Robert Silverberg

Człowiek w labiryncie

Rozdział pierwszy

1

Teraz Muller znał labirynt zupełnie dobrze. Wiedział, jakie i gdzie mogą być sidła i omamy, zdradzieckie zapadnie, straszliwe pułapki. Żył tutaj od dziewięciu lat. Czasu było dosyć, żeby pogodzić się z labiryntem, jeśli już nie z sytuacją, która mu nakazała szukać w tym miejscu schronienia.

Nadal chodził ostrożnie. Kilka razy przekonał się, że znajomość labiryntu, którą posiadł, chociaż wystarczająca i użyteczna, przecież nie jest całkowita. Co najmniej raz był bliski śmierci i tylko dzięki niezwykłemu szczęściu zdążył uskoczyć tuż przed niespodziewanym źródłem energii elektrycznej, buchającym płomieniami. Zarówno to źródło energii, jak i pięćdziesiąt innych zaznaczył na swojej mapie, ale gdy wędrował po labiryncie, rozległym jak wielkie miasto, nie mógł mieć pewności, że nie natrafi na coś dotąd mu nieznanego.

Niebo ciemniało: soczysta, wspaniała zieleń popołudnia ustępowała miejsca czarnym mrokom nocy. Polując Muller zatrzymał się, żeby popatrzeć na układy gwiazd. Nawet to znał już dobrze. W tym zmartwiałym świecie wyszukał na niebie układy jasności, wybrał sobie konstelacje, w myśl swoich okropnych, zgorzkniałych upodobań. Już się pojawiły: Sztylet, Grzbiet, Strzała, Małpa, Ropucha. Na czole Małpy migotała mała, nędzna gwiazdka, którą uważał za słońce Ziemi. Nie był tego pewny, bo pojemniki z mapami zniszczył po wylądowaniu tutaj, na planecie Lemnos, jednak czuł, że ta pomniejsza kula ognista to właśnie Sol. Ta sama mglista gwiazdka stanowiła lewe oko Ropuchy. Chwilami Muller mówił sobie, że słońce nie może być widoczne na niebie świata oddalonego od Ziemi o dziewięćdziesiąt lat świetlnych, ale też bywały chwile, gdy wcale nie wątpił o tym, że je widzi. Konstelację nieco dalej w pobliżu Ropuchy nazwał Wagą, Szalami. Oczywiście te szale wisiały nierówno.

Nad planetą Lemnos świeciły trzy małe księżyce. Powietrze, chociaż rozrzedzone, nadawało się do oddychania. Muller dawno przestał zauważać, że za dużo wdycha azotu, za mało tlenu. Trochę brakowało dwutlenku węgla i dlatego prawie nigdy nie ziewał. Tym się jednak nie trapił. Mocno ściskając w ręce kolbę sztucera, szedł bez pośpiechu przez obce miasto w poszukiwaniu kolacji. To również należało do ustalonego trybu życia. Miał zapasy żywności na sześć miesięcy, zamknięte w chłodni radiacyjnej przy swojej kryjówce o pół kilometra od miejsca, gdzie się teraz znajdował, ale żeby je uzupełniać, wciąż jeszcze co noc wyruszał na łowy. W taki sposób zabijał czas. Zapasy chciał mieć nie tknięte w przewidywaniu owego dnia, gdy labirynt może go okaleczy bądź sparaliżuje. Bystrymi oczami wodził po załamujących się ostro ulicach. Wokół niego wznosiły się ściany, osłony, czyhały pułapki i zawiłości labiryntu. Oddychał głęboko. Idąc wysuwał ostrożnie jedną nogę i stawiał ją bardzo mocno, zanim podniósł drugą. Rozglądał się na wszystkie strony. Poświata trzech księżyców przeszywała i krajała jego cień, rozszczepiała na mniejsze podwójne cienie, pląsające i wyciągające się przed nim.

Usłyszał piskliwy sygnał wykrywacza masy, który miał przy lewym uchu. To oznaczało, że niedaleko jest jakieś zwierzę o wadze od 50 do 100 kilogramów. Nastawił wykrywacz na trzy poziomy, przy czym poziom środkowy obejmował zasięg zwierząt średniej wielkości — jadalnych. Wykrywacz poza tym sygnalizował zbliżanie się stworzeń ważących od 10 do 20 kilogramów, jak również wychwytywał emanacje zwierząt o wadze ponad 500 kilogramów. Małe zwierzątka potrafiły szybko skakać do gardła, natomiast wielkie bestie mogły stratować po prostu przez nieuwagę. Unikając jednych i drugich, Muller polował na zwierzęta średniej wielkości.

Przykucnął z bronią w pogotowiu. Zwierzęta, które błądziły po labiryncie na planecie Lemnos, dawały się zabijać bez żadnych forteli z jego strony. Zachowywały ostrożność, ostrzegały się wzajemnie, ale przez tych dziewięć lat obecności Mullera jakoś nie pojęły, że on jest drapieżnikiem. Najwidoczniej od milionów lat żadna inteligentna forma życia nie polowała na tej planecie, więc Muller ubijał je co noc bez trudu, a one dalej nie wiedziały, co to jest ludzkość. Jego jedyną troską w tym polowaniu było znajdowanie miejsc dla siebie bezpiecznych i osłoniętych tak, żeby koncentrując się na swojej zwierzynie nie paść ofiarą jakiegoś groźniejszego stworzenia. Kijem przymocowanym do napiętka lewego buta sprawdził, czy ściana za nim jest na tyle twarda, że go nie wchłonie. W porządku — spoista. Cofnął się, aż plecami dotknął jej chłodnej, gładkiej powierzchni z kamienia. Przyklęknął na lewe kolano na uginającym się lekko bruku. Ustawił sztucer do strzału. Był bezpieczny. Mógł czekać. Może trzy minuty tak minęły. Piski wykrywacza masy nadal wskazywały, że owo zwierzę pozostaje w promieniu stu metrów. Potem tonacja zaczęła wznosić się nieco pod wpływem ciepła coraz bliżej podchodzącego zwierzęcia. Czekał spokojnie. Wiedział, że ze swego stanowiska na skraju placu otoczonego zaokrąglonymi szklistymi przegrodami może ustrzelić każde zwierzę, jakie wyszłoby zza którejś z tych połyskliwych ścian o kształcie półksiężyca. Polował dzisiaj w Strefie E labiryntu, czyli w piątym sektorze licząc od centrum, jednym z najbardziej zdradzieckich. Rzadko kiedy zapuszczał się dalej niż do bezpiecznej stosunkowo Strefy D, ale w ten wieczór jakaś diabelska fantazja nakazała mu przyjść aż tutaj. Odkąd jako tako poznał labirynt, nigdy nie odważył się wkroczyć do Stref G i H po raz drugi, a do Strefy F doszedł tylko dwa razy. Tutaj jednak, w Strefie E, bywał może z pięć razy na rok.

Na prawo od niego wysuwał się zza jednej z tych szklistych przegród potrójny, w blaskach trzech księżyców, cień. Piski wykrywacza masy w zakresie zwierząt średnich osiągnęły ton szczytowy. Tymczasem najmniejszy z księżyców, Atropos, sunąc po niebie zawrotnie, zmienił układ cienia, kontury się rozdzieliły, czarna pręga przecięła dwie inne czarne pręgi. To był cień ryja, Muller wiedział. Jeszcze sekunda. Zobaczył swoją ofiarę — zwierzę wielkości dużego psa, całe brunatne, tylko z pyskiem szarym, garbate, szpetne, wyraźnie mięsożerne. Przez kilka pierwszych swoich lat na Lemnos Muller wolał nie ubijać zwierząt mięsożernych, myśląc, że ich mięso nie będzie smaczne. Polował na miejscowe odpowiedniki krów i owiec — łagodne kopytne zwierzęta, które chodziły po labiryncie błogo skubiąc trawę w ogrodach. Dopiero wtedy, gdy delikatne mięso mu się przejadło, upolował stworzenie wyposażone w szpony i kły, żerujące na tych roślinożernych, i ku jego zdumieniu befsztyki okazały się znakomite. Teraz patrzył, jak na plac wychodzi takie właśnie zwierzę. Widział długi ryj, rozedrgany. Słyszał prychanie. Ale najwidoczniej zapach człowieka nie oznaczał dla tego zwierzęcia nic.

Pewne siebie, chełpliwie ruszyło przez plac i tylko chrobotały niewsuwalne pazury na gładkim bruku. Muller złożył się do strzału, celując uważnie już to w garb, już to w zad. Miał sztucer samoczynnie ustawiający się na cel, więc trafiłby automatycznie, ale pomimo to zawsze regulował celownik. Bo niezupełnie, można by powiedzieć, zgadzał się z tym swoim sztucerem, którego funkcją było zabijać, tylko zabijać, gdy jemu chodziło o jedzenie. I łatwiej przecież zadać sobie fatygę wycelowania, niż przekonać sztucer, że strzał w miękki, soczysty garb rozerwałby najsmaczniejsze mięso. Sztucer wybierając cel najdogodniejszy, przestrzeliłby garb aż do kręgosłupa i co z tego? Muller lubił polować z większą finezją.

Wybrał miejsce na karku o piętnaście centymetrów od garbu: tam, gdzie kręgosłup łączy się z czaszką. Trafił. Zwierzę ociężale przewróciło się na bok. Podszedł tak szybko, jak tylko się odważył, z zachowaniem wszelkiej ostrożności. Sprawnie odkrajał części nieistotne — łapy, łeb, brzuch — i rozpylił lak spożywczy na mięso, które wyciął z garbu. Również i z zadu wyciął gruby befsztyk, po czym przymocował sobie oba połcie paskiem rzemiennym u ramion. Odwrócił się. Odnalazł zygzakowatą trasę, jedyną, która wiodła bezpiecznie do centrum labiryntu. Za niecałą godzinę mógł już być w swoim schronieniu w sercu Strefy A.

W połowie drogi przez plac ni stąd, ni zowąd usłyszał nieznany głos.

Zatrzymał się i obejrzał. Trzy nieduże stworzonka biegły cwałem do ubitego zwierzęcia. Ale to nie chrobot pazurów tych trzech ścierwojadków teraz słyszał. Czyżby labirynt przygotowywał jakąś nową diabelską niespodziankę? Dolatywało ciche dudnienie, przygłuszone chrapliwym pulsowaniem o średniej częstotliwości, zbyt przeciągłe jak na ryk któregoś z dużych zwierząt. Czegoś takiego nie słyszał tu nigdy dotąd.

Właśnie: nie słyszał tutaj. Zaczął przetrząsać zakamarki pamięci. I po chwili już wiedział, że przecież zna ten odgłos. Podwojone buczenie z wolna cichnące w dali — co to jest?

Ustalił kierunek. To chyba dolatuje z góry znad prawego ramienia. Spojrzał tam i zobaczył tylko potrójną kaskadę ścian wewnętrznych labiryntu spiętrzonych kondygnacja nad kondygnacją. A w górze? Popatrzył na jasne już od gwiazd niebo: Małpa, Ropucha, Waga.

Przypomniał sobie, co to za odgłos.

Statek: statek kosmiczny przechodzący z podprzestrzeni na napęd jonowy przed lądowaniem na planecie. Buczenie kanałów wydechowych, pulsowanie silników utraty szybkości przesunęły się nad labiryntowym miastem. Nie słyszał tego od dziewięciu lat, czyli od dnia, gdy rozpoczął życie na swym dobrowolnym wygnaniu. A więc przybyli goście przypadkowo wtargnęli w jego samotność albo może go wytropiono. Czego oni tu chcą? Muller kipiał gniewem. Czyż nie dosyć już miałem ludzi i ludzkiego świata! Czy muszą zakłócać mi spokój tutaj? Stał sztywno na nogach szeroko rozstawionych. A przecież jednocześnie cząstką umysłu jak zawsze badał, czy nie ma niebezpieczeństwa, nawet teraz gdy ponuro patrzył w stronę prawdopodobnego miejsca lądowania statku. Nie chciał mieć nic wspólnego z Ziemią ani z mieszkańcami Ziemi. Nasrożył się widząc nikły punkt światła w oku Ropuchy, w czole Małpy.

Nie dostaną się do mnie, zadecydował.

Umrą w tym labiryncie i kości ich połączą się z innymi kośćmi, od miliona lat rozrzuconymi po korytarzach zewnętrznych.

A jeśli uda im się wejść tak, jak jemu się udało…?

No, wtedy będą musieli z nim walczyć. Zrozumieją, że to niełatwe. Uśmiechnął się bezlitośnie, poprawił ładunek, który niósł na barkach, i całą uwagę zwrócił na swoją drogę powrotną. Wkrótce był już w Strefie C, bezpieczny. Doszedł do swej kwatery. Schował mięso. Przygotował sobie kolację. Głowa rozbolała go straszliwie. Po dziewięciu latach znowu nie jest sam na świecie. Wtargnięto w jego samotność. Znowu. Czuł się zdradzony. Przecież nie chciał od Ziemi nic więcej poza odosobnieniem, i nawet tego Ziemia nie chce mu dać. Ale ci ludzie pożałują, jeżeli zdołają dotrzeć do niego w labiryncie. Jeżeli…

2

Statek kosmiczny wyszedł z podprzestrzeni trochę za późno, prawie na samej granicy atmosfery Lemnos. Charles Boardman nie był z tego zadowolony. Od samego siebie wymagając doskonałości, wymagał, żeby inni też spisywali się doskonale. Zwłaszcza piloci.

Ale nie okazał irytacji. Uderzeniem kciuka pobudził ekran do życia i ściana kabiny zakwitła żywym obrazem planety w dole. Chmury prawie nie przesłaniały jej powierzchni: widział świetnie poprzez atmosferę. Pośrodku rozległej równiny rysowały się kręgi fałd o konturach widocznych nawet z wysokości stu kilometrów. Odwrócił się do młodego człowieka, siedzącego przy nim, i powiedział:

— No, proszę, Ned. Labirynt Lemnos. I Dick Muller w sercu tego labiryntu!

Ned Rawlins ściągnął wargi.

— Taki duży? Ma chyba setki kilometrów wszerz.

— Widać tylko zewnętrzne obwałowanie. Labirynt jest otoczony kolistymi ścianami wysokimi na pięć metrów. Długość obwodu zewnętrznego wynosi tysiąc kilometrów. Ale…

— Tak, ja wiem — przerwał Rawlins. I natychmiast zaczerwienił się z ową rozbrajającą naiwnością, którą Boardman uważał za tak uroczą i którą wkrótce miał wykorzystać do swoich celów. — Przepraszam cię, Charles. Nie zamierzałem ci przerywać.

— Nie szkodzi. O co chciałeś zapytać?

— Ta ciemna plama w obrębie ścian… to jest miasto?

Boardman przytaknął.

— Miasto-labirynt. Dwadzieścia albo i trzydzieści kilometrów średnicy… Bóg jeden wie, przed iloma milionami lat zostało wybudowane. Tam właśnie znajdziemy Mullera.

— Jeżeli zdołamy dostać się do środka.

— Gdy dostaniemy się do środka.

— Tak, tak, oczywiście. Gdy dostaniemy się do środka — sprostował Rawlins, znów zarumieniony. Uśmiechnął się szybko, serdecznie. — Chyba niemożliwe, żebyśmy nie trafili do wejścia, prawda?

— Muller trafił — odrzekł Boardman spokojnie. — Teraz tam jest.

— Ale trafił pierwszy. Wszystkim innym, którzy próbowali, nie udało się. Więc dlaczego my…

— Próbowało niewielu — powiedział Boardman. — I to bez odpowiedniego wyposażenia. My damy sobie radę, Ned. Musimy. Więc zamiast myśleć o tym, ciesz się lądowaniem.

Statek kosmiczny, rozkołysany, obniżał lot za prędko, stwierdził Boardman odczuwając dotkliwie utratę szybkości. Nie znosił tych podróży międzyplanetarnych, a już najbardziej nie znosił lądowania. Ale to była podróż konieczna. Rozparł się wygodnie w swej kolebce z pianki i wygasił ekran. Ned Rawlins jeszcze siedział wyprostowany, z oczami pałającymi podnieceniem. Jak cudownie być młodym, pomyślał Boardman, sam nie wiedząc, czy jest w tej refleksji sarkazm. Z pewnością ten chłopiec ma mnóstwo siły i zdrowie, i inteligencję większą, niż mi się chwilami wydaje. Obiecujący młodzik, jak powiedziano by kilka stuleci temu. Czy ja też byłem za młodu taki? Miał jednak wrażenie, że zawsze był dojrzały — bystry, rozważny, zrównoważony. Teraz, ukończywszy osiemdziesiąt lat, a więc mając prawie pół życia za sobą, potrafił osądzić siebie obiektywnie, a przecież wątpił, czy jego osobowość zmieniła się pod jakimkolwiek względem od czasów, gdy dochodził do wieku lat dwudziestu. Opanował należycie rzemiosło, jakim jest kierowanie ludźmi: jest teraz mądrzejszy, ale charakter jego pozostał nie zmieniony. Natomiast młody Ned Rawlins będzie za sześćdziesiąt parę lat człowiekiem zupełnie innym — niewiele zachowa cech żółtodzioba siedzącego tu w sąsiedniej kolebce. Sceptycznie Boardman przypuszczał, że ta właśnie misja okaże się próbą ogniową, która pozbawi Neda naiwności.

Przymknął oczy, gdy statek wszedł w końcową fazę przed lądowaniem. Siła ciążenia zawładnęła jego starczym ciałem. W dół. W dół. W dół. Ileż lądowań na planetach już odbył, zawsze pełen podobnej odrazy. Praca dyplomaty wciąż zmusza do przenoszenia się z miejsca na miejsce. Boże Narodzenie na Marsie, Wielkanoc w jednym ze światów Centaura, Zielone Świątki na którejś z cuchnących planet Rigel i teraz ta misja — najbardziej skomplikowana ze wszystkich. Człowiek przecież nie został stworzony po to, by tak pędzić od gwiazdy do gwiazdy, rozmyślał Boardman. Zatraciłem już poczucie ogromu wszechświata. Powiadają, że żyjemy w najwspanialszej erze ludzkości, ale mnie się wydaje, że człowiek może posiadać wiedzę nieporównanie szerszą znając każdy atom jednej jakiejś złocistej wyspy na błękitnym morzu, zamiast trawić tak czas na przejażdżkach po wszystkich światach.

Zdawał sobie sprawę, że pod wpływem przyciągania Lemnos, nad którą statek tak szybko opadał, twarz mu się wykrzywiła. Mięsiste policzki obwisły mu, już nie mówiąc o wałkach tłuszczu zniekształcających jego figurę. Był pulchny, miał wygląd łakomczucha, z niewielkim jednak wysiłkiem mógłby odzyskać dobrą formę, modną linię człowieka nowoczesnego. To przecież era, gdy ludzie o sto dwadzieścia lat starsi od niego mogą wyglądać młodo, jeżeli im na tym zależy. Ale on już w początkach swojej kariery dyplomatycznej postanowił wyglądać staro. Nazwijmy to inwestycją. Co tracił na szyku, zyskiwał na autorytecie. Wybrał sobie zawód: sprzedawanie dobrych rad rządom świata, a rządy nigdy nie lubią kupować dobrych rad od ludzi o wyglądzie chłopięcym. Przez lat już czterdzieści zachowywał powierzchowność człowieka pięćdziesięciopięcioletniego i spodziewał się, że te pozory siły i energii wieku średniego utrzyma przez następne pół stulecia. Później, u schyłku kariery, pozwoli, by czas znowu przestał go oszczędzać. Wtedy niech włosy mu osiwieją, policzki niech się zapadną. Będzie udawał, że ma lat osiemdziesiąt, odgrywając rolę raczej Nestora niż Ulissesa. Na razie jednak w wykonywaniu zawodu pomagały mu pozory tylko lekkiego zaniedbania.

Był niskiego wzrostu, ale tak barczysty, że z łatwością dominował nad każdą grupą przy stole konferencyjnym. Jego szerokie ramiona, wypukła klatka piersiowa i długie ręce lepiej pasowałyby do olbrzyma. Gdy wstawał, okazywało się, że jest niski, ale siedząc mógł budzić lęk. Przekonał się nieraz, że i ta cecha jest użyteczna, więc nigdy nie próbował jej zmieniać. Człowiek bardzo wysoki nadawałby się raczej do rozkazywania niż do udzielania rad, a on, Boardman, nigdy nie pragnął rozkazywać. Wolał sprawować władzę w sposób subtelniejszy. I przecież będąc niski, a wyglądając na wysokiego mógł sprawować kontrolę nad mocarstwami. Sprawy mocarstw załatwia się na siedząco.

Wyglądał zresztą jak władca. Podbródek pomimo pulchności ostro zarysowany, nos gruby, szeroki, mocny, usta zarówno stanowcze, jak zmysłowe, brwi ogromne, krzaczaste, czarne pasma włosów jak futro wyrastające z masywnego czoła, które mogłoby zatrwożyć Neandertalczyka. Za uszami włosy mu opadały szorstkie i długie. Trzy pierścienie nosił na palcach: jeden żyroskop w platynie oraz dwa rubiny z ciemną matową inkrustacją z U238. Ubierał się skromnie, tradycyjnie — lubił grube tkaniny i krój niemal średniowieczny. W jakiejś innej epoce może odpowiadałaby mu rola kardynała-światowca bądź ambitnego premiera. Z pewnością byłby ważną personą na każdym dworze i w każdych czasach. Był więc ważną personą teraz. Cenę tego stanowiły trudy podróży. Wkrótce miał wylądować na jeszcze jednej obcej planecie, gdzie powietrze pachnie nie tak jak trzeba, siła przyciągania jest odrobinę za duża i słońce ma barwę inną niż słońce Ziemi. Zasępił się. Jak długo jeszcze będzie trwało to lądowanie.

Spojrzał na Neda Rawlinsa. Chłopak dwudziestodwuletni, dwudziestotrzyletni może: naiwniak, chociaż dorosły na tyle, by wiedzieć o życiu więcej, niż to okazuje. Wysoki, banalnie przystojny bez pomocy chirurgii plastycznej: włosy blond, oczy niebieskie, usta szerokie, ruchliwe, zęby olśniewająco białe. Ned to syn obecnie już nieżyjącego teoretyka łączności, który był jednym z najbliższych przyjaciół Richarda Mullera. Ten właśnie związek chyba umożliwi przeprowadzenie z Mullerem pertraktacji trudnych i delikatnej natury.

— Charles, niedobrze się czujesz? — zapytał Rawlins.

— Przeżyję to. Zaraz wylądujemy.

— Wolno schodzimy, prawda?

— Teraz to już tylko minuta — powiedział Boardman.

Twarz chłopca jakoś nie ulegała sile przyciągania Lemnos. Tylko lewy policzek lekko mu się wyciągnął, i nic poza tym. Niesamowity był wyraz pozornego szyderstwa na tym promiennym młodzieńczym obliczu.

— Już zaraz — wymamrotał Boardman i znów przymknął oczy.

Statek dotknął powierzchni planety. Kanały wydechowe zaprzestały swojej pracy. Silniki utraty szybkości warknęły po raz ostatni. Nastąpił końcowy, oszałamiający moment niepewności, po czym amortyzatory mocno uczepiły się gruntu i ryk lądowania ucichł. Jesteśmy na miejscu, pomyślał Boardman. Teraz ten labirynt. Teraz pan Richard Muller. Zobaczymy, czy zmienił się w ciągu tych dziewięciu lat na lepsze. Może już jest zupełnie zwykłym człowiekiem. Jeżeli tak, Boże, pomóż nam wszystkim.

3

Ned Rawlins dotychczas nie podróżował dużo. Zwiedził tylko pięć światów, z tego trzy w swoim systemie macierzystym. Gdy miał lat dziesięć, ojciec zabrał go na wycieczkę letnią po Marsie. W dwa lata później był na Wenus i na Merkurym. I po ukończeniu szkoły w wieku lat szesnastu otrzymał nagrodę w formie wycieczki poza system słoneczny aż na Alpha Centauri IV. Po czym w trzy lata później odbył smutną podróż do systemu Rigel, żeby sprowadzić do domu zwłoki ojca po owej słynnej katastrofie.

Nie jest to rekord podróżowania w czasach, gdy dzięki wykorzystaniu napędu podprzestrzennego przeloty z jednej konstelacji w drugą są niewiele trudniejsze niż przelot z Europy do Australii. Rawlins zdawał sobie z tego sprawę. Ale wiedział, że czeka go jeszcze niejedna podróż w karierze dyplomatycznej. Charles Boardman zawsze powtarzał, że podróże międzyplanetarne nudzą się szybko i uganianie się po wszechświecie to ostatecznie jeszcze jeden ciężki obowiązek. Rawlins kładł to na karb znużenia człowieka prawie cztery razy starszego niż on, jakkolwiek wbrew woli podejrzewał, że Boardman nie przesadza.

Dobrze, niech sobie kiedyś przyjdzie to znużenie. A w tej chwili Ned Rawlins stanął na nieznanej planecie po raz szósty w swym młodym życiu i sprawiło mu to wielką przyjemność. Statek już wylądował na wielkiej równinie otaczającej labirynt Mullera. Obwałowanie samego labiryntu rozciągało się w promieniu stu kilometrów na południowy wschód. Była teraz północ po tej stronie planety Lemnos. Doba tutaj trwała trzydzieści godzin, a rok — dwadzieścia miesięcy. Teraz na tej półkuli nastała jesień i robiło się zimno. Członkowie załogi statku wyładowywali wyrzutniki, z których w jednej chwili miały wyskoczyć namioty. Charles Boardman w grubej futrzanej pelerynie stał na uboczu tak zadumany, że Rawlins nie śmiał do niego podejść. Zawsze odnosił się do Boardmana z dziwną czcią, pełną lęku. Wiedział, że to cyniczny, stary drań, ale pomimo to nie mógł go nie podziwiać. Boardman jest rzeczywiście wielkim człowiekiem, myślał. Takich nie spotyka się wielu. Ojciec był chyba jednym z nich. I swego czasu Dick Muller… (Rawlins oczywiście miał dopiero dwanaście lat, gdy Muller popadł w szkaradne tarapaty i zmarnował sobie życie). No, ale znać aż trzech takich ludzi w ciągu swoich pierwszych lat dwudziestu to doprawdy przywilej. Żebym tylko zrobił karierę bodaj w połowie tak wspaniałą jak Boardman. Rzecz jasna, brak mi przebiegłości Boardmana i nigdy jej się nie nauczę. Ale mam inne zalety — pewną uczciwość, której Boardman nie ma. Mogę być przydatny na swój własny sposób, myślał Rawlins. Zastanowił się jednak, czy nie żywi nadziei zbyt naiwnej.

Wciągnął głęboko w płuca to obce powietrze. Popatrzył na niebo, rozmigotane nie znanymi gwiazdami, szukając daremnie jakiegoś swojskiego układu. Mroźne podmuchy wiatru przemiatały równinę. Pusta jest ta planeta, martwa.

Czytał kiedyś o Lemnos w szkole: jedna z prastarych planet, niegdyś zamieszkała przez istoty niewiadomego gatunku, ale od tysiąca stuleci opuszczona, bez życia. Nic nie pozostało z owych jej mieszkańców poza skamieniałymi kośćmi i resztkami artefaktów — i tym labiryntem. Zabójczy labirynt zbudowany przez nieznane istoty otacza miasto zmarłych, które wydaje się omal nie naruszone mijaniem czasu.

Archeolodzy badali to miasto z powietrza, sondując je czujnikami, rozczarowani do głębi niemożnością wkroczenia tam bezpiecznie. Było już dwanaście ekspedycji na Lemnos i żaden z owych zespołów nie zdołał wejść do labiryntu: śmiałkowie szybko padali ofiarą pułapek sprytnie zastawionych w strefie zewnętrznej. Ostatni wysiłek, żeby się tam dostać, uczyniono przed pięćdziesięciu mniej więcej laty. Richard Muller, który wylądował później na tej planecie, szukając miejsca, żeby się ukryć przed ludzkością, pierwszy znalazł właściwą trasę.

Rawlins rozważał, czy uda się nawiązać łączność z Mullerem. Zastanowił się także, ilu spośród jego towarzyszy podróży umrze przed wejściem do labiryntu. To, że on może umrzeć również, jakoś nie przyszło mu na myśl. Śmierć dla takich młodych jak on jest wciąż jeszcze czymś, co zdarza się tylko innym ludziom. A niejeden z tych, którzy pracowali teraz przy rozbijaniu obozu, miał w ciągu najbliższych dni ponieść śmierć.

Dumając o tym Rawlins zobaczył, jak nie znane mu zwierzę wychodzi zza piaszczystego pagórka w pobliżu. Przyjrzał się temu zwierzęciu ciekawie. Wyglądało trochę jak duży kocur, ale pazury miało niewsuwalne i w pysku mnóstwo zielonkawych kłów. Świetliste pręgi nadawały szczupłym bokom jaskrawość. Nie mógł zrozumieć, po co drapieżnikowi taka jaśniejąca skóra, jeśli to nie jest źródłem promieniowania stanowiącego coś w rodzaju przynęty.

Zwierzę podeszło do niego na odległość dwunastu metrów, popatrzyło obojętnie, odwróciło się ruchem pełnym gracji i pokłusowało w stronę statku. Połączenie dziwnego piękna, siły i groźby w tym stworzeniu było wprost urzekające.

Zwierzę zbliżało się teraz do Boardmana. Boardman dobył broń.

— Nie! — Rawlins nagle usłyszał swój wrzask. — Nie zabijaj, Charles! Ono chce tylko popatrzeć na nas z bliska…!

Boardman strzelił.

Zwierzę podskoczyło, skurczyło się w powietrzu i klapnęło z łapami rozciągniętymi. Rawlins podbiegł wstrząśnięty. Nie trzeba było zabijać, pomyślał. To stworzenie przyszło na zwiady. Jakże paskudnie Charles postąpił!

Nie zdołał się opanować i wybuchnął gniewnie:

— Nie mogłeś poczekać chwilę, Charles? Może ono by samo odeszło! Dlaczego…

Boardman uśmiechnął się. Skinieniem przywołał jednego z członków załogi i ten człowiek rozsnuł z rozpylacza sieć wokół leżącego zwierzęcia. Gdy poruszyło się odurzone, powlókł je do statku. Łagodnie Boardman powiedział:

— Tylko je oszołomiłem, Ned. Część kosztów tej podróży pokryje federalny ogród zoologiczny. Czy myślałeś, że aż tak pochopnie morduję?

Rawlins poczuł się bardzo mały i głupi.

— No… właściwie ja… To znaczy…

— Zapomnijmy o tym. A raczej nie, postaraj się nie zapominać o niczym. I wyciągnij z tego nauczkę: należy się zastanowić, zanim zacznie się wrzeszczeć bzdury.

— Ale gdybym czekał, a ty rzeczywiście byś je zabił…

— Wtedy za cenę życia biednego zwierzęcia dowiedziałbyś się o mnie czegoś brzydkiego. I może by ci się przydała znajomość faktu, że prowokuje mnie do mordowania wszystko, co jest obce i ma ostre zęby. Ale tyś przedwcześnie narobił hałasu. Gdybym chciał zabić, przecież twój wrzask nie wpłynąłby na moją decyzje. Może by co najwyżej przeszkodził mi trafić i padłbym ofiarą rannej rozjuszonej bestii. Więc zawsze wybieraj odpowiedni moment, Ned. Najpierw trzeźwo oceń sytuację; lepiej czasami pozwolić, żeby coś się stało, niż działać zbyt pochopnie. — Boardman mrugnął. — Obraziłem cię, chłopcze? Swoim krótkim wykładem sprawiłem, że czujesz się jak idiota?

— Ależ skąd, Charles. Daleki jestem od udawania, że nie muszę się jeszcze wielu rzeczy nauczyć.

— I chciałbyś uczyć się ode mnie, pomimo że jestem takim denerwującym starym łotrem?

— Charles, ja…

— Przepraszam, Ned. Nie powinienem ci dokuczać. Miałeś rację próbując mnie powstrzymać od ubicia tego zwierzęcia. Nie twoja wina, że nie zrozumiałeś, co zamierzam zrobić. Ja na twoim miejscu zachowałbym się akurat tak samo.

— Uważasz jednak, że niepotrzebnie się pośpieszyłem, zamiast zbadać sytuację, kiedy ty pociągnąłeś za spust pistoletu z pociskami oszałamiającymi? — zapytał Rawlins zakłopotany.

— Chyba niepotrzebnie.

— Sam sobie przeczysz, Charles.

— Brak konsekwencji to mój przywilej — powiedział Boardman. — Mój kapitał nawet — parsknął beztrosko śmiechem. — Wyśpij się dobrze dziś w nocy. Jutro polecimy nad labirynt i sporządzimy prowizoryczną mapę, a potem zaczniemy wysyłać tam ludzi. Myślę, że będziemy rozmawiali z Mullerem nie później niż za tydzień.

— I on zechce współpracować?

Po grubo ciosanej twarzy Boardmana przemknął cień.

— Z początku nie zechce. Będzie zawzięty, będzie opluwał nas jadem. Ostatecznie jesteśmy tymi, którzy go odtrącili. Dlaczego miałby pomagać teraz ludziom Ziemi? Ale on ostatecznie nam pomoże, Ned, bo w gruncie rzeczy jest człowiekiem honoru, a honor to coś, co nigdy nie ulega zmianie, bez względu na to, jak bardzo jest się chorym, samotnym i udręczonym. Prawdziwego honoru nie pozbawi nawet nienawiść. Tobie, Ned, nie potrzebuję o tym mówić, bo sam jesteś człowiekiem takiego pokroju. Nawet ja mam swoisty honor. Jakoś nawiążemy z Mullerem kontakt. Nakłonimy go, żeby wyszedł z tego przeklętego labiryntu i pomógł nam.

— Mam nadzieję, że tak będzie, Charles — Rawlins zawahał się. — Ale jak podziała na nas… zetknięcie się z nim? Chodzi mi o jego chorobę… wpływ na otoczenie…

— Niedobrze. Bardzo niedobrze.

— Widziałeś go, prawda, już po tym, co się stało?

— Owszem. Wiele razy.

Rawlins powiedział:

— Naprawdę nie potrafię sobie wyobrazić, że jestem tuż przy kimś i cała jego jaźń bluzga na mnie… Bo tak się to dzieje, przy spotkaniu z Mullerem, prawda?

— To zupełnie jakby się weszło do wanny pełnej kwasu — powiedział Boardman z wahaniem. — Można do tego przywyknąć, ale polubić tego nie można nigdy, czuje się ogień na całej skórze. Szpetota, strach, zachłanność, choroby… tryskają z Mullera jak fontanna gnoju.

— Powiedziałeś, że on ma honor… czyli jest przyzwoitym człowiekiem.

— Był. — Boardman popatrzył w stronę dalekiego labiryntu. — I chwała Bogu. Ale to kubeł zimnej wody na głowę, prawda, Ned? Jeżeli taki wspaniały człowiek jak Dick Muller ma w mózgu te wszystkie plugastwa, cóż kryje się w mózgach zwykłych ludzi? Tych stłamszonych ludzi, prowadzących swoje stłamszone życie? Tylko zesłać na ich podobne nieszczęście jak to, które spotkało Mullera, a ten ogień bijący od nich spaliłby wszystkie umysły na przestrzeni wielu lat świetlnych.

— Muller miał na Lemnos sporo czasu, żeby spalać się sam w swojej niedoli — zauważył Rawlins. — Co będzie, jeżeli już w ogóle nie można się do niego zbliżyć? Co będzie, jeżeli to, co z niego promieniuje, jest tak mocne, że tego nie wytrzymamy?

— Wytrzymamy — powiedział Boardman.

Rozdział drugi

1

W labiryncie Muller zastanawiał się nad sytuacją i rozważał swoje możliwości. W mlecznozielonych wnękach wizjoskopu były obrazy statku kosmicznego, plastykowych kopuł, które wyrastały obok, i krzątaniny maleńkich postaci. Żałował teraz, że nie może znaleźć aparatury kontrolującej zbiornik wizji: obrazy były zamglone. Ale i tak uważał, że ma szczęście mogąc korzystać z tego urządzenia. Wiele prastarych aparatów w tym mieście straciło swoją użyteczność bardzo już dawno wskutek rozkładu jakichś zasadniczych części. Zdumiewająca jednak ilość przetrwała wieki i dobry ich stan świadczył o wspaniałej technice tych, którzy niegdyś je wykonali. Cóż, kiedy Muller zdołał odkryć, do czego służą tylko nieliczne, a i nimi posługiwał się w sposób daleki od doskonałości.

Obserwował mgliste postacie swoich bliźnich — ludzi zajętych rozbijaniem obozu na równinie — i zastanawiał się, jaką nową udrękę dla niego przygotowują.

Zrobił wszystko, żeby zatrzeć za sobą wszelkie ślady, gdy odleciał z Ziemi. Wynajmując rakietę międzyplanetarną wypełnił formularz lotu kłamliwie, podając, że leci na Sigma Draconis. W czasie podróży musiał oczywiście przelecieć przez trzy stacje monitorowe, ale na każdej z nich zarejestrował dla zmylenia wielki lot okrężny po galaktyce, trasę starannie obmyśloną, żeby nikt nie wiedział, gdzie on się znajduje.

Normalna kontrola porównawcza wszystkich stacji monitorowych musiała ujawnić, że te trzy jego kolejne oświadczenia są jedną wielką bzdurą, liczył jednak na to, że zdąży przed najbliższą regularną kontrolą ukończyć lot i zniknąć. Najwidoczniej udało się, ponieważ nowe statki pościgowe nie leciały za nim.

W pobliżu planety Lemnos dokonał ostatniego zwodniczego manewru, pozostawiając swoją rakietę na orbicie parkingowej i opuszczając się na Lemnos w kapsule. Tymczasem bomba zegarowa rozsadziła rakietę i rozrzuciła jej cząsteczki po miliardzie krzyżujących się orbit we wszechświecie. Trzeba by doprawdy jakiegoś fantastycznego komputera, żeby obliczyć wspólne źródło tych cząsteczek. Bomba została zaprojektowana tak, że na każdy metr kwadratowy powierzchni objętej eksplozją przypadało pięćdziesiąt wektorów fałszywych, co istotnie na określony czas uniemożliwiało pracę traserom. A czasu Muller potrzebował niedużo — powiedzmy sześćdziesiąt lat. Odleciał z Ziemi jako człowiek prawie sześćdziesięcioletni; normalnie mógłby się spodziewać jeszcze co najmniej stu lat życia w pełni sił, ale na Lemnos bez lekarzy, zdany na leczenie się tylko za pomocą nie najlepszego diagnostatu, wiedział, że będzie miał szczęście, jeżeli dożyje lat stu dziesięciu, co najwyżej stu dwudziestu. Sześćdziesiąt lat samotności i spokojna śmierć w odosobnieniu, to było już wszystko, czego żądał od losu. Ale właśnie teraz, po dziewięciu latach, wtargnęli w jego zacisze intruzi.

Czy rzeczywiście jakoś go wytropili?

Doszedł do wniosku, że wytropić go nie mogli. Bo po pierwsze: zastosował przecież wszelkie możliwe środki ostrożności. Po drugie: nie mają żadnego powodu, żeby go ścigać. Nie jest zbiegiem, którego należy sprowadzić z powrotem na Ziemię i oddać w ręce sprawiedliwości. Jest po prostu człowiekiem dotkniętym okropną chorobą ducha: odczuwa wstręt na widok swoich ziemskich bliźnich, więc z pewnością ludzie Ziemi są radzi, że się go pozbyli. Był tam zakałą, żywym wyrzutem dla nich, wezbranym zbiornikiem winy i żałości, plamą na sumieniu swojej planety. Zrozumiał, że największym dobrodziejstwem, jakie mógłby wyświadczyć ludziom, będzie usunięcie się spośród nich, więc usunął się całkowicie. Przecież nie czyniliby żadnych wysiłków, żeby szukać kogoś tak nienawistnego.

A zatem kim są ci intruzi?

Przypuszczał, że to archeolodzy. Martwe miasto Lemnos niebezpiecznie ich fascynuje — fascynuje wszystkich. Dotychczas jednak miał nadzieję, że pułapki labiryntu nadal będą zniechęcać do badań. Miasto zostało odkryte przed stu laty, ale później planetę Lemnos omijano z bardzo konkretnej przyczyny. On sam wiele razy widział zwłoki tych, którzy daremnie usiłowali wejść do labiryntu. Jeśli dostał się tutaj, to dlatego, że zdesperowany gotów był ponieść taką śmierć, a jednocześnie przemożna ciekawość nakazywała mu dostać się do środka labiryntu i wyjaśnić tę tajemnicę, już nawet pomijając fakt, że właśnie w labiryncie widział dla siebie schronienie. Dostał się, jest tutaj, ale intruzi przybyli.

Nie wejdą tu, zadecydował.

Wygodnie ulokowany w sercu labiryntu, dysponował dostateczną ilością urządzeń wykrywających, żeby śledzić, choćby niedokładnie, ruchy wszystkich żywych stworzeń na zewnątrz. W ten sposób widział, jak ze strefy do strefy wędrują zwierzęta, na które polował, a także wielkie bestie, których musiał się wystrzegać. W pewnej mierze mógł mieć pod kontrolą pułapki labiryntu, będące właściwie pułapkami tylko biernymi, ale mogące w odpowiednich warunkach posłużyć w walce z jakimś wrogiem. Nieraz gdy drapieżne zwierzę o rozmiarach słonia parło ku centrum labiryntu, wrzucał je do jamy podziemnej w Strefie Z. Teraz zadał sobie pytanie, czy użyłby tych środków obronnych przeciwko istotom ludzkim, gdyby przeniknęły tak daleko. Nie znajdował na to odpowiedzi. W gruncie rzeczy ludzie nie budzili w nim nienawiści: tylko wolał, żeby zostawili go samego w tym, co uchodziło za spokój.

Patrzył na ekrany. Zajmował niską sześciokątną komorę — najwidoczniej jedno z mieszkań w centrum miasta — z wbudowanymi w ścianę wizjoskopami. Ponad rok badał, które części labiryntu odpowiadają obrazom na ekranach: ale cierpliwie umieszczając znaki orientacyjne, wreszcie dopasował te matowe, zamglone obrazy do połyskliwych ulic i placów. Sześć ekranów w najniższym rzędzie ściany ukazywało tereny Stref od A do F. Kamery, czy cokolwiek to było, obracały się po torze półkolistym, pozwalając z ukrycia patrolować okolice wejść do poszczególnych stref. Ponieważ tylko jedno wejście do danej strefy było dostępne, a u wszystkich innych czyhała zagłada, mógł zawsze z dobrym dla siebie skutkiem obserwować zbliżanie się zwierząt poszukujących żeru. Co się dzieje u wejść zdradliwych, wcale go nie obchodziło; stworzenia, które próbowały dostać się tamtędy, musiały przecież zginąć.

Na wyższym parapecie ekrany: siódmy, ósmy, dziewiąty i dziesiąty przekazywały obrazy chyba ze Stref G i H, najbardziej wysuniętych na zewnątrz, największych i najbardziej niebezpiecznych. Muller wolał nie ryzykować i nie wracać do nich dla szczegółowego sprawdzenia tej hipotezy: wystarczało mu, że na tych czterech ekranach widzi obrazy z najbardziej wysuniętych miejsc w obrębie labiryntu. Nie ma sensu — myślał — znów się narażać na takie niebezpieczeństwa, tylko po to, by zbadać pułapki dokładniej. Ekrany jedenasty i dwunasty przekazywały widok równiny poza labiryntem — równiny obecnie okupowanej przez statek międzyplanetarny z Ziemi.

Niewiele innych urządzeń, które pozostawili pradawni budowniczowie labiryntu, miało taką wartość informacyjną. Pośrodku centralnego placu w mieście stał pod ochronnym kloszem kryształowym kamień dwunastoboczny o barwie rubinowej i w jego wnętrzu tykał i tętnił nieprzerwanie jakiś misterny mechanizm. Muller przypuszczał, że to pewnego rodzaju zegar atomowy odmierzający czas w jednostkach przyjętych wtedy, gdy go skonstruowano. Ten kamień ulegał okresowym zmianom: rubinowa powierzchnia mętniała, przybierała kolor granatowy, a nawet czarny, kamień kołysał się na swojej podstawie. Muller, chociaż starannie te zmiany rejestrował, jeszcze nie rozumiał ich znaczenia. Nie mógł nawet się zorientować, co to za regularność. Metamorfozy te nie zdarzały się przypadkiem, ale ich miarowości ani rusz nie pojmował.

Na każdym z ośmiu rogów tego placu stał metalowy kanciasty słup, o wysokości może sześciu metrów. W ukrytych łożyskach obracały się te słupy stopniowo przez cały rok, a więc były to chyba kalendarze. Muller wiedział, że pełny ich obrót następuje co trzydzieści miesięcy, czyli w czasie, w którym dopełnia się jedno okrążenie Lemnos wokół jej ponurego, pomarańczowego słońca, ale podejrzewał, że te błyskające pylony mają jakiś głębszy cel. Od dawna badał to bez skutku.

Na ulicach Strefy A stały w równych odstępach klatki o prętach wyciosanych z jakiegoś kamienia w rodzaju alabastru. W żaden sposób nie potrafił ich otworzyć. A przecież dwa razy w ciągu lat spędzonych tutaj budząc się rano stwierdzał, że pręty zostały wciągnięte w głąb kamiennego chodnika i klatki są otwarte. Za pierwszym razem były otwarte przez trzy dni; potem w nocy, gdy spał, pręty znalazły się z powrotem na swoim miejscu i daremnie szukał śladów ich spojenia. W kilka lat później klatki znowu się otworzyły. Wtedy obserwował je nieustannie, chcąc poznać sekret tego mechanizmu. Ale czwartej nocy zapadł w drzemkę tak długą, że nie zobaczył, jak się zamykają.

Nie mniej tajemniczy był akwedukt. Wokół całej Strefy B biegło zamknięte, chyba onyksowe, koryto z kanciastymi kranami co pięćdziesiąt metrów. Gdy podstawiał pod któryś z tych kranów jakiekolwiek naczynie, nawet stuloną dłoń, leciała czysta woda. Gdy jednak spróbował wsadzić do kranu palec, okazało się, że nie ma wylotu i wcale wylotu nie widział nawet jak woda spływała. Zupełnie tak, jak gdyby wyciekała przez jakąś przepuszczalną kamienną zatyczkę. Uważał to za niemożliwość. Ale cieszył się, że ma wodę pitną, źródlaną.

Doprawdy wciąż zdumiewał go fakt, że tyle z tego pradawnego miasta przetrwało. Archeolodzy po zbadaniu artefaktów i szkieletów na równinach Lemnos, poza obrębem labiryntu, doszli do wniosku, że nie istniały tu istoty inteligentne już od miliona lat z górą — może nawet od pięciu czy sześciu milionów lat. On, chociaż tylko archeolog-amator, nabrał już sporo doświadczenia w terenie, więc znał skutki mijania czasu. Kopaliny na równinie były wyraźnie prastare, a zewnętrzne mury miasta swym nawarstwieniem świadczyły, że labirynt pochodzi z tychże zamierzchłych czasów co kopaliny.

A jednak większa część miasta, przypuszczalnie zbudowanego przed ewolucją ludzkości na Ziemi, wydawała się nie tknięta przez te wszystkie wieki. Po części może sprawiał to suchy klimat — nie było tu żadnych burz i deszcz nie padał nigdy przez dziewięć lat pobytu Mullera.

Tylko wiatr i przymiatany wiatrem piasek mógłby żłobić ściany i bruki, ale śladów takich też nie było. Piasek nie zbierał się nawet na nie osłoniętych ulicach miasta. Muller wiedział, dlaczego. Ukryte pompy utrzymywały wszystko w nieskazitelnym stanie, wsysając wszelkie zanieczyszczenia. Dla eksperymentu zebrał kilka garści ziemi z ogrodów i rozrzucił ją tu i ówdzie. Już po paru minutach zaczęła sunąć po wypolerowanym bruku i zniknęła w szczelinach otwierających się raptownie u podstaw budynków i po chwili znów niewidocznych.

Najwyraźniej pod miastem rozciągała się wielka sieć jakiejś niepojętej maszynerii — niezniszczalne urządzenie konserwacyjne, które zabezpieczało przed działaniem czasu. Muller nie miał odpowiedniego sprzętu, żeby rozbić bruk twardy, jak gdyby odporny na wszystko. Sporządzonymi przez siebie prymitywnymi narzędziami zaczął więc kopać w ogrodach, mając nadzieję w ten sposób dotrzeć do owych podziemi, ale chociaż wykopał jeden dół na głębokość jednej trzeciej kilometra i drugi jeszcze głębszy, nie natrafił na ślady niczego poza samą glebą. To ukryte urządzenie było gdzieś na pewno — jakaś aparatura sprawiała, że zbiorniki wizji działały, ulice pozostawały czyste, mury nie kruszały i w dalszych od centrum strefach labiryntu, zawsze gotowe, czyhały mordercze pułapki.

Co to za rasa mogła zbudować miasto, które przetrwało miliony lat? Jeszcze trudniej było sobie wyobrazić, że owe istoty wyginęły. Zakładając, że kopaliny znalezione na obszarach cmentarnych na zewnątrz labiryntu są szczątkami tych budowniczych — miasto zbudowały istoty humanoidalne mające około półtora metra wzrostu, bardzo szerokie piersi i ramiona, długie, zręczne palce i nogi o podwójnych stawach. Ale śladów takiej rasy nie było na planetach systemu słonecznego i żadnej podobnej nie spotkano w innych systemach: może wycofała się do jakiejś dalekiej galaktyki jeszcze człowiekowi nie znanej. Czy też, co możliwe, po prostu nie odbywała lotów międzyplanetarnych, rozwinęła się i wyginęła tutaj na Lemnos, pozostawiając miasto-labirynt jako jedyny po sobie pomnik.

Poza tym nic na tej planecie nie świadczyło o tym, żeby kiedykolwiek była zaludniona, chociaż cmentarzyska — coraz mniejsze, im dalej od labiryntu — odkryto w promieniu nawet tysiąca kilometrów. Może na przestrzeni wieków zniknęły inne miasta z powierzchni Lemnos i zachowało się tylko to jedno. Czy też może ono stanowiąc niegdyś schronienie powiedzmy miliona istot, było dla Lemnos miastem jedynym. Nic nie wskazywało teraz na istnienie żadnych innych siedlisk. Koncepcja labiryntu dowodziła, że w ostatnich swoich czasach owo plemię wycofało się do tej chytrze zbudowanej twierdzy, żeby bronić się przed jakimś nękającym je nieprzyjacielem. Ale Muller wiedział, że to również jest tylko domysł. Pomimo wszystko żywił przekonanie, że labirynt powstał w wyniku jakiegoś cywilizacyjnego obłędu, bez żadnego związku z konkretnym zagrożeniem z zewnątrz.

Czy wtargnęły tu niegdyś obce istoty, dla których penetracja labiryntu nie przedstawiała żadnych trudności, i wymordowały mieszkańców miasta na ulicach, po czym mechanizm oczyszczający usunął stąd wszystkie kości? Nie sposób to zbadać. Nikogo z tamtych już nie ma. Wkraczając do miasta Muller zastał je ciche, martwe, jak gdyby nigdy tu nie toczyło się żadne życie — miasto automatyczne, jałowe, nieskazitelne. Tylko zwierzęta je zajmowały. Miały przecież milion lat na to, by znaleźć sobie szlaki przez labirynt i zacząć się panoszyć w tej głuszy. Muller dotychczas naliczył ze dwadzieścia kilka gatunków ssaków różnej wielkości poczynając od odpowiedników ziemskiego szczura, a na odpowiednikach ziemskiego słonia kończąc. Zwierzęta roślinożerne pasły się w ogrodach miejskich, mięsożerne napadały na nie, przy czym równowaga ekologiczna była chyba doskonała. To miasto-labirynt przypominało Babilon Izajasza: „Ale się tam będą chować zwierzęta i napełnią się ich domy smokami. I będą się odzywać sowy w domach jego, a syreny w zbożach rozkosznych”.

Tajemnicze wielkie miasto należało teraz niepodzielnie do Mullera. Do końca życia chciał sam zgłębiać wszystkie jego sekrety.

Przed nim próbowali to robić nie tylko ludzie Ziemi. Wkraczając do labiryntu, widział szczątki tych, którzy zabłądzili. W Strefach H, G i F leżało co najmniej dwadzieścia szkieletów ludzkich. Trzech ludzi doszło nawet do Strefy E, a jeden do Strefy D. Na takie odkrycie był przygotowany. Ale zdumiał się bardzo, gdy stwierdził, że dużo też jest kości niewiadomego pochodzenia. W Strefach H i G natrafiał na szkielety wielkich stworzeń, jak gdyby smoków, jeszcze w strzępach kombinezonów kosmicznych. Igrał nawet z myślą, że kiedyś ciekawość w nim może weźmie górę nad lękiem i gotów będzie wrócić tam, by je dokładnie obejrzeć. Bliżej środka labiryntu leżało sporo szczątków innych jakichś stworzeń, przeważnie człekokształtnych, chociaż o budowie niezupełnie typowej. Nie potrafił odgadnąć, jak dawno temu owe istoty tu przybyły: czy szkielety, nawet w suchym klimacie przecież wystawione na działanie atmosferyczne, przetrwałyby dłużej niż kilka stuleci? Te śmieci galaktyczne były otrzeźwiającym przypomnieniem czegoś, co Muller już doskonale wiedział. A mianowicie: to że ludzkość przez pierwsze dwieście lat swoich podróży poza system słoneczny jeszcze żadnych żywych inteligentnych istot tam nie spotkała, nie znaczy, że wszechświat nie jest pełen różnych nieznanych form życia, które wcześniej czy później dadzą się poznać. Samo cmentarzysko kości na Lemnos świadczyło o istnieniu co najmniej dwunastu różnych ras. Pochlebiał Mullerowi fakt, że najwidoczniej tylko on jeden dotarł do serca labiryntu, zgoła jednak nie cieszyła go myśl o rozmaitości ras we wszechświecie. Dosyć miał ich w swojej galaktyce.

Przez kilka pierwszych lat jakoś nie dziwił się nietrwałości szczątków w labiryncie. Potem dopiero zaczął obserwować bezlitosne mechaniczne usuwanie wszelkich śmieci — zarówno kurzu, jak kości zwierząt stanowiących jego pożywienie. Ale szkielety przypuszczalnych najeźdźców pozostawały. Dlaczego? Dlaczego znikało martwe słoniowate zwierzę, ledwie je zabiła energia elektryczna, a szczątki martwego smoka, porażonego w tych samych sidłach, leżały kalając czystą poza tym ulicę? Czy dlatego, że ten smok miał na sobie kombinezon ochronny, a więc był istotą rozumną? Muller wreszcie zrozumiał, że nieprzypadkowo mechaniczni czyściciele omijają zwłoki istot inteligentnych.

To przestroga: Porzuć wszelką nadzieję ty, który wkraczasz tutaj.

Te szkielety są jedną z broni w wojnie psychologicznej, jaką z każdym intruzem toczyło bezduszne, nieśmiertelne, szatańskie miasto. Mają przypominać, że śmierć czyha tu wszędzie. Ale skąd mechanizm sprzątający może „wiedzieć”, które zwłoki usuwać, a których nie ruszać — Muller na próżno łamał sobie głowę. Nie wątpił jednak, że jest takie zróżnicowanie.

Patrzył teraz na ekrany. Obserwował krzątaninę maleńkich postaci przy statku międzyplanetarnym poza labiryntem.

Niech tylko tu wejdą, pomyślał. Miasto nie zabiło nikogo już od lat. Ono się nimi zajmie. Ja jestem bezpieczny.

Był przekonany, że nawet jeżeli jakimś cudem zdołają do niego dotrzeć, nie zostaną długo. Jego szczególna choroba ich odpędzi. Może wystarczy im sprytu, żeby pokonać labirynt, ale nie wytrzymają tego, co uczyniło Richarda Mullera obmierzłym dla jego własnego gatunku.

— Precz stąd — rzekł Muller głośno.

Słysząc nagle furkot śmigieł, wychylił się ze swego mieszkania. Zobaczył, jak po placu przesuwa się ukosem mroczny cień. A więc badają labirynt z powietrza. Szybko wyszedł, po czym uśmiechnął się, rozbawiony odruchem nakazującym mu się ukryć. Mogą znaleźć go, oczywiście, gdziekolwiek jest. Ekrany im powiedzą, że w labiryncie mieszka człowiek, i zdumieni, naturalnie będą usiłowali nawiązać z nim łączność, jeszcze nie wiedząc, czy to rzeczywiście on. A później…

Zdrętwiał, tak przemożną poczuł tęsknotę. Niech przyjdą do niego. Móc znowu rozmawiać z ludźmi. Przerwać samotność.

Ja chcę, żeby tu byli.

Ale pragnął tego tylko przez chwilę. Przelotną chęć wyrwania się z osamotnienia zdławiła logika — przejmująca dreszczem świadomość, co by było, gdyby stanął znów w obliczu bliźnich. Nie, pomyślał. Nie zbliżajcie się. Albo niech was śmierć dosięgnie w labiryncie. Nie zbliżajcie się! Nie zbliżajcie się!

2

— Tutaj w dole, Ned — powiedział Boardman. — Na pewno on tu jest. Widzisz na tym ekranie łunę? Deduktor natrafił na właściwą masę, wszystko się zgadza. Jeden żywy człowiek. To musi być Muller.

— W samym środku labiryntu — powiedział Rawlins. — Rzeczywiście udało mu się wejść!

— Jakoś mu się udało.

Boardman przeniósł wzrok na ekran wizji. Z wysokości dwóch tysięcy metrów widać było wyraźnie miasto-labirynt. Rozróżniał osiem stref, każdą w innym stylu architektonicznym. Rozróżniał nawet place i bulwary, i kanciaste mury, i krętość ulic biegnących w zawrotnym, niesłychanym jakimś układzie. Strefy były koncentryczne, każda z dużym placem pośrodku i deduktor masy w samolocie zwiadowczym ustalił obecność Mullera w rzędzie niskich budynków na wschód od jednego z takich właśnie placów centralnych. Ale żadnych przejść łączących poszczególne strefy Boardman nie mógł wypatrzyć. Widział wiele ślepych zaułków, nawet jednak z powietrza nie dawało się wytyczyć należytej trasy. Jakże więc szukać jej będąc tam na dole?

Boardman wiedział, że to prawie niemożliwe. Pojemniki głównych danych zawierały sprawozdania z dawnych nieudanych badań. Wziął ze sobą wszelkie informacje o penetracji labiryntu i nie było w nich nic, co by zachęcało do kontynuowania prób, poza tym, rzecz jasna, że w jakiś intrygujący sposób, bezsprzecznie zdołał dostać się do środka labiryntu Richard Muller.

— Pokażę ci coś, Ned — powiedział Boardman.

Wydał polecenie. Robot oderwał się od spodu kadłuba i zaczął spadać ku miastu. Boardman i Rawlins śledzili ten szary, tępy, metalowy pocisk, aż znalazł się on na wysokości zaledwie kilkudziesięciu metrów nad dachami budynków. Jego wielościankowe oko przekazało teraz widok z bliska — całą misterność nieznanego kamieniarstwa. Raptem jednak robot zniknął. Nad dachami błysnął płomień, buchnął nieduży kłąb zielonkawego dymu i już nic nie było widać. Boardman skinął głową.

— Bez zmiany. Nadal ponad tym całym terenem rozciąga się osłona. Cokolwiek leci tam z góry, spala się.

— Więc nawet ptak przelatujący tamtędy…

— Na Lemnos nie ma ptaków.

— A deszcz? Czy coś innego, cokolwiek pada na to miasto.

— Na Lemnos nie ma żadnych opadów — rzekł Boardman. — Przynajmniej na tej półkuli. Więc osłona nie dopuszcza tylko elementów obcych. Wiemy o tym już od czasu pierwszej wyprawy. Dla kilku jej członków doświadczenie to skończyło się tragicznie.

— Nie próbowali najpierw zrzucić robota sondującego?

Z uśmiechem Boardman wyjaśnił:

— Gdy się widzi opuszczone miasto wśród pustyni na martwej planecie, bez obawy próbuje się w tym mieście wylądować. To wybaczalna pomyłka… cóż, kiedy Lemnos pomyłek nie wybacza.

Ruchem ręki kazał obniżyć lot i przez chwilę krążyli wokół obwałowania labiryntu. Potem samolot wzniósł się i zaczął krążyć nad sercem miasta, gdy tymczasem je fotografowano. Blask słońca, zgoła niepodobny do słonecznego blasku, odbijał się od jakiejś konstrukcji lustrzanej. Boardmana ogarnęło okropne znużenie. Przelatywali nad miastem raz po raz, uzupełniając nowymi szczegółami uprzednio przygotowany wykres, a on, rozdrażniony, nagle zapragnął, żeby grot światła z tych luster uderzył w samolot i spalił go na popiół. Wtedy przynajmniej uniknąłby trudów tej misji. Stracił już upodobanie do drobiazgowej dokładności, a tutaj osiągnięcie celu wymagało zbyt daleko idącego wnikania w szczegóły. Mówi się, że niecierpliwość jest cechą młodości i iż człowiek im starszy, tym pogodniej i cierpliwiej snuje pajęczyny planów, ale Boardman przyłapał się na tym, iż chce skończyć swoje zadanie jak najprędzej. Wysłać robota, który przez labirynt popędzi na metalowych szynach, chwyci Mullera i wyciągnie stamtąd. Powiedzieć Mullerowi, czego chcą, i zmusić go, żeby się zgodził. I zaraz potem odlecieć szybko, szybko na Ziemię. Nastrój zniecierpliwienia jednak minął. Boardman poczuł się znów chytrym strategiem.

Kapitan Hosteen, mający wkrótce poprowadzić wyprawę ludzi do labiryntu, przyszedł teraz na tył samolotu złożyć swoje uszanowanie. Niski, tęgi, miał spłaszczony nos i cerę o barwie miedzi. Mundur na nim wyglądał tak, jakby lada chwila miał zsunąć mu się z lewego ramienia. Ale to był zacny człowiek, gotów poświęcić dwadzieścia ludzkich istnień, w tym swoje własne, byle tylko dostać się do labiryntu.

Popatrzył na ekran, nieznacznie zbadał wyraz twarzy Boardmana i zapytał:

— Są jakieś nowe wiadomości?

— Nic nowego. Praca przed nami.

— Chce pan już lądować?

— Można by — rzekł Boardman. Spojrzał na Rawlinsa. — Chyba że ty chciałbyś coś jeszcze sprawdzić, Ned.

— Ja? Och, nie, nie. No… zastanawiam się, czy w ogóle musimy wchodzić do labiryntu. To znaczy, gdybyśmy zdołali jakoś wywabić Mullera, porozmawiać z nim na zewnątrz…

— Nie.

— Nie powiodłoby się?

— Nie — powiedział Boardman dobitnie. — Bo po pierwsze: Muller nie wyszedłby na nasze wezwanie. To odludek. Już zapomniałeś? Żywcem się tutaj pogrzebał, żeby jak najdalej być od ludzkości. Dlaczegoż więc miałby przyjść do nas? Po drugie: przyzywając go musielibyśmy za dużo powiedzieć o tym, czego od niego chcemy. W tej grze, Ned, nie wolno odsłaniać kart przedwcześnie.

— Nie rozumiem, o czym mówisz.

Boardman uzbroił się w cierpliwość.

— Przypuśćmy, że postąpimy w myśl twojego planu. Co powiemy Mullerowi, żeby wywabić go z labiryntu?

— No… że przybyliśmy tu z Ziemi, specjalnie do niego, z prośbą, by nam pomógł teraz w krytycznej sytuacji, niebezpiecznej dla całego systemu słonecznego. Że natrafiliśmy w naszym systemie na rasę obcych istot, z którymi nie umiemy się porozumieć, a właśnie porozumienie z nimi jest ze wszechmiar konieczne i tylko on jeden może nam w tym pomóc. Bo my… — Rawlins urwał, jak gdyby nagle sobie uświadomił swoją bezmyślność. Zarumienił się, odchrząknął. — Do Mullera akurat by przemówiły takie argumenty.

— Właśnie. Z Ziemi wysłano go już raz w świat obcych, którzy zmarnowali mu życie. Nie będzie chciał próbować tego znowu.

— Więc w jaki sposób można go nakłonić, żeby nam pomógł?

— Odwołując się do jego honoru. Ale w tej chwili to jeszcze nie problem. Na razie debatujemy, jak wyciągnąć go z azylu w labiryncie. Ty zaproponowałeś, żebyśmy przez głośnik wyjaśnili mu dokładnie, o co chodzi, a potem czekali, aż on wybiegnie w pląsach i zobowiąże się, że zrobi wszystko, co tylko będzie mógł, dla kochanej starej Ziemi. Tak?

— Chyba.

— Ale to odpada. Więc musimy dostać się do labiryntu sami i zaskarbić sobie zaufanie Mullera, żeby go przekonać o konieczności współpracy. Ale też nic by z tego nie wyszło, gdybyśmy wyjawili mu prawdę, zanim rozwieje się jego podejrzliwość.

Wyraz zbudzonej czujności pojawił się na twarzy Rawlinsa.

— Co my powiemy mu, Charles?

— Nie my. Ty.

— Więc co ja mu powiem? Boardman westchnął.

— Będziesz tylko kłamał, Ned. Po prostu będziesz kłamał.

3

Przybyli na Lemnos z odpowiednim sprzętem do pokonywania trudności, jakie przedstawiał labirynt. Mózgiem ataku był oczywiście pierwszorzędny komputer, z zaprogramowanymi szczegółami wszystkich poprzednich ludzkich prób wkroczenia do miasta.

Brakowało niestety szczegółów ostatniej wyprawy, jedynej uwieńczonej sukcesem. Ale relacje z dawnych niepowodzeń też mogły się przydać. Centrala na statku kontrolowała mnóstwo dodatkowych aparatów zdalnie kierowanych: sondy automatyczne, lotnicze i lądowe, teleskopy, czujniki i wiele innych nowoczesnych aparatur. Przed narażeniem życia ludzi Boardman i Hosteen mogli przeprowadzać w labiryncie próby z całym szeregiem urządzeń mechanicznych. To były rzeczy tak czy inaczej do zastąpienia, na statku mieli komplet szablonów, więc bez kłopotu dałoby się zastąpić nowymi wszystkie aparaty, jakie by utracili. Ale sytuacja wymagała, żeby automaty w pewnym momencie ustąpiły miejsca ludziom: toteż chodziło o zebranie jak najbardziej wyczerpujących informacji, na których będzie można się oprzeć.

Nigdy dotąd nikt nie zaczynał od przestudiowania natury labiryntu. Pierwsi badacze ufnie wchodzili tam od razu i ponosili śmierć. Późniejsi, znając ich historię, dostatecznie dobrze unikali bardziej widocznych pułapek i w pewnej mierze wspomagali się wymyślnymi czujnikami, ale dopiero teraz dokładne zapoznanie się z terenem poprzedzało akcję ludzi. Istniała słaba nadzieja na to, że utorują sobie drogę zupełnie bezpieczną, ale to był najlepszy sposób, żeby do pewnego bodaj stopnia uporać się z tym problemem.

Loty nad miastem pierwszego dnia dały wszystkim dosyć pełny obraz labiryntu. Prawdę mówiąc, nie musieli w tym celu wzbijać się w powietrze: wielkie ekrany w ich wygodnym obozie też pomogłyby im poznać układ labiryntu, gdy w górze całą robotę wykonywały automaty. Ale Boardman uparł się. Umysł sprawniej rejestruje wrażenia bezpośrednie niż to, co przekazuje ekran. Teraz oglądali miasto z samolotu i widzieli na własne oczy, jak automaty sondujące spalają się w osłonie magnetycznej nad labiryntem.

Rawlins wysunął przypuszczenie, że może są w osłonie jakieś luki. Chcąc to sprawdzić, pod koniec tego dnia naładowali sondę metalowymi kulkami i umieścili ją na wysokości pięćdziesięciu metrów ponad najwyższym punktem labiryntu. Specjalne lornety pozwalały widzieć w zbliżeniu, jak ten automat odwraca się powoli i wyrzuca z siebie kulki po jednej do każdej z uprzednio zawieszonych na różnych poziomach nad miastem skrzynek o pojemności jednego metra sześciennego. I każda skrzynka spala się wtedy na popiół, spadając. Stwierdzili, że grubość osłony nie jest wszędzie jednakowa i nad strefami bliżej środka labiryntu liczy tylko dwa metry, po czym stopniowo — im dalej od środka — staje się grubsza, tworząc nad całym miastem niewidzialny klosz. Ale żadnych luk nie było: osłona rozciągała się szczelnie. Hosteen jeszcze sprawdził, czy nie można by jej naruszyć. Automat wyrzucił kulki do poszczególnych skrzynek wszystkie jednocześnie. Ale osłona i to wytrzymała, tyle że skrzynki buchnęły jednym ogromnym płomieniem, który po krótkiej chwili zgasł.

Później kosztem kilku kretów mechanicznych przekonali się, że dotarcie do miasta tunelem podziemnym jest tak samo niemożliwe. Krety mechaniczne rozkopały piaszczysty grunt na zewnątrz obwałowania torując sobie drogę na głębokość pięćdziesięciu metrów, żeby wyjść na powierzchnię w obrębie labiryntu. Wszystkie zostały zniszczone przez pole magnetyczne, gdy były jeszcze na głębokości dwudziestu metrów pod labiryntem. Automaty wwiercające się w samą podstawę obwałowania również spłonęły: pole magnetyczne najwidoczniej otaczało labirynt ciasnym pierścieniem. Jeden z inżynierów elektryków radził zainstalować maszt odprowadzający energię pola. Uczyniono to, ale zbytecznie. Maszt stumetrowej wysokości wyssał energię z powierzchni całej planety: niebieska błyskawica skakała i syczała, nie miało to jednak żadnego wpływu na samo pole ochronne. Odwrócono maszt i w nadziei, że nastąpi krótkie spięcie, puszczono milion kilowatów w miasto. Osłona wchłonęła wszystko i wydawało się, że może wchłonąć jeszcze więcej. Nikt nie potrafił logicznie wyjaśnić, jakie jest źródło energii tego pola.

— Ono chyba zasilane jest energią ruchu planety — powiedział specjalista, który był inicjatorem postawienia masztu. Zdając sobie sprawę, że to nic nie dało, odwrócił wzrok i zaczął burkliwie wydawać rozkazy do małego ręcznego mikrofonu.

Trzy dni podobnych badań wykazały, że miasto jest nie do zdobycia zarówno z powietrza, jak z podziemi.

— Jest tylko jeden sposób dostania się tam — powiedział Hosteen — a mianowicie pieszo i główną bramą.

— Jeżeli mieszkańcy tego miasta rzeczywiście chcieli być bezpieczni — zapytał Rawlins — to dlaczego zostawili jedną bodaj bramę otwartą?

— Może dla siebie, Ned — rzekł Boardman spokojnie — a może jednak chcieli uczciwie dać intruzom szansę. Hosteen, skierujemy w główną bramę nasze sondy?

Poranek był szary. Niebo zaciągnięte brunatnymi chmurami wyglądało nieomal jak przed deszczem. Ostry wiatr przeorywał równinę i płaty gleby jak odkrajane rzucał ludziom w twarze. Spoza chmur od czasu do czasu przebłyskiwał płaski krąg pomarańczowy, zdawałoby się naklejony na niebie, sprawiający wrażenie tylko trochę większego niż Sol widziane z Ziemi, chociaż jego odległość od Lemnos była prawie dwa razy mniejsza niż odległość Sol od ziemskiego globu. To słońce nieduże, chłodne i znużone świeciło ponuro — mała, stara gwiazda otoczona kilkunastoma planetami. Tylko na Lemnos, najbliższej ze swoich planet, stwarzało możliwość życia: dalsze planety, poza zasięgiem słabych jego promieni, trwały w martwocie, przemarznięte od jądra aż po atmosferę. W ospałym systemie nawet Lemnos, najbliższa słońca, snuła się po trzydziestomiesięcznej orbicie. Trzy ruchliwe jej księżyce, które na wysokości kilku tysięcy kilometrów pędziły krzyżującymi się szlakami, zgoła nie licowały z sennością tego świata.

Ned Rawlins, stojąc przy jednej z centralek zainstalowanych o parę kilometrów od obwałowania labiryntu i patrząc, jak personel techniczny przygotowuje aparaturę badawczą, czuł się nieswojo. Nawet krajobrazy martwego dziobatego Marsa nie przygnębiły go tak jak widok Lemnos, ponieważ na Marsie nigdy nie było żadnego życia, a tymczasem tutaj żyły niegdyś i rozwijały się istoty inteligentne. Świat Lemnos to siedziba zmarłych. Kiedyś w Tebach Rawlins wszedł do grobowca doradcy faraona, pochowanego przed pięciu tysiącami lat, i gdy inni turyści przyglądali się wesołym malowidłom ściennym — postaciom w bieli płynącym łodziami po Nilu — on patrzył na zimną, kamienną podłogę, gdzie leżał na maleńkim kopczyku kurzu nieżywy chrząszcz z nóżkami sztywno sterczącymi w górę. I odtąd Egipt dla niego pozostał już tylko wspomnieniem tego zesztywniałego chrząszcza w kurzu. Lemnos prawdopodobnie miała być obrazem równin przemiatanych jesiennym wiatrem i murów zmartwiałego miasta. Jakże w ogóle — zastanawiał się Rawlins — mógł ktoś tak żywotny, energiczny i pełen człowieczego ciepła jak Dick Muller szukać dobrowolnie schronienia właśnie tutaj, w ponurym labiryncie, wśród głuszy?

Potem przypomniał sobie, co spotkało Mullera na Beta Hydri IV, i przyznał, że nawet taki człowiek mógł mieć bardzo konkretne powody, żeby osiedlić się na Lemnos. Ta planeta stanowi schronienie doskonałe, świat podobny do Ziemi, a przecież bezludny, dający nieomal gwarancję absolutnej samotności. Ale oto my jesteśmy tutaj, chcemy go wypłoszyć i zabrać stąd. Rawlins zmarszczył czoło. Brudna sprawa, brudna, pomyślał. Odwieczne gadanie, że cel uświęca środki. Z daleka widział, jak Charles Boardman stoi przed centralą-matką, wymachuje rękami to w tę, to w tę stronę, dyryguje ludźmi, którzy rozchodzą się wachlarzowato przy obwałowaniu miasta. Zaczynał rozumieć, że dał się wplątać w jakąś paskudną historię. Boardman, wygadany, stary chytrus, tam na Ziemi nie omawiał szczegółów ani nie wyjaśniał, w jaki sposób zamierza skłonić Mullera do współpracy. Po prostu przedstawił tę misję jako wspaniałą krucjatę. A tymczasem ma to być coś niskiego, coś podstępnego. Boardman nigdy nie rozwodzi się nad szczegółami, dopóki nie musi, stwierdził Rawlins. Zasada numer jeden: nie wyjaśniać swojej strategii nikomu. Tak więc uczestniczę w spisku.

Hosteen i Boardman kazali zostawić kilkanaście robotów przy poszczególnych bramach labiryntu. Było już jasne, że jedynym bezpiecznym wejściem jest brama północno-wschodnia: ale robotów mieli pod dostatkiem i chcieli uzyskać wszelkie możliwe dane. Centralka, którą kontrolował Rawlins, obejmowała tylko jeden odcinek — widział wykres tej części labiryntu na ekranie przed sobą i mógł zawczasu obejrzeć serpentyny, zakręty, zygzaki i nieoczekiwane ślepe zaułki. Poruczono mu obserwowanie, jak robot będzie się posuwał tamtędy, i każdą z centralek kontrolował nie tylko człowiek, ale i komputer, przy czym Boardman i Hosteen na ekranie centrali-matki śledzili przebieg operacji w całości.

— Niech już wchodzą — polecił Boardman.

Hosteen wydał rozkaz i sondy wtoczyły się w bramy miasta. Patrząc teraz przez oko przysadzistego robota, Rawlins po raz pierwszy ujrzał, jak wygląda tuż za obwałowaniem Strefa H. Na lewo od wejścia biegła faliście ząbkowana ściana jak gdyby z niebieskiej porcelany. Na prawo zwisała z grubej płyty kamiennej zasłona z jakichś metalowych nici. Robot minął tę zasłonę z nici, które reagując delikatnie na podmuch rozrzedzonego powietrza zadrgały i brzęknęły. Ruszył wzdłuż niebieskiej ściany biegnącej lekkim ukosem do wewnątrz i sunął tak na przestrzeni może dwudziestu metrów. Dalej ściana zakręcała raptownie i zawracała, tworząc coś w rodzaju podłużnej hali bez stropu. W czasie ostatniej próby wkroczenia do labiryntu — była to czwarta ekspedycja na Lemnos — szli tędy dwaj ludzie: jeden z nich pozostał na zewnątrz hali i poniósł śmierć, a drugi wszedł do środka i dzięki temu ocalał. Robot wsunął się do hali. W chwilę później z mozaiki zdobiącej ścianę błysnął promień czystego czerwonego światła i przemiótł najbliższe okolice.

W słuchawce, którą Rawlins miał przy uchu, zabrzmiał głos Boardmana.

— Utraciliśmy już cztery sondy od razu w bramach. Tak jak przewidywaliśmy. Co z twoją?

— Według programu — zameldował Rawlins. — Dotychczas wszystko w porządku.

— Utracimy ją prawdopodobnie w ciągu sześciu minut od chwili wejścia. Ile twojego czasu minęło?

— Dwie minuty piętnaście sekund.

Robot wynurzył się zza niebieskiej ściany i sunął teraz szybko po chodniku, gdzie przed chwilą jaśniał ten płomień. Rawlins włączył urządzenie węchowe i poczuł zapach spalenizny, mnóstwo ozonu. Chodnik rozdzielił się. Z jednej strony kamienny most o jednym przęśle prowadził łukiem nad jakąś jamę pełną ognia, z drugiej strony tarasowała drogę sterta bloków kamiennych chwiejnie opartych jeden o drugi. Most wydawał się bezpieczniejszy, ale robot natychmiast odwrócił się i zaczął włazić na bloki. Rawlins przekazał pytanie: dlaczego? W odpowiedzi robot podał informację, że tego „mostu” w ogóle tam nie ma; to tylko obraz z projektorów umieszczonych pod wiaduktem za jamą. Żądając symulowanego przejścia przez most, Rawlins zobaczył na ekranie, jak widmo robota wchodzi na wiadukt solidnie wyglądającego mostu, a potem chwieje się i usiłuje odzyskać równowagę, gdy wiadukt spada w jamę pełną ognia. Sprytnie, pomyślał Rawlins i zadrżał.

Tymczasem sam robot przegramolił się po kamiennych blokach nie uszkodzony. Minęły trzy minuty i osiem sekund. Dalsza droga wiodła prosto i bezpiecznie, tak jak na to wyglądało. Była to ulica pomiędzy dwiema bezokiennymi basztami stumetrowej wysokości, zbudowanymi z jakiegoś gładkiego minerału o oleistej jak gdyby powierzchni, która mieniła się jak mora. Na początku czwartej minuty robot wyminął jasną kratę przypominającą sczepione zęby i uskoczył w bok, dzięki czemu uniknął zmiażdżenia przez kafar w kształcie parasola. W osiemdziesiąt sekund później obszedł naokoło trampolinę nad otchłanią, zręcznie uniknął pięciu czterograniastych ostrzy, które wyskoczyły nieoczekiwanie z bruku, i wsunął się na pochylnię tak długą, że zjeżdżanie z niej, chociaż błyskawiczne, trwało czterdzieści sekund.

Wszystko to napotykał na swej drodze już dawno temu człowiek nazwiskiem Cartissant, od tamtej pory nieżyjący. Podyktował on szczegółowe sprawozdanie z takich właśnie doświadczeń w labiryncie. Wytrzymał tam szczęśliwie pięć minut i trzydzieści sekund i jego błąd polegał na tym, że nie zszedł z pochylni w czterdziestej pierwszej sekundzie. Ale ci, którzy tę wędrówkę śledzili z zewnątrz, nie potrafili powiedzieć, co się z nim wtedy stało.

Rawlins po zejściu robota z pochylni zażądał jeszcze jednej symulacji i zobaczył krótką inscenizację najtrafniejszego domysłu komputera: na końcu pochylni otworzyła się głęboka szczelina i wciągnęła widmo robota. Tymczasem sam robot sunął chyżo ku czemuś, co mogło być wejściem do następnej strefy labiryntu. Za ową bramą rozciągał się dobrze oświetlony, wesoły plac, wokół którego unosiły się w powietrzu bańki jakiejś substancji o perłowym połysku. Rawlins powiedział:

— Jesteśmy już w siódmej minucie i nadal postępujemy naprzód, Charles. Chyba widzę bramę do Strefy G tuż przed nami. Czy nie powinieneś ty teraz wziąć mojego robota pod kontrolę?

— Jeżeli wytrwacie jeszcze dwie minuty, zrobię to — powiedział Boardman.

Przed bramą robot zatrzymał się. Ostrożnie włączył swój grawitron i wytworzył odpowiednią kulę energii. Pchnął ją w bramę. Nic się nie stało. Jak gdyby uspokojony, ruszył ku bramie sam. Gdy przechodził, jej skrzydła raptownie zacisnęły się, niczym szczęki jakiejś potężnej prasy, miażdżąc go całkowicie. Ekran przed Rawlinsem pociemniał. Wobec tego Rawlins przeszedł na odbiór jednej z sond rozmieszczonych w górze: aparat przekazał zdjęcia zmiażdżonego robota, który leżał za bramą, karykaturalny, dwuwymiarowy. Człowieka taka pułapka starłaby w proch.

— Mój robot wysiadł — zameldował Rawlins Boardmanowi. — Sześć minut czterdzieści sekund.

— Tak jak przewidzieliśmy — padła odpowiedź. — Zostały nam już tylko dwa roboty. Przełącz się i patrz.

Na ekranie ukazał się wykres ogólny; uproszczony, schematyczny obraz całego labiryntu z powietrza. Małe x oznaczało każde z miejsc, gdzie któryś z robotów uległ zniszczeniu. Rawlins po krótkim poszukiwaniu znalazł trasę swojego robota i znak na granicy pomiędzy strefami, tam gdzie była ta zatrzaskująca się brama. Stwierdził, że robot dotarł dalej niż większość innych, ale rozbawiła go własna dziecinna duma z tego odkrycia. Tak czy inaczej dwa roboty jeszcze posuwały się w głąb labiryntu. Jeden rzeczywiście był w drugiej strefie, a drugi krążył po wiodącym do niej pasażu.

Wykres zniknął z ekranu i Rawlins ujrzał obraz labiryntu przekazany przez jednego z robotów. Prawie z wdziękiem ten metalowy słup wysokości człowieka lawirował wśród barokowych zawiłości labiryntu mijając złocisty filar, z którego płynęła brzękliwa melodia w dziwnej tonacji, potem sadzawkę światła, wreszcie pajęczynę z lśniących drutów i stertę zbielałych kości. Rawlins tylko przelotnie zobaczył te kości, bo robot sunął dalej, ale niewątpliwie były to szczątki ludzkie. A więc galaktyczny cmentarz dla śmiałków.

Z coraz większym podnieceniem obserwował wędrówkę robota. Czuł się teraz tak, jak gdyby sam szedł tamtędy unikając zabójczych pułapek, i z biegiem minut jego triumf wzrastał. Już piętnasta minuta. Drugi poziom labiryntu okazał się przestronniejszy niż pierwszy. Widać była szerokie aleje, ładne kolumnady, długie pasaże rozchodzące się promieniście od głównego szlaku. Dumny ze zręczności tego robota i z doskonałości jego aparatury sensorycznej, przestał się denerwować. Toteż doznał bardzo przykrego wstrząsu, gdy jedna z płyt bruku wywróciła się ni stąd, ni zowąd spodem do góry i robot zjechał długą pochylnią między wirujące zębate koła jakiejś potężnej machiny.

A przecież nie spodziewali się, że ten robot zajdzie aż tak daleko. Ostatniego robota, jaki im został, skierowali już w główną bramę — bezpieczną. Dzięki skromnemu zasobowi informacji nagromadzonych za cenę wielu istnień ludzkich omijał on jak dotąd wszelkie niebezpieczeństwa i teraz znajdował się w Strefie C, prawie na granicy Strefy F. Wszystko więc przebiegało w myśl oczekiwań, to znaczy pokrywało się z doświadczeniami ludzi, którzy szli tą trasą w czasie poprzednich ekspedycji. Robot szedł ściśle tą samą drogą — tu zbaczając, tam klucząc — i przetrwał w labiryncie już osiemnaście minut bez wypadku.

— Dobrze — powiedział Boardman. — W tym miejscu zginął Mortenson, prawda?

— Tak — rzekł Hosteen. — Złożył ostatni meldunek, że stoi tam, przy tej małej piramidzie. Potem łączność się urwała.

— A zatem od tej chwili zaczynamy zbierać dalsze informacje. Przekonaliśmy się, że nasze zapiski są dokładne. Wejściem do labiryntu jest główna brama. Ale odtąd…

Robot, teraz bez programu, sunął znacznie wolniej, zatrzymując się co chwila, żeby we wszystkich kierunkach rozciągać sieć urządzeń do zbierania danych. Szukał ukrytych drzwi, zamaskowanych otworów w bruku, aparatury projekcyjnej, laserów, detektorów masy, źródeł energii. Wszelkie uzyskane dane przekazywał do centrali na statku. W ten sposób z każdym przebytym centymetrem wzbogacał materiały informacyjne.

Przebył tak dwadzieścia trzy metry. Ominął małą piramidkę, zbadał szczątki Mortensona zabitego w jej pobliżu przed siedemdziesięciu dwoma laty. Przekazał wiadomość, że Mortenson wpadł w jakiś magiel uruchomiony nieostrożnym krokiem. Dalej robot ominął dwie pomniejsze pułapki, ale nie zdążył się uchronić przed ekranem dezorientującym, który zakłócił pracę jego mechanicznych zmysłów. W rezultacie rozbiło go nieprzewidziane uderzenie tłoka.

— Następny robot będzie musiał wyłączyć wszystkie swoje przewody, dopóki nie minie tego miejsca — mruknął Hosteen. — Przemknąć tamtędy na oślep po wyłączeniu wizji… no, damy sobie z tym radę.

— Może człowiek byłby tam lepszy niż maszyna — zauważył Boardman. — Nie wiemy, czy ten ekran zdezorientowałby tak człowieka, jak to zrobił z zespołem zmysłów mechanicznych.

— Jeszcze nie jesteśmy gotowi wysyłać tam ludzi — przypomniał Hosteen.

Boardman przyznał mu rację — niezbyt chętnie, pomyślał Rawlins słuchając tej rozmowy. Ekran znowu zajaśniał: sunął już nowy robot. Hosteen polecił wysłać drugą partię aparatów do badania drogi w labiryncie, tym razem wszystkie główną bramą, jedyną dostępną, i kilka z nich teraz, po osiemnastu minutach, było niedaleko zabójczej piramidy. Jednego robota Hosteen wysłał naprzód, inne zatrzymał tam, żeby obserwowały. Ołowiany robot w zasięgu ekranu dezorientującego wyłączył mechanizm sensoryczny: zachwiał się utraciwszy poczucie kierunku, ale po chwili już stał prosto. Pozbawiony teraz łączności z otoczeniem, nie reagował na syrenią pieśń z ekranu dezorientującego, która zdradliwie pchnęła jego poprzednika prosto pod tłok. Falanga robotów z bezpiecznych pozycji obserwując tę scenę przekazywała obraz czysty i dokładny. Komputer skojarzył te dane z fatalną trasą poprzedniego robota i wytyczył nową. W parę minut później ślepy robot ruszył przed siebie pod działaniem impulsów wewnętrznych. Bez programu narzuconego przez otoczenie zdany był wyłącznie na komputer, który szeregiem lekkich bodźców przeprowadził go bezpiecznie poza zasięg ekranu dezorientującego i tłoka. Wtedy można było znowu włączyć jego zespół sensoryczny. Żeby sprawdzić skuteczność tego sposobu, Hosteen wysłał tamtędy jeszcze jednego robota, w identycznych warunkach. Powiodło się. Spróbował wysłać trzeciego robota z całą aparaturą włączoną, a więc narażonego na dezorientację. Komputer wskazywał drogę należycie, robot jednak, zwiedziony fałszywą informacją ekranu, zboczył gwałtownie i uległ zmiażdżeniu.

— W porządku — powiedział Hosteen. — Skoro możemy przez to przeprowadzić maszynę, możemy też przeprowadzić człowieka. Pójdzie z zamkniętymi oczami, a komputer będzie wyliczał mu krok po kroku. Damy sobie radę.

Ołowiany robot sunął dalej. Przebył siedemnaście metrów od ekranu dezorientującego, zanim przygwoździła go do bruku srebrzysta krata, z której nagle wysunęły się dwie elektrody tak, że oderwała się i spadła w powodzi kamieni. Rawlins posępnie patrzył, jak następny robot omija tę pułapkę i po chwili ginie w innej, czyhającej w pobliżu. Wysyłano tak coraz dalej robota za robotem z zastępów, które czekały na swoją kolej.

Niedługo ludzie tam wejdą także, pomyślał Rawlins. My tam wejdziemy.

Wyłączył swój rejestrator danych i przeszedł do Boardmana.

— Jak wygląda sytuacja? — zapytał.

— Trudna, ale nie beznadziejna — odpowiedział Boardman. — Nie może cała trasa w głąb być taka niebezpieczna.

— A jeżeli jest?

— Robotów nam nie zabraknie. Sporządzimy dokładną mapę labiryntu i będziemy znali wszystkie pułapki. Dopiero wtedy spróbujemy sami.

— Ty wejdziesz, Charles?

— Oczywiście. Ty również.

— Jakie są szansę, że stamtąd wyjdziemy?

— Duże — powiedział Boardman. — Inaczej wątpię, czybym w ogóle się tym zajął. Och, to nie jest zwykła wycieczka, Ned, ale nie przeceniajmy jej. Ledwie zaczynamy badać labirynt. Za kilka dni będziemy się tam orientować wystarczająco dobrze.

Rawlins milczał rozważając jego słowa.

— Jednak Muller nie miał żadnych robotów — rzekł po chwili. — Jakim cudem przeszedł przez to wszystko?

— Nie wiem — mruknął Boardman. — Przypuszczam, że jest urodzonym szczęściarzem.

Rozdział trzeci

1

W labiryncie Muller śledził tę akcję na swoich zamglonych ekranach. Widział, jak oni wprowadzają jakieś automaty. Tracą je dosyć szybko i fatalnie, ale każda następna fala sięga w labirynt coraz głębiej. Przy zastosowaniu metody prób i doświadczeń te roboty przebyły już Strefę H i zaczną część Strefy G. Był gotów bronić się, gdyby doszły do stref środkowych. Na razie siedział spokojnie w samym sercu labiryntu, prowadził normalny tryb życia.

Rankiem zawsze myślał sporo o przeszłości. Wspominał inne światy z innych lat, wiosny, klimat cieplejszy niż na Lemnos. Łagodne oczy kiedyś patrzyły w jego oczy, ręce tuliły się do jego rąk i widział uśmiechy, słyszał śmiech, chodził po lśniących posadzkach, podziwiał sylwetki wytwornych kobiet w łukach bram. Był żonaty dwa razy. I jedno, i drugie małżeństwo skończyło się bez awantur po wspólnym przeżyciu przyzwoitej ilości lat. Często podróżował. Miał do czynienia z królami i ministrami. Teraz nieomal czuł znowu zapachy z setki planet przesuwających się po niebie jak paciorki nadziane na sznurek. Jesteśmy tylko małymi płomykami i gaśniemy. Ale on wiosną i latem swego życia palił się płomieniem dosyć jasnym i wracając myślą do tamtych czasów uważał, że nie zasłużył sobie na tak posępną, bezradosną jesień.

Miasto-labirynt na swój sposób dbało o niego. Miał dach nad głową — miał nawet tysiące mieszkań do wyboru, więc od czasu do czasu przenosił się, żeby zmienić otoczenie. Wszystkie te domy były pustymi skrzyniami. Zrobił sobie tapczan ze skór zwierzęcych wypchany strzępami futra; sklecił zgrabny fotel ze skóry i ścięgien i właściwie żadnych innych mebli nie potrzebował. Miasto dawało mu wodę. Zwierzyna włóczyła się w takich ilościach, że dopóki zdrowie mu pozwalało polować, nie mogło mu zabraknąć pożywienia. Z Ziemi przywiózł sobie pewne podstawowe rzeczy. Trzy sześciany z książkami i jeden sześcian z muzyką, razem tworzące stertę wysoką prawie na metr, stanowiły dla niego strawę duchową na te wszystkie lata, które mu pozostały. Miał też dwa kobietony. Miał nieduży magnetofon, żeby dyktować swoje pamiętniki. I blok do rysunków. I broń, i wykrywacz masy. I diagnostat z lekami regenerującymi. To mu wystarczało.

Jadał regularnie. Sypiał dobrze. Nie dręczyły go żadne wyrzuty sumienia. Prawie pogodził się już z losem. Gorycz jak ropa rozchodzi się po organizmie, ale w końcu przecież w miejscu zapalnym powstaje cysta i zamyka je.

O to, co go spotkało, nie winił nikogo. Sam do tego doprowadził swoim głodem. Chciał niejako pożreć wszechświat, uzurpować prawa Boga i wtedy jakaś nieubłagana siła rządząca wszystkim zrzuciła go z wysoka, aż musiał, rozbity, szukać schronienia na tej martwej planecie, żeby w zupełnej samotności pozbierać się najlepiej, jak potrafił.

Stacje w drodze na Lemnos były mu dobrze znane. Dawno temu, gdy miał lat osiemnaście i leżał nago z dziewczyną u boku czując jej ciepło, patrząc w gwiazdy nad sobą, pysznił się swymi wielkimi ambicjami. Mając lat dwadzieścia pięć zaczął osiągać to, o czym marzył. Zanim ukończył lat czterdzieści, poznał już sto planet i pozyskał sławę w trzydziestu systemach słonecznych. W dziesięć lat później marzyła mu się wielka polityka; cóż, kiedy w wieku lat pięćdziesięciu trzech za namową Charlesa Boardmana podjął się misji na Beta Hydri IV.

Tamtego roku spędzał urlop w systemie Tau Ceti, odległym o dwanaście lat świetlnych od Ziemi. Marduk, czwarta z tych planet, została wykorzystana jako miejsce wypoczynku dla górników pracujących przy odzieraniu trzech jej sióstr z metali reaktywnych. Mullerowi nie podobał się sposób, w jaki te trzy planety obrabowywano, ale to mu nie przeszkadzało szukać odprężenia nerwowego na Marduk. Prawie nie było tam pór roku, bo Marduk kręciła się wokół swego słońca pionowo. Cztery kontynenty, gdzie wciąż panowała wiosna, otaczał płytki ocean. Wody oceanu miały barwę zieloną, roślinność lądowa miała odcień błękitny, powietrze lekko musowało, jak młody szampan. Uczyniono z tej planety coś na podobieństwo Ziemi — Ziemi takiej, jaką może była kiedyś w czasach niewinności — wszędzie lasy i łąki, i wesołe gospody. Ten spokojny świat, jeśli rzucał człowiekowi wyzwanie, to tylko syntetyczne. Olbrzymie ryby w morzu zawsze dawały się zmęczyć i złowić. Ośnieżone szczyty gór wyglądały zdradziecko, raczej nie wróżąc bezpiecznej wspinaczki nawet w butach grawitronowych, ale nikt jeszcze tam nie zginął. Dzikie zwierzęta, od jakich roiło się w puszczach, miały potężne kłęby i nacierały z pochrapywaniem, zgoła jednak niegroźnie. W gruncie rzeczy Muller nie lubił takich okolic. Ale chwilowo znużony przygodami, zdecydował się spędzić na Marduk parę tygodni spokojnie w towarzystwie dziewczyny, którą poznał rok przedtem w odległości dwudziestu lat świetlnych od tej planety.

Na imię miała Marta — wysoka, smukła, o dużych, ciemnych oczach modnie podmalowanych czerwoną szminką i o świetlistych niebieskich włosach, opadających jej na pięknie toczone ramiona. Wyglądała na dziewczynę dwudziestoletnią, ale oczywiście równie dobrze mogła już ukończyć lat dziewięćdziesiąt i przechodzić trzecie swoje przeobrażenie; w ogóle trudno odgadnąć czyjś wiek, a cóż dopiero wiek kobiety. Muller jednak przypuszczał, że ona jest naprawdę młoda. Sprawiała to nie tyle jej gibkość, źrebięca zwinność — bo te cechy są do nabycia — ile jej subtelny entuzjazm, prawdziwa dziewczęcość nie mogąca być — wolał tak przypuszczać — osiągnięciem medycyny. Czy to przy pływaniu z napędem elektrycznym, czy przy lataniu po drzewach, czy przy polowaniu z dmuchawą, czy w miłości Marta okazywała takie przejęcie, jakby to wszystko było dla niej czymś względnie nowym.

Mullerowi nie chciało się wnikać w tę sprawę zbyt głęboko. Marta była bogata, urodzona na Ziemi, nie miała żadnych widocznych więzów rodzinnych i podróżowała wszędzie do woli. Wiedziony nagłym odruchem zatelefonował do niej i poprosił o spotkanie na Marduk, a ona przyleciała chętnie, nie zadając pytań. Bez żadnego onieśmielenia dzieliła w hotelu apartament z Richardem Mullerem. Najwyraźniej wiedziała, kim Muller jest, ale otaczająca go aura sławy nie miała dla niej znaczenia. Obchodziło ją tylko, co on jej mówi, jak bierze ją w objęcia, jak uprzyjemnia czas — do jego innych poczynań wcale nie przywiązywała wagi.

Hotel, strzelista wieżyca jasności wysoka na tysiąc metrów, stał w dolinie nad lśniącym, owalnym jeziorem. Mieszkali w apartamencie na dwusetnym piętrze, kolację jadali w baszcie na dachu, dokąd podlatywali dyskiem grawitronowym, a w ciągu dnia mogli się cieszyć wszystkimi atrakcjami Marduk. Byli razem przez tydzień nieprzerwanie — tydzień pogody wprost idealnej. Jej małe, chłodne piersi mieściły się doskonale w jego dłoniach, długie, smukłe nogi oplatały go rozkosznie i w momentach szczytowych wbijała pięty w jego łydki cudownie rozgorączkowana. Ale ósmego dnia przyleciał na Marduk Charles Boardman. Wynajął apartament w hotelu odległym o pół kontynentu i poprosił Mullera do siebie.

— Mam teraz urlop — powiedział Muller.

— Użycz mi ze swojego urlopu pół dnia.

— Nie jestem sam, Charles.

— Ja wiem. Zapraszam was oboje. Przejedziemy się trochę. To bardzo ważna sprawa, Dick.

— Przyleciałem tu, żeby właśnie od ważnych spraw uciec.

— Nigdy od nich nie ma ucieczki. Chyba nie muszę ci przypominać. Jesteś tym, czym jesteś, i potrzebujemy cię. Więc czekam.

— Niech cię diabli — rzekł Muller łagodnie.

Nazajutrz rano poleciał z Martą taksówką powietrzną do hotelu Boardmana. Teraz pamiętał tę wycieczkę tak żywo, jak gdyby odbył ją w zeszłym miesiącu, a nie przed piętnastu prawie laty. Taksówka wzbiła się ponad dział wód i nieomal muskała ośnieżone górskie szczyty. Wyraźnie mogli zobaczyć wspaniałe, długorogie zwierzę w rodzaju kozła, zwane skoczkiem skalnym, hasające po rzekach skutych połyskliwym lodem: dwie tony metryczne mięśni i kości. Ów nieprawdopodobny górski kolos był najkosztowniejszą zwierzyną, jaką planeta Marduk miała do zaoferowania. Niektórzy ludzie przez całe życie nie zarobili tyle, ile kosztowało zezwolenie na ubicie skoczka skalnego. Muller uważał jednak, że to cena i tak za niska.

Okrążyli potężne zwierzę trzykrotnie i polecieli dalej nad niziny za łańcuchem górskim, gdzie jak pas z brylantów przerzucony w poprzek szerokiego kontynentu migotał szereg jezior. Koło południa wylądowali na skraju aksamitnej puszczy, zawsze zielonej. Boardman wynajął najdroższy apartament w tym hotelu, pełen ekranów i najrozmaitszych trikowych urządzeń. Na powitanie uścisnął Mullerowi przegub ręki, a Martę objął z bezwstydną pożądliwością. Marta przyjęła to chłodno, obojętnie — zupełnie nie taiła, że uważa te odwiedziny za stratę czasu.

— Jesteście głodni? — zapytał Boardman. — Najpierw obiad, rozmowa później.

Poczęstował ich w swoim apartamencie winem bursztynowym w pucharkach rzeźbionych z błękitnego skalnego kryształu wydobywanego na planecie Ganymede. Potem wsiedli do kapsuły restauracyjnej i wylecieli z hotelu, żeby w czasie jedzenia oglądać widoki puszcz i jezior. Dania wysuwały się z pojemnika, gdy siedzieli rozparci wygodnie w fotelach pneumatycznych przy oknie — chrupka sałata, miejscowe ryby z rusztu, importowane jarzyny; utarty ser Centaurine jako przyprawa; butelki zimnego piwa ryżowego i po obiedzie gęsty korzenny zielony likier. Zamknięci w lecącej kapsule, zupełnie biernie przyjmowali jedzenie, trunki i krajobraz. Oddychali roziskrzonym powietrzem pompowanym z zewnątrz, patrzyli na jaskrawe ptaki przelatujące koło okna i znikające wśród miękkich obwisłych igieł gęstych drzew iglastych w tych lasach. Boardman pięknie wszystko zaplanował, żeby wytworzyć nastrój, ale Muller wiedział, że te starania pójdą na marne. Bo on nie da się nabrać. Jeśli przyjmie zadanie, jakie Boardman mu zaproponuje, to przecież nie wskutek uśpienia czujności.

Marta nudziła się. Obojętnie reagowała na badawcze, lubieżne zerknięcia Boardmana. Migotliwe wdzianko, które miała na sobie, zostało tak zaprojektowane, żeby raczej odsłaniać, niż zasłaniać jej wdzięki: dłgołańcuchowe cząsteczki tego tworzywa przesuwając się zmieniały deseń jak w kalejdoskopie, przy czym chwilami wyraźnie prześwitywały uda i piersi, brzuch, biodra i pośladki. Boardman oceniał te pokazy pełen gotowości do flirtu z dziewczyną na pozór tak łatwą, ale ona ignorowała jego nieme zakusy. Mullera to bawiło. Boardmana nie.

Po obiedzie kapsuła wylądowała nad jeziorem jak klejnot, głębokim i czystym. Ściana się rozsunęła i Boardman zapytał:

— Może by nasza młoda pani chciała popływać, kiedy my będziemy rozmawiali o nudnych interesach, żeby już mieć to z głowy?

— Świetny pomysł — rzekła Marta bezbarwnie.

Wstając z fotela dotknęła zatrzasku na ramieniu i wdzianko z niej opadło. Boardman w sposób bardzo efekciarski podniósł je i położył na półce bagażowej. Podziękowała mu machinalnie uśmiechem, odwróciła się i zeszła na brzeg jeziora — naga, opalona postać, w blasku słońca, który sącząc się przez gałęzie drzew cętkował jej zwężające się plecy i łagodnie zaokrąglony tyłeczek. Na chwilę przystanęła w wodzie sięgającej po łydki, potem dała nurka i zaczęła krajać powierzchnię jeziora silnymi, miarowymi uderzeniami. Boardman powiedział:

— Dick? Kto to jest?

— Dziewczyna. Dosyć młoda chyba.

— Młodsza niż zwykle te twoje flamy, powiedziałbym. A także nieco zepsuta. Znasz ją długo?

— Od zeszłego roku, Charles. Podoba ci się?

— Naturalnie.

— Powiem jej o tym — rzekł Muller. — Ale nie dzisiaj.

Boardman uśmiechnięty jak Budda wskazał mu bez słowa konsolę z trunkami. Muller potrząsnął głową. Marta już wracała do brzegu płynąc na plecach tak, że nad gładką powierzchnią wody widać było różane czubki jej piersi. Patrzyli na to obaj i co chwila zerkali na siebie z ukosa. Wydawali się rówieśnikami po pięćdziesiątce — Boardman otyły, siwiejący i krzepki, Muller szczupły, siwiejący i krzepki. W dodatku gdy siedzieli, można by myśleć, że są tego samego wzrostu. Ale rzeczywistość przedstawiała się inaczej: Boardman był starszy o całe pokolenie, a Muller był wyższy o piętnaście centymetrów. Znali się od lat trzydziestu.

W pewnym sensie mieli podobną pracę — należeli do korpusu ponadrządowego, który czuwał, żeby struktura społeczna ludzkości nie rozpadła się w rozległej galaktyce. Nie zajmowali stanowisk urzędowych. Jednakowo żarliwi, pragnęli służyć swymi talentami społeczeństwu Ziemi. Muller szanował Boardmana za sposób, w jaki Boardman owe talenty wykorzystywał w czasie swej długiej, imponującej kariery, ale nieraz się zastanawiał, czy rzeczywiście tego starego lubi. Wiedział, że Boardman jest bystry, pozbawiony skrupułów i ma przede wszystkim na względzie dobro ludzkości — a połączenie samozaparcia z brakiem skrupułów zawsze przecież bywa niebezpieczne.

Boardman wyciągnął z kieszeni tuniki sześcian wizji i postawił na stoliku przed Mullerem. Niczym kostka w jakiejś zawiłej grze stał ten mały kilkucentymetrowy sześcianik mlecznie żółty na wypolerowanym blacie stolika z czarnego marmuru.

— Włącz — zachęcił Boardman. — Odbiornik jest przy tobie.

Muller wsunął sześcianik do otworu receptora. Ze środka blatu wysunął się wtedy większy sześcian, o prawie metrowej przekątnej. Na bokach sześcianu wykwitły obrazy. Muller zobaczył jakąś planetę wśród chmur, popielatą, i pomyślał, że to może Wenus. Obraz zaostrzył się i jasną szarość przecięły ciemnoczerwone prążki. A więc nie Wenus. Oko rejestrujące przeszyło warstwę chmur i przekazało widok nieznanej planety niezbyt podobnej do Ziemi. Grunt był tam mokry, gąbczasty i rosły drzewa jak gdyby z gumy, o kształtach olbrzymich grzybów. Trudno było się zorientować w proporcjach, ale wyglądały na wielkie. Ich blade pnie, szorstkie od postrzępionego włókna, wyginały się jak łuki, przy czym od korzeni do jednej piątej chyba wysokości osłaniały je narośle podobne do spodków. Ponad pniami nie było ani gałęzi, ani liści, tylko szerokie, płaskie kapelusze od spodu pofałdowane. Nagle pojawiły się w tym ponurym gaju trzy dziwne postacie. Szły wysokie, chude, nieomal pajęcze, i z wąskich ramion wyrastały im pęki ośmiu czy dziesięciu kończyn zginających się w stawach. Miały głowy stożkowate, otoczone u podstaw oczami. Nozdrza ich stanowiły pionowe szczeliny w skórze. Usta otwierały się na boki. Trzy te istoty sunęły wyprostowane na zgrabnych nogach, z małymi kulistymi postumencikami zamiast stóp. Poza tym, że powiewały wokół nich jakieś wstęgi, zapewne ozdobne, zawiązane pomiędzy pierwszym i drugim przegubem rąk, były one zupełnie nagie, ale Muller nie mógł wypatrzyć nic, co by mówiło o organach rozrodczych czy też o tym, że są ssakami. Skóra ich, bez pigmentu, szara wśród szarości gaju, musiała być chropowata, pokryta jak gdyby łuską romboidalną.

Z cudowną gracją owe istoty podeszły do tych olbrzymich grzybów i wspięły się na nie. Każda stanęła na samym czubku kapelusza drzewa i wyciągnęła jedną kończynę, specjalnie przystosowaną, inną niż pozostałe, wyposażone w pięć palców, które sterczały z dłoni koliście, wiotkie jak wąsy rośliny. Ta kończyna była jak długie żądło. Wbiła się łatwo i głęboko w miękki, gumiasty pień drzewa. Przez długą chwilę wszystkie trzy nieznane istoty chyba wysysały ze swoich drzew soki. Potem zeszły na dół i zaczęły znów spacerować po gaju.

Nagle jedna z nich zatrzymała się i pochyliła wpatrzona w grunt pod nogami. Pękiem rąk podniosła oko sondy przekazujące te obrazy. W odbiorze nastąpił chaos. Muller domyślił się, że oko sondy przechodzi z ręki do ręki. Raptownie obraz pociemniał i zgasł. Oko zostało zniszczone. Sześcianik wizji wyczerpał się.

Po chwili niespokojnego milczenia Muller powiedział:

— Wyglądały bardzo przekonywająco.

— No pewnie. Przecież istnieją naprawdę.

— To były zdjęcia przekazane przez którąś z sond pozagalaktycznych?

— Nie — rzekł Boardman. — To z naszej galaktyki.

— Więc z Beta Hydri IV?

— Tak.

Muller powstrzymał się od wzdrygnięcia.

— Mogę jeszcze raz je obejrzeć, Charles?

— Oczywiście.

Muller włączył sześcianik ponownie. I znów oko sondy przeszyło warstwę chmur; znów ukazało te gumowe drzewa, znów pojawiły się trzy dziwne postacie, wyssały z pni pokarm, zauważyły oko sondy, zniszczyły je. Muller przyglądał się w zimnym urzeczeniu. Nigdy dotąd nie widział żywych rozumnych istot innego gatunku. Nikt z ludzi zresztą nie widział — o ile mu było wiadomo — aż do chwili tego odkrycia.

Obrazy zniknęły.

— Zdjęcia zrobione niespełna miesiąc temu — powiedział Boardman. — Statek sondujący zaparkowaliśmy na wysokości pięćdziesięciu tysięcy kilometrów nad Beta Hydri IV i zrzuciliśmy tam tysiąc sond wzrokowych. Co najmniej połowa spadła prosto na dno oceanu. Większość pozostałych wylądowała w pustkowiu w miejscach zgoła nie interesujących. Tylko ta jedna przekazała nam wyraźny obraz owych nieznanych istot.

— Dlaczego zdecydowano się odwołać kwarantannę tej planety?

Boardman odetchnął powoli.

— Uważamy, że już czas nawiązać z nimi łączność, Dick. Od dziesięciu lat wokół nich węszymy i jeszcze ich nie powitaliśmy. To nie po sąsiedzku. I ponieważ ci Hydranowie i my, ludzie, jesteśmy jedynymi inteligentnymi gatunkami w tej całej przeklętej galaktyce… o ile coś gdzieś nie ukrywa się w jakiś nieprawdopodobny sposób… uznaliśmy, że powinniśmy się z nimi zaprzyjaźnić.

— Twoje niedomówienie nie bardzo mnie przekonuje — powiedział Muller bez ogródek. — Przecież decyzja rady zapadła nieodwołalnie po roku debatowania. Większością głosów uchwalono pozostawienie Hydranów w spokoju co najmniej przez sto lat… jeżeli nic nie będzie wskazywało na to, że wybierają się w kosmos. Kto obalił tę decyzję, dlaczego i kiedy?

Boardman tylko uśmiechnął się chytrze, po swojemu. Ale Muller wiedział, że jedynym sposobem, żeby uniknąć wciągnięcia w jego pajęczynę, jest atak frontalny. Po chwili Boardman wyjaśnił opieszale:

— Nie miałem zamiaru kręcić, Dick. Tę decyzję obalano na posiedzeniu rady osiem miesięcy temu, kiedy byłeś w drodze na Rigel.

— A dlaczego obalono?

— Jedna z sond pozagalaktycznych dostarczyła nam niezbitych dowodów, że w sąsiednim gwiazdozbiorze żyje gatunek istot wysoce inteligentnych górujących nad innymi.

— W którym gwiazdozbiorze?

— Nieważne, Dick. Wybacz, ale na razie ci nie powiem.

— Dobrze.

— Wystarczy, że te istoty, sądząc z tego, co dotychczas o nich wiemy, stanowią dla nas problem nie do pokonania. Mają napęd galaktyczny, więc logicznie możemy się spodziewać ich odwiedzin lada stulecie… a gdy te odwiedziny nastąpią, znajdziemy się w bardzo trudnej sytuacji. Toteż większością głosów zapadła uchwała, żeby jak najrychlej nawiązać kontakt z Beta Hydri IV celem zabezpieczenia się zawczasu.

— Czy chcesz przez to powiedzieć — zapytał Muller — że chodzi nam o utrzymywanie dobrych stosunków z drugim gatunkiem inteligentnym w naszej galaktyce, zanim przybędą owi goście?

— Tak jest.

— Teraz się napiję — powiedział Muller.

Boardman wskazał ręką. Muller nalał sobie z kranu konsoli mocny cocktail, wypił szybko i poprosił o następny. Nagle stwierdził, że ma mnóstwo do przemyślenia. Odwrócił wzrok od Boardmana i wziął ze stołu sześcianik wizji pieczołowicie, jak gdyby to była relikwia.

Od dwóch stuleci człowiek badał gwiazdy, nie natrafiając na ślad żadnych współzawodników. Spośród planet, które poznawał, większość nadawała się do zamieszkania i zdumiewająco dużo było podobnych do Ziemi. To jednak przewidziano. Na niebie tyle jest systemów słonecznych, gwiazd typu F i typu G, dzięki którym prawdopodobnie może utrzymywać się życie. Proces planetogenezy nie jest niczym niezwykłym i większość tych systemów liczy od pięciu do dziesięciu planet, przy czym wielkość niektórych, masa i gęstość są tego rzędu, że umożliwiają utrzymanie atmosfery i nie zakłóconą ewolucję życia. Pewna też ilość tych planet znajduje się w strefie orbitalnej pozwalającej na unikanie skrajnych temperatur. Więc obfitują one w żywe stworzenia i ta galaktyka jest rajem dla zoologów.

A jednak w szybkiej chaotycznej ekspansji poza własny system słoneczny ludzie natrafili tylko na ślady dawnych gatunków obdarzonych inteligencją. W ruinach niewyobrażalnie starych cywilizacji teraz zwierzęta miały swoje legowiska. Najbardziej malowniczą pozostałością dawnego wielkiego miasta był labirynt na Lemnos, ale i na innych planetach oglądano resztki miast — zniszczone działaniem atmosferycznym podwaliny, cmentarzyska i rozsypane skorupy garnków. Kosmos okazał się rajem także i dla archeologów. Poszukiwacze nieznanych zwierząt i poszukiwacze nieznanych szczątków mieli wciąż mnóstwo roboty. Powstawały nowe gałęzie nauki. Usiłowano odtwarzać życie społeczeństw, które zniknęły jeszcze zanim w umysłach ludzkich zrodziła się koncepcja piramidy.

Jednakże jak wynikało z badań, dziwna jakaś zagłada zniweczyła wszystkie inne inteligentne rasy tej galaktyki. Najwidoczniej żyły one tak dawno, że nawet ich zdegenerowane potomstwo nie przetrwało. Po prostu Niniwa i Tyr zniknęły ze świata. Wnikliwe badania wykazały, że najmłodsze z tych kilkunastu pozasłonecznych kultur zginęły osiemdziesiąt tysięcy lat temu.

Ta galaktyka jest rozległa i człowiek nie przestaje szukać swoich kosmicznych towarzyszy wiedziony jakimś przewrotnym połączeniem ciekawości i trwogi. Chociaż wykorzystanie efektów podprzestrzennych umożliwia szybkie przeloty do wszystkich punktów w obrębie naszego wszechświata, nie ma przecież odpowiednio licznego personelu ani dość statków międzyplanetarnych, żeby móc się uporać z ogromem zadań, jakie przedstawia nadzorowanie. Ludzkość w kilka stuleci po swym wtargnięciu w głąb galaktyki nadal czyni odkrycia, niektóre zupełnie blisko macierzystej Ziemi. Gwiazda Beta Hydri IV to system siedmiu planet i stwierdzono, że na czwartej z nich istnieje jakiś gatunek istot rozumnych.

Nikt jeszcze tam nie lądował. Wszelkie możliwości penetracji zbadano starannie, zanim zaczęto układać plany, tak by umknąć nieobliczalnych następstw pochopnego wkroczenia na Beta Hydri IV. Obserwacje prowadzono spoza warstwy chmur otaczającej planetę. Wymyślna aparatura odmierzyła aktywność za tą zwodniczą szarością. I wiedziano już, że energia wytwarzana przez Hydri dochodzi do kilku milionów kilowatów na godzinę. Sporządzono mapy z zaznaczeniem miejskich okręgów na planecie i wyliczono z grubsza gęstość owego „zaludnienia”. Badając promieniowanie cieplne ustalono stopień uprzemysłowienia. Nie ulega wątpliwości, że rośnie na Beta Hydri IV agresywna, potężna cywilizacja, prawdopodobnie dająca się porównać pod względem technicznym do cywilizacji ziemskiej u schyłku dwudziestego wieku. Zachodziła tylko jedna wyraźna różnica: Hydranowie jeszcze nie wyruszyli w przestrzeń kosmiczną. Sprawiała to warstwa chmur wokół planety. Trudno się spodziewać, żeby rasa istot, które nigdy nie widziały gwiazd, żarliwie pragnęła je poznawać.

Muller był wtajemniczony w treść gorączkowych konferencji, jakie odbywały się po odkryciu istnienia Hydranów. Wiedział, dlaczego objęto ich kwarantanną, i zdawał sobie sprawę, że jeśli postanowiono tę kwarantannę przerwać, to tylko z bardzo ważnej przyczyny. Ludzkość nie mając pewności, czy podoła nawiązaniu stosunków z istotami o odmiennej inteligencji, roztropnie wolała jak najdłużej trzymać się od Hydranów z daleka. Teraz jednak sytuacja się zmieniła.

— Co to ma być? — spytał Muller. — Jakaś ekspedycja?

— Tak.

— Kiedy?

— W przyszłym roku chyba. Muller sprężył się.

— Kto poprowadzi?

— Może ty, Dick.

— Dlaczego „może”?

— Bo mógłbyś nie chcieć.

— Kiedy miałem osiemnaście lat — powiedział Muller — byłem z pewną dziewczyną w lesie na Ziemi, w rezerwacie kalifornijskim, i kochaliśmy się, i to nie był dla mnie pierwszy raz, ale po raz pierwszy wyszło to należycie… i później leżeliśmy na wznak, zapatrzeni w gwiazdy, i wtedy powiedziałem jej, że wybieram się tam w górę, żeby po tych gwiazdach chodzić. A ona powiedziała: „Och, Dick, jak cudownie”, chociaż oczywiście nie mówiłem nic nadzwyczajnego. Każdy młody chłopak tak mówi, kiedy patrzy w gwiazdy. I powiedziałem, że zamierzam dokonywać odkryć w kosmosie i że pozostanę w ludzkiej pamięci jak Kolumb i Magellan, i pierwsi astronauci, i w ogóle. I że wiem, że zawsze będę w czołówce, cokolwiek się zdarzy, i że będę przelatywał wśród gwiazd niczym jakiś Bóg. Byłem bardzo wymowny. Mówiłem tak może przez dziesięć minut, aż oboje nas to porwało i odwróciłem się do niej, a ona pociągnęła mnie ku sobie i wtedy już nie widziałem gwiazd, kiedy przygważdżałem ją do Ziemi, i właśnie w tamtą noc rozbudziłem w sobie te ambicje. — Parsknął śmiechem. — Są rzeczy, które potrafimy mówić tylko mając lat osiemnaście.

— Są rzeczy, które potrafimy robić tylko mając osiemnaście lat — powiedział Boardman. — No, Dick? Masz teraz ponad pięćdziesiąt, prawda? I chodzisz po gwiazdach. Czy wydaje ci się, że jesteś bogiem?

— Czasami.

— Chcesz polecieć na Beta Hydri IV?

— Wiesz, że chcę.

— Sam?

Muller oniemiał i nagle poczuł się tak, jakby znów miał odbyć swój pierwszy spacer w kosmosie, gdy cały wszechświat stał przed nim otworem.

— Sam? — zapytał po chwili.

— Zaprogramowaliśmy całą tę sprawę i doszliśmy do wniosku, że obecnie wysłanie tam zespołu ludzi byłoby grubym błędem. Hydranowie nie reagują zbyt dobrze na nasze sondy wizji. Widziałeś przecież, podnieśli sondę i rozbili ją. Nie możemy zaczynać od zgłębiania ich psychiki, bo nigdy dotąd nie mieliśmy do czynienia z obcą umysłowością. Ale uważamy, że najbezpieczniej… biorąc pod uwagę zarówno potencjalne straty w ludziach, jak i wstrząs, jakim mogłoby to być dla nie znanej nam społeczności… wysłać jednego ambasadora Ziemi, jednego gościa przybywającego w pokojowych zamiarach, bystrego, mocnego człowieka, który przeszedł już wiele prób ogniowych i który zorientuje się, jak nawiązać kontakt. Możliwe, że ten człowiek zostanie poćwiartowany w trzydzieści sekund po nawiązaniu kontaktu. Z drugiej jednak strony, jeżeli mu się powiedzie, będzie kimś, kto dokonał czegoś unikatowego w historii ludzkości. Możesz wybierać.

Pokusa nie do odparcia. Być ambasadorem ludzkości na planecie Hydranów! Polecieć tam samotnie, chodzić po obcym gruncie i przekazać pierwsze pozdrowienia od ludzi sąsiadom kosmicznym…

To bilet do nieśmiertelności. Wypisanie swego nazwiska na gwiazdach po wieki wieków.

— Jak sobie wyobrażasz szansę powodzenia? — zapytał Muller.

— Z obliczeń wynika, że jest jedna szansa na sześćdziesiąt pięć wyjścia z tego szczęśliwie, Dick. Zważywszy, że to raczej nie jest planeta typu Ziemi, będzie tam potrzebne urządzenie do podtrzymywania życia. I można spotkać się z oziębłym przyjęciem. Jedna szansa na sześćdziesiąt pięć.

— Nie najgorzej.

— Ja w żadnym razie nie poszedłbym na takie warunki — rzekł Boardman uśmiechając się.

— Ty nie, ale ja bym poszedł.

Muller wychylił swoją szklankę do dna. Dokonanie czegoś takiego oznacza nieśmiertelną sławę. Niepowodzenie oznacza śmierć z rąk Hydranów, ale nawet śmierć nie będzie taka straszna. Życia nie zmarnowałem, pomyślał. Bywają gorsze wyroki losu niż zgon, kiedy się niesie sztandar ludzkości w inne światy. Duma, łaknienie chwały, dziecinne marzenie o nieśmiertelnej sławie, z których dotychczas nie wyrósł, nakazywały mu podjąć się tego zadania. Uważał, że szansę, chociaż niewielkie, nie są znikome.

Wróciła Marta. Była mokra, lśniąca, włosy miała przyklejone do smukłej szyi. Piersi jej falowały gwałtownie — małe stożki mięśni z okrągłymi różowymi czubkami. Mogłaby równie dobrze być długonogą czternastolatka, pomyślał Muller, patrząc na jej wąskie biodra, szczupłe uda. Boardman z daleka podał jej suszarkę. Nacisnęła aparacik palcem i w żółtym kręgu promieniowania wykonała jeden pełny obrót. Już sucha, wzięła z półki swoje wdzianko. Narzuciła je bez pośpiechu.

— Było wspaniale — oświadczyła. Dopiero teraz uważniej spojrzała na Mullera. — Dick, co ci jest? Wyglądasz jak… ogłuszony. Źle się czujesz?

— Czuję się świetnie.

— Więc o co chodzi?

— Pan Boardman wysunął pewną propozycję.

— Możesz powiedzieć jaką, Dick. Nie zamierzamy robić z tego tajemnicy. Natychmiast podamy wiadomość w całej galaktyce.

— Będzie lądowanie na Beta Hydri IV — rzekł Muller ochryple. — Jeden człowiek. Ja. Tylko jak ma się to odbyć, Charles? Statek na orbicie parkingowej i zjazd w kapsule z paliwem na drogę powrotną.

— Właśnie.

Marta powiedziała:

— To obłęd, Dick. Nie rób tego. Do końca życia byś żałował.

— Śmierć będzie szybka, jeżeli coś się nie uda. Nieraz już bardziej ryzykowałem.

— Nie. Słuchaj, chwilami mam przebłyski jasnowidzenia. Mogę przepowiadać przyszłość, Dick. — Śmiejąc się nerwowo, Marta nagle przestała pozować na dziewczynę chłodną i wyrafinowaną. — Jeżeli tam polecisz, wydaje mi się, że nie umrzesz. Ale też nie wydaje mi się, że będziesz żył. Przyrzeknij, że tam nie polecisz. Przyrzeknij, Dick!

— Oficjalnie jeszcze nie przyjąłeś tej propozycji — zauważył Boardman.

— Wiem — powiedział Muller.

Wstał z fotela, wysoki prawie pod sam strop kapsuły restauracyjnej, podszedł do Marty i objął ją, przypominając sobie tamtą dziewczynę z młodości pod niebem kalifornijskim, przypominając sobie, jaka szalona moc spłynęła na niego, gdy odwrócił się od blasku gwiazd ku tamtej, ciepłej i uległej. Przytulił Martę mocno. Patrzyła ze zgrozą. Pocałował ją w czubek nosa i w płatek lewego ucha. Wyrwała się z jego objęć tak gwałtownie, że omal nie upadła Boardmanowi na kolana. Boardman chwycił ją i przytrzymał.

Muller powiedział:

— Wiecie, jaka musi być moja odpowiedź.

Tego dnia po południu jeden z robotów dotarł do Strefy F. Jeszcze mają sporą odległość do przebycia, stwierdził Muller, ale długo to już nie potrwa. Tylko patrzeć, a znajdą się tutaj w sercu labiryntu.

Rozdział czwarty

1

— Jest — powiedział Rawlins. — Nareszcie!

Wzrok robota przekazywał widok człowieka w labiryncie. Muller stał z rękami założonymi na piersiach, niedbale oparty o ścianę. Wielki, ogorzały mężczyzna o wydatnym podbródku i mięsistym, szerokim nosie. Wcale nie wydawał się zaniepokojony obecnością robota.

Rawlins włączył fonię i usłyszał, jak Muller mówi:

— Cześć, robocie. Dlaczego mnie tu nachodzisz?

Robot oczywiście nie odpowiedział. Ani też nie odpowiedział Rawlins, chociaż mógłby się odezwać za pośrednictwem robota. Stojąc przy centrali danych, schylił się trochę, żeby lepiej widzieć. Znużone oczy mu pulsowały. Dziewięć dni czasu miejscowego trwało doprowadzenie jednego z robotów aż do samego środka labiryntu. Około stu robotów przy tym stracili. Przeciągnięcie bezpiecznej trasy w głąb o każde dwadzieścia metrów wymagało poświęcenia jednego takiego kosztownego aparatu. A przecież i tak mieli szczęście, zważywszy, że możliwości błądzenia w labiryncie były prawie nieskończone. Szczęśliwie jednak potrafili należycie korzystać z pomocy, jaką dawał mózg statku, i posługiwać się całą baterią doskonałych urządzeń sensorycznych, więc unikali nie tylko wszystkich wyraźnych pułapek, ale i większości pułapek niespodziewanych. I oto teraz dotarli do celu.

Rawlins nieomal słaniał się z wyczerpania. Nie spał tej nocy wcale, kontrolując krytyczną fazę — przebycie Strefy A. Hosteen poszedł spać. Później i Boardman także. Kilku z załogi pełniło służbę przy centrali danych i na statku, ale Rawlins był jedynym wśród nich cywilem.

Zastanawiał się, czy znalezienie Mullera miało nastąpić w czasie jego dyżuru. Chyba nie. Boardman obawiałby się, że nowicjusz u steru w takiej ważnej chwili mógłby zepsuć wszystko. Zostawili go na dyżurze, a on posunął swojego robota o kilka metrów dalej i oto teraz patrzył prosto na Mullera.

Przyglądał się tej twarzy, szukał na niej oznak udręki.

Nic o udręce nie świadczyło. Muller żyje tu od tylu lat samotnie — czyż to nie pozostawia żadnego piętna? I tamto — paskudny figiel, który spłatali mu Hydranowie — chyba też powinno było jakoś odbić się na jego twarzy. O ile jednak Rawlins widział, nie odbiło się.

Och, Muller ma smutne oczy i zaciśnięte usta. Rawlins jednak spodziewał się zobaczyć coś bardziej dramatycznego, coś romantycznego, oblicze cierpiętnika. Tymczasem zobaczył twarz obojętną, nieomal kamienną, twarz o rysach nieregularnych, twarz wytrzymałego, mocnego, niemłodego mężczyzny. Muller osiwiał i odzież miał trochę zniszczoną: widać było, że jest sterany. Ale czyż może wyglądać inaczej ktoś, kto przebywa dziewięć lat na takim wygnaniu? Rawlins pragnął czegoś więcej — efektownych cieni pod oczami, wyrazu zgorzknienia.

— Czego chcesz tutaj? — pytał Muller robota. — Kto cię przysłał? Dlaczego nie odchodzisz?

Rawlins nie śmiał się odezwać. Nie wiedział, jaki gambit został przez Boardmana zaplanowany na ten moment. Gwałtownie wyłączył robota, po czym biegiem ruszył do namiotu, gdzie spał Boardman.

Boardman leżał pod baldachimem systemu życiodajnego. Ostatecznie miał lat co najmniej osiemdziesiąt — chociaż nikt by go o to nie posądzał — a jedynym sposobem walki ze starością jest włączenie się co noc w swoje regeneratory. Rawlins zatrzymał się nieco zażenowany swym wtargnięciem, w czasie gdy staruszek spał oplatany siecią owych urządzeń. Przymocowane pasem do czoła miał dwie mózgowe elektrody, które gwarantowały należyte i zdrowe przebywanie poszczególnych płaszczyzn snu, oczyszczając umysł z trujących substancji po całodziennym zmęczeniu. Ponaddźwiękowy filtr odsączał osady z arterii Boardmana. Przepływ hormonów regulowała misterna pajęczyna rozpięta nad jego piersiami. Wszystko to było podłączone do mózgu statku i przez ten mózg kierowane. W oprawie wymyślnego systemu życiodajnego Boardman sprawiał wrażenie manekina z wosku. Oddychał powoli, regularnie: jego pulchne wargi obwisły, policzki jak gdyby napuchły i rozmiękły. Gałki oczne poszerzyły się gwałtownie pod powiekami, co oznaczało jakieś majaki w głębokim śnie. Czy można go teraz bezpiecznie obudzić? — biedził się Rawlins.

Wolał nie ryzykować. W żadnym razie nie należało budzić go bezpośrednio. Wymknął się z sypialni i włączył najbliższy rozgałęźnik centrali.

— Sen dla Charlesa Boardmana — nadał polecenie — niech mu się przyśni, że znaleźliśmy Mullera. I że musi obudzić się natychmiast. No, Charles, Charles, obudź się, jesteś nam potrzebny. Pojąłeś?

— Przyjęte do wiadomości — odpowiedział mózg statku.

Impuls przeleciał z namiotu do centrali statku, przyjął formę reakcji kierowanej i wrócił do namiotu. Wiadomość od Rawlinsa przeniknęła w umysł Boardmana poprzez elektrody na jego czole. Zadowolony z siebie Rawlins wszedł znowu do sypialni starego i czekał.

Boardman poruszył się. Zakrzywiając palce jak szpony zaczął oburącz szarpać lekko aparaturę, w której więzach leżał.

— Muller… — wymamrotał.

Otworzył oczy. Przez chwilę nie widział nic. Ale proces budzenia rozpoczął się, a system życiodajny podziałał już dostatecznie wzmacniająco na cały organizm.

— Ned? — dobyło się z jego ust ochrypłe pytanie. — Co ty tutaj robisz? Czy mi się śniło, że…

— To nie był sen, Charles. Zaprogramowałem go dla ciebie. Doszliśmy do Strefy A. Znaleźliśmy Mullera.

Boardman wyłączył system życiodajny i usiadł zupełnie rozbudzony.

— Która jest godzina?

— Już dnieje.

— Dawno go znalazłeś?

— Może z piętnaście minut temu. Unieruchomiłem robota i od razu przybiegłem do ciebie. Ale nie chciałem wyrywać cię ze snu, więc…

— Dobrze, dobrze — Boardman już wyszedł z łóżka. Zatoczył się lekko, wstając. Jeszcze brak mu dziennego wigoru, pomyślał Rawlins. Widać jego prawdziwy wiek. Odwrócił wzrok i zaczął oglądać system życiodajny, byle nie patrzeć na fałdy tłuszczu Boardmana.

Kiedy dojdę do jego wieku, postanowił sobie, będę starał się regularnie poddawać zabiegom odmładzającym. To naprawdę nie jest kwestia próżności. To tylko grzeczność w stosunku do bliźnich. Nie musimy wyglądać staro, jeżeli nie chcemy. Po co razić ludzi swoim widokiem.

— Chodźmy — powiedział Boardman. — Trzeba uruchomić tego robota. Chcę zobaczyć Mullera natychmiast.

Korzystając z centralki w przedsionku namiotu, Rawlins uruchomił robota. Zobaczyli na ekranie Strefę A labiryntu, wyglądającą przytulniej niż strefy, które ją otaczały. Mullera nie było teraz widać.

— Włącz fonię — polecił Boardman.

— Włączona.

— Gdzie on się podział?

— Chyba wyszedł z zasięgu wizji — powiedział Rawlins.

Robot wykonał pełny obrót przekazując widok niskich, sześciennych domów, strzelistych łuków i spiętrzonych murów wokoło. Zobaczyli przebiegające małe zwierzątko podobne do kota, ale nie było ani śladu Mullera.

— Stał tam — upierał się Rawlins żałośnie. — On…

— W porządku. Przecież nie musiał czekać w miejscu, kiedy mnie budziłeś. Niech robot zbada okolicę.

Rawlins usłuchał. Instynktownie obawiając się nowych niebezpieczeństw, kierował robotem bardzo ostrożnie, chociaż raz po raz sobie powtarzał, że ci, którzy zbudowali labirynt, na pewno nie naszpikowali własnych wewnętrznych dzielnic żadnymi pułapkami. Nagle Muller wyszedł z jednego z bezokiennych budynków i stanął przed robotem.

— Znowu? — zapytał. — Zmartwychwstałeś, co? Dlaczego nic nie mówisz? Z czyjego statku jesteś? Kto cię tu przysłał?

— Może powinniśmy odpowiedzieć? — zapytał Rawlins.

— Nie.

Boardman przybliżył twarz do ekranu. Oderwał ręce Rawlinsa od tablicy rozdzielczej i sam dostroił obraz, tak że widać było Mullera bardzo wyraźnie. Pokierował robotem przesuwając go przed Mullerem to tu, to tam, usiłując nie dopuścić, żeby Muller odszedł znowu.

— Przerażające — rzekł cicho. — Ten wyraz twarzy Mullera.

— Na mnie on robi wrażenie zupełnie spokojnego — powiedział Rawlins.

— Co ty tam wiesz? Ja pamiętam tego człowieka, Ned, przecież to twarz prosto z piekła. Kości policzkowe bez porównania bardziej wydatne. Oczy straszne. I widzisz to skrzywienie ust… lewy kącik opuszczony? On może nawet dostał lekkiego porażenia. Ale przetrzymał nieźle.

Rawlins zakłopotany szukał oznak pasji na twarzy Mullera. Nie zauważył ich przedtem i jakoś nie mógł ich dostrzec nadal. Ale oczywiście nie wiedział, jak Muller wyglądał w normalnych okolicznościach. I Boardman siłą rzeczy był lepszym fizjonomistą niż on.

— Wyciągnąć go stamtąd nie będzie łatwo — powiedział Boardman. — On nie zechce się ruszyć. Ale jest nam potrzebny, Ned. Jest nam potrzebny.

Muller dotrzymując kroku robotowi rzekł cierpkim, ochrypłym głosem:

— Masz trzydzieści sekund na wyjaśnienie, w jakim celu mnie nachodzisz. A potem najlepiej zrobisz, jeżeli wrócisz tam, skąd przyszedłeś.

— Nie porozmawiasz z nim? — zapytał Rawlins.

— On rozbije tego robota!

— Niech rozbije — Boardman wzruszył ramionami. — Pierwszy, kto do niego przemówi, musi być człowiekiem z krwi i kości, stanąć z nim twarzą w twarz. Tylko tak można tego dokonać. Trzeba go sobie zjednać, Ned. Głośnik robota temu nie sprosta.

— Masz dziesięć sekund — powiedział Muller.

Wyciągnął z kieszeni połyskliwą czarną kulę metalową, nie większą niż jabłko, opatrzoną w małe kwadratowe okienko. Rawlins nigdy dotąd nie widział nic podobnego. Może, pomyślał, to jakaś nieznana broń, którą Muller znalazł w tym mieście. I patrzył, jak Muller błyskawicznym ruchem podnosi rękę ze swoją tajemniczą kulą, nastawiając okienko prosto w oblicze robota. Ekran powlokła ciemność.

— Coś mi się wydaje, że straciliśmy jeszcze jednego robota — jęknął Rawlins.

Boardman przytaknął.

— Właśnie. Ostatniego robota, którego mieliśmy utracić. Teraz zaczną się straty w ludziach.

2

Nadszedł czas, żeby ryzykować w labiryncie życiem ludzkim. To było nieuniknione, więc Boardman ubolewał nad tym nie bardziej, niż ubolewał nad koniecznością płacenia podatków, nad swoim starzeniem się, nieregularnością wypróżnień, bądź reakcją na gwałtowną siłę przyciągania. Podatki, starość, wypróżnienie i grawitacja to odwieczne problemy stanu człowieczego — nadal poważne, jakkolwiek do pewnego stopnia zostały rozwiązane dzięki postępowi nauki. Podobnie rzecz tu się miała z ryzykiem śmierci. Wykorzystali przecież odpowiednio zastępy robotów i w ten sposób ocalili prawdopodobnie kilkunastu ludzi. Ale teraz prawie na pewno ludzie będą musieli ginąć. Boardman bolał nad tym, niedługo jednak i niegłęboko. Boardman już od dziesiątków lat wymagał od swoich podwładnych podejmowania takiego ryzyka i wielu z tych ochotników śmierć nie ominęła. Sam gotów był narazić własne życie w odpowiedniej chwili i dla odpowiedniej sprawy.

Labirynt został dokładnie odtworzony na mapach. Mózg statku zawierał szczegółowy obraz trasy w głąb wraz ze wszystkimi znanymi pułapkami, więc Boardman wysyłając tam roboty mógł liczyć na dziewięćdziesiąt pięć procent prawdopodobieństwa, że dotrą one do Strefy A, nie uszkodzone. Czy jednak człowiek może przebyć tę trasę tak samo bezpiecznie? — to jeszcze stało pod znakiem zapytania. Nawet gdy komputer udziela człowiekowi wskazówek na każdym kroku w tej drodze, przecież odbiera je omylny, podlegający zmęczeniu mózg ludzki, który mógłby nie pojmować wszystkiego tak jak doskonały mózg mechaniczny robota. I człowiek chciałby dokonywać korekt sam, co w rezultacie mogłaby się źle dla niego skończyć. Toteż dane, które zebrali, należało wypróbować starannie, zanim wkroczy do labiryntu Boardman albo Ned Rawlins.

Znaleźli się ochotnicy.

Wiedzieli, że grozi im śmierć. Nikt nie usiłował ich okłamywać, że tak nie jest. Boardman wykazał im, że dla dobra ludzkości trzeba doprowadzić do tego, by Muller wyszedł z labiryntu z własnej woli, a najwięcej szans, żeby to przeprowadzić rozmawiając z nim osobiście, mają pewne szczególne jednostki: Charles Boardman i Ned Rawlins, a więc w tym wypadku jednostki nie do zastąpienia. Niech inni utorują drogę Boardmanowi i Rawlinsowi. Doskonale. Ci ryzykanci zaofiarowali się, wiedząc, że ich można zastąpić. Każdy z nich ponadto wiedział, że śmierć kilku pierwszych może okazać się dla niego pomocna. Niepowodzenie oznacza nowe informacje, natomiast szczęśliwe dotarcie w głąb labiryntu nie przynosi w tej fazie żadnych informacji.

Losowali, kto pójdzie pierwszy.

Padło na jednego z poruczników nazwiskiem Burke, który wyglądał dość młodo i prawdopodobnie był młody, wojskowi bowiem rzadko kiedy poddawali się zabiegom odmładzającym, dopóki nie awansowali na generałów. Ten niski, krzepki, ciemnowłosy śmiałek zachowywał się tak, jak gdyby można go było zastąpić nie tylko innym człowiekiem, ale nawet szablonowym robotem wyprodukowanym na pokładzie statku.

— Kiedy znajdę Mullera — oświadczył (nie użył słowa „jeżeli”) — powiem mu, że jestem archeologiem. Dobrze? I zapytam, czy nie ma nic przeciwko temu, żeby weszło tam również paru moich kolegów.

— Dobrze — powiedział Boardman — i pamiętaj, im mniej będzie mu się mówiło rzeczy fachowych, tym mniej nabierze podejrzeń.

Burke nie miał dożyć rozmowy z Richardem Mullerem i wszyscy o tym wiedzieli. Ale pomachał ręką na pożegnanie wesoło, nieco teatralnie, i wkroczył do labiryntu. Aparatura w plecaku łączyła go z mózgiem statku. Dzięki temu odbierał polecenia komputera i jednocześnie obserwatorzy w obozie mogli widzieć, co się z nim dzieje.

Zręcznie i spokojnie wymijał straszliwe pułapki w Strefie Z. Brak mu było wyposażenia, które pomagało robotom wykrywać obrotowe płyty bruku i zabójcze czeluści poniżej, ukryte płomienie energii, zaciskające się zęby osadzone w bramach i wszelkie inne koszmary. Posiadał jednak coś bardziej przydatnego, czego brakowało robotom, a mianowicie zasób wiadomości o tych koszmarach, zebrany kosztem wielu maszyn. Boardman na swoim ekranie widział znane mu już filary, szprychy i skarpy, mosty, sterty kości i gdzieniegdzie szczątki robotów. W duchu ponaglając Burke’a, wiedział, że lada dzień będzie musiał sam pójść tamtędy. Zastanawiał się, ile dla Burke’a warte jest własne życie.

Około czterdziestu minut trwało przejście ze Strefy H do Strefy G. Burkę nie okazał żadnego podniecenia, gdy tę trasę pokonał. Strefa G, jak wszystkim było wiadomo, groziła licznymi niebezpieczeństwami, prawie tak jak Strefa H. Ale jak dotąd system kierowania zdawał egzamin. Burkę omal nie pląsał, żeby omijać przeszkody. Liczył kroki, podskakiwał, zbaczał raptownie albo sprężał się i wielkim susem przesadzał zdradziecki odcinek bruku. Wędrował dziarsko. Cóż, kiedy komputer nie mógł go ostrzec przed małym, przeraźliwie uzębionym stworzeniem, które czyhało na złocistym parapecie w odległości czterdziestu metrów za bramą Strefy G. To zwierzę było czymś niezależnym od znanego układu labiryntu.

Niebezpieczeństwo przypadkowe, samoistne. A Burke czerpał znajomość rzeczy tylko z rejestru doświadczeń przeprowadzonych w tej krainie.

To zwierzę było nie większe niż duży kot, ale miało długie kły i zręczne szpony. Aparat wzrokowy w plecaku Burke’a zobaczył, jak ono skacze — ale za późno. Zanim Burke, ostrzeżony, w półobrocie wyciągnął broń, bestia już rzuciła mu się na barki i dobierała się do gardła.

Paszcza rozwarła się przedziwnie szeroko. Oko komputera przekazało obraz anatomiczny, którego Boardman doprawdy wolałby nie widzieć. Rzędy zębów ostrych jak igły i głębiej za nimi jeszcze dwa rzędy kłów równie groźnych, może służących do lepszego pogryzienia ofiary czy też po prostu zapasowych, w razie gdyby zewnętrzne się połamały. Wyglądało to przeraźliwie. Po chwili zwierzę zamknęło paszczę.

Burke zachwiał się i upadł razem z napastnikiem. Krew popłynęła. Człowiek i zwierzę przetoczyli się dwukrotnie po bruku, potrącili jakiś ukryty przekaźnik energii i zniknęli w kłębach oleistego dymu. Gdy resztki tego dymu rozwiały się w powietrzu, nie było śladu ani człowieka, ani zwierzęcia.

Wkrótce potem Boardman powiedział:

— A więc jest coś nowego, o czym trzeba pamiętać. Żadne z tych zwierząt nie rzuciło się na robota. Ludzie będą musieli brać wykrywacze masy i wędrować grupkami.

Tak uczynili. Wysoką cenę zapłacili za to ostatnio nabyte doświadczenie, ale przynajmniej już wiedzieli, że w labiryncie mają przeciwko sobie nie tylko chytrość pradawnych inżynierów. Dwaj ludzie, Marshall i Petrocelli, weszli teraz do labiryntu odpowiednio wyposażeni, rozglądając się na wszystkie strony. Zwierzęta nie mogły zbliżyć się do nich znienacka, bo odbiorniki fal podczerwonych, wmontowane w wykrywacze masy, wykazywały promieniowanie ciepła. Dzięki temu bez trudu ubili czworo zwierząt, w tym jedno nawet ogromne.

W głębi Strefy Z doszli do miejsca, gdzie był ekran dezorientujący, który sprawiał, że wszelkie urządzenia do zbierania informacji stawały się kpiną.

Na jakiej zasadzie to działa? — dumał Boardman. Ziemskie dezorientatory działają bezpośrednio na zmysły; doskonale przyjmują należycie przekazywane prawdziwe informacje, po czym gmatwając je w mózgu niszczą wszystkie ich współzależności. Ale ten ekran na pewno jest inny. Nie może atakować systemu nerwowego robota, ponieważ robot nie ma systemu nerwowego w żadnym sensie tego określenia i jego aparatura wzrokowa melduje dokładnie to, co widzi. Jednakże to, co roboty widziały tam w labiryncie i zameldowały komputerowi, nie pozostawało w związku z rzeczywistym układem geometrycznym tamtego miejsca. Inne roboty, ustawione poza zasięgiem ekranu, przekazały obraz zupełnie inny i niewątpliwie rzetelniejszy. Z tego wynika, że ekran działa na jakiejś zasadzie optycznej, ogranicza się do samego obrazu najbliższej okolicy, zmienia go, zamazuje perspektywę, zniekształca albo ukrywa kontury, wprowadza w normalną konfigurację chaos. Każdy organ wzroku w zasięgu ekranu musi widzieć obraz całkowicie przekonywający, chociaż niezgodny z prawdą, i nie ma znaczenia, czy odbiera to umysł ludzki, czy nie obdarzona umysłem maszyna. Dosyć ciekawe, myślał Boardman. Może później będzie można zbadać i opanować mechanizmy labiryntu. Później.

W żaden sposób nie mógł wiedzieć, jakie kształty przybierał labirynt dla Marshalla i Petrocellego, gdy ulegli działaniu ekranu. Roboty przekazywały szczegółowe sprawozdania ze wszystkiego, co miały przed oczami, natomiast ci dwaj ludzie nie byli bezpośrednio połączeni z komputerem, więc nie mogli transmitować swoich wrażeń wizualnych do centrali. Najwyżej mogli opowiadać, co widzą. Nie pokrywało się to z obrazami przekazywanymi przez odbiorniki wzrokowe przymocowane do ich plecaków, ani z rzeczywistym widokiem otoczenia poza zasięgiem ekranu dezorientującego.

Słuchali wskazówek komputera. Szli nawet tam, gdzie na własne oczy widzieli ziejące otchłanie. Przykucnęli, żeby przeczołgać się tunelem, którego strop jaśniał ostrzami gilotyn. A takiego tunelu wcale tam nie było.

— Boję się, że lada chwila któreś z tych ostrzy opadnie i przetnie mnie na pół — powiedział Petrocelli.

Ale i żadnych ostrzy tam nie było. Po przeczołganiu się przez nie istniejący tunel obaj posłusznie zboczyli w lewo pod wielki cep, walący z piekielną siłą w płyty bruku. Nie było i cepa. Z niechęcią powstrzymali się od wejścia na chodnik wyłożony pulchnymi poduszkami, który ciągnął się do granicy zasięgu ekranu. Ten chodnik również nie istniał: omamieni nie wiedzieli, że tam jest tylko jama pełna kwasu.

— Najlepiej, żeby po prostu szli z zamkniętymi oczami — zauważył Boardman. — Tak już przechodziły roboty… z wyłączoną wizją.

— Mówią, że byłoby to dla nich zbyt straszne — powiedział Hosteen.

— Ale co lepsze: czy nie mieć żadnych informacji, czy mieć informacje fałszywe? — zapytał Boardman. — Mogą przecież słuchać poleceń komputera nie otwierając oczu. Wtedy by im nie groziło…

Petrocelli wrzasnął. Na jednej połowie swojego ekranu Boardman zobaczył rzeczywisty układ: płaski bezpieczny odcinek drogi, a na drugiej omam przekazany przez aparat w plecaku: buchające gwałtownie spod nóg Petrocellego i Marshalla płomienie.

— Spokojnie! — ryknął Hosteen. — Ognia tam nie ma!

Petrocelli, sprężony do skoku, słysząc to ze straszliwym wysiłkiem postawił nogę na bruku. Marshall nie przejawił tak szybkiego refleksu. Zanim usłyszał wołanie Hosteena, odwrócił się, żeby wyminąć płomienie, z rozpędu ruszył w lewo, po czym dopiero się zatrzymał. Stał wysunięty o kilkanaście centymetrów poza bezpieczną drogę. I nagle z jednej z płyt kamiennych wystrzelił zwój połyskliwego drutu, który oplatał mu nogi w kostkach. Wpił się w skórę, mięśnie i kości i odciął stopy. Upadającego Marshalla przeszył i przybił do pobliskiej ściany złocisty metalowy pręt.

Petrocelli nie oglądając się za siebie przeszedł przez zwodniczy słup ognia szczęśliwie, zrobił jeszcze dziesięć chwiejnych kroków i przystanął już bezpieczny poza zasięgiem ekranu dezorientującego.

— Dave? — zapytał ochryple. — Dave, nic ci się nie stało?

— Zszedł ze szlaku — powiedział Boardman. — To był szybki koniec.

— Co ja mam zrobić?

— Odpocznij, Petrocelli. Uspokój się i nie próbuj iść dalej. Wysyłam Chesterfielda i Walkera do ciebie. Czekaj tam, gdzie jesteś.

Petrocelli drżał cały. Boardman polecił mózgowi statku dać mu zastrzyk i zostało to zrobione przez aparaturę w plecaku. Już odczuwając ulgę, ale nie chcąc odwrócić się w stronę zmarłego towarzysza, Petrocelli stał sztywno, nieruchomo i czekał.

Walker i Chesterfield potrzebowali prawie całej godziny, żeby dotrzeć do miejsca, gdzie był ekran dezorientujący, a potem piętnastu minut bez mała, żeby przejść przez kilkumetrowy zasięg ekranu. Przechodzili z oczami zamkniętymi, bardzo tym speszeni. Ale widma labiryntu nie mogły przerażać ludzi nie widzących, więc ostatecznie znaleźli się poza ich terenem. Petrocelli przez ten czas znacznie się uspokoił. Wszyscy trzej ostrożnie ruszyli w głąb labiryntu.

Jakoś trzeba, pomyślał Boardman, przynieść stamtąd zwłoki Marshalla. Ale to już później.

3

Wydawało się Nedowi Rawlinsowi, że najdłuższe dni swego życia przeżył cztery lata przedtem lecąc do Rigel, żeby sprowadzić ciało ojca na Ziemię. Teraz jednak stwierdził, że dni na Lemnos o wiele bardziej mu się dłużą. Okropnie jest tak stać przed ekranem, patrzeć, jak odważni mężczyźni umierają, każdym nerwem łaknąć odprężenia — godzina po godzinie, godzina po godzinie…

A przecież oni wygrywali bitwę o labirynt. Do tej pory weszło czternastu ludzi. Czterech poniosło śmierć. Walker i Petrocelli rozbili obóz w Strefie Z, pięciu innych założyło bazę pomocniczą w Strefie E, trzej obecnie wymijali ekran dezorientujący w Strefie G, żeby dojść do tej bazy. Najgorsze było już poza nimi. Z pracy robotów jasno wynikało, że krzywa niebezpieczeństwa opada gwałtownie poza Strefą F i że w trzech strefach centralnych właściwie nie ma żadnego ryzyka. Skoro Strefy E i F zostały faktycznie zdobyte, przedostanie się tam, gdzie czekał obojętny i nieprzystępny, przyczajony Muller, nie powinno być trudne.

Rawlins myślał, że zna już labirynt całkowicie. Wprawdzie nie osobiście, ale wkraczał do labiryntu ponad sto razy: oglądał to dziwne miasto najpierw wzrokiem robotów, potem za pomocą przekaźników, w jakie byli wyposażeni członkowie załogi. Nocą w gorączkowych snach widział zagadkowe ulice i zaułki, skręcające ściany i pofałdowane wieże. Fantazja jego setki razy krążyła po całym labiryncie, igrała ze śmiercią. On i Boardman mieli być spadkobiercami ciężko nabytego doświadczenia, gdy na nich przyjdzie kolej.

Ta chwila się zbliżała.

W pewien chłodny poranek pod niebem szarym jak żelazo Rawlins stał z Boardmanem tuż przy stromym obwałowaniu z piasku, które otaczało labirynt. W ciągu paru tygodni ich pobytu na Lemnos, nadeszła przedziwnie nagle mglista pora roku, będąca chyba lemnijską zimą. Słońce teraz świeciło tylko przez sześć godzin na dwudziestogodzinną dobę. Potem następowały dwie godziny bladego zmierzchu i po nocy świt też był rozrzedzony i długi. Księżyce wirowały, pląsały nieustannie na niebie, rzucając skręcone cienie.

Rawlins już prawie nie mógł się doczekać próby swoich sił wśród niebezpieczeństw labiryntu. Odczuwał pustkę, daremność pragnienia, które wyrosło z niecierpliwości i wstydu. On tylko patrzył na ekrany, gdy inni, niektórzy zaledwie trochę starsi od niego, tak bardzo ryzykowali, żeby dostać się do centrum tajemniczego miasta. Wydawało mu się, że jego życie to jak gdyby wyczekiwanie za kulisami chwili wyjścia na sam środek sceny.

Tymczasem na ekranach obserwowali wędrówki Mullera po Strefie A. Krążące tam roboty sprawowały nad nim stałą kontrolę, zaznaczając jego wędrówki zmiennymi liniami na głównej mapie. Muller odkąd spotkał tamtego robota, nie opuszczał Strefy A. Codziennie jednak zmieniał pozycję, przenosił się z domu do domu, zupełnie jakby nie chciał spać w jednym miejscu dwa razy. Boardman zadbał o to, żeby żadnych już robotów nie spotykał. Często Rawlins odnosił wrażenia, że ten stary chytrus kieruje polowaniem na jakieś niezwykłe, delikatne zwierzę.

Stukając w ekran, Boardman oznajmił:

— Wejdziemy tam dziś po południu, Ned. Przenocujemy w głównym obozie. Jutro pójdziemy dalej do Walkera i Petrocellego w Strefie E. Pojutrze dotrzesz sam do centrum i odszukasz Mullera.

— Po co ty idziesz do labiryntu, Charles?

— Żeby ci pomagać.

— Przecież i tutaj mógłbyś być w kontakcie ze mną! — zauważył Rawlins. — Nie potrzebujesz się narażać.

Boardman w zamyśleniu skubał podbródek.

— Chodzi mi o zmniejszenie ryzyka do minimum — wyjaśnił.

— Jak to?

— W razie jakichś trudności musiałbym pospieszyć ci z pomocą. Wolę czekać w Strefie F na wszelki wypadek, niż przedostawać się od razu z zewnątrz przez najbardziej niebezpieczną część labiryntu. Rozumiesz? Ze Strefy F dojdę do ciebie szybko i stosunkowo bezpiecznie. A stąd nie.

— Jakiego rodzaju mógłbym mieć trudności?

— Upór Mullera. Nie ma żadnego powodu, żeby on chciał współpracować z nami, to nie jest człowiek, z którym łatwo dojść do porozumienia. Pamiętam go z tamtych czasów, kiedy wrócił z Beta Hydri IV. Nie dawał nam spokoju. Właściwie nigdy przedtem nie był zrównoważony, ale po powrocie stał się wprost jak wulkan. Ja go nie potępiam za to, Ned. Miał prawo być wściekły na cały wszechświat. Ale jest kłopotliwy. To ptak złej wróżby. Samo zbliżenie się do niego przynosi pecha. Będziesz musiał dobrze się namęczyć.

— Więc może pójdziesz ze mną?

— Wykluczone — odrzekł Boardman. — Gdyby on tylko wiedział, że ja jestem na tej planecie, nic byśmy nie zdziałali. Bo to ja wysłałem go do Hydranów, nie zapominaj o tym. To ja w rezultacie sprawiłem, że odciął się od świata, samotny tutaj na Lemnos. Chyba by mnie zabił, gdybym mu się pokazał.

Rawlins wzdrygnął się na tę myśl.

— Nie. Nie mógł stać się aż tak barbarzyński.

— Ty go nie znasz. Nie wiesz, jaki był. Jak się zmienił.

— Jeżeli rzeczywiście jest zawzięty i opętany, czyż możliwe, żeby kiedykolwiek mi zaufał?

— Pójdziesz do niego. Szczery, godny zaufania. Nie musisz się zgrywać. Masz z natury niewinną twarz. Powiesz mu, że przyjechałeś tutaj w misji archeologicznej. Nie zdradzisz się, że przez cały czas wiedzieliśmy o nim. Powiesz, że wiemy od chwili, gdy natknął się na niego nasz robot… a tyś go poznał, przypomniałeś go sobie z czasów, kiedy przyjaźnił się z twoim ojcem.

— Mam wspomnieć o ojcu?

— Oczywiście. Przedstawisz mu się, żeby wiedział, kim jesteś. To jedyny sposób. Powiesz, że twój ojciec nie żyje i że to twoja pierwsza kosmiczna misja. Wzbudź w nim współczucie, Ned. Niech on zacznie traktować cię po ojcowsku.

Rawlins potrząsnął głową.

— Nie gniewaj się na mnie, Charles, ale muszę ci wyznać, że wcale mi się to wszystko nie podoba. Te kłamstwa.

— Kłamstwa? — Oczy Boardmanowi zapałały. — Kłamstwem ma być fakt, że jesteś synem swojego ojca? I to, że to jest twoja pierwsza misja?

— Ale nie jestem archeologiem.

Boardman wzruszył ramionami.

— Wolałbyś mu powiedzieć, że przybyłeś tutaj w poszukiwaniu Richarda Mullera? Czy wtedy zacząłby ci ufać? Pomyśl o naszym celu, Ned.

— Dobrze. Cel uświęca środki, ja wiem.

— Czy naprawdę wiesz o tym?

— Przylecieliśmy tutaj, żeby namówić Mullera do współpracy, bo wydaje się, że tylko on może nas ocalić przed strasznym zagrażającym nam niebezpieczeństwem — powiedział Rawlins obojętnie, nieczule, bezbarwnie. — Więc musimy stosować wszelkie sposoby, jakie okażą się konieczne, celem doprowadzenia do tej współpracy.

— Właśnie. I nie uśmiechaj się głupio, kiedy o tym mówisz.

— Przepraszam, Charles. Ale takim cholernym niesmakiem napawa mnie oszukiwanie Mullera.

— On jest nam potrzebny.

— Tak. Ale człowiek, który tyle już przecierpiał…

— Jest nam potrzebny.

— Dobrze, Charles.

— Ty też jesteś nam potrzebny — powiedział Boardman. — Sam niestety nie mogę tego załatwić. Gdyby mnie zobaczył, wykończyłby mnie. W jego oczach jestem potworem. Tak samo jak wszyscy, którzy mieli jakiekolwiek powiązania z dawną jego karierą. Ale ty to co innego. Tobie on będzie mógł ufać. Jesteś młody. Jesteś synem jego przyjaciela. I wyglądasz tak cholernie cnotliwie. Ty możesz znaleźć dojście do niego.

— Kłamiąc mu, żeby dał się nabrać.

Boardman przymknął oczy. Panował nad sobą z wyraźnym trudem.

— Przestań, Ned.

— Mów dalej. Co mam robić, kiedy już mu powiem, kim jestem?

— Postaraj się z nim zaprzyjaźnić. Bez pośpiechu. Niech mu zacznie zależeć na tym, żebyś go odwiedzał.

— Ale co będzie, jeżeli poczuję się przy nim źle?

— Ukrywaj to przed nim. To najtrudniejsza część twojego zadania, zdaję sobie z tego sprawę.

— Najtrudniejszą częścią są te kłamstwa, Charles.

— Jak uważasz. W każdym razie okaż mu, że dobrze znosisz jego towarzystwo. Dokładaj wszelkich starań, gawędź z nim. Daj mu do zrozumienia, że poświęcasz czas, który powinieneś przeznaczyć na swoją pracę naukową… i że te łotry, te skurwysyny, kierownicy ekspedycji, nie chcą, żebyś miał z nim cokolwiek wspólnego, ale ty go lubisz, litujesz się nad nim i lepiej niech oni się do tego nie wtrącają. Opowiadaj mu jak najwięcej o sobie, o swoich dążeniach i sprawach sercowych, i zamiłowaniach, wszystko, co ci przyjdzie na myśl. Gadaj i gadaj. Tym bardziej będziesz sprawiał wrażenie naiwnego chłopaka.

— Czy mam napomknąć o tamtej galaktyce? — zapytał Rawlins.

— Nieznacznie. Od czasu do czasu mów o nich, wprowadzając go w bieżące wydarzenia. Ale nie za dużo. W każdym razie nie mów mu o groźbie, jaką oni dla nas stanowią. Ani też nie zdradź, że jest nam potrzebny, rozumiesz. Jeżeli się zorientuje, że chcemy go wykorzystać, koniec z nami.

— Ale jak mam go namówić do wyjścia z labiryntu bez wyjaśnienia, dlaczego chcemy, żeby wyszedł?

— O tym jeszcze nie myślmy — rzekł Boardman. — Dam ci wskazówki już w następnej fazie, kiedy pozyskasz jego zaufanie.

— Wiem, co chcesz przez to powiedzieć — żachnął się Rawlins. — Zamierzasz włożyć mi w usta tak okropne kłamstwo, że aż boisz się o tym mówić teraz. Boisz się, że po prostu natychmiast wycofam się z tej całej sprawy.

— Ned…

— Przepraszam. Ale… zrozum, Charles, dlaczego musimy wyciągać go stamtąd podstępem? Czy nie możemy po prostu mu powiedzieć, że ludzkość go potrzebuje, i tym samym zmusić go, żeby wyszedł?

— Myślisz, że to byłoby bardziej moralne?

— Jakoś czystsze. Mdło mi się robi od tego brudnego spiskowania i intryg. Wolałbym pomagać przy ogłuszaniu go i wywlekaniu z labiryntu, niż przeprowadzać plan, który ułożyłeś. Weźmy go przemocą… bo rzeczywiście go potrzebujemy. Mamy przecież dosyć ludzi, żeby bo zrobić.

— Nie mamy — powiedział Boardman. — Nie możemy go wziąć przemocą. W tym właśnie sęk. Zanadto ryzykowne. Mógłby w jakiś sposób popełnić samobójstwo, gdybyśmy spróbowali go porwać.

— Pocisk oszałamiający — podsunął Rawlins. — Nawet sam mógłbym do niego strzelić. Tylko trzeba by mieć go w zasięgu, a potem uśpionego wynieść z labiryntu. Kiedy się obudzi, wyjaśnimy mu…

Boardman gwałtownie potrząsnął głową.

— On na to, by poznać ten labirynt, miał dziewięć lat. Nie wiemy, jakich sztuczek się nauczył ani jakie pułapki obronne zastawił. Dopóki tam jest, nie odważę się podjąć żadnej akcji ofensywnej przeciw niemu. To człowiek zbyt cenny, żeby ryzykować. O ile nam wiadomo, zaprogramował wysadzenie całego miasta w powietrze, jeżeli ktoś spróbuje w niego wycelować. Powinien wyjść z tego labiryntu dobrowolnie, Ned, czyli pozostaje nam tylko zwabić go kłamliwymi obietnicami. Ja wiem, że to cuchnie. Cały wszechświat cuchnie czasami. Jeszcze tego nie odkryłeś?

— Ale nie musi cuchnąć! — Rawlins podniósł głos. — Tego się nauczyłeś przez te wszystkie lata? Wszechświat nie cuchnie. Człowiek cuchnie! I to z własnego wyboru, bo woli cuchnąć niż pachnieć! Przecież nie musimy kłamać. Nie musimy oszukiwać. Moglibyśmy wybrać honor i przyzwoitość, i… — Rawlins urwał raptownie. Innym już tonem powiedział: — Wydaję ci się niedowarzony jak diabli, prawda, Charles?

— Wolno ci popełniać błędy — powiedział Boardman. — Po to jest się młodym.

— Ty rzeczywiście wierzysz, że jest jakaś kosmiczna złośliwość w poczynaniach wszechświata?

Boardman zwarł czubkami grube, krótkie palce obu rąk.

— Ja bym tego tak nie ujmował. Tym wszystkim nie rządzi ani uosobienie zła, ani dobra. Wszechświat to wielka bezosobowa machina. Drobne części machiny nieraz się zużywają, przeciążone pracą, ale wszechświat nie dba o to ani trochę, bo potrafi wytwarzać części zamienne. W zużywaniu się poszczególnych części nie ma nic niemoralnego, ale trzeba przyznać, że z ich punktu widzenia to nie jest czysta sprawa. Tak się złożyło, że dwie małe części wszechświata zderzyły się, kiedy zrzuciliśmy Dicka Mullera na planetę Hydranów. My go wysłać tam musieliśmy, bo w naszym charakterze leży badanie, a oni zrobili to, co zrobili, i rezultat taki, że Dick Muller odleciał z Beta Hydri IV już nie ten sam. Został wciągnięty w machinę wszechświata i zmielony. Teraz następuje drugie zderzenie części wszechświata, też nieuchronne, i musimy przepuścić Mullera przez tę machinę po raz drugi. Prawdopodobnie będzie zmasakrowany znowu, a to cuchnąca sprawa… I żeby doprowadzić do tego drugiego zderzenia, my obaj musimy trochę się pokalać… co również cuchnie… jednakże nie mamy tu absolutnie żadnego wyboru. Jeżeli pójdziemy na kompromis i nie oszukamy Dicka Mullera, może się zdarzyć, że uruchomimy jakieś nowe tryby machiny, które zniszczą całą ludzkość… a to by cuchnęło jeszcze straszniej. Chcę, żebyś zrobił coś nieprzyjemnego w przyzwoitym celu. Ty nie chcesz tego zrobić i ja ciebie rozumiem, ale usiłuję ci wykazać, że twoje osobiste zasady moralne niekoniecznie są czynnikiem najważniejszym. W czasie wojny żołnierz strzela, żeby zabijać, bo świat stawia go w takiej sytuacji. Może to być wojna niesprawiedliwa i może też się zdarzyć, że na okręcie, do którego żołnierz strzela, jest jego brat, niemniej wojna to sprawa realna i on musi odegrać w niej swoją rolę.

— Ale gdzie miejsce dla wolnej woli w tym twoim mechanicznym wszechświecie, Charles?

— Nie ma dla niej miejsca. Dlatego mówię, że wszechświat cuchnie.

— Nie mamy wcale swobody?

— Dość swobody, żeby trochę pomiotać się na haczyku.

— Czy zawsze tak to widziałeś?

— Prawie przez całe życie — odpowiedział Boardman.

— Nawet kiedy byłeś w moim wieku?

— Jeszcze wcześniej.

Rawlins odwrócił wzrok.

— Chyba mylisz się całkowicie — powiedział — ale nie będę marnował śliny, żeby ci to wyjaśnić. Brak mi słów. Brak mi argumentów. Zresztą i tak byś mnie nie słuchał.

— Obawiam się, że słuchałbym ciebie, Ned. Ale możemy podyskutować o tym kiedy indziej. Powiedzmy za dwadzieścia lat. Umawiamy się?

Rawlins spróbował się uśmiechnąć.

— Oczywiście. Jeżeli nie popełnię samobójstwa pod brzemieniem winy z powodu tej sprawy.

— Na pewno nie popełnisz samobójstwa.

— Ale jak ja mam żyć w zgodzie z samym sobą, kiedy już wyciągnę Dicka Mullera z jego skorupy?

— Zobaczysz, jak. Odkryjesz, że postąpiłeś słusznie. Czy też, że wybrałeś mniejsze zło. Możesz mi wierzyć, Ned. W tej chwili wydaje ci się, że twoja dusza zostanie raz na zawsze skażona, ale nie masz racji.

— Przekonamy się — powiedział Rawlins cicho. Boardman teraz, pomyślał, jest chyba bardziej śliski niż kiedykolwiek, ilekroć wpada w swój protekcjonalny ton. Umrzeć w labiryncie to jedyny sposób, żeby uniknąć zagubienia się wśród tych niejasności. Ledwie jednak mu ta myśl zaświtała, odsunął ją pełen zgrozy. Zapatrzył się w ekran. — Wejdźmy już tam — powiedział. — Po dziurki w nosie mam czekania.

Rozdział piąty

1

Muller zobaczył, jak oni podchodzą, i nie rozumiał, dlaczego pomimo to jest taki spokojny. Zniszczył jednego robota, owszem, i odtąd przestali przysyłać tych intruzów. Ale w zbiornikach wizji mógł zobaczyć ludzi obozujących na zewnętrznych poziomach labiryntu. Nie widział wyraźnie ich twarzy. Nie widział też, co tam robią. Naliczył ich kilkunastu. Kilku obozowało w Strefie E, nieco większa grupa w Strefie F. Przedtem widział śmierć niejednego w strefach zewnętrznych.

Miał swoje sposoby. Mógłby, gdyby chciał, zatopić Strefę E wodą z akweduktu. Zrobił to już raz, przypadkowo, i miasto przez cały prawie dzień uprzątało skutki. Przypomniał sobie, jak w czasie tej powodzi Strefa E została odizolowana, odgrodzona, żeby woda nie rozlewała się dalej. Ci ludzie, gdyby nie utonęli w pierwszym napływie, z pewnością w panice po omacku zapędziliby się w jakieś pułapki. Mógł też zastosować inne sztuczki, aby nie dopuścić ich w głąb miasta.

A przecież nie zrobił nic. Wiedział, że powodem jego bezwładu jest w gruncie rzeczy pragnienie wyrwania się z tego wieloletniego odosobnienia. Chociaż tak bardzo tych ludzi nienawidził, chociaż tak bardzo ich się lękał, chociaż taką zgrozą przejmowało go wtargnięcie w jego zacisze, jednak pozwalał im torować sobie drogę. Spotkanie było już nieuniknione. Wiedzą, gdzie on jest. (Ale czy wiedzą, kim jest?) A więc znajdą go ku swemu i ku jego żalowi. I wtedy się okaże, czy w czasie tego długiego wygnania został oczyszczony ze swojej przypadłości i znów może przebywać wśród ludzi. Tylko że odpowiedź na to znał z góry.

Spędził wśród Hydranów kilka miesięcy: a potem pojmując, że nie może dokonać niczego, wsiadł do swojej kapsuły i poleciał tam, gdzie napotkał swój orbitujący statek. Jeżeli Hydranowie mają jakąś mitologię, on chyba wzbogacił ją swoją postacią.

Na statku poddał się operacjom, które miały go zwrócić Ziemi. Gdy zawiadomił mózg statku o swojej obecności, nagle zobaczył w wypolerowanej metalowej tablicy rozdzielczej swoje odbicie i to go nieco przeraziło. Hydranowie nie używali luster. Zauważył na swojej twarzy nowe głębokie bruzdy, które go nie trapiły, ale własne dziwnie obce oczy przecież musiały go zaniepokoić. Mięśnie są napięte, pomyślał. Skończył programować swój powrót, wszedł do komory leczniczej, gdzie zamówił kroplę dp-czterdzieści w swój system nerwowy oraz gorącą kąpiel i staranny masaż. Gdy wyszedł stamtąd, oczy nadal miał dziwne: i poza tym dostał tiku nerwowego. Pozbył się tiku dosyć łatwo, ale oczy pozostały takie same.

Właściwie są bez wyrazu, powtarzał sobie. To wrażenie sprawiają powieki. Moje powieki napięte wskutek tego, że tak długo musiałem oddychać zamknięty w kombinezonie. To przejdzie. Mam za sobą kilka trudnych miesięcy, ale teraz to przejdzie.

Statek łykał energię z najbliższej wyznaczonej w tym celu gwiazdy. Wirniki kręciły się wraz z toporami napędu podprzestrzennego i Muller w swym plastykowo-metalowym kontenerze został ze świata Hydri wyrzucony na jedną z najkrótszych tras. Ale pomimo napędu podprzestrzennego pewien czas absolutny musi upłynąć, gdy statek kosmiczny jak ściegiem przeszywa kontinuum. Muller czytał, spał, słuchał muzyki i nastawiał kobieton, jeżeli ta potrzeba w nim narastała. Mówił sobie, że już jego twarz nie jest zastygła, ale po powrocie na Ziemię chyba przyda mu się lekkie przeobrażenie. Ta wycieczka spowodowała, że postarzał się o kilka lat.

Nie miał nic do roboty. Statek wyleciał z podprzestrzeni w odległości stu tysięcy kilometrów od Ziemi i kolorowe światełka zaczęły błyskać na tablicy łączności. Najbliższa stacja ruchu kosmicznego sygnalizowała, żeby podał swoje położenie. Polecił mózgowi statku udzielić odpowiedzi.

— Niech pan wyrówna szybkość, panie Muller, to przyślemy panu pilota, który doprowadzi pana na Ziemię — powiedział kontroler ruchu.

I tym również zajął się mózg statku. Oczom Mullera ukazała się miedziana kula stacji ruchu kosmicznego. Dosyć długo unosiła się przed nim, ale stopniowo statek ją dogonił.

— Mamy dla pana wiadomość retransmitowaną z Ziemi — oznajmił kontroler. — Mówi Charles Boardman.

— Proszę — rzekł Muller.

Ekran wypełniła twarz Boardmana. Twarz różowa, świeżo ogolona, kwitnąca zdrowiem, wypoczęta. Boardman uśmiechnął się i wyciągnął rękę.

— Dick — powiedział. — Boże, to wspaniale, że cię widzę!

Muller włączył kontakt dotykowy i poprzez ekran uścisnął przegub tej ręki.

— Witaj, Charles. Jedna szansa na sześćdziesiąt pięć, prawda? No, ale wróciłem.

— Czy mam powiedzieć Marcie?

— Marcie — Muller zastanowił się. — Aha, ta błekitnowłosa dziewczyna… biodra obrotowe i ostre pięty. — Tak. Powiedz jej. Byłoby miło przywitać się z nią zaraz po wylądowaniu. Kobietony wcale nie są takie szałowe.

Boardman parsknął śmiechem, jakby usłyszał świetny dowcip. Potem zmienił raptownie tonację i zapytał:

— Dobrze poszło?

— Marnie.

— Ale nawiązałeś łączność?

— Trafiłem do Hydranów, owszem. Nie zabili mnie.

— Odnosili się wrogo?

— Nie zabili mnie.

— Tak, ale…

— Przecież ja żyję, Charles. — Muller poczuł, że znowu ma ten tik nerwowy. — Nie nauczyłem się ich języka. Nie wiem, czy mnie zaakceptowali. Wydawali się raczej zainteresowani. Przyglądali mi się uważnie przez długi czas. Nie powiedzieli ani słowa.

— To może telepaci?

— Nie wiem, Charles.

Boardman milczał przez chwilę.

— Co oni ci zrobili, Dick?

— Nic.

— Nie sądzę.

— Jestem po prostu zmęczony podróżą — rzekł Muller. — Ale w dobrej formie, tyle że trochę przedenerwowany. Chcę oddychać prawdziwym powietrzem, pić prawdziwe piwo, jeść prawdziwe mięso i przyjemnie by mi było mieć towarzystwo w łóżku, wtedy poczuję się wspaniale. I później może zaproponuję jakieś sposoby nawiązania stosunków z Hydranami.

— To przyspieszenie odbija się na twoim radiu, Dick.

— Co?

— Słychać cię za głośno — wyjaśnił Boardman.

— Wina stacji retransmisyjnej. Do licha, Charles. Cóż ma z tym wspólnego przyspieszenie?

— Mnie nie pytaj — powiedział Boardman. — Ja tylko próbuję się dowiedzieć, dlaczego tak wrzeszczysz do mnie.

— Nie wrzeszczę — wrzasnął Muller.

Wkrótce po tej rozmowie z Boardmanem dostał wiadomość ze stacji ruchu kosmicznego, że pilot już czeka gotów wejść na pokład jego statku. Otworzył klapę i wpuścił tego człowieka. Pilot był młody, włosy miał bardzo jasne, nos orli i bladą cerę. Zdejmując hełm powiedział:

— Nazywam się Les Christiansen, panie Muller, i chcę, żeby pan wiedział, że to zaszczyt i przywilej dla mnie pilotować pierwszego człowieka, który odwiedził nieznaną rasę istot. Mam nadzieję, że nie naruszę przepisów dotyczących tajemnicy służbowej, jeżeli powiem, że pragnąłbym choć trochę o tym usłyszeć, kiedy będziemy się opuszczali. Bo to jest wielki moment w historii i właśnie ja pierwszy spotykam pana osobiście, kiedy pan stamtąd wraca. Jeżeli nie poczyta mi pan tego za natręctwo, byłbym wdzięczny, gdyby mi pan opowiedział bodaj niektóre z tych… doniosłych wydarzeń… z pańskiego… pańskiego…

— Chyba coś niecoś mogę panu opowiedzieć — rzekł Muller uprzejmie. — Przede wszystkim, czy pan widział sześcian z Hydranami? Wiem, że to miało być pokazywane, więc…

— Pan pozwoli, że na chwileczkę tu usiądę, panie Muller?

— Proszę bardzo. Widział ich pan… te wysokie chude stworzenia o ramionach…

— Czuję się bardzo nieswojo — powiedział Christiansen. — Pojęcia nie mam, co mi jest. — Twarz mu płonęła karmazynowo i kropelki potu lśniły na czole. — Chyba się rozchoruję. Ja… wie pan, tak być nie powinno.

Opadł w kolebkę z piany i skulił się, dygocząc, zakrywając głowę rękami. Muller, który jeszcze po długim milczeniu w czasie swojej misji z trudem dobywał z siebie głos, wahał się bezradnie. Ostatecznie wyciągnął rękę i ujął pilota za łokieć, żeby poprowadzić go do komory leczniczej. Christiansen szarpnął się, jak gdyby został dotknięty rozpalonym żelazem. Stracił przy tym równowagę i klapnął na podłogę kabiny. Dźwignął się. Na czworakach zaczął się odsuwać, jak tylko mógł najdalej od Mullera. Zduszonym głosem zapytał:

— Gdzie to jest?

— Te drzwi tutaj.

Pośpieszył do toalety, zamknął się i szczękając klamką sprawdził, czy drzwi są zamknięte. Muller ku swemu zdumieniu usłyszał, jak on wymiotuje, a potem szlocha głośno, przeciągle. Już chciał zawiadomić stację ruchu, że pilot jest chory, gdy drzwi się uchyliły i Christiansen wybełkotał:

— Mógłby pan mi podać mój hełm, panie Muller?

Muller podał mu hełm.

— Przykro mi, że pan zareagował w taki sposób. Do diabła, mam nadzieję, że nie przywlokłem jakiejś zarazy.

— Ja nie jestem chory. Tylko czuję się… parszywie. — Christiansen włożył hełm kosmiczny. — Nie rozumiem. Ale najchętniej zwinąłbym się w kłębek i płakał. Proszę, niech mnie pan wypuści, panie Muller. To… ja… to jest… jest straszne. Tak właśnie się czuję!

Wyskoczył ze statku. Oszołomiony Muller patrzył, jak on leci przez próżnię ku niedalekiej stacji. Włączył radio.

— Na razie jeszcze nie przysyłajcie następnego pilota — powiedział kontrolerowi. — Christiansen ledwie zdjął hełm, zachorował. Może ja czymś zarażam. Zbadajmy to.

Kontroler zgodził się, wyraźnie zaniepokojony. Poprosił, żeby Muller przeszedł do komory leczniczej, nastawił diagnostat i przekazał meldunek. Potem na ekranie Mullera ukazała się poważna, czekoladowociemna twarz lekarza stacji ruchu kosmicznego.

— Bardzo to dziwne, panie Muller — powiedział.

— Co jest dziwne?

— Transmisję z pańskiego diagnostatu rozpatrzył nasz komputer. Nie ma żadnych niezwykłych objawów. Poddałem testom również Christiansena i dalej nic nie wiem. On czuje się już zupełnie dobrze, jak mówi. Powiedział mi, że w chwili kiedy pana zobaczył, ogarnęło go silne przygnębienie, które przeszło natychmiast w coś w rodzaju paraliżu metabolicznego. To znaczy, ten ponury nastrój prawie go obezwładnił.

— Czy on często ulega takim atakom?

— Nigdy — odpowiedział lekarz. — Chciałbym to zrozumieć. Mogę teraz pana odwiedzić?

Lekarz nie kulił się żałośnie jak Christiansen. Ale nie został długo i gdy wylatywał ze statku Mullera, twarz mu lśniła od łez. Był nie mniej zakłopotany niż Muller. W dwadzieścia minut później zjawił się nowy pilot. Nie zdjął ani hełmu, ani kombinezonu i niezwłocznie zaczął programować statek na lądowanie planetarne. Siedział przy sterach sztywno wyprostowany, odwrócony do Mullera tyłem, i nie odzywał się ani słowem, tak jakby Mullera nie było. Zgodnie z ustawą doprowadził statek tam, gdzie systemem napędowym może już zawiadywać regulator ziemskiego lądowania, po czym wyniósł się. Z twarzą napiętą, spoconą, z ustami zaciśniętymi skinął lekko głową na pożegnanie i wyskoczył ze statku. Chyba okropnie brzydko pachnę, pomyślał Muller, jeżeli on czuł ten zapach nawet przez kombinezon kosmiczny.

Lądowanie było normalną procedurą.

W porcie międzyplanetarnym Muller przeszedł przez Komorę Imigracyjną szybko. Na to, by Ziemia uznała go za możliwego do przyjęcia, wystarczyło pół godziny. Badany przez te same zespoły komputerów już setki razy przedtem, uznał to nieomal za rekord. Rozwiała się obawa, że olbrzymi diagnostat portowy stwierdzi w nim jakąś chorobę, nie wykrytą zarówno przez jego własny sprzęt, jak przez lekarza ze stacji ruchu. Ale przeszedł przez wnętrzności tej maszyny, pozwalając, żeby wzmacniała odgłosy jego nerek, wyciągała pewne cząsteczki z różnych płynów organizmu i gdy w końcu się z niej wynurzył, nie zadźwięczały dzwonki, nie błysnęły światła ostrzegawcze. Zaakceptowany. Porozmawiał z robotem w Komorze Celnej. Skąd jedziesz, podróżny? Dokąd? Zaakceptowany. Papiery miał w porządku. Szczelina w ścianie rozszerzyła się do rozmiarów drzwi. Mógł już wyjść — po raz pierwszy od chwili wylądowania miał spotkać inne istoty ludzkie.

Boardman przyjechał z Martą, żeby go powitać. W grubej, brązowej szacie przetykanej matowym metalem wyglądał bardzo dostojnie, palce mu zdobiło mnóstwo ciężkich pierścieni, a jego ponure, gęste brwi przypominały ciemny mech tropikalny. Marta miała włosy krótko obcięte, koloru ciemnozielonego, oczy posrebrzone, smukłą szyję pozłociła tak, że wydawała się migotliwą od klejnotów statuetką siebie samej. Mullerowi pamiętającemu ją nagą i mokrą, gdy wychodziła z kryształowego jeziora, nie podobały się te zmiany. Wątpił, czy ich dokonała na jego cześć — to przecież Boardman lubi mieć kobiety wspaniale efektowne. Prawdopodobnie ci dwoje sypiali ze sobą w czasie jego nieobecności. Byłby zdumiony, a nawet trochę wstrząśnięty, gdyby dowiedział się, że nic ich nie łączy.

Boardman ujął Mullera za przegub ręki, ale jego uścisk po paru sekundach osłabł. W sposób wręcz niewiarygodny ręka osunęła się Boardmanowi, zanim Muller zdążył odwzajemnić to powitanie.

— Jak to miło widzieć cię znowu, Dick — powiedział Boardman bez przekonania i cofnął się o dwa kroki. Policzki mu obwisły jak gdyby pod wpływem wielkiej siły przyciągania.

Marta weszła między nich i przytuliła się do Mullera. Muller wziął ją w objęcia, głaszcząc jej plecy aż po szczupłe pośladki. Nie pocałował jej. Oczy, gdy spojrzał w nie, miała pełne blasku i oszołomiły go odbijające się w jej źrenicach obrazy. Rozdęła nozdrza. Poczuł, że mięśnie jej twardnieją pod delikatną skórą. Usiłowała mu się wyrwać.

— Dick — szepnęła. — Modliłam się za ciebie co noc. Nawet nie wiesz, jak za tobą tęskniłam. — Szamotała się coraz gwałtowniej. Przesuwając ręce na jej biodra, namiętnie przygarnął ją do siebie. Nogi jej zadrżały i aż zląkł się, że upadnie, jeżeli ją wypuści z objęć.

Odwróciła głowę. Przytulił policzek do jej aksamitnego ucha.

— Dick — wymamrotała. — Tak mi dziwnie… Z tej radości, że cię widzę, wszystko się poplątało… puść mnie, Dick. Niedobrze mi…

Tak, tak. Oczywiście. Puścił ją.

Boardman zdenerwowany ocierał pot z twarzy, zażywał jakiś uspokajający lek, wiercił się, spacerował. Muller nigdy dotąd nie widział go w takim stanie.

— A gdybyście tak spędzili jakiś czas we dwoje, co? — zaproponował Boardman głosem o pół oktawy za wysokim. — Ta pogoda niedobrze na mnie wpływa, Dick. Porozmawiam z tobą jutro. Twoje mieszkanie już jest załatwione.

I uciekł. Teraz Muller poczuł, że ogarnia go panika.

— Dokąd pojedziemy? — spytał.

— Kokony transportowe są przed halą. Dostaniemy pokój w Gospodzie Portowej. Gdzie twój bagaż?

— Jeszcze na statku — odpowiedział Muller. — Może poczekać.

Marta przygryzła kącik dolnej wargi. Wziął ją za rękę i z hali portu międzyplanetarnego wyjechali ruchomym chodnikiem tam, gdzie parkowały kokony. Prędzej, ponaglał Martę w myśli, powiedz mi, że źle się czujesz. No, proszę, powiedz, że w ciągu tych ostatnich dziesięciu minut zapadłaś na jakąś tajemniczą chorobę.

— Dlaczego obcięłaś włosy? — zapytał.

— Czyż nie wolno kobiecie? Nie podobam ci się z krótkimi włosami?

— Nie zanadto. — Wsiedli do kokona. — Były dłuższe, bardziej niebieskie, były jak morze w burzliwy dzień.

Kokon oderwał się od ziemi cały w powodzi rtęci. Marta trzymała się z daleka od Mullera, zgarbiona przy drzwiczkach.

— I ten makijaż także — powiedział Muller. — Przepraszam cię, Marta. Wolałbym, żeby mi się to podobało.

— Starałam się upiększyć dla ciebie.

— Dlaczego przygryzasz usta?

— Co robię?

— Nic. Jesteśmy na miejscu. Pokój już zarezerwowany?

— Tak, na twoje nazwisko.

Weszli. Nacisnął tabliczkę rejestracyjną. Błysnęła zielenią i wtedy ruszyli do windy. Gospoda zaczynała się na piątym poziomie poniżej portu międzyplanetarnego. Zjechali na pięćdziesiąty poziom, prawie najniższy. Trudno było wybrać lepiej, pomyślał Muller. Pewnie apartamenty dla nowożeńców. Wkroczyli do zarezerwowanej dla nich sypialni z kalejdoskopowymi draperiami i szerokim łóżkiem wyposażonym we wszelkie akcesoria. Oświetlenie było dyskretnie przymglone. Muller przypomniał sobie, jak musiał się zadowalać kobietonami, i poczuł teraz tętnienie w dole brzucha. Marcie nie potrzebował mówić o tym. Mijając go weszła do sąsiedniego pokoju i pozostała tam dosyć długo. Rozebrał się.

Wróciła naga. Wymyślnego makijażu już nie było i włosy miała znowu błękitne.

— Jak morze — powiedziała. — Szkoda tylko, że nie mogę ich szybko zapuścić. Ten pokój damski nie jest do tego zaprogramowany.

— I tak wyglądasz o wiele lepiej — stwierdził. Stała w odległości dziesięciu metrów od niego, odwrócona bokiem, i widział kontury jej kształtów: małych, sterczących piersi, chłopięcych pośladków, hakowatych bioder.

— Hydranowie — powiedział — są albo pięciorga płci, albo w ogóle bezpłciowi. Nie mam co do tego pewności. To świadczy o stopniu, w jakim ich zdołałem poznać. Jednak wydaje mi się, że jakkolwiek oni to robią, ludzie zaznają więcej rozkoszy. Dlaczego stoisz tam, Marta?

Podeszła milcząc. Oplótł jedną ręką jej ramiona, a w drugą wtulił jej krągłą pierś. Dawniej, gdy to robił, czuł, jak pod jego dłonią brodawka twardnieje pożądaniem. Teraz nie. Marta drżała trochę, niczym spłoszona klacz. Dotknął ustami jej ust, ale wargi miała suche, napięte, wrogie. Pogładził palcami pięknie zarysowaną linię jej szczęki, a ona wyraźnie się wzdrygnęła. Usiadł z nią na łóżku. Spróbowała go pogłaskać prawie mimo woli.

Zobaczył w jej oczach cierpienie.

Odsunęła się od niego i nagle opadła na wznak na poduszkę. Widział jej twarz wykrzywioną w ukrywanej z trudem udręce. Po chwili ujęła go za obie dłonie i pociągnęła ku sobie. Podniosła kolana, rozwarła uda.

— Weź mnie, Dick — powiedziała teatralnie. — Zaraz!

— Tak ci się śpieszy? Dlaczego?

Usiłowała go zagarnąć na siebie, w siebie. Nie chciał w ten sposób. Wyzwolił się i usiadł. Była karmazynowa aż po ramiona i łzy lśniły jej na policzkach. Wiedział już tyle, ile potrzebował wiedzieć, ale musiał zapytać.

— Powiedz mi, co jest nie w porządku, Marta.

— Nie wiem.

— Zachowujesz się, jakbyś była chora.

— Chyba jestem.

— Kiedy poczułaś się niedobrze?

— Ja… och, Dick. Po co te wszystkie pytania? Proszę, najdroższy, chodź do mnie.

— Przecież ty nie chcesz mnie. Naprawdę nie chcesz. Robisz to z dobroci serca.

— Chcę dać ci szczęście, Dick. Och… tak strasznie boli… tak… strasznie.

— Co boli?

Nie odpowiedziała. Uczyniła lubieżny gest i z całej siły pociągnęła go znowu. Zerwał się z łóżka.

— Dick, Dick, ostrzegałam cię przed tą wyprawą. Mówiłam, że mam wizję przyszłości. Że może cię tam spotkać coś złego, niekoniecznie śmierć.

— Powiedz, co cię boli?

— Nie mogę. Ja… nie wiem.

— Kłamstwo. Kiedy to się zaczęło?

— Dzisiaj rano. Ledwie wstałam.

— Jeszcze jedno kłamstwo. Muszę znać prawdę.

— Weź mnie, Dick. Nie każ mi czekać dłużej. Ja…

— Co?

— Już nie mogę wytrzymać…

— Czego?

— Niczego. Niczego. — Wstała z łóżka i zaczęła się o niego ocierać jak kotka. Trzęsła się przy tym, mięśnie jej twarzy drgały, oczy miała nieprzytomne.

Chwycił ją za przeguby rąk i przycisnął jeden do drugiego.

— Powiedz, czego już nie możesz wytrzymać, Marta.

Sapnęła. Ściskał jej ręce coraz mocniej. Odchyliła się do tyłu, aż głowa jej zwisła, piersi sterczały ku górze. Była teraz mokra od potu. Rozjuszony, rozpłomieniony nalegał:

— Powiedz. Nie możesz wytrzymać…

— Twojej bliskości — wyznała.

Rozdział szósty

1

W labiryncie było nieco cieplej. Oddychało się powietrzem łagodniejszym niż na równinie. Ściany najwidoczniej nie dopuszczają wiatru, pomyślał Rawlins. Wędrował ostrożnie, słuchając głosu w swoim uchu.

„Skręć w lewo… trzy kroki… postaw prawą nogę przy tym czarnym pasie na chodniku… pełny obrót… skręt w lewo… cztery kroki… obrót o dziewięćdziesiąt stopni w prawo… i natychmiast obrót o dziewięćdziesiąt stopni w prawo jeszcze raz”.

Trochę przypominało to dziecinną zabawę w „klasy”. Tylko że tutaj gra szła o wyższe stawki. Baczył na każdy swój krok, czując, jak śmierć depcze mu po piętach. Jacyż ludzie zbudowaliby takie miasto? Zobaczył płomień energii buchający w poprzek chodnika przed nim. Komputer kazał mu się zatrzymać. Raz, dwa, trzy, cztery, pięć. Idź! Więc ruszył dalej.

Bezpieczny.

Po drugiej stronie tej przeszkody stanął mocno i obejrzał się. Boardman, chociaż o tyle starszy, dotrzymywał mu kroku. Pomachał teraz ręką i mrugnął. Też przechodził przez te układy. Raz, dwa, trzy, cztery, pięć. Idź! Już minął miejsce, gdzie prześliznął się płomień energii.

— Odpoczniemy chwilę? — zapytał Rawlins.

— Nie traktuj tak protekcjonalnie starego człowieka, Ned. Nie zatrzymuj się. Jeszcze nie jestem zmęczony.

— Mamy trudny odcinek do przebycia.

— Więc nie marudźmy.

Rawlins po prostu nie mógł nie patrzeć na te kości. Wyschnięte szkielety leżące tu od wieków i jakieś zwłoki wcale nie tak dawne. Istoty różnych gatunków spotkała tu śmierć.

A jeżeli ja umrę w ciągu najbliższych dziesięciu minut?

Jaskrawe światła błyskały po wielekroć na sekundę. Boardman, idący w odległości pięciu metrów za Rawlinsem, stał się niesamowitym widziadłem sunącym w podrygach. Oglądając się Rawlins musiał machnąć ręką przed oczami, żeby zobaczyć te konwulsyjne ruchy. To było tak, jakby z każdym ułamkiem sekundy coraz bardziej zatracał świadomość.

Słyszał głos komputera: „Przejdź dziesięć kroków i stój. Raz. Dwa. Trzy. Przejdź dziesięć kroków i stój. Raz, dwa, trzy. Przejdź dziesięć kroków i stój. Raz. Dwa. Trzy. Podejdź szybko do końca tej rampy”.

Nie pamiętał, co by go zabiło, gdyby nie stosował się do tych wskazówek. Tutaj w Strefie H koszmary czyhały prawie wszędzie i myliła mu się ich kolejność. Może to tu głaz ważący co najmniej tonę spada na niebacznych? I gdzie są te ściany, które się zwierają? Gdzie ten śliczny, misterny most, który wiedzie w jezioro ognia?

Biorąc pod uwagę przeciętną życia ludzkiego mógłbym żyć jeszcze dwieście pięć lat. Chcę żyć jak najdłużej.

Jestem zbyt nieskomplikowany na to, by już umrzeć, rozmyślał.

Pląsał w takt melodii komputera i w ten sposób wyminął jezioro ognia, wyminął pułapkę zwierających się ścian.

2

Zwierzę o długich zębach siedziało na nadprożu drzwi przed nimi. Ostrożnie Charles Boardman odczepił od swego plecaka broń i włączył celownik automatyczny. Nastawił na trzydzieści kilogramów masy w zasięgu pięćdziesięciu metrów.

— Nie chybię — powiedział Rawlinsowi i strzelił.

Grot energii plasnął w ścianę. Rozmigotały się smugi zieleni na jaskrawym fiolecie. Zwierzę skoczyło z nadproża, wyciągając łapy w agonii, i padło. Skądś nadbiegły trzy małe zwierzątka żyjące padliną i zaczęły rozrywać je na kawałki.

Boardman zachichotał. Żeby strzelać z broni z celownikiem automatycznym, nie trzeba być dobrym strzelcem, to musiał przyznać. Ale od bardzo dawna nie polował. Gdy miał trzydzieści lat, spędził dłużący się tydzień na polowaniu w Rezerwacie Sahara wraz z grupą ośmiu znacznie starszych od niego potentatów przemysłu i konsultantów rządowych. Polował z tymi ludźmi, bo dbał o swoje interesy, ale zgoła mu się tam nie podobało — parne powietrze bijące w nozdrza, ostry blask słońca, brunatne zwierzęta martwe na piasku, przechwałki tych myśliwych, bezmyślne zabijanie. Mając lat trzydzieści nie jest się zbyt wyrozumiałym wobec niemądrych rozrywek ludzi w średnim wieku. A przecież wytrwał do końca w nadziei, że w zrobieniu wielkiej kariery pomogą mu dobre stosunki z nimi. I rzeczywiście pomogły. Od tamtego czasu nigdy nie polował. Ale teraz to było coś innego, nawet z celownikiem automatycznym. Już nie rozrywka, nie sport.

3

Obrazy zmieniały się na złocistym ekranie umieszczonym na wspornikach pod ścianą w pobliżu wewnętrznego skraju Strefy H. Rawlins zobaczył, jak twarz jego ojca, zrazu wyraźna, powoli zlewa się z tłem, całym w pręgi i krzyże, po czym ogarnia ją płomień. Projekcję w jakiś sposób stanowił wzrok patrzącego. Roboty przechodząc tędy widziały ekran pusty. Rawlins teraz ujrzał szesnastoletnią Maribeth Chambers, uczennicę drugiej klasy liceum pod wezwaniem Pani Łaskawej w Rockford w stanie Illinois. Maribeth Chambers z nieśmiałym uśmiechem zaczęła się rozbierać. Włosy miała miękkie, jedwabiste, jak chmurka prześwietlona słońcem; oczy niebieskie, usta pulchne i wilgotne. Rozpięła stanik i odsłoniła dwie jędrne, białe kule o czubkach niczym ogniki. Były to piersi osadzone tak wysoko, jakby nie ulegały żadnej sile ciążenia, i oddzielone od siebie rowkiem szerokim zaledwie na jedną szesnastą cala, chociaż sześciocalowej głębokości. Maribeth Chambers zarumieniła się i obnażyła z kolei dolną połowę ciała. W dołkach tuż nad jej pulchnymi, różowymi pośladkami błyskały ametysty. Biodra zdobił złoty łańcuszek z krzyżykiem z kości słoniowej. Rawlins usiłował nie patrzeć na ekran. Słuchał głosu komputera kierującego każdym jego krokiem.

— Ja jestem zmartwychwstanie i życie — powiedziała Maribeth Chambers ochryple, namiętnie.

Przyzywała go kiwając trzema palcami. Robiła do niego oko. Gruchała sprośności.

— Przejdź tu, za ten ekran, mój ty zuchu. Pokażę ci, jak może być przyjemnie…

Chichotała. Wiła się. Podnosiła ramiona i wtedy piersi dzwoniły jak dzwony.

Jej skóra nabrała barwy ciemnozielonej. Oczy zmieniały miejsce, były co chwila w innej części twarzy. Dolna warga wysunęła się jak łopata. Uda topniały. Aż nagle ekran przyćmiły pląsające płomienie. Rawlins usłyszał głębokie, roztętnione, mocne akordy niewidzialnych organów. Posłuszny szeptom mózgu, które go prowadziły, ominął tę pułapkę szczęśliwie.

4

Ekran ukazywał jakieś desenie abstrakcyjne: geometrię władzy, proste linie w marszu, nieruchome figury. Charles Boardman zatrzymał się, żeby to podziwiać. Po chwili ruszył dalej.

5

Las wirujących noży przy wewnętrznej granicy Strefy H.

6

Upał, dziwnie duszny, wzmagał się. Trzeba było iść po rozgrzanym bruku na palcach. To wywoływało niepokój, ponieważ nikt z tych, którzy badali trasę, nie doświadczył tego. Czyżby na trasie zachodziły zmiany? Czyż możliwe, żeby miasto kryło nowe diabelskie sztuczki? Jak bardzo jeszcze będzie męczył ten upał? Gdzie się kończy jego obszar? Czy potem zacznie się obszar zimna? Czy oni przeżyją i dojdą do Strefy E? Może to Richard Muller w taki sposób próbuje nie dopuścić ich do serca labiryntu?

7

Może Muller zobaczył Boardmana i chce go zabić? Niewykluczone. Muller ma wszelkie powody do nienawiści, a tu nie mógłby przecież poddać się operacji przystosowania społecznego. Może powinienem pójść szybciej, żeby się od Boardmana oddalić. Żar chyba coraz większy. Z drugiej jednak strony, Boardman chyba zarzuciłby mi tchórzostwo. I nielojalność.

Maribeth Chambers nigdy by nie okazała się tchórzliwa ani nielojalna.

Czy zakonnice nadal golą sobie głowy?

8

W głębi Strefy G Boardman znalazł się przed ekranem dezorientującym, prawdopodobnie najgorszym ze wszystkiego. Nie bał się tych niebezpieczeństw labiryntu. Tylko Marshallowi jednemu nie udało się wyjść z zasięgu ekranu. Ale bał się wkroczenia tam, gdzie świadectwo zmysłów jest fałszywe. Polegał na swoich zmysłach. Po raz trzeci już wymienił sobie siatkówki. Trudno świat analizować należycie nie mając pewności, że się widzi wszystko wyraźnie.

Teraz był już w zasięgu mamideł.

Linie równoległe się zbiegały. Trójkątne figury, które jak herby zdobiły wilgotną, rozedrganą ścianę, były złożone wyłącznie z kątów rozwartych. Rzeka płynąc przez dolinę zbaczała w górę. Gwiazdy wisiały zupełnie nisko, księżyce orbitowały wokół siebie wzajemnie.

Zamknąć oczy i nie dać się zwodzić.

„Lewa noga. Prawa. Lewa. Prawa. Odrobinkę w lewo… podsunąć nogę. Jeszcze trochę. I z powrotem w prawo. O, właśnie. I znowu naprzód”. Zakazane owoce nęciły go, przez całe życie starał się wszystko widzieć. Aż wreszcie pokusa takiej chwilowej dezorientacji była nie do odparcia. Stanął na rozstawionych nogach. Jedyna nadzieja wydostania się stąd, powiedział sobie, to mieć oczy zamknięte. Jeżeli otworzę oczy, omamią mnie i pójdę na śmierć. Nie mam prawa umrzeć tu głupio, kiedy już tyle ludzi tak bardzo się borykało, żeby mi pokazać, jak mam przetrwać.

Stał nieruchomo. Słyszał, jak cichy głos komputera prawie ze złością usiłuje go popędzać.

— Poczekaj — mruknął. — Przecież mogę popatrzeć trochę, jeżeli stoję w miejscu. Najważniejsze: nie ruszać się. Nie ściągnę na siebie nieszczęścia, kiedy się nie ruszam.

A gejzer ognia? — przypomniał mu komputer. Wystarczyła złuda, żeby spowodować śmierć Marshalla. Otworzył oczy.

Pozostawał w bezruchu. Wszędzie wokoło widział negację geometrii. To było coś takiego jak butelka Kleina wnętrzem wywrócona na zewnątrz. Obrzydzenie wezbrało w nim falą sinej zieleni.

Masz osiemdziesiąt lat i wiesz, jak świat powinien wyglądać. Zamknij już oczy, Charlesie Boardmanie. Zamknij oczy, idź dalej. Zanadto ryzykujesz.

Przede wszystkim poszukał wzrokiem Neda Rawlinsa. Chłopiec wyprzedził go o dwadzieścia metrów i szurając nogami właśnie mijał ekran. Oczy ma zamknięte? Oczywiście. Ned jest posłuszny. Czy może lęka się. Chce wyjść z tego żywy i woli nie widzieć świata wypaczonego przez urządzenia dezorientujące. Chciałbym mieć takiego syna. Tylko że gdybym był jego ojcem, on dawno by się zmienił pod moim wpływem.

Już podnosząc prawą nogę, Boardman opamiętał się jednak i znieruchomiał znowu. Tuż przed nim błysnęło w powietrzu rozedrgane złote światło przybierające już to kształt łabędzia, już to kształt drzewa. W dali Ned Rawlins podniósł lewe ramię niemożliwie wysoko. Jedną nogą szedł naprzód, drugą do tyłu. Poprzez złociste mgiełki Boardman zobaczył zwłoki Marshalla przygwożdżone do ściany. Oczy Marshalla były szeroko otwarte. Czyż na Lemnos nie ma żadnych bakterii rozkładu? Patrząc w ogromne źrenice trupa ujrzał własne krzywe odbicie, wielki nochal… twarz bez ust. Zamknął oczy.

Komputer, jak gdyby pełen ulgi, poprowadził go w dalszą drogę.

9

Morze krwi. Puchar limfy.

10

Mam umrzeć, zanim zaznałem miłości…

11

To już wejście do Strefy F. Opuszczam tamto państwo śmierci. Gdzie mój paszport? Czy potrzebna mi wiza? Nie mam nic do zadeklarowania. Nic. Nic. Nic.

12

Zimny wiatr wiejący z dnia jutrzejszego.

13

Chłopcy, którzy obozują w Strefie F, powinni wyjść nam na spotkanie, przeprowadzić nas do Strefy E. Mam jednak nadzieję, że nie będzie im się chciało zadawać sobie fatygi. Możemy przejść bez nich. Byle tylko minąć ten ostatni już ekran, a dojdziemy doskonale.

14

Tak często o tej trasie marzyłem. Ale teraz jej nienawidzę, chociaż jest piękna. Trzeba to przyznać: jest piękna. I najpiękniejsza wydaje się zapewne wtedy, gdy spotyka się na niej śmierć.

15

Skóra na udach Maribeth marszczy się trochę. Maribeth, zanim ukończy trzydzieści lat, będzie gruba.

16

Dokonuję w swojej karierze tylu najrozmaitszych rzeczy. Mogłem był przestać już dawno temu. Nigdy nie miałem czasu, żeby czytać Rousseau, żeby czytać poezje Donne’a. Nie wiem nic o Kancie. Jeżeli to przeżyję, zacznę czytać ich wszystkich. Ślubuję sobie, będąc zdrów na ciele i umyśle, w wieku lat osiemdziesięciu. Ja, Ned Rawlins, będę… Ja, Richard Muller, będę czytać… będę… będę czytać, ja, Charles Boardman.

17

18

Rawlins wszedł do Strefy F i zatrzymując się zapytał komputera, czy można tu bezpiecznie odpocząć. Mózg statku odpowiedział, że można. Powoli Rawlins przysiadł, kołysał się na piętach przez chwilę, po czym dotknął kolanami chłodnej kostki bruku. Spojrzał za siebie. Kolosalne bloki kamienne, ułożone doskonale bez zaprawy murarskiej, piętrzyły się na wysokość pięćdziesięciu metrów z obu stron wąskiej szczeliny, w której ukazała się teraz masywna postać Charlesa Boardmana. Boardman był spocony i zdenerwowany. Wprost nieprawdopodobne. Nigdy dotąd Rawlins nie widział tego mocnego, starego człowieka w stanie takiej niepewności siebie. Ale też nigdy dotąd nie przechodził z nim przez labirynt.

Sam Rawlins nie był spokojny. Trucizny metaboliczne kipiały w jego organizmie. Pot go zalewał, aż kombinezon musiał pracować nadprogramowo, żeby pozbyć się tej wilgoci, destylując ją i powodując ulatnianie się chemicznych składników. Za wcześnie było na radość. Nie gdzie indziej, tylko tutaj, w Strefie F, Brewster poniósł śmierć, gdy wydawało się, że skoro ominął niebezpieczeństwa Strefy G, jego kłopoty się skończyły. No, skończyły się, rzeczywiście.

— Odpoczywasz? — zapytał Boardman głosem cienkim, jak gdyby rozrzedzonym.

— Czemuż by nie? Utrudziłem się, Charles — odrzekł Rawlins z uśmiechem zgoła nieprzekonywającym. — Ty tak samo. Komputer mówi, że tu nic nie grozi. Zrobię ci miejsce.

Boardman podszedł i przysiadł. Klękając tak chwiał się, że Rawlins musiał go podtrzymywać.

— Muller — powiedział Rawlins — pokonał tę trasę sam bez żadnego przygotowania.

— Muller był zawsze niezwykłym człowiekiem.

— Jak według ciebie on to zrobił?

— Jego zapytaj.

— Zapytam — przytaknął Rawlins. — Możliwe, że jutro o tej porze będę z nim rozmawiał.

— Możliwe. Powinniśmy ruszyć dalej.

— Jeżeli tak uważasz…

— Chłopcy wkrótce wyjdą po nas. Chyba już wiedzą, gdzie jesteśmy. Na pewno nas wytropiły ich wykrywacze masy. Wstawaj, Ned. Wstawaj.

Podnieśli się. I znowu Ned Rawlins poszedł pierwszy.

W Strefie F było przestronniej, ale nieładnie. Przeważający styl architektoniczny miał w sobie jakąś sztuczność i niepokój, co w sumie wprowadzało brak harmonii. Rawlins, chociaż wiedział, że tu jest mniej pułapek, wciąż jeszcze szedł z uczuciem, że bruk lada chwila rozstąpi mu się pod nogami. Zrobiło się chłodniej. Powietrze szczypało tak samo jak na otwartej lemnijskiej równinie. Przy każdym skrzyżowaniu ulic stały ogromne, betonowe rury, w których rosły poszarpane pierzaste rośliny.

— Która część jak dotąd jest dla ciebie najgorsza? — zapytał Rawlins.

— Ekran dezorientujący.

— To nie takie straszne… jeżeli człowiek potrafi się przemóc, żeby przejść przez te wszystkie niebezpieczne paskudztwa z oczami zamkniętymi. Wiesz, mógł wtedy rzucić się na nas któryś z tych małych tygrysów i wcale byśmy się nie spostrzegli, dopóki nie poczulibyśmy jego zębów.

— Ja patrzyłem — powiedział Boardman.

— Na obszarze dezorientacji?

— Niedługo. Skusiło mnie, Ned. Nie będę próbował opowiadać, co widziałem, ale to było jedno z najdziwniejszych doświadczeń w moim życiu.

Rawlins uśmiechnął się. A więc Boardman też potrafi zrobić coś niemądrego, ludzkiego, szaleńczego. Chciał mu pogratulować, ale nie śmiał. Zapytał:

— I co? Tylko stałeś bez ruchu i patrzyłeś, a potem z zamkniętymi oczami poszedłeś dalej? Nie było żadnej krytycznej sytuacji?

— Owszem, była. Zapatrzony, omal nie ruszyłem z miejsca. Już podniosłem jedną nogę. Zaraz jednak się opamiętałem.

— Chyba i ja spróbuję zerknąć, kiedy będziemy wracali — powiedział Rawlins. — Jedno zerknięcie przecież nie zaszkodzi.

— Skąd wiesz, że ten ekran działa w odwrotnym kierunku?

Rawlins zmarszczył brwi.

— Nie zastanawiałem się nad tym. Jeszcze nie sprawdzaliśmy powrotu przez labirynt. Może od tej strony wszystko jest zupełnie inne? Nie mamy żadnych map drogi powrotnej. Może wracając wszyscy zginiemy?

— Znów użyjemy robotów — powiedział Boardman. — Już ty się o to nie martw. Kiedy będziemy gotowi wyjść, sprowadzimy zastęp robotów tutaj do Strefy F i zbadamy trasę powrotną w taki sam sposób, w jaki zbadaliśmy wejściową.

Rawlins odezwał się dopiero po chwili.

— Zresztą po co by miały być jakieś pułapki dla wychodzących? Czyżby budowniczowie labiryntu tak samo zamykali się w środku miasta, jak nie dopuszczali tam swoich wrogów? Po cóż by tak robili?

— Któż może wiedzieć, Ned? To były istoty nieznane.

— Nieznane. Tak.

19

Boardman przypomniał sobie, że nie wyczerpał tematu rozmowy. Chciał być uprzejmy. Są przecież towarzyszami w obliczu niebezpieczeństwa. Zapytał:

— A dla ciebie, które miejsce było najgorsze?

— Tamten ekran daleko za nami — odpowiedział Rawlins. — Zobaczyłem na nim wszystkie paskudztwa, jakie mi się kłębią w podświadomości.

— Który to ekran?

— W głębi Strefy H. Taki złocisty, przytwierdzony do wysokiej ściany pasami z metalu. Patrzyłem tam i przez parę sekund widziałem mojego ojca. A potem dziewczynę… dziewczynę, którą znałem… która została zakonnicą. Na ekranie ona się rozbierała. Myślę, że to trochę odsłania moją podświadomość, prawda? Istna jama wężów. Ale czyja podświadomość tym nie jest?

— Nie widziałem takich rzeczy.

— Przecież byś nie mógł przeoczyć tego ekranu. Był… och, o jakieś pięćdziesiąt metrów od miejsca, gdzie ubiłeś to pierwsze zwierzę. Z lewej strony… w połowie ściany, prostokątny ekran… trapezoidalny właściwie, z jaskrawobiałą metalową krawędzią i kolory przesuwały się po nim, kształty…

— Tak. To ten. Pokazywał figury geometryczne.

— Ja widziałem, jak Maribeth się rozbiera — zauważył Rawlins, wyraźnie stropiony. — A ty widziałeś figury geometryczne?

20

W Strefie F też groziły śmiertelne niebezpieczeństwa. Mały perłowy pęcherz na bruku pękł i popłynęła struga połyskliwych kulek. Sunęły te kulki prosto ku nogom Rawlinsa z jakąś złośliwą celowością głodnych mrówek. Kąsały poprzez buty. Sporo ich zadeptał, ale w rozdrażnieniu i zapale omal nie znalazł się zbyt blisko światła, które nagle zajaśniało niebiesko. Kopnął w stronę światła trzy kulki. Natychmiast stopniały.

21

Boardman miał już naprawdę dosyć tego wszystkiego.

22

Od chwili ich wejścia do labiryntu minęła zaledwie godzina czterdzieści osiem minut, chociaż wydawało się, że wędrują bardzo długo. Trasa przez Strefę F prowadziła do sali o różowych ścianach, gdzie z ukrytych otworów buchały kłęby pary. Na drugim końcu różowej sali była raz po raz podnosząca się zapadnia. Gdyby nie przeszli tamtędy w idealnie wyliczonym czasie, zostaliby zgruchotani. Za salą ciągnął się długi, nisko sklepiony korytarz, duszny i ciasny, którego ściany gorące, krwiście czerwone, pulsowały, aż czuli mdłości. Ten korytarz prowadził na otwarty plac, z sześcioma stojącymi pochyło obeliskami z białego metalu, groźnymi jak nastawione miecze. Fontanna tryskała wodą na wysokość stu metrów. Po bokach placu wznosiły się trzy baszty z mnóstwem okien różnej wielkości. Szyby w nich były nietknięte. Na schodach jednej z tych baszt leżał połączony stawami szkielet jakiegoś stworzenia długości chyba dziesięciu metrów. Wielka bańka, niewątpliwie będąca hełmem kosmicznym, zakrywała mu czaszkę.

23

W obozie rozbitym w Strefie F, bazie pomocniczej dla grupy, która posuwała się ku centrum labiryntu, pełnili służbę Alton, Antonelli, Cameron, Greenfield i Stein. Teraz Antonelli i Stein przyszli na plac pośrodku Strefy po Rawlinsa i Boardmana.

— Już niedaleko — powiedział Stein. — Czy może chciałby pan przedtem kilka minut odpocząć, panie Boardman?

Stary łypnął na niego ponuro. Więc ruszyli do obozu nie zwlekając. Antonelli zameldował:

— Davis, Ottavio i Reynolds dotarli dziś rano do Strefy E, Alton, Cameron i Greenfield dołączyli do nas. Petrocelli i Walker badają wewnętrzny skraj Strefy E i zaglądają do Strefy D. Mówią, że tam wszystko wygląda bez porównania lepiej.

— Skórę z nich zedrę, jeżeli tam wejdą — powiedział Boardman.

Antonelli uśmiechnął się niewesoło.

Bazę pomocniczą stanowiły dwa kopulaste namioty stojące obok siebie na małym placyku przy jakimś ogrodzie. Obszar ten zbadano dokładnie i na pewno nic tam nie groziło. W namiocie Rawlins przede wszystkim zdjął buty.

Dostał od Camerona preparat do czyszczenia, od Greenfielda pakiet z żywnością. Czuł się nieswojo wśród tych ludzi. Wiedział, że brak im takich możliwości w życiu, jakie zostały dane jemu. Nie są należycie wykształceni. I nawet jeżeli unikną wszelkich niebezpieczeństw, na jakie się narażają, nie będą żyć tak długo jak on. Żaden z nich nie ma jasnych włosów ani niebieskich oczu i chyba nie stać ich na poddawanie się kosztownym przeobrażeniom, żeby uzyskać te korzystne cechy. A przecież wydają się szczęśliwi. Może dlatego, że nie muszą roztrząsać aspektów moralnych wyciągania Richarda Mullera z labiryntu.

Boardman wszedł do namiotu. Zdumiewająco wytrzymały i niezmordowany był ten starzec. Roześmiał się:

— Powiedzcie kapitanowi Hosteenowi, że przegrał zakład. Doszliśmy tutaj.

— Jaki zakład? — zapytał Antonelli.

Greenfield mówił już o czymś innym:

— Przypuszczamy, że Muller jakoś nas śledzi. Porusza się bardzo regularnie. Przebywa teraz w tylnym kwadracie Strefy A, jak najdalej od wejścia… jeżeli wejściem dla niego jest ta brama, którą znamy… i zakreśla, że tak powiem, nieduży łuk w miarę posuwania się naszej czołówki.

Boardman wyjaśnił Antonellemu:

— Hosteen stawiał trzy do jednego, że się tu nie dostaniemy. Sam słyszałem. — I zapytał Camerona, technika łączności: — Czy możliwe, żeby Muller stosował jakiś system obserwacji?

— Całkiem prawdopodobne.

— System pozwalający widzieć twarze?

— Przypuśćmy, że chwilami tak. W gruncie rzeczy skąd możemy wiedzieć. Miał mnóstwo czasu na zapoznanie się z urządzeniami tego labiryntu, proszę pana.

— Jeżeli widzi moją twarz — powiedział Boardman — roztropniej będzie zawrócić, nie zadając sobie więcej trudu.

Nawet mi przez myśl nie przeszło, że on mógłby nas oglądać. Kto ma aparat termoplastyczny? Muszę zmienić twarz natychmiast.

24

Nie tłumaczył dlaczego. Ale gdy ukończył zabieg, miał nos długi, ostro zarysowany, cienkie usta, z kącikami opuszczonymi, i podbródek wiedźmy. Nie było to oblicze sympatyczne. Ale też nie było obliczem Charlesa Boardmana.

25

Po niespokojnie przespanej nocy Rawlins zaczął się przygotowywać, żeby przejść do obozu czołówki w Strefie E. Boardman miał pozostać w bazie, ale przez cały czas utrzymywać z nim łączność — widzieć to, co on widzi, słyszeć to, co on słyszy, i po cichu udzielać mu wskazówek. Poranek był suchy i wietrzny. Sprawdzono obwody łączności. Rawlins wyszedł z kopulastego namiotu, odliczył dziesięć kroków i stanął samotnie patrząc, jak świt powleka poznaczone dziobami porcelanowe ściany pomarańczowym blaskiem. Na tle świetlistej zieleni nieba te ściany były smoliście czarne.

— Podnieś prawą rękę — powiedział Boardman — jeżeli mnie słyszysz, Ned.

Rawlins podniósł prawą rękę.

— Teraz odezwij się do mnie.

— Mówiłeś, że gdzie Richard Muller się urodził?

— Na Ziemi. Słyszę cię świetnie.

— Gdzie na Ziemi?

— W Dyrektoriacie Północno-Amerykańskim. Nie wiem dokładnie.

— Ja też jestem stamtąd — powiedział Rawlins.

— Tak, wiem o tym. Muller zdaje się pochodzi z zachodniej części Ameryki Północnej. Ale nie jestem pewny. Tak niewiele czasu spędzam na Ziemi, Ned, że nie pamiętam dobrze ziemskiej geografii. Jeżeli to dla ciebie takie ważne, może nas poinformować mózg statku.

— Później — powiedział Rawlins. — Czy już mam wyruszyć?

— Przedtem posłuchaj, co ci powiem. Z wielkim trudem dostaliśmy się w głąb labiryntu i nie zapominaj, że wszystko, cośmy dotąd zrobili, było tylko wstępem do osiągnięcia istotnego celu. Przybyliśmy tu po Mullera, nie zapominaj.

— Czyż mógłbym zapomnieć?

— Dotąd myśleliśmy głównie o sobie samych. Problem, czy się będzie żyło, czy się umrze. To raczej zamącą perspektywę. Ale już możemy przyjąć szerszy punkt widzenia. Dar, jaki posiada Richard Muller… może zresztą klątwa wisząca nad nim, nie wiem… ma ogromną wartość potencjalną i naszym zadaniem jest wykorzystać to, Ned. Los galaktyk zależy od tego, co się stanie w ciągu najbliższych kilku dni pomiędzy tobą i Mullerem. To punkt zwrotny w Czasie. Miliardy jeszcze nie narodzonych istot będą miały życie zmienione na dobre albo na złe w wyniku wydarzeń, które teraz nastąpią.

— Mówisz chyba zupełnie poważnie, Charles.

— Zupełnie poważnie. Czasami nadchodzi moment, kiedy wszystkie te huczne, głupie, rozdęte słowa zaczynają coś znaczyć, i to jest właśnie jeden z takich momentów. Stoisz na rozstaju historii galaktyki. I dlatego, Ned, pójdziesz tam i będziesz kłamał, oszukiwał, krzywoprzysięgał, szedł na kompromisy. Przypuszczam, że sumienie jakiś czas nie da ci spokoju i znienawidzisz się za to, ale ostatecznie zrozumiesz, że dokonujesz czynu bohaterskiego. Próba łączności skończona. Wracaj tutaj i przygotuj się do wymarszu.

26

Tym razem szedł sam niedługo. Stein i Alton odprowadzili go aż do bramy Strefy E. Nie było żadnych przygód. Wskazali mu drogę w prawo i spod wirującego snopu lazurowych iskier wkroczył do tej Strefy, surowej i posępnej. Schodząc ze stromej rampy przy bramie zobaczył w jednej ze strzelistych kamiennych kolumn jakieś gniazdo. W ciemności gniazda coś błyskało, coś ruchomego, co mogło być okiem.

— Myślę, że znaleźliśmy część urządzenia obserwacyjnego Mullera — zameldował. — Coś tu na mnie patrzy ze ściany.

— Spryskaj ją płynem niwelującym — poradził Boardman.

— On by to sobie wytłumaczył jako akt wrogości. Po cóż archeolog miałby niszczyć taką atrakcję?

— Słusznie. Idź dalej.

W Strefie E panował nastrój mniej groźny. Ciemne, zwarte, niskie budynki stały jak przestraszone żółwie. Wszystko to wyglądało inaczej, wznosiły się wysokie mury i jaśniała jakaś wieża. Każda ze stref różniła się od poprzednio przebytych, aż Rawlins przypuszczał, że każdą zbudowano w innym czasie: najpierw powstało centrum, czyli dzielnice mieszkalne, a potem stopniowo przyrastały kręgi zewnętrzne, zabezpieczane pułapkami w miarę jak wrogowie stawali się coraz bardziej dokuczliwi. To była koncepcja godna archeologa: zanotował ją sobie w pamięci, żeby wykorzystać.

Przeszedł już kawałek od bramy, gdy zobaczył zamgloną postać idącego ku niemu Walkera. Walker był szczupły, niesympatyczny, chłodny. Twierdził, że ożenił się kilkakrotnie z tą samą kobietą. Miał około czterdziestu lat, myślał przede wszystkim o swojej karierze.

— Rad jestem, że ci się udało, Rawlins. Spokojnie idź odtąd w lewo. Ta ściana jest obrotowa.

— Wszystko tutaj w porządku?

— Mniej więcej. Pół godziny temu utraciliśmy Petrocellego.

Rawlins zdrętwiał.

— Przecież to strefa podobno bezpieczna.

— Nie. Bardziej ryzykowna niż Strefa F i prawie tak pełna pułapek jak Strefa G. Nie docenialiśmy jej, kiedyśmy używali robotów. Nie ma właściwie powodów, dla których te strefy miałyby stawać się coraz bezpieczniejsze im bliżej środka, prawda? Ta, to jedna z najgorszych.

— Usypia czujność — podsunął Rawlins. — Stwarza pozory, że nic nie zagraża.

— Żebyś wiedział! No, chodźmy już. Idź za mną i zanadto nie wysilaj mózgownicy. Indywidualizm funta kłaków tu niewart. Albo idzie się wytyczonym szlakiem, albo nie dochodzi się donikąd.

Rawlins poszedł za Walkerem. Nie widział żadnego oczywistego niebezpieczeństwa, ale podskoczył tam, gdzie Walker podskoczył, i skręcił z drogi tam, gdzie zrobił to Walker. Obóz w Strefie F nie był zbyt daleko. Siedzieli tam Davis, Ottavio i Reynolds, nad górną połową Petrocellego.

— Czekamy na polecenie pogrzebu — wyjaśnił Ottavio. — Od pasa w dół nic z niego nie zostało. Hosteen na pewno każe wynieść go z labiryntu.

— Zasłoń go przynajmniej — powiedział Rawlins.

— Idziesz dzisiaj dalej do Strefy D? — zapytał Walker.

— Mógłbym.

— Powiemy ci, czego unikać. To nowość. Właśnie tam Petrocelli poległ. Może w odległości pięciu metrów do Strefy D… po tej stronie. Wchodzisz na jakieś pole, a ono przecina cię na pół. Żaden z robotów nie natrafił na to.

— A jeśli przecina na pół wszystko, co tamtędy przechodzi? — zapytał Rawlins. — Oprócz robotów?

— Mullera nie przecięło — zauważył Walker. — Nie przetnie i ciebie, jeżeli je obejdziesz wokoło. Pokażemy ci, jak.

— A za tym polem?

— Już tylko twoja w tym głowa.

27

Boardman powiedział:

— Jeżeli jesteś zmęczony, zostań w obozie na noc.

— Wolę pójść od razu.

— Ale sam będziesz wędrował, Ned. Nie lepiej przedtem wypocząć?

— Niech mózg statku zbada mój stan i określi stopień zmęczenia. Jestem gotów pójść dalej.

Boardman sprawdził. Nieustannie badano stan zdrowia Rawlinsa: znano jego tętno, częstotliwość, poziomy hormonów i wiele innych intymnych szczegółów. Komputer zaopiniował, że może iść dalej bez odpoczynku.

— Dobrze — powiedział Boardman. — Idź.

— Mam wejść do Strefy D, Charles. To tutaj Petrocelli skończył. Widzę tę linię, o którą się potknął… bardzo chytrze, doskonale ukryta. Omijam ją. Tak. Tak. To już Strefa D. Zatrzymuję się i niech mózg statku ustali moje położenie. W Strefie D chyba jest trochę przytulniej niż w Strefie E. Powinienem przejść przez nią szybko.

28

Złotobrązowe płomienie, które strzegły Strefy C, były oszustwem.

29

Rawlins powiedział cicho:

— Powiedz gwiazdozbiorom, że ich los jest w dobrych rękach. Chyba natknę się na Mullera najpóźniej za piętnaście minut.

Rozdział siódmy

1

Muller często i długo bywał samotny. Przy sporządzaniu pierwszej umowy małżeńskiej nalegał na wprowadzenie klauzuli o rozłące — klauzuli klasycznej i typowej. Lorayn nie wysunęła sprzeciwu, bo wiedziała, że jego praca może od czasu do czasu wymagać wyjazdu gdzieś, gdzie ona nie będzie chciała czy też mogła z nim pojechać. W ciągu ośmiu lat tego małżeństwa korzystał z tej klauzuli trzy razy, przy czym w sumie jego nieobecność trwała cztery lata.

Okresy nieobecności Mullera jednak nie były w gruncie rzeczy czynnikiem decydującym. Umowy małżeńskiej nie wznowili. Muller przekonał się w tamtych latach, że może wytrzymywać samotność, a nawet że dziwnie mu to służy. Rozwijamy w samotności wszystko oprócz charakteru, napisał Stendhal. Pod tym Muller by się może nie podpisał, ale charakter miał przecież już w pełni uformowany, zanim zaczął podejmować się zadań, wymagających samotnego wyruszania na bezludne, niebezpieczne planety. Dobrowolnie zgłaszał gotowość. W innym sensie dobrowolnie uwięził się na Lemnos, gdzie wygnanie doskwierało mu bardziej niż tamte dawniejsze okresy odosobnienia. A przecież dawał sobie radę. Aż zdumiewała go i przerażała własna zdolność przystosowywania się. Przedtem nie przypuszczał, że potrafi tak łatwo zrzucić z siebie więzy łączące go ze społeczeństwem ludzkim. Strona seksualna była trudna, ale nie tak dalece, jak sobie wyobrażał; a reszty — pobudzających intelekt dyskusji, zmian otoczenia, wzajemnego oddziaływania osobowości — jakoś szybko przestało mu brakować. Miał dostatecznie dużo sześcianów rozrywkowych i dostatecznie dużo wyzwań rzucało mu życie w tym labiryncie. Nie brakowało mu też wspomnień.

Mógł sobie przypominać widoki ze stu planet. Ludzkość sięgnęła wszędzie, posiała ziarno Ziemi w koloniach tysięcy gwiazd, na Delta Pavonis VI na przykład, odległej o dwadzieścia lat świetlnych; ta planeta raptownie została udziwniona. Nadano jej nazwę Loki, całkowicie jego zdaniem błędną, ponieważ Loki był chytry i zwinny, drobnej budowy, a osadnicy na Loki, po pięćdziesięciu latach przebywania z dala od Ziemi, zaczęli wyznawać kult nienaturalnej opasłości osiąganej metodą zatrzymywania cukru w organizmie. Na dziesięć lat przed swoją niefortunną wyprawą do Hydranów Muller przyleciał na Loki. W zasadzie była to misja kłopotliwa dla kolonii nie utrzymującej kontaktu ze swoim światem macierzystym. Pamiętał tę gorącą planetę, gdzie ludzie mogli żyć tylko na wąskim pasie klimatu umiarkowanego. Przedzierał się poprzez mury zielonej dżungli nad czarną rzeką, na której bagnistych brzegach panoszyły się zwierzęta o ślepiach jak klejnoty, aż w końcu dotarł do osady spoconych grubasów, ważących chyba około pół tony każdy. U progów chat krytych strzechami siedzieli ludzie iście po buddyjsku pogrążeni w uroczystych medytacjach. Nigdy dotąd nie widział tyle tłuszczu na jeden metr sześcienny. Skuteczne musiały być sztuczki, jakie Lokici stosowali, żeby odpowiednio przyswajać glukozę i tyć. Nie wynikało to z żadnej potrzeby, którą by stwarzały warunki życia; oni po prostu chcieli być opaśli. Muller na Lemnos przypomniał sobie przedramiona wyglądające jak uda i uda wyglądające jak filary, brzuchy krągłe i jeszcze raz krągłe, triumfalnie ogromne.

Bardzo gościnni, ofiarowali szpiegowi przybyłemu z Ziemi damę do towarzystwa. Muller pojął wtedy, jak dalece wszystko jest względne. Bo było w tej wiosce parę kobiet, które wprawdzie tęgie, uchodziły w myśl miejscowych kryteriów za chude, chociaż nieomal przekraczały normę tuszy przyjętą w jego ojczyźnie. Lokici nie dali mu żadnej z nich — tych żałosnych, niedorozwiniętych chucherek stukilogramowych. Najwidoczniej zasady gościnności im na to nie pozwalały. Uraczyli więc Mullera jasnowłosą olbrzymką o piersiach niczym kule armatnie i pośladkach, będących wprost kontynentami rozedrganego mięsa.

W każdym razie przeżycie niezapomniane.

Ileż jest najróżniejszych światów. Muller nigdy nie miał dosyć podróży. Sprawy chytrych machinacji politycznych pozostawiał takim ludziom jak Boardman: sam, gdy już musiał, potrafił być dostatecznie chytry, nieomal jak przystało na męża stanu, ale uważał się raczej za podróżnika-badacza niż za dyplomatę. Drżał z zimna w jeziorach metanowych, cierpiał wskutek upałów na pustyniach — szczątkowych odpowiednikach Sahary — przemierzał za koczowniczymi osadnikami fioletowe równiny w poszukiwaniu zbłąkanych sztuk ich stawonogiego bydła. Wyszedł szczęśliwie z katastrofy statku kosmicznego gdzieś w świecie bez powietrza — co nawet jemu się zdarzyło, bo komputery czasem przecież zawodziły. Widział miedziane urwiska planety Damballa, wysokie na dziewięćdziesiąt kilometrów. Pływał w jeziorze siły ciężkości na planecie Mordred. Spał nieopodal potoku, mieniącego się wielobarwnie pod niebem z trzema jaskrawymi słońcami, i chodził po mostach z kryształu na planecie Procyon XIV. Mało czego żałował. Teraz, przyczajony pośrodku labiryntu, patrzył na ekrany i czekał, aż ten obcy trafi do niego. Broń, małą i chłodną, tulił w dłoni.

2

Popołudnie mijało szybko. Rawlins pomyślał, że zrobiłby lepiej, gdyby posłuchał Boardmana i przenocował w obozie przed wyruszeniem w dalszą drogę do Mullera. Bodaj trzy godziny głębokiego snu, żeby umysł odpoczął, zawsze robią dobrze. Teraz już przespać się nie mógł. Urządzenia sensoryczne powiedziały mu, że Muller jest niedaleko.

Nagle do dręczących go kwestii natury moralnej dołączyła się kwestia zwykłej odwagi.

Nigdy dotąd nie czynił nic tak doniosłego. Kształcił się, wypełniał codzienne swoje obowiązki w biurze Boardmana, od czasu do czasu załatwiał jakąś sprawę dosyć delikatną. Myślał, że prawdziwej kariery jeszcze nie zaczął; że to wszystko jest tylko wstęp. Uczucia, że stoi dopiero na progu przyszłości, doznawał nadal, wiedział jednak, że wkroczył rzeczywiście na próg. To już nie ćwiczenia. Wysoki, jasnowłosy, młody Ned Rawlins, uparty i ambitny rozpoczął akcję, która — Charles Boardman wcale tak bardzo nie przesadzał — mogła w pewnym stopniu wpłynąć na bieg historii.

Plum!

Rozejrzał się. Urządzenia sensoryczne przemówiły. Z cienia przed nim wynurzyła się męska postać — Muller.

Stanęli naprzeciw siebie w odległości dwudziestu metrów. Rawlins zapamiętał Mullera jako olbrzyma, więc zdumiał się stwierdzając, że to człowiek liczący tylko trochę ponad dwa metry wzrostu, a więc niewiele wyższy od niego. Muller był w ciemnej połyskliwej szacie. Twarz jego o tej przedzmierzchowej porze wyglądała jak studium płaszczyzn i wypukłości, same szczyty i doliny. Unosił w dłoni nie większy od jabłka aparacik, którym zniszczył tamtego robota.

Rawlins usłyszał cichy, brzękliwy głos Boardmana:

— Podejdź bliżej. Udawaj, że jesteś nieśmiały, niepewny, przyjazny i bardzo przejęty. I trzymaj ręce tak, żeby on przez cały czas mógł je widzieć.

Rawlins ruszył posłusznie. Zastanawiał się, kiedy odczuje skutki podchodzenia do Mullera. Jakże jaśnieje i przyciąga wzrok ta kulka, którą Muller zamierzał się jak granatem. Oddalony już tylko o dziesięć metrów od Mullera, poczuł emanację. Tak. Z pewnością. Ostatecznie można wytrzymać, jeżeli odległość między nimi się nie zmniejszy.

Muller zaczął:

— Czego ty…

Zabrzmiało to ochryple, wrzaskliwie. Urwał i poczerwieniał, najwyraźniej usiłując przystosować swoją krtań do należytego mówienia. Rawlins przygryzał wargę. Jedna powieka nieznośnie mu drgała. W uchu zgrzytał oddech Boardmana.

— Czego ty chcesz ode mnie? — zapytał Muller teraz głosem naturalnym, głębokim, pełnym dławionej wściekłości.

— Chcę tylko porozmawiać. Naprawdę. Nie chcę sprawiać panu żadnych kłopotów, panie Muller.

— Znasz mnie?

— Oczywiście. Wszyscy znają Richarda Mullera. To znaczy, pan był bohaterem galaktyki, kiedy ja chodziłem do szkoły. Pisaliśmy wypracowania o panu. Referaty. Myśmy…

— Precz stąd! — Muller znowu wrzasnął.

— …i mój ojciec to był Stephen Rawlins. Ja pana dawno temu poznałem.

Ciemne jabłko w ręku Mullera podniosło się wyżej. Małe kwadratowe okienko zostało wycelowane. Rawlins przypomniał sobie, jak łączność z tamtym robotem raptownie ustała.

— Stephen Rawlins? — ręka Mullera opadła.

— Mój ojciec. — Pot spływał Rawlinsowi po lewej nodze. Ulatniając się utworzył chmurkę nad jego ramionami. A więc emanacja jest coraz silniejsza, jak gdyby parę minut musiało potrwać przełączenie na odpowiednią długość fali. Cóż za męka, smutek, uczucie, że spokojna łąka nagle zmienia się w ziejącą czeluść.

— Dawno temu pana poznałem — powtórzył Rawlins. — Pan wtedy właśnie wrócił z… chwileczkę, z planety Eridani 82 chyba… Był pan bardzo opalony, ogorzały. Miałem może osiem lat i pan mnie podniósł z podłogi, podrzucił do góry. Tylko że pan odwykł od przyciągania ziemskiego, więc rzucił mnie pan za mocno, aż walnąłem głową w sufit i rozpłakałem się, ale pan mi dał coś na uspokojenie. Taki mały koralik, zmieniający barwę…

Muller zwiesił ręce. Jabłko zniknęło w fałdach jego szaty.

— Jak ci na imię? — zapytał zdławionym głosem — Fred, Ted, Ed… no, przecież Ed. Edward Rawlins.

— Później zaczęli mi mówić Ned. Więc pan mnie pamięta?

— Trochę. Twojego ojca pamiętam znacznie lepiej. — Muller odwrócił się i zakaszlał. Wsunął rękę do kieszeni. Podniósł głowę w blasku zachodzącego słońca, który zamigotał niesamowicie na jego twarzy, aż stała się ciemnopomarańczowa. Nerwowo trzepnął palcem. — Odejdź, Ned. Powiedz swoim przyjaciołom, że nie życzę sobie, by mi tu przeszkadzano. Jestem ciężko chory i muszę być sam.

— Chory?

— To jakaś tajemnicza zgnilizna duszy. Słuchaj, Ned, jesteś wspaniałym, urodziwym chłopcem. I serdecznie kocham twego ojca, jeżeli mi nie skłamałeś mówiąc, że to twój ojciec. Więc nie chcę, żebyś przebywał przy mnie. Będziesz tego żałował. Ja ci nie grożę, tylko stwierdzani fakt. Odejdź. Jak najdalej.

— Nie ustępuj — powiedział Rawlinsowi Boardman. — Podejdź bliżej. Prosto tam, gdzie to już szkodzi.

Rawlins zrobił jeden ostrożny krok, myśląc o kulce w kieszeni Mullera, tym bardziej że oczy tego człowieka raczej nie świadczyły o logice rozumowania. Zmniejszył odległość między nimi do dziewięciu metrów. Odczuł emanację silniejszą chyba po dwakroć.

— Proszę pana — rzekł — niech mnie pan nie odpędza. Mam dobre intencje. Ojciec nigdy by mi nie przebaczył, gdyby mógł się dowiedzieć, że spotkałem pana tutaj i nie spróbowałem panu pomóc.

— Gdyby mógł się dowiedzieć? Co z nim jest teraz?

— Nie żyje.

— Kiedy umarł? Gdzie?

— Cztery lata temu. Na Rigel XXII. Pomagał przy zakładaniu sieci łączności pomiędzy planetami Rigel. I zdarzyła się katastrofa z amplifikatorem. Ognisko było odwrócone. Cały promień uderzył w ojca.

— Boże! On był jeszcze młody!

— Za miesiąc ukończyłby pięćdziesiąt lat. Mieliśmy sprawić mu w dniu urodzin niespodziankę, odwiedzić go na Rigel i urządzić huczną urodzinową zabawę. Zamiast tego poleciałem na Rigel sam, żeby sprowadzić zwłoki na Ziemię.

Twarz Mullera złagodniała. Oczy stały się spokojniejsze. Wargi zmiękły nieco. Zupełnie tak, jakby cudza rozpacz mogła człowieka chwilowo uwolnić od własnej.

— Podejdź bliżej — polecił Boardman.

Jeszcze jeden krok. Muller chyba nie zauważył. I nagle Rawlins poczuł żar bijący wokoło jak od pieca hutniczego — a przecież nie fizyczny, tylko psychiczny, żar emocji. Zadrżał, pełen bojaźni. Nigdy dotąd właściwie nie wierzył w realność krzywdy, jaką Hydranowie wyrządzili Richardowi Mullerowi. Nie pozwalał mu w to wierzyć odziedziczony po ojcu pragmatyzm. Czyż może być realne coś, czego się nie da podwoić w laboratorium? Czyż może być realne coś, czego się nie da powielić? Coś, co nie ma obwodu? Czyż w ogóle możliwe jest przestawienie istoty ludzkiej na to, by transmitowała swoje emocje? Żaden obwód elektryczny nie podołałby takiej funkcji. Jednakże Rawlins czuł tę rozproszoną transmisję.

Muller zapytał:

— Co robisz na Lemnos, chłopcze?

— Jestem archeologiem. — Kłamstwo przyszło Rawlinsowi kulawo. — To moja pierwsza podróż w teren. Usiłujemy przeprowadzić dokładne badania tego labiryntu.

— Tak się składa, że ten labirynt jest czyimś domem. Wtargnęliście do tego domu, zakłóciliście spokój.

Rawlins zawahał się.

— Powiedz mu, że nie wiedzieliście o jego pobycie tutaj — podszepnął Boardman.

— Nie mieliśmy pojęcia, że tu ktoś jest — powiedział Rawlins. — I nie było sposobu, żeby zbadać, czy…

— Nasłaliście tutaj te wasze cholerne automaty, prawda? Z chwilą, kiedyście stwierdzili obecność kogoś… kto, jak wiedzieliście aż za dobrze, nie chce tu mieć żadnych gości…

— Nie rozumiem — powiedział Rawlins. — Przypuszczaliśmy, że pan jest rozbitkiem z jakiejś katastrofy. Chcieliśmy służyć pomocą.

Bardzo łatwo mi to idzie, pomyślał. Muller spojrzał groźnie.

— Nie wiecie, dlaczego tu jestem?

— Ja nie wiem.

— Ty może nie wiesz. Byłeś wtedy za młody. Ale tamci… kiedy już zobaczyli moją twarz, powinni byli sobie skojarzyć. Dlaczego nie powiedzieli tobie? Twój robot przekazał obraz mojej twarzy. Wiedziałeś, że to ja. I oni ci nic o mnie nie powiedzieli?

— Doprawdy nie rozumiem…

— Chodź bliżej! — ryknął Muller.

Rawlins ruszył naprzód, chociaż sobie nie uświadamiał poszczególnych kroków. Raptownie znalazł się twarzą w twarz z Mullerem, zobaczył wspaniałe umięśnienie tego człowieka, pobrużdżone czoło, wpatrzone gniewne oczy. Poczuł ogromną dłoń na przegubie swojej ręki. Oszołomiony zderzeniem aż się zatoczył, wpadając w jakiś bezmiar rozpaczy. Usiłował jednak nie stracić równowagi.

— A teraz odejdź ode mnie! — wykrzyknął Muller ochryple. — No, już! Precz stąd! Precz!

Rawlins stał w miejscu.

Muller sklął go na cały głos i wbiegł niezgrabnie do niskiego budynku o szklistych ścianach i matowych oknach, które wyglądały jak niewidome oczy. Drzwi zamknęły się tak szczelnie, że nie było ich widać w ścianie. Rawlins zaczerpnął tchu starając się panować nad sobą. Czoło mu tętniło, jak gdyby coś wyrywało się spod skóry.

— Zostań tam — powiedział Boardman. — Niech mu minie ten atak gniewu. Wszystko idzie po naszej myśli.

3

Muller przykucnął za drzwiami. Spod pach spływały mu strugi potu. Trzęsły nim dreszcze. Skulony objął się rękami mocno, omal nie łamiąc sobie żeber.

Przecież nie chciał potraktować tego intruza w taki sposób.

Wymiana kilku słów, szorstkie żądanie, żeby go zostawiono w spokoju, a potem jeżeli ten chłopak nie odejdzie, zabójcza broń. Tak było zaplanowane przedtem. Ale wahałem się. Za dużo mówiłem i za dużo usłyszałem. Syn Stephena Rawlinsa? Grupa archeologów tutaj? Chłopak uległ wpływowi promieniowania chyba dopiero z bliska. Czyżby promieniowanie z biegiem czasu zaczynało tracić moc?

Wziął się w karby i spróbował zanalizować swoją wrogość. Skąd we mnie lęk? Dlaczego tak mi zależy na samotności? Przecież nie ma powodu, żebym lękał się ludzi z Ziemi: to oni, a nie ja, cierpią w kontakcie ze mną. Zrozumiałe więc, że oni się wzdrygają. Ale ja jeśli uciekam przed nimi, to przyczyną może być tylko obezwładniająca nieśmiałość, zaskorupiała w ciągu dziewięciu lat odosobnienia. Do tego doszedłem, że kocham samotność jako taką? Czy może jestem z natury pustelnikiem? Odseparowałem się tutaj pod pretekstem, że czynię to ze względu na bliźnich, bo nie chcę im narzucać nienawistnej mojej szpetoty. Ale ten chłopiec jest mi życzliwy. Dlaczego uciekłem? Dlaczego zareagowałem tak grubiańsko?

Muller wstał powoli i otworzył drzwi. Wyszedł z budynku. Noc już zapadła, szybka jak zwykle w zimie. Niebo było czarne, księżyce je przypalały trzema ogniami. Chłopiec stał jeszcze na placu, wyraźnie oszołomiony. Największy księżyc, Clotho, zalewał go złocistym blaskiem, w którym jego kędzierzawe włosy iskrzyły się jak gdyby od wewnątrz. Twarz miał w tym blasku niezwykle bladą, kości policzkowe bardzo wydatne. Niebieskie oczy błyszczały wskutek doznanego wstrząsu — mogłoby się wydawać, że ni stąd, ni zowąd dostał po twarzy.

Muller podszedł niepewny, jaką obrać taktykę. Nieomal czuł się wielką jakąś, na pół zardzewiałą maszyną uruchomioną po latach zaniedbania.

— Ned? — zaczął. — Posłuchaj, Ned, chciałbym cię przeprosić. Musisz zrozumieć, ja odwykłem od ludzi. Odwykłem… od… ludzi.

— W porządku, panie Muller. Zdaję sobie sprawę, że panu jest ciężko.

— Dick. Mów mi Dick. — Muller podniósł obie ręce i rozłożył je, jak gdyby próbował zagarnąć promienie księżycowe. Było mu strasznie zimno. Na ścianie po drugiej stronie placu podskakiwały i pląsały cienie małych zwierząt. Powiedział: — pokochałem już moje odosobnienie. Można cenić sobie nawet własny nowotwór, jeżeli się osiąga odpowiedni stan ducha. Przede wszystkim chcę ci coś wyjaśnić. Przybyłem tu z rozmysłem. Nie było katastrofy statku. Wybrałem we wszechświecie to jedyne miejsce, gdzie samotność do końca życia wydawała mi się najbardziej prawdopodobna, i rzeczywiście znalazłem tu kryjówkę. Ale naturalnie wyście musieli zjawić się z plejadą tych waszych chytrych robotów i trafić tu do mnie.

— Dick, jeżeli nie chcesz, żebym był tutaj, odejdę wykrzyknął Rawlins.

— Chyba tak będzie najlepiej dla nas obu. Zaczekaj. Zostań. Czy bardzo źle się czujesz przebywając ze mną?

— Odrobinę nieswojo — wyznał nieszczerze Rawlins. — Ale nie aż tak źle, żeby… no, nie wiem. W tej odległości jest mi tylko… markotnie.

— Wiesz, dlaczego? — zapytał Muller. — Sądząc z twoich wypowiedzi, Ned, myślę, że wiesz. Tylko udajesz, że nie wiesz, jak skrzywdzono mnie na Beta Hydri IV.

Rawlins zarumienił się.

— Coś niecoś sobie przypominam. Oni podziałali na twoją umysłowość.

— Właśnie. Czujesz, Ned, jak moja jaźń, moja cholerna dusza wysącza się w powietrze? Odbierasz fale, prądy nerwowe, prosto z mojego ciemienia. Prawda, jak miło? Spróbuj podejść trochę bliżej… dość! — Rawlins przystanął. — No — powiedział Muller — teraz to jest mocniejsze. Większa dawka. Zapamiętaj, co odczuwasz stojąc tu. Żadna przyjemność, prawda? W odległości dziesięciu metrów można wytrzymać. W odległości jednego metra staje się to nie do zniesienia. Czy potrafisz sobie wyobrazić, że trzymasz w objęciach kobietę, kiedy wydzielasz taki psychiczny zaduch? A trudno pieścić kobietę z oddalenia dziesięciu metrów. Przynajmniej ja nie umiem. Siadajmy, Ned. Tutaj nic nam nie grozi. Mam wykrywacze masy nastawione na wypadek, gdyby zapędziły się do tej strefy jakieś paskudne zwierzęta, i żadnych pułapek tu nie ma. Siadaj.

Sam usiadł na gładkim, mlecznobiałym bruku z nieznanego marmuru, który sprawiał, że cały plac wydawał się dziwnie jedwabisty. Rawlins po sekundzie namysłu przykucnął zgrabnie o kilkanaście metrów dalej.

— Ned — zapytał Muller — ile masz lat?

— Dwadzieścia trzy.

— Żonaty? Chłopięcy uśmiech.

— Niestety nie.

— Masz dziewczynę?

— Była jedna. Kontrakt wolnego związku. Unieważniony przez nas, kiedy przyjąłem to zadanie.

— Aha. Są dziewczyny w waszej ekspedycji.

— Tylko kobietony — odpowiedział Rawlins.

— Niewiele to daje, prawda, Ned?

— Właściwie niewiele. Mogliśmy zabrać ze sobą kilka kobiet, ale…

— Ale co?

— Zbyt niebezpieczne. Labirynt…

— Ilu śmiałków dotychczas utraciliście? — zapytał Muller.

— Pięciu. Chciałbym znać ludzi, którzy potrafiliby zbudować coś takiego. Chyba z pięćset lat trwało samo projektowanie, żeby ten labirynt był w rezultacie taki diabelski.

Muller powiedział:

— Dłużej. To był olbrzymi triumf twórczości ich rasy, na pewno. Ich arcydzieło, ich pomnik. Jakże dumni musieli być z tej swojej mordowni. To przecież kwintesencja, podsumowanie całej ich filozofii zabijania obcych.

— Czy tylko snujesz domysły, czy może jakieś ślady tutaj świadczą o ich horyzontach kulturalnych?

— Jedynym śladem, świadczącym o ich horyzontach kulturalnych, jest to wszystko wokół nas. Ale ja znam tę psychikę, Ned. Wiem o tym więcej niż każdy inny człowiek, ponieważ tylko ja, jeden jedyny z ludzi, zetknąłem się z nieznanym gatunkiem istot inteligentnych. Zabijać obcych, oto prawo wszechświata. A jeżeli już nie zabijać, to bodaj trochę przydusić.

— My nie jesteśmy tacy — żachnął się Rawlins. Nie okazujemy instynktownej wrogości wobec…

— Bzdura.

— Ale…

Muller powiedział:

— Gdyby kiedykolwiek na którejś z naszych planet wylądował jakiś nieznany statek kosmiczny, poddalibyśmy go kwarantannie, załogę byśmy uwięzili i wypytywali aż do zgładzenia jej. Może narzuciliśmy sobie miły sposób bycia, ale to wynik tylko naszej dekadencji i zadowolenia z siebie. Udajemy, że jesteśmy zbyt szlachetni na to, by nienawidzić obcych, ale nasza łaskawość wynika ze słabości. Weźmy na przykład Hydranów. Pewna wpływowa frakcja w rządzie Ziemi opowiadała się za tym, żeby, zanim wyślemy do nich emisariusza na zwiady, stopić warstwę chmur, która otacza ich planetę, i dać im dodatkowe słońce…

— Tak?!

— Projekt ten odrzucono i wysłano emisariusza, którego Hydranowie zmarnowali. Mnie. — Coś nagle przyszło Mullerowi na myśl. Przerażony zapytał: — Mieliśmy do czynienia z Hydranami w ciągu tych ostatnich dziewięciu lat? Był jakiś kontakt? Wojna?

— Nic — rzekł Rawlins. — Trzymamy się z daleka.

— Mówisz mi prawdę, czy może usunęliśmy tych skurwysynów ze wszechświata? Bóg świadkiem, iż nie miałbym nic przeciwko temu, a przecież nie ich wina, że mnie tak skrzywdzili. Po prostu reagowali na swój sposób typowo ksenofobiczny. Ned, czy prowadzimy z nimi wojnę?

— Nie. Przysięgam, że nie.

Muller uspokoił się. Po chwili powiedział:

— Dobrze. Nie będę cię prosił, żebyś poinformował mnie wyczerpująco o nowych wydarzeniach na innych płaszczyznach. W gruncie rzeczy Ziemia mnie nie interesuje. Długo zamierzacie pozostać na Lemnos?

— Jeszcze nie wiemy. Przypuszczam, że kilka tygodni. Właściwie nawet nie zaczęliśmy badać labiryntu. I w dodatku jest ten obszar na zewnątrz. Chcemy skorelować nasze badania z pracami wcześniejszych archeologów i…

— To znaczy, że przez jakiś czas tu będziecie. Czy twoi koledzy mają również wejść do centrum labiryntu?

Rawlins oblizał wargi.

— Wysłali mnie naprzód, żebym nawiązał stosunki z tobą. Na razie nie układamy żadnych planów. Wszystko zależy od ciebie. Nie chcemy się narzucać. Więc jeżeli sobie nie życzysz, żebyśmy pracowali tutaj…

— Nie życzę sobie — powiedział Muller żywo. — Powtórz to kolegom. Za pięćdziesiąt, sześćdziesiąt lat już nie będę żył i wtedy niech zaczną węszyć. Ale dopóki tu jestem, nie chcę widzieć żadnych intruzów. Mogą pracować w kilku zewnętrznych strefach. Jeżeli którykolwiek z nich postawi nogę w Strefie A, B czy C, zabiję go. Potrafię to zrobić, Ned.

— A ja… czy mnie tu przyjmiesz?

— Od czasu do czasu. Trudno mi przewidzieć moje nastroje. Jeżeli zechcesz porozmawiać ze mną, przyjdź. I jeśli wtedy powiem: „wynoś się do diabła, Ned”, odejdź natychmiast. Jasne?

Rawlins uśmiechnął się słonecznie.

— Jasne.

Wstał z bruku. Muller wobec tego podniósł się także. Rawlins zrobił parę kroków ku niemu.

— Dokąd to, Ned?

— Wolę rozmawiać normalnie niż wrzeszczeć na taką odległość. Chyba mogę podejść do ciebie trochę bliżej?

Muller zapytał podejrzliwie:

— Czyżbyś był jakimś szczególnym masochistą?

— O, przepraszam. Nie.

— No, ja ze swojej strony nie mam żadnych skłonności do sadyzmu. Wolę, żebyś się nie zbliżał.

— To naprawdę wcale nie jest zbyt przykre… Dick.

— Kłamiesz. Nie znosisz tej emanacji tak samo, jak wszyscy inni. Powiedzmy, że toczy mnie trąd, chłopcze. Jeżeli jesteś zboczony i masz pociąg do trędowatych, bardzo ci współczuję, ale nie podchodź za blisko. Po prostu krępuje mnie widok kogokolwiek cierpiącego z mojego powodu.

Rawlins zatrzymał się.

— Skoro tak mówisz. Słuchaj, Dick, ja nie chcę ci sprawiać kłopotu. Tylko proponuję przyjaźń i pomoc. Może robię to w sposób, który cię denerwuje… no, powiedz, spróbuję jakoś inaczej. Przecież nie mam żadnego celu w tym, żeby utrudniać ci sytuację.

— To brzmi dosyć mętnie, chłopcze. Właściwie czego ty ode mnie chcesz?

— Niczego.

— Po co więc zawracasz mi głowę?

— Jesteś człowiekiem i siedzisz tu sam od tak dawna. Zupełnie naturalny odruch z mojej strony, że chcę dotrzymywać ci towarzystwa przynajmniej teraz. Czy to także brzmi głupio?

Muller wzruszył ramionami.

— Kiepski z ciebie towarzysz — powiedział. — Lepiej, żebyś z tymi swoimi zacnymi odruchami chrześcijańskimi poszedł sobie stąd. Nie ma sposobu, Ned, w jaki mógłbyś mi pomóc. Możesz tylko rozdrapywać moją ranę przypominając mi o wszystkim, czego już nie ma, bądź czego już nie znam. — Muller, teraz chłodny i daleki, popatrzył za Rawlinsa tam, gdzie cienie zwierząt brykały po ścianach. Chciało mu się jeść i nadchodziła godzina polowania na kolację. Zakończył szorstko: — Synu, ja chyba znów tracę cierpliwość. Czas, żebyś odszedł.

— Dobrze. Ale czy mogę wrócić tu jutro?

— Kto wie. Kto wie.

Teraz uśmiech chłopca był szczery.

— Dziękuję, że zgodziłeś się porozmawiać ze mną, Dick. Do widzenia.

W niespokojnych blaskach księżyców Rawlins wyszedł ze Strefy A. Głos mózgu statku wiódł go z powrotem tą samą trasą, przy czym chwilami w miejscach najniebezpieczniejszych nakładał się na te wskazówki głos Boardmana.

— Zrobiłeś dobry początek — mówił Boardman. — To już plus, że on cię w ogóle toleruje. Jak się czujesz?

— Parszywie, Charles.

— Bo byłeś tak blisko niego?

— Bo postępuję jak świnia.

— Nie bredź, Ned. Jeżeli mam ci prawić morały za każdym razem, kiedy będziesz tam szedł…

— Swoje zadanie spełnię — rzekł Rawlins. — Ale nie musi ono mi się podobać.

Przeszedł ostrożnie po kamiennej płycie ze sprężyną, która by go zrzuciła w przepaść, gdyby stąpnął niewłaściwie. Jakieś małe upiornie uzębione zwierzę zarżało, jak gdyby kpiło sobie z niego. Po drugiej stronie płyty szturchnął ścianę w wiadomym miejscu i ściana się rozsunęła. Wkroczył do Strefy B. Spoglądając w górę na nadproże zobaczył w zagłębieniu szparę, która niewątpliwie była wizjofonem. Uśmiechnął się do niej na wypadek, gdyby Muller obserwował jego odwrót.

Teraz rozumiem, myślał, dlaczego Muller zdecydował się odciąć od świata. Ja w takich okolicznościach może bym zrobił to samo. Albo coś gorszego. Muller za sprawą Hydranów jest ułomny na duszy i to w erze, w której ułomność należy do politowania godnych reliktów przeszłości. Po prostu za zbrodnię z punktu widzenia estetyki uważa się brak kończyn, oka bądź nosa; te braki łatwo przecież naprawić i doprawdy już choćby w poczuciu obowiązku wobec bliźnich trzeba poddawać się przeobrażeniom i usuwać wszelkie kłopotliwe skazy. Obnoszenie swego kalectwa wśród ludzi to akt bezspornie aspołeczny.

Żaden jednak specjalista chirurg plastyczny nie potrafiłby usunąć kalectwa Mullera. Takiemu kalece pozostawało jedynie odseparować się od społeczeństwa. Ktoś słabszy wybrałby raczej śmierć. Muller wybrał wygnanie.

Rawlins jeszcze drgał cały wskutek krótkiego bezpośredniego zetknięcia się z Mullerem. Przez chwilę przecież odbierał rozwianą, rozproszoną emanację gwałtownych, nagich wzruszeń, osobowość uzewnętrzniającą się mimowolnie, bez słów. Ta fala bijąca z głębi ludzkiej duszy wywoływała zgrozę, przygnębiała.

To, czym Hydranowie obdarzyli Mullera, nie było darem telepatii. Nie potrafił on „czytać” w myślach ani myśli przekazywać. Samorzutnie dobywała się z niego jaźń: rwący potok najdzikszej rozpaczy, rzeka smutków i żalów, wszelkie nieczystości duchowe. Nie mógł tego powstrzymać. W tamtej chwili przelotnej, długiej jak wieczność, Rawlins był tym zalany; przedtem i później ogarniała go jedynie żałość bezprzedmiotowa, mglista.

Przetwarzał to po swojemu. Smutki Mullera nie były smutkami tylko osobistymi, on transmitował ni mniej ni więcej tylko świadomość kar, jakie Kosmos obmyśla dla swoich mieszkańców. Rawlins czuł się wtedy nastrojony na każdy dysonans Wszechstworzenia — zaprzepaszczone szansę, zawiedzione miłości, słowa pochopne, nieuzasadnione żale, głody, chciwość i żądze, sztylet zawiści, kwas rozczarowania, jadowity ząb czasu, zagłada maleńkich owadów w zimie, łzy stworzeń bożych. Poznał wtedy starzenie się, utratę, niemoc, furię, bezradność, samotność, opuszczenie, pogardę dla siebie i obłęd. Usłyszał niemy wrzask kosmicznego gniewu.

Czy wszyscy jesteśmy tacy? — zastanawiał się. Czy to samo transmitujemy ja i Boardman, i moja matka, i ta dziewczyna, którą kiedyś kochałem? Czy wszyscy chodząc po świecie nadajemy takie sygnały, tyle że owej częstotliwości fal nie możemy odbierać? Całe szczęście. Bo słuchanie tej pieśni byłoby zbyt bolesne.

Boardman powiedział:

— Ocknij się, Ned. Przestań dumać ponuro i uważaj, żeby cię coś nie zabiło. Jesteś już prawie w Strefie C.

— Charles, jak ty się czułeś przy Mullerze po jego powrocie z Beta Hydri?

— Później o tym porozmawiamy.

— Czułeś się tak, jakbyś raptem pojął, czym są istoty ludzkie?

— Powiedziałem, że później…

— Daj mi mówić o tym, o czym chcę mówić, Charles. Droga tu jest bezpieczna. Zajrzałem dziś w duszę człowieka… Wstrząsające. Ale… słuchaj… Charles… niemożliwe, żeby on rzeczywiście był taki. To dobry człowiek. Bije od niego paskudztwo, ale to tylko hałas. Obrzydliwe jakieś wrzaski, które nie mówią nam prawdy o Dicku Mullerze. Coś, czego słyszeć nie powinniśmy… sygnały przeinaczone, jak wtedy, gdy się kieruje otwarty amplifikator ku gwiazdom i słychać zgrzytanie widma, wiesz… wtedy nawet z najpiękniejszej gwiazdy dolatują okropne hałasy, ale to tylko reakcja amplifikatora… nie ma nic wspólnego z naturą samej tej gwiazdy, to… to… to…

— Ned!

— Przepraszam, Charles.

— Wracaj do obozu. Wszyscy się zgadzamy, że Dick Muller jest wspaniałym człowiekiem. Właśnie dlatego stał się nam potrzebny. Ty też jesteś nam potrzebny, więc zamilknij wreszcie i patrz, gdzie idziesz. Wolnego teraz. Spokojnie. Spokojnie. Spokojnie. Co to za zwierzę tam na lewo. Przyspiesz kroku, Ned. Ale spokojnie. To jedyna metoda, synu. Spokojnie.

Rozdział ósmy

1

Nazajutrz rano, gdy znów się spotkali, obaj byli swobodniejsi. Rawlins, po przenocowaniu pod drucianą siatką snu w obozie, wyspany i wypoczęty, zastał Mullera przy wysokim pylonie na skraju wielkiego placu centralnego.

— Jak myślisz, co to jest? — zagaił Muller rozmowę, ledwie Rawlins przyszedł. — Stoi tu taki w każdym z tych ośmiu rogów placu. Od lat je obserwuję. One się obracają. Popatrz.

Wskazał jeden z boków pylonu. Podchodząc Rawlins zaczął odbierać z odległości dziesięciu metrów emanację Mullera. Jednak przemógł się i podszedł bliżej. Tak blisko nie był dnia poprzedniego, poza tą okropną chwilą, gdy Muller go pochwycił i przyciągnął do siebie.

— Widzisz to? — zapytał Muller stukając w pylon.

— Jakiś znak.

— Prawie sześć miesięcy zabrało mi wydrapanie tego. Używałem drzazgi kryształu z tamtej ściany tam. Poświęcałem na to co dzień godzinę albo i dwie godziny, aż został wyraźny znak na metalu. Potem obserwowałem. W ciągu jednego tutejszego roku znak przesuwa się raz wokoło. A więc te słupy się obracają. Niewidocznie, ale się obracają. Rodzaj kalendarza.

— Czy one… czy ty… czy ty kiedykolwiek…

— Mówisz coś od rzeczy, chłopcze.

— Przepraszam. — Rawlins cofnął się o parę kroków usiłując nie okazywać, że szkodzi mu bliskość Mullera. Był rozpłomieniony, wstrząśnięty. W odległości pięciu metrów już poczuł pewną ulgę, ale i tak, żeby tam wytrzymać, musiał sobie powtarzać, że znosi to coraz lepiej.

— O co pytałeś?

— Czy tylko ten pylon obserwujesz?

— Zrobiłem znaki na paru innych. Z pewnością obracają się wszystkie. Ich mechanizmu jednak nie znalazłem. Pod tym miastem jest jakiś fantastyczny mózg. Stary, ma miliony lat, a przecież nadal pracuje. Może to jest jakiś płynny metal, w którym krążą pierwiastki świadomości. To ten mózg obraca pylony, zawiaduje dostawami wody, czyści ulice.

— I zastawia pułapki.

— I zastawia pułapki — potwierdził Muller. — Ale to dla mnie niepojęte. Kiedy kopię tu i ówdzie pod brukiem, natrafiam tylko na glebę. Może wy, skurwysyny archeolodzy, zlokalizujecie mózg tego miasta. No? Są jakieś poszlaki?

— Chyba nie ma — odpowiedział Rawlins.

— Mówisz to z wahaniem.

— Bo nie wiem. Nie biorę udziału w żadnych pracach w obrębie labiryntu — Rawlins mimo woli uśmiechnął się niepewnie. Natychmiast tego pożałował i usłyszał upomnienie Boardmana na linii kontrolnej, że uśmiech niepewny z reguły zapowiada jakieś kłamstwo i lada chwila Muller może się połapać. — Przeważnie pracowałem na zewnątrz — wyjaśnił Mullerowi — prowadziłem operacje u wejścia. A później, kiedy wszedłem, skierowałem się prosto tutaj. Więc nie wiem, co inni dotychczas odkryli. Jeśli w ogóle coś odkryli.

— Czy oni zamierzają rozkopywać ulice? — zapytał Muller.

— Nie sądzę. My już tak często nie kopiemy. Mamy aparaturę badawczą, urządzenia sensoryczne i promienie sondujące. — Zachwycony własną improwizacją, prawił potoczyście dalej: — Archeologia kiedyś była niszczycielska, oczywiście. Żeby zbadać, co jest pod piramidą, musieliśmy piramidę rozbierać. Ale teraz do wielu prac możemy używać robotów. To jest nowa szkoła, rozumiesz, badanie gruntu bez rozkopywania go. W ten sposób zachowujemy pomniki przeszłości dla…

— Na jednej z planet Epsilon Indi — powiedział Muller — jakieś piętnaście lat temu grupa archeologów całkowicie rozebrała pradawny pawilon pogrzebowy niewiadomego pochodzenia i w żaden sposób nie dało się postawić tej budowli z powrotem, ponieważ nikt nie wiedział, na jakiej zasadzie została wzniesiona. Jakkolwiek próbowano ją złożyć, waliła się i to była ogromna strata. Przypadkiem widziałem jej ruiny w kilka miesięcy później. Naturalnie ty znasz tę sprawę.

Rawlins tej sprawy nie znał. Rumieniąc się powiedział:

— No, w każdej dziedzinie zawsze są jacyś partacze…

— Oby tylko nie było ich tutaj. Nie chcę żadnego zniszczenia w labiryncie. Co nie znaczy, żeby mieli duże szansę na to. Labirynt broni się sam zupełnie dobrze. — Muller niedbałym krokiem odszedł od pylonu.

Rawlins odczuwał coraz większą ulgę, w miarę jak odległość między nimi wzrastała, ale Boardman polecił mu pójść za Mullerem. Taktyka przełamywania nieufności Mullera obejmowała rozmyślne narażanie się na pole emocjonalne. Nie oglądając się Muller powiedział na pół do siebie:

— Klatki znowu zamknięte.

— Klatki?

— Popatrz… tam na tę ulicę.

Rawlins zobaczył wnękę w ścianie budynku. Prosto z bruku sterczało kilkanaście prętów z białego kamienia, zaginających się stopniowo i wbijających w ścianę na wysokości około czterech metrów. Tworzyły w ten sposób coś w rodzaju klatki. Drugą taką klatkę widział dalej na tej ulicy.

Muller powiedział:

— Ogółem jest ich dwadzieścia, rozmieszczonych symetrycznie na ulicach, które odchodzą od placu. Trzy razy, odkąd tu jestem, klatki się otworzyły. Pręty jakoś wsuwają się w bruk i znikają. Ostatnio, za trzecim razem, stwierdziłem to przedwczoraj w nocy. Nigdy nie widziałem samego otwierania się czy zamykania. Teraz też przegapiłem.

— Do czego według ciebie te klatki służyły? — zapytał Rawlins.

— Trzymano w nich niebezpieczne zwierzęta. Albo pojmanych wrogów, być może. Bo i po cóż są klatki?

— Ale jeśli otwierają się nadal.

— Miasto wciąż jeszcze dba o swoich mieszkańców. Do stref zewnętrznych wkroczyli wrogowie. Więc klatki czekają gotowe na wypadek, gdyby któryś z nich został pojmany.

— Mówisz o nas?

— Tak. O wrogach. — W oczach Mullera błysnęła nagle paranoidalna furia. Niepokojąco szybko po logicznym rozumowaniu nastąpił ten zimny wybuch. — Homo sapiens. Najbardziej bezlitosne, najgroźniejsze i najpodlejsze zwierzę w całym wszechświecie!

— Mówisz tak, jakbyś w to wierzył.

— Wierzę.

— Daj spokój — powiedział Rawlins. — Życie poświęciłeś dla dobra ludzkości. Niemożliwe, żebyś wierzył…

— Poświęciłem życie — rzekł Muller powoli — dla dobra Richarda Mullera.

Stanął przodem do Rawlinsa. Oddaleni byli od siebie o sześć czy siedem metrów, ale wydawało się, że emanacja jest prawie tak mocna, jak gdyby stali nos w nos.

— Ludzkość — ciągnął — nie obchodziła mnie ani trochę, chłopcze. Widziałem gwiazdy i chciałem nimi zawładnąć. Marzyła mi się boskość. Jeden świat nie wystarczał. Łaknąłem wszystkich światów. Więc wybrałem sobie zawód, który miał mi udostępnić gwiazdy. Narażałem się na śmierć tysiące razy. Wytrzymywałem fantastyczne krańcowe temperatury. Od wdychania przedziwnych gazów płuca mi zgniły, aż musiałem poddać je odnowie. Jadałem paskudztwa, o których opowiadanie wywołałoby torsje. Chłopcy tacy jak ty uwielbiali mnie i pisali wypracowania o moim samozaparciu w służbie dla ludzkości, o moim nienasyconym głodzie wiedzy. A ja ci to teraz wyjaśnię. Jestem akurat tak pełen samozaparcia jak Kolumb i Magellan, i Marco Polo. To byli wielcy podróżnicy, owszem, ale przy tym szukali dużych zysków. Otóż zysk, którego szukałem, jest tutaj. Chciałem wznieść się na wysokość stu kilometrów. Chciałem, żeby moje pomniki ze złota stawiano na tysiącach planet. Znasz poezję. „Sława dla nas ostrogą, (…) to ostatnia słabość umysłu szlachetnego”. Milton. Znasz także tych waszych Greków? Gdy człowiek za wysoko sięga, bogowie zrzucają go w dół. To się nazywa hybris. Zapadłem na to fatalnie. Gdy zleciałem przez chmury do Hydranów, czułem się jak bóg. Do diabła, byłem bogiem. I gdy stamtąd odlatywałem znowu przez te chmury… też byłem bogiem. Dla Hydranów z pewnością. Myślałem wtedy: pozostanę w ich mitach, zawsze będą opowiadali legendy o mnie. Okaleczony bóg. Bóg umęczony. Istota, która między nich zstąpiła i zaniepokoiła ich tak bardzo, że musieli ją unieszkodliwić… Ale…

— Ta klatka…

— Pozwól mi dokończyć! — Muller tupnął. — Rozumiesz, w rzeczywistości bogiem nie jestem… ja, zwykły, parszywy śmiertelnik, który miał złudzenia co do swojej boskości, dopóki bogowie prawdziwi nie postarali się, żebym dostał nauczkę. To oni uznali za wskazane przypomnieć mi, że pod plastykowym kombinezonem kryje się kudłate bydlę… że w tej dumnej czaszce jest zwierzęcy mózg. To za ich zrządzeniem Hydranowie zastosowali sprytną sztuczkę chirurgiczną, zapewne jedną ze swych specjalności, i otworzyli mi ten mózg. Nie wiem, czy zrobili to złośliwie, żebym przeżywał piekło, czy też uznali, że powinni wyleczyć mnie z mojej wrodzonej wady, a mianowicie niemożności okazywania uczuć. Obce nam stwory. Wyobraź ich sobie. Ale dokonali tego małego zabiegu. I wróciłem na Ziemię. Bohater i trędowaty w jednej osobie. Stańcie przy mnie, a będziecie wymiotować. Czemu? Bo to, co ode mnie bije, każdemu przypomina, że on także jest zwierzęciem. I w rezultacie tylko kręcimy się w kółko w naszym sprzężeniu zwrotnym. Każdy mnie nienawidzi, bo podchodząc do mnie, poznaje własną duszę. A ja nienawidzę każdego, bo wiem, że się przede mną wzdryga. Jestem, rozumiesz, nosicielem zarazy, a tą zarazą jest prawda. Twierdzę, że szczęściem ludzkości jest szczelność czaszki człowieczej. Gdybyśmy mieli bodaj odrobinę zdolności telepatycznych, bodaj tę mętną moc wyrażania się bez słów, jaką ja mam teraz, to przecież byśmy nie mogli ścierpieć siebie wzajemnie. Istnienie społeczeństw ludzkich byłoby niemożliwością. A Hydranowie mogą czytać nawzajem swoje myśli i najwyraźniej sprawia im to przyjemność. Ale my nie możemy. I właśnie dlatego oświadczam ci, że człowiek jest chyba najbardziej godnym pogardy bydlęciem w całym wszechświecie. Niezdolnym nawet wdychać odoru własnego gatunku… dusza nie chce znać duszy.

Rawlins powiedział:

— Ta klatka na pewno się otwiera.

— Co? Zaraz zobaczę!

Muller podbiegł na oślep. Rawlins nie zdążył odsunąć się dostatecznie szybko i odebrał emanację frontalną. Tym razem to nie było bolesne. Zobaczył jesień: zeschłe liście, więdnące kwiaty, kurz w podmuchach wiatru, wczesny zmierzch. Poczuł raczej żal niż udrękę wobec krótkości życia, nieuchronnego umierania. Tymczasem Muller, zapominając o wszystkim innym, patrzył uważnie na alabastrowe pręty klatki.

— Wsunęły się w bruk już o kilka centymetrów. Dlaczego dopiero teraz mi powiedziałeś?

— Próbowałem przedtem. Ale nie słuchałeś mnie.

— Tak. Tak. Te moje cholerne monologi. — Muller zachichotał. — Ned, czekałem długie lata, żeby to zobaczyć. Ta klatka rzeczywiście się otwiera. Patrz, jak szybko pręty znikają w bruku. To bardzo dziwne, Ned. Nigdy dotąd nie otwierała się dwa razy na rok, a teraz już po raz drugi w tym tygodniu…

— Może po prostu nie zauważyłeś tego — podsunął Rawlins. — Może spałeś, kiedy…

— Wątpię, patrz!

— Jak myślisz, dlaczego otwiera się w tej właśnie chwili?

— Wszędzie wokoło wrogowie — powiedział Muller. — Mnie to miasto już akceptowało. Jestem stałym mieszkańcem. Mieszkam tu tak długo. A teraz chodzi pewnie o to, żeby zamknąć ciebie. Wroga. Człowieka.

Klatka otworzyła się całkowicie. Nie widać było ani śladu prętów, tyle że w chodniku pozostał szereg małych otworów.

— Czy próbowałeś kiedy wsadzić coś do tych klatek? — zapytał Rawlins. — Jakieś zwierzęta?

— Owszem. Wciągnąłem do jednej wielkie zwierzę, ubite. Nie zamknęła się. Potem wsadziłem kilka schwytanych małych zwierząt żywcem. Też się nie zamknęła. — Muller zmarszczył brwi. — Raz nawet sam wszedłem, żeby sprawdzić, czy klatka zamknie się automatycznie, kiedy wyczuje żywego człowieka. Ale nie. Radzę ci, nie rób takich eksperymentów, kiedy tu będziesz sam. — Umilkł i zapytał po chwili: — Zechciałbyś mi pomóc w zbadaniu tego? Co, Ned?

Rawlins zachłysnął się. Rozrzedzone powietrze raptem zaczęło przypalać mu płuca jak ogień. Muller mówił spokojnie:

— Tylko wejdź do wnęki i postój tam parę minut. Zobaczymy, czy klatka się zamknie, żeby cię zatrzymać. To warte sprawdzenia.

— A jeżeli się zamknie? — zapytał Rawlins nie traktując tej propozycji poważnie. — Czy masz klucz, żeby mnie z niej wypuścić?

— Zawsze możemy wysadzić te pręty.

— To byłoby niszczenie. Mówiłeś mi, że nie pozwolisz niczego tu niszczyć.

— Czasami niszczy się po to, by zdobywać wiedzę. Prędzej, Ned. Wejdź do tej wnęki.

Muller powiedział to dziwnie rozkazująco. Stał teraz w jakimś cudacznym wyczekiwaniu w półprzysiadzie, z rękami u boków. Jak gdyby sam miał wrzucić mnie do klatki, pomyślał Rawlins.

Cichutko zabrzmiał głos Boardmana:

— Zrób to, Ned. Wejdź do klatki. Okaż, że mu ufasz.

Jemu ufam, pomyślał Rawlins, ale nie ufam tej klatce. Wyobraził sobie niespokojnie, że w klatce, ledwie pręty ją zamkną, podłoga zapadnie się i on zjedzie gdzieś w podziemie prosto w jakąś kadź kwasu czy jezioro ognia. Zrzutnia dla pojmanych wrogów. Skąd pewność, że tak nie jest?

— Wejdź tam, Ned — szepnął Boardman.

To był wspaniały gest, absolutnie wariacki. Rawlins przestąpił szereg małych otworów i stanął plecami do ściany. Prawie natychmiast pręty podniosły się z bruku i nie pozostawiając ani szczeliny, zamknęły go. Podłoga nie opadła pod nim. Promienie śmierci w niego nie buchnęły. Nie nastąpiło nic z tego, czego się obawiał, ale był więźniem.

— Ciekawe — powiedział Muller. — Najwidoczniej klatka wykrywa inteligencję. Dlatego nie udawały się próby ze zwierzętami. Żywymi czy martwymi. Co o tym myślisz, Ned?

— Cieszę się, że pomogłem ci w twoich badaniach. Ale cieszyłbym się jeszcze bardziej, gdybyś mnie stąd wypuścił.

— Nie mam kontroli nad tymi prętami.

— Mówiłeś, że możesz je wysadzić.

— Po cóż niszczyć je tak prędko? Zaczekajmy z tym, dobrze? Może otworzą się same. W klatce jesteś zupełnie bezpieczny. Przyniosę ci coś do jedzenia, jeżeli zechcesz. Czy twoi koledzy zauważą, że cię nie ma, jeżeli nie wrócisz przed zapadnięciem zmroku?

— Prześlę im wiadomość — powiedział Rawlins kwaśno. — Mam jednak nadzieję, że do tego czasu stąd wyjdę.

— Nie gorączkuj się — usłyszał głos Boardmana. — W najgorszym razie sami możemy cię wyciągnąć. Na razie dogadzaj Mullerowi, jak tylko to jest możliwe, dopóki rzeczywiście nie pozyskasz jego sympatii. Jeżeli słyszysz mnie, dotknij podbródka prawą ręką.

Rawlins dotknął podbródka prawą ręką. Muller powiedział:

— Jesteś dosyć odważny, Ned. Albo głupi. Czasami nie jestem pewny, czy to nie to samo. Ale i tak dziękuję ci. Musiałem wiedzieć, jak jest z tymi klatkami.

— A więc przydałem się. Widzisz, ludzie pomimo wszystko nie są aż tak potworni.

— Świadomie nie są. Tylko ten szlam w głębiach ich jaźni jest szpetny. No, przypomnę ci — Muller podszedł do klatki i położył ręce na tych gładkich prętach, białych jak kość. Rawlins poczuł emanację spotęgowaną. — To, co jest pod czaszką. Ja sam oczywiście nigdy sobie tego nie uświadamiam. Tylko to obliczam ekstrapolacyjnie na podstawie reakcji innych. To musi być obrzydliwość.

— Mógłbym do tego przywyknąć — powiedział Rawlins. Usiadł w klatce po turecku. — Czy po powrocie na Ziemię z Beta Hydri IV starałeś się jakoś temu zaradzić?

— Rozmawiałem ze specjalistami od przeobrażeń. Ale nie mogli się zorientować, jakie zmiany zaszły w moich prądach nerwowych, więc nie wiedzieli, co robić. Przyjemne, prawda?

— Długo jeszcze zostałeś na Ziemi?

— Kilka miesięcy. Dostatecznie długo, by odkryć, że wszyscy moi znajomi zielenieją, ledwie podejdą do mnie. Zacząłem litować się nad sobą i nienawidzić siebie, co mniej więcej wychodzi na jedno. Zamierzałem popełnić samobójstwo, wiesz. Ażeby uwolnić świat od tego nieszczęścia.

Rawlins powiedział:

— Nie wierzę. Niektórzy ludzie po prostu nie są do samobójstwa zdolni. Ty jesteś jednym z nich.

— Dziękuję, sam już wiem o tym. Nie zabiłem się, bądź łaskaw zauważyć. Sięgnąłem po najlepsze narkotyki, potem piłem, a potem narażałem się na najrozmaitsze niebezpieczeństwa. I ostatecznie żyję nadal. W ciągu jednego miesiąca leczyłem się kolejno w czterech klinikach neuropsychiatrycznych. Próbowałem też nosić wyłożony miękko hełm ołowiany, który miał zatrzymywać promieniowanie myśli. Ale to było zupełnie tak, jakbym usiłował łapać neutrony w wiadro. Wywołałem popłoch w jednym z domów publicznych na Wenus. Wszystkie dziewczyny wybiegły nagusieńkie, ledwie się rozległ ten wrzask. — Muller splunął. — Wiesz, zawsze mogłem mieć towarzystwo albo go nie mieć. Wśród ludzi byłem zadowolony, serdeczny, miałem towarzyskie walory. Nie taki słoneczny cacuś jak ty, nadmiernie uprzejmy i szlachetny… a przecież umiałem współżyć z ludźmi. Zgadzałem się z nimi, wiązałem się. Po czym wyjeżdżałem w podróż na półtora roku, nie widywałem się ani nie rozmawiałem z nikim i też było mi dobrze. Dopiero z chwilą kiedy odciąłem się od społeczeństwa raz na zawsze, odkryłem, że w gruncie rzeczy ludzie są mi potrzebni. Ale to już skończone. Zdławiłem tę potrzebę, chłopcze. Mogę spędzić w samotności nawet sto lat, nie tęskniąc za żywą duszą. Przeszkoliłem się, żeby widzieć ludzkość tak, jak ludzkość widzi mnie… to już dla mnie jest coś, co przyprawia o mdłości i przygnębia, jakieś pełzające okaleczone stworzenie, które lepiej omijać. Niech piekło was wszystkich pochłonie! Nikomu z was nic winien nie jestem, łącznie z miłością. Nie mam żadnych zobowiązań. Mógłbym ciebie zostawić tu, żebyś zgnił w tej klatce, Ned, i nigdy by mnie nie nękały wyrzuty sumienia z tego powodu. Mógłbym przechodzić tędy dwa razy na dzień i tylko uśmiechać się do twojej czaszki. Nie dlatego, żebym nienawidził czy to ciebie osobiście, czy tej całej galaktyki pełnej takich jak ty. Po prostu dlatego, że gardzę tobą. Jesteś dla mnie niczym. Mniej niż niczym. Jesteś garstką kurzu. Już znam ciebie i ty znasz mnie.

— Mówisz, jakbyś należał do obcej rasy — zauważył Rawlins zdumiony.

— Nie. Ja należę do rasy ludzi. Jestem najbardziej ludzki z was wszystkich, ponieważ ja jedyny nie mogę ukrywać swojego człowieczeństwa. Czujesz to? Odbierasz tę szpetotę? To, co jest we mnie, jest także i w tobie. Leć do Hydranów, a oni pomogą ci to z siebie wyzwolić. Później ludzie będą od ciebie uciekać, tak samo jak ode mnie. Bo ja przemawiam w imieniu ludzkości. Mówię prawdę. Jestem tym mózgiem wyjątkowo nie ukrytym pod mięśniami i skórą, chłopcze. Jestem wnętrznościami, odchodami, do których istnienia się nie przyznajemy. Ja to wszelkie plugastwo, żądze, małe nienawiści, choroby, zawiść. Ja, który pozowałem na boga Hybris. Przypomnieli mi, czym jestem naprawdę.

— Dlaczego — zapytał Rawlins spokojnie — zdecydowałeś się przylecieć na Lemnos?

— Podsunął mi tę myśl niejaki Charles Boardman.

Rawlins aż drgnął zaskoczony, gdy padło to nazwisko.

— Znasz go? — zapytał Muller.

— No, znam. Oczywiście. On… on… jest wielką figurą w naszym rządzie.

— Można by tak powiedzieć. Więc właśnie ten Charles Boardman wyprawił mnie na Beta Hydri IV. Och, nie namówił mnie podstępnie, nie musiał stosować żadnego ze swoich nieuczciwych sposobów. Zbyt dobrze wiedział, jaki jestem. Po prostu zagrał na mojej ambicji. Jest planeta, przypomniał mi, gdzie żyją obce istoty inteligentne i trzeba, żeby tam zjawił się człowiek. Prawdopodobnie to misja samobójcza, ale zarazem pierwszy kontakt ludzkości z innym inteligentnym gatunkiem, więc czy chciałbyś podjąć się tego? Oczywiście podjąłem się. On przewidział, że nie oparłbym się takiej propozycji. Potem, kiedy wróciłem w tym stanie, próbował mnie przez jakiś czas unikać… może dlatego, że nie mógł wytrzymać mojej emanacji czy też własnego poczucia winy. Aż w końcu dopadłem go i powiedziałem: „Patrz na mnie, Charles, oto jaki jestem teraz. Mów, dokąd mogę się udać i co mam robić”. Podszedłem do niego blisko. Tak właśnie. Twarz mu zsiniała. Musiał zażyć tabletki. Widziałem w jego oczach obrzydzenie. I wtedy przypomniał mi o tym labiryncie na Lemnos.

— Dlaczego?

— Uważał, że to odpowiednia dla mnie kryjówka. Nie wiem, czy z dobrego serca, czy przez okrucieństwo. Może myślał, że labirynt mnie zabije… przyzwoita śmierć dla takich facetów jak ja, w każdym razie lepsza niż łyk jakiegoś rozpuszczalnika i spłynięcie do ścieku. Ale ja oczywiście mu powiedziałem, że ani mi się śni lecieć na Lemnos. Chciałem zatrzeć ślady za sobą. Udałem gniew, zacząłem dowodzić, że to ostatnia rzecz, jaką bym zrobił. Potem spędziłem miesiąc łajdacząc się w Podziemiach Nowego Orleanu, a gdy się z powrotem wynurzyłem na powierzchnię, wynająłem statek i przyleciałem tutaj. Kluczyłem, jak tylko mogłem, żeby na pewno nikt nie zorientował się, dokąd lecę. Boardman miał rację. To rzeczywiście odpowiednie miejsce.

— Ale jak — zapytał Rawlins — dostałeś się do środka labiryntu?

— Po prostu miałem pecha.

— Pecha?

— Pragnąłem umrzeć w blasku chwały — powiedział Muller. — Było mi wszystko jedno, czy przeżyję drogę przez labirynt, czy nie. Po prostu dałem nura i chcąc nie chcąc dotarłem do centrum.

— Trudno mi w to uwierzyć!

— No, mniej więcej tak było. Sęk w tym, że ja jestem typem, który może przetrwać wszystko. To jakiś dar natury, jeśli nie coś paranormalnego. Mam niezwykle szybki refleks. Szósty zmysł, jak powiadają. I jest we mnie silna wola życia. Poza tym przywiozłem wykrywacze masy i sporo innego przydatnego sprzętu. Więc po wkroczeniu do labiryntu ilekroć gdzieś zobaczyłem leżące zwłoki, patrzyłem wokół siebie trochę uważniej niż zwykle i kiedy tylko czułem, że oczy odmawiają mi posłuszeństwa, zatrzymywałem się i odpoczywałem. W Strefie H byłem pewny, że spotka mnie śmierć. Chciałem tego. Ale los zrządził inaczej: zdołałem przejść tam, gdzie nikomu innemu to się nie udało… chyba dlatego, że szedłem bez lęku, obojętnie, nie było więc pierwiastka napięcia. Sunąłem jak kot, mięśnie mi świetnie pracowały i tak ku mojemu sporemu rozczarowaniu przedostałem się jakoś przez najbardziej niebezpieczne części labiryntu i oto jestem tutaj.

— Wychodziłeś kiedy na zewnątrz?

— Nie. Czasem chodzę do Strefy E, w której są teraz twoi koledzy. Dwa razy byłem w Strefie A. Ale przeważnie pozostaję w trzech strefach środkowych. Urządziłem się zupełnie wygodnie. Zapasy mięsa przechowuję w chłodni radiacyjnej, mam cały budynek na bibliotekę i odpowiednie miejsce na moje kobietony. W innym budynku preparuję zwierzęta. Często też poluję. I zwiedzam labirynt, usiłuję zbadać te wszystkie urządzenia. Podyktowałem już kilka sześcianów pamiętników. Ręczę, że twoi koledzy archeolodzy obejrzeliby te sześciany z przyjemnością.

— Na pewno by dostarczyły nam wiele informacji — powiedział Rawlins.

— Ja wiem. Toteż potłukę je, żeby nikt z was ich nie zobaczył. Głodny jesteś, chłopcze?

— Trochę.

— Przyniosę ci obiad.

Krokiem zamaszystym Muller ruszył w stronę pobliskich budynków. Gdy zniknął, Rawlins rzekł cicho:

— To straszne, Charles. On najwyraźniej oszalał.

— Nie bądź tego taki pewny — odpowiedział Boardman. — Niewątpliwie dziewięć lat odosobnienia może zachwiać ludzką równowagę, a Muller już wtedy, gdy ostatnio go widziałem, nie był zrównoważony. Ale może zaczął prowadzić z tobą jakąś grę… udaje wariata, żeby wypróbować, jak dalece jesteś łatwowierny.

— A jeżeli nie udaje?

— W świetle tego, o co nam chodzi, jego obłęd nie miałby najmniejszego znaczenia. Może by nawet pomógł.

— Nie rozumiem.

— Nie potrzebujesz rozumieć — rzekł Boardman. — Tylko bądź spokojny, Ned. Jak dotąd spisujesz się świetnie.

Muller wrócił, niosąc półmisek z mięsem i ładny kryształowy puchar z wodą.

— Niczym lepszym nie mogę cię poczęstować — powiedział i wepchnął kawał mięsa między pręty. Tutejsza dziczyzna. Jadasz zwykle pożywne rzeczy, prawda?

— Tak.

— W twoim wieku tak trzeba. Powiedziałeś, że ile masz lat? Dwadzieścia pięć?

— Dwadzieścia trzy.

— To jeszcze gorzej.

Muller podał Rawlinsowi puchar. Woda miała przyjemny smak czy też brak smaku. Potem w milczeniu usiadł przed klatką i sam zaczął jeść. Rawlins stwierdził, że emanacja już nie jest taka przykra, nawet z odległości mniejszej niż pięć metrów. Widocznie można się przystosować, pomyślał. Jeżeli komuś na tym zależy.

Po długiej chwili zapytał:

— Nie wyszedłbyś stąd za parę dni, żeby poznać moich kolegów?

— Wykluczone.

— Oni wzdychają do rozmowy z tobą.

— Ale mnie rozmowa z nimi wcale nie interesuje. Wolę rozmawiać z dzikimi zwierzętami.

— Rozmawiasz ze mną — zauważył Rawlins.

— Bo to dla mnie nowość. Bo twój ojciec był moim przyjacielem. Bo jak na człowieka, jesteś dosyć znośny. Ale ani mi się śni wchodzić w hałastrę archeologów, którzy będą wybałuszać na mnie oczy.

— To może spotkaj się tylko z paroma z nich — zaproponował Rawlins. — Dla oswojenia się z myślą, że znowu będziesz wśród ludzi.

— Nie.

— Nie widzę powo…

Muller przerwał mu:

— Zaraz, zaraz! Dlaczego miałbym się oswajać z myślą, że znowu będę wśród ludzi?

Rawlins odpowiedział zmieszany:

— No dlatego, że ludzie tutaj są. Dlatego, że niedobrze jest zbyt długo przebywać z daleka od…

— Coś knujesz? Chcesz nabrać mnie i wyciągnąć z labiryntu? Ej, chłopcze, powiedz, co knujesz w tym swoim małym rozumku? Jakie masz powody, żeby mnie przyzwyczajać do ludzi?

Rawlins wahał się. W czasie niezręcznego milczenia Boardman szybko podsunął mu wykrętną odpowiedź — właśnie taką, jaka była potrzebna. Więc on powtórzył te słowa, dokładając starań, by zabrzmiały naturalnie.

— Robisz ze mnie intryganta, Dick. Ale ja ci przysięgam: nie mam złych zamiarów. Przyznaję, że próbowałem trochę cię udobruchać, pochlebić ci, pozyskać twoją życzliwość. Chyba już powinienem zdradzić cel tego.

— Chyba już powinieneś.

— To ze względu na nasze badania archeologiczne. Możemy spędzić na Lemnos zaledwie kilka tygodni. Ty tu jesteś… ile to lat? Dziewięć? Zebrałeś już sporo wiadomości o tym labiryncie, Dick, i byłoby nieuczciwie z twojej strony zachowywać je przy sobie. Więc miałem nadzieję, że cię jakoś przekonam i najpierw zaprzyjaźnisz się ze mną, a potem może przyjdziesz do tamtych w Strefie E porozmawiać z nimi, odpowiesz na ich pytania, udzielisz im informacji…

— Nieuczciwie z mojej strony zachowywać je przy sobie?

— No, tak. Ukrywanie wiedzy jest grzechem.

— A czy uczciwie ze strony ludzkości nazywać mnie nieczystym i uciekać ode mnie?

— To inna sprawa — powiedział Rawlins. — I nie można jej osądzać w ten sposób. To sprawa twojego nieszczęścia… na które nie zasłużyłeś, i wszyscy żałują, że takie nieszczęście cię spotkało, ale jednocześnie musisz zrozumieć, że ludziom raczej trudno przyjmować obojętnie… twój… twój…

— Mój smród — odpowiedział Muller. — Dobrze. Rozumiem, że trudno przy mnie wytrzymać. Dlatego wolę nie narzucać się twoim kolegom. Nie myśl, że będę z nimi rozmawiał, popijał herbatę, czy też miał z nimi cokolwiek do czynienia. Odseparowałem się od ludzkości i w tej separacji pozostanę. I nie ma tu nic do rzeczy fakt, że dla ciebie zrobiłem wyjątek i pozwoliłem, abyś mi się naprzykrzał. I skoro już ci to wyjaśniam, wiedz, że moje nieszczęście nie było nie zasłużone. Zasłużyłem na nie, bo zaglądałem tam, gdzie zaglądać nie powinienem, rozpierała mnie pycha, byłem przekonany, że mogę dotrzeć wszędzie, zacząłem uważać się za nadczłowieka. Hybris. Mówiłem ci już to słowo.

Boardman nadal udzielał Rawlinsowi wskazówek. Czując cierpki smak swoich kłamstw Rawlins prawił gładko:

— Nie mogę mieć ci za złe, Dick, że tak się zawziąłeś. Myślę jednak, że postąpiłbyś niesłusznie, gdybyś odmówił nam informacji. Wróć pamięcią do czasów twoich własnych badań. Kiedy lądowałeś na jakiejś planecie i ktoś tam wiedział coś ważnego, co ty chciałeś wiedzieć, czy nie czyniłeś wszelkich wysiłków, żeby te informacje uzyskać… choćby nawet ten ktoś miał pewne osobiste problemy, które…

— Przykro mi — rzekł Muller lodowato. — Naprawdę już mnie to nic a nic nie obchodzi.

I odszedł — zostawił Rawlinsa w klatce z dwoma kawałkami mięsa i prawie pustym pucharem. Gdy zniknął, Boardman powiedział:

— Drażliwy jest, owszem. Ale nie liczyłem na to, że przejawi słodycz charakteru. Zaczynasz docierać do niego, Ned. Akurat odpowiednio łączysz w sobie chytrość z naiwnością.

— I ostatecznie siedzę w klatce.

— To żaden kłopot. Możemy przysłać robota, żeby cię uwolnił, jeżeli klatka niedługo sama się nie otworzy.

— Muller stąd nie wyjdzie — szepnął Rawlins. — Jest pełen nienawiści. Zieje nią. W żadnym razie nie da się namówić do współpracy. Nigdy nie widziałem aż tyle nienawiści nagromadzonej w jednym człowieku.

— Ty nie wiesz, co to nienawiść — powiedział Boardman. — I on też nie wie. Zapewniam cię, że wszystko idzie dobrze. Niewątpliwie będą jakieś porażki, ale grunt, że on w ogóle z tobą rozmawia. On nie chce nienawidzić. Stwórz warunki do tego, żeby lody stopniały.

— Kiedy przyślecie do mnie robota?

— Później — powiedział Boardman — jeżeli zajdzie konieczność.

Muller nie wracał. Zapadał zmierzch i zrobiło się chłodno. Rawlins siedział w klatce zziębnięty, skulony. Próbował wyobrazić sobie to miasto w czasach, gdy ono żyło, gdy klatka służyła do pokazywania stworzeń schwytanych w labiryncie. Przychodzą tu gromadnie budowniczowie miasta, niscy i tędzy, o gęstej, miedzianej sierści i zielonkawej skórze. Wymachują długimi rękami, wskazują tę klatkę. A w klatce kuli się stworzenie podobne do jakiegoś olbrzymiego skorpiona. Ślepia mu pałają, białe szpony i drapią bruk, ogon chlaszcze gwałtownie, a zwierzę tylko czeka, by ktokolwiek podszedł za blisko. Zgrzytliwa muzyka rozbrzmiewa w mieście, obcy śmieją się. Bije od nich ciepły, piżmowy zapach. Dzieci plują do klatki. Ich ślina jest jak ogień. W jaskrawych blaskach księżyców pląsają cienie. Więzień, szkaradny, pełen złej woli, czuje się samotny bez stworzeń swojego gatunku, od których roi się w jaśniejących tunelach na planecie Alphecca czy Markab — bardzo daleko. A tutaj całymi dniami budowniczowie miasta przychodzą, szydzą, drwią. Stworzenie w klatce patrzeć nie może na ich krzepkie postacie, splecione, długie cieniutkie palce, płaskie twarze i szpetne kły. Aż pewnego dnia bruk pod klatką się zapada, bo oni już są znudzeni swoim więźniem z innego świata i to stworzenie, tłukąc wściekle ogonem, spada w otchłań najeżoną ostrzami noży.

Nadeszła noc. Rawlins od kilku godzin nie słyszał głosu Boardmana. Mullera nie widział od wczesnego popołudnia. Po placu grasowały zwierzęta, przeważnie małe, z przeraźliwymi zębami i pazurami. A on tym razem przyszedł tu nie uzbrojony. Gotów był zatratować każde z tych zwierząt, które by wśliznęło się między pręty klatki.

Drżał z zimna, chciało mu się jeść. Wypatrywał w ciemnościach Mullera. To wszystko przestało być żartem.

— Słyszysz mnie? — zapytał Boardman. — Wkrótce cię stamtąd wyciągniemy.

— Tak, ale kiedy?

— Wysłaliśmy robota, Ned.

— Wystarczy przecież kwadrans, żeby robot dostał się tutaj. To bezpieczne strefy.

Boardman milczał przez chwilę.

— Muller godzinę temu zatrzymał robota i zniszczył go.

— Nie mogłeś mi powiedzieć od razu?

— Natychmiast wysyłamy kilka robotów jednocześnie — oznajmił Boardman. — Muller z pewnością przeoczy co najmniej jednego. Wszystko idzie doskonale, Ned. Nie grozi ci żadne niebezpieczeństwo.

— Chyba że coś się stanie — burknął Rawlins.

Ale nie przedłużał tej rozmowy; coraz bardziej zziębnięty i głodny oparł się o ścianę i czekał. Patrzył, jak w odległości stu metrów na placu małe, zwinne zwierzątko przyczaja się i zabija zwierzę znacznie większe od siebie. Już po chwili przybiegły tam ścierwojadki, żeby odrywać strzępy krwawego mięsa. Słuchał odgłosów tego targania i rozdzierania. Pole widzenia miał częściowo przysłonięte, więc musiał wykręcać szyję chcąc wreszcie zobaczyć robota wysłanego mu na pomoc. Ale robota nie było.

Czuł się jak człowiek złożony w ofierze, wybraniec śmierci.

Ścierwojadki ukończyły swoją pracę. Cicho ruszyły przez plac ku niemu — małe, podobne do łasic zwierzęta o dużych, zwężających się stopniowo łebkach, łapach łopatkowatych i żółtych, zakrzywionych do wewnątrz pazurach. Błyskały czerwienią źrenic, łypały żółtymi białkami patrząc na niego ciekawie, z namysłem, poważnie. Pyski miały umazane gęstą, purpurową krwią.

Podchodziły. Rawlins zobaczył długi, wąski ryj pomiędzy prętami klatki. Kopnął. Ryj się wycofał. Z lewej strony inny już wsuwał się między pręty. A potem jeszcze trzy.

I nagle te potworki zaczęły przedostawać się do klatki zewsząd.

Rozdział dziewiąty

1

Boardman w obozie w Strefie F uwił sobie wygodne gniazdko. Jego starość oczywiście sama przez się to usprawiedliwiała. Nigdy nie był spartaninem, a już teraz każąc sobie słono płacić za te uciążliwe i ryzykowne podróże zabierał z Ziemi wszystko, co mu sprawiało przyjemność. Robot za robotem dostarczały jego rzeczy ze statku. W mlecznobiałym kopulastym namiocie urządził mieszkanie prywatne z centralnym ogrzewaniem, draperiami świetlnymi, pochłaniaczem siły ciążenia i nawet z konsolą pełną trunków. Koniak i inne rozkosze miał pod ręką. Sypiał na miękkim nadymanym materacu, przykryty grubą, czerwoną kołdrą, wypchaną włóknem cieplnym. Wiedział, że inni w obozie, chociaż muszą się zadowalać wygodami znacznie mniejszymi, nie żywią do niego urazy. Rozumieją, że Charles Boardman powinien mieszkać dobrze, gdziekolwiek jest.

Wszedł Greenfield.

— Utraciliśmy jeszcze jednego robota, proszę pana — zameldował. — To znaczy w strefach środkowych zostały tylko trzy.

Boardman włożył do ust samoczynnie zapalające się cygaro. Wciągnął dym, przez chwilę to zakładając nogę na nogę, to zdejmując nogę z nogi, potem wypuścił dym nozdrzami i uśmiechnął się:

— Czy Muller i te również unieszkodliwi?

— Obawiam się, że tak. On zna trasy wejściowe lepiej niż my. Wszystkie ma pod kontrolą.

— Wysłaliście choćby jednego robota trasą, której nie mamy na mapach?

— Dwa roboty, proszę pana. Oba przepadły.

— Hmm. Trzeba by wysłać większą ilość robotów jednocześnie. Wtedy będzie nadzieja, że co najmniej jeden ujdzie uwagi Mullera. Chłopiec denerwuje się w klatce. Zmieńcie program, dobrze? Mózg statku poradzi sobie z taktyką dywersyjną, jeżeli ją zaprogramujecie. Powiedzmy, niech dwadzieścia robotów wejdzie naraz.

— Tylko trzy nam zostały — przypomniał Greenfield.

Boardman przygryzł cygaro.

— Trzy tutaj w obozie, czy trzy w ogóle?

— Trzy w obozie. Na zewnątrz labiryntu jest jeszcze pięć. Już zaczynają wchodzić.

— Kto dopuścił do tego? Porozum się z Hosteenem! Trzeba nowe wyprodukować z szablonów. Muszę mieć pięćdziesiąt robotów do jutra rana. Nie, osiemdziesiąt! Co za beznadziejna głupota, Greenfield!

— Tak jest, proszę pana.

— Wynoś się już!

Boardman z wściekłością zaciągnął się dymem cygara. Nakręcił tarczę i podsunęła się butelka koniaku — gęsty, wspaniały, lepki trunek wyrabiany przez ojców proleptykalistów na planecie Deneb XIII. Sytuacja była rzeczywiście denerwująca. Łyknął pół kieliszka koniaku, stracił dech, napełnił kieliszek znowu. Wiedział, że grozi mu zatracenie perspektywy, najgorszy ze wszystkich grzechów. Delikatna natura tej misji trochę mu już doskwiera. Te wszystkie drobne kroczki, maleńkie komplikacje, żmudne zbliżanie się do celu, cofanie się… Rawlins w klatce. Rawlins i jego skrupuły. Muller ze swoim psychopatycznym światopoglądem. Małe zwierzątka, które podskubują człowiekowi pięty, a tylko myślą, jak mu skoczyć do gardła. Tutaj pułapki zastawione przez demony. Tam pozagalaktyczna, przyczajona rasa istot ogromnookich, przedziwnych radiowców, w porównaniu z którymi nawet niejaki Charles Boardman jest czymś nie bardziej wyczulonym niż roślina. Groźba zagłady nad wszystkim. Zirytowany zgasił cygaro w popielniczce i natychmiast spojrzał na ten długi niedopałek ze zdumieniem. Tyle cygara na marne? Samoczynnie już się nie zapali. Ale jest przecież promień podczerwony z generatora. Zapalił cygaro po raz drugi i pykał energicznie, dopóki się nie rozżarzyło. Niechętnym ruchem ręki nacisnął znów klawisz łączności z Nedem Rawlinsem.

Zobaczył na ekranie wybrzuszone pręty w blaskach księżyców i kudłate ryjki błyskające zębami.

— Ned! — powiedział. — Tu Charles. Wysyłamy po ciebie dużo robotów, chłopcze. Uwolnimy cię z tej idiotycznej klatki w ciągu pięciu minut. Słyszysz?! W ciągu pięciu minut!

2

Rawlins był bardzo zajęty.

To wydawało się nieomal śmieszne. Wprost bez końca nadbiegały i nadbiegały te potworki. Wsuwały pyski między pręty — dwa, trzy jednocześnie. Łasice, norki, gronostaje czy diabli wiedzą jakie zwierzęta — nic tylko zęby i czerwone małe ślepia. Ale jadały przecież padlinę, same nie zabijały. Nie wiadomo, co przyciągało je do klatki. Właziły, gromadziły się wokół Rawlinsa, szorstkimi futerkami ocierały się o jego kostki, uderzały go łapkami, orały mu pazurami skórę, gryzły w łydki.

Zadeptywał je. Przekonał się bardzo szybko, że przyduszając każdemu kark ciężkim butem łamie mu natychmiast stos pacierzowy. Błyskawicznym kopniakiem odrzucał kolejno swoje ofiary w róg klatki, dokąd od razu pędziły hurmem inne małe bestie. Kanibale. Stopniowo wprowadził rytm. Obrót, zdeptanie, kopniak. Obrót, zdeptanie, kopniak. Obrót, zdeptanie, kopniak. Chrup. Chrup. Chrup.

Jednakże gryzły i drapały go okropnie.

Przez pierwszych pięć minut prawie nie miał czasu oddychać. Obrót, zdeptanie, kopniak. Załatwił się tak co najmniej z dwudziestoma w ciągu pięciu minut. W rogu klatki spiętrzyła się sterta postrzępionych malutkich zwłok, przy której węszyły żywe stworzenia, żeby wyszukać co lepsze kąski. Aż wreszcie nadeszła chwila, gdy ucztowały wszystkie będące w klatce i więcej już nie wchodziło z zewnątrz. Mógł odpocząć. Przytrzymał się pręta, podniósł lewą nogę i zaczął oglądać liczne ranki, draśnięcia, ukąszenia. Czy dają pośmiertnie Krzyż Gwiezdny, jeżeli się umiera na galaktyczną wściekliznę? — zadał sobie pytanie. Nogę miał zakrwawioną od kolana w dół i te skaleczenia, chociaż niegłębokie, piekły i bolały. Nagle pojął, czemu zwierzęta żywiące się padliną przyszły do niego. Mając teraz czas oddychać, poczuł mocny zapach zepsutego mięsa. Nieomal ujrzał je oczami wyobraźni — wielkie ścierwo z brzuchem rozdartym, z czerwonymi, lepkimi wnętrznościami… czarne duże muchy ponad nim… larwy łażące po tym kopcu zgnilizny…

Tutaj w klatce nie ma żadnego rozkładu. Martwe ścierwojadki jeszcze nie gniją: zresztą niewiele z nich zostaje poza ogryzionymi kośćmi.

A więc na pewno jakiś omam: jakaś pułapka węchowa uruchomiona przez klatkę. Sama klatka wydziela taki odór. Po co? Najwyraźniej, żeby zwabić stado zwierząt padlinożernych do środka. Wyrafinowana forma tortur. Niewykluczone, że to sprawka Mullera. Muller przecież mógł pójść do najbliższej centrali i włączyć ten odór.

Ale na tym Rawlins musiał skończyć swoje rozważania. Nowy batalion ścierwojadków nadbiegał przez plac. Te były trochę większe, chociaż nie tak duże, żeby się nie zmieścić pomiędzy prętami. Szczerzyły zęby w blaskach księżyców wprost ohydnie. Rawlins natychmiast zadeptał trzy prychające, żarłoczne kanibale, jeszcze żywe w klatce, i w cudownym przypływie natchnienia wyrzucił je zza prętów daleko na odległość może ośmiu czy dziesięciu metrów. Doskonale. Batalion nowych przybyszów zatrzymał się z poślizgiem i zaczął ucztować, pożerać rozedrgane, jeszcze niezupełnie martwe ciałka. Zaledwie kilka z nich ruszyło do klatki, ale w takich odstępach czasu, że Rawlins mógł bez pośpiechu zadeptywać je kolejno i wyrzucać na żer nadbiegającej hordzie. W takim tempie, pomyślał, jeżeli tylko nie zjawi się ich więcej, dam sobie radę ze wszystkimi.

W końcu przestały mu dokuczać. Zabił już siedemdziesiąt czy może nawet osiemdziesiąt sztuk. Cuchnęło świeżą krwią mimo syntetycznego zaduchu zgnilizny; nogi bolały go po tej rzezi i w głowie mu się kręciło. Ale ostatecznie noc nastała znowu spokojna. Ochłapy, niektóre jeszcze w futerkach, i same już tylko szkieleciki leżały szerokim łukiem rozsiane przed klatką. Krew, gęsta i ciemna, utworzyła kałużę na przestrzeni kilkunastu metrów kwadratowych. Ostatnie ucztujące ścierwojadki bardzo nażarte odeszły po cichu, nawet nie próbując nękać uwięzionego człowieka. Znużony, wyczerpany, bliski zarazem śmiechu i płaczu, Rawlins uczepił się prętów i już nie patrzył na swoje zbroczone krwią nogi. Pulsowały. Paliły go. Wyobraził sobie, jak całe flotylle nieznanych mikroorganizmów już krążą po jego krwiobiegu. Rozdęty, fioletowosiny trup jutro rano, męczennik przechytrzającej samą siebie chytrości Charlesa Boardmana. Idiotycznym posunięciem było wkroczenie do tej klatki! Kretyński sposób pozyskiwania ufności Mullera, rzeczywiście kretyński!

A przecież klatka ma swoje plusy, stwierdził nagle.

Trzy ogromne bestie kroczyły ku niemu z trzech różnych stron. Miały chód lwów, ale przypominały dziki — niskie, ważące chyba po sto kilogramów stworzenia o ostrych grzbietach i podłużnych piramidalnych łbach. Ślina kapała im z wąskich warg, maleńkie oczka, osadzone parami z każdej strony pyska tuż pod poszarpanym, obwisłym uchem, zezowały. Haczykowate kły sterczały spośród niniejszych, ostrzejszych, psich zębów w potężnych szczękach.

Podejrzliwie oglądając się nawzajem te trzy brzydactwa wykonały szereg wymyślnych susów dających wyraz ich tępocie, bo tylko kłusowały w kółko i wpadały na siebie, zamiast lustrować teren. Przez chwilę ryły w stercie martwych ścierwojadków, ale najwidoczniej nie żywiły się padliną: szukały mięsa żywego — ich pogarda dla tych ofiar kanibalizmu była oczywista. Potem odwróciły się, żeby popatrzeć na Rawlinsa, stojącego tak, że każde z nich mogło skierować jedną parę oczu prosto na niego. Teraz Rawlins uznał klatkę za schronienie. Nie chciałby znaleźć się na zewnątrz, wyczerpany i bezbronny, gdy te trzy bestie chodzą po mieście w poszukiwaniu kolacji.

Cóż kiedy w tej samej chwili pręty klatki zaczęły bezszelestnie osuwać się w bruk.

3

Muller, właśnie nadchodząc, zobaczył tę scenę. Przystanął tylko na moment, żeby podziwiać znikanie prętów — powolne, wyzywające nieomal. Ogarnął wzrokiem trzy zgłodniałe dzikie świnie i oszołomionego, zakrwawionego Rawlinsa, nagle stojącego przed nimi bez żadnej osłony.

— Padnij! — wrzasnął.

Rawlins po przebiegnięciu czterech kroków w lewo usłuchał padając na śliski od krwi chodnik, twarzą w stertę małych trupków na skraju ulicy. Muller strzelił. Nie zawracał sobie głowy nastawianiem celownika ręcznego, ponieważ to nie były zwierzęta jadalne. Trzema śmigłymi grotami powalił świnie. Nawet nie drgnęły. Ruszył do Rawlinsa, gdy nagle ukazał się jeden z robotów wysłanych z obozu w Strefie F, radośnie sunąc w ich stronę. Do diabła. Muller wyciągnął z kieszeni zabójczą kulkę i wycelował okienkiem w robota. Robot odwrócił do niego bezduszne, puste oblicze. Strzał.

Mechanizm rozpadł się. Rawlins zdołał wstać z pobojowiska.

— Szkoda, żeś go zniszczył — wybełkotał otumaniony. — On przyszedł tylko po to, żeby mi pomóc.

— Pomoc nie była potrzebna — powiedział Muller. — Możesz chodzić?

— Chyba.

— Bardzo jesteś poharatany?

— Pogryziony, nic poza tym. Nie takie to straszne, jak wygląda.

— Chodź ze mną.

Znowu ścierwojadki zbiegały się na plac, przyciągnięte tajemniczą telegrafią krwi. Małe, przeraźliwie uzębione, przystąpiły do poważnej pracy nad trzema ubitymi wielkimi dzikami. Rawlins patrzył niepewnie; coś szeptał pod nosem.

Zapominając o swojej emanacji, Muller ujął go pod ramię. Chłopiec wzdrygnął się i wyrwał, ale potem, jak gdyby pożałował swojej niegrzeczności, podał Mullerowi rękę. Przeszli przez plac razem. Muller czuł, jak on dygocze. Nie wiedział jednak, czy to reakcja po ostatnich przeżyciach, czy też skutek jazgoczącej bliskości umysłu nie osłoniętego.

— Tutaj — rzekł szorstko.

Weszli do sześciokątnej komory, gdzie trzymał swój diagnostat. Zasunął szczelnie drzwi, znów niewidoczne, i Rawlins osunął się na gołą podłogę. Jasne włosy, mokre od potu, przyklejały mu się do czoła. Oczy latały, źrenice miał rozszerzone.

— Długo trwała ta napaść na ciebie? — zapytał Muller.

— Może piętnaście, dwadzieścia minut. Nie wiem. Musiało ich być z pięćdziesiąt albo sto. Łamałem im grzbiety. Trzaskały, wiesz, jak gdyby się łamało gałązki. A potem klatka zniknęła — Rawlins parsknął obłędnym śmiechem. — To było najlepsze ze wszystkiego. Ledwie skończyłem z tymi draniami i spróbowałem odetchnąć, nadeszły trzy wielkie potwory i naturalnie klatka się ulotniła, a…

— Wolniej — powiedział Muller — mówisz tak prędko, że nie wszystko rozumiem. Możesz zdjąć te buty?

— To, co z nich zostało.

— Tak. Zdejmij je i zaraz opatrzymy ci nogi. Na Lemnos nie brak zarazków. I pierwotniaków, o ile mi wiadomo, glonów i trypanosomów, i diabli wiedzą czego jeszcze.

Rawlins sięgnął rękami do butów.

— Pomożesz mi? Ja niestety nie…

— Będzie źle, jeżeli podejdę choć trochę bliżej — ostrzegł Muller.

— Do licha z tym!

Muller wzruszył ramionami. Podszedł do Rawlinsa i zaczął majstrować przy połamanych i pogiętych zamkach błyskawicznych jego butów. Metal poszczerbiły maleńkie zęby; tak samo zresztą jak uszkodziły skórę samych butów i kamasze. Po chwili Rawlins z gołymi nogami leżał wyciągnięty na podłodze, krzywił się i próbował udawać bohatera. Cierpiał, chociaż żadne ze skaleczeń chyba nie było poważne; tyle tylko, że bardzo bolały. Muller nastawił diagnostat. Lampy diagnostatu zapaliły się, błysnął sygnał w szparze receptora.

— To stary jakiś model — zauważył Rawlins. — Nie wiem, jak mu się poddać.

— Wyciągnij nogi przed analizatorem.

Rawlins odwrócił się. Niebieskie światło padało teraz na jego ranki. W diagnostacie wszystko klekotało i kłapało. Wysunęła się przegubowa rączka z tamponem, który zgrabnie przemył mu lewą nogę prawie po udo. Diagnostat wciągnął zakrwawiony tampon i zaczął przetrawiać na cząsteczki, gdy tymczasem druga przegubowa rączka przejechała innym tamponem po prawej nodze Rawlinsa. Chłopiec przygryzł wargę. Tampony zrobiły swoje; koagulator spowodował krzepnięcie krwi. Krew została zmyta tak, że te płytkie ranki i draśnięcia było wyraźnie widać. Nadal to wygląda niezbyt dobrze, pomyślał Muller, chociaż nie tak ponuro jak przedtem.

Z diagnostatu wysunęła się strzykawka ponaddźwiękowa. Wstrzyknęła jakiś złocisty płyn Rawlinsowi w zadek. Środek uśmierzający ból, domyślił się Muller. Drugi zastrzyk, ciemnobursztynowy, był prawdopodobnie jakimś generalnym antybiotykiem, przeciwko zakażeniu. Rawlins wyraźnie się uspokajał. Wkrótce potem z diagnostatu wyskoczyło wiele już rączek, żeby zbadać obrażenia szczegółowo, sprawdzić, gdzie trzeba je zagoić. Rozległo się brzęczenie i trzy razy coś głośno trzasnęło. Diagnostat zaczął goić skaleczenia.

— Leż spokojnie — powiedział Muller. — Za parę minut będzie już po wszystkim.

— Nie powinieneś robić tego — jęknął Rawlins. — Mamy przecież wyposażenie medyczne w obozie. Tobie na pewno już brakuje różnych ważnych rzeczy. Gdybyś dał temu robotowi zabrać mnie z powrotem do obozu i…

— Nie chcę, żeby automaty kręciły mi się tutaj. A mój diagnostat jest odpowiednio wyposażony co najmniej na pięćdziesiąt lat. Nie choruję często. W dodatku to jest aparat, który może sam wytworzyć syntetycznie większość leków najbardziej potrzebnych. Bylebym zasilał go od czasu do czasu protoplazmą, wszystko może zrobić sam.

— To chociaż pozwól, żebyśmy ci dostarczyli pewne bardzo rzadkie leki.

— Obejdzie się. Nie potrzebuję żadnego miłosierdzia. No, już! Diagnostat dokonał na tobie dzieła. Prawdopodobnie nie będziesz miał nawet blizn.

Aparatura wypuściła Rawlinsa. Zatoczył się do tyłu i spojrzał na Mullera. Oczy miał już zupełnie przytomne, Muller stał w jednym z kątów tej sześciobocznej komory oparty plecami o ścianę.

— Gdybym przypuszczał — powiedział — że one cię zaatakują, nie zostawiłbym cię samego na tak długo. Nie masz broni?

— Nie mam.

— Zwierzęta, które żywią się padliną, przecież nie napastują żywych. Co mogło przyciągnąć je do ciebie?

— Klatka — rzekł Rawlins. — Wydzielała zapach zgniłego mięsa. Przynęta. I ni stąd, ni zowąd mnóstwo ich zaczęło włazić do środka. Myślałem, że żywcem mnie zjedzą.

Muller uśmiechnął się.

— Ciekawe — powiedział. — A więc ta klatka też jest zaprogramowana jako pułapka. Zdobyliśmy przydatne informacje dzięki twojej niemiłej przygodzie. Nawet nie umiem ci powiedzieć, jak bardzo interesują mnie te klatki. Jak bardzo interesuje mnie każda cząstka tego niesamowitego otoczenia. Akwedukt. Słupy-kalendarze. Urządzenie, które czyści ulice. Jestem ci wdzięczny, że pomogłeś mi pogłębić nieco znajomość labiryntu.

— Znam jeszcze kogoś, kto ma podobne podejście. Nieważne dla niego, ile ryzykuje czy też ile musi zapłacić, żeby wyciągnąć ze swoich doświadczeń użyteczne dane. Board…

Energicznym ruchem ręki Muller przerwał Rawlinsowi.

— Kto?

— Bordoni — powiedział Rawlins. — Emilio Bordoni. Mój profesor epistemologii na uniwersytecie. Wykładał zadziwiająco. W gruncie rzeczy tylko hermeneutykę… jak się uczyć.

— Heurystykę — poprawił go Muller.

— Jesteś pewny? Ja bym przysiągł, że…

— Mylisz się — powiedział Muller. — Rozmawiasz z ekspertem. Hermeneutyka to dyscyplina filologiczna zajmująca się interpretacją Pisma świętego, ale obecnie znajdująca szerokie zastosowanie w łączności. Twój ojciec wiedziałby to świetnie. Właśnie moja misja u Hydranów była eksperymentem w dziedzinie hermeneutyki stosowanej. Nie powiodła się.

— Heurystyka. Hermeneutyka. — Rawlins parsknął śmiechem. — No, w każdym razie cieszę się, że ci pomogłem coś niecoś przy badaniu tych klatek. Mój dobry uczynek heurystyczny. Ale na przyszłość wolałbym to sobie darować.

— No, myślę — rzekł Muller. Poczuł dziwny przypływ dobrej woli. A już prawie zapomniał, jak przyjemnie jest pomagać ludziom. Czy też jak przyjemnie jest móc prowadzić swobodną rozmowę. Zapytał:

— Czy ty pijesz, Ned?

— Alkohol?

— Właśnie to miałem na myśli.

— Umiarkowanie.

— To jest nasz trunek miejscowy — powiedział Muller. — Produkowany przez jakichś gnomów gdzieś we wnętrzu tej planety. — Wyciągnął misterną płaską butelkę i dwa szerokie pucharki. Starannie nalał do pucharków nie więcej niż po dwadzieścia centylitrów. — Zdobywam to w Strefie C — wyjaśnił podając jeden pucharek Rawlinsowi. — Tam tryska ten napój z fontanny. Doprawdy powinien mieć etykietkę „Pij mnie!”

Rawlins skosztował ostrożnie.

— Mocne!

— Około sześćdziesięciu procent alkoholu. Właśnie. Pojęcia nie mam, co się składa na pozostałość, ani jak to jest wytwarzane i po co. Po prostu smakuje mi to. Jest jednocześnie słodkie i wytrawne. Bardzo odurzające, oczywiście. Przypuszczam, że to jeszcze jedna pułapka. Można upić się cudownie… a reszty dokona labirynt. — Podniósł pucharek w ręce. — Na zdrowie!

— Na zdrowie!

Uśmieli się obaj z tego archaicznego toastu i wypili.

Baczność, Dickie, upomniał siebie Muller. Zaczynasz się z tym chłopcem bratać. Nie zapominaj, gdzie jesteś. I dlaczego. Ależ z ciebie potwór!

— Czy mogę wziąć trochę tego trunku do obozu? — zapytał Rawlins.

— Bardzo proszę. Dla kogo?

— Dla kogoś, kto by go w pełni docenił. On jest koneserem. Podróżuje z zapasem najrozmaitszych trunków, może ma ich ze sto rodzajów i to, przypuszczam, ze stu różnych planet. Trudno mi nawet spamiętać wszystkie nazwy.

— Jest tam coś z Marduk? — spytał Muller. — Z planet Deneb? Z Rigel?

— Doprawdy, nie wiem. To znaczy, lubię pić, ale nie znam się na gatunkach.

— Może ten twój przyjaciel chciałby jakiś trunek wymienić… — Muller urwał. — Nie, nie — rzekł po chwili. — Zapomnij o tym, co powiedziałem. Nie chcę żadnych transakcji.

— Mógłbyś teraz pójść ze mną do obozu — powiedział Rawlins. — On by cię poczęstował wszystkim, co ma w konsoli. Z pewnością.

— Bardzo jesteś chytry. Nie — Muller już patrzył ponuro w swój pucharek. — Nie dam się nabrać, Ned. Nie chcę mieć nic wspólnego z tamtymi ludźmi.

— Przykro mi, że tak do tego podchodzisz.

— Wypijesz jeszcze?

— Nie. Muszę już wracać. Nie przyszedłem tu na cały dzień i będę miał w obozie piekło, bo nie zrobiłem tego, co do mnie należało.

— Przesiedziałeś większość tego czasu w klatce. O to nie mogą mieć do ciebie pretensji.

— Mogliby jednak. Trochę mi się dostało za dzień wczorajszy. Chyba nie podoba im się to, że przychodzę do ciebie.

Muller poczuł nagle, jak coś w sercu mu się zaciska. Rawlins ciągnął dalej:

— Zmarnowałem dziś cały dzień, więc wcale bym się nie dziwił, gdyby mi zabronili tu przychodzić. Będą dosyć źli na mnie. To znaczy, skoro już wiedzą, że ty nie palisz się do współpracy z nami, uważają te moje wizyty tutaj po prostu za stratę czasu, który mógłbym wykorzystać obsługując nasz sprzęt w Strefie E bądź w Strefie F.

Wychylił pucharek do dna i wstał trochę pochrząkując. Spojrzał na swoje gołe nogi. Jakaś rozpylona z diagnostatu substancja odżywcza o barwie skóry pokryła ranki, aż trudno było poznać, że te nogi były pokaleczone. Z trudem wciągnął swoje wystrzępione kamasze.

— Butów nie włożę — oświadczył. — Są w opłakanym stanie. Chyba zdołam dojść do obozu boso.

— Bruk jest bardzo gładki — powiedział Muller.

— Dasz trochę tego trunku dla mojego przyjaciela?

Bez słowa Muller wręczył Rawlinsowi flaszkę do połowy jeszcze napełnioną.

Rawlins przypiął ją do pasa.

— To był bardzo interesujący dzień. Mam nadzieję, że będę mógł przyjść znowu.

4

Gdy Rawlins kulejąc szedł do Strefy E, Boardman zapytał:

— Jak twoje nogi?

— Zmęczone. Ale obrażenia goją się szybko. Nic mi nie będzie.

— Uważaj, żeby ci nie upadła ta butelka.

— Nie bój się, Charles. Dobrze ją przymocowałem. Nie chciałbym cię pozbawiać takiego przeżycia.

— Ned, posłuchaj. Naprawdę wysłaliśmy mnóstwo robotów po ciebie. Patrzyłem przez cały czas na te twoje okropne zmagania ze zwierzętami. Ale nic nie mogliśmy poradzić. Każdego robota Muller zatrzymywał i niszczył.

— W porządku — powiedział Rawlins.

— On jest rzeczywiście niezrównoważony. Nie chciał ani jednego naszego robota wpuścić do stref środkowych.

— W porządku, Charles. Przecież wyszedłem z tego z życiem.

Boardman jednak nie przestawał o tym mówić.

— Przyszło mi na myśl, że gdybyśmy wcale nie próbowali wysyłać tam robotów, byłoby znacznie lepiej, Ned. Bo one zbyt długo absorbowały Mullera. Przez ten czas Muller przecież mógłby wrócić do ciebie. Wypuścić cię. Czy też pozabijać te zwierzęta. On…

Boardman urwał, wydął usta i skarcił się w duchu za to bredzenie. Przejaw starości. Poczuł fałdy tłuszczu na brzuchu. Pora znów poddać się przeobrażeniu. Nadać sobie z powrotem wygląd mężczyzny sześćdziesięcioletniego, jednocześnie odzyskując dobre samopoczucie fizyczne z czasów, gdy się miało lat pięćdziesiąt. W ten sposób chytry człowiek ukrywa chytrość.

Po długiej chwili powiedział:

— Myślę, że Muller już się z tobą zaprzyjaźnił. Miło mi. Nadchodzi czas, żeby go skusić do opuszczenia labiryntu.

— Jak mam to zrobić?

— Obiecaj mu wyleczenie — rzekł Boardman.

Rozdział dziesiąty

1

Spotkali się po dwóch dniach w południe w Strefie B. Muller powitał Rawlinsa z wyraźną ulgą, o co właśnie chodziło. Rawlins podszedł przemierzając na skos owalną salę — balową chyba — pomiędzy dwiema szafirowymi basztami o płaskich dachach. Muller skinął głową:

— Jak nogi?

— Świetnie.

— A twój przyjaciel… smakował mu ten trunek?

— Szalenie — Rawlins przypomniał sobie blask w lisich oczach Boardmana. — Przysyła ci jakiś specjalny koniak i ma nadzieję, że za to jeszcze poczęstujesz go swoim trunkiem.

Muller przyjrzał się butelce w wyciągniętej ręce Rawlinsa.

— Do diabła z tym — powiedział zimno. — Nie namówisz mnie na żaden handel wymienny. Jeżeli dasz mi tę butelkę, stłukę ją.

— Dlaczego?

— Daj, to ci pokażę. Nie. Czekaj. Czekaj. Nie stłukę. No, daj.

Wziął oburącz ładną, płaską butelkę od Rawlinsa, otworzył i podniósł ją do ust.

— Wy szatany — rzekł łagodnie. — Co to jest? Z klasztoru na Deneb XIII?

— Nie wiem. On powiedział tylko, że będzie ci smakowało.

— Szatany. Pokusy. Handel wymienny, niech was piekło pochłonie! Ale na tym koniec. Jeżeli zjawisz się jeszcze raz z tym piekielnym koniakiem… albo czymkolwiek innym… eliksirem bogów nawet… czymkolwiek innym, nie przyjmę. Co ty właściwie robisz całymi dniami?

— Pracuję. Mówiłem ci. Im się nie podobają moje wizyty u ciebie.

Jednak czekał na mnie, pomyślał Rawlins. Charles ma rację: Już do niego docieram. Dlaczego jest taki oporny?

— Gdzie oni teraz kopią? — zapytał Muller.

— Nie kopią nigdzie. Sondami akustycznymi badają granicę Stref E i F, żeby ustalić chronologię… czy ten labirynt został zbudowany w jednym czasie, czy też warstwy narastały stopniowo wokół centrum. Jak ty myślisz, Dick?

— Powieś się. Nic nowego z archeologii nie usłyszysz ode mnie! — Muller pociągnął następny łyk koniaku. — Stoisz dosyć blisko — stwierdził.

— W odległości chyba czterech czy pięciu metrów.

— Byłeś jeszcze bliżej, kiedy mi podawałeś tę flachę. Nie widziałem, żeby ci to przeszkadzało. Nie odczuwałeś skutków?

— Odczułem.

— Tylko je ukrywałeś, jak przystało na stoika, prawda?

Wzruszając ramionami Rawlins odpowiedział niefrasobliwie:

— Zdaje się, że to wrażenie słabnie w miarę powtarzania się. Nadal jest dosyć silne, ale już mi lepiej, niż było pierwszego dnia. Zauważyłeś to kiedy w wypadku kogoś innego?

— Nikt inny nie narażał się na powtarzanie, jak ty to nazywasz — powiedział Muller. — Chodź tu, chłopcze. Widzisz to? Moja dostawa wody. Wręcz luksus. Ta oto czarna rura biegnie wokół całej Strefy B. Onyksowa, przypuszczam. Z kamienia półszlachetnego. W każdym razie ładna. — Muller ukląkł i pogłaskał akwedukt. — Tu jest jakiś system pomp. Ciągnie wodę z żyły gdzieś z głębokości może tysiąca kilometrów, nie wiem. Na powierzchni Lemnos nie ma żadnych wód.

— Są morza.

— Niezależnie od… no, czegoś tam. Tutaj widzisz jeden z tych kanałów. Co pięćdziesiąt metrów jest taki. O ile się orientuję, to było zaopatrzenie w wodę dla całego miasta, z czego by wynikało, że ci, którzy je budowali, nie potrzebowali dużo wody. Najwidoczniej woda nie miała dla nich zasadniczej wagi, skoro tak to wszystko obmyślili. Przewodów nie znalazłem. Ani normalnej instalacji wodociągowej. Chce ci się pić?

— Właściwie nie.

Muller podstawił stuloną dłoń pod spiralny, ozdobnie grawerowany kran. Polała się woda. Wypił szybko kilka łyków. Gdy wycofał rękę, woda przestała spływać. Automatycznie, jak gdyby coś to obserwowało i wiedziało, kiedy wstrzymać dopływ, pomyślał Rawlins. Sprytne. Jakim cudem to przetrwało te miliony lat?

— Napij się — powiedział Muller. — Żebyś później nie odczuwał pragnienia.

— Nie zostanę tu długo — powiedział Rawlins, ale łyknął trochę wody.

Wolnym krokiem przeszli obaj do Strefy A. Klatki były znów zamknięte. Rawlins drżał na ich widok. Dzisiaj nie chciałbym robić podobnych doświadczeń, pomyślał. Znaleźli sobie ławki z gładkiego kamienia, wygięte po bokach na kształt foteli z poręczami, wyraźnie przeznaczone dla jakichś stworzeń znacznie szerszych w zadzie niż zwykły Homo sapiens. Usiedli na tych ławkach i zaczęli rozmawiać. Dzieliła ich duża odległość, tak żeby Rawlins nie czuł się zbyt nieswojo z powodu emanacji Mullera, a przecież nie było uczucia odseparowania.

Muller się rozgadał.

Przeskakiwał z tematu na temat, chwilami wpadał w gniew, chwilami litował się nad sobą, ale na ogół mówił spokojnie i nawet z wdziękiem — starszy mężczyzna, któremu jest przyjemnie w towarzystwie młodszego. Wyrażali poglądy, snuli wspomnienia, filozofowali. Muller opowiadał o początkach swojej kariery, o podróżach kosmicznych, o delikatnych negocjacjach, jakie w imieniu Ziemi przeprowadzał z buntowniczymi nieraz koloniami ludzkimi na innych planetach. Wymieniał często nazwisko Boardmana. Rawlins starał się przyjmować to jak gdyby nigdy nic. Stosunek Mullera do Boardmana był najwyraźniej połączeniem głębokiego podziwu z zaciekłą odrazą. Wciąż jeszcze Muller nie mógł przejść do porządku nad tym, że Boardman wykorzystał jego słabość i wysłał go do Hydranów. To nielogiczne, myślał Rawlins. Gdybym ja miał w sobie taką ciekawość i pychę, zrobiłbym wszystko, żeby mi poruczono tę misję. Bez względu na Boardmana, bez względu na ryzyko.

— A co z tobą? — zapytał Muller w końcu. — Udajesz mniej inteligentnego, niż jesteś. Wydajesz się nieśmiały, ale masz rozum, starannie ukryty pod pozorami układnego studenta. Jakie są twoje plany, Ned? Co ci da archeologia?

Rawlins spojrzał mu prosto w oczy.

— Możliwość uchwycenia miliona różnych przeszłości. Jestem tak samo zachłanny jak ty. Chcę wiedzieć, jak to wszystko się działo i dlaczego właśnie tak, a nie inaczej. Nie tylko na Ziemi i w naszym systemie słonecznym. Wszędzie.

— Dobrze powiedziane!

No pewnie, przytaknął w duchu Rawlins. Charles chyba docenia ten mój przypływ elokwencji.

— Może mogłem pójść do służby dyplomatycznej — powiedział — tak jak ty to zrobiłeś. Ale zamiast dyplomacji wybrałem archeologię. Myślę, że nie będę żałował. Tyle jest do odkrywania tutaj i gdzie indziej. Dopiero zaczynamy się rozglądać.

— Słychać zapał w twoim głosie.

— Chyba.

— Miło słuchać tego. To mi przypomina, jak ja kiedyś mówiłem.

Rawlins palnął:

— Ale żebyś się nie łudził, że jestem taki beznadziejny zapaleniec, powiem ci coś szczerze. Kieruje mną raczej jakaś egoistyczna ciekawość niż abstrakcyjne umiłowanie wiedzy.

— Rzecz zrozumiała. Wybaczalna. Doprawdy nie różnimy się zbytnio od siebie. Z tym że oczywiście jest różnica wieku między nami… czterdzieści lat z okładem. Nie przejmuj się zanadto swoimi pobudkami, Ned. Wzlatuj do gwiazd, wzlatuj. Raduj się każdym wzlotem. Ostatecznie życie cię złamie, tak jak złamało mnie, ale jeszcze nieprędko. Kiedyś… Czy też może nigdy… kto wie? Nie myśl o tym.

— Będę się starał nie myśleć — powiedział Rawlins.

Czuł teraz serdeczność Mullera, nić prawdziwej sympatii. Pozostawała jednak nadal ta fala koszmaru, nie kończące się promieniowanie czegoś z nieczystych głębin duszy, fala osłabiona przez odległość, a przecież wyczuwalna. Pod nakazem litości, Rawlins odwlekał powiedzenie tego, co powinien już powiedzieć. Boardman przynaglał go zirytowany.

— No już, chłopcze! Przystąp do rzeczy.

— Błądzisz myślą daleko — rzekł Muller.

— Właśnie zastanawiałem się, jak… jakie to smutne, że nie chcesz nam zaufać… że tak wrogo odnosisz się do ludzkości.

— Mam prawo.

— Ale nie musisz dokonać życia tutaj w labiryncie. Jest pewne rozwiązanie.

— Dać się usunąć razem z odpadkami.

— Słuchaj, co ci powiem — zaczął Rawlins. Nabrał powietrza w płuca i błysnął szczerym, chłopięcym uśmiechem. — Rozmawiałem o twoim przypadku z lekarzem naszej ekspedycji. Ten człowiek studiował neurochirurgię. Wiedział o tobie. Otóż on twierdzi, że teraz leczy się takie przypadłości. Wypróbowano pewną metodę… w ciągu ostatnich dwóch lat. Można zamknąć źródło tego nadawania, Dick. Prosił, żebym ci to powtórzył. Zabierzemy cię z powrotem na Ziemię. Poddasz się operacji, Dick. Operacji. Zastaniesz wyleczony.

2

To roziskrzone, ostre, raniące słowo wśród potoku słów delikatnych, łagodnych trafiło prosto w serce, przeszyło je na wskroś. Wyleczony! — echem odbiło się od ciemnych, groźnych ścian labiryntu. Wyleczony. Wyleczony. Wyleczony. Muller poczuł jad tej pokusy.

— Nie — powiedział. — Bzdura. Wyleczenie jest niemożliwe.

— Skąd masz pewność?

— Wiem.

— Nauka przez tych dziewięć lat poszła naprzód. Ludzie już zbadali, jak pracuje mózg. Poznali elektronikę mózgu. I wiesz, co zrobili? Zbudowali w jednym z laboratoriów księżycowych olbrzymi model… och, parę lat temu… i przeprowadzili tam wszystkie te doświadczenia od początku do końca. Z pewnością strasznie im zależy na tym, żebyś wrócił, bo dzięki tobie będą mogli dowieść słuszności swoich teorii. Żebyś wrócił właśnie w tym stanie, w jakim jesteś. Zoperują cię, zahamują to, co nadajesz, i wykażą, że mają rację. Ty nic nie musisz robić, tylko wróć z nami. Muller miarowo uderzał pięścią o pięść.

— Dlaczego nie mówiłeś mi o tym wcześniej?

— Nie wiedziałem. Nic a nic.

— Oczywiście.

— Naprawdę nie wiedziałem. Przecież nie spodziewaliśmy się zastać ciebie tutaj, czy nie rozumiesz? Z początku mogliśmy tylko snuć domysły, kim jesteś, co tu robisz. Dopiero ja cię rozpoznałem. I dopiero teraz nasz lekarz przypomniał sobie o tej metodzie leczenia… O co chodzi… nie wierzysz mi?

— Wyglądasz tak anielsko — powiedział Muller. — Błękitne oczęta, pełne słodyczy, i złociste kędziory. Na czym, Ned, polega twoja gra? Dlaczego deklamujesz mi te wszystkie głupstwa?

Rawlins poczerwieniał.

— To nie są głupstwa!

— Nie wierzę ci. I nie wierzę w wyleczenie.

— Możesz nie wierzyć. Ale tylko ty stracisz, jeżeli…

— Nie groź!

— Przepraszam.

Nastąpiła długa, nieprzyjemna chwila ciszy.

Myśli kłębiły się w głowie Mullera. Odlecieć z Lemnos? Postarać się, żeby ta klątwa została zdjęta? Znów trzymać w objęciach kobietę? Piersi kobiece, krągłe, gorące jak ogień… Usta. Uda. Odbudować karierę? Jeszcze raz sięgnąć w niebiosa? Odnaleźć siebie po dziewięciu latach udręki? Uwierzyć? Wrócić na Ziemię? Poddać się?

— Nie — rzekł ostrożnie. — Mojego przypadku nie da się wyleczyć.

— Wciąż to mówisz. Ale skąd ta pewność?

— Po prostu nie widzę w tym sensu. Ja wierzę w przeznaczenie, chłopcze. W to, że tragedie są karą. Karą za pychę. Bogowie nie zsyłają nieszczęść chwilowych. Nie cofają owej kary po kilku latach. Edyp nie odzyskał oczu. Ani matki. Prometeusz nie mógł odejść od skały. Bogowie…

— Żyjesz na prawdziwym świecie, a nie w sztukach greckich — upomniał go Rawlins. — Na prawdziwym świecie. Nie musi wszystko przebiegać w myśl reguły. Może bogowie uznali, że nacierpiałeś się dosyć. I skoro już rozmawiamy o literaturze… Orestesowi wybaczyli, prawda? Więc dlaczego myślisz, że twoich dziewięć lat im nie wystarczy?

— Czy istnieje możliwość wyleczenia?

— Nasz lekarz twierdzi, że istnieje.

— Wydaje mi się, że kłamiesz, chłopcze.

Rawlins odwrócił wzrok.

— Ale w jakim celu?

— Pojęcia nie mam.

— Dobrze, więc kłamię — żachnął się Rawlins. — Nie ma sposobu, żeby ci pomóc. Mówmy o czymś innym. Może byś mi pokazał fontannę tego trunku?

— Jest w Strefie C — powiedział Muller. — Ale teraz tam nie pójdziemy. Dlaczego opowiedziałeś mi tę historyjkę, jeżeli to nieprawda?

— Prosiłem, zmieńmy temat.

— Przypuśćmy, że to jednak prawda — obstawał Muller. — Że, jeśli wrócę na Ziemię, może mnie wyleczą. Otóż wiedz: to mnie nie interesuje, nawet gdyby była gwarancja. Widziałem ludzi Ziemi takich, jakimi są rzeczywiście. Kopali mnie, powalonego. Nie, zabawa skończona, Ned. Oni cuchną. Śmierdzą. Napawali się moim nieszczęściem.

— Nic podobnego!

— Co ty możesz wiedzieć? Byłeś wtedy dzieckiem. Jeszcze naiwniejszym dzieckiem, niż jesteś teraz. Traktowali mnie jak plugastwo, bo im ukazywałem tajemne głębie ich samych. Odbicie ich brudnych dusz. Dlaczego miałbym wrócić do nich? Po co mi są potrzebni? Robaki. Świnie. Widziałem, jacy są rzeczywiście, w ciągu tych kilku miesięcy, kiedy byłem na Ziemi po powrocie z Beta Hydri IV. Wyraz ich oczu, bojaźliwe uśmiechy, odsuwanie się ode mnie. Tak, panie Muller. Naturalnie, panie Muller. Tylko niech pan nie podchodzi bliżej, panie Muller. Chłopcze, przyjdź tutaj kiedyś w nocy, to ci pokażę te konstelacje tak jak je widać z Lemnos. Nazwałem je po swojemu. Jest Sztylet… jedna z nich, długa, ostra. Skierowana prosto w Grzbiet. I jest Strzała. I Małpa, i Ropucha. Te dwie się łączą. Jedna gwiazda świeci w czole Małpy i zarazem w lewym oku Ropuchy. Ta gwiazda to właśnie Sol, mój przyjaciel. Ziemskie słońce. Brzydka, mała gwiazda, żółta jak wodniste wymioty. I na jej planetach żyją brzydkie, małe stworzenia, których mnogość rozlewa się po wszechświecie jak uryna.

— Czy wolno mi powiedzieć coś, co może cię obrazić? — zapytał Rawlins.

— Ty byś mnie obrazić nie mógł. Ale spróbuj.

— Myślę, że masz wypaczony światopogląd. Przez te wszystkie lata tutaj zatraciłeś perspektywę.

— Nie. Właśnie nauczyłem się patrzeć należycie.

— Masz za złe ludzkości to, że jest ludzka. A przecież niełatwo przyjąć kogoś takiego jak ty. Gdybyśmy się zamienili miejscami, to byś zrozumiał. Przebywanie przy tobie boli. Boli. Nawet w tej chwili odczuwam ból każdym nerwem. Jeszcze trochę bliżej ciebie zebrałoby mi się na płacz. Nie mogłeś od ludzi wymagać, żeby przystosowali się natychmiast. Nawet twoje ukochane zdołałyby…

— Nie miałem żadnych ukochanych.

— Byłeś przecież żonaty.

— Skończyło się.

— Więc kochanki.

— Żadna nie mogła mnie ścierpieć, kiedy wróciłem.

— Przyjaciele?

— Uciekali — powiedział Muller. — Na łeb na szyję.

— Nie dawałeś im czasu.

— Dawałem im dosyć czasu.

— Nie — zaprzeczył Rawlins stanowczo. Nie mogąc już usiedzieć, wstał z kamiennego fotela. — Teraz powiem ci coś, co naprawdę będzie dla ciebie nieprzyjemne, Dick. Przykro mi, ale muszę. Mówisz tylko brednie w rodzaju tych, które słyszałem na uniwersytecie. Cynizm studenta z drugiego roku. Ten świat jest godny pogardy, powiadasz. Zły, zły, zły. Widziałeś, jaka ludzkość jest rzeczywiście, i nie chcesz mieć z ludźmi już nic wspólnego. Każdy tak mówi, kiedy ma osiemnaście lat. Ale to mija. Organizujemy się psychicznie i widzimy, że świat jest miejscem dosyć przyzwoitym i że ludzie starają się jak mogą… Nie jesteśmy doskonali, ale też nie jesteśmy obrzydliwi…

— Mając osiemnaście lat nie ma się prawa do wygłaszania takich sądów. Ja od dawna mam prawo. Doszedłem do nienawiści trudną i długą drogą.

— Dlaczego jednak trwasz przy swoich młodzieńczych sądach? Zupełnie jakbyś lubował się we własnej niedoli. Skończ z tym. Wróć z nami na Ziemię i zapomnij o przeszłości. Czy przynajmniej wybacz.

— Nie zapomnę. Nie wybaczę.

Muller skrzywił się. Poczuł nagle taki lęk, że zaczął drżeć. A jeżeli to prawda? Jeżeli istnieje sposób wyleczenia? Odlecieć z Lemnos? Trochę też był zakłopotany. Chłopiec ma rację: jestem cyniczny jak student z drugiego roku. Nie inaczej. Czyżbym był aż takim mizantropem? Poza. To on mnie zmusza. Dla samej polemiki. Teraz dławię się swoim uporem. Ale z pewnością wyleczenie jest niemożliwe. Kiepsko chłopiec potrafi udawać: kłamie, chociaż nie wiem dlaczego. Chce schwytać mnie w jakąś pułapkę, zaciągnąć na ten ich statek. A jeżeli nie kłamie? Czemuż bym nie miał wrócić na Ziemię? — Bez trudu Muller odpowiedział sobie. To strach mnie powstrzymuje. Zobaczyć znów te miliardy ludzi… Rzucić się w nurt życia… Dziewięć lat spędziłem na bezludnej wyspie, więc boję się powrotu. Ogarnęło go bezmierne przygnębienie, gdy zdał sobie sprawę z przykrych niezaprzeczalnych faktów. Człowiek, który chciał być bogiem, jest teraz żałosnym osobnikiem, chorym nerwowo, czepiającym się swojego odosobnienia, urągliwie odtrącającym pomoc. To smutne, myślał Muller. Bardzo smutne.

— Czuję — powiedział Rawlins — jak zapach twoich myśli się zmienia.

— Czujesz?

— Nic szczególnego. Ale byłeś taki wściekły, zawzięty. A w tej chwili odbieram coś jakby… tęsknotę… coś rzewnego.

Muller zdumiał się:

— Nikt mi nigdy nie mówił, że potrafi rozróżniać znaczenia. Nikt. Mówili tylko, że okropnie jest być przy mnie. Wstrętnie.

— Więc dlaczego tak się rozrzewniłeś? O ile dobrze to odczułem. Na myśl o Ziemi?

— Być może.

Muller najeżył się znowu. Zacisnął zęby. Wstał i z rozmysłem podszedł do Rawlinsa patrząc, jak on walczy z sobą, żeby nie okazać niepokoju. Powiedział:

— Chyba już powinieneś wrócić do swoich prac archeologicznych, Ned. Twoi koledzy znów będą z ciebie niezadowoleni.

— Jeszcze mam trochę czasu.

— Nie, nie masz. Idź.

3

Wbrew wyraźnemu rozkazowi Charlesa Boardmana Rawlins uparł się, żeby wrócić prosto do obozu w Strefie F pod pretekstem, że musi dostarczyć nową butelkę trunku, który ostatecznie zdołał wydębić od Mullera. Boardman chciał wysłać kogoś po butelkę, oszczędzić mu ryzyka przechodzenia bez odpoczynku przez sidła Strefy F. On jednak potrzebował bezpośredniego kontaktu z Boardmanem. Czuł się fatalnie wstrząśnięty. I wiedział, że jest coraz bardziej niezdecydowany.

Zastał Boardmana przy kolacji. Stary miał przed sobą tacę z politurowanego, ciemnego drewna, inkrustowaną drewnem jasnym. W pięknych naczyniach kamionkowych były owoce w cukrze, jarzyny w sosie koniakowym, ekstrakty mięsa, pikantne przyprawy. Karafka wina o ciemnooliwkowej barwie stała tuż pod jego mięsistą ręką. Różne tajemnicze tabletki leżały w płytkich zagłębieniach podłużnej tafelki z czarnego szkła. Od czasu do czasu wkładał jedną z nich do ust. Dosyć długo udawał, że nie widzi gościa stojącego przy wejściu do tej części namiotu.

— Mówiłem, żebyś tu nie przychodził, Ned — powiedział w końcu.

— To od Mullera. — Rawlins postawił butelkę przy karafce z winem.

— Ale żeby porozmawiać ze mną, przecież nie potrzebowałeś składać mi wizyty.

— Dosyć mam już takich rozmów na odległość. Musiałem się z tobą zobaczyć. — Rawlins stał, nie proszony, żeby usiąść, onieśmielony tym, że Boardman nawet nie przerywa jedzenia. — Charles… myślę, że już nie będę przed nim udawać.

— Dzisiaj udawałeś doskonale — rzekł Boardman popijając wino. — Bardzo przekonywająco.

— Tak, uczę się kłamać. Ale co z tego? Słyszałeś go. On brzydzi się ludzkości. W żadnym razie nie zechce z nami współpracować, kiedy wyciągniemy go z labiryntu.

— Nie jest szczery. Sam to widziałeś, Ned. Głupi szczeniacki cynizm. Ten człowiek kocha ludzkość. Właśnie dlatego tak się zawziął… bo mierzi go ta jego miłość. Ale nie zamienia się w nienawiść. W gruncie rzeczy nie.

— Ty tam nie byłeś, Charles. Nie rozmawiałeś z nim.

— Obserwowałem. Przysłuchiwałem się. I przecież od czterdziestu lat znam Dicka.

— Tylko ostatnich dziewięć lat się liczy. Okres, który go tak wypaczył.

Rawlins zgiął się we dwoje, żeby siedzącemu Boardmanowi patrzeć w oczy. Boardman nasunął gruszkę w cukrze na widelec, zrównoważył ją i leniwie podniósł do ust. Celowo mnie ignoruje, pomyślał Rawlins.

— Charles — zaczął znowu — bądź poważny. Chodzę tam i opowiadam Mullerowi okropne kłamstwa. Czaruję go tym wyleczeniem, a on mi tę propozycję odrzuca w twarz.

— Pod pozorem, że nie wierzy w taką możliwość. Ale on już uwierzył, Ned. Tylko boi się wyjść z ukrycia.

— Proszę cię, Charles. Posłuchaj. Przyjmijmy, że uwierzył. Przyjmijmy, że wyjdzie z labiryntu i odda się w nasze ręce. Co dalej? Kto podejmie się wyjaśnienia mu, że nie można go wyleczyć w żaden sposób i że został bezwstydnie nabrany, bo chcemy, żeby znów był naszym ambasadorem u obcych istot, dwadzieścia razy dziwniejszych i pięćdziesiąt razy bardziej niebezpiecznych niż te, które zmarnowały mu życie? Ja mu tego nie powiem!

— Nie będziesz musiał, Ned. Sam to zrobię.

— Ale jak on zareaguje? Masz nadzieję, że uśmiechnie się, ukłoni i jeszcze cię pochwali: „Ach, szalenie jesteś sprytny, Charles, znowu dopiąłeś swego”. I ulegnie, będzie ci we wszystkim posłuszny? Nie. Z całą pewnością nie. Może zdołasz wyciągnąć go z labiryntu, ale same metody, które stosujesz, sprawią, że nie przyda ci się na nic.

— Niekoniecznie tak będzie — rzekł Boardman spokojnie.

— Więc może mi zdradzisz swoją taktykę od momentu, kiedy go poinformujesz, że to wyleczenie jest kłamstwem i że masz dla niego nowe ryzykowne zadanie.

— Wolałbym jeszcze tego nie omawiać.

— Składam rezygnację — oświadczył Rawlins.

4

Boardman spodziewał się czegoś w tym rodzaju. Jakiegoś szlachetnego gestu: gwałtownego wyzwania, uderzenia cnoty do głowy. Porzucając swoją sztuczną obojętność, spojrzał na Rawlinsa uważnie. Tak. Jest w tym chłopcu siła. Determinacja. Ale nie ma sprytu. Jak dotąd nie ma. Cicho powiedział:

— Chcesz złożyć rezygnację? Po tylu zapewnieniach o oddaniu dla sprawy ludzkości? Potrzebny nam jesteś, Ned. Niezbędny. Stanowisz ogniwo łączące nas z Mullerem.

— Moje oddanie obejmuje również Dicka Mullera — odrzekł Rawlins krnąbrnie. — Dick Muller też jest cząstką ludzkości, niezależnie od tego, czy tak myśli, czy tak nie myśli. Już dosyć zawiniłem wobec niego. Jeżeli nie powiesz mi, jak zamierzasz przeprowadzić resztę tej intrygi, niech mnie diabli porwą, jeżeli wezmę w tym jakikolwiek udział.

— Podziwiam twoje zdecydowanie.

— Podtrzymuję rezygnację.

— Nawet zgadzam się z twoim stanowiskiem — powiedział Boardman. — Wcale nie jestem dumny z tego, co musimy robić tutaj. Uważam to jednak za konieczność historyczną. Od czasu do czasu trzeba popełnić zdradę mając na względzie wyższe dobro. Zrozum, Ned. Ja także mam sumienie, osiemdziesięcioletnie sumienie, bardzo wyczulone. Bo sumienie ludzkie nie ulega atrofii z biegiem lat. My tylko uczymy się godzić z wyrzutami sumienia i nic poza tym.

— W jaki sposób chcesz zmusić Mullera do współpracy? Za pomocą narkotyków? Tortur? Czy może przedmuchania mózgu?

— W żaden z tych sposobów.

— Więc jak? Pytam poważnie, Charles. Moja rola w tej sprawie skończy się teraz, jeżeli nie będę wiedział, co zrobimy dalej.

Boardman zakaszlał, wychylił wino do dna, zjadł brzoskwinię, zażył szybko jedną po drugiej trzy tabletki. Wiedział, że bunt Rawlinsa jest nieunikniony, i przygotował się na to, a przecież było mu przykro. Nadeszła pora, żeby z rozmysłem zaryzykować. Powiedział:

— Rozumiem, że czas skończyć z wszelkim udawaniem, Ned, więc powiem ci, co czeka Dicka Mullera… Chcę jednak, żebyś rozważył to w bardziej ogólnym świetle. Nie zapominaj, że mała gra, którą prowadzimy na tej planecie, nie jest kwestią osobistych postaw moralnych. Chociaż unikamy wielkich słów, muszę ci przypomnieć, że stawką tu są losy ludzkości.

— Ja słucham, Charles.

— Dobrze. Dick Muller ma polecieć do naszych pozagalaktycznych znajomych i przekonać ich, że my, ludzie, jesteśmy gatunkiem rozumnym. Zgoda? Tylko on jeden może temu zadaniu podołać, bo tylko on przejawia jedyną w swoim rodzaju niezdolność osłaniania swoich myśli.

— Zgoda.

— Nie musimy przekonywać tych obcych istot, że jesteśmy dobrzy czy honorowi, czy po prostu mili. Wystarczy, żeby wiedziały, że mamy umysły i potrafimy rozumować. Że czujemy, że wyczuwamy, że nie jesteśmy bezdusznymi, mądrze skonstruowanymi maszynami. Nieważne więc, co emanuje z Dicka Mullera, ważne tylko jest to, że w ogóle coś emanuje.

— Zaczynam rozumieć.

— Kiedy on już wyjdzie z labiryntu, powiemy mu, jakie go czeka zadanie. Bez wątpienia będzie wściekły, żeśmy go oszukali. Ale może zwycięży w nim poczucie obowiązku. Mam nadzieję. Ty chyba myślisz, że nie. To jednak i tak sytuacji nie zmieni, Ned. Nie da się Mullerowi żadnego wyboru, niech on tylko wyjdzie z tego swojego azylu. Zostanie przewieziony tam gdzie trzeba i odstawiony do tych obcych istot, żeby nawiązać z nimi kontakt. Przemoc, ja wiem. Ale innego rozwiązania nie ma.

— Więc nie chodzi o jego chęć do współpracy — zauważył Rawlins. — Po prostu zrzuci się go tam. Jak worek.

— Worek, który myśli. O czym nasi znajomi wkrótce się dowiedzą.

— Ja…

— Nie, Ned. Nic nie mów teraz. Czytam w twoich myślach. Nienawistny ci jest ten spisek. Naturalnie. Mnie też to wszystko mierzi. Idź już i zastanów się nad tym. Zbadaj to pod każdym kątem, zanim coś zdecydujesz. Jeżeli zechcesz odlecieć stąd jutro, zawiadom mnie, a jakoś damy sobie radę bez ciebie… Ale przyrzeknij, że nie podejmiesz decyzji pochopnie. Sprawa jest zbyt wielkiej wagi.

Przez chwilę Rawlins był blady jak płótno. Potem twarz mu zapłonęła. Przygryzł usta. Boardman uśmiechnął się dobrodusznie. Zaciskając pięści, mrużąc oczy, Rawlins odwrócił się i szybkim krokiem wyszedł.

Przemyślane ryzyko.

Boardman zażył jeszcze jedną tabletkę. W końcu sięgnął po butelkę Mullera. Nalał sobie trochę do kieliszka. Słodki, imbirowy, mocny trunek. Wyborny. Starał się jak najdłużej zachować ten smak na języku.

Rozdział jedenasty

1

Muller prawie polubił Hydranów. Najżywiej i najmilej wspominał grację ich ruchów. Rzeczywiście zdawali się unosić w powietrzu. Dziwaczność ich postaci nigdy zbytnio go nie raziła; powtarzał sobie często: pragniesz groteski, nie musisz jej szukać poza Ziemią. Żyrafy. Homary. Ukwiały. Mątwy. Wielbłądy. Popatrzmy obiektywnie — oto wielbłąd. Czy wygląda mniej cudacznie niż Hydran?

Wylądował w wilgotnej, ponurej części Beta Hydri IV, trochę na północ od równika, gdzie na ameboidalnym kontynencie rozciągało się kilkanaście dużych quasi-miast, zajmujących przestrzeń po kilka tysięcy kilometrów kwadratowych. Był wyposażony w specjalną aparaturę odżywiającą, zaprojektowaną z myślą o tej misji, i osłona filtracyjna przywierała mu do całego ciała jak druga skóra. Przesączała czyste powietrze przez tysiące łusek dializowych. Poruszał się w tym łatwo, nawet swobodnie.

Zanim natknął się na mieszkańców planety, godzinę trwała jego wędrówka po puszczy olbrzymich drzew, podobnych do grzybów. Sięgały one do wysokości kilkuset metrów. Może niewielka siła przyciągania, pięć ósmych normy ziemskiej, miała z tym coś wspólnego, w każdym razie ich wygięte pnie nie wyglądały na krzepkie. Podejrzewał, że pod korą o grubości co najwyżej palca jest jakiś miąższ mokry i klajstrowaty. Korony tych drzew, a raczej kapelusze, łączyły się tworząc prawie jednolity baldachim w górze, tak że światło jedynie tu i ówdzie przenikało do podszycia puszczy. Ponieważ warstwa chmur wokół całej planety dopuszczała tylko mglistą, perłową łunę, a tutaj nawet to pochłaniały drzewa, panował kasztanowaty mrok. Spotykając pierwszych Hydranów Muller był zaskoczony tym, że wzrost ich wynosi około trzech metrów. Od czasów dzieciństwa nie czuł się tak mały — stał wśród tych obcych istot i prostował się, jak tylko mógł, usiłując patrzeć im w oczy. Nadeszła chwila, żeby wykorzystać przeszkolenie w zakresie hermeneutyki stosowanej. Spokojnie powiedział:

— Nazywam się Richard Muller. Przybyłem w przyjaznych zamiarach od ludów ziemskiej strefy kulturalnej.

Oczywiście Hydranowie nie mogli tego zrozumieć. Stali jednak bez ruchu, jak gdyby słuchali. Miał nadzieję, że ich miny nie są nieżyczliwe.

Przyklęknął i na wilgotnej, miękkiej glebie nakreślił twierdzenie Pitagorasa.

Podniósł wzrok. Uśmiechnął się.

— Podstawowa koncepcja geometrii. Uniwersalny system myślenia.

Hydranowie pochylili głowy. Nozdrza jak pionowe szpary zadrgały im lekko. Przypuszczał, że wymieniają spojrzenia. Mając tyle oczu, osadzonych ze wszystkich stron, nie potrzebowali nawet się ku sobie odwracać.

— A teraz — mówił dalej — pokażę wam jeszcze inne dowody naszego pokrewieństwa.

Narysował prostą kreskę. Nie opodal narysował dwie kreski. Jeszcze dalej trzy. Uzupełnił to znakami.

I + II = III

— Czy tak? — zapytał. — My to nazywamy dodawaniem.

Połączone stawami ręce zakołowały. Dwóch Hydranów szturchnęło się. Muller przypomniał sobie, jak Hydranowie, ledwie wykryli szpiegującą sondę, zniszczyli ją, nawet nie próbując jej badać. Przygotowany był teraz na podobną reakcję. Ale oni tylko słuchali. Znakomicie. Wstał z klęczek i wskazał to, co nakreślił.

— Wasza kolej — powiedział. Mówił zupełnie głośno. Uśmiechał się szeroko. — Pokażcie mi, że zrozumieliście. Przemówcie do mnie uniwersalnym językiem matematyki.

Nic.

Znowu wskazał symbole, a potem wyciągnął rozwartą dłoń do najbliżej stojącego Hydrana.

Po długiej chwili inny Hydran wystąpił, sunąc płynnie, uniósł nogę i lekko zakołysał kulistą stopą. Krechy zniknęły. Wygładził grunt.

— Dobrze — powiedział Muller. — Teraz ty coś narysuj. Hydran jednak wrócił na swoje miejsce w otaczającej Mullera gromadzie.

— Doskonale. Jest jeszcze jeden język uniwersalny. Mam nadzieję, że nie obrazi waszych uszu. — Muller wyciągnął z kieszeni flet i wsadził między zęby.

Grać przez powłokę filtracyjną nie było łatwo. Ale złapał dech i zagrał gamę diatoniczną. Ich kończyny trzepotały trochę. A więc słyszą czy też przynajmniej wyczuwają drgania. Zagrał po raz drugi gamę diatoniczną, dla odmiany w tonacji minorowej. Potem zaczął grać gamę chromatyczną. Wydawali się odrobinę bardziej podnieceni. Nieźle to świadczy o was, pomyślał. Znacie się na tym. I przyszło mu do głowy, że może gama pełnotonowa jest bardziej w nastroju ich chmurnego świata. Zagrał ją i coś z Debussy’ego na dokładkę.

— Czy to do was dociera? — zapytał.

Chyba zaczęli się naradzać.

Odeszli od niego.

Ruszył za nimi. Nie mógł nadążyć, więc wkrótce zniknęli mu z oczu w mrokach zamglonej puszczy; ale nie zniechęcał się i ostatecznie trafił tam, gdzie stali wszyscy razem, jak gdyby czekali na niego. Kiedy podszedł, znowu odeszli. Z takimi postojami doprowadzili go do swojego miasta.

Odżywiał się sztucznie. Analiza chemiczna wykazała, że byłoby nieroztropnie bodaj skosztować tego, co jadają Hydranowie.

Nakreślał twierdzenie Pitagorasa wiele razy. Wypisywał działania arytmetyczne. Grał Schonberga i Bacha. Rysował trójkąty równoboczne. Zapuszczał się w stereometrię. Śpiewał. Mówił do Hydranów nie tylko po angielsku, ale po francusku i po chińsku, żeby im pokazać, jak różnorodna jest mowa ludzka. Prezentował okresowy układ pierwiastków. A jednak po sześciu miesiącach pobytu wśród nich wiedział o pracy ich umysłów nie więcej niż w godzinę po wylądowaniu na tej planecie. Tolerowali jego obecność milcząc. Między sobą porozumiewali się głównie szybkimi gestami, dotykiem rąk, drganiem nozdrzy. Jakiś swój język najwyraźniej mieli, ale był to dziwny, pełen posapywania szmer, w którym on nie rozróżniał żadnych słów czy choćby sylab. Nagrywał wszystko, co słyszał, oczywiście.

Aż w końcu, może znudzeni tą wizytą z innego świata, przyszli do niego.

Spał.

Zorientował się dopiero po pewnym czasie, co mu zrobili, gdy był pogrążony we śnie.

2

Miał osiemnaście lat i nago leżał pod gwiazdami roziskrzonymi na niebie Kalifornii. Wydawało mu się, że może dosięgnąć gwiazd, zrywać je z nieba.

Być bogiem! Opanować wszechświat!

Odwrócił się do niej, chłodnej i smukłej, trochę naprężonej. Nakrył stulonymi dłońmi jej piersi. Potem pogłaskał ją po płaskim brzuchu. Drżała nieco.

— Dick — westchnęła. — Och…

Być bogiem, myślał. Pocałował ją lekko, a potem nielekko.

— Zaczekaj — powiedziała. — Nie jestem gotowa.

Czekał. Pomógł jej się przygotować czy też wydawało mu się, że pomaga, i już wkrótce oddech miała przyspieszony. Znowu wymówiła jego imię. Ile systemów gwiezdnych człowiek zdąży odwiedzić w tym niezbyt długim czasie swojego życia? Jeśli każda gwiazda ma wokół siebie przeciętnie dwanaście planet, a jest w kuli galaktycznej o średnicy X lat świetlnych sto milionów gwiazd… Uda jej się rozwarły. Przymknął oczy. Pod kolanami i łokciami czuł jedwabiste igliwie starych sosen. Ona nie była jego pierwszą dziewczyną, ale była pierwszą, która się liczyła. Gdy mózg przeszywały mu błyskawice, uświadomił sobie mgliście jej reakcję, niepewną, z początku zahamowaną i raptem gwałtowną. Natężenie tej namiętności przeraziło go, ale tylko na chwilę. Dał się porwać. Być bogiem to chyba właśnie coś takiego.

Położył się obok niej na wznak. Wskazywał gwiazdy i mówił, jak się nazywają, przy czym co najmniej połowę tych nazw pokręcił — tego jednak ona nie wiedziała. Zwierzał jej się ze swoich marzeń. Później pokochali się po raz drugi i było jeszcze lepiej.

Miał nadzieję, że o północy zacznie padać deszcz i będą mogli zatańczyć w jego strugach, ale niebo pozostało bezchmurne. Więc poszli tylko popływać. Wynurzyli się z wody drżąc i chichocząc. Gdy odwiózł ją do domu, zakropiła swoją pigułkę antykoncepcyjną likierem chartreuse. Powiedział jej, że ją kocha.

Wymieniali karty z życzeniami na Boże Narodzenie przez wiele lat.

3

Ósma planeta Alpha Centauri B była olbrzymią kulą gazową z rdzeniem o niskiej gęstości i siłą przyciągania prawie taką jak siła przyciągania Ziemi. Muller spędzał tam miodowy miesiąc, gdy ożenił się po raz drugi. Załatwiał przy tym sprawy służbowe, ponieważ koloniści na szóstej planecie tego systemu zrobili się zanadto samodzielni. Chcieli wywołać efekt wiru, który by wyssał większość wysoce użytecznej atmosfery ósmej planety dla potrzeb ich przemysłu.

Odbywał konferencje dosyć owocne. Przekonał miejscowe władze, że warto wyznaczyć kwotę udziałów w użytkowaniu atmosfery, i nawet usłyszał pochwałę za swój mały wykład o moralności międzyplanetarnej. Później przez cały czas pobytu na ósmej Alpha Centauri B on i Nola byli gośćmi rządu. Nola, w przeciwieństwie do Lorayn, jego pierwszej żony, ogromnie lubiła podróżować. Czekało ją wiele lotów kosmicznych razem z nim.

W kostiumach zabezpieczających pływali w lodowatym jeziorze metanowym. Śmiejąc się biegali po amoniakalnych brzegach tego jeziora. Nola, wysoka jak on, miała mocne nogi, ciemnorude włosy, zielone oczy. Brał ją w objęcia w ciepłym pokoju, którego wszystkie okna wychodziły na beznadziejnie smutne morze, setki tysięcy kilometrów rozfalowanej wody.

— Zawsze będziemy się kochali — powiedziała.

— Tak. Zawsze.

Jednakże przed końcem tygodnia pokłócili się piekielnie. Ale to była tylko zabawa, bo im gwałtowniejsza kłótnia, tym czulsze następowało pojednanie. Przez jakiś czas. Potem nie chciało im się nawet kłócić. Gdy nadszedł termin ewentualnego wznowienia kontraktu ślubnego, oboje zrezygnowali. Z biegiem lat, gdy jego sława rosła, Nola czasem pisała do niego przyjacielskie listy. Po powrocie z Beta Hydri IV chciał się z nią zobaczyć. Liczył na jej pomoc. Kto jak kto, ale ona się od niego nie odwróci. Zbyt mocna więź ich kiedyś łączyła.

Nola jednak spędzała wtedy wakacje na planecie Vesta ze swoim siódmym mężem. Dowiedział się o tym od jej piątego męża. On sam był trzecim. Nie wezwał jej. Zrozumiał, że to nie ma sensu.

4

Chirurg powiedział:

— Przykro mi, panie Muller. Nic nie możemy dla pana zrobić. Nie chciałbym wzbudzać w panu fałszywej nadziei. Zbadaliśmy dokładnie pański system nerwowy. Nie potrafimy zlokalizować zmian. Bardzo mi przykro.

5

Miał dziewięć lat, żeby ożywiać swoje wspomnienia. Napełnił nimi kilka sześcianów, czyniąc to głównie w pierwszych latach na Lemnos, gdy jeszcze myślał, że inaczej nie będzie pamiętał przeszłości. Odkrył jednak, że z wiekiem wspomnienia stają się coraz żywsze. Czy też może pomagało mu przeszkolenie. Mógł przywoływać widoki, dźwięki, smaki, zapachy, odtwarzać całe rozmowy. Cytować sobie pełne teksty kilku traktatów, przy których zawieraniu pracował. Potrafił wymienić wszystkich królów Anglii w kolejności chronologicznej od Wiliama I aż do Wiliama VI. Pamiętał imię każdej swojej dziewczyny.

Przyznawał w głębi duszy, że gdyby miał możliwość, wróciłby na Ziemię. Reszta była tylko pozą. To jasne tak samo dla niego, jak dla Neda Rawlinsa. Jego pogarda dla ludzkości jest prawdziwa, co jednak nie znaczy, że on pragnie zostać w odosobnieniu. Czekał niecierpliwie na ponowne odwiedziny chłopca. Czekając wypił kilka czarek trunku, który mu dawało miasto; polował bez opamiętania i ubił więcej zwierząt, niż mógłby ich zjeść nawet przez rok; prowadził zawiłe dialogi z samym sobą: marzył o Ziemi.

6

Rawlins pędził. Zdyszany, zarumieniony wbiegł do Strefy C i zobaczył Mullera, który wyszedł aż tutaj i stał teraz w odległości może stu metrów od bramy.

— Powinieneś wchodzić wolniej — upomniał Muller — nawet do tych stref bezpieczniejszych. Nigdy nie wiadomo, czy…

Rawlins rozciągnął się przy wannie z piaskowca zaciskając ręce na jej wywiniętej krawędzi, łapiąc oddech.

— Daj mi się napić — wykrztusił — tego twojego specjału…

— Dobrze się czujesz?

— Nie.

Muller ruszył do pobliskiej fontanny i napełnił poręczną, płaską butelkę aromatycznym trunkiem. Potem z butelką podszedł do Rawlinsa. Chłopiec nawet nie drgnął. Wydawało się, że wcale nie odczuwa emanacji. Wypił łapczywie, szybko, aż krople lśniącego płynu spływały mu z podbródka na kombinezon. Przymknął oczy.

— Wyglądasz strasznie — zauważył Muller. — Zupełnie jakbyś został przed chwilą zgwałcony.

— Bo zostałem zgwałcony.

— Nie rozumiem.

— Zaczekaj. Niech odsapnę. Biegłem przez całą drogę ze Strefy F.

— To masz szczęście, że żyjesz.

— Chyba.

— Wypijesz jeszcze?

— Nie — Rawlins potrząsnął głową. — Na razie nie.

Muller przyglądał się chłopcu. Zmiana była uderzająca i niepojęta, samo tylko zmęczenie nie mogło być jej powodem. Twarz rozpłomieniona, jak gdyby spuchnięta, zastygła; oczy rozlatane. Upił się? Jest chory? Odurzony jakimś narkotykiem?

Rawlins milczał.

Po długiej chwili, żeby wypełnić próżnię tej ciszy, Muller powiedział:

— Sporo myślałem o naszej ostatniej rozmowie. Doszedłem do wniosku, że zachowywałem się jak cholerny głupiec. Taką nędzną mizantropią cię uraczyłem — przyklęknął i spróbował spojrzeć Rawlinsowi w rozbiegane oczy. — Posłuchaj, Ned, odwołuję to wszystko. Chętnie wrócę na Ziemię i będę się leczył. Choćby leczenie było eksperymentalne, zaryzykuję. Co najwyżej nie uda się, więc…

— Nie ma żadnej możliwości leczenia — oświadczył Rawlins posępnie.

— Nie ma… możliwości wyleczenia…

— Nie ma. Żadnej. To było kłamstwo.

— Tak. Naturalnie.

— Sam powiedziałeś — przypomniał Rawlins. — Nie wierzyłeś w ani jedno moje słowo. Pamiętasz?

— Kłamstwo.

— Nie rozumiałeś, dlaczego o tym mówię, ale powiedziałeś, że to bzdura. Powiedziałeś, że kłamię. Zastanawiałeś się, w jakim celu. Rzeczywiście kłamałem, Dick.

— Kłamałeś.

— Tak.

— A ja już zmieniłem zdanie — rzekł Muller łagodnie. — Byłem gotów wrócić na Ziemię.

— Nie ma najmniejszej bodaj nadziei na wyleczenie cię — powiedział Rawlins.

Wstał powoli i przeczesał palcami długie, złociste włosy. Obciągnął na sobie zmiętoszony kombinezon. Podszedł do fontanny tryskającej trunkiem i napełnił butelkę. Wracając dał ją Mullerowi. Potem sam wypił resztę. Jakieś małe wyraźnie drapieżne stworzenie przebiegło obok nich i przemknęło bramą do Strefy D.

W końcu Muller zapytał:

— Czy zechcesz mi coś wyjaśnić?

— Przede wszystkim nie jesteśmy archeologami.

— Mów dalej.

— Przylecieliśmy tutaj specjalnie po ciebie. To nie był przypadek. Przez cały czas wiedzieliśmy, gdzie jesteś. Tropiono cię, odkąd dziewięć lat temu opuściłeś Ziemię.

— Zastosowałem środki ostrożności.

— Na nic się one nie zdały. Boardman wiedział, że odleciałeś na Lemnos, i kazał cię tropić. Dawał ci spokój, bo nie byłeś mu potrzebny. Ale kiedy zaistniała konieczność, musiał tu przylecieć. Trzymał cię w rezerwie, że tak powiem.

— Charles Boardman przysłał cię po mnie? — zapytał Muller.

— Właśnie dlatego jesteśmy tutaj, tak. To jedyny cel naszej ekspedycji — rzekł Rawlins bezbarwnie. — I wybrali mnie do nawiązania z tobą kontaktu, bo kiedyś znałeś mojego ojca, więc mogłeś mi ewentualnie zaufać. I podobno wyglądam niewinnie. Od początku Boardman kierował mną, mówił, co mam powiedzieć, udzielał wskazówek, nawet radził, jakie popełniać błędy, jak fuszerować, żeby to wszystko wyszło w rezultacie na dobre. Kazał mi na przykład wejść do tej klatki. Myślał, że tym też ciebie zjednam.

— Boardman tu jest? Na Lemnos?

— W Strefie F. Ma tam obóz.

— Charles Boardman?

— On. Właśnie.

Muller miał twarz jak z kamienia. Ale w głowie jego panował zamęt.

— Po co to zrobił? Czego chce ode mnie?

— Przecież wiesz — odpowiedział Rawlins — że we wszechświecie, oprócz nas i Hydranów, jest trzecia inteligentna rasa.

— Wiem. Odkryli ją przed dziesięciu laty. Właśnie dlatego wydelegowano mnie do Hydranów. Miałem załatwić sprawę przymierza obronnego z nimi, zanim tamta pozagalaktyczna rasa się do nas dobierze. Nie załatwiłem. Ale cóż to ma wspólnego z…

— Dużo wiesz o tej rasie spoza galaktyki?

— Bardzo mało — przyznał Muller. — Zasadniczo nic, poza tym, co ci przed chwilą mówiłem. Po raz pierwszy usłyszałem o niej w dniu, kiedy zgodziłem się udać na Beta Hydri IV. Boardman mi powiedział tylko tyle, że w sąsiedniej galaktyce żyją jakieś istoty wybitnie inteligentne… gatunek wyższy… I że one mają napęd galaktyczny i mogą wkrótce nas odwiedzić.

— Teraz wiemy o nich więcej — powiedział Rawlins.

— Przedtem mów, czego Boardman chce ode mnie.

— Wszystko po kolei, dla większej jasności. — Rawlins uśmiechnął się szeroko, jakkolwiek trochę niepewnie. Oparty o kamienną wannę, wyciągnął nogi przed siebie. — Zbyt dużo nie wiemy o tych istotach spoza naszej galaktyki. Wysłaliśmy tam zaledwie jedną rakietę: wystrzeliliśmy ją w podprzestrzeń, aż przeleciała kilka tysięcy… czy może kilka milionów lat świetlnych. Nie wiem dokładnie. W każdym razie to była rakieta z przekaźnikami wizji. Wysłana do jednej ze stref promieniowania rentgenowskiego. Informacja ściśle tajna, ale słyszałem, że to galaktyka Cygnus A albo Scorpius II. Stwierdziliśmy, że jedną z planet tej galaktyki zamieszkuje jakaś wysoce cywilizowana rasa całkowicie obcych nam istot.

— Całkowicie?

— One widzą całe widmo — wyjaśnił Rawlins. — Zasadnicze pole widzenia mają na falach o wysokiej częstotliwości. Widzą w świetle promieni rentgenowskich. Poza tym chyba potrafią widzieć fale radiowe, czy przynajmniej czerpać z nich jakąś informację zmysłami. I odbierają większość długości fal średnich, ale nie bardzo się interesują tym wszystkim, co jest pomiędzy promieniami podczerwonymi i ultrafioletowymi… tym co nazywamy widmem widzialnym.

— Zaczekaj. Zmysły radiowe? Masz pojęcie, jak długie są radiowe fale? Żeby czerpać jakiekolwiek informacje z jednej tylko fali, trzeba mieć oczy czy też receptor, czy co tam to może być, olbrzymich rozmiarów. Jakie są, przypuszczasz, rozmiary tych istot?

— Każda mogłaby na śniadanie zjeść słonia — powiedział Rawlins.

— Inteligentne formy życia nie urastają do takiej wielkości.

— A cóż to znów za pewnik? Ich planeta jest ogromna, gazowa, same morza, żadnej siły przyciągania, o jakiej w ogóle warto byłoby wspominać. One unoszą się, a nie chodzą. Nie znają wymiarów kwadratowych czy sześciennych.

— A więc stada superwielorybów, które osiągnęły kulturę techniczną — powiedział Muller. — Nie wmówisz mi, że…

— Właśnie. Osiągnęły. Powtarzani, że one są bardzo nam obce. Same nie potrafią budować mechanizmów. Ale mają niewolników.

— Aha — rzekł Muller cicho.

— Dopiero zaczynamy to rozumieć i oczywiście do mnie dochodzą zaledwie strzępy tych wiadomości, ściśle tajnych, ale kojarzę je sobie i wiem, że te istoty wykorzystują stworzenia niższych gatunków, czynią z nich jakieś automaty kontrolowane drogą radiową. Wykorzystują wszystko, co tylko ma kończyny i może się poruszać. Zaczęły od pewnych zwierząt na własnej planecie, od małych zwierząt w rodzaju delfinów, może prawie inteligentnych, a potem dalej rozwijały swoją technikę, aż uzyskały napęd kosmiczny. Dostały się na pobliskie planety… planety lądowe… i zawładnęły jakimiś pseudonaczelnymi gatunkami, protoszympansami pewnego rodzaju. Teraz chodzi im o palce. Zastosowanie rąk ma dla nich ogromne znaczenie. W obecnej chwili sfera ich wpływów obejmuje około osiemdziesięciu lat świetlnych i o ile mi wiadomo, rozszerza się w przerażającym tempie.

Muller potrząsnął głową:

— To jeszcze gorsza bzdura niż te twoje opowieści o leczeniu. Słuchaj, szybkość transmisji radiowych jest ograniczona, prawda? Jeżeli te istoty rozciągają kontrolę nad pracami niewolników oddalonych o osiemdziesiąt lat świetlnych, musi przecież osiemdziesiąt lat trwać przekazywanie rozkazów. Każde drgnienie mięśnia, każdy najdrobniejszy ruch…

— One mogą opuszczać swoją planetę — powiedział Rawlins.

— Ale skoro są takie wielkie…

— Każą niewolnikom budować zbiorniki siły przyciągania. Mają też napęd międzygwiezdny. Wszystkimi ich koloniami rządzą nadzorcy, którzy unoszą się w orbicie kilku tysięcy kilometrów w symulowanej atmosferze planety macierzystej. Dla każdej planety wystarcza jeden nadzorca. Przypuszczam, że to są jakieś okresowe dyżury.

Muller przymknął oczy. Oto niepojęte olbrzymie bestie rozprzestrzeniają się w swojej dalekiej galaktyce, podporządkowują sobie wszelkie zwierzęta i tworzą stopniowo niewolnicze społeczeństwa robocze, po czym, jak kosmiczne jakieś wieloryby, orbitują wokół planet prowadząc i kontrolując swoje wspaniałe, nieprawdopodobne przedsiębiorstwa. Same pozostają niezdolne do najmniejszej czynności fizycznej. Prosto z morza potworne masy szklistej, różowej protoplazmy, najeżone perceptorami ogarniającymi oba końce widma. Szepczą do siebie wzajemnie falami promieni rentgenowskich. Wysyłają rozkazy drogą radiową. Nie, pomyślał, nie.

— Hmm… — rzekł ostatecznie. — Ale co z tego? One przecież są w innej galaktyce.

— Już nie. Zaczęły wdzierać się do kilku naszych kolonii. Czy wiesz, co robią, kiedy natrafiają na planetę skolonizowaną przez ludzi? Zostawiają nadzorcę na orbicie i w pełni panują nad kolonistami. Już wiedzą, że ludzie to najlepsi niewolnicy, co wcale nas nie dziwi. W tej chwili mają sześć naszych planet. Zawładnęły już siódmą, ale tam udało się zastrzelić nadzorcę. Teraz nam to uniemożliwiają. Po prostu odpierają nasze pociski, odrzucają je z powrotem.

— Jeżeli to wszystko wymyśliłeś — powiedział Muller — zabiję cię.

— To prawda. Przysięgam.

— Kiedy to się zaczęło?

— W zeszłym roku.

— I co się dzieje? Te istoty w marszu przez naszą galaktykę zamieniają coraz więcej ludzi w żywe trupy?

— Zdaniem Boardmana jest szansa, żeby temu zapobiec.

— Jaka?

Rawlins wyjaśnił:

— One chyba nie zdają sobie sprawy, że my też jesteśmy istotami inteligentnymi. Bo widzisz, nie możemy się z nimi porozumieć. Są nieme, działają na zasadzie jakiegoś systemu telepatycznego. Próbujemy najrozmaitszych sposobów przekazu, bombardujemy je wiadomościami na każdej długości fal, ale nic nie świadczy o tym, że nas odbierają. Boardman uważa, że gdybyśmy zdołali przekonać je, że mamy… no… dusze… może by nas zostawiły w spokoju. Bóg jeden wie, dlaczego on tak myśli. Jest, zdaje się, orzeczenie komputera, że te obce istoty przeprowadzają konsekwentnie jakiś swój plan zgodny z ich ideą: chcą zawładnąć wszystkimi stworzeniami, które uznają za użyteczne, ale to nie odnosi się do gatunków równie inteligentnych jak one. Więc gdybyśmy tylko mogli udowodnić im, że…

— Przecież widzą, że mamy wielkie miasta. Że mamy napęd międzygwiezdny. Czyż to nie jest dowód naszej inteligencji?

— Bobry budują tamy — powiedział Rawlins. A jednak my nie zawieramy traktatów z bobrami. Nie płacimy im odszkodowań, kiedy osuszamy ich tereny. Wiemy, że z jakiejś racji uczucia bobrów się nie liczą.

— Wiemy? Raczej uznaliśmy arbitralnie, że bobry można wyniszczyć. I co znaczy ta cała gadanina o wyjątkowości stworzeń inteligentnych? Poczynając od pierwotniaków i na gatunkach naczelnych kończąc istnieje jedna skala. My jesteśmy mądrzejsi niż szympans, oczywiście, ale czy to stanowi różnicę jakościową? Czy sam fakt, że możemy rejestrować naszą wiedzę, żeby ją wykorzystywać do woli, aż tak bardzo zmienia stan rzeczy?

— Teraz nie będę się wdawał w dyskusje filozoficzne — uciął Rawlins szorstko. — Wyjaśniam ci tylko, jak wygląda sytuacja… i jak dalece to dotyczy ciebie.

— Dobrze. Jak dalece to dotyczy mnie?

— Boardman jest przekonany, że możemy rzeczywiście się pozbyć tych bestii z naszej galaktyki, jeżeli im udowodnimy, że jesteśmy bliżsi ich inteligencji niż wszystkie inne stworzenia w niewoli u nich. Jeżeli jakoś im przekażemy to, że my też doznajemy wzruszeń, mamy potrzeby, ambicje, marzenia.

Muller splunął.

— „Alboż Żyd nie ma oczu?” — zacytował. — „Alboż Żyd nie ma rąk, członków, organów, zmysłów, uczuć, namiętności? (…) Kiedy nas ukłujesz, czy nam krew nie ciecze?”[1]

— Właśnie w ten sposób, owszem.

— Nie bardzo w ten sposób, skoro one nie znają żadnej mowy.

— Nie rozumiesz? — zapytał Rawlins.

— Nie. Ja… tak. Tak, na Boga, rozumiem!

— Jest wśród miliardów ludzi jeden człowiek, który przemawia bez słów. Nadaje swoje najgłębsze uczucia. Swoją duszę. Nie wiemy, na jakiej fali, ale one może będą wiedziały.

— Tak. Tak.

— Toteż Boardman chciał cię prosić, żebyś jeszcze raz zrobił coś dla ludzkości. Żebyś poleciał do tych obcych istot. Żebyś im pozwolił odebrać to, co nadajesz. Żebyś pokazał, że jesteśmy czymś więcej niż zwierzęta.

— Więc po co były te brednie o zabraniu mnie na Ziemię, w celu wyleczenia?

— Sztuczka. Pułapka. Jakoś przecież musieliśmy wyciągnąć cię z labiryntu. Potem byśmy ci powiedzieli, o co chodzi, i poprosili cię o pomoc.

— Przyznając, że wyleczenie w żadnym razie nie jest możliwe? I przypuszczaliście, że ja bym kiwnął palcem w obronie ludzkości?

— Twoja pomoc nie musiałaby być dobrowolna — powiedział Rawlins.

7

Teraz emanowało to wszystko z wielką siłą — nienawiść, udręka, zazdrość, lęk, cierpienie, zawziętość, szyderstwo, odraza, pogarda, rozpacz, zła wola, wściekłość, gwałtowność, wzburzenie, żałość, skrupuły, ból i gniew — cały ten ogień. Rawlins cofnął się jak oparzony. Muller znalazł się na dnie osamotnienia. Sztuczka, sztuczka, wszystko było tylko sztuczką! Jeszcze raz — narzędzie Boardmana! Kipiał cały. Mówił niewiele. Samo wylewało się to z niego wartkim, wezbranym potokiem.

Gdy już się opanował, stojąc pomiędzy dwiema wysuniętymi fasadami budynków, zapytał:

— Więc Boardman rzuciłby mnie na pastwę tych obcych istot nawet wbrew mojej woli?

— Tak. Powiedział, że to sprawa zbyt doniosła, żeby pozostawić ci wolny wybór. Twoja chęć czy brak chęci nie ma tu nic do rzeczy.

Ze śmiertelnym spokojem Muller stwierdził:

— Bierzesz udział w tym spisku. Nie rozumiem tylko, dlaczego mi to wyjawiasz?

— Złożyłem rezygnację.

— Oczywiście.

— Nie, tak jest. Och, brałem w tym udział. Szedłem ręka w rękę z Boardmanem… właśnie, i mówiłem ci same kłamstwa. Ale nie znałem finału… tego, że nie będziesz miał wyboru. Musiałem więc tu przybiec. Nie pozwoliłbym na to. Musiałem powiedzieć ci prawdę.

— Bardzoś uprzejmy. Więc mam teraz alternatywę, co, Ned? Mogę dać się wywlec stąd, żeby znów być kozłem ofiarnym Boardmana… albo mogę zabić się już w tej chwili, wysłać całą ludzkość do diabła.

— Nie mów tak — powiedział Rawlins zdenerwowany.

— Dlaczego? Taki przecież mam wybór. Skoro już z dobroci serca przedstawiłeś mi prawdziwą swoją sytuację, mogę wybrać to, co zechcę. Doręczyłeś mi wyrok śmierci, Ned.

— Nie!

— A jak to nazwać inaczej? Powinienem znowu dać się wykorzystać?

— Mógłbyś… współpracować z Boardmanem — powiedział Rawlins. Oblizał wargi. — Ja wiem, że to się wydaje szaleństwem, ale mógłbyś pokazać mu, jakiego pokroju jesteś człowiekiem. Zapomnieć o swojej zawziętości. Nadstawić drugi policzek. Pamiętać, że Boardman to przecież nie jest cała ludzkość. Są miliardy niewinnych ludzi…

— Boże, wybacz im, albowiem nie wiedzą, co czynią.

— Właśnie!

— Każdy człowiek spośród tych miliardów uciekałby przede mną, gdybym się do niego zbliżył.

— Co z tego! Na to nie ma rady! Ale wszyscy ci ludzie są tacy sami jak ty!

— I ja jestem jednym z nich! Tylko że oni o tym nie myśleli, kiedy mnie odtrącili!

— Nie rozumujesz logicznie.

— Nie, nie rozumuję logicznie. I nie zamierzam. Nawet przyjmując, że gdybym poleciał jako ambasador do tych radiowców i mogłoby to wpłynąć bodaj odrobinę na losy ludzkości… w co zresztą nigdy nie uwierzę… to i tak bardzo mi przyjemnie uchylić się od tego obowiązku. Dziękuję, że mnie ostrzegłeś. Teraz, kiedy już w końcu wiem, o co wam chodzi, znalazłem usprawiedliwienie, którego przez cały czas szukałem. Znam tysiące miejsc, gdzie śmierć czyha, szybka i chyba bezbolesna. Niech więc Charles Boardman przemawia do tych obcych istot sam. Ja…

— Proszę, nie ruszaj się, Dick — powiedział Boardman stając nie dalej niż trzydzieści metrów za Mullerem.

Rozdział dwunasty

1

To wszystko jest niesmaczne, ale też i potrzebne, myślał Boardman, zgoła nie zdumiony tym, że wypadki przyjęły taki obrót. W swojej pierwotnej analizie przewidział dwa wydarzenia o jednakowym prawdopodobieństwie: albo Rawlins zdoła kłamstwem wyciągnąć Mullera z labiryntu, albo Rawlins ostatecznie zbuntuje się i wypali prawdę. Był przygotowany na jedno i na drugie.

Teraz ze Strefy F przyszedł do centrum labiryntu za Rawlinsem, żeby zapanować nad sytuacją, dopóki jeszcze to możliwe. Wiedział, że jedną z prawdopodobnych reakcji Mullera może być samobójstwo. Muller w żadnym razie nie popełniłby samobójstwa z rozpaczy, ale czyż nie zabiłby się z chęci zemsty? Z Boardmanem przyszli Ottavio, Davis, Reynolds i Greenfield. Hosteen i inni czuwali w strefach zewnętrznych. Ludzie Boardmana byli uzbrojeni.

Muller odwrócił się. Wyraz twarzy miał przerażający.

— Przepraszam cię, Dick — powiedział Boardman. — Musieliśmy to zrobić.

— Nie masz wstydu? — zapytał Muller.

— Tam, gdzie chodzi o bezpieczeństwo Ziemi, nie mam.

— Pojąłem to już dawno. Myślałem jednak, Charles, że jesteś ludzki. Nie znałem cię do głębi.

— Wolałbym, żeby nie było takiej konieczności, Dick. Cóż, kiedy innego sposobu nie widzę. Chodź z nami.

— Nie.

— Nie możesz odmówić. Ten chłopiec wyjaśnił ci całą sprawę. Już i tak jesteśmy ci winni więcej, niż możemy spłacić, Dick, ale zechciej zwiększyć kredyt. Proszę cię.

— Nie odlecę z Lemnos. Nie poczuwam się do żadnych obowiązków wobec ludzkości. Nie wykonam waszego zadania.

— Dick…

Muller powiedział:

— O pięćdziesiąt metrów na północ od miejsca, gdzie stoję, jest jama pełna ognia. Pójdę tam, zstąpię do niej. I za dziesięć sekund nie będzie już żadnego Richarda Mullera. Ten nieszczęśliwy wypadek przekreśli tamten, a Ziemi przez to nie będzie powodziło się gorzej niż wtedy, gdy jeszcze nie nabyłem moich szczególnych zdolności. Z jakiej racji miałbym pozwolić, żebyś teraz je wykorzystał?

— Jeżeli chcesz się zabić — powiedział Boardman — może byś odłożył to na parę miesięcy?

— Nie, bo ani mi się śni wam służyć.

— To dziecinne. Ostatni grzech, o który bym posądzał ciebie.

— Dziecinne z mojej strony było marzenie o gwiazdach — rzekł Muller. — Jestem po prostu konsekwentny. Dla mnie, Charles, te obce istoty mogą zjeść cię żywcem. Nie chciałbyś zostać niewolnikiem, prawda? Coś tam w twojej czaszce będzie żyć nadal i będziesz wrzeszczał, błagał o uwolnienie, ale radio nie przestanie ci dyktować, jak masz podnieść rękę, jak masz poruszyć nogą. Żałuję, że tego nie dożyję i nie zobaczę. Ale pomimo to idę teraz do tej jamy ognistej. Życzysz mi szczęśliwej podróży? Zbliż się, pozwól, że dotknę twojego ramienia. Zanim odejdę, przyjmij porządną dawkę mojej duszy. Pierwszą i ostatnią. I przestanę ci dokuczać. — Muller trząsł się. Twarz mu lśniła od potu. Górna warga drgała.

Boardman zaproponował:

— Przynajmniej chodź ze mną do Strefy F. Usiądziemy tam spokojnie i omówimy wszystko nad koniakiem.

— Usiądziemy przy sobie? — Muller parsknął śmiechem. — Przecież byś zwymiotował. Nie zniósłbyś tego.

— Chcę z tobą porozmawiać.

— Ale ja nie chcę porozmawiać z tobą — oświadczył Muller kategorycznie.

Zrobił jeden chwiejny krok w kierunku północno-zachodnim. Jego wielka, silna postać wydawała się teraz skurczona i zwiędła, jak gdyby mięśnie na próżno sprężyły się w wiotczejącym pancerzu. Ale zrobił następny krok. Boardman patrzył. Ottavio i Davis stali z lewej jego strony: Reynolds i Greenfield z prawej, pomiędzy Mullerem i jamą ognia. Rawlins, zapomniany, stał sam naprzeciwko tej grupy.

Boardman poczuł pulsowanie w krtani, coś poruszało się i napinało, łaskotało go w lędźwiach. Był ogromnie znużony i jednocześnie odczuwał szalone upojenie, jak nigdy od czasów młodości. Pozwolił Mullerowi zrobić trzeci krok ku zagładzie. A potem niedbale pstryknął dwoma palcami.

Greenfield i Reynolds rzucili się na Mullera.

Skoczyli niczym koty i złapali Mullera za łokcie. Natychmiast twarze im obu zszarzały pod wpływem emanacji. Muller sapiąc szamotał się i wyrywał. Ale już Davis i Ottavio też go pochwycili. Teraz, o zmierzchu, wszyscy razem wyglądali jak grupa Laokoona — Muller, najwyższy z nich, na pół tylko widoczny, pochylony w tych rozpaczliwych zapasach. Łatwiej by poszło, gdybyśmy użyli pocisku oszałamiającego, pomyślał Boardman. Ale to w stosunku do ludzi bywa ryzykowne. Nie mamy tutaj defibrylatora. Jeszcze chwila i powalili Mullera na kolana.

— Rozbroić go — polecił Boardman.

Ottavio i Davis przytrzymywali Mullera. Reynolds i Greenfield przeszukali mu kieszenie. Greenfield w jednej z nich znalazł zabójczą małą kulę z okienkiem.

— Chyba nic więcej nie miał przy sobie — rzekł.

— Sprawdźcie dokładnie.

Sprawdzili. Muller tymczasem z twarzą zastygłą, z oczami kamiennymi pozostawał nieruchomy. Jak człowiek klęczący przed pniem kata. W końcu Greenfield znowu podniósł wzrok.

— Nic — zameldował.

Muller odezwał się:

— W jednym z górnych zębów trzonowych z lewej strony mam porcję karnifaginy. Policzę do dziesięciu, rozgryzę i rozpuszczę się tu przed wami.

Greenfield od tyłu sięgnął do szczęki Mullera.

— Daj mu spokój — powiedział Boardman. — On żartuje.

— Ale skąd możemy wiedzieć… — zaczął Greenfield.

— Zostawcie go. Odejdźcie — Boardman wskazał ręką. — Stańcie tam w odległości pięciu metrów od niego. Nie podchodźcie, jeżeli nie będzie się ruszał.

Odeszli, najwyraźniej zadowoleni, że mogą wycofać się z zasięgu pełnego promieniowania Mullera. Boardman, oddalony od niego o piętnaście metrów, czuł tylko nikłe ukłucia bólu. Nie podszedł bliżej.

— Możesz teraz wstać — powiedział. — Tylko proszę cię, żadnych ruchów poza tym. Naprawdę bardzo mi przykro, Dick.

Muller podniósł się. Twarz miał sczerniałą z nienawiści. Ale milczał i stał jak skamieniały.

— Jeżeli będziemy musieli — mówił Boardman — przypaszemy cię do kolebki z piany i przeniesiemy z labiryntu na statek. I pozostaniesz w tej kolebce. Będziesz w niej, kiedy spotkasz te obce istoty. Całkowicie bezradny. Za nic nie chciałbym ci tego zrobić, Dick. Alternatywą jest twoja chęć współpracy. Chodź z nami dobrowolnie. Zrób to, o co cię prosimy. Pomóż nam już po raz ostatni.

— Oby ci wnętrzności zardzewiały — powiedział Muller prawie obojętnie. — Obyś żył tysiąc lat toczony przez robaki. Obyś dusił się własnym zadowoleniem z siebie i nigdy nie umarł.

— Pomóż nam. Z własnej i nieprzymuszonej woli.

— Wsadźcie mnie w kolebkę, Charles. Inaczej zabiję się przy pierwszej okazji.

— Jakimż łotrem muszę się wydawać! — rzekł Boardman. — Ale ja nie chcę zabrać cię stąd w ten sposób. Chodź z nami dobrowolnie, Dick.

Muller w odpowiedzi warknął nieomal. Boardman westchnął. To było westchnienie zakłopotania. Odwrócił głowę do Ottavia.

— Kolebka z piany — powiedział.

Rawlins, który stał jak w transie, nagle zaczął działać. Ruszył przed siebie, wyciągnął Reynoldsowi pistolet z futerału, podbiegł do Mullera i wetknął mu broń w rękę.

— Masz — powiedział ochryple. — Teraz jesteś panem sytuacji!

2

Muller przyjrzał się tej broni, jak gdyby nigdy dotąd takiej nie widział, ale jego zdumienie trwało tylko ułamek sekundy. Wprawnym ruchem ujął kolbę i położył palec na guziku spustu. To była broń dobrze znanego mu typu, chociaż w wyniku wprowadzonych ulepszeń nieco zmieniona. Szybką migotliwą salwą mógłby zabić ich wszystkich. Czy też siebie. Cofnął się tak, żeby nie mogli dopaść go z tyłu. Kijem umocowanym przy napiętku buta zbadał ścianę i gdy stwierdził, że jest pewna, oparł się o nią plecami. Potem zatoczył pistoletem prawie koło ogarniając wszystkich.

— Stańcie rzędem — powiedział. — Jak jest was sześciu. W metrowych odstępach i trzymajcie ręce tak, żebym wciąż mógł je widzieć.

Ubawiło go ponure spojrzenie, jakie Boardman rzucił Nedowi Rawlinsowi. Chłopiec był oszołomiony, spłoszony, zmieszany, jakby raptownie wyrwano go ze snu. Czekając cierpliwie, aż tych sześciu zgodnie z poleceniem stanie w szyku, Muller zdumiewał się własnym spokojem.

— Minę masz żałosną, Charles — zauważył. — Ile ty masz lat teraz? Osiemdziesiąt? Chciałbyś żyć jeszcze z siedemdziesiąt, osiemdziesiąt, dziewięćdziesiąt, domyślam się. Całą karierę sobie zaplanowałeś, a ten plan chyba nie przewiduje końca na Lemnos. Spokojnie, Charles. I wyprostuj się. Nie wzbudzisz we mnie litości robiąc z siebie zgrzybiałego staruszka. Znam te numery, jesteś w pełni sił tak jak ja, chociaż niby to mięśnie ci wiotczeją. Nawet zdrowszy ode mnie. Wyprostuj się, Charles.

Boardman powiedział ochryple:

— Dick, jeżeli to cię ma uspokoić, zabij mnie. A potem idź na statek i zrób wszystko, czego od ciebie chcemy. Beze mnie świat się nie zawali.

— Mówisz poważnie?

— Tak.

— Chyba rzeczywiście — powiedział Muller ze zdumieniem. — Ty przebiegły, stary draniu, proponujesz handel wymienny! Twoje życie za moją współpracę! Ale to żadna wymiana. Ja nie lubię zabijać. Nie znajdę ukojenia w tym, że cię zniszczę. Klątwa i tak będzie wisiała nade mną.

— Nie cofam swojej propozycji.

— Odrzucam ją — powiedział Muller. — Jeżeli zabiję ciebie, to nie na mocy zawartej z tobą transakcji. Bardziej jednak prawdopodobne, że sam się zabiję. Wiesz, jestem w gruncie rzeczy przyzwoitym człowiekiem. Owszem, trochę niezrównoważonym, czego nikt nie może mieć mi za złe. Ale przyzwoitym. Raczej strzelę z tego pistoletu do siebie niż do ciebie. To przecież ja cierpię. Mogę skończyć z cierpieniem.

— Mogłeś był skończyć z cierpieniem w każdej chwili w ciągu ubiegłych dziewięciu lat — zauważył Boardman. — A jednak żyłeś. Wysilałeś całą swoją pomysłowość, żeby w tej mordowni pozostać przy życiu.

— Owszem, tak. Ale to było co innego! Jakieś abstrakcyjne wyzwanie: człowiek przeciwko labiryntowi. Próba sił. Sprytu. Natomiast teraz, jeżeli się zabiję, pokrzyżuję ci plany. Wystawię ludzkość do wiatru. Jestem niezbędny, mówisz? Jakiż więc lepszy sposób odpłacenia się ludzkości za mój ból?

— Ubolewaliśmy nad tym, że cierpisz — powiedział Boardman.

— Niewątpliwie gorzko płakaliście nade mną. Ale nie zrobiliście nic więcej. Daliście mi odejść ukradkiem, schorzałemu, zepsutemu, nieczystemu. Teraz nadchodzi uwolnienie. To doprawdy nie samobójstwo, tylko zemsta.

Muller uśmiechnął się. Nastawił pistolet na najcieńszy promień i przytknął sobie wylot lufy do piersi. Tylko nacisnąć spust. Obrzucił wzrokiem ich twarze. Czterej żołnierze nie wyglądali na przejętych. Rawlins trwał chyba jeszcze w stanie szoku. Tylko Boardman był wyraźnie przerażony i niespokojny.

— Mógłbym najpierw zabić ciebie, Charles. Żeby dać nauczkę naszemu młodemu przyjacielowi… Karą za oszustwo jest śmierć. Ale nie. To by wszystko popsuło. Ty musisz żyć, Charles. Wrócić na Ziemię i przyznać, że ten niezbędny człowiek jednak wymknął ci się z rąk. Cóż za plama na twojej karierze! Niepowodzenie twojej najważniejszej misji! Właśnie. Taka jest moja wola. Padnę tu martwy, a ty zbieraj to, co ze mnie zostanie. I Muller przesunął palec na spust pistoletu.

— Teraz — powiedział. — Raz, dwa.

— Nie! — wrzasnął Boardman. — Na miłość…

— Ludzkości — dokończył Muller. Roześmiał się i nie strzelił. Rozluźnił palce na broni. Pogardliwie rzucił ją w stronę Boardmana. Pistolet upadł prawie u samych stóp starego.

— Kolebka! — krzyknął Boardman. — Prędzej!

— Nie fatygujcie się — powiedział Muller. — Pójdę z wami.

3

Rawlins potrzebował sporo czasu, żeby to zrozumieć. Najpierw musieli wydostać się z labiryntu, co nastręczało duże trudności. Nawet dla Mullera, ich przewodnika, to było ciężkie zadanie. Tak jak przypuszczali, pułapki, gdy szli w głąb labiryntu, przedstawiały inne niebezpieczeństwa niż teraz, gdy wychodzili. Muller ostrożnie przeprowadził ich przez Strefę E; dalej, w Strefie F, radzili sobie już nieźle. Po zwinięciu tam obozu ruszyli do Strefy G. Rawlinsa wciąż dręczyła obawa, że Muller spróbuje ni stąd, ni zowąd rzucić się w jakieś zabójcze sidła. Ale Muller najwyraźniej chciał wyjść zdrów i cały, nie inaczej niż wszyscy inni. Boardman, rzecz dziwna, chyba to wiedział. Chociaż nie spuszczał Mullera z oka, pozostawiał mu pełną swobodę, Rawlins czując, że jest w niełasce, trzymał się z daleka od towarzyszy, prawie nie rozmawiających ze sobą w czasie wymarszu z labiryntu. Był pewny, że jego kariera już skończona. Naraził życie ludzi, sukces misji. A przecież, myślał, warto było tak postąpić. Przychodzi chwila, kiedy człowiek musi sprzeciwić się temu, co uważa za niesłuszne.

Nad tą naturalną satysfakcją moralną przeważało jednak uczucie, że postąpił naiwnie, romantycznie, głupio. Nie mógłby spojrzeć Boardmanowi w oczy. Niejednokrotnie zastanawiał się, czy nie lepiej ponieść śmierć w którejś z zabójczych pułapek w strefach zewnętrznych; ale to także, zadecydował ostatecznie, byłoby naiwne, romantyczne i głupie.

Patrzył, jak Muller wysoki, dumny, spokojny, teraz już wolny od wątpliwości, kroczy zamaszyście na przedzie. I głowił się raz po raz, dlaczego Muller oddał pistolet.

Boardman w końcu go oświecił, gdy rozbili obóz przy jednym z niezbyt bezpiecznych placyków na zewnętrznym skraju Strefy G.

— Spójrz na mnie — powiedział Boardman. — Co ci jest? Nie możesz patrzeć mi prosto w oczy?

— Nie baw się mną, Charles. Zrób to już.

— Co mam zrobić?

— Zwymyślaj mnie. Wydaj wyrok.

— Wszystko w porządku, Ned. Pomogłeś nam osiągnąć cel. Czemuż więc miałbym się na ciebie gniewać?

— Ale pistolet… ja mu dałem pistolet…

— Znów zapominasz, że cel uświęca środki. On wraca z nami. Zrobi wszystko, czego chcemy od niego. To się liczy.

Rawlins wyjąkał:

— A gdyby strzelił do siebie… albo do nas?

— Nie strzeliłby.

— Teraz możesz to mówić. Ale w pierwszej chwili, kiedy on trzymał ten pistolet…

— Nie — rzekł Boardman. — Mówiłem ci wcześniej: odwołamy się do honoru, którego poczucie trzeba w nim wskrzesić. Tyś właśnie tego dokonał. Słuchaj, ja jestem brutalnym agentem brutalnego i amoralnego społeczeństwa, zgadza się? Żywym potwierdzeniem najgorszych opinii Mullera o ludzkości. Czy Muller chciałby pomóc stadu wilków? A ty jesteś młody i niewinny, pełen marzeń i nadziei. Żywe dla niego przypomnienie ludzkości, której on służył, zanim zaczął go zżerać cynizm. Na swój nieporadny sposób usiłujesz postępować moralnie w świecie, gdzie nie ma ani moralności, ani żadnych szlachetnych dążeń. Reprezentujesz współczucie, miłość bliźnich, szlachetne zrywy w imię tego, co słuszne. Pokazujesz Mullerowi, że ludzkość jeszcze nie jest beznadziejna. Rozumiesz? Na przekór mnie dajesz mu broń do ręki, żeby to on zapanował nad sytuacją. Mógł przecież zrobić rzecz oczywistą: spalić nas. Mógł zrobić rzecz mniej oczywistą: spalić się sam. Ale też mógł dorównać tobie, mógł swoim gestem uwieńczyć twój gest, zdobyć się na akt samozaparcia, wyrazić zbudzone w sobie poczucie przewagi moralnej. Zrobił tak. Ty byłeś narzędziem, za pomocą którego pozyskaliśmy go.

— Jakoś brzydko to wygląda w tym twoim ujęciu, Charles. Jak gdybyś nawet to zaplanował… sprowokowanie mnie, żebym mu dał ten pistolet. Wiedziałeś, że…

Boardman uśmiechnął się.

— Wiedziałeś? — powtórzył Rawlins gwałtownie. — Nie. Nie mogłeś zaplanować takiego obrotu sprawy. Tylko teraz po fakcie starasz się przypisać zasługę sobie… Ale ja widziałem cię w chwili, kiedy rzuciłem mu pistolet. Miałeś na twarzy gniew i lęk. Wcale nie byłeś pewny, co on zrobi. Dopiero kiedy wszystko skończyło się pomyślnie, możesz twierdzić, że to poszło zgodnie z twoim planem. Przejrzałem cię. Czytam w tobie jak w otwartej księdze, Charles.

— Przyjemnie być otwartą księgą — rzekł Boardman wesoło.

4

Labiryntowi chyba nie zależało na tym, żeby ich zatrzymać. Zdążając do wyjścia nadal zachowywali wielką ostrożność, ale już niewiele napotkali pułapek i nie było żadnych poważnych niebezpieczeństw. Szybko doszli do statku.

Dali Mullerowi kabinę na dziobie, oddaloną od kwater załogi. Muller uznał, że ta konieczność wynikła z jego stanu, i nie przejawiał ani trochę urazy. Był zamknięty w sobie, przyciszony, opanowany. Chwilami uśmiechał się ironicznie i często miewał w oczach wyraz pogardy. Chętnie jednak słuchał wszystkich poleceń. Okazał już swoją wyższość i teraz się poddawał.

Załoga statku pod dowództwem Hosteena czyniła przygotowania do odlotu. Do Mullera, który pozostawał w kabinie, Boardman przyszedł tym razem sam i bez broni. Jego też było stać na szlachetne gesty.

Usiedli naprzeciw siebie przy niskim stole. Muller czekał w milczeniu, z twarzą niewzruszoną. Po długiej chwili Boardman powiedział:

— Jestem ci wdzięczny, Dick.

— Oszczędź tego nam obu.

— Możesz mną gardzić. Ale ja wypełniam swoją powinność. Tak samo ten chłopiec. Tak samo ty wypełnisz swoją powinność wkrótce. Nie udało ci się zapomnieć, że ostatecznie jesteś człowiekiem z Ziemi.

— Żałuję, że mi się nie udało.

— Tak nie mów, Dick. Wciąż te puste słowa, niepotrzebna zawziętość. Obaj jesteśmy za starzy na to. Wszechświat grozi niebezpieczeństwem. Dokładamy wszelkich starań, żeby się uchronić. Wszystko inne nie ma znaczenia.

Siedział zupełnie blisko Mullera. Odczuwał emanację, ale nie pozwalał sobie ruszyć się z miejsca. Fala rozpaczy bijąca w niego sprawiła, że przygniatało go brzemię starości, jak gdyby miał tysiąc lat. Rozkład ciała, kruszenie się duszy, zagłada galaktyki w ogniu… nadejście zimy… pustka… popioły…

— Kiedy przylecimy na Ziemię — oznajmił rzeczowo — zostaniesz przeszkolony. Dowiesz się o tych radiowych istotach tyle, ile my wiemy, co jednak nie znaczy, że to jest dużo. Potem będziesz zdany już tylko na siebie… Ale z pewnością zrozumiesz, Dick, że miliardy ludzi Ziemi sercem i duszą modlą się o pomyślność twojej misji.

— I kto tu mówi puste słowa? — zapytał Muller.

— Czy jest ktoś, kogo chciałbyś zobaczyć w porcie zaraz po wylądowaniu?

— Nie.

— Mogę przecież nadać wiadomość. Są osoby, Dick, które nigdy nie przestały cię kochać. Będą tam czekały, jeżeli je zawiadomię.

Muller rzekł powoli:

— Widzę w twoich oczach zdenerwowanie, Charles. Czujesz emanację i to cię rozstraja. Czujesz ją we wnętrznościach. W głowie, w klatce piersiowej. Twarz ci szarzeje. Policzki obwisają. Choćby cię to miało zabić, będziesz tu siedział, bo taki już jest twój styl. Ale to dla ciebie piekło. Jeżeli jakaś osoba na Ziemi nie przestała mnie kochać, Charles, mogę zrobić dla niej przynajmniej tyle, że oszczędzę jej tego piekła. Nie chcę spotkać, nie chcę widzieć nikogo. Nie chcę z nikim rozmawiać.

— Jak sobie życzysz — powiedział Boardman. Krople potu zwisały mu z krzaczastych brwi i spadały na policzki. — Może zmienisz zdanie, kiedy będziesz już blisko Ziemi.

— Nigdy nie będę blisko Ziemi — powiedział Muller.

Rozdział trzynasty

1

Przez trzy tygodnie studiował wszystko, co było wiadomo o nieznanych olbrzymich istotach spoza galaktyki. Uparł się i nawet nie stąpnął na Ziemię w tym okresie ani też informacji o jego powrocie z Lemnos nie podano do wiadomości publicznej. Dostał kwaterę w jednym z bunkrów na Lunie i mieszkał tam spokojnie pod Copernicusem, chodząc jak robot po szarych, stalowych korytarzach w blasku płonących pochodni. Pokazywano mu sześciany wizji. Prezentowano materiał informacyjny wszelkimi metodami sensorycznymi. Słuchał. Chłonął. Mówił niewiele.

Ludzie unikali styczności z nim, tak samo jak w czasie lotu z Lemnos. Nieraz całymi dniami nikogo nie widział. Gdy go odwiedzano, trzymano się w odległości co najmniej dziesięciu metrów od niego.

Nie miał nic przeciwko temu.

Wyjątek stanowił Boardman, który odwiedzając go trzy razy na tydzień zawsze podchodził za blisko. Wydawało mu się to tanim efekciarstwem ze strony Boardmana. Ten stary swoim dobrowolnym i zgoła zbytecznym narażeniem się na bolesne doznania chce chyba okazać skruchę.

— Wolałbym, Charles, żebyś się trzymał jak najdalej — rzekł szorstko na początku piątej wizyty Boardmana. — Możemy rozmawiać za pomocą telewizji. Mógłbyś zostać przy drzwiach.

— Nie szkodzi mi bliski kontakt.

— Ale mnie szkodzi. Czy nie przyszło ci nigdy na myśl, że nabrałem takiego wstrętu do ludzkości, jakiego ludzkość nabrała do mnie? Odór twojego otyłego cielska, Charles, wprost mnie dobija. Mierzisz mnie nie tylko ty, wszyscy inni także. Obrzydlistwo. Ohyda. Nawet wasze miny, wasze twarze. Ta porowata cera. To głupie rozdziawianie ust. Te uszy. Przyjrzyj się kiedyś uważniej ludzkiemu uchu, Charles. Widziałeś coś szkaradniejszego niż ta różowa pofałdowana miseczka? Wszyscy napawacie mnie wstrętem.

— Przykro mi, że tak to odczuwasz — powiedział Boardman.

Szkolenie trwało i trwało. Muller już po pierwszym tygodniu był gotów do akcji, ale nie — musieli najpierw uraczyć go całym materiałem informacyjnym, jakim rozporządzali. Przyswajał sobie dane kipiąc niecierpliwością. Coś z jego dawnej jaźni pozostało w nim na tyle silne, że ta misja go urzekała. Znowu stanął wobec wyzwania, które warto było przyjąć. Chciał polecieć do groźnych nieznanych istot, chciał służyć Ziemi jak przedtem. Chciał wypełnić jak najlepiej swoją powinność.

W końcu dowiedział się, że może wyruszyć.

Z Luny zabrali go statkiem o napędzie jonowym do pewnego punktu na zewnątrz orbity Marsa, gdzie już czekał statek o napędzie podprzestrzennym odpowiednio zaprogramowany, mający zrzucić go na skraj galaktyki. Tym drugim statkiem poleciał już sam. Nie musiał się przejmować, czy i jak dalece jego obecność przygnębia załogę. Uwzględniono to planując jego podróż, ale najważniejszym z powodów, dla których puszczono go samego, był fakt, że uznano tę misję za prawie samobójczą; a skoro statki mogą odbywać loty bez załogi, po cóż miałby narażać życie ktokolwiek poza Mullerem — ochotnikiem. Zresztą on oświadczył, że nie chce mieć żadnych towarzyszy.

Nie widział się z Boardmanem w ciągu ostatnich pięciu dni przed odlotem, nie widział się też z Nedem Rawlinsem, i to ani razu od czasu powrotu z Lemnos. Boardmana mu nie brakowało, nieraz jednak żałował, że nie może bodaj godziny spędzić z Rawlinsem. Ten chłopiec tak dobrze się zapowiada, myślał. Jeszcze naiwny i w głowie ma zamęt, ale są w nim zalążki człowieczeństwa.

Z kabiny małego statku patrzył, jak technicy, nieważcy w przestrzeni, odłączają linę transferową i jak wracają na duży statek. Po chwili usłyszał od Boardmana ostatnią wiadomość: ową specjalność Boardmanowską, budujące przemówienie: leć i dokonaj swego w imię dobra ludzkości i tak dalej, i tak dalej. Podziękował Boardmanowi uprzejmie za te słowa otuchy.

Łączność odcięto.

Wkrótce potem Muller znalazł się w podprzestrzeni.

2

Owe nieznane istoty zawładnęły trzema systemami słonecznymi na skrajach galaktyki, przy czym w każdym z tych systemów były dwie planety skolonizowane przez Ziemię. Statek Mullera leciał prosto ku zielonozłocistej gwieździe, której planety stanowiły kolonie Ziemi zaledwie od czterdziestu lat. Piąta planeta tego systemu, sucha jak żelazo, należała do kolonistów z Azji środkowej usiłujących wprowadzić różne kultury pasterskie, zasady życia plemion koczowniczych. Szóstą planetę, o klimacie i topografii bardziej podobnych do klimatu i topografii ziemskich, zajmowały grupy reprezentujące kilka towarzystw kolonizacyjnych, każda na własnym kontynencie. Stosunki pomiędzy tymi koloniami, często skomplikowane i drażliwej natury, przestały mieć znaczenie, ponieważ od dwunastu miesięcy nad obiema planetami sprawowali pełną władzę nadzorcy spoza galaktyki.

Muller wynurzył się z podprzestrzeni w odległości dwudziestu sekund świetlnych od szóstej planety. Statek automatycznie wszedł na orbitę obserwacyjną i urządzenia badawcze zaczęły pracować. Ekrany pokazywały obraz powierzchni planety, na który nałożona przezroczysta mapa kolonii pozwalała porównywać obecny stan rzeczy z dawnym, istniejącym przed wtargnięciem owych nieznanych istot. Obrazy te w powiększeniu były dosyć ciekawe. Pierwotne osady kolonistów zaznaczały się na ekranie barwą fioletową, a świeża ich rozbudowa barwą czerwoną. Muller zauważył, że wokół każdej osady, niezależnie od jej pierwotnego planu, rozciąga się szeroko sieć ulic i bulwarów o liniach kanciastych, a przecież poszarpanych. Instynktownie rozpoznał w tym geometrię obcą ludziom. Przypomniał sobie labirynt: chociaż te układy nie były wcale podobne do układów labiryntu, tak samo charakteryzowała je dziwna asymetria. Odrzucił przypuszczenie, że labirynt na Lemnos został swego czasu zbudowany też pod kierunkiem istot radiowych. To, na co patrzył, kojarzyło mu się z labiryntem tylko ze względu na swoją odmienność. Obce nam istoty budują w różne obce nam sposoby.

Ponad szóstą planetą na wysokości siedmiu tysięcy kilometrów orbitowała jakaś połyskliwa kapsuła o średnicy spodu nieco dłuższej niż średnica wierzchu, wielka jak międzygwiezdny transportowiec. Taką samą kapsułę Muller zobaczył na orbicie ponad piątą planetą. Wiedział, że to nadzorca.

Nie mógł nawiązać łączności z żadną z tych kapsuł ani z planetami poniżej. Wszystkie kanały były zablokowane. Przekręcał poszczególne tarcze raz po raz przez godzinę z górą, ignorując gniewne reakcje mózgu statku, wciąż powtarzającego, żeby zrezygnował z tego pomysłu. Wreszcie jednak ustąpił.

Poleciał w stronę kapsuły, która orbitowała bliżej. Ku swemu zdumieniu nadal panował nad statkiem. Pociski, gdy kierowano je na taką kapsułę, owe istoty zatrzymywały, a on teraz prowadził tam statek bez przeszkód. Dobry znak? Zastanawiał się. Czy może mnie obserwują, może jakoś potrafią poznać, że to nie jest broń nieprzyjacielska? Albo po prostu mnie lekceważą?

W odległości tysiąca kilometrów zrównał szybkość z tym obcym satelitą i wleciał na orbitę parkingową wokół niego. Wszedł do kapsuły lądowania. W kapsule ześliznął się w ciemność.

3

Znalazł się w obcej mocy. To nie ulegało wątpliwości. Kapsuła lądowania została zaprogramowana na taką orbitę, żeby we właściwym czasie przelecieć obok satelity, ale szybko odkrył, że zbacza z tego kursu. Odchylenia nigdy nie bywają przypadkowe. Kapsuła lądowania nabierała prędkości nie przewidzianej programem, a więc coś ją uchwyciło i ciągnęło. Akceptował to. Lodowato spokojny, nie liczył na nic i przygotowywał się na wszystko. Prędkość zmalała. Zobaczył z bliska połyskliwy ogrom obcego satelity.

Metal dotknął metalu, nastąpiło złączenie.

W metalowej powłoce satelity rozsunęła się jakaś brama.

Kapsuła Mullera wleciała do środka.

Zatrzymała się na podium wielkiej, przypominającej pieczarę hali — wysokiej, szerokiej i długiej na setki metrów. Muller, w kombinezonie kosmicznym, wysiadł. Uaktywnił podkładki grawitacyjne, bo jak przewidywał, siła przyciągania była tu prawie żadna. W mroku zobaczył nikłą purpurową łunę. Cisza panowała grobowa, tyle że coś z daleka buczało, jak gdyby rozporami i wspornikami satelity wstrząsało potwornie wzmocnione westchnienie. Pomimo działania podkładek grawitacyjnych kręciło mu się w głowie, podłoga pod nim falowała. Doznał wrażenia, że otacza go roztętnione morze: ogromne fale biją o poszarpane brzegi, masa wody w swym kulistym, głębokim łożysku kłębi się i szumi. Świat dygocze pod tym ciężarem. Poczuł, jak chłód przenika przez jego ciepły kombinezon. Ciągnęła go jakaś nieodparta moc. Szedł chwiejnie, a przecież z ulgą i zdumieniem stwierdzał, że nogi są mu posłuszne, chociaż niezupełnie potrafił nad nimi panować. Bliskość czegoś ogromnego, czegoś falującego, drgającego, wzdychającego była wciąż wyczuwalna.

Szedł, pogrążony w mroku nocy, bulwarem. Natknął się na niską balustradę — ciemnoczerwoną linię wśród smolistych mroków — przycisnął do niej nogę i dalej już wzdłuż niej posuwał się naprzód. W pewnym miejscu pośliznął się i gdy uderzył łokciem o balustradę, cała ta konstrukcja rozbrzmiała szczęknięciem metalu. Powróciły do niego przytłumione echa. Jak przez labirynt, szedł dalej korytarzami i przez amfilady komór; tu i ówdzie wchodził na most przerzucony nad ciemną przepaścią, schodził z pochyłych skarp do wysokich sal, których stropy były tylko mgliście widoczne. Nie lękając się niczego, kroczył tak ze ślepą pewnością siebie. Orientacji prawie nie miał. Nie wiedział, jak wygląda układ tego satelity. Nie domyślał się nawet, czemu służą wewnętrzne przegrody. Z owej bliskości ukrytego olbrzyma płynęły bezszelestne fale, napór coraz silniejszy. Trząsł się pod tym naporem. Aż dotarł na jakąś centralną galerię i gdy spojrzał w dół, zobaczył w mdłej, niebieskiej poświacie malejące niezliczone poziomy i głęboko pod jego balkonem wielki jakiś basen, a w basenie coś ogromnego, roziskrzonego.

— Oto jestem — powiedział — Richard Muller. Człowiek z Ziemi.

Zacisnął ręce na balustradzie i patrzył tam, przygotowany na wszystko. Czy ta wielka bestia poruszy się, przesunie? Chrząknie? Odezwie się językiem, który on rozumie? Nie słyszał nic. Ale odczuwał wiele: z wolna, stopniowo uświadomił sobie jakiś kontakt, połączenie się, wtapianie.

Poczuł, jak dusza wycieka z niego porami skóry. To było bezlitosne, a jednak wolał się nie opierać; ulegał chętnie, nie szczędził siebie. Potworne stworzenie w dole wytaczało z niego jaźń, jak gdyby chłonęło prosto z odkręconych kranów jego energię — nienasycone.

— No, proszę — powiedział i echa jego głosu rozbrzmiały wokoło, odbijając się, dzwoniąc. — Pij! Smakuje ci? Gorzki to napój, prawda? Pij! Pij!

Kolana się pod nim ugięły i opadł na balustradę, przycisnął czoło do zimnej krawędzi. Źródło jego emanacji wysychało.

Ale oddawał teraz swoje ja radośnie. Połyskliwymi kropelkami wszystko wypływało: jego pierwsza miłość i pierwsze rozczarowanie, deszcz kwietniowy, gorączka i ból. Pycha i nadzieja, ciepło i zimno, pot i zgorzknienie. Zapach spoconego ciała, dotknięcie gładkiej, jędrnej skóry, grzmot muzyki, muzyka grzmotu, jedwabistość włosów wplątanych w jego palce, krechy narysowane na gąbczastym gruncie. Parskające ogiery, srebrne ławice maleńkich rybek, wieże Drugiego Chicago, burdele Podziemi Nowego Orleanu. Śnieg. Mleko. Wino. Głód. Ogień. Cierpienie. Sen. Smutek. Jabłka. Świt. Łzy. Fugi Bacha. Skwierczenie tłuszczu na patelni. Śmiech starych mężczyzn. Słońce już prawie za horyzontem. Księżyc nad morzem. Blaski innych gwiazd, opary paliwa rakiety, kwiaty letnie na zboczu lodowca. Ojciec. Matka. Jezus. Przedpołudnia. Rzewność. Radość. Wydawał z siebie to i znacznie więcej i czekał na jakąś odpowiedź. Daremnie. A gdy już nic w nim nie pozostało, zwisł na balustradzie twarzą w dół, wypompowany, pusty, wpatrzony ślepo w tę otchłań.

4

Odleciał, gdy tylko odzyskał jako tako siły. Brama satelity rozsunęła się, żeby wypuścić jego kapsułę, od razu skierowaną w stronę statku. Wkrótce potem był już w podprzestrzeni. Przespał prawie całą tę drogę. Dopiero w okolicach Antares objął kontrolę nad statkiem i zaprogramował zmianę kursu. Nie miał po co wracać na Ziemię. Stacja monitorowa zarejestrowała jego żądanie, sprawdziła w drodze normalnej procedury, czy kanał jest wolny, i pozwoliła mu ruszyć od razu na Lemnos. Błyskawicznie wleciał w podprzestrzeń z powrotem.

Gdy wynurzył się z podprzestrzeni, niedaleko Lemnos, stwierdził, że tam jest jakiś statek na orbicie, który na niego czeka. Zignorował to, ale uparcie próbowano z tamtego statku nawiązać z nim kontakt. Aż w końcu przyjął wiadomość.

— Tu Ned Rawlins — odezwał się dziwnie cichy głos. — Dlaczego zmieniłeś kurs?

— Czy to ważne? Swoje zadanie wykonałem.

— Nie złożyłeś sprawozdania.

— Więc je składam teraz. Odwiedziłem jedną z tych obcych istot. Odbyłem miłą, przyjacielską pogawędkę. Potem pozwoliła mi wrócić do domu. Już prawie jestem w domu. Nie wiem, jaki wpływ będzie miała moja wizyta na przyszłe losy ludzkości. Skończyłem.

— Co zamierzasz robić?

— Wrócić do domu, powiedziałem. To jest mój dom.

— Lemnos?

— Lemnos.

— Dick, wpuść mnie na swój statek. Porozmawiamy dziesięć minut… osobiście. Proszę cię, nie odmawiaj.

— Nie odmawiam — rzekł Muller.

Po chwili od tamtego statku oderwała się mała rakieta i zrównała z jego statkiem. Uzbrojony w cierpliwość dopuścił do spotkania. Rawlins wszedł, zdjął hełm kosmiczny. Był blady, mizerny, jak gdyby starszy. Wyraz oczu miał inny niż dawniej. Dosyć długo patrzyli jeden na drugiego w milczeniu. Potem Rawlins podszedł i przywitał się uściskiem przegubu ręki.

— Nigdy bym nie przypuszczał, że cię znowu zobaczę, Dick — powiedział. — Chciałem tylko… — urwał raptownie.

— Tak? — zapytał Muller.

— Nie odczuwam tego — wykrzyknął Rawlins. — Nie odczuwam tego!

— Czego?

— Ciebie. Twojego pola. Patrz, stoję tuż przy tobie. Nie odczuwam. Tej ohydy, tego bólu, tej rozpaczy… to nie emanuje.

— Obca istota wypiła wszystko — rzekł Muller spokojnie. — Wcale się nie dziwię, że nic nie czujesz. Dusza uszła ze mnie. I nie całkowicie została mi zwrócona.

— O czym ty mówisz?

— Czułem, jak ta istota wysącza wszystko, co we mnie było. Wiedziałem, że zmienia mnie. Nie rozmyślnie. To musiała być tylko przypadkowa zmiana. Produkt uboczny.

Rawlins rzekł powoli:

— A więc wiedziałeś o tym. Jeszcze zanim ja tu wszedłem.

— To się jednak potwierdza.

— I pomimo to nadal chcesz wrócić do labiryntu. Dlaczego?

— Bo tam jest mój dom.

— Twoim domem jest Ziemia, Dick. Dlaczego miałbyś nie wrócić na Ziemię? Jesteś wyleczony.

— Tak — powiedział Muller. — Szczęśliwe zakończenie mojej żałosnej historii. Znowu nadaję się do obcowania z ludzkością. Nagroda za to, że szlachetnie zaryzykowałem życie po raz drugi. Ładnie! Ale czy ludzkość nadaje się do obcowania ze mną?

— Nie ląduj na Lemnos, Dick. Głupstwa pleciesz. Charles mnie przysłał po ciebie. Jest szalenie z ciebie dumny. Wszyscy jesteśmy dumni. Byłoby z twojej strony wielkim błędem zaniknąć się teraz w labiryncie.

— Wracaj na swój statek, Ned — powiedział Muller.

— Wrócę z tobą do labiryntu, skoro chcesz tam wrócić.

— Jeżeli to zrobisz, zabiję cię. Chcę być sam, Ned, czy nie rozumiesz? Wykonałem zadanie. Już ostatnie. Wolny od moich koszmarów, wycofuję się na emeryturę. — Muller zmusił się do bladego uśmiechu. — Nie próbuj mi towarzyszyć, Ned. Ja ci zaufałem, a ty chciałeś mnie zdradzić. Reszta to był przypadek. Wyjdź teraz z mojego statku. Powiedzieliśmy sobie chyba wszystko, co mieliśmy do powiedzenia, z wyjątkiem „żegnaj”.

— Dick…

— Żegnaj, Ned. Pozdrów ode mnie Charlesa. I innych.

— Nie rób tego!

— Jest tam na Lemnos coś, czego nie chcę utracić — rzekł Muller. — Mam do tego pełne prawo. Więc trzymaj się z daleka. Wszyscy trzymajcie się z daleka. Poznałem prawdę o ludziach Ziemi. No, idziesz już?

W milczeniu Rawlins usłuchał. Ruszył ku klapie. Gdy wychodził, Muller powiedział:

— Pożegnaj ich wszystkich ode mnie, Ned. Cieszę się, że to ty jesteś ostatnim człowiekiem, którego widziałem. Lżej mi dzięki temu.

Rawlins zniknął w luku.

Niedługo potem Muller zaprogramował statek na orbitę hiperboliczną ze zwłoką dwudziestu minut, wsiadł do kapsuły lądowania i przygotował się do zejścia na Lemnos. Opadał szybko, wylądował szczęśliwie. Trafił prosto we właściwe miejsce, odległe od bramy labiryntu o dwa kilometry. Słońce, wysoko na niebie, świeciło jasno. Rześkim krokiem Muller powędrował w stronę labiryntu.

Dokonał tego, czego od niego chcieli.

Teraz szedł do domu.

5

To znów ta jego poza — zaopiniował Boardman. — On stamtąd wyjdzie.

— Chyba nie — powiedział Rawlins. — Mówił poważnie.

— Stałeś przy nim i nic nie odczuwałeś?

— Nic. Już nie emanuje.

— Czy zdaje sobie z tego sprawę?

— Tak.

— W takim razie wyjdzie — powiedział Boardman. — Będziemy go obserwować i kiedy poprosi, żeby go zabrać z Lemnos, przylecimy po niego. Wcześniej czy później zapragnie znów towarzystwa ludzi. Tyle przeszedł ostatnio, że musi wszystko przemyśleć i pewnie uważa, że labirynt jest najodpowiedniejszym do tego miejscem. Jeszcze nie gotów rzucić się z powrotem w nurt normalnego życia.

Dajmy mu dwa lata, trzy, cztery. On stamtąd wyjdzie. Krzywdę, którą mu wyrządził jeden gatunek obcych istot, drugi naprawił. Dick może znowu żyć w społeczeństwie.

— Nie sądzę — powiedział Rawlins cicho. — Nie sądzę, żeby to nie pozostawiło żadnych śladów. Charles, on chyba nie jest ludzki… już nie.

Boardman roześmiał się.

— Chcesz się założyć? Stawiam pięć do jednego, że Muller wyjdzie z labiryntu dobrowolnie najpóźniej za pięć lat.

— Hmm…

— Więc zakład stoi.

Rawlins wyszedł z biura Boardmana. Zapadła noc. Wszedł na most przed biurowcem. Za godzinę miał zjeść kolację z dziewczyną serdeczną, łagodną i chętną, której nad wyraz imponowało to, że jest przyjaciółką słynnego Neda Rawlinsa. Ta dziewczyna umiała słuchać, przymilała się, żeby jej opowiadał o swoich wyczynach, i kiwała głową bardzo poważnie, gdy mówił o nowych śmiałych zadaniach. Równie dobra była w łóżku.

Idąc przez most przystanął i popatrzył w górę na gwiazdy.

Miliardy punktów światła iskrzyły się na niebie. Lemnos i Beta Hydri IV, i planety pod okupacją istot radiowych, i wszystkie dominia ludzkości, a nawet niewidoczna, ale realna macierzysta galaktyka tamtych obcych. Gdzieś tam rozciągał się labirynt na rozległej równinie, gdzieś była puszcza gąbczastych drzew stumetrowej wysokości i na tysiącu planet rosły młode miasta ludzi z Ziemi, i kapsuła przedziwna orbitowała nad podbitym światem, a w kapsule coś nieznośnie obcego. Na tysiącu planet strapieni ludzie lękali się przyszłości. Wśród gąbczastych drzew spacerowały z gracją nieme istoty wielorękie. W labiryncie mieszkał jeden… człowiek.

Może, pomyślał Rawlins, za rok, za dwa lata, odwiedzę Dicka Mullera.

Wiedział, że jeszcze nie czas układać plany. Na razie nie wiadomo, jak zareagują istoty radiowe, jeżeli w ogóle zareagują, na to, czego dowiedziały się od Richarda Mullera. Rola Hydranów, wysiłki ludzi w samoobronie, wyjście Mullera z labiryntu to tajemnice, które dopiero mają się wyjaśnić. Podniecała i trochę przerażała Rawlinsa myśl, że on tego wyjaśnienia przecież dożyje.

Przeszedł przez most. Patrzył, jak statki kosmiczne rozbijają ciemność przestworzy. Potem znów stanął bez ruchu, czując zew gwiazd. Cały wszechświat go przyciągał, każda gwiazda uczestniczyła w tym swoją siłą przyciągania. Łuna niebios oszałamiała. Otwarte szlaki wabiły biegnąc w nieskończoność. Pomyślał o człowieku w labiryncie. Pomyślał także o tej dziewczynie, gibkiej i namiętnej, ciemnowłosej, o oczach jak lusterka ze srebra, o jej ciele czekającym.

I nagle stał się Dickiem Mullerem, który kiedyś miał, tak jak on teraz, dwadzieścia cztery lata i galaktykę na swoje skinienie. Czy ty, Dick, czułeś się wtedy inaczej? — zastanowił się. — Co odczuwałeś, kiedy patrzyłeś w górę na gwiazdy? Gdzie to ciebie trafiało? Tutaj. Tutaj. Akurat tu, gdzie trafia mnie. I wybrałeś się tam. I znalazłeś. I utraciłeś. I znalazłeś coś innego. Czy pamiętasz, Dick, jak czułeś się kiedyś, dawno temu? Dzisiaj, tej nocy, w swoim krętym labiryncie o czym myślisz? Czy wspominasz?

Dlaczego odwróciłeś się od nas, Dick?

Czym ty jesteś teraz?

Pospieszył do dziewczyny, która na niego czekała. Popijali młode cierpkie wino. Uśmiechali się w pełgającym blasku świec. Później ona mu się oddała, a jeszcze później stali we dwoje na balkonie i mieli przed sobą widok największego ze wszystkich miast ludzkich. Niezliczone światła migotały, wznosiły się ku tamtym światłom na niebie. Objął ją ramieniem i przytulił kładąc dłoń na jej nagim boku.

Zapytała:

— Długo zostaniesz tym razem?

— Jeszcze cztery dni.

— A kiedy wrócisz?

— Po wykonaniu zadania.

— Ned, czy ty wreszcie odpoczniesz? Czy wreszcie powiesz, że masz dosyć… że już nie będziesz latał, wybierzesz sobie jedną planetę i osiądziesz na stałe?

— Tak — odrzekł niezdecydowanie. — Chyba to zrobię. Za jakiś czas.

— Mówisz tylko, żeby mówić. Żaden z was nigdy się nie osiedli.

— Nie możemy — szepnął. — Zawsze w ruchu. Zawsze czekają jeszcze jakieś światy… nowe słońca…

— Chcecie za dużo. Chcecie znać cały wszechświat, Ned, a to jest grzech. Są przecież nieprzekraczalne granice.

— Tak — przyznał — masz rację. Ja wiem, że masz rację. — Przesunął palcami po jej gładkiej jak atłas skórze. Drżała. — Robimy to, co musimy — powiedział. — Uczymy się na cudzych błędach. Służymy naszej sprawie. Staramy się być uczciwi wobec samych siebie. Czyż można inaczej?

— Ten człowiek, który wrócił do labiryntu…

— … jest szczęśliwy — dokończył. — Idzie obraną drogą.

— Jak to?

— Nie potrafię ci wytłumaczyć.

— On z pewnością okropnie nas nienawidzi, skoro odszedł od całego świata.

— Wzniósł się ponad nienawiść — wyjaśnił jej, jak umiał. — Jakoś. Znalazł spokój. Bez względu na to, czym jest.

— Czym?

— Tak — potwierdził łagodnie.

Poczuł nocny chłód, więc wprowadził ją do pokoju.

Stanęli przy łóżku. Świece przygasły. Pocałował ją uroczyście i pomyślał o Dicku Mullerze znowu. Zastanawiał się, jaki labirynt czeka na niego, Neda Rawlinsa, u kresu jego dróg. Wziął ją w objęcia. Osunęli się na łóżko. Jego dłonie szukały, chwytały, pieściły. Oddychała nierówno, coraz szybciej.

Dick, gdy się z tobą zobaczę, pomyślał, będę ci miał mnóstwo do powiedzenia.

Zapytała:

— Ale dlaczego on znów zamknął się w labiryncie?

— Z tego samego powodu, dla którego przedtem poleciał do obcych istot. Z tego samego powodu, dla którego to wszystko się stało.

— Nie rozumiem.

— On kochał ludzkość — powiedział Rawlins.

To było najlepsze epitafium. Tulił dziewczynę namiętnie. Ale odszedł od niej przed świtaniem.

Przypisy

1

Shakespeare, „Kupiec wenecki”, akt III; przekład Leona Ulricha.

Content

Robert Silverberg
Człowiek w labiryncie

Rozdział pierwszy

1

2

3

Rozdział drugi

1

2

3

Rozdział trzeci

1

Rozdział czwarty

1

2

3

Rozdział piąty

1

Rozdział szósty

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

Rozdział siódmy

1

2

3

Rozdział ósmy

1

Rozdział dziewiąty

1

2

3

4

Rozdział dziesiąty

1

2

3

4

Rozdział jedenasty

1

2

3

4

5

6

7

Rozdział dwunasty

1

2

3

4

Rozdział trzynasty

1

2

3

4

5

Przypisy