przeżyć jeszcze z pół roku, ale w marcu, kiedy nadejdą deszcze, nie będziemy mogli podesłać tu nawet helikoptera. A poza tym, wtedy nie będzie to już nikogo obchodzić. Powiedziałem jej o tym wszystkim, ale ona odeszła po prostu bez słowa.

Kerans uśmiechnął się ponuro, wyobrażając sobie dobrze mu znane rozkołysane biodra i dumny diod.

– Beatrice bywa czasami dość trudna. – Grał na czas, w nadziei, że nie obraziła Riggsa. Żeby przekonać ją do zmiany zdania, trzeba było prawdopodobnie więcej niż trzech dni i Kerans chciał mieć pewność, że pułkownik będzie na nich czekał. – Ma złożoną osobowość, żyje jak gdyby na wielu poziomach naraz. Jeśli nie udaje się jej zsynchronizować myśli, zachowuje się jak obłąkana.

Wyszli. Kerans zamknął komory powietrzne i włączył alarmy termostatowe, żeby za dwie godziny temperatura powietrza wynosiła przyjemne osiemdziesiąt stopni w skali Fahrenheita. Kiedy schodzili na pływające nabrzeże, Riggs kilka razy przystawał, żeby posmakować chłodnego, złotawego powietrza w którymś z salonów wychodzących na lagunę i posykiwać na węże, sunące miękko po wilgotnych, porośniętych grzybem kanapach. Weszli na pokład kutra i Macready zatrzasnął za nimi drucianą siatkę drzwi.

Pięć minut później ruszyli spod hotelu na drugą stronę laguny. Katamaran ślizgał się i wirował za rufą kutra. Złote fale lśniły we wrzącym powietrzu, a otaczający ich pierścień potężnych roślin zdawał się tańczyć w rozedrganym powietrzu niczym zaklęta dżungla.

Riggs z poważną miną zerkał na zewnątrz przez siatkę.

– Dzięki Bogu, że dostaliśmy ten sygnał z Byrd. Już dawno powinni byli nas odwołać. Sporządzanie map nowych zatok na użytek jakiejś hipotetycznej przyszłości to absurd. Nawet jeśli wybuchy na Słońcu ustaną, minie co najmniej dziesięć lat, zanim ktoś podejmie poważniejszą próbę powrotu do tych miast. A do tej pory prawie wszystkie większe budynki pochłonie muł. Potrzeba by co najmniej dwóch dywizji, żeby wykarczować dżunglę tylko w tej jednej lagunie. Bodkin powiedział mi dziś rano, że korony niektórych roślin, i to wcale nie zdrewniałych, osiągają już wysokość ponad dwustu stóp. To jeden przeklęty ogród zoologiczny, nic więcej.

Pułkownik zdjął czapkę i potarł czoło, a potem spróbował przekrzyczeć narastający ryk dwóch zewnętrznych silników.

– Jeśli Beatrice zostanie tu jeszcze trochę dłużej, naprawdę oszaleje. A to przypomina mi, że jest jeszcze jeden powód, dla którego powinniśmy się stąd wynieść. – Riggs spojrzał na wysoką, samotną postać sierżanta Macready'ego, stojącego przy rumplu i wpatrującego się uporczywie w prutą kadłubem kutra wodę, a potem przeniósł wzrok na zapadłe, niesamowite twarze reszty załogi. – Powiedz mi. doktorze, czy dobrze ostatnio sypiasz?

Zaskoczony, Kerans odwrócił się, żeby obrzucić pułkownika uważnym spojrzeniem i upewnić się, czy w tym pytaniu nie kryje się przypadkiem odległa aluzja do jego związku z Beatrice Dahi. Riggs przypatrywał mu się swymi jasnymi, inteligentnymi oczami, trzymając pałkę w starannie wypielęgnowanych dłoniach.

– Bardzo dobrze – odparł ostrożnie Kerans. – Jak nigdy w życiu. A dlaczego pytasz?

Ale Riggs skinął tylko głową i zaczął wydawać krzykliwe komendy Macready'emu.

Rozdział II. Iguany

Z jednej z zatoczek, utworzonych przez strumień, wyłonił się duży nietoperz o spłaszczonym nosie, skręcając zaraz ostro w stronę kutra i wyjąc przy tym jak zły duch, wypędzony z chorego. Pracę sonaru zwierzęcia zakłócił labirynt ogromnych pajęczyn, rozsnutych w poprzek zatoki przez kolonie pająków pogońców, i dlatego nietoperz przeleciał zaledwie kilka stóp ponad drucianą osłoną nad głową Keransa, a potem poszybował wzdłuż linii zatopionych biurowców, buszując pośród olbrzymich, przypominających żagle liści paproci, porastających dachy domów. Wtem, kiedy przelatywał obok jednego z wystających gzymsów, jakieś nieruchome dotąd zwierze o przypominającym kamień łbie kłapnęło paszczą, chwytając nietoperza w locie. Rozległ się krótki, przeraźliwy pisk i Kerans zdążył jeszcze zobaczyć zmiażdżone skrzydła, znikające w zaciśniętych szczękach jaszczura, a potem gad wycofał się i po oliwili znów stał się niewidzialny wśród listowia.

Całą drogę w dół strumienia obserwowały ich wyciągnięte w oknach biurowców i domów towarowych iguany o nieruchomych, skamieniałych, sztywno uniesionych łbach. Rzucały się do wody w ślad torowy kutra, chwytając paszczami owady, wylatujące z szybu wentylacyjnego i z gnijących pni, a potem wpływały przez okna z powrotem do budynków i właziły po schodach na górę, by zająć opuszczone stanowiska obserwacyjne, kładąc się w poprzek ciał swoich towarzyszy, czasami po trzy naraz. Bez tych gadów laguny i strumienie pomiędzy biurowcami, częściowo skąpanymi w wodzie, częściowo zaś w bezmiernym upale, mogłyby się odznaczać jakimś zagadkowym, sennym pięknem, ale iguany i bazyliszki odbierały podobnym fantazjom wszelki urok, sprowadzając je do rzeczywistości. Jak wskazywały gniazda iguan, rozsiane po dawnych salach konferencyjnych, gady przejęły miasto we władanie. Stały się ponownie dominującą formą życia.

Patrząc na ich prastare, obojętne pyski, Kerans zaczynał rozumieć dziwny lęk, jaki budziły w nim te zwierzęta, przywołujące na myśl archaiczne wspomnienia przerażających dżungli paleocenu, kiedy to gady ustąpiły miejsca rodzącym się ssakom. Zaczynał pojmować nieubłaganą nienawiść, jaką odczuwa jeden gatunek zoologiczny wobec drugiego, mającego zająć jego miejsce.

Dotarłszy do krańca zatoki, wpłynęli do kolejnej laguny, na szeroki krąg ciemnozielonej wody, mierzący niemal pół mili średnicy. Pas czerwonych plastikowych boi oznaczał kanał, prowadzący do strumienia na drugim brzegu. Kuter miał zanurzenie niewiele ponad stopę. Sunęli równo po gładkiej tafli wody, a za nimi chylące się ku zachodowi słońce otwierało jej głębiny, widzieli więc wyraźnie zarysy pięcio- i sześciopiętrowych budynków, majaczących widmowo niby potężne upiory, tu i ówdzie zaś wystawał nad powierzchnię jakiś pokryty mchem dach, wzdłuż którego przesuwał się akurat kadłub statku.

Sześćdziesiąt stóp pod dnem kutra ciągnęła się pomiędzy domami prosta, szara promenada. Kiedyś widocznie przebiegała tu ulica, ponieważ przy krawężniku tkwiły nadal zardzewiałe, garbate muszle samochodów. Wiele lagun w środku miasta otaczały wciąż nienaruszone kręgi gmachów, do których wtargnęło – jeszcze niewiele mułu. Domów tych nie zdążyła także zarosnąć roślinność, wyjąwszy dryfujące kępy wodorostów sargasowych, toteż ulice i sklepy zachowały się w stanie niemal nietkniętym i wyglądały niczym jeziorne odbicie, którego pierwowzór w niewiadomy sposób zniknął na zawsze.

Większa część miasta zniknęła już bowiem dawno, jedynie zbrojone stalą budynki centrum finansowo-handlowego przetrwały nadejście fali powodziowej. Domy z cegły i jednokondygnacyjne fabryki na przedmieściach pochłonął naniesiony przez wodę muł.

Tam gdzie szlam sięgał ponad powierzchnię wody, w płonące, matowozielone niebo wystrzelały ogromne lasy, dławiące dawne pola zbożowe całej umiarkowanej strefy klimatycznej Europy i Ameryki Północnej. Nieprzebyte gąszcze nowego Mato Grosso, sięgające czasem trzystu stóp wysokości, utworzyły koszmarny świat rywalizujących ze sobą form organicznych, powracających raptownie do swojej paleozoicznej przeszłości, dlatego nawet wojskowe jednostki Organizacji Narodów Zjednoczonych mogły poruszać się jedynie po szlakach wodnych wielkiego układu lagun, powstałych na terenach dawnych miast. Ale obecnie nawet i laguny najpierw dławił, a potem pochłaniał muł.

Kerans przypomniał sobie nie kończący się ciąg zapadających za nimi zielonych zmierzchów, które oglądał, kiedy wraz z Riggsem posuwali się powoli na północ przez terytorium Europy, pozostawiając za sobą kolejne miasta, gdzie miazmatyczna roślinność zamieniała wąskie kanały w trzęsawiska i porastała gęstwiną j eden dach po drugim.

I teraz przyszło im opuścić kolejne takie miasto. Nic licząc masywnych konstrukcji głównych gmachów centrum handlowego, składało się ono już tylko z trzech lagun, otoczonych kilkunastoma jeziorkami o średnicy pięćdziesięciu jardów oraz siecią wąskich zatoczek i strumieni, płynących mniej więcej zgodnie z dawnym rozkładem ulic i kończących swój bieg w leżącej dalej dżungli. Tu i ówdzie strumyki zanikały całkowicie albo wpadały w parujące płaty otwartych zbiorników wodnych, będących pozostałościami dawnych oceanów. Te z kolei ustępowały miejsca nowym archipelagom, które łączyły się z sobą, tworząc jednolitą, zwartą dżunglę masywu południowego.

Założona przez Riggsaijego pluton pływająca baza wojskowa, zapewniająca także ochronę stacji badań biologicznych, cumowała w lagunie najdalej wysuniętej na południe, osłonięta kilkunastoma najwyższymi budynkami miasta, czyli trzydziestopiętrowymi gmachami dawnego centrum finansowego.

Kiedy płynęli na drugą stronę laguny, pomalowany w żółte pasy kadłub bazy znajdował się po stronie słońca, toteż w odbitych od wody promieniach niemal nie było go widać. Śmigła stojącego na pokładzie helikoptera także miotały w ich stronę oślepiająco jasne lance światła. Dwieście jardów dalej, przy brzegu, unosił się na wodzie mniejszy, biały kadłub stacji badań biologicznych, przycumowany do szerokiego, garbatego gmachu, mieszczącego niegdyś salę koncertową.

Kerans spojrzał w górę na prostokątne urwiska. Pozostało w nich wystarczająco dużo nie zniszczonych okien, żeby przypomniał sobie ilustracje przedstawiające zalane słońcem bulwary w Nicei, Rio i Miami, o których czytał jako dziecko w encyklopediach w Camp Byrd. Było to dziwne, ale pomimo potężnego czaru lagunowych światów i zatopionych miast, Kerans nigdy nie interesował się ich tożsamością i ani razu nic zadał sobie trudu, żeby sprawdzić, w jakim mieście przyszło mu stacjonować.

Doktor Bodkin, starszy od niego o dwadzieścia pięć lat, zdążył jeszcze w młodości pomieszkać w kilku miastach, zarówno w Europie, jak i w Ameryce. Teraz wolne chwile Bodkin spędzał zazwyczaj wiosłując w płaskodennej łodzi po co bardziej oddalonych drogach wodnych, wyszukując różne zalane biblioteki i muzea, chociaż nie kryły w sobie już nic więcej oprócz jego wspomnień.

Być może to właśnie brak osobistych wspomnień czynił Keransa obojętnym na widok tonących cywilizacji. Urodził się i wychował w obrębie tak zwanego dawniej koła podbiegunowego, stanowiącego obecnie strefę subtropikalną, gdzie średnia roczna temperatura wynosiła osiemdziesiąt pięć stopni, a po raz pierwszy wyruszył na południe z jedną z badawczych wypraw ekologicznych dopiero w wieku trzydziestu kilku lat. Rozległe bagna i dżungle stanowiły wspaniałe laboratorium, a zatopione miasta nie były dla nich niczym więcej, jak tylko niecodziennymi cokołami.

Nie licząc pokolenia ludzi starszych, nikt już nie pamiętał, jak wyglądało dawniej miejskie życie – zresztą już w dzieciństwie Bodkina miasta zamieniły się w oblężone cytadele, otoczone olbrzymimi groblami, wstrząsane paniką i rozpaczą, na /ym Wenecje wzbraniające się przed ostatecznymi zaślubinami z morzem. Obecny urok i piękno tych miast wynikały właśnie z ich wewnętrznej pustki, z niecodziennego zderzenia dwóch przeciwległych biegunów natury, albowiem każda zatopiona metropolia była jak porzucona korona królewska, porośnięta przez dzikie orchidee.

Skutki gigantycznych katastrof geofizycznych, które zmieniły klimat Ziemi, dały znać o sobie po raz pierwszy mniej więcej sześćdziesiąt czy siedemdziesiąt lat wcześniej. Najpierw seria gwałtownych, długotrwałych burz słonecznych, ciągnąca się przez kilka lat, a spowodowana zakłóceniami wewnętrznej równowagi w strukturze Słońca, zwiększyła objętość pasów Van Allena, zmniejszając tym samym siłę oddziaływania ziemskiego pola grawitacyjnego na zewnętrzne warstwy jonosfery. Kiedy zniknęły one w przestrzeni kosmicznej, załamała się naturalna osłona, chroniąca Ziemię przed pełną mocą promieniowania słonecznego, i temperatura na planecie zaczęła stopniowo wzrastać. Następnie z tej przyczyny rozgrzane powietrze zaczęło unosić się ku jonosferze i w ten sposób koło się zamknęło.

Na całym świecie średnie temperatury podnosiły się co roku o kilka stopni. Większość obszarów tropikalnych rychło przestała nadawać się do zamieszkania, i całe narody rozpoczęły migrację na północ lub południe, uciekając przed temperaturami rzędu stu trzydziestu lub stu czterdziestu stopni Fahrenheita. Strefy niegdyś umiarkowane zmieniły się teraz w strefy tropikalne, a Europę i Amerykę Północną nawiedzały fale upałów, podczas których temperatura rzadko kiedy spadała poniżej stu stopni. Wtedy pod kierunkiem ONZ rozpoczęła się kolonizacja płaskowyżu Antarktydy oraz północnych rejonów przygranicznych Rosji i Kanady.

W początkowym okresie dwudziestu lat życie przystosowywało się stopniowo do nowych warunków klimatycznych. Szybkie tempo kolonizacji w końcu jednak osłabło, a zapasy energii, zużywanej dla powstrzymania rozrostu dżungli równikowych, topniały coraz bardziej. Przyspieszona została wegetacja wszelkich form roślinnych, a w dodatku wyższy poziom radioaktywności wzmagał częstotliwość występowania mutacji. Pojawiły się pierwsze monstrualne formy botaniczne, przypominające olbrzymie, zdrewniałe paprocie epoki karbonu. Nastąpił także gwałtowny rozwój wszystkich niższych form życia zwierzęcego i roślinnego.

Ale wraz z powrotem dalekich antenatów człowieka miała miejsce kolejna wielka katastrofa geofizyczna. Otóż wskutek wzrostu temperatury w atmosferze zaczęły topić się polarne czapy lodowe. Połączone oceany lodów płaskowyżu Antarktydy poczęły pękać i topie się, a dziesiątki tysięcy lodowców wokół Arktyki, na Grenlandii, w Europie Północnej, Rosji i Ameryce spłynęły do morza. Miliony akrów wiecznej zmarzliny roztopiło się w olbrzymie rzeki.

Mimo to poziom oceanów wzrósłby globalnie zaledwie o kilka stóp, jednak potężne lodowcowe rzeki niosły z sobą także miliardy ton ziemi, tworząc u swych ujść rozległe delty, przesuwające linie brzegowe kontynentów i zasypujące oceany. Powierzchnia mórz, zajmująca dotąd dwie trzecie powierzchni Ziemi, pokrywała obecnie niewiele więcej niż połowę planety.

Pchając przed sobą zatopiony szlam, nowe morza całkowicie zmieniły kształty i granice kontynentów. Morze Śródziemne skurczyło się, tworząc ostatecznie system jezior, a Wyspy Brytyjskie połączyły się ponownie z północną Francją. Środkowy Zachód Stanów Zjednoczonych, zalany przez rzekę Missisipi, odprowadzającą wodę z Gór Skalistych, stał się kolosalną zatoką, sięgającą aż po Zatokę Hudsona, natomiast Morze Karaibskie zmieniło się w pustynną równinę mułu i soli. Europa została przeobrażona w układ olbrzymich lagun, powstałych wokół położonych niżej głównych miast kontynentu, zatopionych przez muł, niesiony na południe z prądem coraz bardziej przybierających rzek.

Migracja ludności do strefy podbiegunowej trwała następne trzydzieści lat. W kilku ufortyfikowanych miastach udało się chwilowo powstrzymać napór wzbierających mórz i rozrastającej się dżungli, wznosząc skomplikowane tamy, ale woda przerwała je w końcu co do jednej. Ludzie mogli żyć już tylko w strefie dawnych kół podbiegunowych, w Arktyce i na Antarktydzie. Płaski kąt padania promieni słonecznych chronił tam mieszkańców przed skutkami nasilonego promieniowania. Z powodu radiacji ludzie musieli opuścić także miasta położone wysoko w rejonach górskich, ale bliżej równika, bo choć panowała w nich niższa temperatura, rozrzedzona atmosfera nie zapewniała w górach dostatecznej osłony przed promieniowaniem.

Ten właśnie ostatni czynnik paradoksalnie stanowił również rozwiązanie problemu zasiedlenia nowych ziem przez migrujące populacje z innych zakątków świata – rozpoczął się bowiem stały spadek rozrodczości ssaków i nadeszła era panowania zwierząt ziemno-wodnych oraz gadów, najlepiej przystosowanych do wodnego życia w lagunach i na bagnach. Równowaga ekologiczna została odwrócona i w roku urodzin Keransa w Camp Byrd, dziesięciotysięcznym mieście na Północnej Grenlandii, liczbę wszystkich ludzi, żyjących jeszcze w strefie podbiegunowej, szacowano na zaledwie pięć milionów.

Narodziny dziecka powoli stawały się rzadkością i statystycznie tylko jednemu małżeństwu na dziesięć udawało się spłodzić potomstwo. Jak czasami mówił sobie Kerans, genealogiczne drzewo ludzkości samo sobie przycinało gałęzie, jak gdyby cofając się w czasie, mogła zatem w końcu nadejść taka chwila, kiedy drugi Adam znajdzie się wraz z drugą Ewą w nowym Raju.

Riggs zauważył, że Kerans uśmiecha się cło własnych myśli.

– Co cię tak rozbawiło, Robercie? Znów jeden z tych twoich niezrozumiałych dowcipów? Tylko nie próbuj mi go wytłumaczyć.

– Po prostu wyobraziłem sobie siebie w zupełnie nowej roli. – Kerans spoglądał ponad nadbudówką na przesuwające się w odległości dwudziestu stóp biurowce. Bryzgi wody spod kadłuba kutra wpadały do środka przez otwarte okna na wysokości linii wodnej. Ostry zapach wilgotnego wapna stanowił orzeźwiający kontrast wobec przesłodzonych odorów gnijącej roślinności. Macready skierował już statek w cień budynków. Za nimi rozpryskiwał się pył wodny i wokoło zapanował przyjemny chłód.

Po drugiej stronie laguny Kerans dostrzegał już barczystą, rozebraną do pasa postać doktora Bodkina, stojącego na mostku po prawej burcie stacji badawczej. Był przepasany na biodrach kolorową szarfą, a zielony celuloidowy daszek, którym chronił oczy przed słońcem, sprawiał, że można byłoby wziąć go za hazardzistę, który akurat dzisiejszego ranka postanowił odpocząć od gry przy zielonym stoliku na rzecznym statku -kasynie. Ze zwieszających się nad stacją paproci Bodkin rwał jagody wielkości pomarańczy i rzucał je kwilącym, szerokonosym małpom, tańczącym mu nad głową na gałęziach, zachęcając je do walki o owoce żartobliwymi okrzykami i gwizdami. Pięćdziesiąt stóp dalej przyglądały mu się z kamienną dezaprobatą trzy siedzące na gzymsie iguany. Ich ogony leniwie chwiały się na boki w geście zniecierpliwienia.

Macready szarpnął rumpel. Podpłynęli w wodnej mgiełce od zawietrznej wysokiego białego budynku, wznoszącego się całe dwadzieścia pięter ponad poziom wody. Dach pobliskiego, mniejszego domu pełnił funkcję nabrzeża, przy którym cumował biały kadłub motorówki. Skośnie osadzone, pleksiglasowe okna kabiny sternika były popękane i brudne, a z rur wydechowych wyciekały do wody płaty oleju.

Kiedy kuter prowadzony doświadczoną ręką Macready'ego dobił do nabrzeża za rufą motorówki, zaczęli gramolić się ku drucianym drzwiom, a potem zeskoczyli na nabrzeże i wąską metalową kładką weszli do budynku. Ściany korytarza były śliskie od wilgoci, tynki zżerały już wielkie smugi pleśni, ale winda, napędzana zapasowym silnikiem, jeszcze działała. Wjechali powoli na dach, dostali się na górny poziom dupleksowej konstrukcji, a potem ruszyli korytarzem awaryjnym na zewnętrzny taras.

Dokładnie pod nimi znajdował się niższy poziom z małym basenem i zadaszonym patio. Pod trampoliną stały wsunięte w cień jasnokolorowe leżaki. Żółte żaluzje zasłaniały okna z trzech stron wokół basenu, ale przez szpary widzieli chłodne cienie w salonie oraz błyski kryształów i sreber na stojących tu i ówdzie stołach. W przyćmionym świetle pod pasiastą, błękitną markizą w tylnej części patio stała długa chromowana lada, wyglądająca równie zachęcająco, jak klimatyzowany bar widziany z zapylonej ulicy. Kieliszki i karafki odbijały się w diamentowej tafli lustra. Wszystko w tej prywatnej przystani wydawało się czyste i dyskretne, jak gdyby dzieliły ją tysiące mil od pokrytej rojami much roślinności i ciepłej wody dwadzieścia pięter niżej.

Z drugiej strony basenu, zasłoniętego częściowo ozdobnym balkonem, otwierał się szeroki, rozległy widok na lagunę, na miasto wyłaniające się z porastającej je dżungli i płaskie pasma srebrzystej wody, ciągnące się ku plamie zielem na południowym horyzoncie. Masywne mułowe brzegi wznosiły grzbiety ponad powierzchnię wody, a jasnożółta szczecina, porastająca ich kręgosłupy, wskazywała miejsca zajęte już przez olbrzymie gaje bambusowe.

Z platformy na pokładzie bazy wzbił się helikopter i zbliżył się do nich wysokim łukiem. Pilot zarzucił ogonem maszyny, zmieniając z rykiem silników kierunek lotu, a potem w otwartym luku pojawiło się dwóch ludzi, obserwujących dachy domów przez lornetkę.

Beatrice Dahl leżała wyciągnięta na jednym z leżaków. Smukłe, nasmarowane olejkiem ciało dziewczyny lśniło w cieniach niczym tułów śpiącego pytona. Różowe opuszki palców jednej ręki Beatrice spoczywały delikatnie na wypełnionej lodem szklance, stojącej na stoliku obok, a druga dłoń panny Dahl powoli przewracała kartki jakiegoś kolorowego czasopisma. Jej gładką, lśniącą twarz zasłaniały szerokie, czarnogranatowe okulary przeciwsłoneczne, ale Kerans zauważył nieco ponury grymas, jaki nadawała ustom Beatrice wysunięta do przodu, jędrna dolna warga. Zapewne była zirytowana, że Riggs zmusił ją do przyjęcia nieodpartej logiki swojej argumentacji.

Pułkownik wsparł się o poręcz i przystanął, z nieskrywanym zachwytem spoglądając w dół na piękne, prężne ciało dziewczyny. Kiedy Beatrice spostrzegła Riggsa, zdjęła okulary, a potem zawiązała luźno zwisające pod pachami ramiączka kostiumu. W jej oczach pojawiły się iskierki.

– No dobra, mówcie, o co chodzi. Nie jestem striptizerką.

Riggs zachichotał i zbiegł na dół po białych metalowych schodkach. Kerans poszedł za nim, cały czas zastanawiając się, w jaki sposób ma przekonać Beatrice, żeby porzuciła swój prywatny azyl i zdecydowała się wyjechać.

– Droga panno Dahl, powinno pani pochlebiać, że przyjeżdżam tu ciągle, żeby się z panią zobaczyć – powiedział Riggs, odchylając markizę i przysiadając obok na jednym z leżaków. – A poza tym, jako gubernator wojskowy tutejszych terenów, mam wobec pani pewne zobowiązania. I vice versa – tu pułkownik mrugnął do Keransa z rozbawieniem.

Beatrice obrzuciła go krótkim, pełnym złości spojrzeniem, a potem sięgnęła ręką w tył, żeby podkręcić potencjometr stojącego za jej plecami radia.

– O rany boskie… – Potem wymamrotała pod nosem jakieś już mniej uprzejme przekleństwo i spojrzała z kolei na Keransa. – No a ty, Robercie? Co cię do mnie sprowadza o tak wczesnej porze?

Kerans wzruszył ramionami, uśmiechając się do niej przymilnie.

– Stęskniłem się za tobą.

– Dobry z ciebie chłopiec. Bo już myślałam, że może nasz gauleiter próbował cię nastraszyć swoimi makabrycznymi opowieściami grozy.

– Owszem, prawdę mówiąc, próbował. – Kerans sięgnął po pismo leżące na kolanach Beatrice i zaczął leniwie przerzucać stronice. Trzymał w rękach paryski magazyn “Vogue" sprzed czterdziestu lat. Sądząc po lodowato zimnych kartkach, przechowywany był w jakimś chłodnym miejscu. Kerans odrzucił pismo na podłogę, wyłożoną zielonymi kaflami. – Wygląda na to, Bea, że za parę dni naprawdę wszyscy będziemy musieli stąd wyjechać. Pułkownik i jego ludzie wycofują się z laguny na dobre. Nie możemy zostać tutaj sami, jeśli on wyjedzie.

– “Nie możemy"? – powtórzyła sucho. – Nie wiedziałam, że ty także zastanawiasz się, czyby nie zostać.

Kerans spojrzał mimo woli na Riggsa, który przypatrywał mu się badawczo.

– Wcale się nie zastanawiam – powiedział stanowczo. – Wiesz, o co mi chodzi. Będziemy mieli wiele do zrobienia przez najbliższe czterdzieści osiem godzin. Nie komplikuj nam wyjazdu i nie próbuj wyzywać mnie na nasz ostatni pojedynek na uczucia.

Zanim dziewczyna zdążyła odciąć się Keransowi, Riggs dodał gładko:

– Temperatura wciąż rośnie, panno Dahl. Nie będzie pani łatwo wytrzymać stutrzydziestostopniowy upał, kiedy wyczerpią się zapasy paliwa do generatora. Wielka strefa deszczów równikowych posuwa się na północ. Dotrze tu za dwa miesiące. A kiedy deszcze ruszą dalej i rozwieje się ochronna pokrywa chmur, woda w pani basenie – pułkownik wskazał zbiornik pełen parującej, rojącej się od owadów cieczy – niemal się, cholera, zagotuje. Ponadto, biorąc dalej pod uwagę komary typu X z gatunku Anopheles, rak skóry i wrzeszczące całą noc iguany, nie będzie pani mogła spać. – Riggs zamknął oczy i dodał w zamyśleniu: – Oczywiście, o ile jeszcze w ogóle pani sypia.

Na tę ostatnią uwagę dziewczyna lekko ściągnęła usta z rozdrażnieniem. Kerans zrozumiał, że milcząca dwuznaczność, kryjąca się w pytaniu pułkownika o to, jak Kerans ostatnio śpi, nie była aluzją do jego związku z Beatrice.

Tymczasem Riggs ciągnął dalej:

– Poza tym nie będzie pani łatwo dać sobie radę z ludzkimi sępami, wędrującymi tędy na północ z lagun śródziemnomorskich.

Beatrice odrzuciła z czoła długie czarne włosy.

– Będę zamykać drzwi na klucz, panie pułkowniku.

– Na litość boską, Beatrice, co ty chcesz udowodnić? – warknął zirytowany Kerans. – Dzisiaj zabawa tymi autodestrukcyjnymi impulsami sprawia ci może przyjemność, ale kiedy wyjedziemy, nie będą już takie śmieszne. Pułkownik po prostu usiłuje ci pomóc… A tak naprawdę guzik go obchodzi, czy tu zostaniesz czy nie.

Riggs zaśmiał się krótko.

– No, tego bym nie powiedział. Ale jeżeli przeszkadza pani myśl, że mogę się o nią osobiście troszczyć, to proszę raczej uważać, że spełniam tylko swój obowiązek.

– To ciekawe, panie pułkowniku. Zawsze sądziłam, że naszym obowiązkiem jest pozostać tutaj jak długo się da, nawet za cenę wszelkich możliwych poświęceń. A w każdym razie tak powiedziano mojemu dziadkowi, kiedy Rząd skonfiskował większość jego majątku – tu w oczach Beatrice pojawił się znajomy błysk kąśliwego poczucia humoru. Zauważyła, że Riggs zerka przez ramię w stronę baru. – Co się stało, panie pułkowniku? Rozgląda się pan za egzotycznym służącym? Ja panu nie zrobię drinka, jeżeli o to panu ' chodzi. Czasami wydaje mi się, że obaj przychodzicie tutaj tylko po to, żeby chlać. Riggs wstał.

– W porządku, panno Dahl, poddaję się. Zobaczymy się później, doktorze – pułkownik zasalutował Beatrice z uśmiechem. – Jutro, jeszcze nie wiem dokładnie o której godzinie, przyślę po pani rzeczy kuter, panno Dahl.

Kiedy Riggs odszedł, Kerans wyciągnął się na leżaku i patrzył na krążący nad sąsiednią laguną helikopter. Co pewien czas maszyna zniżała gwałtownie lot przy brzegu, a wtedy pęd ciętego śmigłami powietrza trzepał pierzastymi liśćmi paproci i zmuszał iguany do ucieczki po dachach. Beatrice przyniosła z baru drinka i usiadła na leżaku koło Keransa.

– Wolałabym, żebyś nie analizował mojego zachowania w obecności tego człowieka, Robercie. – Podała mu szklankę i wsparła się o jego kolana, opierając podbródek na przegubie dłoni. Zazwyczaj wyglądała zdrowo i krzepko, ale dzisiaj miała zmęczony i smutny wyraz twarzy.

– Przepraszam – powiedział Kerans. – Być może w rzeczywistości analizowałem własne zachowanie. Ultimatum Riggsa trochę mnie zaskoczyło. Nie spodziewałem się, że wyjedziemy tak szybko.

– A więc zamierzasz wyjechać?

Kerans milczał. Sprzężony z radiem automatyczny gramofon zmienił płytę z Symfonią pastoralną Beethovena na płytę z VII Symfonią, a Toscanini ustąpił miejsca Brunonowi Walterowi. Przez cały dzień gramofon bez przerwy odgrywał pełny cykl dziewięciu symfonii. Kerans szukał odpowiedzi, szukał zmiany nastroju, wsłuchując się w uroczysty motyw, otwierający VII Symfonię i nakładający się na jego niezdecydowanie.

– Wydaje mi się, że chcę wyjechać, ale właściwie nie znalazłem jeszcze odpowiedniego po temu powodu. Zaspokojenie potrzeb emocjonalnych to nie wszystko. Muszą istnieć jakieś bardziej przekonywające bodźce. Może te zatopione laguny przypominają mi na przykład o embrionalnym, macicznym okresie mojego życia. Jeżeli tak, to najlepiej będzie wyjechać stąd jak najszybciej. Wszystko, co mówi Riggs, to prawda. Nie ma większych szans, że przeżyjesz tropikalne burze i oprzesz się malarii.

Kerans położył dłoń na czole Beatrice, badając jej temperaturę jak dziecku.

– Co Riggs miał na myśli sugerując, że niedobrze sypiasz? Już drugi raz dzisiejszego ranka wspomniał coś o zaburzeniach snu.

Beatrice na chwilę zapatrzyła się w dal.

– Och, to nic takiego. Miałam ostatnio kilka dziwacznych i przerażających snów. Mnóstwo ludzi miewa koszmary nocne. Nie ma o czym mówić. Powiedz mi lepiej, Robercie, ale poważnie: czy jeśli zdecyduję się zostać, zostaniesz ze mną? Moglibyśmy zamieszkać tutaj razem.

Kerans uśmiechnął się szeroko.

– Chcesz mnie skusić, Bea? Co za pytanie! Pamiętaj, że jesteś nie tylko najpiękniejszą, ale i jedyną kobietą w tych okolicach. Doprawdy, trudno byłoby znaleźć bardziej trafną podstawę do biblijnego porównania. Adam nie miał zmysłu estetycznego, bo inaczej zdałby sobie sprawę, że Ewa była dziełem dosyć przypadkowym.

– Jesteś dzisiaj szczery. – Beatrice wstała i podeszła do brzegu basenu. Obiema rękami zgarnęła włosy z czoła. Jej smukłe, gibkie ciało zalśniło w słońcu.

– Czy rzeczywiście musimy wyjechać tak nagle, jak twierdzi Riggs? Mamy przecież motorówkę.

– To wrak. Pierwsza poważniejsza burza rozpruje ją jak zardzewiałą puszkę po konserwach.

Zbliżało się południe. Upał na tarasie stawał się już nie do wytrzymania, więc Kerans i Beatrice weszli do mieszkania. Filtry podwójnych żaluzji przepuszczały do niskiego, przestronnego salonu tylko cienką smugę słońca, a klimatyzowane powietrze było kojąco chłodne. Beatrice wyciągnęła się na długiej, jasnobłękitnej kanapie ze skóry słonia. Prawą ręką bawiła się runem puszystego dywanu. Mieszkanie było jedną z pieds a terre jej dziadka i stało się domem Beatrice po śmierci rodziców, którzy zginęli w wypadku wkrótce po narodzinach córki. Dziewczynkę wychował dziadek, samotny, ekscentryczny milioner, za młodu wielki mecenas sztuki (Keransowi nigdy nie udało się ustalić źródła jego bogactwa: kiedy on i Riggs odkryli przypadkowo kryjówkę Beatrice, Kerans zapytał ją o to, ale ona odparła tylko krótko: “Powiedzmy, że robił w pieniądzach"). Jego gusta skłaniały się szczególnie ku sztuce eksperymentalnej i dziwacznej i Kerans często zastanawiał się, na ile osobowość i niezwykłe poglądy tego człowieka odziedziczyła po nim jego wnuczka. Nad kominkiem wisiało ogromne surrealistyczne płótno z początków dwudziestego stulecia, na którym nagie do pasa kobiety o twarzach barwy popiołu tańczyły ze szkieletami wystrojonymi we fraki na tle upiornego, szkieletowego pejzażu. Obraz był pędzla Delvaux. Na drugiej ścianie milcząco wrzeszczała sama do siebie jedna z fantasmagorycznych, samopożerających się dżungli Maxa Emsta, przypominająca rezerwuar podświadomości szaleńca.

Przez kilka chwil Kerans wpatrywał się w ciszy w przyćmiony, żółty pierścień słońca Emsta, przeświecający pośród egzotycznej roślinności, i raptem przez jego mózg przemknęła zagadkowa fala wspomnień i nagłego zrozumienia. Wizerunek archaicznego słońca był o wiele potężniejszy niż muzyka Beethovena, palił mu umysł i oświetlał znikające cienie, pędzące obłąkańczo po najgłębszych zakamarkach jego myśli.

– Beatrice.

Przyglądała mu się, kiedy do niej podchodził. W jej spojrzeniu pojawił się wyraz lekkiego niezadowolenia.

– Co się stało, Robercie?

Kerans zawahał się. Nagle zdał sobie sprawę, że, choć krótka i niezauważalna, minęła właśnie ważna chwila, niosąca go w strefę decyzji, z której nie będzie już mógł się wycofać.

– Chyba zdajesz sobie sprawę, że jeśli pozwolimy Riggsowi wyjechać bez nas, to nie znaczy, że będziemy mogli wyjechać stąd później. To znaczy, że będziemy musieli pozostać tu na zawsze.

Rozdział III. Ku nowej psychologii

Cumując katamaran przy nabrzeżu, Kerans rzucił trap, a potem ruszył kładką w stronę bazy. Kiedy otwierał właz, obejrzał się raz jeszcze na lagunę. Wśród fal upału dostrzegł Beatrice, wspartą o balustradę balkonu. Kiedy jej pomachał, w charakterystyczny dla siebie sposób odwróciła głowę i nie zareagowała.

– Panna Dahl znów ma kapryśny dzień, doktorze? – sierżant Macready wyszedł z budki strażniczej, a jego podobną do ptasiego dzioba twarz rozluźnił na chwilę przebłysk rozbawienia. – To naprawdę dziwna kobieta.

Kerans wzruszył ramionami.

– Wie pan, sierżancie, jak twarde i niezależne bywają samotne dziewczyny. Jeśli mężczyzna nie ma się na baczności, to mogą mu napędzić porządnego strachu. Próbowałem namówić Beatrice, żeby spakowała się i wyjechała z nami. Jeżeli sprzyja mi szczęście, to chyba tak zrobi.

Macready wpatrywał się uważnie w dach dalekiego bloku mieszkalnego.

– Cieszę się, że pan to mówi, doktorze – powiedział niezobowiązująco, ale Kerans nie umiał zdecydować, czy sceptycyzm w głosie sierżanta odnosił się do niego, czy raczej do Beatrice.

Bez względu na to, czy ostatecznie zostaną czy nie, Kerans postanowił udawać, że jednak wyjeżdżają. Przez trzy następne dni powinni wykorzystywać każdą wolną chwilę, żeby gromadzić zapasy żywności i wykraść niezbędne wyposażenie, jakie uda im się znaleźć w magazynach bazy. Kerans nie podjął jeszcze nieodwołalnego postanowienia co do wyjazdu – kiedy tylko rozstał się z Beatrice, jego wahanie wróciło (zastanawiał się ponuro, czy dziewczyna nie próbuje wyprowadzić go w pole, niby Pandora o zabójczych ustach, nieobliczalnie otwierając i zamykając wieko swojej puszki czarownic, kryjącej jedynie pragnienia i frustracje) – ale zamiast chodzić jak błędny w stanie morderczej niepewności, którą Bodkin i Riggs szybko by spostrzegli, zdecydował odłożyć definitywne rozstrzygnięcie na ostatnią chwile. Choć wprost nie cierpiał bazy, widok odpływającego statku z pewnością niezwykle szybko wzbudziłby w nim takie uczucia, jak strach i panika, a rozmaite abstrakcyjne motywy, przemawiające za tym, żeby zostać nad laguną, zniknęłyby wkrótce zupełnie. Rok temu Kerans przypadkowo znalazł się samotnie na pewnej małej wysepce, gdzie prowadził ponadplanowe badania geomagnetyczne. Nie usłyszał syreny okrętowej, oznajmiającej odpłynięcie statku, ponieważ miał na głowie słuchawki i klęczał pochylony nad przyrządami pomiarowymi w starym bunkrze podziemnym. Kiedy wyszedł stamtąd dziesięć minut później i okazało się, że bazę dzieli już od wyspy sześćset jardów płaskiej tafli wody, a dystans ten z każdą chwilą się powiększa, Kerans poczuł się jak dziecko na zawsze odłączone od matki. Ledwo udało mu się w porę opanować i oddać ostrzegawczy strzał z pistoletu sygnałowego.

– Doktor Bodkin prosił mnie, żebym pana wezwał, jak tylko pan przyjedzie, proszę pana. Porucznik Hardman nie czuł się rano zbyt dobrze.

Kerans skinął głową, omiatając wzrokiem pusty pokład. Zjadł lunch z Beatrice wiedząc, że popołudniami w bazie nikogo nie ma. Połowa załogi była z Riggsem albo w helikopterze, reszta zaś spała w swoich kojach, toteż Kerans liczył, że będzie mógł odbyć samotną przechadzkę po magazynach i zbrojowni. Ale na nieszczęście Macready, czujny jak zwykle pies pułkownika, i teraz deptał mu po piętach, gotów towarzyszyć mu na dół, do lazaretu, na pokład B.

Kerans bacznie przyglądał się parze komarów, które wślizgnęły się za nim, kiedy wchodził przez druciany właz.

– Ciągle przedostają się do środka. Co z tym podwójnym zabezpieczeniem, które miał pan założyć?

Odpędzając komary furażerką, Macready niepewnie rozglądał się wokoło. Położenie drugiej warstwy osłony na drucianą siatkę otaczającą bazę było od dawna jednym z ulubionych projektów pułkownika Riggsa. Czasami nawet rozkazywał Macready'emu wyznaczyć ludzi do wykonania odpowiednich prac, ale ponieważ wymagały one siedzenia na drewnianym koźle w pełnym słońcu i w samym środku całej chmary komarów, ukończono dopiero roboty w kilku ważniejszych miejscach wokół kabiny pułkownika. Dzisiaj, kiedy mieli ruszyć dalej na północ, praktyczne znaczenie tego pomysłu zbladło, ale raz zbudzone prezbiteriańskie sumienie Macready'ego nie chciało już dać mu spokoju.

– Każę chłopakom zrobić to jeszcze dziś wieczorem, doktorze – zapewnił Keransa, wyciągając z kieszeni na biodrze notes i długopis.

– Nie pali się, sierżancie, ale skoro tymczasem nie ma pan nic innego do roboty, proszę mi wybaczyć. Pułkownik już się na pewno niecierpliwi.

Kerans zostawił go, spoglądającego z ukosa wzdłuż metalowych żaluzji, i odszedł w głąb pokładu. Gdy tylko zniknął sierżantowi z oczu, skoczył w pierwsze lepsze boczne drzwi.

Na pokładzie C, najniższym z trzech pokładów bazy, mieściły się kajuty załogi i kuchnia. Dwóch czy trzech mężczyzn w tropikalnym rynsztunku leżało w swoich kabinach, ale pokój rekreacyjny był pusty. Radio, stojące w kącie pod tablicą z wynikami turnieju tenisa stołowego, grało wyłącznie dla siebie. Kerans przystanął na chwilę, słuchając ostrych dźwięków gitary, zmieszanych z odległym warkotem helikoptera, krążącego wokół sąsiedniej laguny. Potem zszedł na dół głównymi schodami, prowadzącymi do warsztatów i zbrojowni, mieszczącej się na dnie statku.

Trzy czwarte pojemności kadłuba bazy zajmowały zbiorniki z ropą i paliwem lotniczym oraz dwa silniki Diesla o mocy 2000 koni mechanicznych, napędzających dwie potężne śruby okrętowe. Dlatego warsztaty na okres ostatnich patroli powietrznych zostały przeniesione do dwóch pustych sal na pokładzie A, w pobliże kwater oficerów, żeby mechanicy mogli za każdym razem jak najszybciej przygotować helikopter do lotu.

Drzwi zbrojowni były zamknięte. Gdy Kerans wszedł, paliło się tylko jedno światło w szklanej budce wartowniczej kaprala wojsk technicznych. Kerans rozglądał się po ciężkich, drewnianych warsztatach i szatkach, w których spoczywały szeregi karabinów i pistoletów maszynowych. Broń przytrzymywały w gablotach stalowe pręty, przechodzące przez obudowę cyngla. Leniwie dotykał ciężkich łożysk, wątpił bowiem, czy będzie umiał się obchodzić z bronią palną, jeśli ją nawet ukradnie. W jego szufladzie na stacji badawczej spoczywał od dawna colt.45 i pięćdziesiąt sztuk amunicji, które dostał już przed trzema laty. Raz w roku Kerans zgłaszał oficjalnie zużycie amunicji, choć w jego wypadku było ono zerowe, i wymieniał naboje na nowe, ale ani razu nie próbował nawet wystrzelić z rewolweru.

Wychodząc obrzucił wzrokiem spoczywające przy ścianie pod szafkami ciemnozielone pudła z amunicją. Były zamknięte na podwójne kłódki. Kiedy mijał budkę wartowniczą, wpadające przez drzwi światło rozjaśniło zakurzone nalepki na stojących rzędem pod jednym z warsztatów metalowych kasetach.

– Hy-Dyne. – Pod wpływem nagłego impulsu Kerans zatrzymał się, wepchnął palce głębiej przez drucianą siatkę i starł pył z nalepki, wodząc opuszkami po chemicznym wzorze wskazującym na zawartość skrzynek. – Trójnitroamina cyklotrójmetylenu: prędkość eksplozji osiem tysięcy metrów na sekundę.

Zastanawiał się nad ewentualnym spożytkowaniem tego środka wybuchowego i przyszło mu do głowy, że genialnym tour de force byłoby zatopić jeden z biurowców, tak by po wyjeździe Riggsa zablokował umożliwiający opuszczenie laguny strumień. Oparty łokciami o warsztat, bawił się z roztargnieniem mosiężną busolą o czterocalowej średnicy, którą ktoś tu przyniósł do naprawy. Obluzował się kalibrowany pierścień – był przekręcony o sto osiemdziesiąt stopni, co zaznaczono w odpowiednim miejscu kredowym krzyżykiem.

Rozmyślając wciąż o materiałach wybuchowych i ewentualności kradzieży detonatorów oraz lontów, Kerans zmazał grube ślady kredy, a potem podniósł busolę i przez chwilę ważył ją na dłoni. Wyszedł ze zbrojowni, ruszył schodami w górę i zwolnił igłę przyrządu, pozwalając jej swobodnie tańczyć i wirować. Ale na pokładzie C nadchodził już z przeciwka jakiś marynarz i Kerans szybko wsunął instrument do kieszeni.

Wyobraził sobie, że rzuca się całym ciężarem ciała na przycisk zwalniający mechanizm bezwładnikowy, katapultując Riggsa, całą bazę i stację badawczą do sąsiedniej laguny, gdy nagle przystanął i oparł się o reling. Uśmiechając się ponuro pod wpływem absurdalności takiej wizji, zastanawiał się, dlaczego w ogóle sobie na nią pozwolił.

Po chwili jego wzrok padł na ciężki cylinder busoli, obciągający mu kieszeń. Przez moment Kerans przyglądał się busoli w zamyśleniu.

– Uważaj, Kerans – mruknął sam do siebie. – Żyjesz na dwóch poziomach świadomości jednocześnie.

Kiedy pięć minut później wszedł do szpitala na pokładzie B, okazało się, że czeka na niego kilka nie cierpiących zwłoki spraw.

W ambulatorium opatrywano trzech pacjentów z poparzeniami, ale główny oddział na dwanaście łóżek był pusty. Kerans skinął głową kapralowi, wydającemu plastry nasączone penicyliną, i poszedł do małej, jednoosobowej sali szpitalnej, mieszczącej się po prawej burcie statku.

Drzwi były zamknięte, ale naciskając klamkę usłyszał niespokojne, falujące skrzypienie łóżka, a potem kłótliwy pomruk pacjenta i spokojną, lecz stanowczą odpowiedź doktora Bodkina. Lekarz mówił jeszcze przez kilka chwil, ciągnąc cichy, zrównoważony monolog, przerywany obojętnymi protestami pacjenta, a zakończony długą, zmęczoną ciszą.

Porucznik Hardman, dowódca i pilot helikoptera (za którego sterami zasiadał teraz drugi pilot, sierżant Daley), był jedynym obok Riggsa oficerem w zespole badawczym i jeszcze trzy miesiące temu pełnił funkcję jego zastępcy oraz oficera do zadań specjalnych. Ten krzepki, inteligentny, choć nieco flegmatyczny mężczyzna około trzydziestki trzymał się raczej z dala od innych członków zespołu. Był poniekąd przyrodnikiem amatorem i prowadził notatki na temat zmieniającej się obecnie fauny i flory, stosując nowy, opracowany przez siebie system taksonomiczny. Kiedyś, podczas jednej z nielicznych u niego chwil słabości, pokazał Keransowi swoje notatki, ale natychmiast zamknął się w sobie, gdy Kerans niezbyt taktownie zauważył, że systematyka Hardmana jest powikłana i niejasna.

Przez pierwsze dwa lata porucznik był idealnym buforem bezpieczeństwa pomiędzy Riygsem i Keransem. Reszta załogi wykonywała polecenia porucznika, co, zdaniem Keransa, miało tę dobrą stronę, że w grupie nigdy nie powstało poczucie radosnej wspólnoty, które mógłby wytworzyć bardziej ekstrawertyczny zastępca dowódcy, a które w krótkim czasie uczyniłoby życie w lagunie nieznośnym. Swobodne, fragmentaryczne stosunki międzyludzkie w bazie, w której każdy nowy człowiek stawał się w pięć minut pełnoprawnym, wysoko opłacanym członkiem załogi, bo nikogo nie obchodziło, czy jest tu dwa dni czy dwa lata, stanowiły w zasadzie odbicie temperamentu Hardmana. Kiedy organizował na przykład mecz koszykówki albo regaty w lagunie, nie było w nim świadomej krzykliwości, lecz raczej lakoniczna obojętność, porucznik nie dbał bowiem, czy ludzie wezmą udział w zawodach czy też nie.

Ostatnio jednak w osobowości Hardmana zaczęły dominować czynniki bardziej ponure. Dwa miesiące temu skarżył się Keransowi na powracającą bezsenność – z okien mieszkania Beatrice Dahl Kerans przyglądał mu się często, gdy stał długo po północy w świetle księżyca obok helikoptera na dachu bazy – a potem porucznik wykorzystał atak malarii, żeby go zwolniono z dalszych lotów. Zamknięty w kabinie na kilka tygodni, pogrążał się coraz bardziej w swoim prywatnym świecie, przeglądając stare notesy i przebiegając palcami, niczym ślepiec czytający alfabetem Braille'a, po szklanych gablotach, w których tkwiło kilka motyli i olbrzymich ciem.

Nietrudno było postawić właściwą diagnozę. Kerans rozpoznał u Hardmana te same symptomy, które dostrzegał u siebie. Przyspieszały wejście w jego własną “strefę przemian", zostawił więc porucznika w spokoju i tylko poprosił Bodkina, żeby go od czasu do czasu odwiedzał.

A jednak, nie wiedzieć czemu, Bodkin uważał, że choroba Hardmana jest znacznie poważniejsza, niż sądził Kerans.

Pchnął drzwi i cicho wszedł do wyciemnionego pokoju. Przystanął w kącie koło przewodu wentylacyjnego, Bodkin bowiem ostrzegawczo uniósł dłoń. Żaluzje w oknach były zasłonięte. Ku swemu zdumieniu Kerans stwierdził, że wyłączona jest klimatyzacja. Powietrze pompowane do środka przewodem wentylacyjnym miało w najlepszym wypadku ciepłotę ledwie o dwadzieścia stopni niższą niż powietrze w lagunie, a klimatyzacja pozwalała zwykle utrzymać w pomieszczeniu stałą temperaturę siedemdziesięciu stopni Fahrenheita. Tymczasem Bodkin nie tylko wyłączył klimatyzację, lecz włączył na j ej miejsce mały piecyk elektryczny, którego wtyczkę wcisnął do kontaktu koło lustra nad umywalką. Kerans przypomniał sobie, jak Bodkin konstruował piecyk na stacji badawczej, montując wklęsłe, paraioboidalne lusterko wokół pojedynczego drucika żarowego. Urządzenie miało niewiele ponad dwa waty mocy, ale piecyk zdawał się wytwarzać niesamowite gorąco, zionąc w małej salce ogniem niczym piec hutniczy. Już po kilku sekundach Kerans poczuł, że na karku zbiera mu się pot. Bodkin, siedzący tyłem do piecyka na metalowym krzesełku, ubrany był w białą bawełnianą marynarkę, poplamioną dwiema szerokimi smugami potu, zbiegającymi się między łopatkami. W półmroku Kerans dostrzegł spływające mu z czoła wilgotne paciorki, przypominające krople rozżarzonego do białości ołowiu.

Hardman leżał w pościeli wsparty na łokciu. Jego szeroka pierś i bary zajmowały niemal całą leżankę. W potężnych dłoniach porucznik trzymał przewody słuchawek, które miał na uszach. Jego pociągła twarz o wydatnej szczęce zwrócona była ku Keransowi, ale Hardman wpatrywał się nieruchomo w piecyk elektryczny. Paraboliczna misa urządzenia rzucała na ścianę kabiny cień kręgu intensywnego, czerwonego światła o średnicy trzech stóp, otaczającego tkwiącą w samym jego środku głowę Hardmana niczym ogromna, lśniąca aureola.

Ze stojącego na podłodze u stóp Bodkina przenośnego gramofonu dobiegał słaby chrobot obracającej się na talerzu trzycalowej płyty. Głowica gramofonu przenosiła mechanicznie ledwie słyszalne dźwięki głębokiego, powolnego dudnienia, które umilkło natychmiast, kiedy nagranie dobiegło końca, Bodkin wyłączył adapter, zapisał coś szybko w notatniku, wyłączył piecyk i zapalił lampkę nocną.

Kręcąc niespiesznie głową, Hardman zdjął słuchawki i oddał je Bodkinowi.

– To strata czasu, doktorze. Te nagrania są szalone. Można dopasować do nich całkowicie dowolną interpretację.

Hardman rozłożył swoje potężne ciało na niewygodnej, wąskiej koi. Pomimo panującego w kabinie upału na jego twarzy i obnażonej piersi było niewiele potu. Przyglądał się blednącym węgielkom elektrycznego ognia, jak gdyby nie chciał, żeby zniknęły.

Bodkin podniósł się i postawił gramofon na krześle, owijając słuchawki wokół obudowy.

– Może właśnie o to chodzi, poruczniku. Powiedzmy, że to taki dźwiękowy test Rorshacha. Wydaje mi się, że ostatnia płyta była wyjątkowo inspirująca. Nie sądzi pan?

Hardman wystudiowanym gestem wzruszył enigmatycznie ramionami, najwyraźniej nie chcąc współpracować z Bodkinem i zgodzić się z nim choćby w najmniej istotnych sprawach. Mimo to Kerans odniósł wrażenie, że porucznik z przyjemnością wziął udział w eksperymencie, który wykorzystał do swoich własnych, nieznanych celów.

– Być może – odpowiedział gderliwie Hardman. -Ale obawiam się, że nie podsunęła mi żadnego konkretnego obrazu.

Bodkin uśmiechnął się, rozumiejąc jego opór, gotów jednak ustąpić Hardmanowi.

– Niech pan nie robi sobie wyrzutów, poruczniku. Proszę mi wierzyć, to i tak była, jak dotąd, nasza najbardziej wartościowa sesja. – Bodkin machnął Keransowi ręką na powitanie. – Wejdź, Robercie. Przepraszam, że tu jest tak gorąco, ale porucznik Hardman i ja właśnie przeprowadzaliśmy wspólnie pewien mały eksperyment. Opowiem ci o nim, kiedy wrócimy na stację. – Tu Bodkin wskazał stojące na szafce nocnej urządzenie, przypominające wyglądem dwa połączone z sobą tyłem budziki. Biegnące od ich wskazówek nagie, metalowe przewody były splecione niczym odnóża walczących z sobą pająków. – A to niech działa tak długo, jak się da, nie powinien pan mieć zresztą kłopotów z tym mechanizmem, musi pan tylko nastawiać na nowo oba budziki po każdym kolejnym cyklu dwunastogodzinnym. Będą pana budziły co dziesięć minut, co chyba wystarczy, żeby pan odpoczął, zanim stoczy się pan z półki praświadomości w głęboki sen. Przy odrobinie szczęścia nic już więcej nie będzie się panu śniło.

Hardman uśmiechnął się sceptycznie, obrzucając Keransa krótkim spojrzeniem.

– Sądzę, że posuwa pan swój optymizm zbyt daleko, doktorze. Powinien pan raczej powiedzieć, że nie będę tylko pamiętał swoich snów. – Porucznik sięgnął po sfatygowany zielony zeszyt, czyli swój dziennik botaniczny, i zaczął go odruchowo wertować. – Czasami myślę, że mam te sny bezustannie, w każdej chwili. Być może wszyscy śnimy tu w ten sposób.

Mówił spokojnie i niespiesznie, pomimo zmęczenia, które wysuszyło mu skórę wokół oczu i ust, przez co jego długa szczęka upodobniła się jeszcze bardziej do staromodnej latarni. Kerans uświadomił sobie, że bez względu na swoje źródło choroba nie dotknęła właściwie jądra jaźni tego człowieka. Twarda samowystarczalność Hardmana objawiała się z taką samą siłą, jak zawsze, a może nawet potężniej, niczym stalowe ostrze, które uderzając o treningowy słupek szermierczy ujawnia swoją niszczącą moc.

Bodkin otarł twarz żółtą jedwabną chusteczką i przyglądał się Hardmanowi w zamyśleniu. Wytłuszczona marynarka i przypadkowo dobrana garderoba w zestawieniu z nalaną twarzą i cerą koloru chininy nadawała doktorowi wygląd niechlujnego konowała,

choć pod tą maską kryła się bystra i niespożyta inteligencja.

– Być może ma pan rację, poruczniku. Przecież niektórzy uczeni utrzymywali kiedyś, że świadomość to nic innego jak tylko pewna szczególna kategoria śpiączki cytoplazmowej, i że właściwości centralnego układu nerwowego są w pełni rozwinięte i aktywne zarówno podczas snu, jak i w stanie, który zwykle nazywamy jawą. Musimy jednak zachować w tej kwestii podejście empiryczne i stosować wszelkie możliwe środki zaradcze. Zgadzasz się ze mną, Kerans?

Kerans skinął głową. Temperatura w kabinie zaczęła spadać i było mu już nieco łatwiej oddychać.

– Pomoże nam chyba również powrót do bardziej umiarkowanego klimatu.

Na zewnątrz rozległ się głuchy brzęk. To metalowa, płaskodenna łódź, wciągana dawisami na pokład, obijała się o kadłub bazy.

– Atmosfera w lagunach sprzyja zdenerwowaniu. Za trzy dni, kiedy wyjedziemy, zapewne wszyscy poczujemy się lepiej – dodał.

Sądził, że Hardman wie o ich rychłym wyjeździe, ale porucznik spojrzał na niego badawczo i odłożył zeszyt. Bodkin odchrząknął i zaczął nagle mówić o niebezpieczeństwach, jakie niosą z sobą przeciągi z przewodu wentylacyjnego. Przez kilka chwil Kerans i Hardman przyglądali się sobie nieruchomo, a potem porucznik kiwnął tylko głową i wrócił do lektury, sprawdzając co chwila czas, wskazywany przez obydwa budziki.

Zły na siebie, Kerans podszedł do okna, odwracając się plecami do Bodkina i Hardmana. Zrozumiał, że celowo powiedział porucznikowi o wyjeździe, w nieświadomej nadziei, że wiadomość wywoła u niego taką właśnie reakcję. Doskonale wiedział, dlaczego Bodkin zataił tę nowinę przed swoim pacjentem. A teraz on, Kerans, ostrzegł niewątpliwie Hardmana, mówiąc mu wprost, że bez względu na to, jakie porucznik stawia sobie cele i z jakimi wewnętrznymi rozterkami chciałby dojść do ładu, powinien to zrobić w ciągu najbliższych trzech dni.

Zirytowany, Kerans spojrzał na stojące na stoliku urządzenie budzące, niezadowolony, że coraz bardziej traci kontrolę nad swoim postępowaniem. Najpierw bezsensowna kradzież busoli, a teraz, ten akt bezinteresownego sabotażu. Choć Kerans miał wiele rozmaitych wad, w przeszłości wierzył zawsze, że równoważy je przynajmniej jedna wyjątkowa cnota- całkowita, obiektywna świadomość motywacji, stojącej za jego postępowaniem. Jeśli nawet w niektórych sytuacjach życiowych reagował ze znacznym opóźnieniem, to nie tyle z niezdecydowania, ile z głębokiej niechęci do działania tam, gdzie całkowita samoświadomość była niemożliwa – jak na przykład w przypadku romansu z Beatrice Dahl, rozdzieranego mnóstwem sprzecznych uczuć i balansującego codziennie na linie, splecionej z tysięcy najrozmaitszych obaw i zahamowań.

Podejmując niewczesną próbę odzyskania pewności siebie, Kerans odezwał się do Hardmana: – Niech pan nie zapomni o budzikach, poruczniku. Na pana miejscu nastawiłbym je tak, żeby dzwoniły bez przerwy.

W szpitalu nie mieli już nic do roboty, zeszli zatem na nabrzeże i wsiedli na katamaran. Kerans był zbyt zmęczony, żeby zapalić silnik, ciągnął więc powoli łódź, wykorzystując cumę łączącą bazę i stację badawczą. Bodkin siedział na dziobie, trzymając gramofon na kolanach niczym teczkę. Pomrugiwał w jasnym słońcu, które roziskrzyło pomarszczoną powierzchnię leniwej, zielonkawej wody. Jego pulchna twarz, zwieńczona potarganą, siwą strzechą włosów, wyrażała zdenerwowanie i zadumę. Przyglądał się otaczającemu ich pierścieniowi na wpół zatopionych budynków, jak znudzony kupiec, którego po raz tysięczny obwożą łodzią po porcie. Kiedy zbliżali się do stacji badawczej, w górze rozległ się warkot helikoptera, podchodzącego właśnie do lądowania. Ciężar maszyny przechylił kadłub bazy, a cuma przez chwilę znalazła się pod wodą, po czym napięła się znów i wystrzeliła na powierzchnię, sprawiając Keransowi i Bodkinowi krótki prysznic. Bodkin zaklął pod nosem, ale obaj wyschli dosłownie w kilka sekund. Choć było już dobrze po czwartej, słońce wypełniało całe niebo, zmieniając je jakby w jeden olbrzymi palnik acetylenowy i nie pozwalając im unosić wzroku ponad linię wody. Co jakiś czas na szklanych ścianach pobliskich budynków pojawiały się niezliczone odbicia słońca, sunącego po zwierciadlanej powierzchni w ogromnych płaszczach ognia, niby płonące, wyłupiaste oczy gigantycznych owadów.

Stacja badawcza, dwupoziomowy kadłub o średnicy blisko pięćdziesięciu stóp, miała wyporność dwudziestu ton. Na dolnym pokładzie znajdowało się laboratorium, na górnym zaś kajuty obu biologów, kabina nawigacyjna i gabinety. Niewielka nadbudówka mieściła rejestry notowań temperatury i wilgotności, urządzenia do pomiaru wysokości opadów atmosferycznych i liczniki promieniotwórczości. Kępy suchych trzcin i czerwonych wodorostów przyczepiły się do ścianek wysmarowanego smołą pontonu. Słońce skurczyło i wypaliło rośliny, zanim zdołały dosięgnąć relingu wokół laboratorium, natomiast gęsta, pokryta rozmaitymi odpadkami warstwa gronorostów i wodorostów z rodzaju Spirogyra trzepotała miękko o wąskie nabrzeże, a potem osuwała się powoli w głębinę niczym wielka, namoknięta tratwa.

Wkroczyli w chłodną przestrzeń laboratorium i zasiedli przy biurkach, pod półkolem utworzonym przez wyblakłe już rozkłady zajęć, sięgające za podwyższeniem aż do sufitu – ponad szafkami pełnymi probówek i stołami laboratoryjnymi, zastawionymi sprzętem, wyglądały jak zapylone malowidło ścienne. Programy zajęć z lewej strony, powstałe w pierwszym roku pracy, pełne były szczegółowych komentarzy i starannie rozrysowanych bryzgów strzałek, ale programy po prawej stronie stawały się stopniowo coraz chudsze, a na kilku ostatnich widniało już zaledwie kilka nabazgranych ołówkiem pętli, zamykających wszystkie korytarze ekologiczne, może z wyjątkiem jednego czy dwóch. Większość kartonowych tablic zerwała się z pinezek i tekturowe płachty zwisały teraz w powietrzu niby niszcząca się blacha kadłuba porzuconego statku, zacumowanego przy swoim ostatnim nabrzeżu i pokrytego jakimś gnomicznym, bezsensownym graffiti.

Kerans wodził palcami po zakurzonej tarczy dużego kompasu, leżącego na biurku, i czekał, aż Bodkin wyjaśni mu cel swoich dziwnych eksperymentów z Hardmanem. Ale Bodkin usadowił się wygodnie, ukryty za stertą katalogów i pudełek na fiszki, a potem podniósł pokrywę gramofonu i zdjął z talerza płytę, obracając jaw palcach w zamyśleniu.

– Przepraszam, że wyrwała mi się wiadomość o naszym wyjeździe – zaczął Kerans. – Nie wiedziałem, że nie powiedziałeś o tym Hardmanowi.

Bodkin wzruszył ramionami, jakby chciał mu dać do zrozumienia, że to nieważne.

– Sytuacja jest złożona, Robercie. Postąpiłem kilka kroków naprzód w kierunku jej rozwikłania i nie chciałem dodawać do niej jeszcze jednego węzła.

– Ale dlaczego mu o tym nie powiedzieć? – naciskał Kerans w niewyraźnej nadziei, że zdoła uwolnić się od lekkiego poczucia winy. – Przecież perspektywa wyjazdu mogłaby go chyba wyrwać z tego letargu?

Bodkin zsunął okulary na czubek nosa i przyjrzał się figlarnie Keransowi.

– Zdaje się, że na tobie ta wiadomość nie wywarła większego wrażenia. O ile się nie mylę, wyglądasz raczej na przygnębionego. Dlaczego reakcja Hardmana miałaby być inna?

Kerans uśmiechnął się.

– Otóż to, Alan. Nie chcę się wtrącać, bo w końcu w pewnym sensie to ja oddałem ci Hardmana pod opiekę, ale czym wy się właściwie bawicie? Po co ci ten elektryczny piecyk i budziki?

Bodkin wsunął płytę na swoje miejsce na stojaku pełnym miniaturowych krążków, stojącym za jego plecami na półce. Spojrzał na Keransa i przez kilka chwil przyglądał mu się łagodnym, ale badawczym spojrzeniem, jak przedtem Hardmanowi, i wtedy Kerans zdał sobie sprawę, że stosunki między nimi, dotąd kolegami, darzącymi się wzajemnym zaufaniem, zmieniły się nagle w związek obserwatora i przedmiotu obserwacji. Po chwili Bodkin przeniósł wzrok na programy zajęć i wykresy, a Kerans mimo woli zachichotał. “Do diabła z nim – powiedział sobie – wpisał mnie tam pewnie razem z algami i owadami wodnymi, i tylko patrzeć, jak zacznie mi odtwarzać swoje płyty".

Bodkin wstał i wskazał trzy rzędy stołów laboratoryjnych, zastawionych wiwariami i słojami pełnymi okazów rozmaitych zwierząt i roślin. Do kapturków zapachowych przyczepione były kartki wyrwane z notesu.

– Co byś powiedział, Robercie, gdybyś miał podsumować jednym wnioskiem trzy minione lata naszej pracy?

Kerans zawahał się, a potem wykonał bezceremonialny gest.

– Nie byłoby to takie trudne. – Zorientował się jednak, że Bodkin oczekuje poważnej odpowiedzi, i starał się zebrać myśli. – Cóż, można by po prostu powiedzieć, że wskutek wzrostu poziomu temperatury, wilgotności i promieniowania flora i fauna naszej planety zaczyna przyjmować formy, które występowały na Ziemi, kiedy panowały tu ostatnio takie warunki, czyli mniej więcej w epoce triasu.

– Słusznie – Bodkin zaczął przechadzać się pomiędzy stołami. – W okresie ostatnich trzech lat ty i ja przebadaliśmy około pięciu tysięcy gatunków zwierząt i zaobserwowaliśmy dosłownie dziesiątki tysięcy nowych odmian roślin. Wszystko działo się wedle tego samego wzoru. Niezliczone mutacje całkowicie odmieniały żywe organizmy, by przystosować je do bytowania w nowym środowisku i umożliwić ich przetrwanie. Wszędzie występowała ta ' sama lawina przemian, ciągnąca życie wstecz, w przeszłość, i to tak daleko, że tych kilka organizmów złożonych, którym udało się nie stracić równowagi na zboczu metamorfoz, stanowi teraz wyraźną anomalię. Mam tu na myśli grupkę płazów, ptaki i człowieku. To zastanawiające, że chociaż tak starannie skatalogowaliśmy podróż w przeszłość tylu roślin i zwierząt, zupełnie zlekceważyliśmy najważniejszą istotę na naszej planecie.

Kerans roześmiał się.

– Chętnie się w tym miejscu ukłonię, Alan. Ale co ty sugerujesz? Że Homo sapiens przekształci się wkrótce w kromanionczyka albo człowieka jawajskiego, a w końcu w sinantropusa? To z pewnością mało prawdopodobne. Czy nie byłby to zresztą tylko postawiony na głowie lamarkizm?

– Zgoda, tego nie sugeruję. – Bodkin oparł się o stół, podając kilka orzeszków małej małpce, uwięzionej w przekształconej na klatkę szafce. – Choć, oczywiście, za dwieście czy trzysta milionów lat nasz gatunek może wymrzeć całkowicie, a wtedy ten tu mały kuzynek człowieka zostanie zapewne najwyższą formą życia na Ziemi. Ale procesy biologiczne nigdy nie są całkowicie odwracalne. – Wyciągnął z kieszeni jedwabną chusteczkę i machnął nią przed nosem małpki, która umknęła w kąt, dygocząc ze strachu. – Jeśli nawet mielibyśmy powrócić do dżungli, to i tak będziemy się przebierać przed obiadem.

Podszedł do okna i wyjrzał na zewnątrz przez ochronną siatkę. Nawis pokładu nad nimi przepuszczał tylko wąski pas jaskrawego światła słonecznego. Skąpana w bezbrzeżnym upale laguna spoczywała w bezruchu, jedynie całuny pary pochylały się nad wodą niczym słoniowate widma.

– Ale tak naprawdę myślę o czymś innym. Czy zmienia się tylko krajobraz zewnętrzny? Pomyśl, jak często większość z nas miewa ostatnio poczucie deja vu, poczucie, że wszystko to już kiedyś widzieliśmy, a nawet, że aż za dobrze pamiętamy te bagna i laguny. Jakkolwiek selektywny bywa nasz świadomy umysł, wspomnienia biologiczne bywaj ą nieprzyjemne, związane są bowiem na ogół z zagrożeniem i strachem. A nic nie trwa tak długo, jak strach. Wszędzie w przyrodzie widać dowody na istnienie wrodzonych mechanizmów, wyzwalających siły, które spoczywały w uśpieniu przez tysiące pokoleń, lecz których moc pozostała do dziś nie naruszona. Klasycznym przykładem może tu być pamięć sylwetki sokoła, dziedziczona przez szczury polne. Wystarczy nawet, że pokażesz szczurowi rysunek sokoła przez klatkę, a rzuci się natychmiast do panicznej ucieczki. Jak inaczej wytłumaczyć powszechną wśród nas, acz całkowicie bezpodstawną, niechęć do pająków, choć tylko jeden gatunek tych zwierząt kąsa? Albo równie zdumiewającą, w kontekście ich stosunkowo rzadkiego występowania, nienawiść do węży i gadów? Odpowiedź jest tylko jedna: wszyscy nosimy w sobie uśpioną pamięć czasów, kiedy olbrzymie pająki oznaczały śmierć, a gady stanowiły dominującą formę życia na Ziemi.

Ściskając w dłoni mosiężną busolę, ciążącą mu w kieszeni, Kerans powiedział:

– Więc boisz się, że podwyższona temperatura i radiacja wywołują takie wspomnienia w naszych umysłach?

– Nie w naszych umysłach, Robercie. To są najstarsze wspomnienia na Ziemi, kody czasu tkwiące we wszystkich dziedziczonych genach i chromosomach., Każdy krok w naszej ewolucji to kamień milowy, w którym wyryte zostały wspomnienia organiczne, począwszy od enzymów kontrolujących oddychanie, aż po budowę splotu ramieniowego i strukturę nerwów, łączących z sobą komórki śródmózgowia. W każdym wypadku mamy do czynienia z zapisem tysięcy rozmaitych decyzji, podejmowanych w obliczu gwałtownego kryzysu fizyko-chemicznego. Tak jak psychoanaliza rekonstruuje pierwotną sytuację traumatyczną, żeby wydobyć na powierzchnię wyparty materiał, tak i my zostaliśmy teraz ciśnięci w archeopsychiczną przeszłość, odkrywając prastare tabu i instynkty uśpione przez całe epoki. Krótki okres trwania pojedynczego żywota jest mylący. Każdy z nas ma tyle lat, ile całe królestwo biologiczne, a nasze układy krążenia wpadają do wielkiego oceanu powszechnej pamięci. Maciczna odyseja rozwijającego się embriona stanowi jakby podsumowanie całej naszej przeszłości ewolucyjnej. Jego centralny układ nerwowy to zakodowana skala czasu, a każda grupa neuronów i każdy kręg kręgosłupa wyznaczają na tej skali symboliczną stację, jednostkę czasu neuronicznego.

– Jeśli posuwasz się w dół naszego systemu nerwowego, od tyłomózgowia przez szpik po rdzeń kręgowy, w istocie posuwasz się w głąb naszej neuronicznej przeszłości. Na przykład połączenie pomiędzy kręgiem piersiowym i lędźwiowym, między punktem T-12 i L-1, to wielka strefa przejściowa pomiędzy skrzelowym oddychaniem ryb a płazami, wyposażonymi w klatki piersiowe i oddychającymi powietrzem, strefa, w której znajdujemy się obecnie na brzegach tej laguny, łącząca erę paleozoiczną i trias.

Bodkin wrócił do biurka i przebiegł dłonią po stojaku na płyty. Słuchając w zamyśleniu cichego, niespiesznego głosu Bodkina, Kerans bawił się mysią. że szereg leżących równolegle czarnych krążków to w rzeczywistości model neurofonicznego kręgosłupa. Przypomniał sobie słabe bębnienie, dobiegające spod igły gramofonu w kabinie Hardmana, i jego dziwne półtony. A może ta koncepcja jest bardziej bliższa prawdy, niż mu się wydaje?

Bodkin ciągnął dalej:

– Jeśli chcesz, możesz to sobie nazwać Psychologią Totalnych Ekwiwalentów albo krótko: neuroniką, i odrzucić ją jako metabiologiczne urojenie. Ja jednak jestem przekonany, że tak jak posuwamy się w przeszłość w czasie geofizycznym, tak wkraczamy również w korytarz owodni, cofając się w rdzeniowym i archeopsychicznym czasie, przypominając sobie podświadomie krajobrazy minionych epok, ich rzeźbę geologiczną i im tylko właściwą florę i faunę, tak nam znajomą, jak podróżnikowi korzystającemu z Wellsowskiego wehikułu czasu. Tyle tylko, że nie jedziemy pociągiem malowniczą trasą krajobrazową, lecz podlegamy całkowitej reorientacji osobowości. Jeżeli pozwolimy się opanować tym pogrzebanym marom przeszłości w miarę ich pojawiania się, to zostaniemy bez ratunku porwani przez falę powodziową. niczym szczątki rozbitego statku. – Bodkin wyjął ze stojaka jedną płytę, a potem wepchnął ją z powrotem w geście niepewności. – Być może ryzykowałem dziś po południu, wystawiając Hardmana na działanie piecyka symulującego słońce i podnosząc temperaturę w kabinie powyżej stu dwudziestu stopni, ale warto było eksperymentować. Od trzech tygodni miewał takie sny, że mało nie zwariował, ale przez kilka ostatnich dni był o wiele mniej niespokojny, tak jakby zaakceptował je i pozwalał się ponieść w przeszłość, nie kontrolując świadomie swego zachowania. Dla jego własnego dobra chcę go utrzymać na jawie tak długo, jak tylko się da. Być może uda mi się to dzięki tym budzikom.

– Jeżeli Hardman będzie pamiętał, żeby je nastawiać – skomentował cicho Kerans.

Z laguny dobiegło ich buczenie silników kutra pułkownika Riggsa. Chcąc rozprostować nogi, Kerans podszedł do okna i patrzył, jak łódź desantowa opływa bazę coraz ciaśniejszym łukiem. Kiedy zacumowała przy nabrzeżu, Riggs odbył nieformalną konferencję z Macreadym, stojącym po drugiej stronie kładki. Pułkownik kilka razy wskazał pałką stację badawczą i Kerans pomyślał, że żołnierze przygotowują się, aby przyholować stację do bazy. Mimo to zbliżający się coraz bardziej wyjazd wcale go nie wzruszał. Spekulacje Bodkina i jego nowa psychologia neuroniczna, choć mgliste, stanowiły najlepsze wyjaśnienie zachodzącej w jego umyśle metamorfozy. Milczące założenie kierownictwa ONZ, że na terytorium wytyczonym przez oba koła podbiegunowe życie toczyć się będzie niemal tak jak dotychczas, z zachowaniem dawnych związków społecznych i rodzinnych, wokół mniej więcej tych samych ambicji i przyjemności, było najwyraźniej fałszywe, o czym przekona jeszcze urzędników napierająca fala powodziowa i rosnąca temperatura, kiedy osiągnie tak zwane reduty polarne. Zamiast nanosić na mapy zatoki i laguny zewnętrznego świata, należy raczej wyznaczyć upiorne delty i lśniące plaże zatopionych kontynentów neuronicznych.

– Alan – odezwał się przez ramię, wciąż przyglądając się Riggsowi, drepczącemu po pływającym nabrzeżu. – A może byś sporządził w tej sprawie raport i przesłał go do Byrd? Zawsze jest szansa, że…

Ale Bodkina nie było już w laboratorium. Kerans słyszał, jak człapie powoli po schodach i znika w swojej kabinie, idąc zmęczonym krokiem człowieka zbyt już starego i zbyt doświadczonego, by mogło go obchodzić, czy inni słuchają jego przestróg czy nie.

Kerans wrócił za biurko i usiadł. Wyjął z kieszeni busolę i oparł ją o stół, kołysząc przyrząd w otwartych dłoniach. Otaczające go przytłumione dźwięki laboratoryjne stanowiły ciche tło dla jego myśli -gmerająca w futerku małpka, szum szpuli magnetofonowej, chrzęst wskazówki urządzenia pomiarowego, mierzącego fototropizm jakiegoś pnącza…

Kerans leniwie przyjrzał się busoli, delikatnie przechylając łożysko, a potem ustawił igłę i podziałkę. Próbował dociec, dlaczego zabrał ze zbrojowni ten właśnie przyrząd. Pochodził z jednej z motorowych szalup, toteż jego zniknięcie zapewne zostanie wkrótce zauważone, Keransa zaś spotka prawdopodobnie banalne upokorzenie, kiedy będzie musiał przyznać się do kradzieży.

Schował busolę do futerału i potoczył ją po stole ku sobie. Nie zdając sobie sprawy z tego, co robi, popadł w chwilową zadumę, a wtedy cała jego świadomość skoncentrowała się na serpentynowym terminalu, na którym spoczęła igła – na tym niejasnym, niepewnym, ale dziwnie potężnym symbolu, określanym przez pojęcie “południe", z całą jego uśpioną magią i mesmeryczną mocą, emanującą z trzymanej przez niego w rękach mosiężnej misy niczym odurzające opary, unoszące się z jakiegoś widmowego kielicha.

Rozdział IV. Groble słońca

Następnego dnia, z przyczyn, które Kerans miał zrozumieć w pełni znacznie później, porucznik Hardman zniknął.

Po głęboko przespanej nocy bez snów Kerans wstał ' wcześnie i o siódmej był już po śniadaniu. Potem spędził całą godzinę na balkonie, rozparty na leżaku w białych, lateksowych kąpielówkach. Wschodzące nad ciemną powierzchnią wody słońce obmywało promieniami jego szczupłe, hebanowe ciało. Niebo nad głową Keransa było jasne i fakturą przypominało marmur, kontrastując z czarną misą laguny, nieskończenie głęboką i nieruchomą niby bezdenna studnia z bursztynu. Wyłaniające się zza jej ocembrowania, porośnięte drzewami budynki, zdawały się liczyć miliony lat, jak gdyby zostały wypiętrzone z ziemskiej magmy wskutek jakiegoś przyrodniczego kataklizmu i zabalsamowane podczas eonów czasu, które minęły od chwili, gdy gmachy zaczęły osiadać.

Przystanąwszy przy biurku, żeby dotknąć mosiężnej busoli, lśniącej w ciemnościach apartamentu, Kerans poszedł do łazienki i przebrał się w drelichowy mundur koloru khaki, dokonując w ten sposób minimalnego ustępstwa wobec Riggsa, który rozpoczął przygotowania do wyjazdu, a ponieważ w związku z tym włoska moda przestała obowiązywać, Kerans wzbudziłby tylko podejrzenia pułkownika, gdyby nadal paradował w pastelowych, kolorowych ciuchach, ozdobionych firmowym logo hotelu Ritz.

Kerans już wcześniej brał pod uwagę możliwość pozostania nad laguną, ale nie chciał czynić w tym celu żadnych systematycznych przygotowań. Obok zapasów paliwa i żywności, których dostawy przez ostatnie sześć miesięcy zawdzięczał hojności Riggsa, potrzebował także niezliczonych drobiazgów i części zamiennych, od nowego cyferblatu do zegarka po całkowicie nową instalację oświetleniową w mieszkaniu. Kiedy baza zniknie wraz z warsztatem, Kerans będzie musiał sam sobie radzić z seriami dokuczliwych awarii, bo w okolicy zabraknie już dyżurnego sierżanta technicznego, który umiałby usunąć usterki.

Żeby ulżyć personelowi magazynów i oszczędzić sobie niepotrzebnych wypraw do bazy i z powrotem, Kerans zgromadził w mieszkaniu miesięczny zapas konserwowanej żywności. Były to w większości puszki ze skondensowanym mlekiem i mielonką, której nie dało się właściwie jeść bez dodatku przysmaków, znajdujących się w zamrażarce Beatrice. Kerans liczył przede wszystkim na jej pojemną chłodnię, pełną pasztetów z gęsich wątróbek i najlepszej wołowiny, choć i tych zapasów starczyłoby dla dwojga najwyżej na trzy miesiące. Później musieliby żywić się darami przyrody, czyli zapewne przejść na zupę na drewnie i jaszczurcze steki.

Znacznie poważniejszym problemem było paliwo. Zapasowe zbiorniki ropy w hotelu Ritz mieściły niewiele ponad pięćset galonów, co mogło wystarczyć najwyżej na dalsze dwa miesiące pracy układu chłodzenia. Gdyby zrezygnował z sypialni i garderoby, zamieszkał w salonie i podniósł temperaturę powietrza do dziewięćdziesięciu stopni, przy odrobinie szczęścia podwoiłby czas pracy urządzeń klimatyzacyjnych, lecz kiedy zapasy ropy zostaną ostatecznie wyczerpane, szansę ich uzupełnienia zmaleją właściwie do zera. Wszystkie zapasowe zbiorniki i kanistry z paliwem, ukryte w wypatroszonych gmachach wokół laguny, zostały w ciągu ostatnich trzydziestu lat dokładnie osuszone przez kolejne fale uciekinierów, płynących na północ motorówkami albo większymi jachtami motorowymi. Bak na katamaranie Keransa mieścił zaledwie trzy galony ropy, co mogło mu wystarczyć na pokonanie odległości trzydziestu mil albo pływanie przez miesiąc raz dziennie do laguny Beatrice i z powrotem, do hotelu.

Jednak, nie wiedzieć czemu, perspektywa tej robinsonady na wspak – celowego pozostania na odludziu bez nadziei na spotkanie jakiegoś wyładowanego rozmaitymi towarami stateczku, szczęśliwie dla Robinsona rozbitego na rafie – nie wzbudzała w Keransie większego niepokoju. Wychodząc z mieszkania, jak zwykle nastawił termostat na osiemdziesiąt stopni. Wiedział wprawdzie, że generator zmarnuje sporo paliwa, nie chciał jednak poczynić nawet pozornych ustępstw w obliczu czekających go po odjeździe Riggsa niebezpieczeństw. Z początku przypuszczał, że fakt ten stanowi odbicie trafnego, podświadomego przekonania, że zdrowy rozsądek w końcu zwycięży, ale kiedy zapalił silnik i skierował katamaran poprzez chłodne, oleiste fale ku strumieniowi wiodącemu do sąsiedniej laguny, zdał sobie sprawę, że jego obojętność wynika ze szczególnej natury decyzji o pozostaniu na miejscu. By użyć symbolicznego języka teorii Bodkina, decyzja Keransa oznaczała porzucenie konwencjonalnych miar czasu w połączeniu z pewnymi potrzebami fizycznymi i wkroczenie w świat czasu totalnego, neuronicznego, gdzie istnienie człowieka wyznaczać będą potężne interwały kalendarza geologicznego. Tutaj najmniejszymi jednostkami miary będą milionolecia, a problemy związane z odzieżą i żywnością staną się dla Keransa równie nieistotne, jak dla buddyjskiego mędrca, medytującego w pozycji lotosu przed pustą miseczką ryżową, w cieniu kaptura wiecznej kobry o milionie głów.

Gdy wpłynął do trzeciej laguny i uniósł wiosło, żeby odepchnąć długie na dziesięć stóp liście olbrzymich skrzypów, moknących w wodzie u ujścia strumienia, zauważył bez emocji, że grupa żołnierzy pod dowództwem sierżanta Macready'ego wybrała kotwice stacji badawczej i zaczęła holować ją ku bazie. Odległość między bazą i stacją zmniejszała się powoli, jak dwa skrzydła kurtyny, zamykającej stępo zakończeniu sztuki, a Kerans stał na rufie swego katamaranu, pod ociekającym wodą parasolem liści, niczym zabłąkany widz za kulisami, którego skromne uczestnictwo w dramacie teraz zakończyło się zupełnie.

Wolał nie zapuszczać znów motoru, żeby nie zwracać na siebie uwagi, ujął więc wiosła, wypływając w krąg światła. Olbrzymie liście zanurzyły się aż po nasady w zielonej galarecie wody. Kerans wiosłował z wolna wokół laguny do bloku, w którym mieszkała Beatrice. Od czasu do czasu nad wodą niósł się warkot helikoptera, poddawanego przeglądowi na lądowisku, a fale, wzburzone przez stację badawczą, bębniły o kadłub katamaranu i biegły dalej, ku otwartym oknom po jego prawej ręce, ochlapując wewnątrz ściany. Jacht Beatrice skrzypiał boleśnie na cumach. Miał zalaną maszynownię, a jego rufa pod ciężarem dwóch wielkich silników Chryslera znalazła się pod wodą. Wcześniej czy później dosięgnie go któraś z burz termicznych i zakotwiczy jacht na zawsze pięćdziesiąt stóp niżej, na jednej z zatopionych ulic.

Kiedy Kerans wyszedł z windy, taras nad basenem był pusty, a szklanki, z których pili poprzedniego wieczora, stały wciąż na tacy pomiędzy leżakami. Słońce zaczęło już wypełniać basen, oświetlając żółte koniki morskie i błękitne trójzęby, zdobiące jego dno. W cieniach pod rynną, powyżej sypialni dziewczyny, wisiało kilka nietoperzy, które odleciały jednak, gdy Kerans usiadł, niby wampiryczne duchy, umykające przed wstającym dniem.

Przez żaluzje dostrzegł wewnątrz stąpającą cicho Beatrice. Pięć minut później weszła do salonu. Brzuch miała przewiązany czarnym ręcznikiem. Nie była dobrze widoczna w półmroku po drugiej stronie pokoju. Wydawała się Keransowi zmęczona i zobojętniała, kiedy witała go niedbałym ruchem ręki. Opierając się łokciem o stół, nalała sobie drinka, przyglądała się przez chwilę tępo jednemu z obrazów Delvaux, a potem wróciła z powrotem do sypialni.

Ponieważ nie wychodziła, Kerans poszedł jej poszukać. Kiedy pchnął szklane drzwi, gorące powietrze, uwięzione w salonie, uderzyło go w twarz jak odór dobywający się z zatłoczonej galery. W zeszłym miesiącu generator kilkakrotnie odmawiał współpracy z termostatem i temperatura w mieszkaniu wynosiła sporo ponad dziewięćdziesiąt stopni, a upał zawsze wpędzał Beatrice w stan monotonnego odrętwienia.

Siedziała na łóżku, kiedy Kerans wszedł do pokoju. Na jej gładkich kolanach spoczywała szklanka whisky. Gęste, gorące powietrze w sypialni przywiodło Keransowi na myśl kabinę Hardmana, w której Bodkin przeprowadzał swoje eksperymenty. Podszedł do termostatu, stojącego na stoliku nocnym, i ostrym szarpnięciem przestawił wskaźnik z siedemdziesięciu na sześćdziesiąt stopni.

– Znowu się zepsuł – powiedziała Beatrice, jak gdyby to było coś oczywistego. – Silnik odmawia ciągle posłuszeństwa.

Kerans chciał jej zabrać szklankę, ale dziewczyna cofnęła się.

– Zostaw mnie w spokoju, Robercie – powiedziała zmęczonym głosem. – Wiem, że jestem rozpustną, zapijaczoną kobietą, ale wczorajszą noc spędziłam w dżunglach czasu i nie życzę sobie żadnych wykładów.

Kerans przyjrzał się jej uważnie, uśmiechając się do swoich myśli z mieszaniną czułości i rozpaczy.

– Zobaczę, czy uda mi się naprawić silnik. W sypialni śmierdzi tak, jak gdyby kwaterował u ciebie cały batalion karny. Wykąp się, Bea, i weź się w garść. Riggs jutro wyjeżdża, powinniśmy zachować jasność umysłu. Co to za koszmary ci się śnią?

Beatrice wzruszyła ramionami.

– Miewam sny o dżungli – szepnęła niewyraźnie. – Uczę się od nowa alfabetu. Wczoraj śniły mi się dżungle w deltach. – Uśmiechnęła się ponuro, żeby po chwili dodać z nutką złośliwego humoru: – Nie rób takiej poważnej miny, niedługo i ty będziesz śnił te sny.

– Mam nadzieję, że nie. – Kerans przyglądał się z niesmakiem, jak Beatrice podnosi szklankę do ust. -A poza tym wylej tego drinka. Tradycyjne szkockie śniadanie dobre jest może dla szkockich górali, ale dla twojej wątroby to morderstwo.

Beatrice pokazała mu gestem, żeby sobie poszedł.

– Wiem. Alkohol zabija powoli, ale mnie się nie śpieszy. Idź sobie, Robercie.

Kerans dał za wygraną! odwrócił się na pięcie. Z kuchni zszedł schodami do składziku, znalazł latarkę, komplet narzędzi, i wziął się do pracy nad generatorem.

Pół godziny później, kiedy wrócił na taras, Beatrice pozornie wyrwała się już całkowicie z apatii i była zajęta malowaniem paznokci. Lakier miał kolor błękitu.

– I co, Robercie, jesteś już w lepszym nastroju? Kerans usiadł na wyłożonej kafelkami posadzce, ocierając ręce z resztek smaru. Otwartą dłonią chlastnął soczyście jędrną wyniosłość jej łydki, a potem sparował mściwy cios, jaki Beatrice wymierzyła mu piętą w głowę.

– Naprawiłem generator. Przy odrobinie szczęścia nie powinnaś mieć już z nim kłopotów. Chociaż zdarzyła się przedziwna rzecz: zegar zasilającego silnika dwusuwowego zepsuł się i biegł do tyłu.

Zamierzał przeanalizować do końca ironię tego zabawnego zdarzenia, kiedy z laguny dobiegło ich buczenie syreny alarmowej. W bazie rozległy się odgłosy gwałtownej, frenetycznej krzątaniny – silniki wyły na zwiększonych obrotach, skrzypiały żurawie, którymi spuszczano na wodę dwie zapasowe szalupy motorowe, a w tle słychać było zmieszane okrzyki i tupot nóg na schodkach i korytarzach.

Kerans wstał, pobiegł na drugą stronę basenu i przechylił się przez balustradę.

– Mam nadzieję, że nie wyjeżdżają już dzisiaj? Riggs jest dość sprytny, żeby spróbować takiego numeru. Myśli pewnie, że nas zaskoczy.

Beatrice stała obok niego, przyciskając ręcznik do piersi. Patrzyli oboje, co się dzieje w bazie. Wydawało się, że Riggs postawił na nogi cały oddział. Kuter i obie motorówki kołysały się na falach wokół nabrzeża. Zwisające bezwładnie śmigła helikoptera zaczynały się powoli obracać. Riggs i Macready szykowali się już, by wsiąść do maszyny. Reszta grupy czekała rzędem na nabrzeżu na swoją kolej, żeby wejść na pokład kutra i szalup. Nawet Bodkin zerwał się z koi i stał teraz z obnażonym torsem na mostku stacji badawczej, wykrzykując coś do Riggsa.

Nagle Macready zauważył Keransa przy balustradzie tarasu i powiedział coś do pułkownika, który ujął elektryczny megafon i podszedł na skraj pokładu.

– KE-RANS! DO-KTO-RZE KE-RANS!

Wśród dachów zadudniły wielkie fragmenty wzmocnionych sztucznie słów, odbijając się echem od blaszanych parapetów, dzielących płachty okien. Kerans przyłożył zwinięte w trąbkę dłonie do uszu, usiłując dosłyszeć, co pułkownik krzyczy, ale jego głos niknął w narastającym ryku silników helikoptera. Po chwili Riggs i Macready wsiedli do kabiny, a pilot zaczął przez szybę kokpitu nadawać sygnały świetlne.

Kerans odcyfrował znaki alfabetu Morse'a, odwrócił się szybko plecami do balustrady i zaczął wnosić leżaki do salonu.

– Przylecą po mnie – powiedział Beatrice, kiedy helikopter wzniósł się ze swego piedestału i ruszył w poprzek laguny. – Lepiej się ubierz albo zmykaj stąd. Strumień powietrza lądującego śmigłowca zedrze z ciebie ten ręcznik jak papierową serwetkę, a Riggs ma chwilowo ważniejsze rzeczy na głowie.

Beatrice pomogła mu zwinąć markizę i weszła do salonu, kiedy taras wypełnił migotliwy cień maszyny, a cięte śmigłami powietrze owiało ich ramiona.

– Ale co się właściwie stało, Robercie? Dlaczego Riggs jest taki zaaferowany?

Kerans osłonił głowę przed rykiem silników i wpatrywał się w obwiedzione pasem zieleni laguny, rozciągające się aż po horyzont. Kącik ust wykrzywił mu nagle pełen niepokoju skurcz.

– Nie jest zaaferowany, tylko nieprzytomny ze zdenerwowania. Wszystko zaczyna mu się nagle walić na głowę. Porucznik Hardman zniknął!

Z góry, przez otwarty luk helikoptera, dżungla wyglądała jak ogromny gnijący wrzód. Bezmierne gaje drzew nagozalążkowych rozciągały się gęstymi kępami na dachach zatopionych budynków, dławiąc ich białe, prostokątne szyje. Tu i ówdzie z trzęsawiska wystawały stare betonowe wieże ciśnień, a wokół kadłubów rozpadających się biurowców, porośniętych pierzastymi akacjami i kwitnącymi krzewami tamaryszku, można było dostrzec dryfujące szczątki prowizorycznych nabrzeży. Wąskie strumienie, które roślinne baldachimy w górze zamieniały w płonące zielonym światłem tunele, odprowadzały krętymi drogami wodę z większych lagun, łącząc się w końcu z szerokimi na sześćset jardów kanałami, które coraz bardziej poszerzały swój bieg na dawnych przedmieściach. Wszystko zalewał powoli muł, gromadzący się olbrzymimi wałami pod wiaduktami kolejowymi albo półksiężycami gmachów biurowych, sączący się przez zatopione arkady niczym cuchnąca treść żołądkowa jakiejś nowej Cloaca Maxima. Muł wypełniał już wiele mniejszych jezior, zamieniając je w żółte krążki pokrytego pleśnią szlamu, który zaczynała porastać obficie gęstwina rywalizujących z sobą form roślinnych, tworzących otoczone murami ogrody szalonego raju.

Przywiązany mocno do poręczy wewnątrz kabiny za pomocą nylonowej uprzęży, obejmującej go w pasie i w ramionach, Kerans śledził wzrokiem odsłaniający się jego oczom pejzaż, obserwując wszystkie drogi wodne, wypływające z trzech centralnych lagun. Pięćset stóp niżej cień helikoptera sunął po cętkowanej, zielonkawej powierzchni wody, Kerans mógł więc dobrze rozejrzeć się po okolicy. W strumieniach i kanałach roiło się od rozmaitych zwierząt: węże wodne wiły się wśród wyszczerbionych palisad przesiąkniętych wodą gajów bambusowych, z tuneli roślinnej zieleni wystrzelały nagle kolonie nietoperzy, niczym obłoki eksplodującej sadzy, a na ocienionych gzymsach siedziały nieruchomo iguany, przypominające Keransowi kamienne sfinksy. Niekiedy wydawało się, że jakaś ludzka postać, zaniepokojona warkotem helikoptera, zrywa się nagle i kryje gdzieś wśród okien na linii wody, ale okazywało się zaraz, że był to krokodyl ścigający ptaka albo tonący pień, który wyrwała woda spośród zdrewniałych paproci.

Dwadzieścia mil dalej horyzont przesłaniały wciąż j poranne mgły – wielkie całuny złotawej pary, zwieszające się z nieba jak firanki – ale powietrze nad miastem i było przezroczyste i jasne, a spalmy helikoptera lśniły, w słońcu, cofając się krętą, falistą sygnaturą. Kiedy spiralny patrol zaczął oddalać się od centralnych lagun, Kerans wsparł się o klapę luku i przyglądał się już tylko wspaniałym krajobrazom, zaniechawszy obserwacji leżącej w dole dżungli.

Szansę, żeby dostrzec Hardmana z powietrza, były i minimalne. O ile nie schronił się w jednym z budynków położonych w pobliżu bazy, posuwałby się z pewnością wzdłuż linii wody, gdzie byłby niewidoczny dzięki osłonie porastających brzegi paproci.

Siedzący przy przednim luku Riggs i Macready patrolowali wciąż teren, wymieniając się co chwila lornetką. Bez czapki, z twarzą owianą rzadkimi, piaskowymi włosami, Riggs przypominał nieco wściekłego wróbla, tym bardziej że drobna szczęka pułkownika dźgała gwałtownie powietrze niby dziób.

Riggs spostrzegł, że Kerans wpatruje się w niebo, i krzyknął: – Widziałeś go, doktorze?! Nie trać czasu, sekret udanego patrolu to maksymalna koncentracja i maksymalnie dokładna obserwacja terenu.

Kerans przyjął naganę do wiadomości i zaczął znów obserwować skośny krąg dżungli. Cienie wysokich gmachów centralnej laguny pochylały się wokół otworu luku. Zniknięcie Hardmana odkrył szpitalny sanitariusz dziś o ósmej rano, ale jego łóżko było zimne, Hardman więc niemal na pewno uciekł poprzedniego wieczora, prawdopodobnie niedługo po ostatnim obchodzie o wpół do dziesiątej. Nie zginęła żadna z łódek, przywiązanych do barierki na nabrzeżu, ale porucznik mógł z łatwością związać dwie puste beczki po ropie, ustawione w stos koło ładowni na pokładzie C, a potem bezszelestnie opuścić je na wodę. Na takim prymitywnym statku można było, wiosłując, przepłynąć do brzasku dziesięć mil, zatem Hardman znajdował się zapewne gdzieś na obwodzie obszaru poszukiwań o powierzchni siedemdziesięciu pięciu mil kwadratowych, z których każdy akr usiany był opuszczonymi budynkami.

Ponieważ nie zdążył zobaczyć się z Bodkinem, zanim Riggs wziął go na pokład helikoptera, Kerans mógł się jedynie domyślać powodów, dla jakich Hardman opuścił bazę, i spekulować, czy stanowiły one część większego planu, dojrzewającego powoli w umyśle porucznika, czy też były tylko nagłą, bezsensowną reakcją na wiadomość, że wkrótce opuszczą lagunę i ruszą dalej na pomoc. Początkowe podniecenie Keransa wyparowało i teraz odczuwał raczej dziwną ulgę, jak gdyby wskutek zniknięcia Hardmana jedna z otaczających go przeciwstawnych sił została zniesiona, a zrównoważony układ napięcia i impotencji znalazł wreszcie ujście. Czyniło to jednak decyzję o pozostaniu nad laguną jeszcze trudniejszą.

Riggs rozpiął swoją uprząż, wstał i z gestem rozdrażnienia podał lornetkę jednemu z dwóch żołnierzy, siedzących w kucki na podłodze z tyłu kabiny.

– Takie otwarte poszukiwania to strata czasu w tym terenie! – krzyknął pułkownik do Keransa. – Musimy gdzieś wylądować i spojrzeć na mapę, będziesz miał okazję, żeby wczuć się w psychikę Hardmana.

Znajdowali się około dziesięciu mil na północny zachód od centralnych lagun i wieże budynków stały się już niemal niewidoczne w mgiełkach na horyzoncie. Pięć mil dalej, dokładnie w pół drogi między nimi a bazą, widać było jedną z motorówek, płynącą w dół otwartego kanału. Jej biały ślad torowy rozpływał się na szklanej tafli wody. Gęstsza zabudowa na południu blokowała nieco napór mułu, toteż w tej okolicy szlamu było mniej, roślinność rosła bardziej skąpo, a pomiędzy głównymi szeregami budynków większa była przestrzeń niczym nie zmąconej wody. W sumie teren pod nimi był pusty i wymarły, i Kerans nabrał przekonania, choć bez żadnej racjonalnej przyczyny, że nie odnajdą Hardmana w sektorze północno-zachodnim.

Riggs przeszedł do kokpitu i w chwilę później zmieniła się prędkość oraz kąt nachylenia helikoptera. Przeszli w płytki lot nurkowy, maszyna wyprostowała się sto stóp nad wodą i teraz sunęła swobodnie szerokimi kanałami w poszukiwaniu odpowiedniego dachu, na którym mogłaby przycupnąć. W końcu wybrali garb na wpół zatopionego kina i wolno osiedli na kwadratowym, solidnym dachu kryjącym neoasyryjski portyk.

Przez kilka chwil rozprostowywali nogi, spoglądając na powierzchnię błękitnej wody. Najbliższym kina budynkiem był stojący samotnie dwieście jardów dalej dom towarowy. Otwarta perspektywa przypomniała Keransowi opis pejzażu zalanego Egiptu, pióra Herodota, który pisał, że obwałowane miasta wyglądały niczym wyspy Morza Egejskiego.

Riggs otworzył mapnik i rozpostarł polietylenową płachtę na podłodze kabiny. Wsparł się łokciami na skraju luku i wskazał palcem miejsce lądowania.

– No, sierżancie, wygląda na to, że jesteśmy już w połowie drogi do Byrd – powiedział do Daleya. -Ale oprócz tego, że wymęczyliśmy silniki, nie udało nam się wiele osiągnąć.

Daley skinął głową. Jego małą, poważną twarz krył hełm z włókna szklanego.

– Panie pułkowniku, myślę, że naszą jedyną szansą jest kontynuowanie patrolu na małej wysokości na kilku wybranych trasach. Może uda nam się znaleźć jakiś ślad, na przykład tratwę albo plamę ropy.

– Zgoda. Jest tylko jeden problem… gdzie mamy lecieć? – Riggs postukiwał pałką w mapę. – Hardman prawdopodobnie znajduje się gdzieś w odległości dwóch lub trzech mil od bazy. Jak myślisz, doktorze?

Kerans wzruszył ramionami.

– Naprawdę nie wiem, jakie są motywy ucieczki Hardmana. Ostatnio znajdował się pod opieką Bodkina. Możliwe, że…

Kerans urwał, a wtedy wtrącił się Daley z nową propozycją, odwracając uwagę Riggsa. Przez pięć następnych minut pułkownik, Daley i Macreday spierali się co do możliwych dróg ucieczki Hardmana, zaznaczając na mapie jedynie szersze drogi wodne, jak gdyby Hardman dowodził co najmniej pancernikiem kieszonkowym. Kerans przyglądał się wodzie, wirującej z wolna wokół budynku kina. Kilka gałęzi i kępek trzcin dryfowało obok z północnym prądem, a jasne słońce maskowało roztopione zwierciadło wody. Pod stopami Keransa woda uderzała rytmicznie o portyk, a jej rytm pulsował mu leniwie w głowie i wyznaczał poszerzający się coraz bardziej wzór obrazów interferencyjnych, jak gdyby Kerans posuwał się w kierunku przeciwnym do kierunku rozchodzenia się fal. Przyglądał się kolejnym zmarszczkom wody, liżącym lekko pochylony dach, i marzył, żeby mógł porzucić pułkownika, wejść wprost do laguny i rozpuścić się w niej wraz z odwiecznymi upiorami, które pilnowałyby go jak ptaki w chłodnej altanie magicznego spokoju – w lśniącym, smoczozielonym, nawiedzanym przez węże oceanie.

I nagle, bez najmniejszej wątpliwości, Kerans domyślił się, gdzie trzeba szukać Hardmana.

Czekał, aż Daley skończy.

– …znałem porucznika Hardmana, panie pułkowniku, wylatałem z nim prawie pięć tysięcy godzin, i myślę, że musiał nagle postradać zmysły. Chciał widać wrócić do Byrd i uznał, że nie może już dłużej czekać, nawet te dwa dni. Ruszył więc na północ i na pewno odpoczywa teraz gdzieś przy jednym z wiodących z miasta kanałów.

Riggs skinął niepewnie głową, nadal nie przekonany, gotów jednak przyjąć radę sierżanta z braku innych pomysłów.

– No, może masz rację. Chyba warto spróbować. Co o tym myślisz, Kerans?

Kerans potrząsnął głową.

– Pułkowniku, poszukiwania na północ od miasta to całkowita strata czasu. Hardman by tu nie przyszedł, bo to zbyt odsłonięty i odizolowany teren. Nie wiem, czy idzie pieszo, czy wiosłuje na jakiejś tratwie, ale na pewno nie posuwa się na północ, a Byrd to ostatnie miejsce na Ziemi, do którego chciałby wrócić. Porucznik mógł wybrać tylko jeden kierunek: południe. – Kerans wskazał splot kanałów, wpływających do centralnych lagun. Stanowiły one także dopływy pojedynczej, potężnej rzeki trzy mile na południe od miasta, której kręty bieg wyznaczały ogromne wały szlamu. – Hardman jest gdzieś tutaj. Pewnie potrzebował całej nocy, żeby dotrzeć do tego głównego kanału, i przypuszczam, że teraz odpoczywa przy jednym z jego dopływów, zanim wyruszy dalej dziś wieczorem.

Kerans zamilkł, a Riggs wpatrywał się uparcie w mapę, naciągnąwszy czapkę na oczy w geście oznaczającym pełną koncentrację.

– Ale dlaczego miałby iść na południe? – zaoponował Daley. – Za kanałem jest tylko zwarta dżungla i otwarte morze. Im dalej, tym bardziej wzrasta temperatura. Hardman się usmaży.

Riggs spojrzał na Keransa.

– Sierżant Daley ma rację, doktorze. Dlaczego Hardman miałby iść na południe?

Spoglądając znów na drugi brzeg, Kerans odpowiedział głucho:

– Bo żaden inny kierunek nie istnieje, pułkowniku.

Riggs zawahał się, a potem rzucił spojrzenie Macready'emu, który podszedł bliżej i stanął obok Keransa. Wysoka, pochylona sylwetka sierżanta rysowała się na tle wody jak posępny kruk. Macready niemal niezauważalnie kiwnął głową, odpowiadając na nieme pytanie pułkownika. Nawet Daley postawił nogę na stopniu wiodącym do kokpitu, przyjmując logikę argumentacji Keransa, jego wyjaśnienia i motywy postępowania uciekiniera.

Trzy minuty później helikopter gnał z pełną szybkością ku dalszym, leżącym na południu lagunom.

Jak prorokował Kerans, odnaleźli Hardmana wśród mułowych domów.

Zeszli na wysokość trzystu stóp nad wodą i zaczęli przeczesywać główny kanał pasami na długości pięciu mil. Olbrzymie wały mułu wznosiły się ponad powierzchnię wody niby żółte grzbiety kaszalotów. Gdziekolwiek hydrodynamiczne kształty kanału wyżłobiły sobie trwałą drogę wśród szlamowych brzegów, tam otaczająca dżungla wylewała się z dachów i zapuszczała korzenie w wilgotnej glinie, splatając trzęsawisko w jedną, nierozerwalną strukturę. Kerans uważnie przypatrywał się z luku wąskim plażom pod szeregiem nadbrzeżnych paproci, szukając jakichś zdradliwych śladów zamaskowanej tratwy albo prowizorycznej lepianki.

Jednak już po dwudziestu minutach i dwunastu uważnych przelotach nad kanałem Riggs odwrócił się od luku, ponuro potrząsając głową.

– Zapewne masz rację, Robercie, ale to beznadziejna robota. Hardman nie jest głupi, jeżeli zechce się przed nami ukryć, nigdy go nie znajdziemy. Nawet gdyby wychylił się przez okno i zaczął do nas machać, stawiam dziesięć do jednego, że w ogóle byśmy go nie zauważyli.

Kerans mruknął coś tylko w odpowiedzi, przyglądając się powierzchni wody. Każdy kolejny nawrót odbywał się mniej więcej sto jardów na prawo w stosunku do poprzedniej linii lotu, a podczas trzech ostatnich nawrotów Kerans obserwował półkolisty łuk budynku, będącego chyba wielkim blokiem mieszkalnym, stojącym w kącie utworzonym przez kanał i południowy brzeg strumienia, znikającego gdzieś w okalającej go dżungli. Osiem czy dziewięć pięter gmachu wystawało nad wodę, otaczającą niski kopiec mętnobrunatnego mułu. Jego powierzchnia ociekała strużkami wody, wydobywającymi się z kilkunastu płytkich stawków na wierzchołku wzgórka. Jeszcze dwie godziny wcześniej brzeg strumienia był płatem wilgotnego szlamu, ale teraz, o dziesiątej, kiedy przelatywał nad nim helikopter, zaczynał już schnąć i twardnieć. Keransowi, który osłaniał oczy przed odbitym słońcem, wydało się, że na gładkiej powierzchni widnieją dwie słabe, równoległe linie, biegnące w odległości mniej więcej sześciu stóp od siebie i prowadzące ku wystającej płycie niemal całkiem zalanego balkonu. Kiedy nad nim przelatywali, próbował zajrzeć w głąb balkonu, ale jego gardziel zapchana była wyrzuconymi przez wodę odpadkami i pniami gnijących drzew.

Kerans dotknął ramienia Riggsa i pokazał mu ślady. Był tak pochłonięty odtworzeniem ich krętej drogi, prowadzącej na balkon, że niewiele brakowało, a nie dostrzegłby w schnącym mule równie dobrze widocznych odcisków stóp, biegnących mniej więcej co cztery stopy pomiędzy dwiema liniami ciągłymi. Były to niewątpliwie ślady silnego, wysokiego mężczyzny, który ciągnął za sobą jakiś ciężki ładunek.

Kiedy warkot silnika na dachu ucichł, Riggs i Macready pochylili się, by zbadać prymitywny katamaran, ukryty pod balkonem pod osłoną gałęzi. Była to tratwa zbudowana z dwóch lotniczych zbiorników paliwowych, przymocowanych po obu końcach metalowego szkieletu łóżka. Szare kadłuby zbiorników pokryte były jeszcze smugami szlamu. Bryłki błota z butów Hardmana wiodły z balkonu przez przyległy pokój, prowadziły dalej w głąb mieszkania i znikały w bocznym korytarzu.

– Jesteśmy we właściwym miejscu, co do tego nic ma wątpliwości… prawda, sierżancie? – zapytał Riggs, wychodząc na słońce, żeby przyjrzeć się półksiężycowi bloku. Był to w istocie łańcuch pojedynczych domów, połączonych krótkimi kładkami, rozpiętymi pomiędzy studniami wind na szczytach budynków. Większość okien była wybita, kremowe kafle pokrywały wielkie płaty pleśni, a cała konstrukcja wyglądała jak krążek nadpsutego sera camembert.

Macready przykląkł przy jednym ze zbiorników, zeskrobał z niego muł i znalazł oznaczenie kodowe, wymalowane na przodzie. – UNAF 22-H-549… To nasze, panie pułkowniku. Uprzątaliśmy wczoraj zbiorniki lotnicze, składowaliśmy je na pokładzie C. Porucznik zabrał też chyba zapasowe łóżko ze szpitala po wieczornym obchodzie.

– Świetnie – Riggs z zadowoleniem zatarł ręce i podszedł do Keransa, uśmiechając się wesoło, ponieważ powróciła mu nagle pewność siebie i dobre samopoczucie. – Doskonale, Robercie. Posiadłeś wspaniałe umiejętności diagnostyczne. Rzeczywiście, miałeś całkowitą rację. – Pułkownik zerknął bystro na Keransa, jak gdyby zastanawiając się nad prawdziwym źródłem jego nieoczekiwanego olśnienia i usiłując dobrze sobie zapamiętać ten moment. – Uśmiechnij się, Hardman będzie ci dziękował, kiedy zabierzemy go z powrotem.

Kerans stał na skraju balkonu, nad zboczem stygnącego mułu. Uniósł wzrok ku milczącemu łukowi okien, zastanawiając się, w którym z około tysiąca pokoi znajduje się kryjówka Hardmana.

– Mam nadzieję, że się nie mylisz. A poza tym, musisz go jeszcze złapać.

– Nie obawiaj się. Schwytamy go. – Riggs zaczął wydawać polecenia dwum pozostałym na dachu ludziom, którzy pomagali Daleyowi zabezpieczyć helikopter. – Wilson, miej oko na południowy zachód, a ty, Caldwell, podejdź na północną krawędź dachu. Musicie uważać na niego z obu stron, może będzie próbował uciec wpław.

Wilson z Caldwellem zasalutowali i odeszli, trzymając karabiny na wysokości ud. Macready przyciskał do piersi pistolet maszynowy, a kiedy Riggs odpiął kaburę, Kerans powiedział cicho:

– Pułkowniku, nie ścigamy przecież wściekłego psa.

Riggs machnął ręką.

– Spokojnie, Robercie, nie chcę tylko, żeby na przykład jakiś śpiący krokodyl odgryzł mi nogę. Choć, skoro już o tym mowa, to Hardman też wziął ze sobą rewolwer – odpowiedział pułkownik, posyłając Keransowi szeroki uśmiech.

Zostawił go, żeby to sobie przemyślał, i wziął do ręki elektryczny megafon.

– Hardman! Mówi pułkownik Riggs! – Wykrzyczał kilkakrotnie nazwisko Hardmana w milczącym upale, a potem mrugnął do Keransa i dodał: – Poruczniku, doktor Kerans chce z panem porozmawiać!

Zogniskowane w łuku gmachów dźwięki niosły się echem nad bagna i strumienie, dudniąc w oddali po nad wielkimi, pustymi równinami mułów. Wszystko dokoła lśniło w bezmiernym upale, a żołnierze na dachu mrużyli nerwowo brwi pod furażerkami. Z równiny szlamu bił kloaczny smród. Wyżej unosiły się miliony pulsujących, brzęczących łakomie owadów, i nagle Keransowi ścisnęły gardło mdłości. Na chwilę zakręciło mu się w głowie. Przycisnął mocno dłoń do czoła, oparł się plecami o kolumnę i nasłuchiwał rozbrzmiewających dookoła ech. Czterysta jardów dalej wystawały spośród roślinności dwie białe wieże ratuszowe, wyglądające niczym świątynie jakiejś zapomnianej, leśnej religii, a odbijające się od nich zgłoski jego nazwiska: “Kerans… Kerans… Kerans…", brzmiały w uszach jak uderzenia dzwonów, zwiastujących przerażenie i nieszczęście. Bezsensowne położenie wskazówek ratuszowych zegarów przypominało mu, bardziej niż cokolwiek dotąd, że jest w istocie podobny do wszystkich tych chaotycznych, groźnych widm, których cienie kładły się w jego umyśle coraz mroczniej, niby miriady ramion mandali kosmicznego czasu.

Kiedy zaczęli przeszukiwać budynek, dźwięk nazwiska “Kerans" wciąż jeszcze rozbrzmiewał mu w uszach. Na każdym kolejnym korytarzu doktor zajmował stanowisko przy schodach, a Riggs i Macready sprawdzali mieszkania, uważnie obserwując cały dom, kiedy wspinali się na kolejne piętra. Budynek wyglądał jak wybebeszony. Klepki podłogowe zgniły albo zostały wyrwane. Posuwali się powoli i ostrożnie, idąc od jednej belki stropowej do drugiej wzdłuż wykładanych kafelkami ścian. Odpadał z nich tynk, który pokrywał teraz szarymi stosami listwy przypodłogowe. Tam, gdzie przeświecało słońce, nagie deski splatały się z pnączami i mchem, toteż wydawało się, że konstrukcję budynku podtrzymuje jedynie obfita roślinność, krzewiąca się we wszystkich pokojach i korytarzach.

Przez szczeliny w podłodze bił odór tłustej wody, wlewającej się do środka przez okna na niższych piętrach. Spłoszone po raz pierwszy od lat nietoperze, obsiadające przekrzywione szyny do wieszania obrazów, rzucały się w panice do okien, żeby po chwili z okrzykami bólu rozlecieć się na wszystkie strony w jasnym słońcu dnia. Uciekające przed ludźmi jaszczurki przemykały szparami w posadzce albo ślizgały się rozpaczliwie na ściankach wyschłych wanien w łazienkach.

Riggs był już rozdrażniony upałem, a jego niecierpliwość rosła jeszcze w miarę, jak nadaremnie pokonywali kolejne kondygnacje. W końcu pozostały im jeszcze do sprawdzenia tylko dwa ostatnie piętra.

– No, gdzie on jest? – Riggs oparł się o poręcz schodów, gestem nakazał swoim ludziom ciszę i wsłuchał się w milczący budynek, oddychając przez zaciśnięte zęby. – Odsapniemy tu jakieś pięć minut, sierżancie. Musimy teraz zachować szczególną ostrożność. Hardman na pewno gdzieś tu jest.

Macready przewiesił przez ramię pistolet maszynowy i ruszył ku półkolistemu oknu nad drzwiami na następnym podeście, przez które ciągnął do środka lekki wiaterek. Kerans stanął pod ścianą. Jego plecy i piersi spływały potem, a skronie pulsowały z wysiłku po wspinaczce. Było wpół do dwunastej i temperatura na zewnątrz znacznie przekraczała sto dwadzieścia stopni. Spojrzał na nabiegłą krwią twarz Riggsa, podziwiając jego samodyscyplinę i prostolinijność.

– Nie patrz na mnie tak protekcjonalnie, Robercie. Wiem, że pocę się jak świnia, ale ostatnio nie wypoczywałem tyle co ty.

Obaj mężczyźni wymienili między sobą spojrzenia, zdając sobie sprawę, że zupełnie inaczej podchodzą do sprawy Hardmana, a potem Kerans, próbując zażegnać konflikt, powiedział cicho:

– Teraz chyba go złapiesz, pułkowniku.

Chciał gdzieś spokojnie usiąść, odszedł więc w głąb korytarza i otworzył drzwi prowadzące do pierwszego z brzegu mieszkania.

Kiedy nacisnął klamkę, framuga rozsypała się z wolna w kupkę przeżartych przez robactwo drzazg i pyłu. Podszedł do szerokich drzwi balkonowych. Sączyła się przez nie struga powietrza i Kerans pozwolił wiatrowi owiewać swoją twarz i pierś, przyglądając się leżącej w dole dżungli. Wyniosłość, na której stał półksiężyc bloków mieszkalnych, był kiedyś niewielkim wzgórzem, i wiele budynków, widocznych wśród roślinności po drugiej stronie szlamowej równiny, wystawało jeszcze ponad wodę. Kerans wpatrywał się w dwie wieże zegarowe, wznoszące się niczym białe obeliski ponad liśćmi paproci. Żółte powietrze zbliżającego się południa kładło się niczym ogromna, ciężka, półprzeźroczysta kołdra na liściastą kapę, tryskając tysiącem świetlnych, diamentowych pyłków, gdy tylko jakaś gałąź poruszyła się, odbijając promienie słoneczne. Niewyraźne zarysy klasycznego portyku i arkadowej fasady poniżej obu wież sugerowały, że te budynki tworzyły kiedyś małe centrum miejskie. Na tarczy jednego z mechanizmów brakowało wskazówek, które na drugim zegarze jakimś dziwnym przypadkiem stanęły niemal dokładnie na właściwej godzinie – jedenastej trzydzieści pięć. Kerans pomyślał, że być może zegar chodzi, nakręcany ciągle przez jakiegoś szalonego pustelnika, trzymającego się rozpaczliwie ostatniego, bezsensownego miernika zdrowego rozsądku, choć jeśli zegar rzeczywiście był wciąż sprawny, niewykluczone, że obsługiwał go Riggs. Gdy opuszczali zatopione miasta, pułkownik kilka razy nakręcał dwutonowe mechanizmy zardzewiałych zegarów katedralnych i dopiero wtedy odpływał wraz z załogą pośród ostatnich kurantów, rozbrzmiewających na wodzie. Przez wiele następnych nocy Keransowi śnił się pułkownik Riggs, przechadzający się dumnie w stroju Wilhelma Tella na tle ogromnego pejzażu, przypominającego krajobrazy z płócien Dalego – wciskał w zbity piach sztylety topiących się zegarów słonecznych.

Kerans oparł się o framugę okna i czekał, aż miną kolejne minuty, pozostawiając w tyle zegar stojący na jedenastej trzydzieści pięć, wyprzedzając go jak pojazd poruszający się po szybszym pasie ruchu. A może ten zegar wcale nie stanął (choć i w takim razie pokazywałby czas z całkowitą, niekwestionowaną dokładnością dwa razy na dzień – czego przecież próżno by wymagać od większości czasomierzy), lecz jest po prostu niesłychanie powolny, tak że jego ruch wydaje się niedostrzegalny? Im powolniejszy byłby zegar, tym bardziej zbliżałby się do nieskończenie stopniowalne-go i majestatycznego biegu czasu kosmicznego… A gdyby w ogóle odwrócić kierunek ruchu wskazówek, powstałby taki zegar, który w pewnym sensie poruszałby się jeszcze wolniej niż wszechświat, a zatem należałby do jakiegoś większego, metakosmicznego układu przestrzenno-czasowego.

Kerans bawił się tą myślą, dopóki nie odkrył na drugim brzegu wśród rumowiska małego cmentarza, schodzącego nisko ku powierzchni wody. Nagrobki pochylały się nad sobą jak grupka plażowiczów. Przypomniał sobie pewien makabryczny cmentarz, przy którym przycumowali kiedyś na rozkaz Riggsa. – Ozdobne florenckie grobowce nekropolii były popękane i rozbite, a na wodzie unosiły się zwłoki w rozpostartych całunach, niby podczas jakiejś ponurej próby generalnej przed premierą Dnia Sądu.

Kerans odwrócił wzrok i odszedł od okna. Niemal podskoczył ze strachu, gdy nagle zdał sobie sprawę, że w drzwiach za jego plecami stoi bez ruchu wysoki, czarnobrody mężczyzna. Zaskoczony, Kerans niepewnie przypatrywał się postaci, z trudem usiłując zebrać myśli. Olbrzym przygarbił się nieco, ale był rozluźniony – ciężkie ramiona spływały mu swobodnie wzdłuż tułowia. Na czole i nadgarstkach miał zaschnięty muł, który oblepiał mu także buty i drelichowe spodnie. Przypominał Keransowi jeden z tamtych zmartwychwstałych trupów. Zarośnięty podbródek mężczyzny niknął gdzieś pomiędzy jego szerokimi ramionami. Nieznajomy sprawiał wrażenie, że jest zmęczony i że jest mu niewygodnie, tym bardziej że miał na sobie niebieską kurtkę szpitalnego sanitariusza, za małą na niego o kilka numerów. Pod dystynkcjami kaprala wzdymały się wzgórza trójkątnych muskułów. Na twarzy brodatego człowieka malował się wyraz łapczywego napięcia, ale choć przypatrywał się Keransowi smutnym, beznamiętnym wzrokiem, jego oczy pałały niczym dwa świeżo podsycone ogniska, i tylko ów odblask zainteresowania osobą biologa uzewnętrzniał kryjącą się głębiej w tym mężczyźnie energię.

Kerans czekał, aż jego oczy przyzwyczają się do ciemności panujących w drugim końcu pokoju, spoglądając bezwiednie na drzwi do sypialni, w których pojawił się brodacz. Wyciągnął do niego rękę, jakby nie chcąc spłoszyć zaklętej chwili, jakby ostrzegał tamtego, żeby się nie ruszał, uzyskując w odpowiedzi grymas dziwnie pełnego zrozumienia współczucia, jak gdyby ich role były odwrócone.

– Hardman! – szepnął Kerans.

Jak rażony prądem Hardman rzucił się nagle na Keransa, blokując swoim potężnym ciałem pół pokoju. W ostatniej chwili przed zderzeniem uchylił się, minął

doktora, i zanim Kerans odzyskał równowagę, wybiegł na balkon i jednym skokiem przesadził balustradę.

– Hardman! – Kerans wypadł na balkon, kiedy jeden z żołnierzy na dachu wszczął na zewnątrz alarm. Hardman jak akrobata opuścił się po rynnie na wystający niżej parapet. Do pokoju wpadli Riggs i Macready. Jedną ręką przytrzymując czapkę, Riggs wychylił się głęboko za barierkę balkonu i zaklął widząc, że Hardman znika we wnętrzu jakiegoś mieszkania.

– Dobra robota, Kerans! O mało go nie złapałeś!

Wszyscy razem wypadli na korytarz i zbiegli po schodach. Cztery piętra niżej Hardman huśtał się na balkonowych poręczach, pokonując kolejne kondygnacje pojedynczymi susami.

Kiedy wybiegli na najniższe piętro, mieli trzydzieści sekund straty do Hardmana, a z dachu rozlegały się okrzyki podekscytowanych żołnierzy. Ale Riggs zatrzymał się jak wryty na balkonie.

– Dobry Boże, on próbuje spuścić tratwę z powrotem na wodę!

I rzeczywiście – Hardman, znajdujący się teraz mniej więcej w odległości trzydziestu jardów od nich, usiłował przeciągnąć swój katamaran przez zastygającą masę szlamu. Linę holowniczą zarzucił na ramiona i ostrymi szarpnięciami podrywał dziób tratwy z demoniczną energią.

Riggs zapiął kaburę i smutno potrząsnął głową. Odległość od brzegu wynosiła wciąż jeszcze co najmniej pięćdziesiąt jardów, a Hardman zapadał się po kolana w wilgotnym szlamie, zapominając zupełnie o przypatrujących mu się z dachu żołnierzach. W końcu odrzucił linę holowniczą, chwycił obiema rękami ramę metalowego łóżka i zaczął ją targać rozpaczliwie, rozpruwając sobie kurtkę na plecach.

Riggs wyszedł znów na balkon i gestem nakazał Wilsonowi i Caldwellowi zejść z dachu.

– Biedaczysko. Musi być już zupełnie wyczerpany. Doktorze, trzymaj się przy mnie, może tobie uda się go uspokoić.

Zaczęli ostrożnie okrążać Hardmana. Pięciu ludzi -Riggs, Macready, dwóch żołnierzy i Kerans – zbliżało się ku niemu po stromej skorupie, osłaniając oczy przed jaskrawym światłem słońca. Hardman, niczym ranny bawół, szamotał się wciąż w mule dziesięć jardów dalej. Kerans pokazał wszystkim, żeby zostali na miejscach, a potem podszedł bliżej wraz z Wilsonem, jasnowłosym młodzieńcem, który był kiedyś ordynansem Hardmana. Zastanawiając się, co ma powiedzieć, Kerans odchrząknął, oczyszczając gardło z węzłów flegmy.

Na dachu za nimi zagrzmiało nagłe staccato wyciągu, rozsadzając ciszę tej dramatycznej sceny. Idący kilka kroków za Wilsonem Kerans zawahał się, zobaczywszy, że Riggs spogląda z irytacją na helikopter. Daley uznał widocznie, że misja jest skończona, uruchomił więc silnik i śmigła maszyny wirowały już powoli w powietrzu.

Spłoszony Hardman zrezygnował z dotarcia do brzegu, przyjrzał się otaczającej go grupce ludzi, po czym porzucił swój katamaran i schował się za nim. Wilson z trudem i niepewnie posuwał się naprzód, brnąc z przewieszonym przez piersi karabinem przez miękki muł wzdłuż brzegu. Nagle zapadł się po pas i krzyknął coś do Keransa. Jego głos niknął w rosnącym huku silnika helikoptera, plującego przenikliwym łoskotem nad ich głowami. Wilson zachwiał się, a zanim Kerans zdążył go podtrzymać, Hardman wychylił się zza katamaranu z rewolwerem w dłoni i strzelił w ich kierunku. Oślepiający płomień z lufy colta przeszył powietrze i Wilson najpierw upadł twarzą na ziemię, a potem potoczył się w tył, trzymając się za zakrwawiony łokieć. Podmuch wystrzału zmiótł mu z głowy furażerkę.

Ponieważ pozostali żołnierze zaczęli wycofywać się na zbocze, Hardman zatknął rewolwer za pas, odwrócił się i pomknął wzdłuż brzegu ku budynkom stojącym na skraju dżungli o sto jardów dalej.

Ścigani wzmagającym się hukiem silnika, żołnierze rzucili się teraz w pościg za Hardmanem. Riggs i Kerans pomagali rannemu Wilsonowi, potykając się w zagłębieniach śladów, odciśniętych stopami biegnących z przodu ludzi. Na skraju mułowej równiny dżungla wznosiła się ku górze wysokim, zielonym urwiskiem, na którego tarasach rosły kolejne rzędy olbrzymich paproci i kwitnących widłaków. Hardman bez wahania wpadł w wąskie przejście pomiędzy dwiema kamiennymi ścianami zabytkowych budowli i zniknął w głębi alejki. Macready i Caldwell pędzili dwadzieścia jardów za nim.

– Gońcie go, sierżancie! – wrzasnął Riggs, kiedy Macready zatrzymał się, żeby na niego zaczekać. – Już go prawie mamy. Jest zmęczony! Rany boskie, niezłe jatki – pułkownik zwierzył się jednak po cichu Keransowi, a potem wskazał rozpaczliwie Hardmana, sadzącego w dal potężnymi susami: – Co właściwie prowokuje tego faceta do ucieczki? Do diabła, mam ochotę zostawić go w spokoju i ruszać swoją drogą.

Wilson oprzytomniał już na tyle, żeby poruszać się o własnych siłach, wobec czego Kerans puścił go i ruszył biegiem do przodu.

– Wilsonowi nic nie będzie, pułkowniku. Spróbuję pogadać z Hardmanem. Jest szansa, że może uda mi się go powstrzymać.

Alejka wyprowadziła ich na niewielki placyk, gdzie zespół statecznych, dziewiętnastowiecznych domów spoglądał na bogato zdobioną fontannę. Dzikie orchidee i magnolie wiły się wokół szarych jońskich kolumn starego gmachu sądu, wyglądającego jak miniaturowa kopia Partenonu z gęsto rzeźbionym portykiem, ale poza tym plac uchronił się przed naporem ostatnich pięćdziesięciu lat, leżał bowiem wciąż powyżej poziomu otaczającej go wody. Obok sądu i pozbawionej tarczy wieży zegarowej stał drugi budynek z kolumnadą, biblioteka albo muzeum, którego białe słupy lśniły w słońcu niczym sznur wielkich, wyblakłych kości.

Zbliżało się południe. Słońce zalało zabytkowy rynek ostrym, płonącym światłem. Hardman zatrzymał się i spojrzał niepewnie na ścigających go mężczyzn, a potem potykając się wbiegł po schodach do gmachu sądu. Dając znaki Keransowi i Caldwellowi, Macready zaczął wycofywać się pomiędzy zdobiące plac pomniki, i zajął w końcu stanowisko za misą fontanny.

– Doktorze, to zbyt niebezpieczne! On może pana nie poznać. Zaczekamy, aż zelżeje upał. Hardman nie ma stamtąd dokąd uciec. Doktorze…

Ale Kerans go nie słuchał. Posuwał się powoli do przodu po spękanych kamiennych płytach, osłaniając ramionami oczy. Niepewnie postawił nogę na pierwszym stopniu. Gdzieś pośród cieni słyszał oddech wyczerpanego Hardmana, pompującego do płuc rozpalone powietrze.

Wprawiając cały placyk w wibracje, helikopter przeleciał powoli ponad ich głowami. Riggs i Wilson wbiegli szybko po schodach do wejścia do muzeum, patrząc, jak tylne śmigło wykręca maszynę, lecącą po coraz ciaśniejszej spirali. Upał i huk uderzyły razem w mózg Keransa, ogłuszając go, jak jednoczesny cios tysiąca pałek. Wokół niego uniosła się chmura pyłu. Nagle helikopter zaczął tracić wysokość, z rozpaczliwym wyciem silnika opuścił się tuż nad powierzchnię placyku i wzniósł się w ostatniej chwili, zanim dotknął ziemi. Kerans uchylił się i ukrył wraz z Macreadym za fontanną, podczas gdy maszyna dygotała wciąż niespokojnie w powietrzu. Helikopter obrócił się, zawadził tylnym śmigłem o portyk gmachu sądu i zakołysał się w rytm wybuchu druzgotanego marmuru, a potem runął ciężko na bruk. Pogięte tylne śmigło wciąż obracało się kalekim ruchem. Daley wyłączył silnik. Na wpół ogłuszony przy zderzeniu z ziemią siedział jeszcze przy sterach, próbując bezradnie uwolnić się z uprzęży.

Zniechęceni tą drugą nieudaną próbą schwytania Hardmana, przykucnęli w cieniu pod muzealnym portykiem czekając, aż minie południe. Bezbrzeżny, biały blask, niby światło potężnych reflektorów, rozpalił szare kamienic domów wokół placu, wyglądających jak prześwietlona fotografia i przypominających Keransowi kredowobiałą kolumnadę jakiejś starej egipskiej nekropolii. Gdy słońce stanęło w zenicie, odbite od bruku światło zaczęło pełznąć od błyskam i w górę. Kerans opatrzył ranę Wilsonowi i dał mu na uspokojenie szczyptę morfiny, popatrując od czasu do czasu w kierunku pozostałych żołnierzy, pilnujących Hardmana i wachlujących się leniwie czapkami.

Dziesięć minut później, wkrótce po dwunastej, Kerans spojrzał raz jeszcze na plac. Przesłonięte teraz blaskiem i światłem budynki naprzeciwko fontanny po drugiej stronie stawały się widoczne już tylko od czasu do czasu, majacząc w powietrzu niczym zabudowa widmowego miasta. Na środku skweru przy fontannie stała wysoka, samotna postać mężczyzny. Drgające od żaru powietrze co kilka sekund odwracało normalną perspektywę, powiększając rytmicznie kształty Hardmana. Jego spalona słońcem twarz i czarna broda wydawały się teraz białe jak kreda, a uwalane mułem ubranie porucznika połyskiwało w oślepiającym słońcu niczym złota blacha.

Kerans dźwignął się na kolana w oczekiwaniu, że Macready rzuci się zaraz na Hardmana, ale sierżant stojący u boku Riggsa przytulił się do słupa, wbijając niewidzące oczy w posadzkę, jak gdyby zasnął albo zapadł w trans.

Hardman odsunął się od fontanny i ruszył powoli przez plac, pojawiając się i znikając co chwila pomiędzy falującymi zasłonami światła. Przeszedł w odległości dwudziestu stóp od Keransa, klęczącego z ręką na ramieniu rannego, żeby uciszyć jego przytłumione jęki. Porucznik obszedł helikopter, dotarł do drugiego skrzydła gmachu sądu i tam opuścił plac, idąc spokojnie w górę wąską alejką, prowadzącą ku mułowym wałom, ciągnącym się wzdłuż brzegów wody w odległości stu jardów.

Jak gdyby kwitując z aprobatą ucieczkę Hardmana, światło nieznacznie zmniejszyło natężenie.

– Pułkowniku Riggs!

Macready zbiegał po schodach, osłaniając oczy przed słońcem i wskazując drugą stronę mułowej równiny lufą pistoletu. Riggs powiódł za nim wzrokiem. Był bez czapki, a jego szczupłe plecy przygarbiły się. Pułkownik poczuł przygnębienie i zmęczenie.

Chwycił Macready'ego za łokieć, powstrzymując go.

– Zostawcie go, sierżancie. Teraz już go nigdy nie złapiemy. Zresztą, chyba i tak nie miałoby to sensu.

W bezpiecznej odległości dwustu jardów Hardman wciąż żwawo posuwał się naprzód, nie zniechęcony iście hutniczym żarem. Dotarł właśnie do pierwszego wzniesienia, ukrytego częściowo między ogromnymi kirami pary, wiszącymi pośrodku mułowej równiny, i wstąpił w nie jak człowiek znikający w gęstej mgle. Przed nim leżały nie kończące się brzegi śródlądowego morza, przechodzące na widnokręgu w rozpalone niebo, i Keransowi wydało się, że Hardman idzie po wydmach rozżarzonych do białości popiołów prosto w paszczę słońca.

Następne dwie godziny przesiedział cicho w muzeum, czekając na przybycie kutra, wysłuchując zirytowanych narzekań Riggsa i niezgrabnych usprawiedliwień Daleya. Wyczerpany upałem, próbował zasnąć, ale powtarzający się od czasu do czasu szczęk karabinów pruł jego obolały mózg niby kopniak skórzanego buciora. Zwabione dźwiękiem helikoptera, zjawiło się stado iguan. Jaszczury obsiadły placyk dookoła, porykując skrzekliwie w stronę siedzących na schodach ludzi. Chrapliwe, przeraźliwe głosy gadów napełniły Keransa tępym strachem, który utrzymywał się jeszcze, kiedy przypłynął kuter, a nawet w trakcie podróży powrotnej do bazy. Siedząc pod drucianym kapturem we względnym chłodzie i przyglądając się zielonym brzegom kanału, Kerans wciąż słyszał ochrypłe poszczekiwanie zwierząt.

W bazie położył Wilsona do szpitala, a potem odszukał doktora Bodkina i opowiedział mu o wszystkim, co stało się rano, wspominając także na koniec o iguanach. Bodkin pokiwał zagadkowo głową, u potem powiedział:

– Ostrzegam cię, Robercie, jeszcze je kiedyś usłyszysz.

Ucieczki Hardmana nie skomentował wcale.

Katamaran Keransa stał ciągle przycumowany po drugiej stronie laguny, toteż doktor postanowił przenocować w kabinie na stacji badawczej. Spędził w niej spokojne popołudnie, leżąc na koi w lekkiej gorączce. Rozmyślał o Hardmanie i jego dziwacznej odysei, wiodącej go na południe, a potem o mulastych wałach, błyszczących jak złoto w zenicie, groźnych, a zarazem gościnnych, niczym utracone, lecz wiecznie kuszące i nieosiągalne brzegi embrionalnego raju.

Rozdział V. Podróż w otchłań czasu

Jeszcze tej samej nocy, kiedy Kerans zasnął w swojej koi na stacji badawczej, a ciemne wody laguny sunęły przez zatopione miasto, przyśnił mu się jego pierwszy sen. Śniło mu się, że wyszedł z kabiny na pokład, przechylił się przez reling i wpatrywał się w czarny, lśniący dysk laguny. Zaledwie kilkaset stóp nad jego głową wirowały gęste całuny mętnych gazów, przez które dostrzegał słabe, błyszczące zarysy gigantycznego słońca. Dudniąc z oddali, gwiazda pulsowała w lagunie tępymi rozbłyskami, zapalając długie wapienne urwiska, które zajęły teraz miejsce pierścienia białych gmachów.

Odbijająca się w tych rytmicznych błyskach głęboka misa wody skrzyła się opalizującą plamą. Wyładowania świetlne miriadów fosforyzujących drobnoustrojów, zbitych w gęste ławice, układały się w szeregi podwodnych aureoli. Nieco niżej roiły się tysiące splątanych z sobą węży i węgorzy, wijących się szalonymi ruchami, rozrywającymi powierzchnię laguny.

Ogromne słońce dudniło coraz głośniej, wypełniając sobą niemal całe niebo, a wtedy gęsta roślinność, porastająca wapienne urwiska, cofnęła się gwałtownie, odsłaniając czarne i kamiennoszare łby olbrzymich triasowych jaszczurów. Gady podeszły majestatycznie na skraj stoku i zaczęły ryczeć do słońca. Głosy zwierząt wzmagały się stopniowo, aż w końcu nie można było ich odróżnić od wulkanicznego grzmotu słonecznych flar. Kerans poczuł huczący w nim niby puls potężny czarodziejski zew ryczących gadów, a potem wszedł do jeziora, którego wody wydały mu się jak gdyby przedłużeniem własnego układu krwionośnego. Tępe dudnienie ciągle narastało. Kerans poczuł, że bariery dzielące komórki jego ciała od otoczenia zewnętrznego rozpuszczają się, a potem popłynął naprzód, rozpościerając ramiona w czarnej, dudniącej wodzie…

Zbudził się w dusznym, blaszanym pudle kabiny, z początku zbyt zmęczony, żeby otworzyć oczy. Głowa pękała mu jak rozpłatana dynia. Siedząc na łóżku i opłukując twarz letnią wodą z dzbana, widział wciąż rozognioną tarczę widmowego słońca i słyszał jego ciężkie, rytmiczne pulsowanie. Obliczył częstotliwość uderzeń i okazało się, że była równa częstotliwości bicia jego serca, ale dźwięki w jakiś obłąkany sposób przekraczały próg słyszalności, odbijając się mgliście od metalowych ścian i sufitu niczym szepczący szmer ślepego prądu pelagicznego, uderzającego o kadłub łodzi podwodnej.

Keransowi zdawało się, że rytmiczne dudnienie ściga go jeszcze, kiedy otworzył drzwi kabiny i ruszył korytarzem w stronę kuchni. Było kilka minut po szóstej rano i stacja badawcza drżała wątłą, pustą ciszą. Pierwsze błyski fałszywego świtu oświetlały zakurzone stoły laboratoryjne, pełne odczynników chemicznych, i skrzynie, stojące rzędem pod bulajami na korytarzu. Kerans kilka razy przystawał, próbując odpędzić echa, które uparcie rozbrzmiewały mu w uszach, i zastanawiał się, jaka jest prawdziwa tożsamość j ego nowych prześladowców. Podświadomość Keransa błyskawicznie stawała się świetną pożywką dla rozmaitych zaraźliwych fobii i obsesji, kierujących się ku jego już i tak przeciążonej psychice niby zagubieni telepaci. Prędzej czy później archetypy także ogarnie niepokój i zaczną ze sobą walczyć, anima przeciw personie, ego przeciwko id…

Po chwili Kerans przypomniał sobie, że Beatrice Dahl przyśnił się ten sam sen, i w końcu udało mu się opanować. Wyszedł na pokład i ponad gnuśnymi wodami laguny spojrzał w kierunku wieży bloku mieszkalnego dziewczyny. Zastanawiał się, czy nie pożyczyć jednej z łodzi wiosłowych, uwiązanych u nabrzeża, i nie popłynąć do Beatrice. Dopiero teraz, kiedy i on wyśnił ten sam sen, zdał sobie sprawę, ile odwagi i samodzielności wykazała Beatrice, nie przyjmując od niego nawet najskromniejszych wyrazów współczucia.

A jednak Kerans wiedział, że z jakiegoś powodu właściwie wcale nie zamierzał okazywać jej prawdziwej litości. Pytania na temat koszmarów nocnych Beatrice ograniczył bowiem do minimum i nie zaoferował jej ani żadnego antidotum, ani środka uspokajającego. Nie próbował też rozwijać niewyraźnych aluzji Bodkina i Riggsa do tych tajemniczych snów oraz do niebezpieczeństw, jakie z sobą niosą, jak gdyby dobrze wiedział, że i on będzie je wkrótce śnił, jak gdyby akceptował je, niby nieunikniony element swego życia, jak wizja własnej śmierci, którą każdy nosi z sobą w najtajniejszych zakamarkach serca. (Logicznie rzecz biorąc – bo czyż istnieje zjawisko obciążone bardziej ponurą prognozą końca niż życie? – powinniśmy każdego ranka mówić swoim przyjaciołom, że smuci nas perspektywa ich nieuchronnej śmierci, jak nieuleczalnie chorym, a ponieważ wszyscy ludzie w lagunie powszechnie zrezygnowali wobec siebie z podobnych gestów współczucia czy litości, nie mieli także najmniejszej ochoty do jakiejkolwiek dyskusji na temat snów).

Kiedy Kerans wszedł do kuchni, Bodkin już siedział przy stole, popijając spokojnie kawę, którą zaparzył w dużym, poobijanym rondlu, stojącym na piecu. Jego. przenikliwe, bystre oczy przyglądały się dyskretnie Keransowi, który usiadł na krześle i zaczął powoli masować sobie dłonią trawione gorączką czoło.

– A więc stałeś się jednym z tych, których nawiedzają sny, Robercie. Oglądałeś miraże morderczej laguny. Wyglądasz na zmęczonego. Czy sen był głęboki?

Keransowi udało się roześmiać posępnym śmiechem.

– Chcesz mnie przestraszyć, Alan? Na razie trudno mi to ocenić, ale był chyba głęboki. Boże, żałuję, że spędziłem tu wczorajszą noc. W hotelu Ritz nie miewam żadnych snów. – Kerans w zamyśleniu popijał gorącą kawę. – Więc o to chodziło Riggsowi, kiedy pytał mnie, czy dobrze sypiam. Ilu z jego ludzi nawiedzają te sny?

– Riggs ich nie miewa, ale śni przynajmniej połowa żołnierzy. No i oczywiście Beatrice Dahl. Mnie nawiedzają już od trzech miesięcy. Właściwie we wszystkich przypadkach chodzi o ten sam, nieustannie powracający sen. – Bodkin mówił leniwym, niespiesznym głosem, łagodnie, porzucając na chwilę swą zwykłą obcesowość, jak gdyby Kerans został teraz członkiem jakiejś wewnętrznej grupy wybrańców. – Trzymałeś się długo, Robercie, co oznacza, że masz skutecznie działające filtry podświadomości. Zaczynaliśmy się wszyscy zastanawiać, kiedy do nas dołączysz. – Bodkin uśmiechnął się. – Oczywiście tylko w przenośni. Nigdy nie rozmawiałem z nikim o tych snach. Może z wyjątkiem Hardmana, ale tego biedaka sny po prostu zżerały. – Po chwili Bodkin dodał: – Widziałeś słońce? Zauważyłeś identyczną częstotliwość pulsów? Na tamtej płycie, której słuchał Hardman, było nagranie jego własnego tętna. Odtwarzałem je w nadziei, że uda mi się w ten sposób zażegnać kryzys. Nie myśl, że celowo chciałem go wygnać do dżungli.

Kerans skinął głową i spojrzał przez okno na zaokrąglony korpus pływającej bazy, przycumowanej teraz obok stacji. Wysoko na górnym pokładzie stał nieruchomo wsparty o reling sierżant Daley, drugi pilot helikoptera, wpatrując się w chłodną wodę wczesnego poranka. Być może i on zbudził się właśnie z tego samego, wspólnego wszystkim snu, i chciał nasycić oczy oliwkowozieloną zjawą laguny w płonnej nadziei wymazania z pamięci palącego obrazu triasowego słońca. Kerans przeniósł wzrok na ciemne cienie pod stołem, widząc znów słaby blask fosforyzujących stawów. W jego uszach rozbrzmiewało odle-• głe dudnienie słońca, niosące się po powierzchni lagunowej topieli. Kiedy udało mu się pozbyć pierwszych lęków, zdał sobie sprawę, że słoneczne dźwięki kryją w sobie coś kojącego, że są niemal równie uspokajające i krzepiące, jak bicie jego własnego serca. Ale Kerans wciąż bał się olbrzymich jaszczurów.

Przypomniał sobie iguany, które porykiwały na nich na schodach muzeum. Tak jak w umyśle Keransa zatarła się różnica pomiędzy ukrytą i bezpośrednią treścią snu, tak też zniknęły podziały na rzeczywistość i nadrzeczywistość w świecie zewnętrznym. Widma niezauważalnie przechodziły z koszmarów w rzeczywistość i z powrotem, tak że nie można było już odróżnić ziemskiego i psychicznego krajobrazu, podobnie jak kiedyś w Hiroszimie, Oświęcimiu, na Golgocie i w Gomorze.

– Alan, pożycz mi może te budziki Hardmana. Albo jeszcze lepiej, przypomnij mi, żebym zażył dzisiaj wieczorem luminal – poprosił Bodkina, choć nie był wcale przekonany o skuteczności działania wspomnianych środków.

– Nie rób tego – przestrzegł go stanowczo Bodkin. – Chyba że chcesz podwoić intensywność marzeń sennych. Tamę snom położyć mogą wyłącznie resztki systemu kontroli twojej świadomości. – Bodkin zapiął bawełnianą marynarkę, otulającą jego nagą pierś. – Zresztą, tak naprawdę to nie był żaden sen, Robercie, tylko pradawne wspomnienie organiczne, liczące całe milionolecia.

Bodkin wskazał krawędź dysku słońca, wschodzącego za lasami skrzypów i paproci.

– To obudziły się wrodzone mechanizmy uruchamiające pamięć biologiczną, wszczepioną twojej cytoplazmie przed milionami lat. Rozdymające się słońce i coraz wyższa temperatura prowadzą cię wstecz, w dół kolejnych poziomów rdzeniowych, ku zatopionym oceanom, zanurzonym pod najniższymi pokładami twojej podświadomości, ku całkowicie nowej strefie jaźni neuronicznej. To transferencja lędźwiowa, biopsychiczna pamięć absolutna. My rzeczywiście pamiętamy te bagna i laguny. Już za kilka dni przestaniesz bać się snów, pomimo ich powierzchownej grozy. To właśnie przez te sny Riggs dostał rozkaz wyjazdu.

– Pelikozaur? – zapytał Kerans.

Bodkin skinął głową.

– Dowcip obrócił się przeciwko nam. W Byrd nie potraktowali naszego raportu dosłownie, ponieważ nasz pelikozaur nie był wcale pierwszy, o którym im doniesiono.

Na schodkach rozległy się kroki, które następnie skierowały się raźno na blaszany pokład. Po chwili pułkownik Riggs, świeżo ogolony i już po śniadaniu, pchnął podwójne, wahadłowe drzwi.

Machnął im na powitanie pałką, przyglądając się śmietnisku nie pozmywanych naczyń i swoim dwum podwładnym, rozpartym wygodnie na krzesłach.

– Boże, ale tu chlew. Dzień dobry, panowie. Mamy przed sobą dzień pełen roboty i pora zabrać już łokcie ze stołu. Ustaliłem godzinę wyjazdu na dwunastą w południe jutrzejszego dnia, a od dziesiątej musimy znajdować się w stanie pełnej gotowości. Nie chcę marnować paliwa, więc wszystko co się da wyrzućcie za burtę. Dobrze się czujesz, Robercie?

– Doskonale – odparł bezbarwnie Kerans, prostując się na krześle.

– Miło mi to słyszeć. Masz nieco szklany wzrok. No, dobra. Jeśli chcesz poprosić mnie o kuter, żeby ewakuować się z hotelu…

Kerans słuchał go machinalnie, przyglądając się słońcu, wschodzącemu pysznie za plecami gestykulującego pułkownika. Całkowicie dzieliło ich teraz to, że Riggs nie śnił lagunowego snu i że nie odczuł jego potężnej, halucynacyjnej mocy. Pułkownik wciąż pozostawał posłuszny rozumowi i logice, uwijając się z pakietem instrukcji w ręku w swoim zredukowanym, nieistotnym świecie, niczym pszczoła robotnica, powracająca do rodzinnego ula. Po kilku minutach Kerans zaczął zupełnie ignorować Riggsa, wsłuchując się w głębokie, podprogowe dudnienie w uszach. Na wpół przymknął oczy, żeby lepiej widzieć lśniącą, cętkowaną powierzchnię jeziora pod mrocznym nawisem stołu.

Bodkin, siedzący naprzeciwko z rękami skrzyżowanymi na brzuchu, zdawał się robić to samo. Ile razy przedtem podczas ich niedawnych rozmów znajdował się myślami wiele mil stąd?

Kiedy Riggs wyszedł, Kerans ruszył jego śladem do drzwi.

– Oczywiście, pułkowniku, wszystko będzie gotowe na czas. Dziękujemy za odwiedziny.

Ale gdy kuter ruszył już w poprzek laguny, Kerans wrócił zaraz na swoje krzesło. Przez kilka chwil obaj mężczyźni przyglądali się sobie uważnie. Na zewnątrz owady odbijały się od drucianej siatki, a słońce wznosiło się na niebie coraz wyżej. W końcu odezwał się Kerans.

– Alan, ja nie wiem, czy stąd wyjadę.

Bodkin nie odpowiedział. Wyciągnął papierosy, zapalił jednego ostrożnie, a potem rozparł się na krześle i spokojnie wdychał dym.

– Czy wiesz, gdzie jesteśmy? – zapytał po chwili. – Wiesz, jak się nazywa to miasto?

Kerans potrząsnął przecząco głową, a Bodkin powiedział:

– Jego część nazywała się kiedyś Londynem. To niezbyt istotne, ale dziwnym trafem tutaj się urodziłem. Wczoraj popłynąłem łódką na teren dawnego uniwersytetu, który jest teraz plątaniną małych strumieni, i odnalazłem laboratorium, gdzie uczył niegdyś mój ojciec. Wyjechaliśmy stąd, kiedy miałem sześć lat, ale pamiętam, że pewnego dnia odwiedziłem tutaj ojca. Kilkaset jardów dalej było planetarium, widziałem tam kiedyś jakieś widowisko filmowe, jeszcze zanim wymontowano projektor. Kopuła tej budowli stoi do dziś, znajduje się jakieś dwadzieścia stóp pod wodą. Wygląda jak gigantyczna muszla, porośnięta wodorostami, prosto z kart Wodnych dzieci. To dziwne, ale kiedy spojrzałem na ten budynek, wróciło do mnie całe moje dzieciństwo. Prawdę mówiąc, przedtem właściwie wszystko zapomniałem… Człowiekowi w moim wieku pozostają już tylko wspomnienia wspomnień. Odkąd stąd wyjechaliśmy, nasza rodzina zaczęła prowadzić wyłącznie wędrowny tryb życia, w pewnym sensie więc to miasto jest jedynym domem, jaki miałem… – Bodkin urwał nagle, a na jego twarzy nieoczekiwanie pojawiło się zmęczenie.

– Mów dalej – powiedział spokojnie Kerans.

Rozdział VI. Zatopiona arka

Obaj mężczyźni poruszali się po pokładzie szybko i bezszelestnie dzięki miękkim podeszwom butów, których nie było słychać na metalowych płytach. Nad ciemną powierzchnią laguny wisiało białe, nocne niebo, na którym tkwiło nieruchomo kilka kłębów chmur, przypominających śpiące galeony. Nad wodą płynęły z dżungli ciche dźwięki nocy. Od czasu do czasu rozlegał się szwargot małp albo odległe krzyki iguan, siedzących w swoich kryjówkach w zatopionych biurowcach. Na linii wody roiły się miriady owadów, rozlatujących się chwilami na wszystkie strony, kiedy bazą kołysały kręgi fal, uderzające o skośny kadłub statku.

Kerans zaczął zrzucać cumy, wykorzystując ruch fal, aby ściągnąć pętle ze rdzewiejących pachołków. Kiedy stacja powoli i chwiejnie odsunęła się, spojrzał z niepokojem ku górze, na ciemny kadłub bazy. Jego oczom stopniowo ukazały się nad górnym pokładem trzy łopatki śmigła helikoptera, a potem lekkie śmigło tylne. Odczekał chwilę, zanim rzucił ostatnią cumę, aż wreszcie Bodkin dał mu z mostka znak, że wszystko jest w porządku.

Lina napięła się ze zdwojoną siłą i Kerans potrzebował jeszcze kilku minut, żeby ściągnąć metalową pętlę z haczykowatego dzioba pachołka. Uderzające o kadłub fale dały mu kilka cali luzu i stacja, a po chwili także baza, pochyliła się na bok. Kerans słyszał dobiegający z góry, niecierpliwy szept Bodkina. Stacja obróciła się, wpływając na wąski pas wody, znajdujący się uprzednio za nimi, i teraz skierowała się w stronę laguny. Widać było pojedyncze światło w mieszkaniu Beatrice, palące się na pylonie. Kerans zdjął w końcu pętlę i złożył ciężką cumę w leniwej wodzie trzy stopy niżej, przyglądając się, jak łamie fale, ściągana w kierunku bazy.

Potężny kadłub bazy, uwolniony od towarzyszącego mu dotąd brzemienia, odchylił się od pionu o dobre pięć stopni, ponieważ stojący na jego pokładzie helikopter uniósł środek ciężkości statku, ale po chwili baza stopniowo zaczęła równać trym. W jednej z kabin zapaliło się światło, które po kilku sekundach zgasło. Kiedy pas otwartej wody począł się rozszerzać, najpierw do dwudziestu jardów, później do pięćdziesięciu, Kerans chwycił leżący na pokładzie bosak. Przez lagunę płynął jednostajny i spokojny prąd, który miał ich unieść wzdłuż brzegu do miejsca, gdzie uprzednio cumowali.

Starali się utrzymać stację z dala od budynków i sunęli przy brzegu, krusząc od czasu do czasu miękkie paprocie, wyrastające z otwartych okien. Wkrótce pokonali dwieście jardów. Zwolnili, kiedy za łukiem brzegu prąd osłabł, i wreszcie znaleźli się w wąskiej zatoczce o powierzchni mniej więcej stu stóp kwadratowych.

Kerans przechylił się przez reling, wpatrując się w ciemną wodę i leżące dwadzieścia stóp pod jej powierzchnią kino, którego dachu nie pokrywały na szczęście głowice dźwigów wind ani schody przeciwpożarowe. Pomachał do stojącego na górnym pokładzie Bodkina, wszedł do laboratorium i ruszył pomiędzy zlewami i słojami pełnymi próbek ku schodkom prowadzącym na dół, na dno statku.

W jego podstawie zamontowano tylko jeden kurek odcinający, ale gdy poluzował pokrętło, od razu chlusnął mu pod nogi potężny strumień zimnej, spie-' nionej wody. Kiedy wrócił na niższy pokład, żeby ostatni raz sprawdzić laboratorium, woda płynąca przez luki odpływowe sięgała już kostek Keransa, chlupocząc pomiędzy zlewami i stołami laboratoryjnymi. Szybko wypuścił małpkę z klatki i wypchnął obdarzonego krzaczastym ogonem ssaka przez okno. Stacja ruszyła w dół niczym winda, a Kerans, brodząc już w wodzie po pas, wspiął się po schodkach na wyższy pokład, skąd Bodkin, nie posiadając się z uciechy, patrzył, jak okna pobliskich biurowców zaczynają nagle umykać ku górze.

Osiedli mniej więcej trzy stopy poniżej poziomu pokładu, bez wstrząsów i tarć, mając wygodny dostęp do brzegu z mostka na prawej burcie. Z dołu dobiegały odgłosy pęcherzyków powietrza, wydostających się z retort i szklanych pojemników w laboratorium, a na powierzchni wody rozpostarła się pienista plama odczynników, wypływająca przez zalany bulaj ze słojów stojących na jednym ze stołów laboratoryjnych.

Kerans przyglądał się fioletowym bąblom, które rozpuszczając się bladły, i myślał o ogromnym półkolu wykresów i harmonogramów badań, znikających pod wodą, kiedy wychodził z laboratorium. Był to doskonały, niemal wodewilowy komentarz do tych mechanizmów biofizycznych, które usiłowali opisać, a symbolizujących być może czekającą ich teraz niepewność, skoro obaj zdecydowali się pozostać w lagunie. Wkraczali w tym momencie na aqua incognito, wyposażeni zaledwie w kilka ogólnikowych zasad, którym mogli podporządkować swoje postępowanie.

Z maszyny do pisania w swojej kabinie Kerans wyjął kartkę papieru i przypiął ją starannie do drzwi kuchni. Bodkin opatrzył arkusz swoim podpisem, po czym obaj wyszli znów na pokład i spuścili na wodę katamaran Keransa.

Wiosłowali niespiesznie i obładowany stateczek Keransa ruszył naprzód przez czarną wodę, znikając wkrótce pośród mrocznych, niebieskich cieni, zalegających na skraju laguny.

Ciąg powietrza spod śmigieł uderzył wściekle w basen i poszarpał pasiastą markizę na patio, gdy helikopter z ogłuszającym hukiem krążył nad mieszkaniem Beatrice, pikując co chwila i obniżając lot w poszukiwaniu odpowiedniego miejsca do lądowania. Kerans uśmiechnął się do siebie, przypatrując się maszynie przez plastikowe żaluzje w oknach salonu, pewny, że chwiejny stos pustych beczek po benzynie, z których on i Bodkin ustawili piramidę na dachu, zniechęci skutecznie pilota. Jedna czy dwie baryłki stoczyły się na patio i wpadły z pluskiem do basenu, a wtedy helikopter zmienił kierunek lotu i nadleciał znowu, tym razem nieco wolniej, aż wreszcie zawisł niemal nieruchomo w powietrzu.

Pilot, sierżant Daley, obrócił kadłub maszyny, tak że drzwi włazu znalazły się na wprost okien salonu. We włazie pojawiła się postać Riggsa. Dwaj żołnierze podtrzymywali go pod ramiona, a pułkownik zdjął czapkę i zaczął coś wykrzykiwać do elektrycznego megafonu.

Beatrice Dahl podbiegła do Keransa, opuszczając swój punkt obserwacyjny w drugim końcu pokoju i zasłaniając sobie uszy przed hukiem.

– Robert, on chce z nami rozmawiać!

Kerans kiwnął głową, ale głos pułkownika ginął zupełnie w ryku silników. Riggs przestał krzyczeć, a potem helikopter odchylił się do tyłu i odleciał. w głąb laguny, unosząc wraz z sobą hałas i wibracje.

Kerans otoczył Beatrice ramieniem, czując pod palcami jej nagą, gładką, natartą olejkiem skórę.

– Cóż, wydaje mi się, że możemy się domyślać, co mówił.

Wyszli oboje na patio, machając Bodkinowi, który wyłonił się właśnie z szybu windy i poprawiał ułożenie baryłek. Niżej, po drugiej stronie laguny, widać było wystający z wody górny pokład i mostek zatopionej stacji badawczej. Fale unosiły z niej setki starych kartek z notatników. Stojący przy relingu Kerans wskazał palcem żółty kadłub bazy, zacumowanej przy hotelu Ritz w najodleglejszej z trzech tutejszych lagun.

Po kilku bezskutecznych próbach podniesienia stacji Riggs wyruszył zgodnie z planem w południe, posławszy najpierw kuter do bloku mieszkalnego Beatrice, gdzie, jak przypuszczał, ukryli się obaj biolodzy. Gdy okazało się, że winda jest wyłączona, ludzie pułkownika odmówili wspinania się po schodach na wysokość dwudziestego piętra, być może dlatego, że na niższych kondygnacjach zadomowiło się już kilka iguan, toteż Riggs ostatecznie postanowił skorzystać z helikoptera. Nie udało mu się odnaleźć uciekinierów i teraz szturmował zapewne hotel Ritz.

– Dzięki Bogu, że już odlecieli – powiedziała gorączkowo Beatrice. – Nie wiem dlaczego, ale Riggs wyjątkowo działał mi na nerwy.

– Okazywałaś mu to bardzo wyraźnie. Dziwię się, że cię po prostu nie zastrzelił.

– Ależ, kochanie, on był zupełnie nieznośny. Cały czas zachowywał tę swoją flegmę, żył w dżungli, ale zmieniał ubranie przed obiadem… Jest całkowicie pozbawiony zdolności adaptacyjnych.

– Riggs jest w porządku – powiedział cicho Kerans. – Mam nadzieję, że da sobie radę. – Teraz, kiedy pułkownik odleciał, Kerans zdał sobie sprawę, jak dalece uzależniony był od jego pogody ducha i dobrego humoru. Bez niego morale żołnierzy upadłoby w jednej chwili. Przyszłość miała pokazać, czy Kerans zdoła natchnąć ich troje taką samą dozą pewności siebie i poczucia sensowności działania. Nie było wątpliwości, że to on powinien zostać przywódcą – Bodkin był już za stary, a Beatrice nazbyt zamknięta w sobie.

Kerans spojrzał na termoalarm, który nosił na ręku obok zegarka. Było już po wpół do czwartej, ale temperatura wynosiła ciągle sto dziesięć stopni i słońce uderzało w jego ciało jak pięścią. Po chwili wraz z Beatrice przyłączył się do Bodkina i przeszedł do salonu.

Podejmując na nowo naradę przerwaną przez nalot helikoptera, Kerans odezwał się pierwszy:

– W zbiorniku na dachu masz około tysiąca galonów, Bea, czyli zapas na trzy miesiące… powiedzmy raczej na dwa… ponieważ wkrótce nadejdą zapewne jeszcze większe upały. Dlatego uważam, że powinnaś zamknąć pozostałą część mieszkania i przeprowadzić się tutaj. Mieszkanie jest po północnej stronie patio, zatem klatka windy osłoni cię przed ciężkimi opadami deszczów, które nadejdą razem z burzami z południa. Stawiam dziesięć do jednego, że żaluzje i komory hermetyczne w ścianach sypialni zostaną uszkodzone. A co z żywnością, Alan? Na jak długo wystarczy zapasów z chłodni?

Bodkin zrobił niesmaczną minę.

– No cóż, skoro większość ozorów jagnięcych w galarecie została już zjedzona, zapasy składają się teraz głównie z konserw wołowych, można więc powiedzieć, że wystarczą na czas nieokreślony. Ale jeżeli naprawdę macie ochotę je jeść, to powiedziałbym, że żywności starczy na sześć miesięcy. Ja jednak wolę iguany.

– A iguany mają z pewnością apetyt na nas. No dobrze, więc chyba wszystko jest jasne. Alan pozostanie na stacji, dopóki nie podniesie się woda, a ja okopię się w hotelu Ritz. Coś jeszcze?

Beatrice ominęła kanapę i podeszła do baru.

– Tak, kochanie. Zamknij się. Zaczynasz mówić jak Riggs. A sposób bycia wojskowego do ciebie nie pasuje.

Kerans zasalutował jej drwiąco w odpowiedzi i zaczął przyglądać się obrazowi Ernsta w drugim końcu salonu, Bodkin natomiast wpatrywał się przez okno w widniejącą w dole dżunglę. Oba krajobrazy coraz bardziej stawały się do siebie podobne, przypominając z kolei nocny pejzaż, który nosili wszyscy w pamięci. Nigdy nie rozmawiali dotąd o swoich snach, choć była to ich wspólna strefa mroku, gdzie poruszali się nocą niczym fantomy na obrazie Delvaux.

Beatrice usiadła na kanapie tyłem do Keransa, który w przebłysku przenikliwości odgadł, że pozorna jedność ich grupki nie zostanie zachowana na długo. Beatrice miała rację – wojskowy sposób bycia nie pasował do niego, miał bowiem zbyt bierną, introwertyczną i egocentrystyczną osobowość. Jednak, co ważniejsze, wkraczali teraz w zupełnie nową strefę rzeczywistości, gdzie przestawały obowiązywać tradycyjne zobowiązania i konwencjonalna lojalność. Już w chwili, kiedy podjęli decyzję o pozostaniu w lagunie, przyjacielskie więzi pomiędzy nimi zaczęły zanikać, toteż wcale nie zdecydowali się mieszkać osobno ze względu na wygodę. Choć Kerans bardzo potrzebował Beatrice Dahl, jej osobowość ograniczała absolutną wolność, której dla siebie żądał. Mówiąc ściślej, każde z nich będzie musiało poszukiwać własnej drogi poprzez dżungle czasu i wyznaczyć sobie własny punkt, spoza którego nie będzie już powrotu. I choć zapewne będą się jeszcze od czasu do czasu spotykać, na przykład w lagunach albo na stacji badawczej, to tak naprawdę jedyną płaszczyzną ich prawdziwych spotkań pozostaną już tylko sny.

Rozdział VII. Karnawał aligatorów

Rozdarta straszliwym rykiem cisza wczesnego poranka, wisząca nad laguną, pękła gwałtownie, a potem za oknami hotelowego apartamentu przetoczył się potężny, ogłuszający grzmot. Kerans z wysiłkiem dźwignął z łóżka nieposłuszne ciało i potknął się o rozrzucone na podłodze książki. Otworzył kopniakiem druciane drzwi na balkon i zdążył jeszcze zobaczyć biały kadłub hydroplanu, okrążającego z dużą szybkością lagunę. Jego dwie długie, poziome płozy cięły nad wodą idealnie równe płaty lśniącej mgiełki. Kiedy ciężka fala uderzyła o ścianę hotelu, płosząc kolonie pająków wodnych i nietoperze, gnieżdżące się wśród gnijących pni, Kerans dostrzegł na moment jakiegoś wysokiego, barczystego mężczyznę w kurtce i białym hennie na głowie, stojącego za sterami w kokpicie.

Pilotował hydroplan ze swobodną, nonszalancką dezynwolturą, zwiększając moc dwóch potężnych turbin napędzających przednie śmigła, kiedy maszyna rozbijała szerokie fale w lagunie, toteż hydroplan opadał i wznosił się niczym motorówka walcząca z potężnymi bałwanami morskimi, wzniecając tumany lśniącego tęczowo pyłu wodnego. Mężczyzna kołysał się w rytm falujących ruchów maszyny, a jego długie nogi uginały się sprężyście przy każdym skręcie. Wyglądał jak woźnica rydwanu, który panuje całkowicie nad swoim narowistym zaprzęgiem.

Niewidoczny dla pilota, Kerans obserwował go z ukrycia za trzcinopalmami porastającymi balkon – wycinanie ich już od dawna wydawało mu się zupełnie zbędnym wysiłkiem. Kiedy maszyna wykonywała drugie okrążenie, Kerans zauważył zawadiacką twarz pilota, jego połyskliwe oczy i zęby oraz minę rozgorączkowanego konkwistadora.

Wokół jego bioder lśniły srebrne cekiny pasa z nabojami, a kiedy hydroplan dotarł na drugą stronę laguny, rozległa się stamtąd seria krótkich eksplozji. Nad wodą wybuchły rakiety sygnałowe, tworząc w powietrzu strzępiaste, czerwone parasole, których cząstki zaczęły opadać wzdłuż brzegu.

Jak gdyby resztką sił hydroplan z rykiem silników skręcił gwałtownie w stronę kanału i pognał do sąsiedniej laguny, spryskując wodą śladu torowego nadbrzeżne rośliny. Przytrzymując się barierki balkonu, Kerans przyglądał się, jak zmącone, wzburzone wody laguny próbują się na nowo uspokoić. Olbrzymie rośliny okrytozalążkowe i drzewa rosnące wzdłuż brzegu pochylały się i szeleściły pod wpływem falującego wciąż powietrza. Cienki całun czerwonej pary dryfował na północ, blednąc wraz z oddalającym się dźwiękiem turbin hydroplanu. Gwałtowna inwazja tego maszynowego huku i pędu oraz przybycie obcego, odzianego w biel nieznajomego, na chwilę wytrąciły Keransa z równowagi, wyrywając go brutalnie ze stanu odrętwienia i apatii.

Przez ostatnie sześć tygodni, które minęły od czasu wyjazdu pułkownika Riggsa, Kerans mieszkał właściwie zupełnie sam w swoim apartamencie na dachu hotelu, pogrążając się coraz głębiej w milczącym świecie otaczającej go dżungli. Nieustannie rosnąca temperatura – termoalarm na balkonie rejestrował teraz w południe sto trzydzieści stopni – oraz wycieńczająca wilgotność powietrza sprawiły, że właściwie nie można było opuszczać hotelu po dziesiątej rano. Laguny i dżungla pełne były ognia do czwartej po południu, kiedy Kerans był już zazwyczaj zbyt wyczerpany, żeby cokolwiek robić, i kładł się po prostu do łóżka.

Całymi dniami przesiadywał za zasłoniętymi żaluzjami oknami swojego apartamentu, nasłuchując wśród cieni odgłosów poruszeń drucianej klatki osłony, która kurczyła się i rozszerzała pod wpływem temperatury. Wiele budynków wokół laguny zniknęło już pod krzewiącą się coraz bujniej roślinnością – wielkie widłaki i trzcinopalmy zasłaniały białe, prostokątne ściany domów, chroniąc przed słońcem jaszczury, spoczywające w swoich okiennych legowiskach.

Dalej, poza laguną, nie kończące się fale mułu zbijały się w olbrzymie błyszczące wały, tu i ówdzie wyrastające ponad linię brzegową niczym wielkie kopce odległej kopalni złota. W głowie Keransa pulsowało światło, obmywające zatopione poziomy jego podświadomości i wiodące go w dół, w ciepłą, przezroczystą głębię, gdzie przestawała istnieć nominalna rzeczywistość czasu i przestrzeni. Kierowany snami, Kerans posuwał się wstecz poprzez odsłaniającą się przeszłość, poprzez łańcuch coraz dziwniejszych krajobrazów, skupionych wokół laguny, z których każdy, jak zapowiedział Bodkin, zdawał się reprezentować jego kolejne poziomy kręgowe. Niekiedy tafla wody bywała widmowa i drżąca, kiedy indziej zaś leniwa i mroczna, brzeg natomiast wyglądał jak uformowany z iłołupków, przypominających matowo-metaliczną skórę gada. Czasami jednak miękkie plaże połyskiwały zachęcająco karminowym blaskiem, niebo było ciepłe i przejrzyste, a pustka długich pasów piachu ostateczna i absolutna, co napełniało Keransa poczuciem jakiejś wyrafinowanej i subtelnej udręki.

Pragnął, żeby ta podróż w głąb archeopsychicznego czasu dobiegła już kresu, tłumiąc w sobie świadomość, że kiedy to rzeczywiście nastąpi, otaczający go zewnętrzny świat stanie się obcy i nie do zniesienia.

Parokrotnie wprowadził do swojego botanicznego dziennika chaotyczne notatki na temat nowych form roślinnych w lagunie i w ciągu pierwszych tygodni samotności kilka razy odwiedził doktora Bodkina i pannę Beatrice Dahi. Jednak zarówno Bodkin jak i Beatrice byli coraz bardziej pochłonięci swój ą własną drogą poprzez totalny czas. Bodkin zagubił się w świecie prywatnej zadumy i pływał bez celu płaskodenną łodzią po wąskich strumieniach w poszukiwaniu zatopionego świata swojego dzieciństwa. Pewnego razu Kerans spotkał doktora stojącego na rufie metalowej łódki, wspartego o wiosło i wpatrującego się pustym wzrokiem w otaczające go niewzruszone gmachy. Bodkin przeszył Keransa wzrokiem na wskroś, nie odpowiadając na jego wołanie, jak gdyby w ogóle go nie zauważył.

Ale jeśli chodzi o Beatrice, to pomimo ich powierzchownego oddalenia istniał między nimi silny, głębszy związek, milcząca świadomość symbolicznych ról, jakie oboje mieli do spełnienia.

Kolejne race sygnalizacyjne rozprysnęły się nad odległą laguną, gdzie znajdowała się stacja i dom, w którym mieszkała Beatrice. Kerans osłonił oczy, kiedy niebo upstrzyły jasne kule ognia. W chwilę późni ej kilka mil dalej, gdzieś pośród wałów szlamu na południu, rozległa się w odpowiedzi seria nowych eksplozji. Kłęby rzadkiego dymu rozwiał wkrótce wiatr.

A zatem nieznajomy pilot hydroplanu nie przybył tu sam. W obliczu perspektywy nieuchronnej inwazji Kerans wziął się w garść. Odległość dzieląca wybuchy kolejnych rakiet sygnalizacyjnych wskazywała, że najeźdźcy nadchodzą w kilku grupach i że hydroplan jest tylko ich maszyną zwiadowczą.

Zamknąwszy za sobą druciane drzwi, Kerans wrócił do mieszkania i ściągnął z krzesła kurtkę. Wszedł z przyzwyczajenia do łazienki i stanął przed lustrem, by z roztargnieniem potrzeć tygodniowy zarost. Był perłowobiały, co w połączeniu z hebanową opalenizną i wyrazem zamyślenia w oczach nadawało mu wygląd doświadczonego i szlachetnego poszukiwacza skarbów. Z zaniedbanej oczyszczalni na dachu wyciekł kubełek mętnej wody, której Kerans zaczerpnął i ochlapał sobie twarz, wykonując tę symboliczną toaletę, jak mu się wydawało, wyłącznie z przyzwyczajenia.

Okutym blachą bosakiem Kerans odpędził dwie małe iguany wylegujące się na nabrzeżu, zepchnął katamaran do wody i odpłynął. Niewielki silniczek niósł go miarowo przez powolne fale. Pod dnem katamaranu kłębiły się ogromne kępy alg, a wokół dziobu krążyły żuki i pająki wodne. Dochodziło kilka minut po siódmej i temperatura wynosiła zaledwie osiemdziesiąt stopni. Było względnie chłodno i przyjemnie, a powietrze wolne od ogromnych chmur komarów, które upał później pobudzi do życia.

Kiedy Kerans manewrował w stujardowym strumieniu, prowadzącym do sąsiedniej laguny, nad jego głową eksplodowały kolejne rakiety sygnalizacyjne. Słyszał to oddalający się, to przybliżający ryk silników i chwilami dostrzegał odzianą na biało postać za sterami przemykającego w oddali hydroplanu. U wylotu laguny Kerans wyłączył silnik i sunął dalej cicho pośród porastających brzeg paproci, bacząc na węże, które, spłoszone falami, wsuwały się do wody spomiędzy gałęzi.

Dwadzieścia pięć jardów dalej zacumował katamaran wśród skrzypów rosnących na tarasowym dachu jakiegoś domu towarowego i brnąc po wznoszącym się ku górze betonie dotarł do schodów awaryjnych, umocowanych na ścianie sąsiedniego budynku. Wspiął się jeszcze pięć pięter wyżej, na płaski dach, i ułożywszy się za niskim frontonem, zaczął obserwować stojący w pobliżu korpus bloku mieszkalnego Beatrice.

Hydroplan krążył hałaśliwie w okolicach zatoczki po drugiej stronie laguny. Pilot to rzucał się naprzód, to znów gwałtownie zawracał, niczym jeździec kiełznający swego rumaka. W górę wystrzeliły kolejne flary, niektóre zaledwie w odległości ćwierci mili. Przyglądając się hydroplanowi, Kerans dosłyszał także niski, ale narastający nieustannie ryk – był to ostry, jakby zwierzęcy odgłos, przypominający nieco dźwięki, jakie wydawały iguany. Odgłos zbliżał się przy akompaniamencie buczących silników i towarzyszącym mu echu rozdzieranych i łamanych roślin. Rosnące wzdłuż zatoczki ogromne paprocie i trzcino-palmy padały kolejno na ziemię, łopocząc gałęziami niczym sztandary zwyciężonej armii. Coś dosłownie rozdzierało dżunglę na pół. Stada nietoperzy wzbijały się w powietrze i pędziły szaleńczo nad laguna, a ich piski zagłuszały pracujące na najwyższych obrotach turbiny hydroplanu i wybuchające wciąż race sygnalizacyjne.

Nagle woda u wylotu zatoczki wypiętrzyła się kilka stóp w górę i coś przypominającego ogromny pień runęło w dół, rwąc na strzępy roślinność i wdzierając się przemocą do zatoki. Miniaturowy wodospad spłynął na brzeg spienioną wodą, pchaną ciśnieniem fali, niosącej kilka kwadratowych jednostek pływających o czarnych kadłubach, przypominających kuter pułkownika Riggsa. Z olbrzymich smoczych oczu i zębów, wymalowanych na dziobach tych statków, łuszczyła się stara farba. Kierowane przez około dwunastu ciemnoskórych ludzi w białych szortach i podkoszulkach łodzie ruszyły na środek laguny, a z ich pokładów pośród ogólnego zamieszania i podnieconych okrzyków załogi wystrzelały w niebo ostatnie race.

Na wpół ogłuszony tym hałasem, Kerans przyglądał się nieprzeliczonym rojom długich, brunatnych kształtów, płynących potężnymi ruchami ciał poprzez kipiącą wodę. Zwierzęta smagały pianę masywnymi ogonami. Były to niewątpliwie największe aligatory, jakie w życiu widział. Wiele z nich przekraczało znacznie długość dwudziestu pięciu stóp. Przepychały się wściekle, walcząc o dostęp do przejrzystej wody, a następnie zbijając się w gromadę wokół znieruchomiałego już teraz hydroplanu. Ubrany na biało mężczyzna stał w otwartych drzwiach włazu z rękami na biodrach i triumfalnie przyglądał się stadu gadów. Pomachał leniwie załodze trzech płaskodennych łodzi, a potem, wskazując krąg laguny, wykonał szeroki gest, mający zapewne oznaczać, że tutaj się zatrzymają.

Kiedy jego murzyńscy porucznicy ponownie uruchomili silniki i popłynęli do brzegu, mężczyzna krytycznie i badawczo zaczął przyglądać się okolicznym budynkom, niemal wesoło przechylając głowę na bok. Aligatory zbiły się wokół niego niczym psy otaczające swego pana, a nad ich głowami przeszywały powietrze ostrzegawcze krzyki krążącej w górze zbitej chmary ptaków – siewek nilowych i kulików. Kolejne aligatory dołączały do stada, krążąc łeb przy łbie po obwodzie prawoskrętnej spirali, aż wreszcie zebrało się ich co najmniej dwa tysiące – potężne, stadne wcielenie gadziego zła.

Pilot krzyknął i wrócił za stery, a dwa tysiące aligatorowych pysków uniosło się posłusznie nad wodą. Śmigła z szarpnięciem ożyły, porywając hydroplan naprzód. Ostre płozy maszyny przeorały nieszczęsne stworzenia, leżące na jej drodze, i hydroplan runął w kierunku strumienia, wiodącego do następnej laguny, zostawiając z tyłu falującą masę aligatorów. Kilka z nich odłączyło się od grupy i zaczęło krążyć parami wśród zalanych okien, płosząc iguany, które przyglądały się tej scenie. Inne rozpełzły się pomiędzy budynkami i zajęły stanowiska na niemal całkowicie odsłoniętych dachach. Za nimi, na środku laguny, wzburzona woda kipiała niespokojnie, od czasu do czasu wyrzucając na powierzchnię śnieżnobiałymi brzuchami do góry ciała martwych aligatorów, zmiażdżonych przez hydroplan.

Kiedy zbliżająca się z lewej strony armada zwierząt ruszyła w stronę strumienia, Kerans z trudem zsunął się na dół po schodach awaryjnych i rozchlapując wodę zbiegł po pochyłym dachu tam, gdzie pozostawił swój katamaran. Zanim jednak dotarł na miejsce, silna fala, wzburzona przez hydroplan, uniosła łódź dalej na wodę, prowadząc ją na spotkanie nadciągającej masy zwierząt. W ciągu zaledwie kilku sekund katamaran został otoczony, wywrócony przez walczące o dostęp do strumienia aligatory i rozdarty na strzępy w ich kłapiących paszczach.

Potężny jaszczur, płynący na końcu szeregu, zauważył Keransa, stojącego po pas w wodzie wśród skrzypów, i ruszył ku niemu, wpijając w niego wzrok. Chropawy, łuskowaty grzbiet zwierzęcia i grzebień na jego ogonie wyginały się w potężnych skrętach ciała, kiedy aligator pokonywał dystans rozkołysanymi ruchami. Kerans szybko wbiegł z powrotem na pochyły dach, poślizgnął się, wpadł po ramiona do wody i sięgnął schodów awaryjnych w chwili, kiedy aligator wygramolił się z płycizny na swoich krótkich, zakrzywionych nogach, usiłując dosięgnąć stóp umykającego człowieka.

Ciężko dysząc, Kerans wsparł się o barierkę i spojrzał w zimne, szeroko otwarte oczy zwierzęcia, które przyglądały mu się beznamiętnie.

– Przypominasz dobrze wytresowanego psa – powiedział bez złości do aligatora. Wyciągnął ze ściany obluzowaną cegłę i cisnął ją obiema rękami w dół, celując w guz na końcu pyska zwierzęcia. Uśmiechnął się drwiąco, kiedy aligator zaryczał z bólu i wycofał się do wody, szarpiąc w irytacji paszczą liście skrzypów i resztki dryfującego jeszcze na powierzchni omasztowania katamaranu.

Po upływie pół godziny i kilku potyczkach ze spłoszonymi iguanami Keransowi udało się pokonać pieszo pozostałe dwieście jardów brzegu i dotrzeć do mieszkania Beatrice. Spotkali się, kiedy Kerans wychodził z windy. Dziewczyna miała rozszerzone niepokojem źrenice.

– Robercie, co się dzieje? – położyła mu ręce na ramionach i przycisnęła głowę do jego przemoczonej koszuli. – Widziałeś te aligatory? Są ich tysiące!

– Czy je widziałem? Cholera, jeden z nich o mało mnie nie zeżarł niemal na progu twojego domu.

Kerans wyślizgnął się z objęć Beatrice i podszedł do okna, żeby rozsunąć plastikowe żaluzje. Hydroplan znajdował się już w centralnej lagunie i okrążał ją z dużą szybkością, a stado aligatorów płynęło jego śladem. Zwierzęta z końca kolumny odrywały się kolejno od stada, zajmując stanowiska wokół brzegu. Co najmniej trzydzieści albo czterdzieści aligatorów pozostało w lagunie, gdzie utworzyły złożone z kilku sztuk patrole, krążące wokoło i rzucające się od czasu do czasu na jakąś nieostrożną iguanę.

– Te szatańskie stworzenia są z pewnością ich strażnikami – zdecydował Kerans. – Niczym oswojona trupa tarantul. Zresztą, jeśli się nad tym zastanowić, trudno o lepszych wartowników w tutejszych warunkach.

Beatrice stała obok niego, nerwowo skubiąc kołnierzyk jadeitowej jedwabnej bluzki, którą narzuciła na swój czarny kostium kąpielowy. Chociaż do mieszkania wkradało się już zniszczenie i nieład, Beatrice wciąż zawzięcie dbała o swój wygląd. Podczas kilku poprzednich odwiedzin Keransa siedziała zwykle na patio albo przed lustrem w sypialni, mechanicznie nakładając na swoje ciało nie kończące się warstwy patyny, jak niewidomy malarz, który wiecznie poprawia ledwie pamiętany portret z obawy, że kiedy w końcu przestanie malować, zapomni go całkowicie. Beatrice miała zawsze nieskazitelnie ułożone włosy oraz wytworny makijaż na ustach i powiekach, ale jej nieobecne, osamotnione spojrzenie nadawało dziewczynie woskową, połyskliwą urodę plastikowego manekina. Teraz jednak zdawała się nareszcie poruszona.

– Co to za ludzie, Robercie? Przeraża mnie ten człowiek w hydroplanie. Żałuję, że nie ma z nami pułkownika Riggsa.

– Riggs znajduje się już tysiące mil stąd, o ile w ogóle nie dotarł tymczasem do Byrd. Nie martw się, Bea. Ci ludzie wyglądaj ą może na piratów, ale my nie mamy nic, czego oni mogliby od nas chcieć.

Do laguny wpłynął duży, trójpokładowy statek kołowy, wyposażony w koła łopatkowe na dziobie i rufie. Posuwał się wolno w kierunku trzech łodzi, cumujących zaledwie kilka jardów od miejsca, gdzie stała przedtem baza Riggsa. Statek załadowany był sprzętem i rozmaitymi towarami, na pokładach leżały potężne bele tkanin i owinięte płótnem maszyny, tak że na śródokręciu pozostało tylko wąskie przejście szerokości sześciu cali.

Kerans domyślił się, że jest to pływający magazyn grupy, i że podobnie jak większość korsarzy, włóczących się wciąż po równikowych lagunach i archipelagach, ludzie ci plądrują zatopione miasta, kradnąc ciężki sprzęt specjalistyczny, jak na przykład generatory prądu, aparaturę sterowniczą i inne urządzenia, które władze poszczególnych krajów musiały z konieczności pozostawić na miejscu. Oficjalnie podobne kradzieże zagrożone były wysokimi karami, ale w rzeczywistości urzędnicy bardzo chętnie i hojnie płacili za ocalony sprzęt.

– Patrz!

Beatrice chwyciła Keransa za łokieć. Wskazała stację badawczą, na pokładzie której stał rozchełstany, potargany doktor Bodkin, machając powolnymi ruchami do marynarzy na mostku statku kołowego. Jeden z nich, nagi do pasa Murzyn w białych spodniach i czapce z daszkiem, krzyczał coś do niego w odpowiedzi przez megafon.

Kerans wzruszył ramionami.

– Alan ma rację. Mamy wiele do zyskania, ujawniając się. Jeśli im pomożemy, wkrótce odpłyną i zostawią nas w spokoju.

Beatrice zawahała się, ale Kerans ujął ją pod ramię. Hydroplan, pozbawiony już eskorty aligatorów, wracał teraz przez centralną lagunę, podskakując lekko na wodzie i rozsnuwając za sobą malowniczą smugę piany.

– Chodź. Jeżeli zdążymy zejść na dół, ten człowiek pewnie zabierze nas na pokład.

Rozdział VIII. Człowiek o białym uśmiechu

Strangman, mężczyzna o przystojnej, ponurej twarzy, przyglądał się im z mieszaniną podejrzliwości i rozbawionej pogardy. Wyciągnął się pod chłodną markizą, ocieniającą pokład rufowy statku zaopatrzeniowego. Był teraz przebrany w świeży biały garnitur, którego jedwabista powierzchnia odbijała złocenia renesansowego tronu z wysokim oparciem, wyłowionego zapewne z jakiejś weneckiej albo florenckiej laguny i stwarzającego wokół dziwnej osobowości tego człowieka aurę niemal magiczną.

– Motywy pańskiego postępowania wydają mi się bardzo niejasne, doktorze – zwrócił się do Keransa. – Ale może pan sam porzucił już nadzieję, że uda się je panu zrozumieć. Nadajmy im zatem miano totalnego syndromu plażowego i na tym zakończmy sprawę.

Strangman pstryknął na stewarda, stojącego w cieniu za jego plecami, i z tacki z przekąskami wybrał sobie oliwkę. Beatrice, Kerans i Bodkin siedzieli półkolem na niskich kanapach, na przemian chłodnych i rozpalonych, w zależności od tego, kiedy uszkodzony klimatyzator zmieniał raptownie zasięg swego działania. Na pół godziny przed południem laguna była już ognistą misą, a rozproszone światło zasłaniało niemal wysoki blok mieszkalny na przeciwległym brzegu. W piekielnym upale dżungla pozostawała nieruchoma – aligatory kryły się nawet w najmniejszym skrawku cienia, jaki tylko udało im się znaleźć.

A jednak na jednej z łodzi krzątało się kilku ludzi Strangmana. Wyładowywali ciężki sprzęt do nurkowania pod nadzorem potężnego, garbatego Murzyna, ubranego w zielone bawełniane szorty. Wyglądał jak olbrzymia, groteskowa karykatura człowieka. Od czasu do czasu zsuwał z oka przepaskę i krzykliwie wyzywał ich od ostatnich, a wtedy w parującym powietrzu niosły się zmieszane przekleństwa i jęki wysiłku.

– Niech mi pan jednak powie, doktorze, kiedy ostatecznie zamierza pan stąd wyjechać – naciskał dalej Strangman, najwyraźniej niezadowolony z odpowiedzi Keransa.

Kerans z wahaniem zastanawiał się, czy powinien podać jakąś datę. Czekali godzinę, zanim Strangman się przebrał, po czym Kerans powitał go w imieniu swoim i swoich towarzyszy, usiłując wytłumaczyć mu, dlaczego pozostali w lagunie po odjeździe Riggsa.

Wydawało się jednak, że Strangman nie chce albo nie umie poważnie potraktować ich wyjaśnień, przechodził bowiem gwałtownie od zdumienia nad ich naiwnością do ostrej podejrzliwości. Kerans przyglądał mu i się uważnie, nie chcąc wykonać choćby najbłahsze-go fałszywego ruchu. Kimkolwiek Strangman był naprawdę, z pewnością nie był zwyczajnym korsarzem. Statek zaopatrzeniowy, jego załogę i ich kapitana przenikała jakaś niezwykła atmosfera grozy. A Keransa niepokoił szczególnie Strangman ze swoją blado uśmiechniętą twarzą, której surowe rysy wyostrzały się jeszcze, kiedy uśmiechał się drwiąco.

– Właściwie nie rozpatrywaliśmy w ogóle możliwości wyjazdu – powiedział Kerans. – Myślę, że wszyscy chcemy pozostać tu jak najdłużej. Mamy niewielkie zapasy.

– Ależ, szanowny panie – odparł Strangman. – Temperatura na tych terenach podniesie się wkrótce do blisko dwustu stopni. Cała planeta powraca pędem do czasów epoki mezozoicznej.

– W rzeczy samej – wtrącił się Bodkin, budząc się na chwilę z zamyślenia. – A o tyle, o ile sami jesteśmy częścią tej planety, my także powracamy w przeszłość. A tu jest nasza strefa przejściowa, tutaj na nowo asymilujemy się do naszych biologicznych początków. Dlatego postanowiliśmy tu pozostać. Żaden inny ukryty motyw nie istnieje, panie Strangman.

– Oczywiście, że nie, doktorze. Całkowicie szanuję waszą szczerość. – Na twarzy Strangmana krzyżowały się oznaki zmiany nastroju, przechodzącego kolejno od irytacji, sympatii i nudy aż do obojętności. Przez chwilę nasłuchiwał, jak jego ludzie pompują na łodzi powietrze, a potem zapytał: – Doktorze Bodkin, czy jako dziecko mieszkał pan w Londynie? Zapewne zostawił pan tu mnóstwo sentymentalnych wspomnień, na przykład wielkich pałaców i muzeów… Czy może jedyne pańskie wspomnienia pochodzą z okresu przedmacicznego?

Kerans uniósł wzrok, zdumiony łatwością, z jaką Strangman opanował żargon Bodkina. Zauważył, że Strangman przenikliwie obserwuje nie tylko rozmówcę, lecz czeka także na reakcję ze strony jego albo Beatrice.

Ale Bodkin wykonał jedynie nieokreślony gest.

– Nie, obawiam się, że nic nie pamiętam. Niedawna przeszłość mnie nie interesuje.

– Wielka szkoda – zauważył figlarnie Strangman. – Wasz problem polega na tym, że tkwicie tu od trzydziestu milionów lat i spoglądacie na świat z niewłaściwej perspektywy. Tracicie mnóstwo z przemijającego piękna życia. Ja na przykład jestem zafascynowany niedawną przeszłością. Skarby epoki triasu nie mogą się równać ze skarbami ostatnich lat drugiego tysiąclecia.

Strangman oparł się na łokciu i uśmiechnął się do Beatrice, która, siedząc z rękami dyskretnie zakrywającymi nagie kolana, przypominała mysz obserwującą okaz wyjątkowo dorodnego kocura.

– A pani, panno Dahl? Wygląda pani nieco melancholijnie. Czyżby dopadła panią choroba lokomocji czasowej? Na zakrętach chronoklastycznych? – Zachichotał, ubawiony swoim celnym dowcipem, a Beatrice odpowiedziała cicho:

– Jesteśmy trochę zmęczeni, panie Strangman. A zmieniając temat, to nie podobają mi się pańskie aligatory.

– Nie zrobią wam krzywdy. – Strangman rozparł się wygodnie i obrzucił całą trójkę badawczym spojrzeniem. – Wszystko to jest bardzo dziwne. – Rzucił przez ramię jakieś burkliwe polecenie stewardowi, a potem zmarszczył brwi i pogrążył się w zadumie.

Kerans zauważył, że skóra na jego twarzy i dłoniach była niesamowicie biała, pozbawiona najmniejszych nawet śladów pigmentu. Silna opalenizna Keransa, podobnie jak Beatrice i doktora Bodkina, niemal nie pozwalała go odróżnić od negroidalnych członków załogi Strangmana. Subtelne różnice pomiędzy mulatami i kwarteronami zniknęły. Jedynie Strangman zachował pierwotną bladość skóry, której barwę podkreślał jeszcze jego biały strój.

Podszedł do nich Murzyn o nagim torsie, w czapce z daszkiem na głowie. Z jego potężnych mięśni ściekał strumieniami pot. Mierzył blisko sześć stóp wzrostu, ale niezwykła szerokość jego barów nadawała mu przysadzisty i zwalisty wygląd. Okazywał swojemu przywódcy szacunek i posłuszeństwo, Kerans zaczął się zastanawiać, w jaki sposób udaje się Strangmanowi zachować autorytet w grupie i dlaczego załoga bez szemrania akceptuje jego szorstki, grubiański ton.

Strangman sucho przedstawił im Murzyna.

– To jest Admirał, mój bicz i prawa ręka. Jeśli będziecie czegoś ode mnie chcieli, a mnie akurat nie będzie, zwróćcie się do niego. – Strangman wstał i zszedł z podwyższenia. – A teraz, zanim nas opuścicie, pozwólcie, że zabiorę was na krótki spacer po moim statku skarbów. – Podał galanteryjnie ramię Beatrice, która przyjęła je nieco bojaźliwie, bo oczy Strangmana zalśniły drapieżnością.

Jak przypuszczał Kerans, statek zaopatrzeniowy był kiedyś pływającym kasynem i gniazdem rozpusty – parowcem, który cumował zapewne poza pięciomilową strefą wód przybrzeżnych gdzieś pod Messyną albo Bejrutem, albo u ujścia jakiejś rzeki pod łagodniejszym, bardziej umiarkowanym niebem na południe od równika. Kiedy schodzili z pokładu, kilku ludzi opuszczało na brzeg stary, ozdobny trap – jego łuszczące się, pozłacane poręcze ocieniał jakby wielki namiot z białych klepek, ozdobiony draperią i złotymi kutasikami, a sznury podtrzymujące tę konstrukcję na kołach trzeszczały, jak gdyby trap był balkonem zawieszonym na linach. Wnętrze statku urządzone było również w podobnym, pseudobarokowym stylu. Ciemny i nieczynny bar, znajdujący się na dziobie pokładu spacerowego, przypominał wyglądem bogato zdobioną nadbudówkę rufową galeonu – jego portyk podtrzymywały nagie złocone kariatydy. Półkolumny ze sztucznego marmuru tworzyły niewielkie loże, prowadzące dalej, do prywatnych alków i jadalni, natomiast podwójna, centralna klatka schodowa przypominała tandetną scenografię filmową, mającą imitować Wersal. Pod sufitem tłoczyły się zakurzone kupidyny i kandelabry, a wytłuszczony mosiądz pokrywała pleśń i grynszpan.

Zniknęły jednak dawne stoły do ruletki i chemin de fer, porysowany parkiet zastawiały natomiast rozmaite skrzynie i pudła, ustawione w stosy pod osłoniętymi drucianą siatką oknami, toteż do środka sączyło się z zewnątrz jedynie słabe odbicie światła. Wszystko było dobrze zapakowane i opieczętowane, ale na starym mahoniowym stole nawigacyjnym Kerans ujrzał kolekcję marmurowych kończyn i popiersi z brązu, prawdopodobnie fragmenty jakichś pomników, które należało dopiero posortować.

Strangman zatrzymał się na chwilę u stóp schodów, zrywając z jednego z malowideł ściennych pas wyblakłej tempery.

– Ten statek rozpada się już na kawałki. Z pewnością nie dorównuje standardem hotelowi Ritz, doktorze. Zazdroszczę panu zdrowego rozsądku.

Kerans wzruszył ramionami.

– Czynsz w tej okolicy nie jest ostatnio wysoki. – Czekał, aż Strangman otworzy drzwi, i weszli do głównego magazynu, ciemnej, dusznej jaskini, załadowanej wielkimi drewnianymi skrzyniami. Podłogę pomieszczenia pokrywały trociny. Opuścili już klimatyzowaną część statku, toteż Admirał i jeszcze jeden marynarz szli tuż za nimi, chłodząc ich bezustannie lodowato zimnym powietrzem z węża pożarowego, podłączonego do wylotu w ścianie. Wtem Strangman pstryknął palcami i Admirał zaczął szybo zwijać płótno, którym owinięte były skrzynie.

W mdłym świetle Kerans dostrzegł niewyraźnie lśniący zarys wielkiego, zdobnego ołtarza, stojącego w kącie magazynu. Ołtarz ozdobiony był wyrafinowanymi ślimacznicami i potężnymi kandelabrami w kształcie delfinów, wyżej natomiast mieściło się neoklasyczne proscenium, mogące nakryć niewielki dom. Obok stało kilkanaście posągów, pochodzących głównie z okresu późnego renesansu, o które wsparte były ciężkie złocone ramy obrazów. Dalej stało kilka mniejszych ołtarzy i tryptyków, znakomicie zachowana kazalnica, wykładana złotem, trzy spore posągi, wyobrażające postaci na koniach, w grzywach których tkwiły wciąż splątane pasma wodorostów, kilkoro ogromnych, katedralnych drzwi, zdobionych złotem i srebrem, i duża, wykładana marmurem fontanna. Metalowe półki biegnące wzdłuż ścian magazynu zastawione były wszelkiego rodzaju mniejszymi rupieciami, jak urny wotywne, kielichy, tarcze, tace, fragmenty ozdobnych zbroi, zdobione kałamarze i tym podobne rzeczy.

Strangman, trzymający wciąż rękę Beatrice, wykonał szeroki gest, obejmujący kilka jardów przestrzeni. Kerans usłyszał, że mówi “Kaplica Sykstyńska" i “grób Medyceuszy", ale Bodkin mruknął: – Z estetycznego punktu widzenia większość tych przedmiotów to śmieci, zrabowane wyłącznie ze względu na wartość złota. Zresztą, nie ma go wcale tak wiele. Co ten facet kombinuje?

Kerans skinął głową, obserwując Strangmana w białym garniturze i stojącą obok niego Beatrice w sukience wysoko odsłaniającej nogi. Nagle przypomniał sobie tamten obraz Delvaux, przedstawiający wyfraczone szkielety. Kredowobiała twarz Strangmana wyglądała jak czaszka, a on sam miał w sobie coś z beztroski tamtych kościotrupów. Bez żadnego powodu Kerans poczuł nagle przemożną niechęć do tego człowieka, choć była to wrogość raczej natury ogólnej niż osobistej.

– I co, panie Kerans, co pan o tym myśli? – Strangman obrócił się na pięcie w końcu korytarza i zawrócił, burkliwie nakazując Admirałowi, by ponownie nakrył eksponaty. – Udało mi się zrobić na panu wrażenie, doktorze?

Kerans oderwał wzrok od twarzy Strangmana i spojrzał na zrabowane zabytki.

– Przypominają kości – powiedział głucho.

Strangman, zaskoczony, pokręcił głową.

– Kości? Na litość boską, co pan wygaduje? Pan jest szalony, Kerans! Kości, dobry Boże!

Nieoczekiwanie Admirał wydał z siebie bolesny jęk, a potem podjął refren z ust Strangmana, z początku powtarzając słowo “kości" cicho, do siebie, jak gdyby badał jakiś nieznany przedmiot, po czym zaczął to słowo powtarzać coraz szybciej, niby w nerwowej ekstazie, a jego szeroka twarz zatrzęsła się od śmiechu. Po chwili dołączył do niego drugi marynarz i teraz już razem wyśpiewywali to słowo, falując nad wężem przeciwpożarowym jak zaklinacze kobr.

– Kości! Tak, człowieku, ażesz to wszystko kości! Ażesz to kości, ażesz kości, ażesz…!

Strangman spojrzał na nich gniewnie, a mięśnie jego twarzy tężały i rozluźniały się niby powrozy. Zdjęty wstrętem na widok takiej wulgarności i braku zimnej krwi, Kerans odwrócił się, chcąc wyjść z magazynu. Poirytowany Strangman ruszył natychmiast za nim. Wparł otwartą dłoń w plecy Keransa i pchał go wzdłuż korytarza, prowadząc ku drzwiom.

Pięć minut później, kiedy Kerans, Bodkin i Beatrice odpływali już jedną z łódek, Admirał i sześciu innych członków załogi zgromadziło się szeregiem przy relingu, wciąż jeszcze podśpiewując i tańcząc. Strangman odzyskał tymczasem dobry nastrój i stał już spokojnie w swoim białym fraku, z dala od roztańczonych marynarzy, machając im ironicznie ręką na pożegnanie.

Rozdział IX. Jezioro Tanatosa

Podczas następnych dwóch tygodni, kiedy południowy horyzont zaczęły coraz bardziej zaciemniać deszczowe chmury, Kerans często miał okazję widywać nowego przybysza. Zamieniwszy elegancki, biały garnitur na kombinezon i hełm, Strangman krążył zwykle po lagunach, nadzorując z pędzącego na złamanie karku hydroplanu pracę drużyn wydobywczych. W każdej z trzech lagun pracowała łódź z sześcioma ludźmi załogi, a nurkowie sukcesywnie i systematycznie penetrowali zatopione budynki. Niekiedy monotonię rutynowych patroli podwodnych i pracy pomp, tłoczących powietrze, przerywał tylko odgłos strzałów karabinowych – to ludzie Strangmana zabijali aligatory, które zanadto zbliżały się do nurków.

Kerans trzymał się z dala od laguny. Siedział w ciemnościach swojego hotelowego apartamentu i nie przeszkadzał Strangmanowi nurkować po łup, byle tylko jak najszybciej odjechał. Sny coraz silniej oddziaływały na życie Keransa na jawie, a jego świadomość stawała się coraz bardziej jałowa i zamknięta w sobie. Płaszczyzna czasu, na której egzystował Strangman i jego ludzie, wydawała mu się tak przezroczysta, jak gdyby nie miała prawa do rzeczywistości. Od czasu do czasu, kiedy odwiedzał go Strangman, Kerans na kilka minut pojawiał się w tym rozrzedzonym wymiarze czasu, ale ośrodek jego świadomości znajdował się zupełnie gdzie indziej.

Dziwne było to, że Strangman, którego Kerans początkowo wyraźnie irytował, teraz chytrze upodobał sobie biologa. Zrównoważona, spokojna umysłowość Keransa stanowiła idealny cel dla kostycznego poczucia humoru Strangmana. Czasami w wyrafinowany sposób naśladował doktora, na przykład prostolinijnie ujmując go za ramię podczas rozmowy i mówiąc nabożnym głosem: “Wiesz, że wyjście życia z morza dwieście milionów lat temu było zapewne traumatycznym przeżyciem, z którego ludzkość do dziś się nie otrząsnęła?…"

Pewnego dnia Strangman posiał do laguny skiff z dwoma ludźmi, którzy na jednym z największych gmachów na drugim brzegu wymalowali wysokimi na trzydzieści stóp literami napis:

STREFA CZASOWA

Kerans przyjął ten żart z dobrodziejstwem inwentarza, ignorując go zresztą, albowiem bezskuteczność podwodnych wypraw przydała napisowi ironicznej wymowy. Posuwając się coraz dalej w przeszłość, Kerans czekał cierpliwie, aż nadejdą deszcze.

Dopiero po wielkim przyjęciu, wydanym przez Strangmana, Kerans po raz pierwszy zdał sobie sprawę, dlaczego naprawdę boi się tego człowieka.

Przyjęcie, które przygotował Strangman, miało rzekomo spełnić funkcję towarzyską, polegającą na zacieśnieniu więzów przyjaźni pomiędzy trójką wygnańców. W swój lakoniczny, lekceważący sposób Strangman zaczął także zastawiać sidła na Beatrice, celowo schlebiając Keransowi, który miał mu ułatwić wstęp do jej mieszkania. Kiedy Strangman odkrył, że Bodkin, Kerans i Beatrice rzadko się widują, zmienił jednak taktykę, usiłując teraz zjednać sobie Keransa i Bodkina obietnicą skosztowania zapasów z jego dobrze zaopatrzonej kuchni i baru. Ale Beatrice zawsze odmawiała zaproszeń na obiady i spożywane o północy śniadania – Strangman i jego świta, złożona z aligatorów i jednookich Mulatów, nadal wzbudzali w niej przerażenie – toteż przyjęcia zawsze w końcu odwoływano.

Jednakże prawdziwy powód zorganizowania przez Strangmana “podwodnej gali" był bardziej praktyczny. Otóż od pewnego czasu Strangman zauważył, że Bodkin pływa łodzią po strumieniach w dawnej dzielnicy uniwersyteckiej – ku uciesze starego biologa często śledziła go na wąskich kanałach jedna z ozdobionych smoczymi oczami łodzi, kierowana przez Admirała lub Wielkiego Cezara i zamaskowana liśćmi paproci, niczym porzucona tratwa karnawałowa. Przypisując swoje własne motywacje innym, Strangman sądził, że Bodkin szuka jakiegoś ukrytego skarbu. Swoje podejrzenia skupił w końcu na zatopionym planetarium, jedynym podwodnym budynku, do którego łatwo było się dostać. Strangman wyznaczył stały posterunek nad małym jeziorkiem, jakieś dwieście jardów na południe od centralnej laguny, gdzie znajdowało się planetarium, ale ponieważ Bodkin nie pokazał się tam ani razu głuchą nocą w płetwach i z akwalungiem, Strangman stracił wreszcie cierpliwość i postanowił go uprzedzić.

– Wstąpimy po ciebie jutro o siódmej rano – powiedział Keransowi. – Będzie szampan, koktajle, zimny bufet, a poza tym dowiemy się, co naprawdę ukrył w planetarium stary Bodkin.

– Mogę ci powiedzieć, co tam naprawdę jest. Tylko stracone wspomnienia. Dla Bodkina mają wartość wszystkich skarbów świata.

Ale Strangman roześmiał się tylko perlistym, sceptycznym śmiechem i odleciał z rykiem silników hydroplanu, pozostawiając bezradnego Keransa na rozkołysanym falami nabrzeżu.

Nazajutrz, punktualnie o siódmej przypłynął po niego Admirał. Zabrali po drodze Beatrice i doktora Bodkina, po czym udali się na statek zaopatrzeniowy, gdzie Strangman kończył właśnie przygotowania do podwodnej wyprawy. Na drugą łódź ładowano sprzęt do nurkowania: kombinezony, akwalungi, pompy i telefon. Na wyciągu wisiała także wielka klatka do badań podwodnych, ale Strangman zapewniał ich, że w jeziorku nie ma iguan ani aligatorów, nie będzie więc potrzeby, aby nurkowie musieli z niej korzystać.

Kerans podchodził do całego przedsięwzięcia sceptycznie, ale Strangman tym razem powiedział prawdę. Jezioro zostało całkowicie oczyszczone. Zatopione wejścia zagrodzono ciężkimi stalowymi kratami, a na tych zaporach siedzieli okrakiem wartownicy, uzbrojeni w harpuny i karabiny. Kiedy wpłynęli na jezioro i przycumowali od wschodu przy wychodzącym na wodę, ocienionym balkonie, ludzie Strangmana obrzucali właśnie planetarium granatami, a po serii ostrych, pulsujących eksplozji głębiny wymiotowały ciałami ogłuszonych węgorzy, krewetek i innych drobnych zwierząt morskich, które natychmiast wygarniano na brzeg.

Gdy kipiel podwodnej piany uspokoiła się i wyklarowała, ujrzeli z miejsc zajętych przy relingu szeroki, kopulasty dach planetarium, zwieńczony, zgodnie z relacją Bodkina, pasmami morszczynów – w rezultacie budynek wyglądał jak olbrzymia muszla, która w bajce dla dzieci mogłaby pełnić rolę pałacu.

Okrągłe okienko w szczycie kopuły pokrywał ruchomy metalowy ekran. Marynarze usiłowali go podnieść, ale ku niezadowoleniu Strangmana cała konstrukcja była kompletnie skorodowana i nie dawała się ruszyć. Główne wejście do kopuły znajdowało się pierwotnie na poziomie ulicy, zbyt głęboko, żeby można zobaczyć je z góry, wstępny rekonesans wykazał jednak, że do budynku będzie można wejść bez żadnych trudności.

Kiedy nad jeziorem wstało słońce, Kerans spojrzał w zieloną, przezroczystą głębinę, w ciepłą galaretę owodni, w której pływał w swoich snach. Przypomniał sobie, że pomimo wszechobecnej obfitości wody nie kąpał się w morzu od dziesięciu lat. W snach Kerans pływał żabką i zaczął teraz odtwarzać w wyobraźni swoje powolne, płynne ruchy pływaka.

Trzy stopy pod powierzchnią wody sunął niewielki pyton albinos, szukający wyjścia z matni wokół planetarium. Przyglądając się, jak potężny łeb węża wije się i ciska, żeby uniknąć harpunów, Keransowi na moment przeszła ochota, żeby rzucić się w objęcia głębiny. Po drugiej stronie jeziora, za jedną ze stalowych krat, duży krokodyl rzeczny walczył z grupką próbujących go odpędzić marynarzy. Wielki Cezar, kurczowo zaciskając swe potężne nogi wokół wąskiej kraty, wymierzał wściekłe kopniaki zwierzęciu, które rzucało się na oszczepy i bosaki, groźnie kłapiąc paszczą. Krokodyl mierzył ponad trzydzieści stóp długości, miał sporo ponad dziewięćdziesiąt lat, a obwód jego piersi wynosił jakieś sześć lub siedem stóp. Śnieżnobiałe podbrzusze gada uświadomiło Keransowi, że od czasu przybycia Strangmana do laguny napotykał zadziwiająco dużo węży i jaszczurek albinosów, które masowo wychodziły z dżungli, jak gdyby zwabione jego obecnością. Kerans widział nawet kilka białych iguan. Jedna siedziała na jego nabrzeżu poprzedniego ranka, przyglądając mu się niczym jaszczur z alabastru, i Kerans bez zastanowienia uznał, że zwierzę jest znakiem przesłanym mu od Strangmana.

Popatrzył, gdzie Strangman jest teraz – stał w swoim białym garniturze na dziobie i przyglądał się z niecierpliwością krokodylowi, który ciskał się i rzucał na kratę, o mało nie strącając do wody olbrzymiego Negra. Sympatia Strangmana w tej walce leżała wyraźnie po stronie gada, ale nie ze względu na upodobanie do rywalizacji sportowej czy z sadystycznej chęci ujrzenia jednego ze swoich najważniejszych oficerów ginącego w kałuży krwi.

W końcu wśród zamieszania, krzyków i przekleństw podano Wielkiemu Cezarowi strzelbę. Negr znieruchomiał i wypalił z obu luf do nieszczęsnego krokodyla, szamoczącego się u jego stóp. Po chwili zwierzę wycofało się na płyciznę, rycząc z bólu i waląc ogonem w wodę.

Beatrice i Kerans odwrócili głowy czekając, aż marynarze dobiją krokodyla, a Strangman biegał przy nich wzdłuż relingu, szukając jak najlepszego punktu obserwacyjnego.

– Kiedy znajdą się w pułapce lub kiedy konają, walą ogonami w wodę, żeby ostrzec inne krokodyle. – Strangman przyłożył palec wskazujący do policzka Beatrice, jak gdyby to ona miała być główną atrakcją przyjęcia. – Nie patrzcie na niego z takim obrzydzeniem. Kerans! Do diabła, okaż tej bestii trochę więcej współczucia. Krokodyle istnieją od stu milionów lat… Należą do najstarszych stworzeń na Ziemi.

Kiedy zwierzę dobito, Strangman stał wciąż zadowolony przy relingu, kołysząc się na palcach, jak gdyby w nadziei, że krokodyl nagle odżyje i wróci. Dopiero gdy marynarze wyciągnęli z wody odciętą głowę gada, którą ktoś zatknął na końcu bosaka, Strangman ze skurczem irytacji na twarzy powrócił do przygotowań do podwodnej wyprawy.

Pod nadzorem Admirała dwóch członków załogi, wyposażonych w akwalungi, zeszło pod wodę na rekonesans. Zsunęli się do jeziorka z metalowej drabinki i popłynęli w kierunku pochyłego łuku kopuły. Zbadali okienko nadświetla, a potem sprawdzili wytrzymałość półkolistego ożebrowania gmachu. Posuwali się po powierzchni kopuły, wykorzystując szczeliny powstałe w jej powłoce. Kiedy wrócili, do wody zszedł trzeci marynarz w kombinezonie wyposażonym w przewód tlenowy. Stąpał ciężko po zamazanej nawierzchni zalanej ulicy, a od jego kasku i ramion odbijało się przyćmione światło. Lina rozwijała się – marynarz wszedł do środka głównym wejściem i zniknął widzom z oczu, porozumiewając się za pomocą telefonu z Admirałem, który soczystym, głębokim barytonem wyśpiewywał swój komentarz tak, aby wszyscy mogli go usłyszeć:

– Przy kasie jest… a tera w salunie… Jomo gada, że w kuściele som ławki, kapitanie Strang, ale ołtarza ni ma.

Wszyscy przechylili się przez reling, czekając z niecierpliwością, aż Jomo powróci, tylko Strangman siedział zadumany na krześle z ukrytą w dłoni twarzą.

– Kościół? – warknął pogardliwie. – Boże! Niech nurkuje ktoś inny. Jomo jest skończonym palantem.

– Tak jest, kapitanie.

Kilku kolejnych nurków zeszło pod wodę, a tymczasem steward zaczął roznosić pierwsze koktajle z szampanem. Ponieważ Kerans sam zamierzał nurkować, ledwie umoczył usta w idącym do głowy napoju.

Beatrice przytrzymała go za łokieć. Na jej twarzy pojawił się wyraz czujności.

– Chcesz zejść pod wodę, Robercie?

Kerans uśmiechnął się.

– Tak, schodzę do piwnicy, Bea. Nie martw się. Założę ten wielki kombinezon. Będę w nim całkowicie bezpieczny.

– Nie o to mi chodziło. – Beatrice uniosła wzrok na rozszerzający się krąg słońca, na razie jeszcze ledwo widoczny ponad dachami gmachów za ich plecami. Zielonooliwkowe światło odbijające się od ciężkich liści paproci wypełniało jezioro żółtawą, błotnistą, miazmatyczną mgłą, unoszącą się nad powierzchnią wody niby para nad kadzią. Kilka chwil wcześniej woda wydawała się chłodna i zachęcająca, teraz jednak stała się zamkniętym światem, a bariera powierzchni jeziorka przypominała płaszczyznę dzielącą dwa różne wymiary rzeczywistości.

Tymczasem marynarze wyciągnęli i opuścili do wody klatkę do nurkowania. Jej czerwone pręty migotały niewyraźnie w powietrzu, tak że cała konstrukcja stała się zupełnie nieczytelna. Woda zniekształciła nawet pływających pod wodą ludzi. Ich wijące się i falujące ciała przypominały teraz lśniące chimery, były jak pulsy wyobraźni eksplodującej w neuronicznej dżungli.

Daleko w dole drżała w żółtawym świetle wielka kopuła planetarium, przypominająca Keransowi pojazd kosmiczny, uwięziony na Ziemi od milionów lat i dopiero teraz odsłonięty przez morze. Kerans nachylił się za plecami Beatrice i powiedział do Bodkina:

– Alan, Strangman szuka skarbu, który ukryłeś podobno w planetarium.

Na twarzy Bodkina pojawił się przelotny uśmiech.

– Mam nadzieję, że go znajdzie – odrzekł łagodnie. – Jeśli tak, to czekają na niego wszystkie skarby Nieświadomości.

Strangman stał na dziobie, wypytując o coś jednego z nurków, który wynurzył się przed chwilą i z pomocą innych marynarzy ściągał teraz kombinezon. Na pokład z jego miedzianej skóry ściekała strumieniami woda. Strangman wyszczekując kolejne pytania zauważył, że Bodkin i Kerans szepczą coś do siebie. Zmarszczywszy brwi, przemknął się chyłkiem do miejsca, gdzie siedzieli, przypatrując się im podejrzliwie na wpół przymkniętymi oczami, a potem usadowił się za nimi niczym strażnik, obserwujący troje potencjalnie niebezpiecznych więźniów.

Wznosząc toast za jego zdrowie Kerans rzucił żartobliwie: – Pytałem właśnie doktora Bodkina, gdzie ukrył swój skarb, Strangman.

Strangman milczał, patrząc na niego zimno, Beatrice natomiast zaśmiała się niespokojnie, kryjąc twarz w skrzydełkach kołnierzyka swojej koszuli plażowej. Kapitan Strangman położył dłonie na oparciu wiklinowego krzesła Keransa. Jego twarz wyglądała jak wyciosana z białego krzemienia.

– Nie martw się, Kerans – warknął z cicha. – Wiem, gdzie jest ten skarb, i znajdę go bez waszej pomocy. – Po chwili zwrócił się nagle do Bodkina. – Prawda, doktorze?

Osłaniając uszy przed ostrym brzmieniem jego głosu, Bodkin szepnął:

– Sądzę, że ty rzeczywiście wiesz, gdzie jest ukryty skarb. – Doktor odsunął się wraz z krzesłem w coraz bardziej kurczący się cień. – Kiedy rozpocznie się przedstawienie?

– Przedstawienie? – Strangman rozejrzał się gniewnie, najwidoczniej zapominając, że to on sam pierwszy użył tego określenia. – Nie mamy tu żadnych plażowych piękności, doktorze. To nie jest miejscowy akwadrom. Chociaż chwileczkę, zaraz, nie chciałem być niemiły, jak bowiem mógłbym zapomnieć o naszej pięknej pannie Dahl. – Tu Strangman skłonił się nad nią z obłudnym uśmiechem. – Pozwól, moja droga, że uczynię cię niniejszym królową tej akwakady i dam ci świtę złożoną z pięćdziesięciu świętych krokodyli.

Beatrice odwróciła wzrok od jego pałających oczu.

– Nie, dziękuję, Strangman. Boję się morza.

– Mimo to będę nalegał. Kerans i Bodkin także mają nadzieję, że się zgodzisz. Podobnie jak ja. Staniesz się niby Wenus wchodząca do morza, a twój powrót uczyni cię piękną w dwójnasób.

Strangman wyciągnął dłoń i chciał wziąć ją za rękę, ale Beatrice szarpnęła się, ściągając ze wstrętem brwi na widok jego obleśnego, jak gdyby tłustego uśmiechu. Kerans obrócił się na krześle i przytrzymał ją pod ramię.

– Beatrice nie czuje się dziś zbyt dobrze, Strangman. Zwykle pływamy tylko wieczorami, podczas pełni księżyca. Chodzi o nastrój, rozumiesz?

Kerans uśmiechnął się do Strangmana, który jeszcze silniej ścisnął dłoń Beatrice. Przybrał minę białego wampira, jak gdyby zaczynał już całkowicie tracić cierpliwość.

Kerans wstał.

– Posłuchaj, Strangman, ja zajmę jej miejsce, dobrze? Chcę zejść pod wodę i rzucić okiem na to planetarium. – Machnięciem ręki rozwiał obawy Beatrice. – Nie bój się, Strangman i Admirał będą się mną dobrze opiekować.

– Oczywiście, że tak. – Strangmanowi wrócił dobry humor, toteż natychmiast zaczął promieniować łaskawą przymilnością. Jedynie maleńki ognik w jego oczach zdradzał przyjemność, jaką sprawiał mu fakt, że Kerans wpadł w jego sidła. – Wsadzimy cię w ten wielki kombinezon, będziesz więc mógł rozmawiać z nami przez telefon. Spokojnie, panno Dahl, nie ma żadnego niebezpieczeństwa. Admirale! Kombinezon. dla doktora Keransa! Piorunem!

Kerans wymienił z Bodkinem krótkie, ostrzegawcze spojrzenie, a potem odwrócił się widząc, że Bodkin zdumiony jest skwapliwością, z jaką Kerans zgłosił gotowość zejścia pod wodę. Czuł w głowie dziwny szum, chociaż zaledwie dotknął swego koktajlu.

– Nie siedź na dole zbyt długo, Robercie! – zawołał za nim Bodkin. – Temperatura wody będzie z pewnością wysoka, co najmniej dziewięćdziesiąt pięć stopni. Możesz całkowicie stracić siły.

Kerans skinął głową, a potem ruszył w ślad za Strangmanem, kroczącym sprężyście na dziób. Dwóch ludzi spłukiwało kombinezon i kask, natomiast Admirał, Wielki Cezar i marynarze oparci o korbę pompy przyglądali się nadchodzącemu Keransowi z niezobowiązującym zainteresowaniem.

– Sprawdź, czy uda ci się dostać do głównego audytorium – powiedział mu Strangman. – Jeden z moich chłopców znalazł szparę w drzwiach wyjściowych, ale framuga zupełnie zardzewiała. – Strangman przyglądał się Keransowi krytycznie czekając, aż marynarze włożą mu na głowę kask. Przystosowany był do nurkowania na głębokości nie większej niż pięć sążni i umożliwiał znakomitą widoczność, był bowiem jednolitą kulą pleksiglasu, ściśniętą tylko dwoma bocznymi żebrami. – Do twarzy ci w tym kombinezonie, Kerans. Wyglądasz jak człowiek z przestrzeni mikrokosmicznej. – Twarz Strangmana wykrzywił paroksyzm śmiechu. – Tylko nie próbuj dosięgnąć Nieświadomości. Pamiętaj, że w tym stroju nie można zejść tak głęboko!

Człapiąc powoli wzdłuż relingu, w otoczeniu marynarzy niosących za nim przewód, Kerans przystanął, żeby niezdarnie pomachać do Beatrice i doktora Bodkina, a potem wstąpił na wąską drabinkę i zaczął powoli schodzić ku zielonkawej, leniwej powierzchni wody. Było kilka minut po ósmej, słońce świeciło więc wprost na otulający go lepki, winylowy futerał, oblepiający w wilgotnych objęciach jego pierś i nogi, toteż Kerans z nadzieją czekał, że będzie mógł ochłodzić w wodzie rozpaloną skórę. Powierzchnia jeziora stała się całkowicie nieprzezroczysta. Krążyły po niej z wolna martwe liście i wodorosty, od czasu do czasu poruszane bąbelkami powietrza, wydobywającymi się z wnętrza kopuły.

Z prawej strony Kerans kątem oka widział Bodkina i Beatrice, którzy obserwowali go wyczekująco, oparci brodami o reling. Dokładnie nad nim, na pokładzie statku, stała wysoka, posępna postać Strangmana. Odrzucił do tyłu poły marynarki i rozłożył ramiona, a lekka bryza rozwiewała jego kredowobiałe włosy. Uśmiechał się do siebie bezgłośnie, ale kiedy stopy Keransa dotknęły wody, Strangman wykrzyknął coś, czego doktor nie usłyszał wyraźnie poprzez słuchawki. W tej samej chwili zwiększył się syk powietrza w zaworach wlotowych kasku i ożył zamknięty obieg mikrofonu.

Temperatura wody była wyższa, niż się spodziewał. Zamiast do chłodnej, odświeżającej kąpieli wstąpił do zbiornika pełnego ciepłej, kleistej galarety, lepiącej się do jego łydek i ud cuchnącymi uściskami jakiegoś olbrzymiego, pierwotniakowego potwora. Kerans zanurzył się szybko aż po ramiona, a potem zsunął stopy ze szczebli i pozwolił, żeby ciężar ciała ściągnął go powoli w dół, w rozświetloną zielonkawo głębię, choć przytrzymywał się poręczy schodków. Zatrzymał się dopiero na głębokości dwóch sążni.

W tym miejscu woda była już chłodniejsza i Kerans z przyjemnością rozprostował zesztywniałe ramiona i nogi, próbując przyzwyczaić wzrok do bladego światła. Obok niego przepłynęło kilka niewielkich aniołów morskich. Lśniły niczym srebrne gwiazdy w błękitnej plamie, ciągnącej się z powierzchni na głębokość pięciu stóp, okienku światła, odbitego od milionów cząsteczek kurzu i kwiatowego pyłku. Czterdzieści stóp dalej majaczył niewyraźnie łukowaty korpus planetarium, o wiele większy i bardziej tajemniczy, niż wydawało się z góry. Wyglądał jak rufa zatopionego przed wiekami statku. Dach z polerowanego aluminium ściemniał i stracił połysk, a do wąskich stopni, utworzonych przez poprzeczki sklepienia, przylgnęły rozmaite mięczaki i małże. Niżej, tam gdzie kopuła stykała się z kwadratowym pokładem audytorium, delikatnie spływał z podwyższenia las gigantycznych morszczynów. Niektóre źdźbła mierzyły ponad dziesięć stóp długości – wyglądały jak wytworne widma morskie, falujące w szeregu niby tańczące duchy świętego gaju Neptuna.

Dwadzieścia stóp powyżej dna skończyła się drabina, ale Kerans wiedział już właściwie, jak powinien się poruszać w wodzie. Zszedł jeszcze niżej, dopóki czubkami palców nie zawisł na ostatnim szczeblu, a potem puścił się i obsunął tyłem na dno jeziora. Dwa czułki jego przewodu powietrza i kabla telefonicznego ciągnęły się w górę wąską studnią światła, w której odbijała się woda, wzburzona srebrzystym, prostokątnym kadłubem statku.

Woda odcięła Keransa od dźwięków ze świata zewnętrznego. Odgłos pompy powietrznej i zmienny rytm jego własnego oddechu rozbrzmiewały mu miarowo w uszach, narastając wraz ze wzrostem ciśnienia na większej głębokości. Te właśnie echa zdawały się huczeć wokół niego w oliwkowej wodzie, dudniąc niczym potężny puls przypływu, jaki już tyle razy słyszał w swoich snach.

Nagle w słuchawkach rozległ się zgrzytliwy głos:

– Kerans, tu Strangman. Jak tam nasza szara, słodka matka ludzkości?

– Czuję się jak w domu. Jestem już prawie na dnie. Klatka stoi tuż przy wejściu.

Upadł na kolana, ugrzęznąwszy w miękkim ile, pokrywającym dno, ale po chwili wstał, trzymając się słupa pokrytej pąklami latarni. Swobodnym, pełnym wdzięku księżycowym krokiem sadził potężnymi susami poprzez głęboki szlam, unoszący się nad śladami jego stóp niczym chmury wzburzonego gazu. Po prawej stronie widział ciemne ściany budynków, stojących przy krawężniku. Muł sięgał miękkimi wydmami okien na parterze. W przerwach pomiędzy budynkami wysokość mulastych wzgórz sięgała dwudziestu stóp, a stalowe kraty zabezpieczające tkwiły w nich tak mocno, jak kraty zamykające bramy dawnych twierdz. Większość okien zapchana była rozmaitymi odpadkami – kawałkami mebli, metalowych szafek i klepek z drewnianych parkietów, splątanych razem przez morszczyny i ramiona głowonogów.

Klatka nurkowa, na której dnie znalazł się zestaw pił do metalu i rozmaitych kluczy, kołysała się z wolna na linie pięć stóp nad poziomem ulicy. Kerans podszedł do drzwi planetarium, ciągnąc za sobą przewody i chwilami odrywając się od ziemi, kiedy siła naprężenia malała.

Niczym ogromna, podwodna świątynia stało przed nim białe cielsko planetarium, rozjaśnione bijącym z powierzchni światłem. Stalowe barykady wokół wejścia rozebrali już poprzedni nurkowie, i półkoliste, łukowate drzwi prowadzące do foyer stały otworem. Kerans włączył osadzoną w hennie lampkę i wszedł do środka. Rozglądał się ostrożnie pośród kolumn i nisz, idąc po schodach na półpiętro. Metalowe poręcze i chromowane gabloty wystawowe zardzewiały, ale poza tym całe wnętrze planetarium, zabezpieczone przed działaniem roślinnych i zwierzęcych form życia laguny za pomocą stalowych barykad, zdawało się całkowicie nietknięte, równie czyste i lśniące jak w dniu, kiedy wokół miasta puściły ostatnie tamy.

Kerans minął kasę biletową, ruszył wolno na półpiętro i przystanął przy poręczy, żeby odczytać znajdujące się nad drzwiami szatni napisy, w literach których przeglądało się światło. Audytorium otaczał kolisty korytarz, skąd lampka Keransa rzucała blady stożek światła w głąb czarnej bryły wody. W skrywanej nadziei, że tamy zostaną kiedyś naprawione, zarząd planetarium nakazał otoczyć audytorium dodatkowym, wewnętrznym pierścieniem barykad, połączonych zamkniętymi blokadami, które, rdzewiejąc, zbiły się w jednolity, niemożliwy do sforsowania mur.

Kerans spostrzegł, że panel w prawym górnym rogu w drugiej ścianie został wypchnięty do tym, tworząc niewielki otwór, przez który można było zajrzeć do audytorium. Zbyt zmęczony naporem wody na pierś i brzuch, żeby spróbować zdjąć ciężki kombinezon, zadowolił się jedynie widokiem kilku plam światła, przeświecającego poprzez szczeliny w kopule.

Wracając po piłę do klatki nurkowej, zauważył powyżej krótkich schodków za kasą małe drzwi, mieszczące się najwyraźniej ponad audytorium, a kryjące zapewne kabinę kinooperatora albo biuro dyrektora – planetarium. Podciągnął się na poręczy, ponieważ metalowe podeszwy jego obciążonych ołowiem butów ślizgały się po pokrytym śluzem dywanie. Pomieszczenie było zamknięte, ale zawiasy puściły z łatwością, kiedy Kerans naparł ramieniem na drzwi – ustąpiły, sunąc po podłodze z wdziękiem papierowego żagla.

Przystając, żeby poluzować przewody, Kerans nasłuchiwał miarowego pulsowania pompy, rozbrzmiewającego mu w uszach. Rytm zmienił się wyraźnie, co wskazywało na to, że pompę obsługują teraz nowi marynarze. Pracowali wolniej, zapewne nie zdając sobie sprawy, że należy pompować powietrze pod maksymalnym ciśnieniem. Kerans zaczął odczuwać lekki niepokój. Choć dobrze zdawał sobie sprawę ze złośliwości i nieobliczalności nastrojów Strangmana, był przekonany, że kapitan nie spróbuje go zabić sposobem tak prymitywnym, jak odcięcie mu dopływu powietrza. Poza tym na górze byli przecież Beatrice i Bodkin, a chociaż Riggs i jego ludzie znajdowali się o tysiąc mil stąd, to zawsze istniała przecież możliwość, że jakiś specjalny oddział rządowy złoży niespodziewaną, lotną wizytę w lagunie. Jeśliby Strangman nie zamordował również Beatrice i Bodkina -co wydawało się z wielu powodów mało prawdopodobne, już choćby dlatego, że kapitan podejrzewał, iż wiedzą więcej o zatopionym mieście, niż mówią – śmierć Keransa ostatecznie oznaczałaby dla niego więcej kłopotów aniżeli korzyści.

Powietrze jednak syczało znów uspokajająco pod hełmem i Kerans wkroczył głębiej do pustego pokoju. Z jednej ze ścian zwisało smętnie kilka półek, a w kącie majaczyła niewyraźnie szafka kartotekowa. Nagle Kerans przeraził się – bo oto dziesięć stóp przed sobą zobaczył niespodziewanie jakiegoś człowieka w wielkim, baloniastym kombinezonie kosmicznym. Z żabiej głowy nurka dobywały się strumieniem białe pęcherzyki powietrza. Ręce trzymał uniesione w groźnym geście, a jego hełm świecił oślepiającym blaskiem.

– Strangman! – wykrzyknął mimo woli.

– Kerans! Co się stało? – Głos Strangmana, bliższy mu teraz niż szept własnego sumienia, natychmiast uciął jego niepokój. – Kerans, ty głupcze!…

– Wybacz, Strangman. – Kerans opanował się i podszedł bliżej ku przybliżającej się do niego postaci. – Zobaczyłem się przed chwilą w lustrze. Jestem w biurze dyrektora albo w studiu, tego nie wiem. Prowadzi tu z półpiętra boczne wejście, być może da się stąd także wejść do audytorium.

– Zuch z ciebie. Spróbuj znaleźć sejf. Jest pewnie za obrazem, który wisi nad biurkiem.

Kerans zignorował to polecenie, oparł dłonie na zwierciadlanej tafli i ostrym ruchem przekręcił hełm z lewa na prawo. Znajdował się w kabinie kontrolnej wychodzącej na audytorium, a jego postać odbijała się w lustrzanym, dźwiękoszczelnym panelu. Przed nim stała szafka, zawierająca niegdyś pulpit sterowniczy, który zdemontowano, pozostawiając krzesło – realizatora z odchylanym oparciem, niczym nie osłonięte i odizolowane, niby tron jakiegoś milionera, ogarniętego obsesją na punkcie zarazków. Niemal całkowicie wyczerpany potężnym ciśnieniem wody, Kerans usiadł na krześle i zaczął się wpatrywać w koliste audytorium.

Słabo oświetlona niewielką lampką hełmu ciemna piwnica o niewyraźnie zarysowanych ścianach, oblepionych mułem, wznosiła się nad nim niczym olbrzymia, obita atłasem macica z jakiegoś surrealistycznego snu. Czarna, nieprzezroczysta woda zdawała się zwieszać masywnymi, pionowymi zasłonami, otulającymi estradę na środku sali, jak gdyby kryjąc ostateczną świętość głębiny. Paradoksalnie wyobrażenie krypty audytorium jako macicy wzmacniały jeszcze kręgi foteli, i Kerans słuchał dudnienia w swoich uszach nie wiedząc, czy nie słucha przypadkiem mrocznego, podprogowego requiem ze swoich snów. Otworzył małe panelowe drzwi, wiodące na dół, do audytorium, i odłączył kable telefoniczne, żeby uwolnić się od głosu Strangmana.

Wyłożone dywanem schody na korytarzu pokrywała warstwa szlamu. Na środku kopuły woda ogrzana wskutek jakiegoś fenomenu konwekcyjnego była przynajmniej dwadzieścia stopni cieplejsza niż w kabinie kontrolnej, toteż Kerans miał wrażenie, że znalazł się w kąpieli roztopionego balsamu. Z estrady zdemontowano projektor, ale szpary kopuły połyskiwały z oddali punkcikami światła, jak galaktyczne zarysy jakiegoś odległego wszechświata. Kerans spojrzał na ten nie znany sobie zodiak i obserwował, jak objawia się jego oczom, niby pierwsza wizja pelagicznego Corteza, który wyłania się z podwodnych głębin, by pożeglować po olbrzymich oceanach otwartego nieba.

Stojąc na estradzie, przyglądał się pustym, niemym rzędom foteli, zastanawiając się, jaki maciczny rytuał powinien wykonać dla niewidzialnej publiczności, która zdawała się go obserwować. Ciśnienie powietrza wewnątrz hełmu podniosło się znacznie od chwili, kiedy ludzie na pokładzie stracili z nim łączność telefoniczną. Zawory huczały w bocznych ściankach hełmu, a odrywające się od niego srebrzyste pęcherzyki powietrza pędziły gwałtownie ku górze niczym ogarnięte szaleństwem fantomy.

Płynęły kolejne minuty i nagle zapamiętanie tego odległego zodiaku, będącego być może dokładnym odzwierciedleniem układu konstelacji otaczających Ziemię w epoce triasu, wydało się Keransowi zadaniem o wiele ważniejszym od wszystkich innych, jakie mógł sobie postawić. Zszedł z estrady i rozpoczął powrót do kabiny kontrolnej, ciągnąc za sobą przewód powietrza. Gdy dotarł do drzwi, poczuł, że przewód wyślizguje mu się z rąk. W odruchu złości zawiązał na nim pętlę i umocował ją na klamce. Zaczekał, aż przewód się napręży, po czym zawiązał jeszcze jedną pętlę, tworząc w ten sposób promień o długości około dwunastu stóp. Wrócił na dół po schodkach i zatrzymał się w pół drogi na korytarzu z uniesioną w górę głową, usiłując wbić sobie obraz konstelacji w pamięć. Już za drugim razem układ gwiazdozbiorów wydał mu się znany o wiele lepiej niż układ konstelacji współczesnych. W ogromnej, konwulsyjnej recesji niezliczonych równonocy odrodziły się miliardy gwiezdnych dni, przesuwając wszechświaty mgławic i wysp w ich pierwotne położenie.

Nagle jego trąbkę Eustachiusza przeszył sztych ostrego bólu i Kerans przełknął ślinę. Zdał sobie sprawę, że zawór wlotowy hełmu, którym dostarczano mu powietrze, przestał działać. Wprawdzie mniej więcej co dziesięć sekund dawał się słyszeć sączący się słabo syk, ale ciśnienie powietrza raptownie spadło. Zamroczony, chwiejąc się na nogach, Kerans ponownie zawrócił i spróbował zdjąć przewód powietrzny z klamki, pewien, że Strangman skorzystał jednak z okazji i usiłuje go zamordować, chcąc upozorować wypadek. Rozrywany własnym oddechem, potknął się na schodach i osunął się niezgrabnie na ziemię łagodnym ruchem opadającego balonu.

Kiedy światło lampki uderzyło w kopulasty sufit, po raz ostatni rozświetlając olbrzymią, pustą macicę, Kerans poczuł, że wzbiera w nim fala ciepłych, krwistych, piwnicznych wymiotów. Leżał z rozkrzyżowanymi ramionami na schodach, zaciskając martwo dłoń na pętli przewodu owiniętego wokół klamki, a tymczasem kojące ciśnienie wody, wdzierającej się do kombinezonu, zniosło różnice pomiędzy krążeniem jego własnej krwi i pulsowaniem gigantycznej owodni. Głęboka kołyska szlamu niosła go lekko niczym gigantyczne łożysko, nieskończenie bardziej miękkie niż najwygodniejsze łóżko, w jakim zdarzyło mu się spać. Świadomość Keransa gasła, ale wysoko w górze widział jeszcze prastare mgławice i galaktyki, przeświecające przez maciczną noc. Powoli jednak i ich światło zbladło, a wtedy pozostał mu już tylko słaby blask własnej tożsamości, dobywający się z najgłębszych zakamarków umysłu. Ruszył spokojnie ku światłu, unoszony z wolna na środek kopuły, choć wiedział, że blada latarnia oddala się zbyt szybko, by mógł ją dogonić. Kiedy stała się już całkiem niewidoczna, zaczął brnąć dalej w ciemność, niczym ślepa ryba w nieskończonym, zapomnianym oceanie, pchany impulsem, którego natury nie miał nigdy zrozumieć…

Płynęły epoki. Ogromne fale, nieskończenie senne i wszechogarniające, rozbryzgiwały się na pozbawionych słońca plażach morza czasu, obmywając Keransa, leżącego bezradnie na płyciźnie. Dryfował z jednego stawu do drugiego, w otchłaniach wieczności, widząc tysiące odbić swej postaci w odwróconych lustrach powierzchni. Bezbrzeżne jezioro w jego płucach zdawało wyrywać się na zewnątrz, a jego klatka piersiowa rozdęła się niczym żebra wieloryba, próbującego pochłonąć oceany wody.

– Kerans…

Niespodziewanie zobaczył jasny pokład, błyszczącą panoplię światła na płóciennym daszku, w którego cieniu leżał, i czujną, hebanową twarz Admirała, siedzącego okrakiem na jego nogach i wypompowującego mu wodę z płuc wielkimi jak łopaty dłońmi.

– Strangman, to on… – Kerans zakrztusił się zalegającą mu w gardle wydzieliną i pozwolił, żeby głowa opadła mu na gorący pokład, choć słońce żądliło go w oczy. Pochylał się nad nim krąg bacznie wpatrzonych w niego twarzy. Była wśród zebranych Beatrice, w której wzroku widać było niepokój, był Bodkin z poważną miną i szereg brunatnych głów, nakrytych tropikalnymi czapkami w kolorze khaki. Nagle pomiędzy nimi pojawiło się czyjeś białe, pogardliwie uśmiechnięte oblicze. Twarz Strangmana przybliżyła się na odległość zaledwie kilku stóp, rzucając Keransowi złośliwe spojrzenia. Wyglądała niczym pomnik, przedstawiający jakąś ordynarną scenę.

– Strangman, to ty…

Uśmiech z pogardliwego stał się zwycięski.

– Nie, Kerans, to nie ja. Nie próbuj na mnie zwalić winy za to, co się stało. Doktor Bodkin może za mnie zaręczyć. – Strangman pogroził Keransowi palcem. – Ostrzegałem cię, żebyś nie schodził za głęboko.

Admirał wstał, najwyraźniej zadowolony, że Kerans doszedł do siebie. Pokład piekł jak rozpalone żelazo, Kerans podniósł się więc na łokciu i usiadł w kałuży wody. Kilka stóp dalej leżał w luku wymięty kombinezon, wyglądający jak trup, z którego uszło powietrze.

Beatrice przecisnęła się wśród gapiów i usiadła w kucki obok doktora.

– Spokojnie, Robercie, nie myśl o tym teraz. – Otoczyła go ramieniem, spoglądając badawczo na Strangmana, który wziął się pod boki i stanął za plecami Keransa, z satysfakcją szczerząc zęby.

– Przewód przestał doprowadzać… – Kerans zbierał myśli. Wydawało mu się, że zamiast płuc ma dwa delikatne, zmięte kwiatki. Oddychał powoli, kojąc je chłodnym powietrzem. – Ktoś go z góry ciągnął. Czy nie przestaliście…

Podszedł Bodkin, niosąc kurtkę Keransa, którą zarzucił mu na ramiona.

– Daj spokój, Robercie, to już teraz nieważne. Chociaż właściwie jestem całkowicie pewien, że to nie była wina Strangmana. Rozmawiał z Beatrice, kiedy to się stało. Przewód zaplątał się wokół jakiejś przeszkody, wygląda więc na to, że mieliśmy do czynienia z najzwyklejszym wypadkiem.

– To nieprawda, doktorze – wtrącił Strangman. – Proszę nie mitologizować tej historii, Kerans będzie nam o wiele bardziej wdzięczny za prawdę. To on unieruchomił ten przewód, on sam, i zrobił to celowo. A dlaczego? – Tu Strangman mentorskim gestem dziobnął palcem powietrze. – Ponieważ chciał stać się częścią zatopionego świata.

Strangman zaśmiał się do siebie, uderzając z uciechy po udach otwartymi dłońmi, podczas gdy Kerans powlókł się z trudem na krzesło.

– A dowcip polega na tym, że on wcale nie wie, czy mówię prawdę czy nie. Rozumiesz, Bodkin? Spójrz na niego… On naprawdę nie wie! Boże, co za ironia losu!

– Strangman! – warknęła Beatrice, przezwyciężając strach. – Nie mów tak! To mógł być zwykły wypadek. Strangman teatralnie wzruszył ramionami.

– Mógł – powtórzył z naciskiem. – Fakt, to trzeba przyznać. Ale w ten sposób sprawa staje się jeszcze bardziej interesującą, szczególnie dla Keransa. “Próbowałem popełnić samobójstwo czy nie?" Oto jeden z egzystencjalnych absolutów, o wiele ważniejszy niż pytanie “Być albo nie być", które podkreśla jedynie niezdecydowanie co do aktu samobójstwa, nie zaś wieczną dwuznaczność uczuć ofiary. – Strangman uśmiechnął się z wyższością do Keransa, siedzącego w milczeniu na krześle. Popijał drinka, którego podała mu Beatrice. – Kerans, zazdroszczę ci zadania znalezienia odpowiedzi… o ile, oczywiście, uda ci się ją uzyskać.

Kerans zdołał uśmiechnąć się słabo. Sądząc po krótkim czasie, w jakim przyszedł do siebie, zrozumiał, że choć o mało nie utonął, nie ucierpiał zbytnio wskutek wypadku pod wodą. Tymczasem reszta załogi straciła już zainteresowanie jego osobą i powróciła do swoich obowiązków.

– Dziękuję ci, Strangman. Dam ci znać, jeżeli znajdę kiedyś odpowiedź.

W drodze powrotnej do hotelu Kerans siedział w milczeniu na rufie, rozmyślając o wielkiej, podobnej do macicy izbie planetarium i nakładających się na siebie wielowarstwowych skojarzeniach, które rozbudził w nim ten widok. Próbował wymazać z pamięci okropne “albo-albo", alternatywę, którą tak trafnie postawił przed nim Strangman. Czy rzeczywiście to on sam nieświadomie zablokował przewód powietrza wiedząc, że powstałe ciśnienie doprowadzi do jego uduszenia, czy też może Strangman próbował go zabić? Gdyby w porę nie wyciągnęło go dwóch marynarzy, którzy skoczyli za nim do wody bez kombinezonów (Kerans może nawet liczył na to, że ruszą mu na ratunek, kiedy odłączał kabel telefoniczny), z pewnością znalazłby wyjaśnienie tej zagadki. Tymczasem powody, dla których w ogóle zdecydował się nurkować, wciąż były dla niego niejasne. Z drugiej strony nie miał wątpliwości, że częściowo kierowała nim przedziwna chęć zdania się na łaskę i niełaskę Strangmana, jak gdyby próbował w ten sposób sam zaaranżować swoje morderstwo.

Przez kilka następnych dni zagadka pozostała nie rozwiązana. Czyżby zatopiony świat i tajemnicze pragnienie podróży na południe, które opętało Hardmana, nie było niczym innym, jak bodźcem do samobójstwa, nieświadomą akceptacją logiki własnej inwolucji, ostatecznej, neuronicznej syntezy archeopsychicznego zera? Coraz bardziej przerażony rolą, którą Strangman odgrywał w jego myślach, Kerans zamiast próbować jakoś żyć z kolejną tajemnicą, zaczął systematycznie wypierać z pamięci wszelkie wspomnienia wypadku. Także Bodkin i Beatrice przestali wspominać o tym incydencie, jak gdyby przyjmując, że odpowiedź na postawione przez Strangmana pytanie rozwiąże również wiele innych zagadek, które stanowiły od niedawna ich codzienną strawę. W istocie jednak były to jedynie iluzje, z których za nic nie chcieliby rezygnować, podobnie jak ze wszystkich dwuznacznych, ale nieuniknionych przypuszczeń co do prawdziwego charakteru swych osobowości.

Rozdział X. Przyjęcie z niespodzianką

– Kerans!…

Zbudzony niskim buczeniem hydroplanu, zbliżającego się do lądowiska, Kerans wiercił się nerwowo, kręcąc głową z boku na bok na zapleśniałej poduszce. Utkwił wzrok w plamie jasnozielonego równoległoboku na suficie powyżej żaluzji i nasłuchiwał przez chwilę głosu silników maszyny, która zawróciła i zaczęła przyspieszać, a potem z wysiłkiem zwlókł się z łóżka. Było już po wpół do ósmej, o godzinę później, niż budził się jeszcze miesiąc temu, i oślepiające światło odbite od powierzchni laguny wbijało swoje paluchy do ciemnego wnętrza pokoju niczym Żarłoczny, złotoskóry potwór.

Z irytacją zauważy, że przed zaśnięciem zapomniał wyłączyć wentylator stojący obok łóżka. Zasypiał teraz często zupełnie nieoczekiwanie, czasami jeszcze siedząc na łóżku i rozsznurowując buty. Chciał zaoszczędzić paliwa, zamknął więc sypialnię i przesunął do salonu ciężkie, pozłacane dwuosobowe łóżko, ale mebel ten tak kojarzył mu się z pokojem, w którym zwykle sypiał, że wkrótce potem musiał przesunąć go na stare miejsce.

– Kerans!…

Głos Strangmana rozbrzmiewał na korytarzu ostrzegawczym echem. Kerans pokuśtykał leniwie do łazienki i zdążył opłukać twarz, zanim Strangman wszedł do mieszkania.

Cisnąwszy hełm na podłogę, Strangman wyciągnął karafkę gorącej, czarnej kawy i puszkę sera gorgonzola, zzieleniałego już ze starości.

– Przywiozłem ci w prezencie. – Przyjrzał się zmętniałym oczom Keransa, marszcząc przyjaźnie brwi. – No, co tam słychać w otchłani czasu?

Kerans siedział na brzegu łóżka czekając, aż w jego głowie zgaśnie dudnienie widmowych dżungli. Niczym bezbrzeżne mielizny pod powierzchnią otaczającej go rzeczywistości ciągnęły się w dal pozostałości jego snów.

– Co cię do mnie sprowadza? – zapytał Kerans prosto z mostu.

Strangman zrobił taką minę, jak gdyby poczuł się głęboko urażony.

– Ja cię po prostu lubię, Kerans. A ty ciągle o tym zapominasz. – Zwiększył moc działania klimatyzatora i uśmiechnął się do doktora, który przyglądał się badawczo jego chytrej, wykrzywionej grymasem twarzy. – Ale jest także inny powód. Chciałbym, żebyś zjadł dzisiaj ze mną obiad. Nie zaczynaj tylko kręcić głową. Musiałem tu przyjechać. Pora, żebym odwdzięczył się wam za gościnność. Beatrice i stary Bodkin obiecali, że przyjdą. Będzie wystrzałowo: przewidujemy pokazy ogni sztucznych, koncert gry na bongosach i małą niespodziankę.

– Jaką?

– Zobaczysz. Ale wierz mi, będzie to coś naprawdę spektakularnego. Ja niczego nie robię połowicznie. I gdybym tylko chciał, moje krokodyle tańczyłyby tu na czubkach ogonów. – Strangman z powagą pokiwał głową. – Zobaczysz, Kerans, spodoba ci się moja niespodzianka. A poza tym, może wpłynie dodatnio na stan twojego umysłu i zatrzyma tę twoją szaloną machinę czasu. – Strangman popadł nagle w nastrój pełen zadumy i wyobcowania. – Ale mnie nie wypada z ciebie kpić, Kerans. Ja nie udźwignąłbym nawet dziesiątej części tej odpowiedzialności, którą ty wziąłeś na siebie. Jak nie udźwignąłbym na przykład tragicznej samotności nawiedzanych przez upiory tutejszych bagien triasowych. – Sięgnął po leżący na klimatyzatorze tom utworów Johna Donne'a i zacytował kilka wersów: “Świat w świecie, a w nim każdym człowiek wyspą dla siebie, płynącą poprzez morza archipelagów…"

Niemal pewien, że Strangman stroi sobie żarty, Kerans zapytał:

– A jak wam idzie nurkowanie?

– Szczerze mówiąc, nie za dobrze. Miasto leży zbyt daleko na północy, by wiele mogło z niego pozostać. Ale mimo to odkryliśmy kilka interesujących rzeczy. Zrozumiesz wieczorem, o co mi chodzi.

Kerans zawahał się. Wątpił, czy będzie miał dość sił, aby gawędzić swobodnie z Bodkinem i Beatrice – nie widział ich od wypadku podczas podwodnej wyprawy do planetarium, chociaż co wieczór Strangman uruchamiał hydroplan i składał dziewczynie wizyty (czy z powodzeniem, Kerans mógł się jedynie domyślać, ale sądząc po uwagach, jakie kapitan wygłaszał pod jej adresem, na przykład “Kobiety są jak pająki, siedzą tylko i przyglądają się ofierze, rozsnuwając sieć" albo “Do diabła z tą dziewczyną, ona wciąż mówi tylko o tobie, Robercie", reakcja Beatrice na zaloty Strangmana była negatywna).

Jednak jakiś szczególny nacisk w głosie kapitana wskazywał, że obecność Keransa jest obowiązkowa, i że Strangman nie pozwoli mu odmówić. Teraz ruszył za nim do salonu, czekając na odpowiedź.

– To bardzo nieoczekiwane zaproszenie. Dajesz mi niewiele czasu.

– Strasznie cię przepraszam, Kerans, ale znamy się. tak dobrze, że byłem pewien, iż nie będziesz miał mi tego za złe. Złóż to na karb mojej maniakalno-depresyjnej osobowości. Zawsze lubiłem trochę szalone pomysły.

Kerans odszukał dwie pozłacane, porcelanowe filiżanki, po czym napełnił je kawą z karafki. “Znamy się tak dobrze", powtarzał ironicznie w myślach. Niech mnie diabli porwą, jeżeli znam cię choć trochę, Strangman. Gnający po lagunach niby zbrodniczy duch zatopionego miasta, będący apoteozą j ego bezsensownej przemocy i okrucieństwa, Strangman był dla niego na wpół piratem, na wpół wcielonym diabłem. Odgrywał jednak jeszcze inną, neuroniczną rolę, w której wydawał się Keransowi nawet postacią pozytywną, podsuwał mu bowiem ostrzegawczo lustro i przestrzegał go aluzyjnie przed przyszłością, jaką dla siebie wybrał. To właśnie ogniwo spajało ich ze sobą, a gdyby go zabrakło, Kerans dawno już opuściłby lagunę i ruszył na południe.

– Nie chodzi chyba o przyjęcie pożegnalne? – zapytał Strangmana. – Mam nadzieję, że nas nie opuszczacie?

– Oczywiście, że nie – odparł Strangman. – Przecież dopiero przyjechaliśmy. A poza tym, dokąd mielibyśmy iść? – zauważył roztropnie. – Niewiele miast już nam zostało… Słowo daję, czasami czuję się jak Phlebas Fenicjanin. Choć to właściwie twoja rola, prawda?

“Skubały mu kości

Prądy szepczące i schodził w otchłanie.

Życie swoje powtórzył, gdy wzniósł się i spadł.

Wir wchłonął pamięć lat jego młodości".

Nie dawał Keransowi spokoju, aż doktor przyjął w końcu jego zaproszenie, i wtedy dopiero Strangman triumfalnie odszedł. Kerans dopił pozostałą w karafce kawę, a kiedy ochłonął nieco, odsłonił żaluzje i wpuścił do środka jasne światło słońca.

Na zewnątrz, na jego krześle, stojącym na werandzie, siedziała biała jaszczurka, zwana ostrzegaczem, i przyglądała mu się swoim nieruchomym, kamiennym wzrokiem, jak gdyby czekając na coś, co ma się wkrótce wydarzyć.

Płynąc tego wieczora na drugi brzeg laguny na statek kołowy, Kerans zastanawiał się nad “niespodzianką" Strangmana w nadziei, że nie chodzi po prostu o jakiś wyrafinowany dowcip. Czuł się strasznie zmęczony, choć zgolił tylko brodę i przebrał się na obiad w biały smoking.

W lagunie trwały już zaawansowane przygotowania do przyjęcia. Statek zaopatrzeniowy, przyozdobiony markizami i kolorowymi lampkami, stał w odległości pięćdziesięciu jardów od brzegu, natomiast łodzie pracowały systematycznie wzdłuż wybrzeży, przepędzając aligatory do centralnej laguny.

Kerans wskazał ogromnego gada, rzucającego się pośród ostrych bosaków, i spytał Wielkiego Cezara:

– Co będzie dziś głównym daniem? Pieczeń z aligatora?

Olbrzymi, garbaty Mulat, siedzący przy sterze, wzruszył ramionami z wystudiowaną wieloznacznością.

– Strang przygotował na dzisiaj wielkie przedstawienie, naprawdę wielkie. Pan Kerans zobaczy.

Kerans wstał i oparł się na mostku.

– Wielki Cezarze, od jak dawna znasz kapitana?

– Długo, panie. Dziesięć lat, może dwadzieścia.

– To dziwny człowiek – ciągnął dalej Kerans. – Wpada raptownie z jednego nastroju w drugi. Musiałeś to zauważyć, skoro dla niego pracujesz. Twój kapitan czasami mnie przeraża.

Potężny Mulat uśmiechnął się zagadkowo.

– Pan Kerans ma rację – odrzekł chichocząc z cicha. – Ma rację.

Ale zanim Kerans zdążył zapytać, co kryje się za jego słowami, z mostka statku zaopatrzeniowego rozległ się głos skierowanego w ich stronę megafonu,

Strangman witał kolejno gości przy wejściu na statek. Był w znakomitym humorze, przez cały czas zachowywał wdzięk i wesołość i w wyszukanych słowach komplementował urodę oraz strój Beatrice. Była ubrana w spływającą do kostek suknię balową, a turkusowy makijaż wokół oczu upodabniał ją do rajskiego ptaka. Nawet Bodkin zdecydował się na ten dzień przystrzyc brodę i wygrzebał skądś przyzwoitą lnianą marynarkę. Wokół szyi przewiązał kawałek starej krepy – strzępiasty kompromis wobec czarnej muszki. Jednak oboje, podobnie jak Kerans, wydawali się jakby szklani i nieobecni, jedynie machinalnie uczestnicząc w rozmowie przy obiedzie.

Strangman tymczasem niczego nie zauważył, a jeśli tak, to był zbyt przejęty i zaaferowany, żeby zwracać na nich uwagę. Bez względu na motywy jego postępowania było jasne, że zadał sobie wiele trudu, aby przygotować swoją niespodziankę. Nad pokładem obserwacyjnym niczym świeży, biały żagiel rozwinięto nową płócienną markizę, podwiniętą na brzegach w kształcie odwróconego namiotu, tak żeby gościom nic nie zasłaniało widoku na niebo i laguny. Przy relingu stał duży okrągły stół, wokół którego rozmieszczono niskie otomany w stylu egipskim, o złoconych zagłówkach z kości słoniowej. Stół chaotycznie zdobiły nie pasujące do siebie, ale mimo wszystko wspaniałe srebrne i złote naczynia, w większości nieproporcjonalnych do potrzeb rozmiarów – na przykład miseczki do mycia rąk z pozłacanego brązu były wielkości umywalek.

W przystępie rozrzutności Strangman splądrował swój skarbiec pod pokładem – za stołem stało kilka rzeźb z poczerniałego brązu, podtrzymujących patery z owocami i orchideami, a o komin oparto gigantyczne płótno jakiegoś malarza ze szkoły Tintoretta, które zasłaniało luki ładowni i górowało nad blatem niczym fresk. Malowidło zatytułowane było Zaślubiny Estery i króla Kserksesa, ale zważywszy na pogański sposób potraktowania tematu i tło, na którym przedstawiono wenecką lagunę oraz pałace nad Canale Grandę, w połączeniu z piętnastowieczną oprawą i strojami postaci, równie dobrze można by nadać obrazowi tytuł “Zaślubiny Neptuna i Minerwy", co niewątpliwie Strangman chciał jeszcze podkreślić. Król Kserkses o przebiegłym obliczu z haczykowatym nosem, starszy mężczyzna w stroju Doży albo Wielkiego Admirała Wenecji, sprawiał wrażenie całkowicie zdominowanego przez swoją poważną, kruczowłosą Esterę, odznaczającą się słabym, lecz mimo to widocznym podobieństwem do Beatrice. Przyglądając się powierzchni płótna, pokrytego tłumem setek gości weselnych, Kerans nieoczekiwanie dostrzegł jeszcze jeden znajomy profil – twarz Strangmana, wyłaniającą się spośród ostro, okrutnie uśmiechniętych członków Rady Dziesięciu – lecz kiedy podszedł bliżej do obrazu, podobieństwo znikło.

Ceremonia zaślubin odbywała się na pokładzie galeonu przycumowanego przy Pałacu Dożów, a wyszukany, rokokowy takielunek zdawał się splatać ze stalowymi cumami i linami osprzętowymi statku zaopatrzeniowego. Obie jednostki znajdowały się w podobnym otoczeniu – lagun i wyrastających z wody budynków – a pstrokata zbieranina Strangmana wyglądała tak, jak gdyby zstąpiła przed chwilą z weneckiego płótna, na którym widać było obwieszonych biżuterią niewolników i kapitana gondolierów, Murzyna.

Sącząc swój koktajl, Kerans zwrócił się do Beatrice:

– Widzisz się na tym obrazie, Bea? Najwyraźniej Strangman ma nadzieję, że ujarzmisz falę powodziową za pomocą sztuczki, której użyła Estera, żeby podporządkować sobie króla.

– Słusznie, Kerans! – Strangman zszedł do nich z mostka. – Trafiłeś w samo sedno – ukłonił się Beatrice.

– Mam nadzieję, że przyjmujesz ten komplement, moja droga?

– Oczywiście, jestem zaszczycona. – Beatrice podeszła do obrazu i przez chwilę przyglądała się swojemu sobowtórowi, a potem odwróciła się, szeleszcząc brokatem, i stanęła przy relingu, wpatrzona w wodę. – Ale nie jestem pewna, czy chcę być obsadzona w tej roli, Strangman.

– Przecież pani już gra tę rolę, panno Dahl, bez wątpienia. – Strangman gestem wskazał stewardowi Bodkina, siedzącego samotnie w cichej zadumie, a potem poklepał Keransa po ramieniu. – Wierz mi, doktorze, wkrótce zobaczycie…

– To dobrze. Zaczynam się już trochę niecierpliwić, Strangman.

– Jak to, po trzydziestu milionach lat nie możesz zaczekać jeszcze pięciu minut? Przecież ja cię sprowadzam z powrotem do teraźniejszości.

W trakcie posiłku Strangman nadzorował kolejność serwowanych win, wykorzystując czas swojej nieobecności przy stole, żeby porozmawiać z Admirałem. Kiedy na zakończenie podano kilka gatunków brandy, Strangman, najwidoczniej po raz ostatni, zasiadł przy stole, pomrugując porozumiewawczo do Keransa. Tymczasem dwie łodzie popłynęły na drugi brzeg i zniknęły w gardzieli małej zatoczki, natomiast trzecia zajęła stanowisko na środku laguny, gdzie rozpoczął się pokaz ogni sztucznych.

Nad wodą unosiły się wciąż ostatnie promienie słońca, które przygasło jednak na tyle, żeby ostrymi eksplozjami na tle ciemniejącego, wieczornego nieba odcinały się wyraźnie migoczące oślepiająco diabelskie koła i race. Uśmiech na twarzy Strangmana stawał się coraz szerszy, aż wreszcie kapitan wyciągnął się wygodnie na kanapce, śmiejąc się do siebie bezgłośnie. Jego ponure rysy oświetlały rozbłyski czerwonych i zielonych rac.

Kerans poczuł się nieswojo. Pochylił się ku przodowi, żeby zapytać, kiedy wreszcie zobaczą obiecaną niespodziankę, ale Strangman go uprzedził.

– Co, jeszcze nie zauważyłeś? – Strangman rozejrzał się wokół stołu. – Beatrice? Doktorze Bodkin? Myślicie powoli. Wyjdźcie na chwilę z otchłani czasu.

Nad statkiem zapadła niesamowita cisza. Kerans machinalnie oparł się o reling, żeby przytrzymać się poręczy na wypadek, gdyby Strangman zamierzał na przykład zdetonować podwodny ładunek wybuchowy. Spojrzał na dolny pokład i ujrzał dwudziestu czy trzydziestu członków załogi, wpatrzonych nieruchomo w lagunę. Ich hebanowe twarze i białe podkoszulki skrzyły się upiornym światłem. Wyglądali jak załoga statku widma.

Zbity z tropu, Kerans przyjrzał się uważnie niebu i lagunie. Zmierzch zapadł nieco szybciej, niż się spodziewał, i zasłony ścian budynków na drugim brzegu okrył już cień. Jednocześnie jednak niebo o zachodzie słońca pozostało jasne i dobrze widoczne, rozjaśniając przeraźliwie szczyty rosnących wokół drzew.

Gdzieś w oddali rozległ się niski, dudniący dźwięk pomp powietrznych, które pracowały przez cały dzień, lecz których łoskot zagłuszył pokaz ogni sztucznych. Woda wokół statku stała się dziwnie nieruchoma i martwa, zniknęły bowiem przebiegające ją zazwyczaj fale. Sądząc, że Strangman przygotował podwodne przedstawienie z udziałem tresowanych aligatorów, Kerans uważnie przyglądał się powierzchni laguny.

– Alan! Patrz, na litość boską! Widzisz, Beatrice? – Kerans kopniakiem odsunął krzesło i przypadł do relingu, wskazując ze zdumieniem na lagunę. – Poziom wody opada!

Tuż pod ciemną, przejrzystą powierzchnią majaczyły ciemne, prostokątne zarysy zatopionych budynków, których otwarte okna wyglądały jak puste oczodoły w olbrzymich zatopionych czaszkach. Były już tylko kilka stóp pod wodą i przybliżały się z każdą chwilą, wynurzając się z głębin niczym ogromna, nie tknięta zębem czasu Atlantyda. Najpierw kilkanaście, a po chwili już kilkadziesiąt gmachów ukazało się oczom patrzących. Gzymsy i schody przeciwpożarowe domów były już dobrze widoczne poprzez rzednącą coraz bardziej, załamującą światło taflę wodną. Większość budynków była cztero- i pięciopiętrowa. Należały do dzielnicy małych sklepów i biur, otoczonych wyższymi wieżowcami, leżącymi na obwodzie laguny.

W odległości pięćdziesięciu jardów od statku pierwsze dachy zaczynały już łamać powierzchnię wody. Ukazał się tępy prostokąt, dławiony algami i wodorostami, po których ślizgało się rozpaczliwie kilka ryb. Po chwili pojawiły się następne dachy, wyznaczające już z grubsza kształt wąskiej ulicy. Widać było górne rzędy okien – z parapetów ściekała woda, a porozrzucane z rzadka przewody elektryczne, zwisające smętnie w poprzek jezdni, zdobiły frędzle morszczynów.

Laguna zniknęła. Statek opadał powoli na dół, osiadając w miejscu będącym kiedyś zapewne wielkim, otwartym placem. Z przodu rozciągał się teraz widok na rozsiane na dużej przestrzeni dachy, rozdzielone przecinkami zniszczonych kominów i wieżyczek, a płaska tafla laguny przemieniła się w dżunglę kubistycznych sześcianów, która na obrzeżach zlewała się w jedno z otulającą ją z góry roślinnością. Resztki wody uformowały się teraz w oddzielne kanaliki, ciemne i ponure, wirujące wokół rogów ulic i płynące dalej ciasnymi alejkami.

– Robert! Niech on przestanie! To okropne!

Kerans poczuł, że Beatrice chwyta go za rękę, a jej długie, polakierowane na niebiesko paznokcie wpijają mu się w ciało przez materiał fraka. Patrzyła na wyłaniające się z laguny miasto z wyrazem obrzydzenia na pełnej napięcia twarzy, z fizyczną odrazą, jaką wzbudzał w niej ostry, cierpki zapach odsłoniętych alg i wodorostów oraz pokrytego skorupkami pąkli rdzewiejącego żelastwa. Z neonów i krzyżujących się przewodów telegraficznych zwieszały się welony ohydnej piany, a fasady budynków pokrywała cienka warstwa szlamu, zamieniając kryształowe niegdyś piękno podwodnego miasta w gnijący, odwodniony rynsztok.

Kerans przez chwilę usiłował zebrać myśli, mocując się z tym całkowicie odwróconym w stosunku do jego rzeczywistości światem. Najpierw zastanawiał się, czy nie nastąpiły jakieś totalne zmiany klimatyczne, które spowodowały nagłe kurczenie się rozlanych oceanów i osuszenie zatopionych miast. Gdyby tak było, musiałby powrócić do nowej teraźniejszości albo pozostać jako rozbitek miliony lat stąd, na plaży jakiejś zagubionej w czasie triasowej laguny. Ale w jego głowie z nie słabnącą mocą dudniło wciąż wielkie słońce, a po chwili dotarł do niego szept stojącego obok Bodkina:

– To potężne pompy. Woda opada z szybkością dwóch albo trzech stóp na minutę. Jesteśmy już blisko dna. Fantastyczna sprawa!

Mroczniejącym powietrzem wstrząsnął śmiech. Strangman tarzał się z radości na kanapie, ocierając sobie oczy chusteczką. Opuściło go napięcie związane z zorganizowaniem przedstawienia i teraz cieszył się widokiem trzech zaskoczonych twarzy nad relingiem. Stojący nad nim na mostku Admirał przyglądał się im z kostycznym rozbawieniem. Gasnące światło lśniło na jego nagiej piersi jak na metalowym gongu. Dwóch czy trzech ludzi na niższym pokładzie trzymało cumy, kontrolując kierunek opadania statku na odsłonięty plac.

Dwie łodzie, które wpłynęły do ujścia strumienia podczas pokazów ogni sztucznych, dryfowały za masywną zaporą, a z dwóch wylotów potężnego układu pompowniczego lały się kaskady spienionej wody. Potem dachy przesłoniły widok i wszyscy na pokładzie i podnieśli wzrok na bielejące budynki wokół placu. Na dnie pozostało zaledwie piętnaście czy dwadzieścia stóp wody. Sto jardów dalej, na jednej z bocznych ulic, ujrzeli trzecią łódź, kręcącą się niezdecydowanie pod ciągnącymi się bezwładnie przewodami elektrycznymi i telegraficznymi.

Strangman opanował się i podszedł do relingu.

– Doskonałe, prawda, doktorze Bodkin? Wspaniały żart, wspaniałe widowisko! No, doktorze, niech pan nie będzie taki rozgoryczony. Należą mi się gratulacje! Niełatwo było zorganizować coś takiego.

Bodkin skinął głową i odszedł nieco dalej. Wciąż był oszołomiony.

– W jaki sposób udało ci się uszczelnić obwód laguny? – spytał Kerans. – Przecież wokół jeziora nie ma żadnego zespolonego wału ani muru.

– Już jest, doktorze. Przecież to wy jesteście ekspertami od biologii morza. Grzyby rosnące w mule bagiennym utwardziły całą górę szlamu. Od tygodnia mamy tu tylko jeden punkt przepływu wody. Zatkaliśmy go w pięć minut.

Spojrzał z radością na wyłaniające się w mdłym świetle ulice. Przez powierzchnię wody przebijały już garbate grzbiety samochodów i autobusów. Olbrzymie anemony i rozgwiazdy trzepotały się niemrawo na płyciźnie. Z okien tu i ówdzie zwisały bezwładnie wodorosty.

Bodkin powiedział głucho:

– To jest Leicester Square.

Strangman nagle przestał się śmiać i rzucił się ku niemu, popatrując żarłocznie na pokryte neonami portyki kadłubów dawnych kin i teatrów.

– A więc jednak znasz te okolice, doktorze! Szkoda, że nie chciałeś pomóc nam przedtem, kiedy nie mogliśmy niczego znaleźć. – Uderzył dłonią w poręcz i zaklął, szarpiąc Keransa za łokieć. – Na Boga, za to teraz będziemy mieli co robić! – Tu Strangman gwałtownie opuścił towarzystwo, burcząc coś jeszcze pod nosem, po czym odsunął kopniakiem stół i rozwrzeszczał się na Admirała.

Zaniepokojona Beatrice patrzyła, jak Strangman znika pod pokładem. Trzymała swoją szczupłą dłoń na gardle.

– Ten człowiek jest obłąkany. Co my teraz zrobimy? Przecież on osuszy wszystkie laguny.

Kerans kiwnął głową, rozmyślając o nagłej zmianie nastroju Strangmana, której przed chwilą był świadkiem. W momencie odsłonięcia zatopionych ulic i budynków jego zachowanie zmieniło się radykalnie. Zniknęły jakiekolwiek oznaki dwornej ogłady i lakonicznego poczucia humoru – teraz stał się szorstki i przebiegły, jak duch renegata z ulicy bandytów,. powracający na swój dawno zagubiony plac zabaw. Wydawało się, że woda w pewnym sensie znieczulała go, dławiąc prawdziwy charakter kapitana, skryty pod powierzchownym polorem wdzięku i zmienności nastrojów.

Za ich plecami na pokład padł cień wielkiego biurowca, rozsnuwając ukośną zasłonę mroku nad weneckim malowidłem. Widać było jeszcze tylko kilka postaci, między innymi Esterę i czarnego kapitana gondolierów oraz pojedynczą, białą twarz wygolonego gładko członka Rady Dziesięciu. Jak przepowiedział Strangman, Beatrice odegrała swoją symboliczną rolę, a Neptun ustąpił i wycofał się.

Kerans spojrzał na zaokrąglony korpus stacji badawczej, osiadły na budynku jakiegoś kina niczym olbrzymi głaz na skraju urwiska. Wieżowce stojące na obwodzie laguny były wyższe od pozostałych budowli o osiemdziesiąt do dziewięćdziesięciu stóp i przesłaniały teraz pół widnokręgu, zamykając ich na dnie ciemnego kanionu.

– Właściwie to wszystko nieważne – Kerans próbował zyskać na czasie. Przytrzymał Beatrice ramieniem, gdy statek dotknął dna i przechylił się lekko, miażdżąc pod dziobem niewielki samochód. – Kiedy skończą rabować sklepy i muzea, odjadą. Poza tym za tydzień albo dwa nadciągną tu deszcze.

Beatrice odchrząknęła z niesmakiem i skrzywiła się, widząc jak pierwsze nietoperze tłuką się wśród dachów, pędząc od jednej ociekającej wodą kryjówki do drugiej.

– Ale teraz w lagunie jest wyjątkowo obrzydliwie. Nie mogę uwierzyć, że ktoś tu kiedyś mieszkał. Wygląda jak jakieś wymyślone Miasto Piekieł. Robercie, ja potrzebuję laguny.

– Moglibyśmy opuścić to miejsce i ruszyć na południe przez równiny mułowe. Co o tym myślisz, Alan?

Bodkin powoli pokiwał głową, wpatrując się wciąż tępo w ciemniejące wokół placu budynki.

– Jak chcecie, to idźcie. Ja muszę zostać tutaj.

Kerans zawahał się.

– Alan, Strangman ma już teraz wszystko, czego potrzebuje – przestrzegł go łagodnie. – Staliśmy się dla niego bezużyteczni. Wkrótce będziemy tu już tylko niechcianymi gośćmi.

Ale Bodkin nie zwracał na niego uwagi. Przyglądał się ulicom, ściskając poręcz relingu jak starzec przy kasie ogromnego sklepu, kupujący wspomnienia z dzieciństwa.

Ulice były już niemal całkiem suche. Jedna z łódek opadła na chodnik, odepchnięta bosakiem na chwilę znów uniosła się na wodzie, aż w końcu osiadła definitywnie na ulicznej wysepce dla pieszych. Trzej ludzie załogi, prowadzeni przez Wielkiego Cezara, wskoczyli w sięgającą im do pasa wodę i zaczęli hałaśliwie brnąć w kierunku statku zaopatrzeniowego, ochlapując w podnieceniu stojące otworem wystawy sklepowe.

Statek kołowy osiadł już twardo na dnie, a Strangman wraz z załogą zaczęli wiwatować i krzyczeć, zasłaniając się przed pękającymi im nad głowami przewodami elektrycznymi i przechylającymi się niebezpiecznie słupami wysokiego napięcia. Na wodę spuszczono mały ponton i w rytm chóru pięści, wybijających takt o poręcz relingu, Admirał przewiózł Strangmana na drugą stronę płytkiego stawku, przybijając przy fontannie, stojącej na środku placu. Tu Strangman wyszedł z łódki, wyciągnął z kieszeni fraka pistolet sygnałowy i z okrzykiem uniesienia zaczął raz za razem strzelać w powietrze salwami kolorowych, rozbłyskujących niczym gwiazdy rac.

Rozdział XI. “Ballada o Panu Kości"

Pół godziny później Beatrice, Kerans i doktor Bodkin mogli już wyruszyć na ulice. Wprawdzie dookoła pełno było wielkich kałuż, a z parterów domów wciąż lała się do nich woda, ale te małe stawki miały najwyżej dwie albo trzy stopy głębokości. W wielu miejscach chodniki były suche na przestrzeni ponad stu jardów, a z kilku dalszych ulic woda spłynęła już zupełnie. Na środku jezdni dokonywały żywota zdychające ryby i rośliny morskie. W niektórych miejscach na chodnikach i wokół ścieków leżały zbite wały czarnego szlamu, ale na szczęście wody odpływowe wyżłobiły w nich długie ścieżki.

Strangman pędził naprzód w swoim białym garniturze, strzelając racami w gardziel ciemnych ulic. Jego załoga ruszyła za nim w miasto rozwrzeszczaną bandą – ludzie idący na czele nieśli chwiejącą się niebezpiecznie w ich dłoniach baryłkę rumu, inni zaś zaopatrzyli się w butelki, maczety i gitary. Wokół Keransa, który pomagał Beatrice zejść z trapu, rozległo się kilka szyderczych okrzyków: “Pan Kości!", i po chwili Beatrice, Kerans i Bodkin pozostali sami w ciszy ogromnego, osiadłego na mieliźnie statku kołowego.

Spoglądając niepewnie na odległy, wysoki pierścień dżungli, majaczącej w ciemności niczym okrągłe usta krateru wygasłego wulkanu, Kerans ruszył pierwszy w stronę najbliższych budynków. Przystanęli w wejściu do jednego z wielkich kin – na wyłożonej kaflami podłodze trzepotały się anemicznie jeże morskie i ukwiały, a w kabinie, gdzie niegdyś mieściła się kasa, rozciągały się teraz ławice piasku.

Beatrice podciągnęła spódnicę i cała trójka poszła powoli wzdłuż pasa kin, kafejek i salonów gier zręcznościowych, kierowanych obecnie przez personel złożony wyłącznie z mięczaków i skorupiaków. Na pierwszym skrzyżowaniu dobiegły ich z przeciwka odgłosy libacji, skręcili więc w drugą stronę, ruszając na zachód ociekającym ciemnością kanionem. Nad ich głowami wciąż wybuchały od czasu do czasu świetlne race, a delikatne, szkliste gąbki w drzwiach mijanych domów połyskiwały miękko, odbijając różowo-niebieskie światło wybuchów.

– Coventry Street, Haymarket… – Kerans odczytał napisy na rdzewiejących tabliczkach. Skryli się na progu jakiegoś budynku widząc, że Strangman i jego banda gna z powrotem przez plac w eksplozji światła i wrzasków, tnąc maczetami gnijące szyldy w witrynach sklepów.

– Miejmy nadzieję, że znajdą coś, co ich zadowoli – mruknął Bodkin. Wpatrywał się w widnokrąg gmachów, jak gdyby szukał głębokiej, czarnej wody, która jeszcze niedawno je przykrywała.

Przez kilka godzin włóczyli się po wąskich ulicach niczym samotne, zabłąkane duchy, natykając się od czasu do czasu na któregoś z członków rozhulanej załogi, biegnącego pijackim kłusem środkiem jezdni ze szczątkami jakichś ubrań w jednej ręce i maczetą w drugiej. Na niektórych skrzyżowaniach ludzie Strangmana rozpalili małe ogniska i grzali się w grupkach po dwóch lub trzech wokół błyskających migotliwym światłem palenisk.

Unikając takich miejsc, Beatrice, Bodkin i Kerans posuwali się coraz dalej poprzez skupiska ulic, na południowy brzeg dawnej laguny, gdzie wznosił się w ciemności blok Beatrice, a jej mieszkanie ginęło pośród gwiazd.

– Pierwszych dziesięć pięter będziesz musiała przejść pieszo – zakomunikował jej Kerans. – Wskazał rozległy wał mułu, sięgający wilgotnym, wypukłym zboczem okien na piątym piętrze i stanowiący część kolosalnego masywu zastygłej gliny, który, zgodnie ze słowami Strangmana, otaczał teraz lagunę, tworząc nieprzebytą zaporę dla wdzierających się w głąb lądu wód. W bocznych ulicach ujrzeli wielką, lepką masę, przelewającą się ponad dachami i płynącą poprzez zaczopowane budynki, których szkielety przyspieszały proces twardnienia szlamu.

Tu i ówdzie mulasta tama czepiała się jakiejś potężniejszej przeszkody, jak kościół albo biurowiec mieszczący urzędy państwowe, i wtedy zbaczała ze swojej kolistej ścieżki wokół laguny. Jedno z takich wybrzuszeń biegło drogą, którą płynęli niedawno na podwodne przedstawienie Strangmana, i Kerans poczuł, że przyspiesza kroku, zbliżając się do planetarium. Czekał z niecierpliwością na towarzyszy, którzy przystawali przed pustymi wystawami dawnych domów towarowych albo wpatrywali się w czarny śluz, sączący się w dół po ruchomych schodach pod biurowcami i tworzący na ulicach kałuże kleistej mazi.

Mieszkańcy barykadowali nawet najmniejsze domy przed ich opuszczeniem. W drzwiach widać było zwalone bezładnie prowizoryczne ekrany i kraty stalowe, mające ukryć Bóg wie jakie skarby. Wszystko oblepiała cienka warstwa mułu, niwecząca wszelki wdzięk i charakter, jakim mogły odznaczać się niegdyś tutejsze ulice, i Kerans miał wrażenie, że całe miasto powstało z martwych ze swoich własnych rynsztoków. Gdyby niedługo nastał Dzień Sądu, armie zmarłych zapewne podniosłyby się z grobów przyodziane w tę samą ohydną opończę mułu.

– Robert… – Bodkin przytrzymał go za rękę, wskazując leżącą przed nimi ciemną ulicę. Pięćdziesiąt jardów dalej w rozproszonym świetle odległych rac sygnałowych błyszczały słabo zarysy metalowej kopuły planetarium, którego ponury korpus kryły zasłony cieni. Kerans zatrzymał się, rozpoznał bowiem przyległe ulice, chodniki i latarnie, a potem ruszył naprzód, niepewny, ale zarazem zaintrygowany tym panteonem gwiazd, mieszczącym tyle dręczących go lęków i zagadek.

Chodnik przed wejściem zalegały obwisłe bezwładnie gąbki i czerwone wodorosty. Szli, kierując się ostrożnie między zwałami szlamu okalającego jezdnię. Zagajniki widmowego morszczynu, wieńczącego kopułę planetarium, łopotały teraz bezsilnie nad portykiem, a ich długie, ociekające wodą łodygi zwieszały się nad wejściem jak poszarpane markizy. Kerans wyciągnął rękę, rozsunął liście, a potem zajrzał ostrożnie do wnętrza mrocznego foyer. Gruba warstwa czarnego błocka, z którego wraz z uchodzącym z rozmaitych pęcherzy tlenowych i pławnych powietrzem wydobywał się słaby syk ginących organizmów morskich, pokrywała dosłownie wszystko dookoła: kasy, schody wiodące na półpiętro, ściany i panele drzwi. Zamiast aksamitnego płaszcza, który pamiętał Kerans ze swojej podwodnej wyprawy, ujrzeli teraz spękany kożuch gnijących form organicznych, przypominających szaty grobowe. Jaśniejący przedtem próg macicy zniknął, a jego miejsce zajęło wejście do kanałów ściekowych.

Kerans ruszył w głąb foyer, przypominając sobie ciemny, nocny buduar audytorium i jego dziwny zodiak. Nagle zauważył, że na ziemi pomiędzy jego nogami sączy się strumyczek mętnej cieczy, niczym krew wyciekająca z ciała martwego wieloryba.

Kerans chwycił Beatrice pod rękę i wrócił po własnych śladach na ulicę.

– Obawiam się, że magiczny urok tego miejsca zniknął – zauważył bez ogródek, zmuszając się do śmiechu. – Strangman powiedziałby zapewne, że samobójca nigdy nie powinien powracać na miejsce swojej zbrodni.

Chcąc skrócić sobie drogę, zaplątali się w krętą, ślepą uliczkę, z której udało im się wycofać w sam czas, kiedy z płytkiego stawku rzucił się na nich niewielki kajman. Uciekając pomiędzy rdzewiejącymi muszlami samochodów, wypadli na otwartą przestrzeń ulicy, ścigani nadal przez gada. Zwierzę przystanęło pod latarnią na skraju chodnika, z wolna tłukąc na boki ogonem i rozwierając paszczę. Kerans pociągnął Beatrice za sobą. Rzucili się znów do ucieczki, ale pokonali zaledwie dziesięć jardów, kiedy Bodkin poślizgnął się nagle i runął ciężko w zwał szlamu.

– Alan! Szybko! – Kerans zawrócił po Bodkina, a łeb kajmana skierował się chwiejnie w ich stronę. Pozostałe samotnie w lagunie zwierzę wydawało się oszołomione i gotowe zaatakować wszystko, co znajdzie na swej drodze.

Nagle rozległ się huk ognia karabinowego i powietrze nad jezdnią przecięły płomienie strzałów. Zza rogu wyłoniła się nieoczekiwanie grupa ludzi. Niektórzy trzymali nad głowami zapalone race. Na czele widać było ubraną na biało postać Strangmana, za którym szli Admirał i Wielki Cezar z karabinami przyłożonymi do ramion.

Oczy Strangmana zalśniły w świetle rac. Skłonił się nieznacznie Beatrice, a potem przywitał Keransa. Jaszczur ze strzaskanym kręgosłupem wił się bezsilnie w rynsztoku, odsłaniając swój żółtawy brzuch. Wielki Cezar wyciągnął maczetę i odrąbał mu łeb.

Strangman przyglądał się tej scenie z okrutną rozkoszą.

– Paskudna bestia – powiedział. Wyciągnął z kieszeni duży naszyjnik z kryształu górskiego, wciąż oblepiony algami, i podał go Beatrice. – To dla ciebie, moja droga. – Zgrabnie zawiesił pasmo naszyjnika na szyi dziewczyny, przyglądając się ozdobie z zadowoleniem. Wodorosty splątane pośród błyszczących kamieni, kontrastujące z białą skórą piersi Beatrice, nadawały jej wygląd najady z wodnych głębin. – Oddam ci wszystkie klejnoty martwego oceanu.

Strangman odwrócił się gwałtownie i ruszył znów w dalszą drogę. Race zniknęły w ciemności przy akompaniamencie okrzyków jego ludzi, którzy pozostawili Keransowi, Bodkinowi i Beatrice ciszę, białe kamienie naszyjnika i zdekapitowanego kajmana.

Szaleństwo wydarzeń kilku następnych dni przybierało stopniowo na sile. Coraz bardziej oszołomiony, Kerans wałęsał się nocą samotnie ciemnymi ulicami (w ciągu dnia w labiryncie alejek panował nieznośny upał). Nie potrafił oderwać się od wspomnień z dawnej laguny, choć z drugiej strony przywykł szybko do pustych ulic i zaczopowanych mułem budynków.

Od chwili, kiedy po raz pierwszy zobaczył niespodzianie osuszoną lagunę, popadł gwałtownie w stan apatycznej inercji, z której bezskutecznie próbował się otrząsnąć. Zdawał sobie mgliście sprawę, że laguna reprezentowała kompleks jego neuronicznych potrzeb, których nie mógłby zaspokoić gdzie indziej. Tępego letargu Keransa nie potrafiły przerwać nawet rozgrywające się wokół akty przemocy, i doktor coraz bardziej czuł się jak rozbitek w oceanie czasu, osaczony przez ruchome warstwy sprzecznych z sobą rzeczywistości, które dzieliły całe milionolecia.

Ogromne słońce, pulsujące w jego głowie, zagłuszało niemal odgłosy rabunków i hulanek, ryki eksplozji i huk karabinów. Niczym ślepiec Kerans wędrował niepewnym krokiem po starych arkadach i domach. Chodził w poplamionym i wytłuszczonym białym smokingu. Mijający go w biegu marynarze drwili z niego, szarpiąc go dla kawału za ramiona. Nocami pętał się jak w gorączce pomiędzy rozhulanymi śpiewakami na placu i zasiadał obok Strangmana podczas urządzanych przez niego libacji, a później krył się znów w cieniu statku kołowego, przyglądając się tańcom i nasłuchując bicia bębnów oraz dźwięków gitar, nakładających się w jego głowie na uporczywe dudnienie czarnego słońca.

Zrezygnował ze wszelkich prób powrotu do hotelu, tym bardziej że strumień blokowały łodzie pompujące wciąż wodę, a dzieląca go od hotelu laguna roiła się wprost od aligatorów. Dni przesypiał na kanapie w mieszkaniu Beatrice albo siedział tępo w cichej alkowie na pokładzie rozrywkowym statku zaopatrzeniowego. Większość załogi o tej porze drzemała pośród skrzyń albo kłóciła się między sobą o łupy, czekając z gorzką niecierpliwością na zapadnięcie zmroku, toteż na ogół dawali Keransowi spokój. Jakaś inwersyjna logika podpowiadała mu, że lepiej trzymać się blisko Strangmana niż prowadzić dalej życie w izolacji. Bodkin przeciwnie, próbował wieść samotny żywot, zaszywając się w stanie głębokiego szoku na stacji badawczej, na którą wiodła teraz urwista droga po zdewastowanych schodach przeciwpożarowych, ale podczas jednej ze swoich nocnych wypraw na ulice dzielnicy uniwersyteckiej wpadł w ręce grupki marynarzy i został solidnie poturbowany. Tymczasem Kerans, przyłączając się do świty Strangmana, uznawał niejako jego absolutną władzę nad okolicznymi lagunami.

Pewnego dnia zmusił się, żeby odwiedzić Bodkina. Zastał go leżącego w milczeniu na koi. Próbował się ochłodzić za pomocą jakiegoś zaimprowizowanego wachlarza i słabnącego coraz bardziej klimatyzatora. Podobnie jak on, Bodkin zdawał się żyć w odosobnieniu, na maleńkiej wysepce rzeczywistości pośrodku oceanu czasu.

– Robert – wymamrotał Bodkin spuchniętymi wargami. – Uciekaj stąd. Zabierz ją, tę dziewczynę… – Bodkin usiłował przypomnieć sobie jej imię -…zabierz Beatrice i znajdźcie inną lagunę.

Kerans skinął głową, kuląc się w wąskim stożku chłodniejszego powietrza, płynącego z klimatyzatora.

– Alan, ja wiem, że Strangman jest szalony i niebezpieczny, ale nie mogę jeszcze opuścić tego miejsca. Nie wiem, dlaczego, ale jest tu coś… te nagie ulice… – Kerans zrobił pochmurną minę i porzucił wszelkie wyjaśnienia. – Co to jest? Moje myśli opanowała jakaś zmora. Muszę się jej najpierw pozbyć.

Bodkin zdołał z trudem usiąść.

– Posłuchaj mnie, Kerans. Zabierz ją i idź stąd. Jeszcze dziś w nocy. Czas tutaj przestał istnieć.

W laboratorium pod pokładem bladobrunatna maź pokryła wielkie półkole wykresów – okaleczony, neuroniczny zodiak Bodkina – powlekając woalką im niepotrzebne już nikomu stoły laboratoryjne i szafki z probówkami. Kerans bez przekonania usiłował zawiesić na swoim miejscu wykresy, które spadły na podłogę, ale po chwili dał za wygraną i spędził następną godzinę piorąc swój biały frak w kałuży wody, stojącej w jednym z okrętowych zlewów.

Być może idąc za jego przykładem, kilku marynarzy także sprawiło sobie smokingi i czarne muszki. Znaleźli w jednej z hurtowni zapas strojów wieczorowych, zamkniętych w blaszanych, wodoszczelnych futerałach. Za namową Strangmana sześciu marynarzy wystroiło się we fraki i muszki, które pozakładali na nagie szyje. Potem w radosnym uniesieniu rozpoczęli harce na ulicach, wywijając połami smokingów i podnosząc wysoko nogi, jak roztańczona grupka obłąkanych kelnerów-derwiszów podczas swego święta.

Początkowo Strangman popuścił cugli swoim ludziom, ale teraz poszukiwania skarbów przybrały poważniejszy ton. Z jakichś sobie tylko wiadomych powodów kapitan interesował się wyłącznie dziełami sztuki, i po kilku wyprawach rozpoznawczych udało mu się zlokalizować jedno z ważniejszych muzeów miasta. Jednak ku jego wzburzeniu z gmachu wywieziono wszystkie cenniejsze przedmioty, toteż jedyną zdobyczą Strangmana została wielka mozaika, którą jego ludzie wyrwali kawałek po kawałku ze ściany w hallu wejściowym i rozłożyli niczym wielką układankę na pokładzie obserwacyjnym statku zaopatrzeniowego.

Kerans wiedział o tym niepowodzeniu i postanowił ostrzec Bodkina, że Strangman może zechcieć wyładować na nim swoją złość, ale kiedy wczesnym wieczorem następnego dnia wdrapał się na stację badawczą, okazało się, że Bodkin zniknął. Zabrakło paliwa do klimatyzatora, i Bodkin, jak można było sądzić, celowo pootwierał przed opuszczeniem stacji wszystkie okna, toteż z wnętrza stacji buchała para niczym z kotła.

Było to dziwne, ale Kerans nie bardzo przejął się zniknięciem starego biologa. Zatopiony w swoich myślach przypuszczał, że Bodkin poszedł po prostu za własną radą i wyruszył na południe w poszukiwaniu nowej laguny.

Beatrice natomiast wciąż tkwiła w tym samym miejscu. Podobnie jak Kerans pogrążyła się we własnym świecie. Kerans rzadko ją widywał za dnia, kiedy siedziała zamknięta w sypialni, ale około północy, gdy robiło się chłodniej, opuszczała swoje mieszkanie pod gwiazdami i przyłączała się do urządzanych przez Strangmana libacji. Siadywała apatycznie obok niego w swojej błękitnej, wieczorowej sukni. Zdobiła włosy trzema czy czterema tiarami, które Strangman zrabował z sejfów z biżuterią, a jej piersi pokrywały rozmaite lśniące łańcuchy i naszyjniki. Przypominała postać obłąkanej królowej z jakiegoś przerażającego dramatu.

Strangman traktował ją z dziwnym szacunkiem, nie pozbawionym jednak uprzejmej wrogości, jak gdyby była plemiennym totemem, boginią, której moc odpowiedzialna była za ich nieustające powodzenie, lecz którą darzy się jednocześnie niechęcią. Kerans usiłował trzymać się blisko dziewczyny, niczym satelita krążył więc wokół Beatrice pod pretekstem troskliwości, a tego wieczora, kiedy zniknął Bodkin, nachylił się ku niej, wspierając się na poduszkach, i powiedział:

– Alan odszedł. Stary Bodkin. Widział się z tobą, zanim wyruszył w drogę?

Ale Beatrice wpatrywała się w dal ponad płonącymi na placu ogniskami i nie odwracając głowy odparła słabym głosem:

– Posłuchaj głosu bębnów, Robercie. Jak myślisz, ile naprawdę jest tych słońc?

Strangman zachowywał się coraz bardziej dziwacznie. Tańczył wokół ognisk, zmuszając czasem Keransa, żeby przyłączał się do niego, i zachęcając ludzi grających na bębnach, by wybijali coraz szybsze rytmy. Potem osuwał się wyczerpany na swoją otomanę, a jego biała zazwyczaj twarz przybierała barwę niebieskiej kredy.

Pewnej nocy wsparł brodę na łokciu i przypatrzył się ponuro Keransowi, który przykucnął z tyłu na poduszce.

– Wiesz, dlaczego oni się mnie boją, Kerans? Admirał, Wielki Cezar i cała reszta? Zdradzę ci moją tajemnicę. – I po chwili Strangman dodał szeptem: – Bo myślą, że jestem żywym trupem.

Rozłożył się znów na otomanie w paroksyzmie śmiechu, trzęsąc się bezradnie.

– Kerans, mój Boże! Co się z wami dzieje? Otrząśnijcie się z tego transu.

Strangman podniósł wzrok. Podszedł Wielki Cezar, trzymając w dłoniach wysuszony łeb aligatora, który zazwyczaj nosił na głowie zamiast kaptura.

– O co chodzi? Ułożyliście pieśń dla doktora Keransa? Kapitalnie! Słyszałeś, doktorze? Doskonale, więc zaśpiewajcie nam “Balladę o Panu Kości"!

Potężny Negr odchrząknął, a potem podskakując i gestykulując zaczął śpiewać głębokim, gardłowym głosem.

Pan Kości kocha wysuszonych ludzi,

Ma bananową dziewczynę; trzech chytrych proroków,

Bawiła się z nim do szaleństwa, utopiła go w wężowym

winie,

A stary wielki aligator

Nigdy nie słyszał tylu bagiennych ptaków.

Dziwny Pan Kości wybrał się na połów czaszek

W pobliżu Strumienia Aniołów, gdzie żyją wyschnięci

ludzie,

Wyjął swój żółwi kamień, czekał na kościelną łódź,

Która przywiozła trzech proroków.

Zły, zły to bożek.

Dziwny Pan Kości ujrzał swą kochającą dziewczynę

I oddał żółwi kamień za dwa banany.

Posiadł bananową dziewczynę jak gorące drzewo;

Zobaczyli go prorocy,

A wyschnięci ludzie nie przyszli po Dziwnego Pana Kości.

Dziwny Pan Kości tańczył dla kochającej dziewczyny,

Zbudował jej bananowy dom, by miała loże miłości…

Nagle Strangman zerwał się z krzykiem z kanapy, wskoczył obok Wielkiego Ceazara na środek placu i wskazał wznoszący się nad nimi mulasty wał obwodu laguny. Na tle ciemnego nieba rysowała się wyraźnie mała, kwadratowa sylwetka doktora Bodkina, kluczącego z wolna pośród drewnianych zapór, mających powstrzymać parcie wód strumienia. Nie zauważył, że został dostrzeżony przez ludzi na dole. W ręce niósł niewielkie drewniane pudełko, a z ciągnącego się za nim przewodu pobłyskiwało z trzaskiem słabe światło.

Strangman, który natychmiast zorientował się w sytuacji, ryknął: – Admirale! Wielki Cezarze! Łapać go! Bodkin ma bombę!

Gromada marynarzy rozproszyła się w bezładnym pościgu – wszyscy z wyjątkiem Beatrice i Keransa rzucili się biegiem przez plac. Z lewa i prawa rozlegał się szczęk karabinów. Bodkin przystanął niepewnie. Lont skrzył się na wysokości jego nóg. Doktor odwrócił się i zaczął cofać, idąc wzdłuż zapory.

Kerans zerwał się na nogi i skoczył za innymi. Kiedy dobiegł do mulastego wału, w powietrzu pękały już race, plując magnezem na jezdnię. Strangman i Admirał wspinali się na górę po schodkach awaryjnych, a Wielki Cezar strzelał z karabinu ponad ich głowami. Bodkin porzucił bombę na środku tamy i teraz uciekał po dachach.

Pokonawszy okrakiem ostatni szczebel drabinki, Strangman rzucił się w stronę zapory, dopadł bomby kilkoma susami i kopniakiem odrzucił ją na środek strumienia. Kiedy plusk ucichł, z dołu rozległy się okrzyki radości. Ciężko oddychając Strangman zapiął marynarkę, a potem z zawieszonej pod pachą kabury wyciągnął krótkolufowy rewolwer kal. 38 mm. Na jego twarzy zalśnił słaby uśmieszek. Gnany okrzykami swoich podwładnych, ruszył w ślad za Bodkinem, który z trudem wdrapywał się na pokład stacji badawczej.

Otępiały Kerans słuchał ostatnich strzałów, przypominając sobie przestrogi Bodkina. Nie miał niczego za złe doktorowi, tym bardziej że zignorował jego rady, zdawał sobie jednak sprawę, że wybuch zapewne zdmuchnąłby go razem ze Strangmanem i jego załogą. Wrócił powoli na plac. Beatrice siedziała wciąż w tym samym miejscu, na stosie poduszek. Na ziemi przed nią spoczywał łeb aligatora. Gdy Kerans podszedł bliżej, usłyszał za sobą kroki, które nagle złowróżbnie zwolniły. Wśród marynarzy zapadło dziwne milczenie.

Kerans odwrócił się i ujrzał idącego niespiesznym krokiem w jego stronę Strangmana. Wargi wykrzywiał mu wymuszony uśmiech. Obok szli ramię w ramię Wielki Cezar i Admirał, ale zamiast karabinów trzymali teraz w rękach maczety. Reszta załogi utworzyła luźną tyralierę, przyglądając się tej scenie wyczekująco. Byli najwyraźniej zadowoleni widząc, że Kerans, ten powściągliwy szaman, czczący innego niż oni fetysza, dostanie wreszcie zasłużenie za swoje.

– To był niemądry postępek ze strony Bodkina, nie sądzisz, doktorze? I, co należy dodać, niebezpieczny. Do diabła, przecież mogliśmy się wszyscy potopić. – Kapitan przystanął kilka stóp przed Keransem, obrzucając go ponurym spojrzeniem. – Dobrze znałeś Bodkina. Dziwię się, że tego nie przewidziałeś. I coś mi mówi, że nie powinienem więcej ryzykować kontaktów z obłąkanymi biologami. – Strangman już miał dać znak Wielkiemu Cezarowi, kiedy Beatrice zerwała się na nogi i podbiegła do niego.

– Strangman! Na litość boską, dość tego. Przestań. My cię nie skrzywdzimy. Weź sobie to wszystko!

Jednym szarpnięciem zerwała z siebie wszystkie naszyjniki, a potem zdjęła tiary z głowy i cisnęła je pod nogi Strangmanowi, który, warcząc z wściekłości, skopał je do rynsztoka. Wielki Cezar podszedł do Beatrice, unosząc w górę maczetę.

– Strangman! – Beatrice rzuciła się ku niemu, potknęła się i niemal powaliła go na ziemię, chwytając się poły jego marynarki. – Ty biały diable, dlaczego nie chcesz zostawić nas w spokoju?

Strangman odepchnął ją, oddychając ze świstem przez zaciśnięte zęby. Spojrzał szalonym wzrokiem na potarganą kobietę, klęczącą wśród porozrzucanych klejnotów, i ponownie chciał dać znak Wielkiemu Cezarowi, kiedy po jego prawym policzku przebiegł skurcz, znamionujący zmianę zamiarów kapitana. Trzepnął się w twarz otwartą dłonią, próbując pozbyć się spazmu, jak gdyby odganiał muchę, a potem napiął mięśnie w ohydnym grymasie, nie mogąc ich opanować. Jego twarz wykrzywiła się w groteskowym ziewnięciu i Strangman wyglądał przez chwilę jak człowiek, któremu szczęka wyskoczyła z zawiasów. Widząc niezdecydowanie swojego dowódcy. Wielki Cezar zawahał się, a wtedy Kerans uciekł chyłkiem w cienie kryjące statek zaopatrzeniowy.

– No, dobrze! Boże, co za…! – Strangman zamruczał coś niewyraźnie do siebie i obciągnął marynarkę, niechętnie oddając punkt przeciwnikowi. Kurcz zniknął już z jego twarzy. Skinął leniwie głową Beatrice, jak gdyby ostrzegając dziewczynę, że wszelkie dalsze interwencje z jej strony zostaną zignorowane, po czym wydał jakiś burkliwy rozkaz Wielkiemu Cezarowi. Marynarze odłożyli maczety, ale zanim Beatrice zdążyła znów zaprotestować, cała załoga rzuciła się na Keransa wśród przeraźliwych okrzyków radości, wymachując rękami i klaszcząc w dłonie.

Kerans usiłował im uciec. Patrząc na krąg wyszczerzonych w uśmiechu twarzy nie wiedział, czy chodzi tylko o rodzaj jakiejś zabawy, mającej rozładować napięcie wśród marynarzy, wywołane morderstwem Bodkina, czy też może załoga pragnie wymierzyć mu oczyszczającą grzechy karę. Kiedy podbiegli, uskoczył za otomanę, ale tam odwrót odciął mu Admirał, który kołysał się z boku na bok w swoich białych butach tenisowych niby tancerz. Nagle runął naprzód i podciął Keransowi nogi. Kerans usiadł ciężko na otomanie, a wtedy kilkanaście par śliskich, brunatnych ramion chwyciło go za ręce i szyję, zwalając go przez głowę z powrotem na bruk. Szarpał się bezradnie, próbując się oswobodzić. Pośród dyszących ciał widział Strangmana i Beatrice, przypatrujących mu się z dalszej odległości. Po chwili Strangman ujął dziewczynę za rękę i stanowczym ruchem pociągnął ją za sobą w stronę trapu.

Wtedy ktoś nakrył twarz Keransa dużą jedwabną poduszką, a twarde dłonie zaczęły wybijać na jego karku miarowy, dudniący rytm.

Rozdział XII. Święto czaszek

– Święto czaszek!

W świetle wybuchających rac Strangman wzniósł wielki kielich, rozpryskując jego bursztynową zawartość na swój biały garnitur, wydał pełen uniesienia okrzyk i zeskoczył gwałtownie z fontanny widząc, że na brukowany plac wjeżdża dwukołowa fura. Ciągnięta przez sześciu spoconych, obnażonych do pasa marynarzy, zgiętych w pół pomiędzy dyszlami, trzęsła się i grzechotała pośród podsycanych wciąż na nowo ognisk. Wóz, ciągnięty przez sześć par rąk do wtóru przybierającego na sile werbla bębnów, uderzył w końcu o postument, przechylił się i zrzucił swój lśniący, biały ładunek pod nogi Keransa. Niemal natychmiast uformował się wokół niego krąg zawodzących miarowo marynarzy – dłonie wybijały podniecony rytm, białe zęby, przypominające diabelskie kości do gry, połyskiwały w ciemności i kąsały powietrze, biodra kołysały się, pięty biły o ziemię. Admirał skoczył naprzód, utorował sobie drogę pomiędzy wirującymi torsami innych członków załogi, a wówczas Wielki Cezar, trzymający w dłoniach stalowy trójząb, na którego kolcach tkwiła bela czerwonego morszczynu i innych wodorostów, rzucił się na postument i z ciężkim sieknięciem cisnął ociekające wodą łodygi w powietrze ponad tron.

Kerans bezsilnie pochylił się ku przodowi, kiedy słodkie, szorstkie łodygi opadły kaskadą na jego głowę i ramiona. Światła tańczących rac odbijały się w złoconych poręczach tronu. Wokoło rozlegał się rytmiczny dźwięk bębnów, który niemal całkowicie zagłuszał głębszy puls, dudniący w oddali u podstawy jego czaszki. Kerans, nie zważając na ból, całym ciężarem ciała szarpnął rzemienie, które krępowały mu nadgarstki. Co chwila tracił i odzyskiwał przytomność. U jego stóp, u podnóża tronu, lśniło bielą kłów słoniowych żniwo połamanych kości. Były wśród nich smukłe piszczele, kości udowe i łopatkowe, wyglądające jak stare rydle, siatki żeber i kręgosłupów, a nawet dwie niedbale rzucone czaszki. Na ich łysych ciemieniach i w pustych oczodołach migotało światło płomieni, rzucane z mis pełnych benzyny, podtrzymywanych przez aleję posągów, i sięgające ponad całym placem aż do tronu. Tańczący uformowali się w długą, falistą linię, na której czele pląsał Strangman, snując się pomiędzy mamrmurowymi nimfami, a muzycy, którzy siedzieli wokół ognisk, wychylali się ze swoich miejsc, żeby nie stracić ich z oczu.

Korzystając z chwili wytchnienia, kiedy tancerze zaczęli okrążać plac, Kerans osunął się na aksamitne oparcie tronu, szarpiąc machinalnie ściśnięte więzami ręce. Wokół szyi i ramion doktora zwisały wodorosty, opadające mu na oczy z blaszanej korony, którą Strangman wsunął mu na czoło. Niemal już suchy morszczyn wydzielał ciężki odór, słonawy jak pot. Wodorosty pokrywały mu całkowicie ręce i boki, tak że widać było pod nimi tylko kilka strzępów rozszarpanego fraka. Na skraju postumentu, za stosem kości i i butelek po rumie, leżały w nieładzie kolejne wiązki wodorostów, muszle i rozczłonkowane rozgwiazdy, którymi ludzie Strangmana obrzucali go, dopóki nie znaleźli mauzoleum.

Dwadzieścia stóp z tyłu wznosił się ciemny korpus statku zaopatrzeniowego, na którego pokładach paliło się wciąż kilka świateł. Libacja ciągnęła się nieprzerwanie już od dwóch dni, a jej tempo wzmagało się z godziny na godzinę, jak gdyby Strangman postanowił zamęczyć swoją załogę. Kerans dryfował bezradnie myślami, pogrążony w na pół świadomej zadumie. Ból znieczulony został rumem, który marynarze wlewali mu przemocą do gardła, dopuszczając i się ostatecznego pohańbienia Neptuna, topionego w ten sposób w jeszcze bardziej magicznym i potężnym morzu niż otaczające ich dookoła wody. Kerans doznał lekkiego wstrząśnienia mózgu, toteż sceny, które oglądał, jawiły mu się spowite zasłoną krwi i tańczących przed oczami mroczków. Jak przez mgłę zdawał sobie sprawę, że ma poranione nadgarstki i poobijane ciało, siedział jednak cierpliwie, godząc się stoicko na odegranie roli Neptuna, która przypadła mu w udziale. Załoga, wyładowując swój strach i nienawiść do morza, obrzucała go rozmaitymi odpadkami i śmieciami, nie szczędząc także wyzwisk i przemocy fizycznej. Kerans zaakceptował tę rolę, czy raczej jej karykaturę, wiedział bowiem, że w ten sposób zapewnia sobie bezpieczeństwo. Strangman, bez względu na to, co nim kierowało, nadal nie zdecydował się uśmiercić Keransa, a zachowanie załogi stanowiło lustrzane odbicie jego wahań, dlatego marynarze ukrywali zadawane doktorowi tortury i obelgi pod maską groteskowych, rubasznych żartów, i kiedy na przykład obrzucali go wodorostami, udawali poniekąd, że składają tym samym ofiarę morskiemu bożkowi.

Wąż tancerzy powrócił i uformował się teraz w ruchomy krąg wokół Keransa. Strangman po chwili wystąpił ze środka koła – nie chciał widocznie zbliżać się za bardzo do Keransa, obawiając się zapewne, że jego krwawiące przeguby i czoło uświadomią mu brutalność marynarskich żartów – ale wtedy do doktora podszedł Wielki Cezar, którego nabrzmiała twarz. przypominała spuchnięty pysk hipopotama. Niezgrabnie przebierając nogami w rytm bongosów wybrał z porozrzucanych wokół tronu kości czaszkę i kość udową, po czym zaczął wybijać nimi rytm dla Keransa, wykorzystując różną grubość płatów skroniowych i potylicznych, żeby surowe dźwięki uderzeń o czaszkę objęły zasięgiem całą oktawę. Po chwili dołączyło do niego kilku innych mężczyzn. Rozpoczął się szalony taniec kości do wtóru grzechotu kości udowych, piszczeli, kości promieniowych i łokciowych. Zdając sobie mgliście sprawę z tego, że w odległości najwyżej stopy czy dwóch zewsząd otaczają go szeroko uśmiechnięte, drwiące twarze, Kerans czekał, aż się to wszystko skończy, a potem odchylił się i usiłował osłonić jakoś oczy, kiedy w górze wybuchła nagle salwa rac sygnałowych, oświetlając na chwilę statek zaopatrzeniowy i otaczające go budynki. Był to sygnał oznaczający koniec zabawy i rozpoczęcie kolejnego dnia pracy. Strangman i Admirał, pokrzykując, rozdzielili grupę tańczących. Odciągnięto na bok wóz, którego metalowe obręcze dźwięczały na bruku, i wygaszono beznzynowe pochodnie. Plac opustoszał i pociemniał dosłownie w ciągu minuty. Tylko kilka zduszonych ognisk trzeszczało jeszcze pośród poduszek i bębnów, których kształty odbijały się chwilami w złoconych fragmentach tronu i w otaczających go kręgiem białych kościach.

Nocą od czasu do czasu pojawiały się na placu grupki rabusiów, pchających na taczkach łup w postaci rzeźby z brązu albo fragmentu jakiegoś portyku, które wciągali na statek, po czym znikali znowu, nie zwracając najmniejszej uwagi na nieruchomą postać, przygarbioną na tronie pośród cieni. Kerans zasnął, zapominając o zmęczeniu i głodzie – obudził się dopiero kilka minut przed świtem, w najchłodniejszej porze dnia, i zaczął wołać Beatrice. Nie widział jej od chwili, kiedy został obezwładniony w dniu morderstwa Bodkina, przypuszczał zatem, że Strangman trzymają gdzieś pod kluczem na statku zaopatrzeniowym.

Wreszcie, po brawurowej eksplozji nocnych bębnów i rac, nad pełnym cieni placem wstał świt, wlokąc za sobą olbrzymią złotą kopułę słońca. Po godzinie na placu i osuszonych ulicach zapadła cisza, i tylko odległy szum klimatyzatora, dochodzący ze statku, przypominał Keransowi, że nie jest sam. Poprzedni dzień udało mu się przeżyć jedynie cudem, choć siedział w pełnym słońcu bez żadnej osłony, jeśli nie liczyć płaszcza wodorostów, spływającego z jego blaszanej korony. Niby wyrzucony na brzeg Neptun spoglądał ze swojej altanki z trawy morskiej na kobierzec oślepiającego światła, kryjącego kości i odpadki. Usłyszał, że na pokładzie otwiera się luk, i domyślił się, że to Strangman wyszedł z kabiny, żeby mu się przyjrzeć. Kilka minut później ktoś oblał Keransa kilkoma kubłami lodowatej wody. Doktor gorączkowo zlizywał zimne krople, spływające z wodorostów jak zmrożone perły. Zaraz potem zapadł w głęboki letarg, z którego zbudził się dopiero po zmroku, tuż przed rozpoczęciem nocnej zabawy.

Wtedy podszedł do niego Strangman w odprasowanym białym garniturze, przyjrzał mu się krytycznie i w dziwnym przystępie litości mruknął:

– Kerans, ty ciągle żyjesz. Jak ci się to udaje?

Właśnie ta uwaga podtrzymywała Keransa przy życiu drugiego dnia, kiedy w południe na placu rozłożył się kilkoma jaśniejącymi warstwami biały kobierzec upału, sprawiając wrażenie, że potworne gorąco wykrystalizowało z przestrzenno-czasowego kontinuum płaszczyzny kilku wszechświatów równoległych. Powietrze parzyło skórę Keransa jak płomień. Doktor przyglądał się obojętnie marmurowym posągom i rozmyślał o Hardmanie, biegnącym pomiędzy słupami światła prosto w paszczę słońca i znikającym za wydmami jaśniejącego popiołu. Ta sama siła, która strzegła Hardmana, objawiła się w pewien sposób także w Keransie, przystosowując odpowiednio jego metabolizm do warunków zewnętrznych i pozwalając mu wytrzymać nieustający żar. Z pokładu obserwowali go bez przerwy marynarze. Przekonał się o tym dobitnie, kiedy spośród kości skoczyła ku niemu duża, długa na trzy stopy salamandra. Zwęszywszy go, obnażyła sennie swoje obłędne kły, przypominające łupki obsydianu, ale z pokładu huknął wtedy strzał, który zamienił jaszczurkę w kupę mięsa, wijącego się we krwi u stóp Keransa.

Na podobieństwo siedzących nieruchomo w słońcu gadów cierpliwie czekał, kiedy skończy się dzień.

Strangman zdumiał się, widząc Keransa dygocącego w delirium z wyczerpania, ale żywego. Twarz zmarszczył mu grymas niepokoju. Spojrzał gniewnie na Wielkiego Cezara i załogę zgromadzoną wokół postumentu w świetle pochodni i najwyraźniej równie zaskoczoną, jak on sam. Kiedy krzykiem wezwał muzyków, by znowu rozpoczęli grę na bębnach, ich reakcja była znacznie mniej skwapliwa niż pierwszego dnia.

Zdecydowany złamać ostatecznie opór Keransa, Strangman nakazał, żeby ze statku spuszczono jeszcze dwie dodatkowe baryłki rumu. Miał nadzieję, że z pomocą alkoholu rozwieje kryjący się w sercach jego ludzi podświadomy strach przed Keransem i że zniszczy wizerunek paternalistycznego strażnika morza, którego uosobieniem stawał się dla nich doktor. Wkrótce plac zapełniły hałaśliwe postacie chwiejących się na nogach marynarzy. Pili wprost z dzbanów i butelek. Niektórzy stepowali na skórach od bębnów. Strangman w towarzystwie Admirała krążył pomiędzy grupkami marynarzy, zachęcając ich do dalszych aktów ekstrawagancji. Po chwili Wielki Cezar włożył na głowę łeb aligatora, a za nim uformował się sznur rozkrzyczanych muzyków.

Wyczerpany Kerans czekał na kulminacyjny punkt szaleństwa. Na polecenie Strangmana kilku ludzi zniosło z postumentu tron, który następnie wrzucono na wóz. Kerans leżał bezwładnie z głową wspartą o zagłówek, spoglądając na ciemne ściany budynków, a Wielki Cezar rzucał mu pod stopy wodorosty i kości. Na kolejny okrzyk Strangmana wokoło zgromadziła się pijacka procesja marynarzy. Dwunastu ludzi rzuciło się do walki o dostęp do dyszli wozu, wyrywając sobie furę z rąk i przewracając posągi. Kerans słyszał chór wzburzonych rozkazów Strangmana i Admirała, którzy biegli obok, chcąc powstrzymać nabierającą szybkości furę, ale wóz skręcił w boczną ulicę i potoczył się przechylony wzdłuż chodnika, aż wreszcie wgniótł się w zardzewiałą podstawę latarni. Dopiero wtedy, grzmocąc masywnymi pięściami po kędzierzawych łbach swoich ludzi, Wielki Cezar przedarł się do przodu, dosięgnął dyszla i zmusił procesję do nieco spokojniejszego marszu.

Kerans siedział wysoko na swoim chwiejnym tronie. Chłodne powietrze powoli przywracało mu przytomność. Przyglądał się trwającej na dole ceremonii z półprzytomną obojętnością, spostrzegając przy tym, że marynarze obwożą go po wszystkich ulicach osuszonej laguny, jak gdyby Kerans był porwanym Neptunem, zmuszonym uświęcić te miejsca zatopionego miasta, które Strangman kiedyś mu odebrał, a które wracają teraz pod jego władanie.

Stopniowo wysiłek, jakiego wymagało ciągnięcie wozu, otrzeźwiło ich trochę. Zaczęli iść noga w nogę i śpiewać balladę, brzmiącą jak pieśń wyznawców jakiegoś starego, haitańskiego kultu marynarskiego, której głęboka, jękliwa melodia uwydatniała dwuznaczny stosunek marynarzy do Keransa. Chcąc przywrócić nocnej eskapadzie jej pierwotny cel, Strangman znów zaczął krzyczeć i wymachiwać pistoletem sygnałowym, zmuszając swoich ludzi po krótkiej szamotaninie, żeby przestawili wóz, dzięki czemu mogli go odtąd pchać zamiast ciągnąć. Kiedy mijali planetarium, Wielki Cezar wskoczył na furę, przypadł do tronu niczym olbrzymia małpa i wsadził Keransowi na głowę łeb aligatora.

Doktor przestał cokolwiek widzieć i o mało nie udusił się w smrodzie prymitywnie wyprawionej skóry. Kiwał się bezbronnie z boku na bok, ponieważ wóz nabierał znów szybkości. Marynarze pędzili po ulicach, nie wiedząc dokąd, dysząc za plecami Strangmana i Admirała, gnani przez Wielkiego Cezara, który biegł za nimi, zasypując ich gradem ciosów i kopniaków. Wóz o mało nie wymknął im się spod kontroli, wciąż podskakiwał i skręcał, ledwie uniknął zmiażdżenia na wysepce dla pieszych, w końcu wyprostował bieg i coraz prędzej toczył się po otwartej przestrzeni jezdni. Zbliżali się do skrzyżowania, kiedy Strangman nagle wydał jakiś rozkaz Wielkiemu Cezarowi. Potężny Mulat, nie zważając na nic, rzucił się natychmiast całym ciałem na prawy dyszel fury, która przechyliła się i wskoczyła na chodnik. Wóz siłą rozpędu przejechał jeszcze pięćdziesiąt jardów. Pchający go ludzie potykali się nawzajem o swoje nogi i przewracali na ziemię, po czym wśród chrzęstu drewna i zgrzytu żelaznych osi fura wpadła na ścianę jakiegoś domu i runęła na bok.

Tron, wyrwany ze swego stanowiska, odleciał niemal na środek ulicy i spadł w niski zwał szlamu. Kerans, którego upadek złagodził wilgotny muł, leżał twarzą do ziemi uwolniony już od łba aligatora, ale wciąż jeszcze przywiązany do siedziska i poręczy. Obok niego podnosiło się z ziemi dwóch czy trzech marynarzy, a koła przewróconego wozu wirowały wciąż w powietrzu.

Ledwie powłócząc nogami ze śmiechu, Strangman poklepał po plecach Wielkiego Cezara i Admirała, i po chwili wszyscy gwarzyli już ze sobą radośnie. Najpierw zebrali się wokół zniszczonego wozu, a potem podeszli bliżej, żeby obejrzeć tron. Strangman majestatycznie postawił na nim nogę i zachwiał strzaskanym zagłówkiem. Wytrwał w tej pozycji dopóty, dopóki nie przekonał swoich wyznawców, że moc Keransa tym razem wyczerpała się już całkowicie, następnie schował pistolet do kabury i puścił się pędem w dół ulicy, gestem przyzywając do siebie załogę. Wkrótce, do wtóru okrzyków radości i ogólnego wrzasku, cała banda uciekła razem z nim.

Keransa, unieruchomionego pod przewróconym do góry nogami tronem, przeszył ból. Jego prawe ramię i głowa tkwiły niemal do połowy w zwałach zastygającego mułu. Sprężył ręce i szarpnął rozluźnione nieco wieży wokół nadgarstków, ale okazało się, że nadal trzymają go mocno.

Przyjmując ciężar na ramiona, spróbował unieść tron nad głową, gdy zauważył, że jego lewa poręcz zsunęła się z pionowej podpórki. Powoli wcisnął pod spód obolałe palce i pętla po pętli zaczął zsuwać rzemień z połamanego czopa, wystającego z gniazda pod poręczą.

Kiedy oswobodził wreszcie rękę, najpierw opuścił ją bezwładnie na ziemię. Dopiero potem potarł poranione usta i policzki i rozmasował sobie zesztywniałe mięśnie klatki piersiowej i brzucha. Po chwili przekręcił się na bok i zaczął rozwiązywać supeł krępujący jego prawą dłoń na drugiej poręczy. W krótkich błyskach rac, eksplodujących gdzieś w oddali, udało mu się wreszcie rozluźnić więzy i uwolnić się.

Przez ponad pięć minut leżał spokojnie pod ciemnym kadłubem tronu, nasłuchując dalekich głosów, wycofujących się w alejki przebiegające za statkiem zaopatrzeniowym. Race stopniowo pogasły. Ulica stała się milczącym kanionem, tylko dachy rozświetlał jeszcze blednący, fosforyzujący blask umierających drobnoustrojów, który rzucał przypominający srebrną pajęczynę welon światła na osuszone budynki, nadając im wygląd umarłej dzielnicy w jakimś prastarym, widmowym mieście.

Kerans wyczołgał się spod tronu, niepewnie dźwignął się na nogi, ruszył chwiejnie na chodnik i stanął, wspierając się o ścianę. Głowa pulsowała mu z wysiłku. Wcisnął twarz w chłodny, wilgotny wciąż kamień, wpatrując się w głąb ulicy, na której zniknął Strangman i jego ludzie.

Oczy Keransa zaczęły się zamykać mimo woli, gdy nagle zauważył, że w jego stronę zbliża się dwóch ludzi -jeden ubrany w znajomy Keransowi biały garnitur, drugi zaś wysoki i barczysty. Szli szybkim krokiem wprost na niego.

– Strangman!… – szepnął Kerans. Wbił palce w pokruszoną zaprawę i znieruchomiał pośród cieni, pokrywających ścianę budynku. Tamci byli jeszcze w odległości stu jardów, ale Kerans poznał już energiczny, zdecydowany chód Strangmana i długie kroki zdążającego za nim Wielkiego Cezara. Na najbliższym skrzyżowaniu promień światła padł na coś lśniącego, odsłaniając srebrny sztych maczety, kołyszący się na ramieniu Cezara.

Próbując przebić wzrokiem ciemność, Kerans zaczął wycofywać się bokiem wzdłuż ściany, omal nie rozcinając sobie dłoni na potłuczonym okruchu szyby wystawowej. Kilka jardów dalej znalazł wejście prowadzące pod przestronną arkadę, biegnącą w poprzek zabudowań i łączącą się pięćdziesiąt jardów dalej na zachód z ulicą równoległą do tej, na której teraz znajdował się Kerans. Ziemię pokrywała warstwa czarnego mułu, głęboka na przeszło stopę. Kerans pochylił się, wspiął się na górę po płytkich schodkach i utykając ruszył mrocznym tunelem na drugą stronę. Miękki muł tłumił jego kulejące kroki.

Ukrył się za słupem ogłoszeniowym przy tylnym wejściu do pasażu i usiłował opanować oddech, kiedy Strangman i Wielki Cezar znaleźli wreszcie tron. Maczeta w olbrzymiej dłoni Mulata wyglądała jak zwyczajna brzytwa. Zanim pochylili się nad tronem, Stragman uniósł ostrzegawczo rękę, przypatrując się uważnie ulicom i ścianom budynków. Jego szczupła, biała szczęka była doskonale widoczna w świetle księżyca. Potem Strangman ostrym gestem wydał Wielkiemu Cezarowi rozkaz i jednym kopnięciem postawił tron na nogi.

W powietrzu słychać jeszcze było ich przekleństwa, kiedy Kerans schował się za słupem i przebiegł szybko na palcach na drugą stronę drogi, po czym ruszył dalej wąską alejką w labirynt splecionych dróg dzielnicy uniwersyteckiej.

Pół godziny później zajął stanowisko na najwyższym piętrze piętnastopiętrowego biurowca, będącego częścią zabudowań, stojących na obwodzie laguny. Pokoje biurowe łączył wąski pierścień balkonów, prowadzących z tyłu na schody przeciwpożarowe, biegnące dalej po niższych dachach i niknące wśród dżungli w olbrzymich, retencyjnych wałach szlamu. Na plastikowej posadzce zebrały się płytkie kałuże wody, skroplonej z mgiełki popołudniowych upałów. Kerans wszedł na górę głównymi schodami, położył się na podłodze i obmył twarz i usta w chłodnej cieczy, powoli uśmierzając ból poranionych nadgarstków.

Nikt go nie ścigał. Strangman nie przyznał się do porażki – a większość załogi tak właśnie interpretowałaby zniknięcie Keransa – postanowił natomiast uznać jego ucieczkę za fait accompli i nie zaprzątać sobie nim więcej głowy, przypuszczał bowiem, że doktor ruszył w kierunku lagun położonych dalej na południu. Przez całą noc grupki rabusiów włóczyły się znów po osuszonych ulicach, a każde kolejne znalezisko sygnalizowały wybuchy rac i pokazy ogni sztucznych.

Kerans odpoczywał do świtu, leżąc wciąż w kałuży, żeby woda przesiąkła przez strzępy oblepiającego go nadal jedwabnego fraka, usuwając stęchły zapach wodorostów i błota. Na godzinę przed wschodem słońca wstał, zerwał z siebie frak i koszulę, po czym wcisnął je w jakąś szczelinę w ścianie. Wykręcił z gniazdka nienaruszoną oprawkę od żarówki i zaczął starannie wybierać nią wodę z jednej z czystszych kałuż na posadzce. Kiedy nad wschodnim krańcem laguny ukazało się słońce, zebrał już mniej więcej kwartę. Dwa korytarze dalej udało mu się zamknąć w łazience małą jaszczurkę, którą zabił wyjętą z muru cegłą. Soczewką z okrucha szyby rozniecił hubkę i rozpalił ogień. Usmażył na nim do miękkości dwa filety ciemnego, włóknistego mięsa. Niewielkie steki rozpuszczały mu się w spękanych ustach, kusząc wykwintną delikatnością stopionego tłuszczu. Odzyskawszy siły, wrócił na najwyższe piętro i schował się w składziku narzędziowym za szybem windy. Zablokował drzwi kilkoma kawałkami zardzewiałej poręczy od schodów, usadowił się w kącie i czekał na zapadnięcie zmroku.

Nad wodą gasły już ostatnie promienie słońca. Kerans wiosłował na tratwie, skrytej pod liśćmi paproci, moknącymi nad brzegiem laguny. Krwawe i miedziane brązy popołudniowego słońca ustępowały teraz głębokim fioletom i błękitom. Niebo nad głową

Keransa przypominało ogromny, szafirowo-purpurowy lej, a fantastyczne spirale koralowych chmur znaczyły drogę zachodzącego słońca niby barokowe rysunki, przedstawiające opary zapachowe, unoszące się w powietrzu. Po powierzchni laguny przebiegały powolne, oleiste fale, a woda czepiała się liści paproci jak przezroczysty wosk. Sto jardów dalej chlupotała leniwie pośród szczątków nabrzeża pod hotelem Ritz, wyrzucając czasem na powierzchnię połamane szczapy drewnianych bali. Luźna siatka cum podtrzymywała wciąż pięćdziesięciogalonowe beczułki, unoszące się razem na powierzchni niczym stado garbatych krokodyli. Na szczęście aligatory, które Strangman wpuścił do laguny, drzemały wciąż w swoich gniazdach pośród okolicznych domów albo rozpełzły się w pobliskich strumieniach w poszukiwaniu pożywienia, czyli w pogoni za rejterującymi iguanami.

Kerans odczekał chwilę, zanim powiosłował pod hotel Ritz wzdłuż brzegu przez otwartą przestrzeń. Przyglądał się uważnie wybrzeżom i ujściu strumienia, wypatrując wartowników, których mógł tu pozostawić Strangman. Zbudowanie tratwy z dwóch galwanizowanych zbiorników na wodę wymagało z jego strony ogromnego wysiłku, który wyczerpał go niemal zupełnie fizycznie i psychicznie, dlatego ostrożnie rozejrzał się jeszcze wokoło, zanim ruszył dalej. Podpłynąwszy do nabrzeża zauważył, że cumy zostały porozcinane celowo, a drewniany, pudełkowy szkielet nabrzeża zmiażdżyła zapewne jakaś duża jednostka pływająca, najprawdopodobniej hydroplan, który Strangman pozostawił w centralnej lagunie.

Kerans wpłynął klinem pomiędzy dwie unoszące się na powierzchni beczki, gdzie tratwa mogła tkwić na wodzie nie zauważona pośród dryfujących śmieci i odpadków, a potem wspiął się na balkon i wszedł przez okno do hotelu. Wbiegłszy szybko po schodach na górę, szedł po wielkich, rozmazanych śladach kroków, pozostawionych na niebieskim dywanie pleśni, która przypełzła tu z dachu.

Jego apartament był całkowicie zdemolowany. Kiedy Kerans otworzył wiodące do środka zewnętrzne, drewniane drzwi, spadł mu pod nogi ostry okruch szkła, pochodzący z wewnętrznej, wodoszczelnej konstrukcji ochronnej. Ktoś włamał się do mieszkania w oszalałej gorączce zniszczenia, metodycznie rozbijając wszystko, co akurat nawinęło się pod rękę. Meble w stylu Ludwika XV zostały porąbane na kawałki, a powyrywane nogi i poręcze użyte przez napastnika w charakterze pocisków, którymi tłukł wewnętrzne, szklane ścianki działowe. Dywan zamienił się w kłąb długich, wystrzępionych pasów. Włamywacz rozpruł nawet druciany podkład, żeby połamać i powyrywać uszczelnienia podłogowe. Biurko ze strzaskanymi nogami leżało przecięte na pół, a okrywająca je skóra krokodyla była zerwana. Książki porozrzucano na podłodze, a wiele z nich ktoś rozrąbał równiutko na dwie części. Grad ciosów spadł także na kominek, w którego złoconej krawędzi widać było potężne wyżłobienia, a powierzchnię lustra pokrywały rozbryzgi wielkich gwiazd pękniętego szkła i srebra.

Lawirując pośród odpadków, Kerans wyszedł na chwilę na taras. Druciana siatka moskitiery została wygięta i pękła. Leżaki, na których zwykle wypoczywał, porąbano na drzazgi na podpałkę.

Tak jak przypuszczał, fałszywy sejf za biurkiem był otwarty. Jego odchylone drzwiczki ukazywały puste wnętrze. Kerans wszedł do sypialni. Na jego twarzy pojawił się słaby uśmiech, kiedy zrozumiał, że ludzie Strangmana nie znaleźli prawdziwego sejfu, ukrytego za lustrem nad sekretarzykiem. Poobijany cylinder mosiężnej busoli, którą Kerans machinalnie ukradł z bazy, wskazywał ciągle talizmanowe południe. Leżał na podłodze pod małym okrągłym lustrem, rozbitym we wzór przypominający płatek śniegu pod mikroskopem. Kerans ostrożnie przekręcił rokokową ramę, zwolnił zawias i odciągnął pierwsze drzwiczki, za którymi ukazała się nienaruszona tarcza szyfrowego zamka sejfu.

Z nieba lał się już mrok, rozrzucając po pokoju długie cienie. Kerans szybko przebiegał palcami po ząbkach zamka. Odetchnął z ulgą, otworzył drzwi i jednym ruchem wyciągnął z sejfu ciężkiego colta wraz z pudełkiem naboi. Usiadł na połamanym łóżku, zerwał pieczęcie z pudła i załadował broń, ważąc w dłoni masywny, czarny rewolwer. Opróżnił pudło, napełnił kieszenie amunicją, a potem zapiął ciaśniej pas i wrócił do salonu.

Rozglądając się raz jeszcze po pokoju, zdał sobie sprawę, że paradoksalnie nie żywi złości do Strangmana za zdemolowanie mieszkania. W pewnym sensie zniszczenie apartamentu wraz ze wszystkimi ukrytymi w nim wspomnieniami z laguny akcentowało natomiast coś, co Kerans milcząco do tej pory zbywał, a co powinien był zaakceptować wraz z przybyciem Strangmana i wszelkimi konsekwencjami jego przyjazdu – że nastała konieczność porzucenia laguny i wyruszenia dalej na południe. Hotelowy czas Keransa skończył się, a wodoszczelny apartament ze stałą wilgotnością i temperaturą, zapasami paliwa i żywności, stał się już niczym innym, jak tylko kapsułą, mieszczącą jego dawne środowisko, którego czepiał się kurczowo niczym przerażony embrion błony żółtkowej. Rozbicie ochronnej skorupy, podobnie jak dojmujące wątpliwości, dotyczące jego rzeczywistych, nieświadomych powodów postępowania, a wywołane przez wypadek podczas podwodnej wizyty w planetarium, stało się impulsem niezbędnym do działania, nakazującym Keransowi stanąć w jaśniejszym świetle wewnętrznego, archeopsychicznego słońca. Nadszedł czas, żeby się ruszył. Ani przeszłość, którą reprezentował Riggs, ani teraźniejszość, zawarta w zdemolowanym mieszkaniu, nie mogły już stanowić dla Keransa pożywki życiowej. Odtąd postanowił całkowicie poświęcić się przyszłości, do tej pory niepewnej, niejasnej i naznaczonej licznymi wątpliwościami.

Zgrabny, łukowaty kadłub statku zaopatrzeniowego górował w ciemności nad otoczeniem jak aksamitny brzuch wyrzuconego na brzeg wieloryba. Kerans przycupnął w cieniu steru. Jego szczupłe, brunatne ciało bez trudu wtopiło się w tło. Ukrył się w wąskiej szczelinie pomiędzy dwiema łopatkami koła – były to nitowane, metalowe tabliczki szerokości piętnastu stóp i wysokości czterech. Kerans ostrożnie obserwował teren spomiędzy łańcuchowych ogniw wielkości orzechów kokosowych. Dochodziła północ i z trapu schodziły na plac ostatnie grupki rabusiów. Po placu uwijali się podpici marynarze, trzymający na ogół w jednej ręce butelkę, a w drugiej maczetę. Na bruku poniewierały się rozprute poduszki, bębny, kości i wypalone węgle, które załoga Strangmana beztrosko roztrącała kopniakami na wszystkie strony świata.

Kerans odczekał, aż wyruszy na ulice ostatnia grupa marynarzy, a potem wstał i poprawił tkwiący za pasem rewolwer. Daleko, po drugiej stronie laguny, widać było mieszkanie Beatrice, ale w oknach panowała ciemność, a światła kontrolne na pylonie były wygaszone. Kerans zastanawiał się, czy nie powinien tam pójść, uznał jednak rozsądnie, że Beatrice znajduje się na statku zaopatrzeniowym, gdzie stała się przymusowym gościem Strangmana.

Nagle na pokładzie przy relingu pojawiła się samotna postać, która jednak niemal od razu zniknęła. W oddali rozległ się krzyk, na który odpowiedział niski głos z mostka. Wtedy otworzyły się drzwi włazu kuchennego, po czym ktoś opróżnił na plac wiadro cuchnących pomyj. Pod statkiem zebrała się już znaczna ilość wody głębinowej, która mogłaby wkrótce wypełnić na nowo lagunę i unieść statek na falach.

Kerans pochylił się, żeby nie uderzyć głową w łańcuch, stanął na najniższej łopatce i zaczął się szybko wspinać po promienistej drabince koła. Łopatka skrzypiąc przesunęła się wraz z kołem o kilka cali w dół, kiedy pod ciężarem jego ciała naprężył się łańcuch napędowy. Kerans wspiął się jednak wyżej i usiadł okrakiem na stalowej osi, mocującej koło łopatkowe. Trzymając się zwisającej z pokładu liny, pełzł po szerokiej na stopę osi, a potem podciągnął się, przeskoczył reling i dostał się do studni w śródokręciu, na pomoście sygnałowym. Biegły stąd ukośne schodki na pokład obserwacyjny. Kerans ruszył na górę bezszelestnie, przystając na chwilę, kiedy mijał dwa dzielące go od obserwacyjnego pokłady – żeby sprawdzić, czy jakiś skacowany marynarz nie gapi się akurat na księżyc przy relingu.

Pod osłoną pomalowanej na biało szalupy, umocowanej na żurawiach na pokładzie, Kerans ruszył dalej. Biegł pochylony od jednego wentylatora do drugiego, aż wreszcie stanął przy zardzewiałym wyciągu, kilka stóp od miejsca, gdzie ostatnio Strangman zabawiał swoich gości przy stole. Zastawa zniknęła, a kanapy i otomany odciągnięto na bok pod olbrzymie malowidło, które wciąż opierało się o kryzy kominowe.

Poniżej rozległy się znów jakieś głosy. Zaskrzypiał trap, po którym ruszyła na plac jeszcze jedna grupka marynarzy. W oddali nad dachami rozbłysła na chwilę raca sygnałowa, oświetlając kominy domów. Kiedy zgasła, Kerans podniósł się i podbiegł do ukrytego za obrazem włazu.

Nagle przystanął, sięgając po colta. Nie dalej niż piętnaście stóp od niego, po przeciwnej stronie mostka, żarzył się w mroku czerwony koniuszek cygara. Wyglądał, jak gdyby poruszał się samoistnie, bez niczyjej cielesnej pomocy. Balansując na palcach stóp, nie mogąc ani iść naprzód, ani się cofnąć, Kerans wpatrywał się w ciemność, kryjącą właściciela cygara, aż w końcu udało mu się dostrzec biały otok czapki Admirała. W chwilę później, kiedy Negr z rozkoszą wciągał dym, rozżarzony koniuszek cygara zalśnił w jego oczach.

Marynarze wyszli już na plac, Admirał odwrócił się więc i rozejrzał uważnie po pokładzie obserwacyjnym. Ponad poręczą drewnianego relingu Kerans dojrzał kolbę karabinu, który tamten podtrzymywał swobodnie jedną ręką. Cygaro przesunęło się w kącik ust Admirała i po chwili stożek białego dymu rozproszył się w powietrzu niczym srebrny pył. Przez dwie albo i trzy sekundy Admirał patrzył wprost na Keransa, którego sylwetka rysowała się w ciemności na tle licznych postaci obrazu, ale Murzyn nie rozpoznał go, najprawdopodobniej uznawszy, że Kerans stanowi część kompozycji malowidła. W chwilę później wolnym krokiem wszedł do nadbudówki.

Kerans ostrożnie podbiegł do krawędzi obrazu i skrył się w zalegającym za nim cieniu. Na pokład z uchylonego włazu padała smuga światła. Pochylony nisko Kerans ścisnął w dłoni rewolwer i zszedł powoli na pusty pokład rozrywkowy, wypatrując w drzwiach jakiegoś ruchu albo lufy wycelowanej w niego zza firanki. Luksusowa kabina Strangmana mieściła się dokładnie pod mostkiem kapitańskim, a prowadziły do niej panelowe drzwi, ukryte w niszy za barem.

Czekał przy drzwiach, aż wreszcie w kuchni rozległ się brzęk metalowej tacy, i dopiero wtedy nacisnął klamkę, zwolnił zamek i cicho wszedł do środka. Przez kilka sekund stał w progu, żeby przyzwyczaić oczy do ciemnego światła, sączącego się zza kotary z paciorków, wiszącej obok szafki z mapami po jego prawej ręce. Na środku kabiny stał duży stół nawigacyjny, pod którego szklanym blatem widać było rozłożone mapy. Bose stopy Keransa zanurzyły się w miękkim dywanie. Przeszedł koło szafki i zajrzał w głąb pokoju, zerkając do środka poprzez paciorki zasłony.

Kabina długości trzydziestu stóp, wyłożona dębową boazerią, stanowiła salon w okrętowej rezydencji Strangmana. Przy ścianach stały zwrócone ku sobie skórzane kanapy, a pod szeregiem bulajów z przodu widać było stary globus na piedestale z brązu. Z sufitu zwieszały się trzy żyrandole, z których palił się jednak tylko jeden. Oświetlał bizantyjskie krzesło z wysokim oparciem, inkrustowanym szkłem witrażowym, i rozmaite klejnoty, sypiące się z metalowych pudeł po broni palnej, stojących półkolem na kilku niskich stolikach.

Z głową wspartą na krześle, dotykając jedną ręką zgrabnej nóżki kieliszka o pozłacanych brzegach, stojącego na mahoniowym stole, siedziała Beatrice Dahl. Jej błękitna brokatowa suknia była rozwiana niczym pawi ogon, a pośród fałd materiału lśniły elektryczne oczy pereł i szafirów, które dziewczyna trzymała w lewej dłoni. Kerans zawahał się, spojrzał na drzwi prowadzące do sypialni Strangmana, i dopiero potem rozsunął nieco zasłonę. Jej paciorki zaszeleściły łagodnie.

Beatrice jednak nie zwróciła na dźwięk najmniejszej uwagi – przywykła widocznie do szmeru szklanych kropelek. Leżące u jej stóp szkatułki pełne były rozmaitego jubilerskiego śmiecia – diamentowych bransolet na kostki u nóg, złoconych zapinek, tiar i łańcuszków z cyrkonu, naszyjników z kryształu górskiego i wielkich kolczyków z pereł hodowlanych, które nie mieściły się w kasetkach i leżały stosami na porozstawianych na podłodze tacach. Wyglądały tak, jak gdyby ktoś chciał w nie złapać deszcz żywego srebra.

Kerans pomyślał, że Beatrice jest odurzona jakimiś narkotykami. Miała nieobecny i pusty wyraz twarzy, przypominający nieruchomą maskę manekina, a wzrok utkwiła w jakimś odległym, nieokreślonym. punkcie. Ale po chwili poruszyła ręką, podnosząc niedbale do ust kieliszek wina.

– Beatrice!

Drgnęła, zaskoczona, rozlewając wino na kolana, i szybko uniosła oczy ze zdumieniem. Kerans zdecydowanym gestem rozsunął szklane paciorki i szybko wszedł głębiej, chwytając ją za łokieć w chwili, kiedy dziewczyna zaczęła się podnosić z miejsca.

– Beatrice! Czekaj! Nie ruszaj się jeszcze… – Nacisnął klamkę drzwi wiodących do sypialni kapitana. Były zamknięte. – Strangman i jego ludzie zajęci są plądrowaniem domów na ulicach. Wydaje mi się, że został tylko Admirał. Jest na mostku kapitańskim.

Beatrice wtuliła się twarzą w jego ramiona. Przebiegła chłodnymi palcami po czarnych sińcach, widocznych na jego brunatnej skórze.

– Robert, uważaj! Co oni ci zrobili? Strangman nie pozwalał mi patrzeć! – Ulga i radość, jaką odczuła z początku na widok Keransa, ustąpiły teraz panice. Rozejrzała się nerwowo po pokoju. – Kochany, zostaw mnie tu lepiej i uciekaj. Nie sądzę, żeby Strangman chciał mnie skrzywdzić.

Kerans przecząco potrząsnął głową i pomógł jej wstać. Patrzył na elegancki profil Beatrice, na kształtne, karminowe usta, na polakierowane paznokcie… Niemal zamroczył go oszałamiający zapach perfum i brokatowy szelest sukni dziewczyny. Po gwałtownych, wstrętnych wydarzeniach ostatnich dni poczuł się teraz jak utytłany w piachu odkrywca grobowca królowej Nefretete, który natknął się na jej wspaniałą maskę nagrobną gdzieś w otchłaniach egipskiej nekropolii.

– Strangman jest zdolny do wszystkiego, Beatrice. To szaleniec. Prowadzili ze mną coś w rodzaju obłąkańczej gry, o mało mnie nie zabili.

Beatrice zgarnęła tren swojej sukni, strzepując klejnoty, które przylgnęły do tkaniny. Pomimo bogactwa klejnotów, jakie przed nią leżały, piersi i przegubów dziewczyny nie zdobiła żadna biżuteria, jedynie na szyi widać było splot jednego z jej własnych łańcuszków.

– Robercie, ale nawet jeśli stąd uciekniemy…

– Cicho! – Kerans przystanął kilka stóp przed zasłoną patrząc, jak jej paciorki najpierw wzdymają się, a potem wyrównują pion. Przez chwilę usiłował sobie przypomnieć, czy w przedpokoju był otwarty bulaj. – Zbudowałem małą tratwę, która powinna unieść nas wystarczająco daleko stąd. Później odpoczniemy i zbudujemy sobie większą.

Podszedł nieco bliżej do zasłony, gdy nagle dwa pasma jej paciorków rozstąpiły się nieznacznie, coś poruszyło się z szybkością węża i powietrze rozszczepiła wirująca srebrna klinga długości trzech stóp, która poszybowała w kierunku głowy Keransa jak olbrzymia kosa. Skrzywił się z bólu i poczuł, że ostrze ociera się o jego prawe ramię, pozostawiając na nim smugę grubości trzech cali. Potem nóż ze stalowym drżeniem wbił się w dębową boazerię na ścianie za jego plecami. Głos zamarł Beatrice w gardle. W jej oczach widać było przerażenie. Chciała się cofnąć i wpadła na jeden ze stolików, zrzucając na podłogę kasetkę z klejnotami.

Zanim Kerans zdołał dosięgnąć dziewczyny, zasłonę zmiotła czyjaś potężna dłoń i po chwili wejście przesłoniła ogromna, garbata postać, której jednooka głowa, przypominająca byczy łeb, pochylała się nisko pod framugą. Po ogromnej, muskularnej piersi Wielkiego Cezara spływał pot, znaczący plamami jego zielone szorty. W prawej ręce trzymał dwunastocalowy hak ze lśniącej stali, który miał właśnie wbić Keransowi w brzuch.

Kerans uskoczył w bok, ściskając oburącz rewolwer, a potężny Negr śledził go bacznie swoim cyklopowym spojrzeniem. Kerans przypadkiem nadepnął na otwartą zapinkę naszyjnika i potknął się o kanapę.

Gdy stracił równowagę. Wielki Cezar rzucił się na niego. Nóż krótkim łukiem przeszył powietrze niczym czubek śruby okrętowej. Beatrice krzyknęła przeraźliwie, ale jej głos utonął nagle w potężnym huku rewolwerowego wystrzału. Szarpnięty siłą odrzutu, Kerans usiadł na kanapie patrząc, jak Mulat pada niezgrabnie na progu, wypuszczając nóż z ręki. Z gardła Wielkiego Cezara wydobył się zduszony, jękliwy bulgot. Rozpaczliwym chwytem, w którym zawarł cały swój ból i żal, zerwał zasłonę paciorków znad framugi drzwi. Wiązki mięśni na jego piersi napięły się po raz ostatni. Ściągnąwszy na siebie zasłonę, upadł twarzą na ziemię, rozrzucając szeroko potężne ramiona i nogi niczym powalony olbrzym. Wokoło po podłodze toczyły się tysiące szklanych paciorków.

– Beatrice! Chodź! – Kerans chwycił ją za ramię i pociągnął do przedpokoju obok rozciągniętego na podłodze ciała. Prawa ręka i przedramię zdrętwiały mu od szarpnięcia odrzutu colta. Wybiegli z drzwi niszy i pobiegli do opuszczonego baru. Na mostku rozległ się jakiś okrzyk, a po chwili usłyszeli na pokładzie tupot kroków, zbliżających się do relingu.

Kerans przystanął, spojrzał na rozłożyste fałdy sukni Beatrice i porzucił plan ucieczki tą samą drogą, którą przyszedł, czyli po rufowym kole łopatkowym.

– Musimy spróbować po schodach. – Wskazał dziewczynie nie strzeżone wejście na prawej burcie.

Po obu stronach stopni stały tańczące figurki barowych kupidynów, trzymające przy rubinowych ustach flety i gestem zapraszające gości na dół.

– Może to zbyt oczywiste, ale właściwie nie mamy gdzie uciekać.

Byli już w połowie drogi, kiedy pręty schodków zadrżały, a z mostka dobiegł ich szczekliwy głos Admirała. W chwilę później rozległy się strzały. Kule przecięły deski pokładu ponad ich głowami. Kerans wychylił się, wyjrzał w górę na mostek i dokładnie nad głową zobaczył długą lufę karabinu, którym wywijał Admirał, kręcący się po mostku.

Kerans zeskoczył na plac, chwycił Beatrice w pasie i pomógł jej zejść na ziemię. Przycupnęli na moment w cieniu kadłuba statku zaopatrzeniowego, a potem rzucili się biegiem ku najbliższej ulicy.

Kerans obejrzał się. Po drugiej stronie placu pojawiła się grupka ludzi Strangmana. Przekrzykiwali się na przemian z Admirałem, i dopiero potem zauważyli Keransa i Beatrice, stojących sto jardów dalej.

Kerans chciał uciekać, ściskając wciąż w dłoni rewolwer, ale Beatrice powstrzymała go.

– Nie, Robercie! Patrz!

Zajmując całą szerokość ulicy, zmierzała wprost na nich inna grupa marynarzy, którą prowadził ubrany na biało mężczyzna. Szedł swobodnym krokiem, zatknąwszy kciuk jednej ręki za pas, a drugą dając znaki swoim ludziom. Palce Strangmana dotykały niemal ostrza maczety, którą dzierżył idący obok mężczyzna.

Kerans zmienił zamiar i pociągnął Beatrice za sobą, chcąc uciekać raczej w poprzek placu, ale pierwsza grupa marynarzy rozsypała się tymczasem w tyralierę, odcinając im odwrót. Z pokładu statku wystrzeliła w górę raca, oświetlając plac różanym światłem.

Beatrice przystanęła zdyszana, bezradnie trzymając w rękach połamany obcas swego złotego pantofelka. Patrzyła niepewnie na otaczających ich ludzi.

– Robert… Kochanie… A statek? Spróbuj uciekać sam.

Kerans wziął ją za rękę. Wycofali się w cień pod dziobowym kołem łopatkowym, które osłaniało ich przed strzałami z mostka. Uciążliwa wspinaczka na, statek, a potem męcząca bieganina po placu tak wyczerpały Keransa, że płuca pulsowały mu teraz bolesnymi skurczami. Ledwie mógł utrzymać rewolwer w dłoni.

– Kerans… – rozległ się nad placem chłodny, ironiczny głos Strangmana. Podchodził spokojnym krokiem, był już w zasięgu strzału, ale zasłaniali go ludzie idący po bokach. Trzymali w dłoniach maczety i noże o szerokich ostrzach, a na ich twarzach nie było widać pośpiechu, lecz sympatię.

– To koniec, Kerans… Finis. – Strangman stanął w odległości dwudziestu stóp od niego, wykrzywiając swoje sardoniczne wargi w łagodnym uśmiechu i przyglądając mu się dobrotliwie, nieledwie ze współczuciem. – Przykro mi, Kerans, ale stałeś się ostatnio dosyć dokuczliwy. Rzuć broń, inaczej zabijemy także pannę Dahl. – Strangman urwał na chwilę, czekając na odpowiedź. – Ja nie żartuję.

Kerans odzyskał głos.

– Strangman…

– Nie pora teraz na metafizyczne dyskusje. -W głosie Strangmana pojawiła się nuta zniecierpliwienia, jak gdyby miał do czynienia z niesfornym dzieckiem. – Wierz mi, nie ma czasu na modlitwy. Na nic nie ma już czasu. Powiedziałem, żebyś rzucił broń. Potem podejdziesz bliżej. Moi ludzie sądzą, że panna Dahl została uprowadzona… Nie zrobią jej krzywdy. – Po chwili groźnym tonem dorzucił: – No chodźże, Kerans. Nie chcemy przecież, żeby Beatrice stało się coś złego, prawda? Pomyśl, jak piękną maskę karnawałową można by wypreparować z jej głowy. – Tu Strangman zaniósł się chichotem szaleńca. – Lepszą niż łeb starego aligatora, który nosiłeś.

Krztusząc się zalegającą mu w gardle flegmą, Kerans odwrócił się i podał rewolwer Beatrice, zaciskając na kolbie drobne dłonie dziewczyny. Zanim spotkały się ich spojrzenia, Kerans spuścił oczy, wdychając po raz ostatni piżmowy zapach jej piersi, a potem wyszedł na plac, tak jak kazał mu Strangman, przyglądający się doktorowi ze złym, wymuszonym uśmiechem. Nagle rzucił się do przodu z warknięciem, nakazując swoim ludziom szarżować.

Widząc wymierzone w siebie długie noże, Kerans zawrócił i rzucił się do ucieczki, chcąc ukryć się po drugiej strome statku. Poślizgnął się jednak w jednej z cuchnących kałuż i upadł ciężko, zanim zdołał odzyskać równowagę. Dźwignął się na kolana, podnosząc bezradnie rękę, żeby zasłonić się przed kręgiem wzniesionych maczet, i wtedy poczuł, że ktoś chwyta go niespodzianie z tym i przewraca na ziemię.

Kiedy stanął znów na nogi na wilgotnym bruku, doszedł go pełen zdumienia krzyk Strangmana. Z mroku za statkiem zaopatrzeniowym wybiegła grupa ludzi w brązowych mundurach z gotowymi do strzału karabinami. Prowadził ich szczupły, sprężysty pułkownik Riggs. Dwaj żołnierze, biegnący na czele, nieśli lekki karabin maszynowy, trzeci dwa pudła pełne taśm z nabojami. Szybko ustawili karabin na trójnogu dziesięć stóp przed Keransem, a potem wycelowali perforowaną, chłodzoną powietrzem lufę w cofającą się teraz bezładnie tłuszczę. Pozostali żołnierze ruszyli naprzód szerokim wachlarzem, popychając bagnetami ociągających się maruderów z załogi Strangmana.

Większość marynarzy w ogólnym zamieszaniu cofała się na drugą stronę placu, ale kilku z nich, wciąż z nożami w dłoniach, próbowało przedrzeć się przez kordon żołnierzy. Nad ich głowami huknęła natychmiast salwa karabinowa. Dopiero wtedy odrzucili broń i w milczeniu dołączyli do swoich towarzyszy.

– W porządku, Strangman. Świetnie. – Riggs szturchnął Admirała pałką w pierś, wpychając go z powrotem do szeregu.

Zupełnie zbity z tropu, Strangman spoglądał z otwartymi ustami na uwijających się wokół żołnierzy. Nadal nie mógł zrozumieć, co się stało. Co jakiś czas popatrywał bezsilnie w kierunku statku zaopatrzeniowego, jak gdyby oczekiwał, że któryś z jego ludzi wytoczy na pokład potężne działo oblężnicze i odwróci sytuację. Ale po chwili na mostku pojawiło się dwóch żołnierzy w hełmach. Dźwigali przenośny reflektor, którego światło skierowali od razu w dół, na plac.

Kerans poczuł, że ktoś delikatnie ujmuje go pod ramię. Obejrzał się i ujrzał przed sobą zatroskaną, ptasią twarz sierżanta Macready'ego, trzymającego w dłoniach pistolet maszynowy. Z początku miał problemy z rozpoznaniem sierżanta i musiał dobrze wysilić pamięć, żeby przypomnieć sobie jego orle rysy, jak gdyby była to twarz, której obraz przywoływał we wspomnieniach po co najmniej kilkudziesięciu latach.

– Dobrze się pan czuje, panie doktorze? – zapytał łagodnie Macready. – Przepraszam, że tak pana przedtem szarpnąłem. Wygląda na to, że nieźle się tu bawiliście.

Rozdział XIII. Za wcześnie, za późno

Do godziny ósmej rano następnego dnia Riggs całkowicie opanował sytuację i mógł nieoficjalnie porozmawiać z Keransem. Kwaterę główną pułkownik założył na stacji badawczej, skąd roztaczał się szeroki widok na ulice, a szczególnie na osiadły na placu statek zaopatrzeniowy. Strangman i jego rozbrojona załoga siedzieli w cieniu pod kadłubem statku, strzeżeni przez Macready'ego i dwóch żołnierzy, obsługujących karabin maszynowy.

Kerans i Beatrice spędzili noc w szpitalu okrętowym na pokładzie nowego kutra patrolowego Riggsa, czyli dobrze uzbrojonego ścigacza o wyporności trzydziestu ton, zacumowanego w centralnej lagunie obok hydroplanu. Żołnierze przypłynęli wkrótce po północy, a pierwszy patrol rozpoznawczy dotarł do stacji badawczej, osiadłej na obwodzie osuszonej laguny, mniej więcej w tej samej chwili, kiedy Kerans wtargnął do kabiny Strangmana na statku zaopatrzeniowym. Usłyszawszy strzały, żołnierze natychmiast skierowali się na plac.

– Domyślałem się, że to Strangman – wyjaśnił Riggs. – Jeden z naszych patroli powietrznych doniósł mniej więcej miesiąc temu, że spostrzegł w tej okolicy hydroplan, wywnioskowałem więc, że możecie mieć kłopoty, jeśli jeszcze przebywacie w lagunie. Wróciłem tu zatem pod uczciwym pretekstem odzyskania stacji badawczej. – Pułkownik przysiadł na brzegu biurka, obserwując krążący nad pustymi ulicami helikopter. – Teraz powinni przez jakiś czas siedzieć cicho.

– Daley jest nareszcie w swoim żywiole – skomentował Kerans.

– Miał sporo praktyki. – Riggs zwrócił nagle swoje bystre spojrzenie na Keransa i zapytał niedbale: – Ale, ale, czy jest tu także Hardman?

– Hardman? – Kerans powoli potrząsnął głową. – Nie, nie widziałem go od dnia, kiedy zniknął. Na pewno jest już teraz daleko stąd, pułkowniku.

– Chyba masz rację. Myślałem jednak, że może jest gdzieś w pobliżu. – Riggs posłał Keransowi sympatyczny uśmiech, najwyraźniej wybaczywszy mu już uszkodzenie stacji badawczej, a może nie chcąc po prostu poruszać tego bolesnego tematu zbyt szybko z uwagi na niedawne przejścia doktora. Riggs wskazał gestem ulice połyskujące w słońcu. Zeschły muł na dachach i ścianach domów wyglądał jak zasuszone łajno. – Ponury widok. Cholernie żal mi Bodkina. Powinien był wrócić z nami na północ.

Kerans skinął głową, przyglądając się bliznom po uderzeniach maczet, lśniącym w boazerii wokół drzwi i stanowiącym zaledwie część szkód bezinteresownie wyrządzonych na stacji po zabójstwie Bodkina. Żołnierze uprzątnęli już w większości szczątki mebli, a ciało zamordowanego biologa, leżące dotąd w laboratorium pośród pokrwawionych wykresów, przewieziono helikopterem na kuter patrolowy. Ku swemu zdumieniu Kerans zdał sobie sprawę, że gruboskórnie zapomniał już o Bodkinie i nie odczuwa po jego stracie nic oprócz czysto symbolicznego smutku. Natomiast Hardman, którego przywołał Riggs, przypomniał Keransowi o czymś o wiele bardziej pilnym i istotnym, albowiem w jego głowie wciąż pulsowało magnetycznie ogromne słońce, a przed oczami doktora znów zaczęły przesuwać się wizje nieskończonych łach piasku i krwistoczerwonych bagien południa.

Podszedł do okna, wyciągnął drzazgę z rękawa świeżej kurtki mundurowej i spojrzał na ludzi siedzących w kucki pod kadłubem statku zaopatrzeniowego. Strangman i Admirał podeszli do stanowiska karabinu maszynowego, czyniąc jakby jakieś wymówki Macready'emu, który potrząsał tylko beznamiętnie głową.

– Dlaczego nie zaaresztujesz Strangmana? – zapytał Kerans.

Riggs zaśmiał się krótko.

– Bo nie mam żadnych podstaw, żeby go zatrzymać. Strangman dobrze wie, że z legalistycznego punktu widzenia miał pełne prawo do obrony własnej i mógł zabić Bodkina, jeśli okazałoby się to konieczne. – Kiedy Kerans obejrzał się przez ramię ze zdumieniem, pułkownik ciągnął dalej: – Nie pamiętasz już Ustawy o Terenach Odzyskanych ani Regulaminu Dykesa, określających zasady zachowania ładu i porządku? Oba te przepisy nadal obowiązują. Wiem, że Strangman to kawał drania, że paskudna jest ta jego biała skóra i jego aligatory, ale ściśle rzecz biorąc, za osuszenie laguny powinien dostać medal. Jeśli się na mnie poskarży, będę się musiał gęsto tłumaczyć z tego karabinu maszynowego, który kazałem rozstawić na ulicy. Wierz mi, Robercie, że gdybym przypłynął pięć minut później i zastał cię porąbanego na kawałki, Strangman mógłby twierdzić, że byłeś wspólnikiem Bodkina, a ja nie byłbym w stanie zrobić w tej sprawie absolutnie nic. To niezły spryciarz.

Zmęczony Kerans, który spał tej nocy tylko trzy godziny, oparł się o framugę okna, uśmiechając się do siebie blado, próbował bowiem pogodzić tolerancyjną postawę Riggsa wobec Strangmana ze swoim własnym stosunkiem do niego. Zrozumiał, że dzieli go teraz od Riggsa jeszcze głębsza przepaść. Chociaż pułkownik stał w odległości zaledwie kilku stóp od niego, podkreślając swoje słowa energicznymi wymachami pałki, Kerans nie potrafił w pełni zaakceptować jego realności, jak gdyby wizerunek Riggsa przekazywała na stację badawczą z ogromnej odległości w czasie i przestrzeni jakaś skomplikowana, trójwymiarowa kamera. To Riggs, a nie on, był podróżnikiem w czasie. Kerans uznał, że w sensie fizycznym reszta oddziału jest także nierzeczywista. Wielu ludzi spośród pierwotnego składu wymieniono – zniknęli na przykład wszyscy, którym śniły się tajemnicze sny, wśród nich także Wilson i Caldwell. Zapewne z tego powodu, a także ze względu na swoje blade oblicza i zmęczone oczy, nowi żołnierze Riggsa stanowili wyraźny kontrast z ludźmi Strangmana. Wydawali się Keransowi nijacy i nierealni – wykonywali rozkazy nie jak ludzie, ale jak inteligentne androidy.

– A kradzież? – zapytał. Riggs wzruszył ramionami.

– Oprócz kilku błyskotek, które podprowadził z domu towarowego Woolworthsa, nie przywłaszczył sobie nic wartościowego i nie uczynił niczego, czego nie można by wytłumaczyć naturalną nadgorliwością jego ludzi. A jeśli chodzi o posągi i tym podobne rzeczy, to Strangman wykonuje w istocie ważną robotę, ratując dzieła sztuki, których w chwili ewakuacji nie można było zabrać. Choć wcale nie jestem pewien, po co naprawdę to robi. – Pułkownik poklepał Keransa po ramieniu. – Powinieneś o nim zapomnieć, Robercie. Strangman siedzi teraz spokojnie, ponieważ wie, że prawo jest po jego stronie. W przeciwnym wypadku doszłoby do walki. – Riggs urwał. – Wyglądasz, jakbyś był zupełnie wykończony. Miewasz jeszcze te sny?

– Od czasu do czasu. – Keransa przeszył dreszcz. – Ostatnie kilka dni w lagunie to kompletne szaleństwo. Trudno mi opisać Strangmana… to biały demon, któremu oddają cześć wyznawcy voodoo. Nie mogę pogodzić się z myślą, że puścisz go wolno. A kiedy zalejecie znów lagunę?

– Kiedy za…? – powtórzył Riggs, potrząsając głową z oszołomieniem. – Robert, ty naprawdę utraciłeś kontakt z rzeczywistością. Im szybciej stąd wyjedziecie, tym lepiej dla was. Oczywiście, nie tylko w żadnym wypadku nie zaleję laguny, ale jeśli ktoś choćby spróbuje to zrobić, osobiście odstrzelę mu łeb. Odzyskanie każdego terytorium, a szczególnie terenów miejskich, jak ten, to obecnie kwestia najwyższej wagi. Jeżeli Strangman naprawdę zdoła wypompować wodę z tych dwóch pobliskich lagun, zostanie nie tylko ułaskawiony, ale otrzyma jeszcze w nagrodę urząd tutejszego generał-gubernatora. – Riggs wyjrzał przez okno, słysząc metalowy brzęk zalanych słońcem schodów awaryjnych. – Właśnie tu idzie. Ciekawe, co się tym razem zalęgło w jego parszywym łbie…

Kerans podszedł do Riggsa, odwracając wzrok od gnijących, żółtawych dachów.

– Pułkowniku, przepisy przepisami, ale ty musisz na nowo zalać tę lagunę. Byłeś już na ulicach? Są plugawe i odrażające! To jest koszmarny, martwy, skończony świat. Strangman wskrzesza trupa! Po dwóch czy trzech dniach sam się przekonasz…

Riggs gwałtownie odwrócił się od biurka, przerywając Keransowi w pół zdania. W jego głosie słychać było ton zniecierpliwienia.

– Nie zamierzam zostawać tu na trzy dni – rzucił krótko. – Nie obawiaj się. Nie cierpię na żadne obsesje, związane z tymi lagunami, bez względu na to, czy są zalane czy nie. Jutro wszyscy ruszamy stąd skoro świt.

– Nie możecie wyjechać, pułkowniku – odpowiedział zaskoczony Kerans. – Przecież Strangman zostanie.

– Oczywiście, że zostanie! Myślisz może, że bocznokołowiec ma skrzydła? Strangman nie musi wyjeżdżać, jeżeli sądzi, że uda mu się przetrwać zbliżające się wielkie upały i deszcze. Nigdy nic nie wiadomo. Może wytrzymać, jeżeli zdoła uruchomić chłodzenie w kilku tych wielkich budynkach. A z czasem, o ile osuszy większą część miasta, być może rząd podejmie nawet próbę ponownego zasiedlenia tych terenów. Kiedy wrócimy do Byrd, z pewnością złożę w tej sprawie oficjalny raport. Tymczasem jednak nic tu po mnie. Nie mogę wprawdzie ruszyć stacji, ale to niewielka strata. Poza tym, tobie i dziewczynie potrzebny jest odpoczynek. I regeneracja mózgu. Czy zdajesz sobie sprawę, ile Beatrice ma szczęścia, że jest wciąż cała i zdrowa? Dobry Boże! – Pułkownik szorstko skinął Keransowi głową i wstał, kiedy rozległo się energiczne pukanie do drzwi. – Powinieneś mi dziękować, że zdążyłem na czas.

Kerans podszedł do bocznych drzwi, wiodących do kuchni, ponieważ nie chciał widzieć się ze Strangmanem. Na chwilę zatrzymał się w progu i podniósł wzrok na Riggsa.

– Nie jestem tego taki pewien, pułkowniku. Obawiam się, że przypłynęliście za późno.

Rozdział XIV. Wielki szlem

Przykucnięty w małym pokoiku dwa piętra powyżej zapory, Kerans słuchał muzyki, rozbrzmiewającej pośród świateł na górnym pokładzie statku zaopatrzeniowego. Kolejna libacja, urządzona przez Strangmana, trwała wciąż w najlepsze. Dwóch młodszych członków załogi kręciło z wolna wielkimi kołami, których łopatki odbijały kolorowe światła, rzucając je ku niebu. Widziane z góry białe markizy przypominały Keransowi namioty cyrkowe. Na zaciemnionym placu spod ich jasnych płacht dobiegały hałaśliwe odgłosy zabawy.

Na znak ustępstwa wobec Strangmana Riggs także wziął udział w tym pożegnalnym przyjęciu. Obaj dowódcy zawarli porozumienie – Riggs wycofał karabin maszynowy i obiecał, że jego ludzie nie będą wkraczać na niższy pokład statku, natomiast Strangman przyrzekł, że do wyjazdu pułkownika pozostanie w obrębie obwodu laguny. On i jego banda przez cały dzień włóczyli się po ulicach, skąd od czasu do czasu z rabowanych domów rozlegały się nawet echa wystrzałów. Teraz zaś, kiedy ostatni goście, czyli pułkownik i Beatrice Dahl, opuścili przyjęcie i powrócili już na stację badawczą, na pokładzie rozpętała się bójka. Ludzie Strangmana zaczęli obrzucać butelkami plac.

Kerans dla zachowania pozorów pojawił się początkowo na pokładzie statku, trzymając się z daleka od Strangmana, który przez dłuższy czas nie próbował nawet z nim rozmawiać. W pewnym momencie pomiędzy kolejnymi występami kabaretowymi Strangman przechodząc obok otarł się o niego i zaproponował toast za jego zdrowie.

– Mam nadzieję, że się nie nudzisz, doktorze. Wyglądasz na zmęczonego. Poproś pułkownika, żeby wypożyczył ci swojego służącego. – Tu zwrócił się ze złym uśmiechem do Riggsa, który siedział wyprostowany na ozdobionej frędzlami jedwabnej poduszce. Miał niebywale mądrą minę, niczym zarządca okręgu na dworze tureckiego paszy. – Przyjęcia, do których przywykliśmy już, ja i doktor Kerans, to zupełnie inna historia, pułkowniku. Były naprawdę huczne.

– Słyszałem coś o tym – odparł dobrodusznie. Riggs.

Kerans odwrócił się, nie umiejąc, w przeciwieństwie do Beatrice, ukryć swojej niechęci do Strangmana. Panna Dahl obejrzała się przez ramię na plac. Jej ściągnięte brwi na chwilę ukryły wyraz ogarniających znów dziewczynę apatii i wyobcowania.

Przypatrując się z oddali Strangmanowi, który oklaskiwał kolejny kabaretowy popis, Kerans zastanawiał się, czy w pewnym sensie kapitan nie przekroczył już ostatecznej granicy i czy nie rozpoczął się nareszcie całkowity rozpad jego osobowości. Strangman wyglądał teraz po prostu odpychająco, jak gnijący wampir, przesycony na wskroś złem i przerażeniem. Urok, który roztaczał niekiedy wokół siebie, znikł, a jego miejsce zajęła aura przeraźliwej drapieżności. Wykorzystując jakiś dogodny moment, Kerans udał lekki nawrót malarii. Po chwili zniknął w mroku i wrócił po schodkach na pokład stacji badawczej.

Zdecydował się na jedyne pozostałe mu jeszcze rozwiązanie. Jego myśli były znów jasne i uporządkowane. Wybiegał nimi daleko poza powierzchnię laguny.

Pięćdziesiąt mil na południe kłębiły się zbite gęsto warstwy chmur deszczowych, zasłaniając błota i archipelagi na widnokręgu. Archaiczne słońce, zagłuszone wydarzeniami ostatniego tygodnia, dudniło znów w jego głowie z ogromną siłą, stapiając się w jedno ze słońcem rzeczywistym, przebijającym się zza burzowego tumanu. Niespożycie i magnetycznie wzywało go do podróży na południe, w strefę potwornych upałów i zatopionych lagun równikowych.

Beatrice z pomocą Riggsa wspięła się na pokład stacji badawczej, pełniącej także rolę lądowiska dla helikoptera. Gdy sierżant Daley zapuścił silnik, a śmigła zaczęły się obracać, Kerans zbiegł szybko na balkon dwa piętra niżej. Znajdował się dokładnie pośrodku między helikopterem a zaporą, o sto jardów od nich, a proste przeciągnięte przez te trzy punkty zbiegały się właśnie na tarasie gmachu, w którym ukrywał się Kerans.

Na tyłach budynku wznosił się olbrzymi wał mułu, wyrastający z otaczających go bagien i sięgający barierki na tarasie, porośnięty już bujnie krzewiącą się roślinnością. Kryjąc się pod szerokimi liśćmi palm, Kerans pobiegł wzdłuż zapory, leżącej pomiędzy ścianą budynku i szczytem pobliskiego biurowca. Nie licząc wylotu kanału po drugiej stronie, gdzie stały przedtem łodzie pompujące wodę, był to jedyny punkt, którym woda mogłaby wtargnąć z powrotem do laguny. Płynący tu kiedyś strumień, głęboki dawniej i szeroki na dwadzieścia stóp, skurczył się już do rozmiarów wąskiego kanaliku, zatkanego szlamem i pleśnią, a jego szerokie na sześć stóp ujście blokowała tama z pni potężnych drzew. Gdyby j ą usunąć, woda z początku spływałaby powoli, ale w miarę, jak unosiłaby muł, ujście powiększyłoby się stopniowo do pierwotnych rozmiarów.

Z małej skrytki pod obluzowaną płytą chodnikową Kerans wyjął dwie czarne, kwadratowe skrzynki. W każdej spoczywało sześć połączonych lasek dynamitu. Spędził całe popołudnie w poszukiwaniu materiałów wybuchowych w pobliskich budynkach, pewien, że Bodkin zakradł się do zbrojowni w bazie mniej więcej w tym samym czasie, kiedy on ukradł busolę – i rzeczywiście, zdobył swoje trofeum, ukryte w pustej cysternie sanitarnej.

Kiedy silnik helikoptera wszedł na wyższe obroty, a rura wydechowa zaczęła pluć w ciemności jasnymi spalinami, Kerans zapalił krótki lont, dający mu trzydzieści sekund na ucieczkę, przeskoczył poręcz i pobiegł na środek zapory.

Pochylił się, wieszając dynamit na kołku, który wcześniej tego wieczora wbił pomiędzy pnie zewnętrznej ściany zapory. Bomby wisiały bezpiecznie poza zasięgiem ludzkiego wzroku, mniej więcej dwie stopy od brzegu.

– Doktorze Kerans! Proszę stamtąd odejść!

Kerans uniósł wzrok. Na drugim krańcu zapory zobaczył nieoczekiwanie sierżanta Macready'ego, który stał przy barierce na dachu najbliższego domu. Dostrzegłszy nagle iskrzący się koniec lontu, sierżant pochylił się ku przodowi, a potem błyskawicznie ściągnął z ramienia pistolet maszynowy.

Kerans wtulił głowę w ramiona i rzucił się do ucieczki wzdłuż zapory. Kiedy wypadł na taras, sierżant Macready znów coś do niego krzyknął, a po chwili posłał w jego kierunku krótką serię strzałów. Kule uderzyły w poręcz, wybijając rykoszetem kawałki betonu, i Kerans poczuł, że miedziowo-niklowe pociski trafiły go w prawą nogę, tuż powyżej kostki. Kiedy przechylił się przez poręcz, zobaczył, że Macready przewiesza pistolet przez ramię i skacze w dół, na zaporę.

– Macready! Wracaj! – zawołał Kerans do sierżanta, który sadził długimi krokami wzdłuż drewnianych kloców. – Zaraz nastąpi wybuch!

Głos Keransa, wycofującego się teraz wśród paproci, zginął w ryku silników gotowego już do startu helikoptera. Doktor patrzył bezradnie, jak Macready zatrzymuje się na środku zapory i wyciąga rękę.

– Dwadzieścia osiem, dwadzieścia dziewięć… -Kerans mruczał do siebie odruchowo. Odwrócił się tyłem do zapory, pokuśtykał dalej wzdłuż tarasu i rzucił się na ziemię.

Kiedy pod ciemne niebo wzbił się potworny huk eksplozji, olbrzymia fontanna piany i mułu oświetliła na chwilę taras, wydobywając z mroku sylwetkę rozciągniętego na kaflach podłogi Keransa. Łoskot początkowo narastał, przechodząc stopniowo w ciągłe, miarowe dudnienie, aż wreszcie grzmot ustępującej już fali uderzeniowej przerodził się w jednostajny szum wody, wdzierającej się do laguny spienioną kaskadą. Grudki mułu i kępy rozdartych roślin plasnęły o kafle tarasu wokół leżącego. Kerans wstał i podszedł do barierki. Woda rwała coraz szerszym strumieniem na puste ulice, niosąc z sobą potężne odpryski mułowego wału. Na pokład statku zaopatrzeniowego wypadli w zgodnym popłochu ludzie i już kilkanaście rąk uniosło się ku górze, wskazując wodę zalewającą lagunę przez wyrwę w tamie. Woda wlała się już na plac, głęboka na razie zaledwie na kilka stóp, wygaszając ogniska i obryzgując kadłub statku, kołysanego wciąż lekko podmuchem wybuchu.

W pewnej chwili runęła niższa część zapory wraz z klamrą, złożoną z kilkunastu pni długości dwudziestu stóp, odsłaniając wielki mułowy nawis w kształcie siodła, który także zapadł się natychmiast pod naporem rwącej gwałtownie fali strumienia. Na ulicę, niczym kęs elastycznej galaretki, chlusnął gigantyczny sześcian wody. Przy akompaniamencie głuchego, grzmiącego huku zapadających się budynków, morze wdzierało się do laguny pełną siłą.

– Kerans!

Doktor odwrócił się i w tym momencie nad jego głową gwizdnęła kula. Od strony lądowiska nadbiegał Riggs z pistoletem w dłoni. Silnik maszyny zgasł. Sierżant Daley pomagał Beatrice wysiąść z kabiny.

Siła rwącego prądu zatrzęsła budynkiem w posadach. Powłócząc ranną nogą, Kerans pokuśtykał pod osłonę niewielkiej wieżyczki, w której mieściło się jego ostatnie stanowisko obserwacyjne. Wyciągnął zza pasa rewolwer, ujął kolbę obiema rękami i wypalił dwukrotnie w kierunku biegnącego ku niemu Riggsa. Oba strzały chybiły celu, ale pułkownik zatrzymał się, po czym cofnął się kilka kroków, szukając osłony za barierką tarasu.

Kerans usłyszał szybko zbliżające się kroki. Obejrzał się i ujrzał Beatrice. Dopadła szczytu budynku, choć Riggs i Daley ciągle coś do niej krzyczeli, a potem padła na kolana obok Keransa.

– Robert, musisz stąd uciekać! Już, zanim Riggs sprowadzi więcej ludzi! On cię zabije.

Kerans kiwnął głową, stając boleśnie na nogi.

– Sierżant… Nie wiedziałem, że ma tam wartę. Powiedz Riggsowi, że jest mi bardzo przykro… – Wykonał bezsilny gest, a potem rzucił ostatnie spojrzenie na lagunę.

Czarne, spienione strugi wody, zatopiły już budynki mniej więcej do wysokości okien na ostatnich piętrach. Statek zaopatrzeniowy z urwanymi kołami dryfował sennie do góry dnem na przeciwległy brzeg, a jego sterczący w górę kadłub przypominał brzuch zdychającego wieloryba. Z eksplodujących kotłów tryskały fontanny pary i piany, rwące na zewnątrz przez szczeliny w kadłubie, rozpłatanym ostrymi rafami na wpół zatopionych gzymsów. Kerans przyglądał się statkowi z cichą, spokojną rozkoszą, smakując zapach świeżości, który woda przyniosła znów do laguny. Nigdzie nie było widać ani Strangmana, ani nikogo z członków jego załogi. Szczątki roztrzaskanego mostka kapitańskiego i komina uniosła woda, a prądy podwodne najpierw połknęły je, by później z bulgotem ponownie wypluć resztki na powierzchnię.

– Robert! Pospiesz się! – Beatrice ciągnęła go za ramię, oglądając się na Riggsa i pilota, pędzących ku nim w odległości zaledwie pięćdziesięciu jardów. – Kochanie, dokąd chcesz iść? Przepraszam, że nie mogę z tobą zostać.

– Idę na południe – powiedział Kerans, wsłuchując się w ryk przybierającej wody. – W stronę słońca. – A ty pójdziesz kiedyś za mną, Bea.

Kerans uściskał dziewczynę, a potem wyswobodził się z jej ramion i pobiegł na drugą stronę opasującego cały budynek tarasu, Gdy rozsuwając ciężkie liście paproci schodził na zwał mułu, zza węgła wyłonili się Riggs i sierżant Daley. Oddali kilka strzałów w gęste listowie, ale Kerans schylił się i zaczął uciekać w bok, pomiędzy łukowato wygiętymi pniami, zapadając się po kolana w miękkim szlamie.

Skraj bagien cofnął się nieco, kiedy do laguny zaczęła wdzierać się woda. Kerans znalazł się nieoczekiwanie wśród ostrych, gęstych wodorostów, i musiał z bolesnym trudem ciągnąć daleko na brzeg pękaty, prymitywny katamaran, wykonany z czterech pięćdziesięciogalonowych beczek po paliwie. Na szczęście Riggs i pilot helikoptera pojawili się pośród paproci dopiero, gdy Keransowi udało się już spuścić łódź na wodę.

Kiedy zaskoczył silnik, wyczerpany Kerans położył się na tratwie na płask. Kule z pistoletu Riggsa przeorały maleńki trójkątny żagiel. Powoli jednak odległość od brzegu zwiększyła się do stu, a potem dwustu jardów, i Kerans dopłynął wkrótce do pierwszej z kilku wysepek, wyrastających z bagien na dachach najwyższych budynków. Znalazłszy się pod ich osłoną wstał, zwinął żagiel, a potem po raz ostatni zwrócił wzrok ku lagunie.

Riggsa i pilota nie było już widać, ale wysoko na wieżyczce jakiegoś gmachu zobaczył samotną postać Beatrice. Machała w stronę bagien powoli i niestrudzenie, na przemian to jedną, to drugą ręką, chociaż z pewnością nie mogła dostrzec sylwetki Keransa na tle ciemnych wysepek. Daleko na prawo od niej widniały ponad zwałami mułu inne, równie dobrze mu znane punkty orientacyjne, w tym także zieleniejący dach Ritza, który rozpływał się już w odległej mgiełce. Po dłuższej chwili w ciemności nad płaską powierzchnią wody majaczyły już tylko, niczym epitafium, samotne litery olbrzymiego napisu, który wymalowali tu niegdyś ludzie Strangmana: STREFA CZASU.

Przeciwny prąd utrudniał Keransowi utrzymanie tempa ucieczki i piętnaście minut później, kiedy usłyszał nad głową helikopter, nie dotarł jeszcze do skraju bagniska. Płynąc na wysokości najwyższego piętra jakiegoś niewielkiego budynku, wsunął się przez okno do środka, wygasił silnik i czekał cicho, podczas gdy helikopter z rykiem silników wznosił się i opadał, ostrzeliwując kolejne wysepki z karabinu maszynowego.

Kiedy odleciał, Kerans wypłynął na zewnątrz, a po godzinie dotarł do ujścia bagniska, przez które wydostał się na szerokie, śródlądowe morze, otwierające przed nim drogę na południe. W oddali widać było kilka sporych wysp, szerokich na kilkaset jardów i pokrytych pochylającą się ku wodzie roślinnością. W niedługim czasie, który minął od dnia poszukiwań Hardmana, przybierająca woda zupełnie odmieniła ich kształty. Kerans włączył silnik, ustawił żagielek i zaczął posuwać się ze stałą prędkością około trzech mil na godzinę, płynąc pod lekki, południowy wiatr.

Noga poniżej kolana zesztywniała mu i Kerans otworzył przygotowaną na taki wypadek małą kasetkę medyczną. Przemył ranę penicyliną w aerozolu i zabandażował lekko nogę. Tuż przed świtem, kiedy ból stał się nie do zniesienia, zażył tabletkę morfiny i zapadł w głośny, dudniący sen. Zobaczył rozdymające się, ogromne słońce, które wypełniło w końcu cały wszechświat, i nawet gwiazdy drżały w rytm uderzeń jego pulsu.

Obudził się o siódmej następnego ranka. Leżał w jasnym słońcu wsparty o maszt, na kolanach trzymał apteczkę, a jego katamaran, kołysząc się na falach, uderzał z lekka w pień wielkiej paproci, rosnącej tuż przy brzegu jakiejś małej wysepki. Mniej więcej w odległości mili leciał pięćdziesiąt stóp nad wodą helikopter, ostrzeliwując ogniem z karabinów maszynowych leżące w dole wysepki. Kerans złożył maszt i wpłynął pod drzewo, czekając, aż helikopter odleci. Rozmasował nogę, bał się bowiem zażyć ponownie morfinę, a potem spożył lekki posiłek, złożony z tabliczki czekolady, pierwszej z dziesięciu, jakie udało mu się ze sobą zabrać. Na szczęście podoficer mający pieczę nad magazynami na pokładzie kutra otrzymał polecenie, aby zapewnić Keransowi swobodny dostęp do zapasów medycznych.

Ataki z powietrza powtarzały się co pół godziny, a raz maszyna przeleciała nawet wprost nad głową Keransa. Ze swej kryjówki pod drzewem doktor wyraźnie zobaczył wyglądającego przez luk Riggsa, który mocno zaciskał szczęki z wściekłości. Jednak strzały rozlegały się już coraz rzadziej, a po południu pułkownik zaprzestał lotów całkowicie.

O tej porze, czyli około piątej, Kerans już zupełnie opadł z sił. Stupięćdziesięciostopniowy upał wyssał z niego całą energię, leżał więc tylko bezwładnie pod zwilżonym żaglem, z którego ciepła woda ściekała mu na twarz i pierś, i modlił się, żeby jak najszybciej nadeszło chłodne powietrze nocy. Powierzchnia wody paliła żywym ogniem – zdawało się, że katamaran tkwi zawieszony w przestrzeni na chmurze płomieni. Osaczony dziwacznymi wizjami, Kerans wiosłował z wolna jedną ręką.

Rozdział XV. Raje słońca

Szczęśliwym zrządzeniem losu następnego dnia Keransa zasłoniły przed słońcem burzowe chmury, powietrze stało się zdecydowanie chłodniejsze, a temperatura w południe spadła do dziewięćdziesięciu pięciu stopni. Potężne zwały czarnych kumulusów, wiszące zaledwie czterysta czy pięćset stóp nad jego głową, okryły świat mrokiem zaćmienia słonecznego. Kerans na tyle odzyskał siły, że zapalił silnik i zdołał podnieść szybkość swojego stateczku do dziesięciu mil na godzinę. Krążąc pomiędzy wysepkami, płynął na południe, śladem dudniącego w jego głowie słońca. Wieczorem, kiedy rozszalała się ulewa, Kerans poczuł się jeszcze lepiej. Stał na zdrowej, lewej nodze przy maszcie, a strugi tropikalnej nawałnicy zrywały z jego piersi ostatnie strzępy kurtki mundurowej. Kiedy pas pierwszych deszczów przesunął się dalej na północ, zapanowała znakomita widoczność i Kerans ujrzał wreszcie południowe brzegi morza, utworzone przez łańcuch ogromnych wałów mułu o wysokości przeszło stu jardów. Lśniły w spazmach słońca niczym złotodajne pola, a dalej górowały już tylko szczyty drzew, należących do rozciągającej się wokoło dżungli.

W odległości pół mili od brzegu Keransowi zabrakło paliwa w zapasowym zbiorniku. Odkręcił silnik i wrzucił go do wody, przyglądając się, jak idzie na dno brunatnej wody, otoczony ledwo widocznym wieńcem bąbelków. Następnie zwinął żagiel i powiosłował powoli pod wiatr. Gdy dotarł na brzeg, zapadał już zmrok i cienie kładły się na wielkich szarych zboczach. Utykając przeciągnął katamaran przez płyciznę, osadził go na plaży, a potem usiadł, opierając się plecami o jedną z beczek kadłuba jego tratwy. Wpatrując się w bezgraniczną samotność martwego, ostatecznego brzegu, wyczerpany, Kerans zapadł wkrótce w niespokojny sen.

Następnego ranka rozmontował stateczek i wciągał go część po części na wielkie, pokryte śliskim iłem zbocza, miał bowiem nadzieję, że znajdzie jakąś drogę wodną wiodącą dalej na południe. Ogromne wały mułu biegły wokoło na przestrzeni wielu mil, a łukowate wydmy upstrzone były tu i ówdzie ciałami mątw i głowonogów. Stracił już z oczu morze i pozostał sam, w otoczeniu zaledwie kilku martwych przedmiotów, szczątków zaginionej rzeczywistości. Zza jednej wydmy co chwila wyłaniała się następna, a Kerans uparcie dźwigał ciężkie, pięćdziesięciogalonowe beczki z jednego wierzchołka na drugi. Niebo było matowe i bezchmurne, barwy łagodnego, beznamiętnego błękitu. Przypominało bardziej świat głębokiej, nieodwracalnej psychozy wariata niż burzliwą sferę niebieską, której kaprysów Kerans zaznawał przez kilka ostatnich dni. Zdarzało się czasem, że doktor upuszczał swój ładunek, a potem chwiejnym krokiem schodził w kotlinkę u stóp niewłaściwej wydmy i jak we śnie poszukiwał niewidzialnych drzwi, które wyprowadzą go z nocnego koszmaru, błądząc po dnach milczących dolin, gdzie grunt popękał w sześciokątne płytki.

W końcu porzucił całkowicie swój katamaran i brnął mozolnie dalej, dźwigając już tylko mały tobołek z najbardziej niezbędnymi zapasami. Oglądając się widział, jak beczki kadłuba powoli pogrążają się w ziemi. Starannie omijając lotne piaski pomiędzy wydmami, podążał w kierunku widniejącej w oddali dżungli, gdzie zielone wieże skrzypów i paproci sięgały na wysokość przeszło stu stóp.

Na skraju lasu jeszcze raz odpoczął, wspierając się o pień, i porządnie wyczyścił rewolwer. Słyszał dochodzące spośród ciemnych drzew piski nietoperzy, nurkujących w świecie nieskończonego zmierzchu otchłani lasu, i słyszał, jak powarkują rozdrażnione iguany. Ranna noga pokryła się bolesną opuchlizną w kostce, infekcja rozszerzyła się bowiem wskutek ciągłej pracy uszkodzonego mięśnia. Kerans wyciął z najbliższego drzewa odpowiednią gałąź i wsparty na takiej kuli pokuśtykał ku leśnym cieniom.

Wieczorem nadszedł deszcz, smagający biczami wody wielkie parasole drzew sto stóp wyżej. Czarne światło rozstępowało się jedynie wtedy, gdy fosforyzujące strugi przełamywały ciężar liści i lały mu się na głowę. Bał się spędzić noc pod gołym niebem, uparcie szedł więc dalej, ostrzeliwując się przeciw atakującym go iguanom, które umykały przed kulami, skacząc z jednego potężnego pnia na drugi. Tu i ówdzie w kopule dżungli zaczęły pojawiać się szczeliny, a wówczas blade światło padało zwykle na małe polanki, gdzie pośród liści majaczyły chłostane deszczem szczątki najwyższej kondygnacji jakiegoś budynku. Ale śladów budowli wzniesionych ludzką ręką było coraz mniej, ponieważ miasta i miasteczka południa pochłonięte zostały całkowicie przez przybierający muł i krzewiącą się bujnie roślinność.

Kerans parł dalej bez snu jeszcze przez trzy dni. Żywił się wielkimi jak kiście jabłek jagodami i wyciął sobie na kulę grubszą gałąź. Niekiedy po swojej lewej ręce spostrzegał między drzewami srebrzysty grzbiet leśnej rzeki, której powierzchnia tańczyła-w kroplach deszczu, ale zbite gąszcze namorzynu uniemożliwiały mu dostęp do wody.

I tak trwała jego podróż w głąb fantasmagorycznego lasu, a deszcz nieubłaganie obmywał mu twarz i ramiona. Czasami ulewa ustawała raptownie, i wtedy przestrzeń między drzewami wypełniały kłęby pary, wiszące nad przesiąkniętą ziemią jak przezroczyste runo. Znikały dopiero wtedy, kiedy deszcz zaczynał się na nowo.

Pewnego razu, podczas jednej z takich spokojniejszych chwil, Kerans wspiął się na wznoszące się na przestronnej polanie strome wzgórze w nadziei, że uda mu się uciec przed wilgotną mgłą, i nieoczekiwanie odkrył wąską dolinę, położoną wśród lesistych zboczy. Zamykały ją kapiące zielenią, gęsto porośnięte wzgórza, roztaczające się wokoło jak wydmy, które pokonał na początku drogi. Chwilami, kiedy podnosiły się wirujące mgły, Kerans widział rzekę, wijącą się pomiędzy szczytami o pół mili dalej. Zachodzące słońce pokrywało cętkami światła wilgotne niebo, a blade, karmazynowe mgiełki podkreślały czuby odległych wzgórz. Brnąc z trudem po wilgotnej, gliniastej ziemi, Kerans natknął się na ruiny niewielkiej świątyni. Pogięte słupki bramy zapraszały ku niskim, półkolistym schodom, wiodących do wejścia, utworzonego przez pięć zniszczonych kolumn. Dach zapadł się już dawno i stały tylko resztki bocznych ścian. Na końcu nawy strzaskany ołtarz wychodził wprost na otwartą dolinę, gdzie znikało już powoli słońce, którego olbrzymią, pomarańczową tarczę spowijały deszczowe mgły.

Kerans pomyślał, że mógłby tu spędzić noc. Idąc nawą, zatrzymał się apatycznie, kiedy znowu zaczął padać deszcz. Podszedł do ołtarza, oparł się ramionami o sięgający mu do piersi marmurowy stół i patrzył na kurczącą się tarczę słońca, którego powierzchnia poruszała się rytmicznie niczym żużel w misie pełnej roztopionego metalu.

– Aaa…aach! – W wilgotnym powietrzu rozległ się cienkim echem słaby, prawie nieludzki krzyk, przypominający jęk ranionego zwierzęcia.

Kerans rozejrzał się szybko sądząc, że do świątyni wbiegła za nim jakaś iguana, ale dżungla, dolina i kamienne ruiny milczały w bezruchu. Jedynie deszcz ściekał strugami przez szczeliny w popękanych ścianach.

– Aaa… Aach!

– Tym razem krzyk rozległ się tuż obok. Był skierowany do gasnącego słońca, którego tarcza pulsowała znowu, jak gdyby to ona sprowokowała ów zduszony jęk, na poły wyraz wdzięczności, na poły protestu.

Ocierając z twarzy krople deszczu, Kerans ostrożnie obszedł ołtarz dookoła i aż odskoczył ze strachu, bo niewiele brakowało, a potknąłby się o obdarte zwłoki ludzkie, siedzące tyłem do ołtarza z głową wspartą o kamienie. Odgłosy jęków musiała wydać ta właśnie wycieńczona postać, ale nieznajomy tkwił w całkowitym bezruchu. Jego ciało było tak sczerniałe, że Kerans był niemal pewien, że tamten nie żyje.

Długie nogi mężczyzny, przypominające dwie zwęglone szczapy, tkwiły bezwładnie na ziemi, pokryte stosem podartych, czarnych szmat i kawałkami kory, połączonymi nićmi jakichś pnączy. Podobnie przyodziane były także jego ramiona i zapadnięta pierś. Twarz pokrywała mu niegdyś wspaniała, lecz teraz rzednąca już broda. Po wychudłej, wystającej szczęce, zwróconej ku gasnącemu światłu, spływał deszcz. Ostatnie kapryśne promienie słońca padały na jego odsłonięte czoło i ręce. Nagle jedna z nich, przypominająca kościsty zielonkawy szpon, uniosła się niby dłoń nieboszczyka z grobu, wyciągnęła się do słońca, jak gdyby w geście pożegnania, a później opadła bezradnie z powrotem na ziemię. Słoneczna tarcza zadrżała znów rytmicznie i martwa twarz mężczyzny nagle zmieniła wyraz. Przepastne bruzdy wokół jego ust i nosa oraz policzki zapadłe tak głęboko, że wydawały się wypełniać całą jamę ustną, ożyły na chwilę, jak gdyby ciałem mężczyzny wstrząsnął krótki oddech.

Kerans nie potrafił się zmusić, by podejść jeszcze bliżej. Przyglądał się tylko rozciągniętej przed nim, wycieńczonej postaci. Ten człowiek nie był niczym więcej, jak tylko zmartwychwstałym trupem, nie było przy nim pożywienia ani żadnego narzędzia. Leżał wsparty o ołtarz jak nieboszczyk, którego wywleczono z grobu i pozostawiono samotnie w oczekiwaniu Dnia Sądu Ostatecznego.

Kerans po chwili zrozumiał, dlaczego mężczyzna jeszcze go nie zauważył. Brud i surowa, pokryta bąblami oparzeliny skóra wokół głębokich oczodołów tego człowieka zmieniła je w poczerniałe leje, na dnie których mdłym, ropiejącym lśnieniem połyskiwało blado odległe słońce. Oczy mężczyzny pokrywał niemal zupełnie rak rogówki i Kerans odgadł, że nie widziały już nic oprócz gasnącego słońca. Kiedy pomarańczowy dysk zapadł się za rozciągającą się przed nimi dżunglę i zmierzch okrył szarym całunem deszcz, głowa nieznajomego uniosła się boleśnie, jak gdyby chcąc lepiej zachować obraz wypalony w zniszczonych siatkówkach jego oczu, ale po chwili z powrotem osunęła się na bok, na kamienną poduszkę. Z ziemi poderwały się muchy, pobzykujące nad spływającymi deszczem policzkami obdartego człowieka.

Kerans, chcąc coś powiedzieć, pochylił się nad nieznajomym, który, jak mu się wydawało, zauważył jego ruch. Oślepłe oczy usiłowały przebić otaczający Keransa zamazany obłok.

– Hej, człowieku! – Głos mężczyzny zabrzmiał wątle i zgrzytliwie. – Ejże, żołnierzu, chodź tutaj! Skąd ty się tu wziąłeś?

Jego ręka niby krab przesuwała się po wilgotnej, kamienistej glinie, jak gdyby w poszukiwaniu jakiegoś przedmiotu. Po chwili mężczyzna zwrócił się znów do zapadłego już słońca, nie zważając na muchy, obsiadające mu brodę i twarz.

– Znowu zniknęło! Aaa…Aach! Oddala się ode mnie! Pomóż mi wstać, żołnierzu, pójdziemy za nim. Natychmiast, inaczej zniknie na zawsze.

Wyciągnął do Keransa szponiastą dłoń jak konający żebrak, a potem głowa znów opadła mu bezwładnie. Jego sczerniałą czaszkę zraszał deszcz.

Kerans ukląkł obok. Sądząc po szczątkach spodni od munduru, zniszczonego działaniem wody i słońca, zorientował się, że nieznajomy jest oficerem. Mężczyzna z trudem otworzył zaciśniętą dotąd prawą dłoń. Spoczywał w niej mały srebrny cylinder z okrągłą tarczą – kieszonkowy kompas, stanowiący część wyposażenia lotniczych zestawów ratunkowych.

– Hej, żołnierzu! – Mężczyzna nagle ożył, zwracając pozbawioną oczu głowę ku Keransowi. – Rozkazuję ci, żebyś mnie nie opuszczał! Możesz teraz odpocząć, a ja będę czuwał. Jutro ruszamy dalej.

Kerans usiadł przy nim, rozwinął swoje zawiniątko, po czym osuszył mu twarz, usuwając z niej martwe muchy. Biorąc głowę oficera w obie ręce, jak gdyby był dzieckiem, powiedział wyraźnie i powoli:

– Hardman, mówi Kerans… doktor Kerans. Pójdę z tobą, ale na razie spróbuj trochę odpocząć.

Hardman jednak nie rozpoznał jego nazwiska i tylko lekko zmarszczył brwi ze zdumieniem.

Podczas gdy wsparty o ołtarz Hardman odpoczywał, Kerans wyciągnął scyzoryk i zaczął wydłubywać z nawy spękane płyty kamiennej posadzki, które przeniósł w deszczu pod ołtarz. Zbudował z nich prymitywną altanę wokół leżącej nieruchomo na ziemi postaci. Szczeliny między kamieniami wypełnił naręczami pnącz, które pozrywał z rozpadających się ścian. Choć Hardman miał już schronienie przed deszczem, początkowo rzucał się niespokojnie w swojej ciemnej alkowie, ale wkrótce zapadł w płytki sen, z którego wyrywał go czasami jego własny, charczący oddech. Kerans tymczasem zawędrował przez mrok na skraj dżungli, zebrał z drzew kilka kiści jadalnych jagód, wrócił do kamiennego schronienia i czuwał przy Hardmanie, dopóki nad otaczającymi ich wzgórzami nie wstał nareszcie świt.

Kerans pielęgnował Hardmana jeszcze przez trzy następne dni, karmiąc go jagodami i spryskując mu oczy resztką penicyliny. Wzmocnił konstrukcję kamiennej chaty nowymi płytami ze świątyni i wyplótł prymitywne posłania z liści, na których mogli obaj spać. Popołudniami i wieczorami Hardman siadał w progu, wpatrując się poprzez mgły w odległe słońce. W przerwach pomiędzy następującymi po sobie burzami zroszone deszczem promienie nadawały zielonkawej skórze Hardmana niesamowity, intensywny poblask. Nie przypominał sobie Keransa i zwracał się do niego po prostu per “żołnierzu", ocykając się niekiedy z apatii, żeby wydać mu całą serię rozkazów bez związku na następny dzień.

Kerans nabierał coraz bardziej przekonania, że prawdziwa osobowość Hardmana tkwiła obecnie uśpiona głęboko w jego umyśle, i że zachowanie i reakcje porucznika stanowiły zaledwie blade odbicie jaźni, dławionej przez delirium i symptomy udaru słonecznego. Przypuszczał, że Hardman utracił wzrok mniej więcej przed miesiącem, a potem wiedziony instynktem wczołgał się na wzgórze, na którym stały ruiny świątyni. Stąd lepiej widział słońce, jedyny już na tyle wyrazisty i jasny obiekt, by jego obraz mogły jeszcze zarejestrować gasnące siatkówki Hardmana.

Drugiego dnia porucznik zaczął łapczywie jeść, jak gdyby szykował się do dalszego marszu przez dżunglę – do wieczora trzeciego dnia pochłonął kilkanaście kiści olbrzymich jagód. Zdawało się, że w jego potężne, ale wycieńczone ciało wstąpiły nowe siły, bo późnym popołudniem, kiedy słońce zachodziło już za lesistymi wzgórzami, Hardman zdołał dźwignąć się na nogi, wspierając się o ścianę na progu chaty. Kerans nie był pewien, czy porucznik teraz go poznaje, ale jego pełne rozkazów i poleceń monologi ustały.

Nie zdziwił się zbytnio, gdy obudziwszy się następnego dnia o świcie stwierdził, że Hardman zniknął. Kerans przetarł oczy w bladym świetle poranka i pokuśtykał w dół doliny, na skraj lasu, gdzie mały strumyczek dzielił się na dwie odnogi, płynące ku odległej rzece. Spoglądając na zwieszone w ciszy ciemne gałęzie paproci, wołał słabym głosem nazwisko Hardmana i nasłuchiwał, jak stłumione echo ginie pośród ponurych pni, a potem wrócił do chaty. Przyjął odejście Hardmana bez komentarza, zastanawiając się jedynie, czy spotka go jeszcze na trasie ich wspólnej, południowej odysei. Dopóki oczy porucznika będą na tyle silne, żeby odbierać sygnały z dalekiego słońca, i dopóki nie zwęszą go iguany, Hardman będzie szedł naprzód, posuwając się po omacku przez dżunglę z głową wzniesioną do przebijających spośród gałęzi promieni.

Kerans odczekał w chacie jeszcze dwa dni na wypadek, gdyby Hardman jednak postanowił wrócić, po czym sam ruszył w drogę. Zapasy medyczne już się skończyły, niósł więc jedynie zawiniątko z jagodami i rewolwer, w którym pozostały tylko dwa naboje. Sprawnego wciąż zegarka Kerans używał także w charakterze kompasu, starannie odmierzając ponadto upływ kolejnych dni nacięciami, żłobionymi każdego ranka na pasku od spodni.

Ruszył w głąb doliny, brodząc w płytkim strumieniu, który miał doprowadzić go do brzegów wielkiej rzeki. Od czasu do czasu wodę siekły gwałtowne deszcze, które jednak padały teraz głównie już tylko kilka godzin po południu i wieczorem.

Kiedy okazało się, że będzie musiał zboczyć kilka mil na zachód, żeby dotrzeć do rzeki, Kerans odstąpił od swoich zamiarów i poszedł dalej na południe. Gęste dżungle wzgórz zastąpił najpierw rzadki las, a potem bagna.

Obchodząc je, Kerans stanął nieoczekiwanie nad brzegiem potężnej laguny. Miała ponad milę średnicy i otoczona była białym pierścieniem plaży. Z piasku wystawały najwyższe kondygnacje kilku zrujnowanych bloków mieszkalnych, wyglądających z daleka jak plażowe szalety. Kerans zatrzymał się w jednym z tych domów na jeden dzień odpoczynku, chciał bowiem opatrzyć kostkę, którą pokryła czarna opuchlizna. Wyglądał przez okno na tarczę wody i patrzył, jak popołudniowy deszcz wali w powierzchnię laguny z nieubłaganą furią. A kiedy chmury zniknęły woda wygładziła się niczym tafla szkła, Kerans rozpoznał w jej barwach wszystkie metamorfozy, które widział dotąd w swoich snach.

Na podstawie znacznego wzrostu temperatury wywnioskował, że w drodze na południe pokonał już około stu pięćdziesięciu mil. Upał przenikał znów wszystko, podniósł się do stu czterdziestu stopni, i Kerans nie miał ochoty opuszczać laguny z jej pustymi plażami i cichym kręgiem dżungli. Wiedział, że Hardman wkrótce umrze, i że i on, być może, nie przeżyje długo w bezkresnych, rozległych dżunglach na południu.

Pogrążony w półśnie, rozmyślał o wydarzeniach minionych lat, które doprowadziły do jego pobytu w strefie lagun centralnych i pchnęły go na drogę neuronicznej odysei. Myślał o Strangmanie i jego obłąkanych aligatorach, a na końcu, z głębokim westchnieniem żalu i czułości pomyślał o Beatrice i życiodajnym uśmiechu dziewczyny, trzymając się jej wyrazistego wspomnienia tak długo, jak tylko mógł.

Potem usztywnił sobie chorą nogę, przywiązując do niej służącą mu za kulę gałąź, i kolbą pustego już rewolweru wydrapał na ścianie pod oknem wiadomość, której, jak sądził, nikt nigdy nie przeczyta:

Dzień 27. Odpocząłem i idę na południe. Wszystko porządku. Kerans.

Opuścił zatem lagunę i wrócił znów do dżungli. Po kilku dniach zupełnie stracił orientację, ale parł dalej na południe pośród nowych lagun, w przybierających na sile deszczach i narastającym upale, atakowany przez aligatory i olbrzymie nietoperze, niczym drugi Adam w poszukiwaniu zapomnianych rajów odrodzonego słońca.

***

Content

J. G. Ballard
Zatopiony Świat

Rozdział I. Na plaży hotelu Ritz

Rozdział II. Iguany

Rozdział III. Ku nowej psychologii

Rozdział IV. Groble słońca

Rozdział V. Podróż w otchłań czasu

Rozdział VI. Zatopiona arka

Rozdział VII. Karnawał aligatorów

Rozdział VIII. Człowiek o białym uśmiechu

Rozdział IX. Jezioro Tanatosa

Rozdział X. Przyjęcie z niespodzianką

Rozdział XI. “Ballada o Panu Kości"

Rozdział XII. Święto czaszek

Rozdział XIII. Za wcześnie, za późno

Rozdział XIV. Wielki szlem

Rozdział XV. Raje słońca