White James

Statek szpitalny

James White

Statek szpitalny

Czwarty tom cyklu o Szpitalu Kosmicznym sektora Dwunastego

Przekład: Radosław Kot

Data wydania oryginału — 1979

Data wydania polskiego — 2003

NIEOFICJALNA HISTORIA SZPITALA KOSMICZNEGO

Jak na cykl, który zaistniał dwadzieścia lat temu i rozrósł się dotąd do ponad ćwierci miliona słów, „Szpital Kosmiczny” miał mało imponujący początek. Prawdę mówiąc, gdyby nieodżałowany Ted Carnell, który prowadził wówczas brytyjski magazyn science fiction „New Worlds”, nie miał w 1957 roku kłopotów z zapełnieniem wolnego miejsca w listopadowym numerze, wówczas zapewne rozpoczynająca cykl o Szpitalu Kosmicznym nowela Sector General nie ukazałaby się nigdy bez poważnych stylistycznych cięć i ekstrakcji.

Same narodziny cyklu były zjawiskiem naturalnym, nawet jeśli przedwczesnym. Pisałem wówczas zawodowo od ponad czterech lat, ale w moich tekstach ciągle było widać „szwy”. Niemniej już wtedy, gdy raczkowałem jako pisarz, zdradzałem ciągoty do tematyki medycznej i w roli bohaterów moich opowieści chętnie obsadzałem obcych. Z czasem zacząłem łączyć jedno z drugim. I tak w wydanym przez Corgi zbiorze The Aliens Among Us pojawiło się opowiadanie To Kill or Cure przedstawiające nieudolne próby podejmowane przez lekarza z załogi śmigłowca ratunkowego, aby ocalić życie członkowi załogi rozbitego pozaziemskiego statku kosmicznego. Pojawienie się tekstu, w którym ludzie leczyliby obcych, a obcy ludzi, najlepiej w warunkach szpitalnych, było zatem tylko kwestią czasu.

Niemniej ów tekst, Sector General, nie był pozbawiony wad. Ted Carnell powiedział, że brakuje mu wartkiej fabuły, a główny bohater, czyli doktor Conway, uprawia w nim medycynę, nie rozwiązując podstawowego z trapiących go problemów natury etycznej: jak pogodzić swoje pacyfistyczne poglądy z koniecznością współpracy z paramilitarnym Korpusem Kontroli odpowiedzialnym za utrzymanie Szpitala. Dodał jeszcze, że przedstawiona historyjka jest tak banalna, że przypomina kolejny odcinek Emergency Ward 10, popularnego wówczas serialu telewizyjnego. Porównanie mojej noweli do tego wytworu kultury masowej z całą pewnością nie było najszczęśliwszym pomysłem! Dowiedziałem się też, że jakkolwiek napisałem w niej słowo efficient aż na dwa sposoby, to w obu wypadkach błędnie. Były jeszcze inne wady, widoczne jedynie dla kogoś, kto bardzo chciał je znaleźć, niemniej wszystkie zostały poprawione w następnych częściach cyklu.

Jednak sam pomysł bardzo się Tedowi podobał. Zasugerował mi, abym go nie porzucał, chociaż wspomniał, że miał niedawno w tej właśnie sprawie telefon od zirytowanego Harry’ego Harrisona. Otóż Harry sam zamierzał napisać cykl czterech albo pięciu opowiadań dziejących się w takim właśnie otoczeniu i uważał to za wielce oryginalny pomysł. Przeczytawszy Sector General, nie zniechęcił się wprawdzie do końca, ale — jak powiedział Ted — jego zapał znacznie osłabł.

Ta ostatnia nowina nie na żarty mnie przeraziła.

Nie znałem jeszcze wówczas Harry’ego Harrisona, ale sporo o nim wiedziałem. Ceniłem go od czasu, gdy jako bardzo młody człowiek przeczytałem Skalnego nurka. Słyszałem też, że zdenerwowany nie oszczędza słuchu rozmówców i najbardziej ze wszystkiego przypomina wówczas pewien okaz fauny z Planety śmierci. A teraz co? Młody fan i początkujący zawodowiec, który ma jeszcze mleko pod nosem, poważył się „poważnie osłabić zapał” uznanego pisarza! Jednak Harry okazał się osobą uprzejmą i skłonną do wybaczania, gdyż nic złego mnie nie spotkało. W każdym razie jeszcze mnie nie spotkało…

Zapewne jest gdzieś taki świat alternatywny, w którym to Harry „osłabił mój zapał” i gdzie w księgarniach można ujrzeć półki pełne książek z cyklu o międzygwiezdnym szpitalu z nazwiskiem Harry’ego Harrisona na okładce. Gdyby ktoś wynalazł kiedyś machinę do odwiedzania światów równoległych, byłbym mu nadzwyczaj wdzięczny za wypożyczenie mi jej na kilka godzin. Wybrałbym się nią kupić te książki.

Drugie w cyklu były Kłopoty z Emily. Tedowi to opowiadanie podobało się znacznie bardziej. Było o tym, jak noszący na przedramieniu miniaturowego i obdarzonego psionicznymi zdolnościami obcego Conway ma za zadanie udzielić ogólnoewolucyjnej pomocy pewnemu brontozaurowi. Pomaga mu oczywiście cały zespół Kontrolerów, wśród których jeden zdradza wyraźne zamiłowanie do twórczości sióstr Brontë.

Niemniej wciąż uważałem, że należy wyjaśnić do końca, czym właściwie jest Korpus Kontroli, przedstawiany dotąd tylko jako zbrojne ramię Federacji Galaktycznej, organizacji skupiającej ponad sześćdziesiąt inteligentnych ras, co do jednej reprezentowanych wśród personelu Szpitala. Stąd zrodziła się dość długa, bo licząca aż 21 tysięcy słów, nowela nie przypominająca niczego, co dotąd zaistniało w tym cyklu.

Korpus Kontroli był w zasadzie formacją policyjną, tyle że rozrosłą do galaktycznych rozmiarów, ale nie chciałem przedstawiać jej jako bezdusznej, kierującej się wyłącznie paragrafami machiny, chociaż ułatwiałoby to kreowanie wewnętrznych konfliktów idealistycznie nastawionego bohatera, który nie mógłby uniknąć kontaktów z prymitywnymi Kontrolerami. Pragnąłem, aby podobnie jak Conway, oni też stali się postaciami pozytywnymi, działającymi jednak na innym, szerszym polu i tym samym czyniącymi dobro na o wiele większą skalę.

Ich obowiązki objęły zwiad kosmiczny i nawiązywanie kontaktów z obcymi cywilizacjami oraz utrzymywanie pokoju w obrębie Federacji takimi metodami, aby nie było trzeba podejmować wielkich akcji policyjnych, gdyż w tych okolicznościach byłyby one praktycznie równoznaczne z wojną. Stąd też Korpus zwykł sięgać przede wszystkim po broń psychologiczną, aby zapobiegać wszelakim planetarnym i międzyplanetarnym aktom przemocy. Jeśli jednak mimo jego wysiłków dochodziło do wojny, brał pod lupę prowadzące ją istoty.

Te wojownicze grupy wyróżnialne były raczej od strony psychologicznej, a nie jako jednorodny fizjologicznie gatunek. Niezależnie od tego, z jakiej planety się wywodziły, odpowiadały za większość problemów Federacji. Wspomniana nowelka przedstawia, jak Korpus Kontroli stara się zakończyć jedną z prowadzonych przez nie wojen, a Conway i Szpital pojawiają się w polu widzenia dopiero wówczas, gdy działania szaleńców wymykają się spod kontroli i trzeba czym prędzej udzielić pomocy wielkiej liczbie ludzkich i obcych rannych. Pierwotna wersja tekstu nosiła tytuł Classification Warrior.

Ted uznał jednak, że to zbyt poważna historia, aby wiązać ją z cyklem „Szpital Kosmiczny”. Kazał mi usunąć wszystkie wzmianki o Korpusie Kontroli (który został tu nazwany Strażą), Federacji, Szpitalu Sektora Dwunastego i Conwayu. Nowelka otrzymała nowy tytuł Zawód: wojownik1 i ukazała się w zbiorze Aliens Among Us, który zawierał również opowiadanie ze „Szpitala Kosmicznego”, jednak oba te teksty nie były w żaden sposób ze sobą skojarzone.

W następnym opowiadaniu, Kłopotliwy gość, które znalazło się w wydanym przez Corgi zbiorze Szpital Kosmiczny, mogłem wrócić do realiów cyklu. Po raz pierwszy wpuściłem do Szpitala pająkowatego, niezmiernie kruchego i empatycznego doktora Priliclę, który stał się z czasem najpopularniejszą postacią cyklu. Pacjent, którego przyszło leczyć Conwayowi i Prilicli, był wprawdzie odporny na wszelkie choroby somatyczne, zmogły go jednak problemy natury psychicznej. Należał do grupy amebowatych organizmów zdolnych do daleko posuniętej adaptacji, pozwalającej nawet na tworzenie potrzebnych w określonej sytuacji kończyn czy narządów zmysłów. Gatunek ten rozmnażał się przez podział, tak więc nowe osobniki dziedziczyły całe doświadczenie i wiedzę „rodzica” i wszystkich „przodków” od początku procesu ewolucyjnego. Związane z traumatycznym przeżyciem głębokie wycofanie owego pacjenta doprowadziło do zerwania przezeń wszelkich kontaktów ze światem zewnętrznym, a w konsekwencji istota owa zaczęła z wolna rozpuszczać się w wodzie. Można powiedzieć, że „odpłynęła” w obu znaczeniach tego słowa.

Pierwsze trzy opowiadania cyklu wzbudziły zainteresowanie pracującego dla Ace Double Dona Wollheima. Liczyły łącznie około czterdziestu pięciu tysięcy słów, objętość odpowiadała wydawnictwu, jednak nic z tych planów nie wyszło.

W kolejnym utworze cofnąłem się do czasu budowy Szpitala, a jego bohaterem był O’Mara, późniejszy naczelny psycholog. Zaraz potem powstało opowiadanie, w którym Conway zetknął się z pacjentem zdradzającym tak niepokojące i zagadkowe objawy, że mimo sugestii, a nawet poleceń przełożonych, postanowił nie podejmować leczenia pacjenta. Opowiadania te, Lekarz i Pacjent z zewnątrz, pojawiły się we wspomnianym już zbiorze Szpital Kosmiczny, który zawierał wszystkie pięć powstałych do tamtego czasu tekstów.

Myśląc o setnym numerze magazynu „New Worlds”, Ted Carnell poprosił wielu autorów, aby napisali do tego jubileuszowego wydania coś specjalnego. Odpowiedziałem na tę prośbę opowiadaniem The Apprentice, które jednak trafiło od razu do numeru dziewięćdziesiątego dziewiątego. Ted powiedział, że w setnym numerze zostało mu miejsca tylko na siedem tysięcy słów, a przysłany przeze mnie tekst był dwa razy dłuższy. Stanąłem zatem przed problemem: czy uda mi się w trzy tygodnie napisać całkiem nowe opowiadanie o Szpitalu Sektora Dwunastego?

Bardzo chciałem znaleźć się w setnym numerze razem z całą czołówką najlepszych autorów, jednak miałem pustkę w głowie. Nie potrafiłem wymyślić niczego, co wiązałoby się z obcymi, aż w desperacji postanowiłem, że przeniosę w świat obcych pewien typowo ludzki problem, który znam z własnego doświadczenia. Mam na myśli cukrzycę.

Obecnie wkłucie się cienką igłą pod skórę dla podania stosownej dawki insuliny nie jest żadnym problemem. Czasem sobie tylko przy tym jęknę z cicha. Przypuśćmy jednak, że nasz diabetyk przypomina kraba i wszystkie kończyny oraz całe cielsko pokryte ma grubym i twardym pancerzem? Oczywiście nie można mu zrobić zwykłego zastrzyku, chyba że sięgnęlibyśmy po wiertarkę Black and Decker ze sterylnym wiertłem, lecz to z czasem znacznie osłabiłoby jego zewnętrzny szkielet. Problem został jednak rozwiązany z pomocą wspaniale zbudowanej pielęgniarki (i późniejszego patologa) nazwiskiem Murchison. Opowiadanie otrzymało tytuł Countercharm i zmieściło się akurat w miejscu, którym dysponował Ted Carnell. Później zaś ukazało się jeszcze w zbiorze The Aliens Among Us.

Następny pomysł pojawił się, jeśli dobrze pamiętam, gdy po raz drugi albo trzeci czytałem Needle Hala Clementa, w wyniku czego napisałem opowiadanie o obcym VIP-ie, który skutkiem nieporozumienia ze swoim lekarzem trafił do Szpitala. Dopiero pod sam koniec Conway odkrył, że ów lekarz to kolonia inteligentnych wirusów, przemieszkująca i praktykująca w ciele pacjenta. Z tego też powodu opowiadanie dostało tytuł Resident Physician, a poza tym natchnęło mnie do napisania pierwszej i jak dotąd jedynej w cyklu powieści, Field Hospital. Potem oba utwory zostały opublikowane przez Corgi pod wspólnym tytułem Gwiezdny chirurg.

Zazwyczaj nie gustuję w opowieściach o przemocy czy bezsensownym zabijaniu, za które uważam wojnę. Jednak aby utwór zainteresował czytelnika, w fabule powinien być konflikt, co wiąże się z jakimiś, niekiedy i gwałtownymi, zmaganiami. Tyle że w medycznej science fiction w rodzaju „Szpitala Kosmicznego” owe zmagania to pośredni albo bezpośredni skutek katastrofy naturalnej, wypadku albo epidemii. Gdy zaś dochodzi do wojny, jak w Gwiezdnym chirurgu, wówczas lekarze walczą jedynie o to, by uratować cudze życie, Kontrolerzy zaś, jak przystało na dobrych policjantów, robią co mogą, aby nie tyle wygrać, ile zakończyć tę wojnę (bo na tym polega podstawowe zadanie owych strażników pokoju).

Nie ma się tu co rozwodzić nad szczegółami akcji Gwiezdnego chirurga, ale o jednym warto wspomnieć. W noweli Zawód: wojownik, która początkowo miała być czwartym utworem z cyklu i nosiła wtedy tytuł Classification: Warrior, głównym czarnym charakterem był niejaki Dermod. Ta sama postać pojawiła się później, już poważnie odmieniona, w Gwiezdnym chirurgu jako dowódca floty wojennej Korpusu Kontroli, odegrała też istotną rolę w kolejnej książce, Trudna operacja. Nie wiem, dlaczego właściwie zadałem sobie kłopot, aby powiązać w ten sposób cykl „Szpital Kosmiczny” z nowelą, która została zeń wyłączona, ale wówczas wydało mi się to bardzo ważne.

Reszta cyklu powstała dopiero po czterech latach przerwy. Było to pięć opowiadań, które podobnie jak te ze Statku szpitalnego, miały się później złożyć na powieść. Najeźdźca, Zawrót głowy, Brat krwi, Klops i Trudna operacja ukazały się po raz pierwszy w wydawanych przez Corgi „New Writings In SF”, odpowiednio w numerach 12, 14, 16, 18 i 21.

W Najeźdźcy zawiązuję akcję, wprowadzając do Szpitala niezwykłe narzędzie, nad którym można zapanować wyłącznie myślą. Wynika z tego groźne zamieszanie, aż w końcu Conway odkrywa, jak cenne może się ono stać w rękach chirurga, który w pełni wie, jak go użyć. Prowadząc rozpoznanie planety, z której to narzędzie pochodzi, Korpus Kontroli ratuje przypominającą obwarzanek istotę, która musi nieustannie toczyć się po podłożu, pozbawiona zaś tej możliwości umiera — nie ma bowiem serca i jej układ krążenia działa wyłącznie dzięki przyciąganiu planety. Opowiadanie nosiło tytuł Zawrót głowy, a postać takiego właśnie obcego podarował mi mój przyjaciel Bob Shaw, który też nadał owej planecie nazwę — Drambo.

Bob uznał za ciekawy pomysł, abym wykorzystał stworzoną przez niego istotę, która wystąpiła już w jednym z jego opowiadań. Zamierzał obserwować potem, ile czasu zajmie miłośnikom science fiction dostrzeżenie, że pewien obcy przeszedł, a właściwie przetoczył się z jednego tekstu do drugiego, napisanego przez całkiem innego autora. Jednak dotąd manewr ten nie został zauważony.

Kolejne opowiadanie cyklu zrodziło się z koncepcji powszechnie znanego wówczas angielskiego fana science fiction, Kena Cheslina. Podczas konwentu na imprezie w pokoju hotelowym (w trakcie takich właśnie, nieoficjalnych spotkań rodzą się najdziwniejsze pomysły) odezwał się do mnie, o ile pamiętam, takimi mniej więcej słowy: „James, słyszałeś, że lekarzy nazywa się czasem pijawkami? Może napisałbyś opowiadanie, w którym doktor naprawdę byłby pijawką?” I w ten sposób powstał obcy, który leczy swoich pacjentów, pobierając od nich praktycznie całą krew i oddając ją oczyszczoną z toksyn czy mikroorganizmów. Owe bardzo niepokojące dla pacjenta zabiegi opisałem w Bracie krwi. Dzięki, Ken.

O Klopsie i Trudnej operacji nie mam wiele do powiedzenia poza tym, że opisują pacjenta nie dość, że żyjącego na skażonej radioaktywnymi odpadami planecie, to jeszcze tak wielkiego, że sam zabieg medyczny niewiele się różni od lądowania w Normandii.

Następne opowiadanie, opublikowane po raz pierwszy w 22 numerze „New Writings In SF”, nosiło tytuł Ptaszek. Pomysł opisania w całości organicznego statku kosmicznego pojawił się w moim brulionie już sporo wcześniej, ale nie mogłem go wykorzystać, póki nie znalazłem sposobu rozpędzenia tego wehikułu do prędkości ucieczki. W końcu, podczas jednego z konwentów, zwierzyłem się z problemu Jackowi Cohenowi. Jack, który jest bardzo pomocny i ma wybitnie ksenobiologiczne zacięcie (a na co dzień wykłada na uniwersytecie w Birmingham, gdzie zajmuje się rozrodem zwierząt), ma tyle wyobraźni i wiedzy fachowej, że spytany o możliwość zaistnienia takiego czy innego stworzenia z kosmosu, niezmiennie przytacza przykłady ziemskich zwierząt o jeszcze dziwniejszej fizjologii. Ja usłyszałem od niego przy tej okazji o pewnym chrząszczu zwanym bombardierem, który żyje w Europie Środkowej. W razie nagłego zagrożenia wyrzuca on z tylnej części tułowia sprężony gaz, jednocześnie go zapala i dzięki wynikłemu z tego odrzutowi ląduje po chwili wiele cali dalej.

W Ptaszku owe istoty startują z równika planety o małym ciążeniu i wielkiej prędkości obrotowej, co znacznie ułatwia całą operację. Miliony przerośniętych chrząszczy bombardierów tworzą wielostopniową rakietę, która wynosi ptaszka na orbitę. Pomysł na pewno z tych bardziej niezwykłych, zresztą pod każdym względem. Któż bowiem oczekiwałby podobnych osiągnięć po rasie nie znającej metali i zmuszonej planować taki start wyłącznie we własnych mózgach? Inna sprawa, że lepiej nie wyobrażać sobie woni towarzyszących owemu wyniesieniu na orbitę…

Ostatnie opowiadania cyklu wiążą się ze wspomnianym już Ptaszkiem i tworzą wraz z nim książkę Statek szpitalny. Są to: Zaraza, Kwarantanna i Statek szpitalny. Opisują nowy element związany z działalnością Szpitala Sektora Dwunastego, czyli podległe mu pogotowie ratunkowe. Załoga statku szpitalnego musi sobie poradzić z medycznymi, fizjologicznymi, psychologicznymi i inżynieryjnymi problemami narastającymi podczas udzielania pomocy przedstawicielom obcej rasy na miejscu wypadku. I nie ma na to wiele czasu, jeśli ofiary mają przeżyć i trafić w porę na właściwy oddział. W chwili, gdy cała sprawa się zaczyna, ów ambulans jest zbyt daleko od Szpitala, aby skorzystać z jego absolutnie niezawodnego i wszechstronnego wyposażenia, tak więc załoga statku zdana jest całkowicie na własne siły, umiejętności i te ograniczone zasoby, które ma pod ręką. Wie też, że jeśli popełni błąd, konsekwencje będą więcej niż poważne.

Jak dotąd cykl o Szpitalu Sektora Dwunastego składa się z jednej noweli, piętnastu opowiadań i jednej powieści. Mam nadzieję, że się na tym nie skończy i nie raz jeszcze napiszę o niezwykłych z racji swej fizjologii i myślenia obcych oraz problemach, jakie pojawiają się przy próbach komunikowania się z całkiem odmiennymi istotami, chociaż ostatnimi laty mam z owym pisaniem coraz więcej trudności. Ile razy bowiem wymyślę jakiegoś obcego, którego obcość nie budzi żadnych wątpliwości, zaraz zaczyna on chorować albo pada ofiarą poważnego wypadku i Szpital Główny Sektora Dwunastego staje przed kolejnym wyzwaniem.

CZĘŚĆ PIERWSZA

PTASZEK

ROZDZIAŁ PIERWSZY

Zadanie, które wykonywała należąca do Korpusu jednostka zwiadowcza Torrance, było wprawdzie niezwykle ważne, ale i straszliwie nudne. Razem z resztą flotylli Torrance prowadził rozpoznanie stosunkowo niewielkiego wycinka przestrzeni w sektorze dziewiątym, jednym z wielu, które ciągle figurowały na mapach Federacji jako białe plamy. Miał ustalić klasy i położenie wszystkich tamtejszych gwiazd oraz skatalogować ich planety.

Ponieważ dziesięcioosobowy statek nie miał wyposażenia kontaktowego, nie było mu wolno lądować na zamieszkanych planetach ani nawet się do nich zbliżać. Załoga mogła jedynie określić stopień zaawansowania technicznego takich światów (o ile byłyby zaawansowane technicznie, oczywiście), analizując emisję fal radiowych i inne z daleka widoczne przejawy aktywności. Jak to wyłożył na odprawie kapitan Torrance’a, major Madden, mieli tylko liczyć światełka na niebie.

Oczywiście przewrotny los nie mógł nie skorzystać z okazji i pokrzyżował te plany…

— Tu radar, sir — rozległo się z głośnika w centrali. — Mam coś na ekranie bliskiego zasięgu. Odległość sześć mil, zbliża się wolno, nie idzie kursem kolizyjnym.

— Dajcie obraz teleskopowy — powiedział kapitan. — Zobaczymy, co to jest.

— Tak, sir. Na ekranie drugim.

Na jednostkach zwiadowczych pełna dyscyplina obowiązywała tylko wtedy, gdy sytuacja naprawdę tego wymagała. Podczas normalnych misji kartograficznych zdarzało się to rzadko, toteż nikogo nie zdziwiło, że z głośnika dobiegło po chwili coś przypominającego towarzyską pogawędkę:

— To wygląda jak… ptak, sir. Z rozpostartymi skrzydłami.

— Oskubany ptak.

— Czy ktoś mógłby obliczyć prawdopodobieństwo napotkania takiego drobiu w przestrzeni kosmicznej?

— To pewnie asteroida, która przypadkiem przybrała taki kształt…

— I lata sobie dwa lata świetlne od najbliższej gwiazdy?

— Proszę o ciszę — odezwał się kapitan. — Co z analizą? Meldować.

— Szacunkowe rozmiary: prawie jedna trzecia naszego statku — rozległo się po chwili. — Niewielkie albedo, obiekt nie jest ani metaliczny, ani kamienny i…

— Bardzo się cieszę, że już wiemy, co to nie jest… — przerwał meldunek kapitan.

— To jest organiczne, sir.

— Słucham?

— I żywe.

Wszyscy obecni w centrali na kilka sekund wstrzymali oddech.

— Siłownia: moc manewrowa za pięć minut — rozkazał w końcu kapitan. — Astrogacja: kursy i parametry podejścia na pięćset jardów. Centrala ogniowa: pogotowie. Porucznik chirurg Brenner niech się szykuje do zbadania obiektu.

Pogawędki ustały jak nożem uciął.

Przez następne cztery godziny Brenner miał pełne ręce roboty. Najpierw obejrzał sobie obiekt z bezpiecznej odległości, potem z bliska, na ile tylko skafander pozwalał. Szybko doszedł do wniosku, że wstępna analiza była zbyt optymistyczna i tak naprawdę mają raczej do czynienia z nie wystygłym do końca trupem. Z pewnością ów „ptaszek” nie stanowił żadnego zagrożenia, gdyż nawet gdyby chciał, i tak nie mógłby się poruszać. Cały pokryty był czymś, co wyglądało jak spłaszczone skorupy małży spojone niezwykle twardym betonem.

Składając meldunek, porucznik powiedział:

— Podsumowując, sir, stworzenie zdaje się cierpieć na osobliwą chorobę skóry, która je sparaliżowała, i zapewne tylko dlatego znalazło się aż tutaj. Samo by tu nie doleciało. To sugeruje, że mamy do czynienia z rasą zdolną do podróży kosmicznych, a zarazem tak panicznie obawiającą się tej choroby, że zwykła wystrzeliwać zarażonych w daleką próżnię jeszcze za życia. Jak pan wie, nie mam wystarczających kwalifikacji, aby leczyć obcych, a ta istota jest też zbyt wielka, aby się zmieściła w naszej ładowni. Ale możemy rozszerzyć pole nadprzestrzenne i poholować ją do Szpitala Sektora Dwunastego. To byłoby miłe urozmaicenie tej misji — dodał z nadzieją w głosie. — Poza tym nigdy tam nie byłem, a słyszałem, że nie wszystkie pielęgniarki w Szpitalu są sześcionogie.

Kapitan po chwili milczenia pokiwał głową.

— A ja tam byłem — powiedział. — Rzeczywiście. Niektóre mają nawet więcej nóg.

Widoczny na ekranie tendra Szpital Kosmiczny Sektora Dwunastego wisiał w próżni niczym olbrzymia cylindryczna choinka. Z jego iluminatorów nieustannie biło światło o rozmaitej barwie i intensywności odpowiadające wymaganiom rozmaitych gatunków pacjentów oraz personelu, a na trzystu osiemdziesięciu czterech poziomach tej konstrukcji stworzono warunki środowiskowe, w jakich żyły wszystkie znane Federacji istoty inteligentne, począwszy od kruchych mieszkańców metanowych olbrzymów, przez tleno— i chlorodysznych, po stworzenia, które nie mogłyby przetrwać bez twardego promieniowania.

Nieustannie zmieniającymi się pacjentami Szpitala opiekowała się także cała rzesza personelu medycznego i technicznego sześćdziesięciu gatunków, różniących się nie tylko wyglądem, zachowaniem i wydzielanymi zapachami, ale także filozofią życiową.

Personel Szpitala szczycił się tym, że nie ma dlań pacjentów za małych ani za dużych i przypadków beznadziejnych, a kwalifikacje lekarzy oraz wyposażenie medyczne nie mają sobie równych w znanym wszechświecie. I chociaż cały personel poważnie traktował swoją pracę, nie zawsze zachowywał przy tym powagę, toteż nic dziwnego, że i tym razem starszy lekarz Conway nabrał przekonania, iż ktoś tu sobie z niego żartuje.

— No to zobaczmy — rzucił oschle. — Jakoś nie mogę w to uwierzyć.

Siedząca obok niego patolog Murchison patrzyła na to, co przyholował Torrance, bez komentarzy. Prilicla, który przycupnął na suficie centrum kontrolnego, zadrżał lekko i powiedział:

— To może być ciekawy przypadek i spore wyzwanie zawodowe, przyjacielu Conway.

Melodyjne poćwierkiwania Cinrussańczyka trafiały do mikrofonu translatora, wielkiego komputera przekładającego słowa wszystkich istot w Szpitalu. Potem były przesyłane do właściwych słuchawek i dzięki temu Conway słyszał przyjaciela po angielsku, chociaż bez śladu jakiegokolwiek zabarwienia emocjonalnego. Tak jak oczekiwał, odpowiedź była uprzejma i absolutnie niekontrowersyjna.

Prilicla był owadzim, egzoszkieletowym, sześcionogim empatą wyposażonym w nie całkiem zanikłe skrzydła. Jego rasa rozwinęła się na planecie Cinruss, gdzie panowało ciążenie równe jednej ósmej ziemskiego, a atmosfera była nad wyraz gęsta. W Szpitalu zatem Prilicli niemal nieustannie groziło śmiertelne niebezpieczeństwo. Normalne dla większości istot panujące w większości pomieszczeń ciążenie natychmiast by go zabiło, tak więc wszędzie poza swoją kabiną musiał nosić specjalny zestaw antygrawitacyjny. Gdy z kimś rozmawiał, trzymał się z dala od jego kończyn, bo gestykulujący interlokutor mógłby mu wgnieść chitynowy pancerzyk albo złamać nogę.

Oczywiście nikt nie zamierzał robić Prilicli krzywdy, za bardzo był lubiany. Jego empatyczne zdolności sprawiały, że każdy był mu przyjacielem. Tak wrażliwa istota nie zniosłaby nieżyczliwej emanacji emocjonalnej.

Wyjątkiem były tylko sytuacje czysto zawodowe, które wystawiały niekiedy Priliclę na ból i wzburzenie. Coś takiego mogło mu właśnie grozić w najbliższych minutach.

Conway obrócił się nagle ku niemu i powiedział:

— Włóż lekki kombinezon, ale trzymaj się z dala od tej istoty, póki nie ustalę, że na pewno nie może się poruszyć, ani świadomie, ani mimowolnie. My weźmiemy ciężkie skafandry, bo mają więcej zaczepów na wyposażenie diagnostyczne. Poproszę, żeby lekarz z Torrance’a też tak się ubrał.

Pół godziny później porucznik Brenner, Murchison i Conway zawiśli przy olbrzymim „ptaku”, Prilicla zaś czekał obok śluzy tendra okryty przezroczystym plastikowym kokonem, z którego wystawały mu tylko kościste odnóża.

— Brak wyczuwalnej emanacji emocjonalnej, przyjacielu Conway — powiedział.

— Wcale się nie dziwię — mruknęła Murchison.

— Możliwe, że jest martwy — zgodził się porucznik. — Ale gdy go znaleźliśmy, był wyraźnie cieplejszy niż próżnia, chociaż oświetlały go promienie tylko jednej gwiazdy, i to odległej o dwa lata świetlne.

— Nie próbuję pana krytykować, doktorze — powiedziała Murchison. — Zgadzałam się tylko z naszym empatycznym przyjacielem. Ale proszę powiedzieć, czy podczas podróży prowadził pan jakieś badania, testy czy obserwację pacjenta? Doszedł pan przy tym do jakichś wniosków? Proszę śmiało, poruczniku. Jeśli chodzi o ksenomedycynę i fizjologię obcych, jesteśmy autorytetami, ale doszliśmy do tego, mając oczy i uszy otwarte, a nie dlatego, że wygłaszaliśmy ostateczne sądy. Na pewno był pan ciekaw, co to takiego, prawda? I co…?

— Tak, proszę pani — odparł Brenner wyraźnie zdumiony, że postać w workowatym skafandrze okazała się kobietą. — Pomyślałem, że skoro nic nie wiemy o planecie, z której pochodzi ta istota, możecie być zainteresowani informacjami, do jakiej atmosfery przystosowany jest ten „ptak”. Bo jeśli to naprawdę ptak, musiał przecież latać w powietrzu, zanim zachorował i został wyrzucony w próżnię…

Conway słuchał i nie mógł się nadziwić, jak zgrabnie Murchison nakłoniła lekarza Korpusu, by opowiedział o tym, czego nie powinien robić. Jako specjalista od obcych przywykła do laików nieustannie utrudniających jej i tak niełatwą pracę. Wiedziała, że na początku zawsze musi ustalić, jaki był stan pacjenta, zanim zabrali się do niego nie przygotowani lekarze. Ich podyktowane dobrą wolą, ale nieumiejętne poczynania często powodowały szkody, które należało odróżnić od właściwej choroby. Murchison wolała się tego dowiedzieć mimochodem, nie urażając lekarzy, całkiem jakby była Priliclą w ludzkiej skórze.

Jednak gdy Brenner zaczął opowiadać, okazało się, że nie zrobił nic głupiego i nie popełnił właściwie żadnych błędów. Conway spojrzał na niego z zawodowym uznaniem.

— …gdy wysłałem wstępny raport i ruszyliśmy w drogę, odkryłem dwa niewielkie placki pokryte czymś czarnym. Jeden u podstawy karku, tutaj, a drugi, większy i owalny, na brzuchu, tam gdzie sami widzicie. W obu miejscach czarna okrywa była popękana, ale szczeliny zostały całkiem albo częściowo wypełnione jakąś substancją. Niektóre płyty kostne były tam uszkodzone i stamtąd właśnie pobrałem próbki.

— I widzę, że oznaczył pan te miejsca, z których pobrał pan materiał — wtrąciła Murchison. — Proszę kontynuować, doktorze. Słuchamy.

— Tak, proszę pani. To czarne wydaje się niemal doskonałym izolatorem. Bardzo odporne na temperaturę, wytrzymuje nawet płomień nastawionego na średnią moc palnika do cięcia blach. Jeśli ją jednak podgrzać jeszcze silniej, wierzchnia warstwa złuszcza się płatkami i spopiela, choć reszta nie mięknie ani nie pęka. Próbki pobrane z płyt kostnych nie były równie wytrzymałe, chyba że akurat pokrywała je ta czarna substancja, która okazała się także odporna na oddziaływanie chemiczne. O kościach nie można tego powiedzieć. Wystawione na działanie różnych typów atmosfery, w większości poddawały się ich wpływowi, co sugeruje, że ta istota nie pochodzi ze świata o egzotycznym dla nas środowisku w rodzaju amoniakowego, metanowego czy chlorowego. Jej budowa wskazuje na obfitość węglowodorów, a mieszanki gazowe bogate w tlen nie powodują żadnych konsekwencji.

— Poproszę o szczegółowy raport ze wszystkich testów — rzuciła rzeczowo Murchison. Porucznik nie wiedział, że właśnie go bardzo skomplementowała.

Conway skinął na Priliclę, żeby zbliżył się do niego i zostawił oboje pasjonatów patologii, zawodowca i amatora, by mogli spokojnie podyskutować.

— Nie sądzę, aby nasz pacjent mógł się poruszyć — powiedział do Cinrussańczyka. — Nie wiem nawet, czy żyje. Jak z nim jest?

Prilicla zadrżał, układając uprzejmą, ale przeczącą odpowiedź.

— Złudnie proste pytanie, przyjacielu Conway. Wszystko, co mogę powiedzieć, to że nie wydaje się całkiem martwy.

— Ale przecież wyczuwasz emanację emocjonalną nawet nieprzytomnego albo głęboko uśpionego umysłu — mruknął z niedowierzaniem Conway. — Czy tutaj nie ma zupełnie nic?

— Niemalże nic, przyjacielu Conway — odparł ciągle drżący Prilicla. — Emanacja jest za słaba, żeby coś o niej powiedzieć. Brak oznak świadomości, a to, co wyczuwam, zdaje się nie pochodzić z obszaru mózgoczaszki, raczej jakby całe ciało emanowało te sygnały. Nigdy dotąd nie spotkałem się z czymś podobnym, brak mi więc doświadczenia, aby powiedzieć cokolwiek więcej, a co dopiero wdawać się w spekulacje.

— Ale coś przypuszczasz? — spytał z uśmiechem Conway.

— Oczywiście. Tak mogłoby emanować stworzenie zarówno głęboko nieprzytomne, jak i cierpiące. Gdyby receptory skórne były nieustannie wystawione na przykre bodźce, zapewne wyczuwałbym to, co teraz.

— Ale to by znaczyło, że odbierasz aktywność obwodowego układu nerwowego, a nie mózgu. Dość niezwykłe.

— Bardzo niezwykłe, przyjacielu Conway — przyznał Prilicla. — Domniemany mózg musiałby być w takim razie albo uszkodzony, i to strukturalnie, albo w znacznej mierze fizycznie oddzielony od reszty układu nerwowego.

Krótko mówiąc, trafił nam się cudzy niedoleczony pacjent, pomyślał Conway.

ROZDZIAŁ DRUGI

Murchison i Brenner pobierali długimi sterylnymi wiertłami próbki z głębi ciała pacjenta oraz odłamywali kawałki skorupy i czarnej substancji. Gdy tylko Murchison pobrała skrawek materiału, porucznik plombował ubytek. Conway wrócił z Priliclą do tendra, aby na podstawie tej skromnej wiedzy, którą dotąd pozyskali, zdecydować, jakie pomieszczenie byłoby odpowiednie dla pacjenta. Wybrali wnętrze dość wielkie, aby pomieściło ogromne, przypasane mocno do pokładu ciało, i kazali technikom napełnić je bogatą w tlen atmosferą.

Wkrótce zjawiła się Murchison z Brennerem. Gdy porucznik zobaczył, kto się krył w ciężkim skafandrze patologa, Prilicla niespodzianie zaczął drżeć.

Wyzwolona z ciężkiego kombinezonu Murchison zaprezentowała cechy, które nie pozwalały jakiemukolwiek Ziemianinowi płci męskiej traktować jej obojętnie. Porucznik nieprędko oderwał do niej spojrzenie. Dopiero wtedy spostrzegł, że Prilicla drży.

— Coś nie tak, doktorze? — spytał zaniepokojony.

— Wręcz przeciwnie, przyjacielu Brenner — odparł mały empata. — Ta odruchowa reakcja pojawia się u mojego gatunku, gdy wyczuwamy miłą emanację osoby trzeciej. Taką, jaka towarzyszy zwykle pragnieniu sparzenia się z przedstawicielem przeciwnej… — Cinrussańczyk umilkł nagle, widząc, że twarz porucznika okrywa się kontrastującym z zielenią munduru rumieńcem. Prilicla poczuł się nad wyraz zakłopotany.

Murchison rozładowała atmosferę, uśmiechając się szeroko.

— Zapewne ja jestem tego przyczyną, poruczniku. Bardzo mnie cieszy, że sprawnie przeprowadził pan wstępne testy. Pańskie przemyślenia oszczędziły mi wielu godzin pracy w niewygodnym skafandrze. Prawda, Prilicla?

— Z pewnością — odparł pająkowaty, który bez żadnych oporów uciekał się do kłamstwa, jeśli tylko była nadzieja, że ktoś poczuje się po nim lepiej. — Empatia to nie to samo co telepatia i łatwo przy niej o pomyłkę.

Conway odchrząknął.

— Zapowiedziałem O’Marze, że zajrzę do niego, gdy tylko ulokujemy pacjenta. Trafi do opróżnionego hangaru na poziomie sto trzecim — wyjaśnił Brennerowi. — Tender wprowadzi go tam za pomocą wiązki ściągającej, jeśli zatem, poruczniku, jest pan potrzebny na pokładzie Torrance’a…

Brenner pokręcił głową.

— Kapitan chce tu spędzić trochę czasu, więc chętnie skorzystam z okazji. Jeśli to możliwe, oczywiście. Pierwszy raz jestem w takim szpitalu. Nawiasem mówiąc, macie tu wśród personelu wiele Ziemianek?

Jeśli pytasz o Ziemianki w rodzaju Murchison, to odpowiedź brzmi nie, pomyślał Conway, a powiedział:

— Chętnie przyjmiemy pańską pomoc, ale to pytanie o ludzki personel zabrzmiało dość niepokojąco, poruczniku. Czyżby cierpiał pan na utajoną ksenofobię? Źle się pan czuje w towarzystwie obcych?

— W żadnym razie — odparł zdecydowanie Brenner. — Chociaż na pewno nie ożeniłbym się z obcą — dodał po chwili.

Prilicla znowu zadrżał i zaćwierkał melodyjnie. Translator niemal natychmiast przełożył jego słowa:

— Sądząc po nagłym przypływie miłej emocjonalnej aury, co nie wydaje się uzasadnione ani sytuacją, ani treścią rozmowy, ktoś pozwolił sobie na to, co Ziemianie nazywają żartem.

Na poziomie sto trzecim Prilicla odłączył od grupy, która nadzorowała przenoszenie do hangaru wielkiej ptakopodobnej istoty. Gdy Conway patrzył na częściowo złożone sztywne skrzydła i wyciągniętą szyję, przypomniał sobie zdjęcia dawnych wahadłowców. Jego myśli zaczęły dryfować ku tak odległym obszarom, że w pewnej chwili musiał sobie na nowo wbić do głowy, iż ptaki nie latają w przestrzeni kosmicznej.

Wstępnie unieruchomiwszy pacjenta sztucznym ciążeniem o wartości jeden G, całe trzy godziny pobierali kolejne próbki i robili prześwietlenia. Opóźnienie spowodowała Murchison, która się uparła, że powinni to robić w próżni, musieli zatem pracować w skafandrach. Patolog obawiała się, że powietrze mogłoby spowodować szybki rozkład ciała.

Niemniej z każdą minutą wiedzieli coraz więcej, a przenośny zestaw łączności ciągle przekazywał nowe wyniki testów prowadzonych na patologii. Wszystko to tak pochłonęło Conwaya, że dopiero pisk komunikatora przywołał go do rzeczywistości. Na ekranie płonęło oburzeniem oblicze O’Mary.

— Conway, dawno już miał pan być u mnie — warknął naczelny psycholog. — Mówił pan, że już wychodzi.

— Przepraszam, sir. Wstępna obdukcja zajęła więcej czasu, niż oczekiwaliśmy, a chciałem się zjawić u pana z konkretami w ręku.

Zaszumiało z cicha, gdy O’Mara wypuścił powietrze przez nos. Jego twarz była czerwona niczym wyszlifowany wiatrami porfir, spojrzenie miał jednak skupione i tak przenikliwie, że ktoś mógłby go wziąć za urodzonego telepatę.

Naczelny psycholog Szpitala był odpowiedzialny za kondycję umysłową personelu, który liczył kilka tysięcy istot ponad sześćdziesięciu gatunków. Chociaż w Korpusie nie stał zbyt wysoko w hierarchii dowódczej, w Szpitalu trudno byłoby określić, gdzie się kończy jego władza. Dla niego wszyscy byli pacjentami, a w zakres obowiązków wchodziło dobieranie odpowiedniego lekarza do konkretnego chorego.

Nawet panująca tutaj tolerancja i wzajemny szacunek nie eliminowały wszystkich zagrożeń wynikających z ignorancji czy niezrozumienia, nie chroniły też do końca przed skutkami utajonych uprzedzeń rasowych mogących upośledzić zdolności zawodowe, równowagę emocjonalną albo jedno i drugie. Ziemski lekarz, który by się bał pająków, zapewne nie zdołałby skorzystać ze wszystkich swych profesjonalnych umiejętności, by pomóc pobratymcowi Prilicli. Gdyby zaś małemu empacie przyszło leczyć cierpiącego na arachnofobię Ziemianina…

O’Mara poświęcał wiele czasu na wykrywanie i zażegnywanie podobnych problemów, w wyniku czego podległy mu personel mógł się skupić na samym leczeniu. Naczelny psycholog twierdził jednak, że do problemów tego rodzaju dochodzi bardzo rzadko, gdyż wszyscy, niezależnie od rasy, panicznie boją się go rozdrażnić.

— Doktorze Conway, przyznaję, że to niezwykły przypadek. Niezwykły nawet dla nas. Ale coś chyba zdołał pan już ustalić? — spytał uszczypliwym tonem O’Mara. — Czy ta istota jest żywa? Jest chora czy ranna? Czy jest albo była inteligentna? A może marnuje pan tylko czas na badanie przerośniętego mrożonego indyka?

Mimo intencji naczelnego psychologa Conway postanowił nie uznawać jego pytań za retoryczne i odpowiedział:

— Pacjent żyje, chociaż ledwo ledwo. Wszystko wskazuje zarówno na chorobę, której istoty jeszcze nie znamy, jak i na rozległe obrażenia. Znaleźliśmy ranę spowodowaną przez drobny nie zidentyfikowany obiekt albo zwartą wiązkę promieniowania cieplnego. Cokolwiek to było, przeszyło tę istotę od podstawy karku do górnej części klatki piersiowej. Obie rany, wlotowa i wylotowa, pokryte są jakąś czarną substancją, ale nie potrafimy powiedzieć, czy to opatrunek, czy coś, co samorzutnie w nich wyrosło. Inteligencji nie można wykluczyć, wskazywałyby na nią rozmiary mózgoczaszki, niemniej funkcje mózgowe niemal zupełnie ustały i nie sposób wykryć jakichkolwiek emocji. Chwytne wyrostki, po których specjalizacji moglibyśmy ocenić, czy mamy do czynienia ze stworzeniem rozumnym, zostały usunięte. Ale nie przez nas…

— Rozumiem — odezwał się O’Mara po chwili milczenia. — Jeszcze jeden z tych pozornie prostych przypadków. Bez wątpienia zaraz zażąda pan ode mnie pozornie prostej pomocy. Co będzie potrzebne? Specjalna izolatka? Hipnozapisy? Informacje o planecie pochodzenia pacjenta?

Conway pokręcił głową.

— Nie przypuszczam, aby miał pan hipnotaśmy tego gatunku. Wszystkie znane nam uskrzydlone stworzenia żyją na planetach o niewielkim ciążeniu, a to tutaj ma mięśnie tak rozwinięte, jakby naturalne dla niego były cztery G. Hangar, w którym je trzymamy, jest całkiem odpowiedni, chociaż będziemy musieli uważać, żeby nie doszło do skażenia chlorem z sekcji powyżej. Śluzy w takich pomieszczeniach nie są tak dobrze dostosowane do intensywnego ruchu jak przy zwykłych przejściach…

— Doprawdy? Nie wiedziałem.

— Przepraszam. Ja tylko głośno myślę… Trochę na użytek porucznika Brennera, który pierwszy raz jest w naszym domu wariatów. Jeśli chodzi o informacje o macierzystym świecie pacjenta, byłoby dobrze, gdyby skontaktował się pan z pułkownikiem Skemptonem i poprosił go, żeby ponownie skierował Torrance’a w rejon, w którym znaleźli pacjenta. Niechby spenetrowali dwa najbliższe układy w poszukiwaniu istot o podobnej fizjologii.

— Innymi słowy, ma pan poważny problem medyczny i uważa, że najlepiej będzie poszukać lekarza, który dotąd zajmował się pańskim pacjentem? — spytał chłodno O’Mara.

Conway uśmiechnął się.

— Nie trzeba pełnego kontaktu, starczy mi ogólny raport, próbki atmosfery, miejscowych zwierząt i roślin. O ile Torrance zdoła pobrać materiały do badań, oczywiście…

O’Mara wydał jakiś dziwny odgłos i zerwał połączenie. Conway, który zrobił już praktycznie wszystko, co można było zrobić bez dodatkowych informacji, poczuł nagle, że jest bardzo głodny.

ROZDZIAŁ TRZECI

Aby dojść do stołówki dla ciepłokrwistych tlenodysznych, musieli przebyć dwa nie wymagające wkładania kombinezonów poziomy oraz cały labirynt korytarzy, w których wiły się, polatywały i pełzały najrozmaitsze istoty. Te, które miały nogi, były w zdecydowanej mniejszości. Przed stołówką czekał Prilicla. Trzymał zieloną teczkę raportów z patologii.

Gdy weszli, grupa Melfian i Tralthańczyków zajmowała właśnie ostatni wolny stolik przewidziany dla Ziemian. Krabowaci Melfianie, aby zasiąść na niskich stołkach, musieli się trochę pogimnastykować; dla sześcionożnych Tralthańczyków nie był to jednak żaden problem, bo i tak wszystko, ze snem włącznie, robili na stojąco. Prilicla wypatrzył wolny stolik w rewirze Kelgian i podleciał zająć miejsca. Wyprzedził zmierzających w tę samą stronę techników Korpusu, ale szczęśliwie dla niego byli oni zbyt daleko, aby go doszły ich emocje.

Conway rzucił się zaraz na raporty, Murchison zaś pokazała porucznikowi, jak utrzymać równowagę na krawędzi kelgiańskiego krzesła i nie oddalać się co chwila od talerza. Po raz pierwszy jednak Brenner nie przyglądał się pilnie pani patolog. Z uniesionymi wysoko brwiami patrzył na machającego niestrudzenie skrzydłami Priliclę.

— Cinrussańczycy zwykli jeść, polatując — wyjaśniła mu Murchison. — To poprawia im trawienie. A my dzięki temu nie musimy dmuchać na gorącą zupę.

Zajęli się napełnianiem żołądków. Machanie sztućcami przerywali tylko po to, aby przekazać dalej kolejną kartkę raportu. W końcu Conway, zaspokoiwszy głód, spojrzał na Cinrussańczyka.

— Nie wiem, jak ci się to udało — powiedział. — Gdy ja proszę Thornnastora, żeby się pospieszył, przesuwa moje zamówienie co najwyżej o dwa miejsca w kolejce.

Mile połechtany Prilicla zadrżał z zadowolenia.

— Prawdę mówiąc, poinformowałem go, że nasz pacjent jest na skraju śmierci.

— Ale już nie wspomniałeś, że trwa na tym skraju nie wiadomo jak długo? — spytała Murchison.

— Jesteś tego pewna? — zainteresował się Conway.

— Owszem — stwierdziła z całą powagą, stukając palcami w jeden z raportów. — Wszystko wskazuje na to, że ta rana jest skutkiem zderzenia z meteorytem, do którego doszło jakiś czas po tym, jak ta istota zachorowała i pojawiły się zmiany skórne. Ciemna ciecz, która wtedy wypłynęła, skrzepła i zasklepiła ranę. Poza tym z analizy wynika, że cały organizm został poddany złożonej chemioterapii, która spowolniła procesy życiowe. To było skomplikowane, celowe działanie. Każdy organ, a właściwie każdą komórkę, potraktowano stosownymi specyfikami. Całkiem jakby ktoś zabalsamował to stworzenie przed śmiercią, aby mu przedłużyć życie.

— A co z brakującymi kończynami? — spytał Conway. — I zwęgleniami pod skrzydłami, że nie wspomnę o paru dziwnych, całkiem odmiennych od reszty płytach kostnych?

— Możliwe, że choroba zaatakowała najpierw kończyny czy macki. Na przykład podczas okresu, który u tych istot odpowiada gniazdowaniu. Do usunięcia kończyn i zwęglenia mogło dojść w wyniku wczesnych bezskutecznych prób leczenia. Pamiętaj, że przed nałożeniem okrywy usunięto praktycznie całą treść układu trawiennego. To typowa procedura przed hibernacją, narkozą czy dowolną większą operacją.

Zapadła cisza.

— Przepraszam, ale się zgubiłem — odezwał się po chwili porucznik. — Co tak naprawdę wiemy o tej chorobie czy obecnej okrywie pacjenta?

Murchison wyjaśniła, że zewnętrznym objawem choroby było utworzenie się na skórze kostnych płyt tak twardych, że mogłyby spokojnie służyć za pancerz. Trudno orzec, czy wyrosły one ze skóry, czy może powstały z wypływającej porami wydzieliny, tak czy owak były „ukorzenione”. Nie udało się też na razie ustalić, jak głęboko w organizm sięgają te „korzonki”, na pewno jednak przenikały zarówno tkankę podskórną, jak i mięśnie. Zapewne dochodziły do wszystkich ważnych organów, w tym do mózgu. Można też powiedzieć, że owe „korzonki” były bardzo łakome. Wielkie wyniszczenie ogólnoustrojowe świadczyło, że choroba jest bardzo zaawansowana.

— Można zatem powiedzieć, że ktoś za późno wezwał lekarza — mruknął Brenner. — Pacjent został potraktowany tym konserwantem dosłownie na chwilę przed śmiercią.

Conway skinął głową.

— Ale jest jeszcze nadzieja. Niektórzy nasi pozaziemscy koledzy znają techniki mikrochirurgiczne pozwalające na usunięcie owych „korzonków”, nawet tych zrośniętych z nerwami. Jednak będzie to żmudna praca, a poza tym istnieje ryzyko, że gdy ożywimy pacjenta, choroba zacznie się rozwijać, i to być może szybciej niż nasze możliwości leczenia. Myślę, że zanim cokolwiek zrobimy, musimy dowiedzieć się jak najwięcej o stanie pacjenta.

Gdy wrócili do hangaru, czekała na nich wiadomość od O’Mary, że Torrance leci już ku dwóm układom, w pobliżu których znalazł pacjenta, i za trzy dni powinien przysłać pierwsze raporty. Conway miał nadzieję, że w tym czasie zdoła obmyślić, jak usunąć kostne narośla, zahamuje postęp choroby i rozpocznie leczenie operacyjne, tak że meldunki zwiadu wykorzysta tylko po to, by przygotować stosowne środowisko na czas rekonwalescencji pacjenta.

Jednak minęły trzy dni, a Conway ciągle dreptał w miejscu.

Usunięcie substancji spajającej płyty, pokrywającej też część ciała pacjenta, okazało się bardzo trudne i czasochłonne. Przypominało wyłuskiwanie kruchego przedmiotu, który przez tysiące lat obrastał kamieniem. Co gorsza, onże „przedmiot” miał pięćdziesiąt stóp długości i prawie osiemdziesiąt rozpiętości liczonej od końca do końca na poły złożonych skrzydeł. Gdy Conway zaczął nalegać, żeby patologia przygotowała specyfik, który by ułatwił zdjęcie płyt, usłyszał, że chodzi o złożoną substancję organiczną i że próba jej chemicznego rozmiękczenia skończy się wytworzeniem dużej ilości trujących gazów. Trujących tak dla pacjenta, jak i dla lekarzy. Poza tym błyskawiczne rozpuszczenie kostnej okrywy byłoby zapewne szkodliwe dla skóry i tkanki podskórnej chorego. Conway musiał więc pracowicie nawiercać i odłupywać kolejne kawałki.

Murchison, wciąż pobierająca próbki z operowanych miejsc, zasypywała ich gradem informacji, które jednak nie okazywały się pomocne.

— Nie mówię, że masz zaraz zostawić to miejsce, ale dobrze, żebyś o tym pomyślał — powiedziała możliwie jak najłagodniej. — Poza sporymi zniszczeniami tkanki mamy też dowody na poważne uszkodzenia mięśni skrzydeł. Być może spowodowanych przez samego pacjenta. Przypuszczam poza tym, że i serce nie jest w najlepszym stanie. Zapewne pęknięte. Nie obejdzie się bez poważnej interwencji chirurgicznej.

— Czy takie obrażenia mogły powstać w wyniku prób uwolnienia się pacjenta z tych okowów? — spytał Conway.

— W zasadzie tak, ale to mało prawdopodobne — odparła zdecydowanie, co uświadomiło Conwayowi, że ich stosunki służbowe zapewne niebawem się zmienią. Murchison nie przypominała już internisty na stażu. — Pokrywa jest twarda, ale względnie cienka, a mięśnie skrzydeł potężne. Powiedziałabym, że wszystkie uszkodzenia powstały, zanim pacjent znalazł się w tym pancerzu.

— Przepraszam, ale… — zaczął Conway.

— Ustaliliśmy też, że ów pancerz najgrubszy jest na głowie i wzdłuż kręgosłupa. Mimo naszych technik regeneracji tkanki i odtwarzania dróg nerwowych pacjent może nie wrócić w pełni do zdrowia. Nawet jeśli zdołamy go ożywić, zapewne nigdy nie będzie już myślał ani poruszał się o własnych siłach…

— Tego nie wiedziałem — mruknął Conway. — Nie wiedziałem, że jest aż tak źle. Ale coś przecież chyba możemy zrobić… — Spróbował zmusić się do uśmiechu. — Choćby po to, aby zachować złudzenia Brennera, że w naszym szpitalu cuda są codziennością.

Porucznik patrzył to na Conwaya, to na Murchison i zastanawiał się, czy jest świadkiem wymiany poglądów pomiędzy profesjonalistami, czy może raczej małżeńskiej sprzeczki. Jednak był nie tylko spostrzegawczy, ale i taktowny.

— Ja już dawno bym się poddał — powiedział w końcu.

Zanim ktokolwiek zdążył mu odpowiedzieć, zabrzęczał komunikator i na ekranie pojawił się szefujący patologii Thornnastor.

— Bardzo się staraliśmy znaleźć jakiś sposób chemicznego usunięcia pancerza tej istoty, ale wszystko na próżno — powiedział. — Niemniej tworząca go substancja jest wrażliwa na wysoką temperaturę. Spopiela się cienkimi warstwami, które wystarczy po prostu zdmuchnąć. Można powtarzać to tak długo, aż zostanie ostatni cienki płatek, który da się zdjąć niemal w całości bez szkody dla pacjenta.

Conway wypytał jeszcze Thornnastora, jak gruba jest warstwa do usunięcia i jakiej temperatury to wymaga, po czym podziękował mu i skontaktował się z działem technicznym, aby poprosić o przysłanie ekipy z palnikami. Pamiętał o wątpliwościach Murchison, ale uważał, że i tak musi spróbować. Nie było pewności, że wielki „ptak” rzeczywiście skończy jako skrzydlate warzywo, i nikt nie mógł tego przesądzić, póki nie dowiedzą się wszystkiego o trapiącej go chorobie.

Ponieważ metoda podsunięta przez Thornnastora nie została sprawdzona, postanowili zacząć od ogona, z dala od życiowo ważnych organów, w miejscu, gdzie okrywa została uszkodzona, zapewne przez nie znanych im lekarzy próbujących mimo wszystko pomóc pacjentowi.

Już pół godziny później dopisało im szczęście. Odkryli płytę, która tkwiła w spoiwie inaczej niż pozostałe — spodnią powierzchnią na wierzchu. Jej wyrostki rozchodziły się na boki i łączyły z innymi płytami, a kilka zawijało się i znikało pod spodem. Płomień palnika szybko zmienił je w kruchą sieć. Wtedy też spostrzegli, że sąsiednia płyta jest jakby większa i ma inny kształt.

Cierpliwie potraktowali ich krawędzie palnikami. Gdy spoina była grubości wafla, skruszyli ją i delikatnie usunęli resztki, po czym zdjęli obie osobliwe płyty.

— Martwe? — upewnił się Conway. — Na pewno?

— Na pewno — odparł Prilicla.

— A pacjent?

— Wykazuje ślady funkcji życiowych, ale nikłe.

Conway przyjrzał się odsłoniętemu obszarowi. Pod pierwszą, „odwróconą” płytą znalazł zagłębienie odpowiadające kształtowi jej wierzchniej strony. Tkanka w tym miejscu została silnie sprasowana, a nieliczne pozostałe wyrostki były wyraźnie zbyt słabe, aby do końca przyciągnąć płytę do ciała. Ktoś — albo coś — musiał ją tam wcisnąć ze znaczną siłą.

Druga, większa płyta trzymała się na miejscu zapewne tylko dzięki czarnemu spoiwu, gdyż w ogóle nie miała wyrostków. Miała jednak… skrzydła, złożone i schowane w długich szczelinach. Gdy przyjrzeli się bliżej pierwszej „płycie”, stwierdzili ze zdumieniem, że i ona jest uskrzydlona.

Prilicla unosił się tuż obok i cały drżał z podniecenia.

— Zauważ, przyjacielu Conway, że są to przedstawiciele dwóch różnych gatunków, chociaż w obu przypadkach mamy do czynienia z wielkimi skrzydlatymi owadami o budowie charakterystycznej dla planet o niewielkim ciążeniu i gęstej atmosferze. Możliwe, że ten pierwszy jest pasożytem albo drapieżnikiem, a drugi jego naturalnym wrogiem wszczepionym tutaj dla uleczenia pacjenta.

Conway pokiwał głową.

— To by wyjaśniało, dlaczego pierwszy obrócił się na grzbiet. Zareagował na pojawienie się drugiego…

— Mam nadzieję, że nie przywiązaliście się jeszcze do swojej teorii na tyle, aby wysłuchać odmiennej — powiedziała Murchison, która wciąż pracowicie zdrapywała pokrywające pierwszy okaz czarne lepiszcze. — Ta substancja nie została naniesiona przez nikogo trzeciego. To wydzielina tego pierwszego gatunku. Jeśli nie macie nic przeciwko temu, wezmę oba na patologię, żeby przyjrzeć im się bliżej.

Przez dłuższą chwilę nikt się nie odzywał, tylko Prilicla zaczął się znowu trząść. Sądząc po wyrazie twarzy porucznika, to zapewne jego myśli były przyczyną stanu ducha pająkowatego empaty. W końcu Brenner przerwał milczenie:

— Skoro za powstanie tej okrywy odpowiedzialne są te pasożyty, to znaczy, że nikt przed nami nie próbował leczyć naszego pacjenta — powiedział zduszonym głosem. — Można raczej przyjąć, że został on zaatakowany przez te latające owady, które zapuściły wyrostki w jego ciało, unieruchomiły mięśnie, sparaliżowały układ nerwowy i zakuły w to twarde coś, a potem zaczęły go pożerać jak robaki, chociaż nie był jeszcze martwy…

— Proszę trzymać się opisów klinicznych, poruczniku — przerwał mu Conway. — Sprawia pan przykrość Prilicli. Poza tym, choć mogło być tak, jak pan mówi, parę rzeczy wciąż nie pasuje do pańskiej teorii. Na przykład to zagłębienie pod odwróconym owadem.

— Może pacjent jeszcze za życia usiadł na jednym z tych pasożytów? — stwierdził Brenner z pasją świadczącą dobitnie, że ten przypadek go brzydzi. — Teraz rozumiem, dlaczego pobratymcy wyrzucili go w próżnię. Nie mogli zrobić nic więcej. — Zastanowił się. — I przepraszam, doktorze, ale czy nie zdaje się panu, że my też nic więcej nie wymyślimy?

— Mam jeszcze jeden pomysł, który powinniśmy sprawdzić…

ROZDZIAŁ CZWARTY

Wiedzieli już, że to, co brali za kostną okrywę, jest kolonią pasożytów, które należy jak najszybciej usunąć, tym bardziej że, zdaniem Prilicli, pacjent był umierający. Oczywiście ekstrakcja wyrostków wymagała czasu i ostrożności, ale skoro wierzchnią warstwę można było usunąć, należało to zrobić w nadziei, że po uwolnieniu od pasożytów stan pacjenta poprawi się na tyle, by Conway mógł zacząć leczenie. Patologia zaproponowała już kilka rodzajów terapii.

Na początek Conway potrzebował co najmniej pięćdziesięciu palników, których miał zamiar użyć równocześnie, oraz węży doprowadzających sprężone powietrze do zdmuchiwania popiołu. Należało zacząć od głowy, karku, piersi oraz nasady skrzydeł, aby przywrócić pacjentowi zdolność kontrolowania funkcji umysłowych, pracy płuc i serca. Liczyli się z tym, że uszkodzone serce nie podejmie pracy i być może konieczna będzie szybka operacja. Murchison rozrysowała już położenie tętnic i żył w rejonie klatki piersiowej. Na wypadek, gdyby pacjent zaczął się poruszać albo machać skrzydłami, powinni w zasadzie włożyć ciężkie kombinezony ochronne, ale szybko z tego zrezygnowali, gdyż mogliby w nich zagrozić Prilicli, który musiał być obecny przy operacji, aby monitorować stan pacjenta, a w razie konieczności przeprowadzenia błyskawicznej operacji niezgrabne skafandry nazbyt utrudniałyby im zadanie. Uznali, że kto żyw, zdąży się wtedy pochować, aż operatorzy wiązek unieruchomią pacjenta. Conway kazał jeszcze przenieść do sąsiedniego przedziału moduł łączności, żeby na pewno nie uległ uszkodzeniu. Gdyby musieli wezwać specjalistyczną pomoc albo ostrzec przed zagrożeniem istoty przebywające na sąsiednich poziomach, łączność miałaby podstawowe znaczenie.

Conway zdecydowanie, ale i bez pośpiechu wydał konieczne polecenia, chociaż przez cały czas miał nieuchwytne wrażenie, że jego pomysły i domysły są całkowicie błędne.

O’Mara nie popierał jego postępowania, ale ograniczył się do pytania, czy Conway zamierza wyleczyć, czy usmażyć pacjenta. Poza tym nie przeszkadzał. Wspomniał jeszcze tylko, że Torrance nie przysłał na razie żadnego meldunku.

W końcu byli gotowi. Technicy z palnikami i wężami rozstawili się wkoło głowy, karku i krawędzi natarcia skrzydeł pacjenta. Za nimi czekali lekarze i personel pomocniczy ze środkami pobudzającymi, uniwersalnym sztucznym sercem i tacami lśniących, sterylnych narzędzi. Drzwi do sąsiedniego przedziału zostawili otwarte na wypadek, gdyby pacjent nazbyt gwałtownie ożył i trzeba by się było ewakuować. Nie mieli już na co czekać.

Conway dał znak, żeby zaczynać, i niemal w tej samej chwili zabrzęczał jego komunikator. Na ekranie pojawiła się dość przygnębiona twarz Murchison.

— Mieliśmy tu wypadek — powiedziała. — Coś jakby eksplozję. Okaz numer dwa przeleciał przez całe laboratorium, zniszczył trochę sprzętu i wszystkich porządnie wystraszył…

— Ale przecież był martwy! — zaprotestował Conway. — Oba były martwe. Prilicla wyraźnie to powiedział.

— Zgadza się, bo nie tyle pofrunął, ile w pewnej chwili wystrzelił przed siebie. Nie jestem jeszcze pewna, ale to stworzenie wytwarza chyba i gromadzi jakieś gazy, które eksplodują wymieszane i pozwalają mu się poruszać na zasadzie odrzutu. Korzystając ze skrzydeł, mógł szybować na całkiem spore odległości i szybko uciekać przed naturalnymi wrogami. Trochę tych gazów musiało jeszcze zostać w jego ciele. Na Ziemi są całkiem podobne stworzenia, ale o wiele mniejsze. Na kursach przygotowawczych do ksenomedycyny mieliśmy okazję poznać sporo egzotycznej ziemskiej fauny. Stworzenie, o którym myślę, to żuk bombardier…

— Doktorze Conway!

Chirurg oderwał się od ekranu i pobiegł do hangaru. Nie musiał być empatą, aby się domyślić, że dzieje się coś złego.

Szef zespołu techników machał na niego jak szalony, a unoszący się nad nim w kulistej osłonie Prilicla drżał jak osika.

— Wyczuwam, że pacjentowi wraca świadomość, przyjacielu Conway — zameldował empata. — Szybko dochodzi do siebie i zaczyna odczuwać strach, jest zdezorientowany.

To tak jak ja, pomyślał Conway.

Technik tylko wskazał coś palcem.

Twarda czarna okrywa zmieniła się w tłustą, półpłynną maź, która zaczęła powoli ściekać na podłogę. Jedna z „płyt” nagle drgnęła, rozprostowała skrzydła. Machając nimi, zaczęła się odrywać od pacjenta. Szamotała się tak długo, aż uwolniła wszystkie wyrostki i wzleciała w powietrze.

— Zgasić palniki! — krzyknął Conway. — Spróbujcie ochłodzić to czarne powietrzem!

Jednak maź nie chciała stwardnieć i ciekła coraz intensywniej. Raz rozpoczęty proces zdawał się teraz rządzić własnymi prawami. Nie podparta już pancerną obejmą szyja pacjenta uderzyła głucho o pokład, po chwili to samo stało się z masywnymi skrzydłami. Czarne jezioro dookoła wciąż się powiększało i kolejne pasożyty wzlatywały na błoniastych skrzydłach i krążyły po całym hangarze. Każdy ciągnął za sobą przypominające dziwne upierzenie wyrostki.

— Do tyłu! Chować się! Szybko!

Pacjent leżał bez ruchu. Niemal na pewno był martwy i nic nie można już było dla niego zrobić. Zostali jednak technicy i personel medyczny, nijak nie chronieni przed tymi dziwnymi, na pozór nieszkodliwymi wyrostkami. Tylko skryty w przezroczystej kuli Prilicla mógł się nimi nie przejmować. Stworzenia zdawały się wzlatywać całymi setkami. Conway aż się zdumiał, jak mało obchodzi go w tej chwili pacjent. Ciekawe dlaczego? Opóźniona reakcja czy coś innego?

— Przyjacielu Conway — powiedział Prilicla, lekko popychając chirurga swoją kulą — może byś tak skorzystał z własnej rady?

Conway, który wyobraził sobie, że te długie macki wślizgują mu się pod ubranie, przebijają skórę i sięgają organów wewnętrznych, aby porazić mięśnie i opanować mózg, zaraz wbiegł do sąsiedniego pomieszczenia. Brenner i Prilicla wpadli tam tuż za nim. Gdy tylko Cinrussańczyk znalazł się w środku, porucznik zamknął drzwi.

Ale jeden pasożyt już się tam dostał.

Przez krótką chwilę Conway tylko rejestrował obraz zdarzeń: oblicze O’Mary na ekranie komunikatora, jego beznamiętna twarz z wyraźnie ożywionymi oczami, drżący mimo osłony Prilicla, pasożyt polatujący pod sufitem i Brenner z diabolicznie przymrużonym okiem. W dłoni trzymał służbowy pistolet na pociski eksplodujące i celował w stworzenie…

Coś się tu nie zgadzało.

— Nie strzelać — powiedział Conway, spokojnie, ale z dużą pewnością siebie. — Aż tak się pan boi, poruczniku?

— Normalnie tego nie używam — odparł zdziwiony pytaniem Brenner — ale umiem strzelać. Nie, nie boję się.

— Ja też się nie boję widoku broni. Prilicla jest bezpieczny w tej kuli, więc i on nie ma powodu do strachu. A skoro tak… to kto się boi? — spytał, wskazując na drżącego coraz silniej empatę.

— To stworzenie, przyjacielu Conway — odezwał się Prilicla, patrząc na pasożyta. — Jest przerażone, zagubione i bardzo zaciekawione.

Conway pokiwał głową. Prilicla zaczął się uspokajać.

— Wygoń je stąd, Prilicla. Gdy tylko porucznik otworzy drzwi. Na wszelki wypadek. I jak najostrożniej.

Gdy pozbyli się stworzenia, O’Mara uznał, że pora przerwać milczenie.

— Coście tam nawyrabiali? — ryknął do mikrofonu.

Conway chyba znalazł odpowiedź na to w zasadzie proste pytanie.

— Przypuszczam — odezwał się — że przedwcześnie zainicjowaliśmy procedurę podejścia do lądowania…

* * *

Meldunek ze statku zwiadowczego Torrance nadszedł, zanim jeszcze Conway dotarł do gabinetu O’Mary. Udało się ustalić, że wkoło jednej z dwóch gwiazd krąży planeta o niewielkim ciążeniu, zamieszkana, chociaż nie dostrzeżono śladów zaawansowanej technologii. Natomiast przy drugiej gwieździe znaleziono wielki glob, który wirował z tak niesamowitą szybkością, że był tak spłaszczony na biegunach, iż przypominał dwie złożone krawędziami miski. Otulał go gruby i gęsty płaszcz atmosfery, a ciążenie wynosiło od trzech G na biegunach do jednej czwartej G na równiku. Brak było powierzchniowych złóż metali. Całkiem niedawno, w astronomicznej skali czasu oczywiście, planeta zbytnio się zbliżyła do swojego słońca, co bardzo wzmogło aktywność sejsmiczną, w wyniku czego gęsta od pyłów wulkanicznych atmosfera przestała przepuszczać światło. Zwiadowcy wątpili, czy zostało tam jeszcze jakieś życie.

— To zdaje się potwierdzać moją teorię, że zarówno „ptak”, jak i wszystkie przylepione do niego formy życia pochodzą z jednej planety. Te, które latały po hangarze w pojedynkę, mogą być praktycznie bezrozumne, ale połączone zaczynają przejawiać inteligencję. Tworzą nową jakość. Musiały pojąć, że ich planeta umiera, i postanowiły uciec. Ale jak zdołały dojść do etapu podróży kosmicznych całkiem bez metali…

Okazało się, że istoty te nauczyły się wykorzystywać gigantyczne ptakopodobne stworzenia żyjące w regionach polarnych. Były zbyt słabe, aby okiełznać je fizycznie, zatem oddziaływały za pomocą wyrostków wprost na układ nerwowy nosiciela. Same „ptaki” nie były inteligentne, tak jak i te z małych istot, które nie miały wyrostków i potrzebne były reszcie tylko do startu. Przebiegał on w ten sposób, że najpierw „ptak” na własnych skrzydłach wznosił się jak mógł najwyżej, a bezrozumne „chrząszcze” używały swojego odrzutowego organu, aby całość mogła osiągnąć prędkość ucieczki. Również one były pod kontrolą rozumnych „pasażerów”, zapewne przypadało ich pięćdziesiąt na jedno inteligentne stworzenie. Ich skupiska, przypominające gigantyczne stożki, mieściły się tuż za skrzydłami „ptaka”.

„Ptaki” zostały z czasem tak przekształcone, aby łatwiej mogły osiągać szybkości ponaddźwiękowe. Poza paraliżowaniem ich w stosownej konfiguracji rozumne pasożyty usuwały im kończyny, co znacznie poprawiało profil aerodynamiczny, wstrzykiwały im ponadto specyfiki utrwalające pożądaną sylwetkę. Załoga „wmurowywała” się następnie w pancerną okrywę i zapadała w stan hibernacji, podczas którego żywiła się „ptakiem”.

W samym starcie brały udział miliony „chrząszczy” i setki tysięcy „nadzorców”. Odpowiedni ciąg był uzyskiwany stopniowo, aby nagłe przyspieszenie nie rozerwało węzła łączącego stożki z „ptakiem”. Każdy „chrząszcz” dokładał oczywiście tylko trochę do wspólnego dzieła, po czym ginął. Podobnie nie mieli szans na przeżycie ich nadzorcy, ale to było wliczone w koszty. Za cenę śmierci milionów tych istot kilkuset uchodźców mogło odlecieć ze skazanego na zagładę świata.

— …nie wiem dokładnie, jak w ich zamyśle miał wyglądać manewr lądowania, ale domyślam się, że tarcie atmosferyczne powinno rozgrzać czarne spoiwo na tyle, aby zaczęło topnieć. Po wyhamowaniu największego pędu uwolnieni już „pasażerowie” mogliby odbyć resztę drogi na własnych skrzydłach. Podgrzewając przednią część „ptaka”, mimowolnie odtworzyłem warunki typowe dla takiego lądowania.

— Tak, tak — żachnął się O’Mara. — Wykazał się pan rzadkim geniuszem dedukcji, rozległą wiedzą medyczną i jeszcze miał pan niesamowite szczęście! A teraz proszę mi z łaski swojej zezwolić, abym posprzątał po pańskich dokonaniach, znalazł jakiś sposób porozumiewania się z tymi stworzeniami i zorganizował dla nich transport do miejsca, gdzie zamierzały lecieć. Chyba że chce pan czegoś jeszcze?

Conway kiwnął głową.

— Brenner powiedział mi, że flotylla statków zwiadowczych może ze swoją aparaturą do poszukiwania zagubionych jednostek sprawdzić obszary pomiędzy ich macierzystą planetą a planowanymi punktami docelowymi dla innych „ptaków”. Zapewne wypuścili ich dotąd całe setki…

O’Mara otworzył usta, jakby chciał pójść w zawody z chrząszczem bombardierem, Conway dodał więc pospiesznie:

— Nie zamierzam ich tu sprowadzać, sir. Niech Korpus odstawi je wszystkie tam, gdzie same chciały lecieć, sprowadzi na powierzchnię, aby nie musiały ryzykować nieuchronnych przy tak niepewnej procedurze lądowania ofiar, zainicjuje proces topienia okrywy i wyjaśni im, co się stało. Ostatecznie to nie pacjenci, ale koloniści.

CZĘŚĆ DRUGA

ZARAZA

Starszy lekarz Conway poprawił się na krześle zaprojektowanym dla sześcionogich egzoszkieletowych Melfian, ale nie odczuł znaczącej poprawy. Wciąż było mu niewygodnie.

— Po dwunastu latach zdobywania medycznego i chirurgicznego doświadczenia w największym wielośrodowiskowym szpitalu Federacji oczekiwałbym bardziej prestiżowego przydziału niż… kierowca sanitarki! — powiedział rozżalony.

Żadna z czterech osób zaproszonych wraz z nim do gabinetu naczelnego psychologa O’Mary nie paliła się do odpowiedzi. Doktor Prilicla przylgnął cicho do sufitu, gdzie zwykle się wdrapywał, gdy przychodziło mu przebywać z istotami masywniejszymi i silniejszymi niż on sam. Siedzący obok pięknej pani patolog Murchison Illensańczyk i srebrnofutra, przypominająca gąsienicę kelgiańska siostra przełożona o imieniu Naydrad też milczeli. Ciszę przerwał dopiero major Fletcher, któremu jako gościowi Szpitala przypadło jedyne przeznaczone dla ludzi krzesło.

— Nie pozwolę panu pilotować, doktorze — powiedział całkiem poważnie.

Było oczywiste, że majorowi jeszcze nie przeszła duma ze lśniących nowością oznak dowódcy statku zdobiących jego mundur Kontrolera i bardzo troszczy się o stan jednostki, którą ma niebawem objąć. Conway czuł kiedyś to samo, gdy dostał pierwszy kieszonkowy skaner.

— Więc nawet nie dadzą ci poprowadzić — zaśmiała się Murchison.

Naydrad włączyła się do rozmowy, wydając serię jękliwych gwizdów, które translator przetłumaczył jako:

— Chyba pan nie sądził, doktorze, że w naszym szpitalu znajdzie się ktoś zdolny do logicznego myślenia?

Conway nie odpowiedział. Zastanawiał się nad krążącą od wielu dni po Szpitalu pogłoską, że pewien starszy lekarz, a ściślej on sam, ma zostać na stałe oddelegowany do pracy na statku szpitalnym.

Uczepiony sufitu Prilicla zadrżał gwałtownie w odpowiedzi na jego wzbierające wzburzenie, Conway spróbował zatem wziąć się w garść i opanować emocje.

— Nie ma co przesądzać sprawy, przyjacielu Conway — powiedział pająkowaty empata. Jego melodyjne ćwierkania niemal zagłuszały beznamiętny głos translatora. — Nie zostaliśmy jeszcze oficjalnie poinformowani o tej decyzji, ale kiedy to się stanie, może się okazać, że będziesz mile zaskoczony.

Conway świetnie wiedział, że Prilicla potrafi bez najmniejszych oporów skłamać, jeśli tylko jest nadzieja, że tym sposobem poprawi atmosferę w swoim otoczeniu. Jednak tym razem wszystko wskazywało na to, że efekt będzie krótkotrwały i później atmosfera zrobi się jeszcze gorsza.

— Dlaczego tak uważasz? — spytał Conway empatę. — Mówisz, że coś „może się okazać”, jakbyś był prawie tego pewien. Czyżbyś wiedział coś, o czym ja nie wiem?

— Zgadza się, przyjacielu Conway — potwierdził Cinrussańczyk. — Kilka minut temu wyczułem wchodzące do sekretariatu źródło silnych emocji. Myślę, że to sam naczelny psycholog. Oprócz zwykłego dlań zdecydowania i poczucia władzy przejawia również lekki niepokój, ale bez śladu zażenowania zwykłego w sytuacji, gdy ma się przekazać komuś niemiłe wiadomości. Obecnie O’Mara rozmawia ze swoim asystentem, który również nie nastawia się duchowo na zrobienie komukolwiek przykrości.

— Dziękuję, doktorze — powiedział Conway z uśmiechem. — Już mi lepiej.

— Wiem — odparł Prilicla.

— A ja myślę, że taka rozmowa o odczuciach O’Mary kłóci się z naszą etyką zawodową — powiedziała Naydrad. — Czyjeś emocje to prywatna sprawa i nie powinno się o nich mówić w tak szerokim gronie.

— Ale czy wzięłaś pod uwagę, przyjaciółko Naydrad, że nie rozmawiamy o odczuciach pacjenta? — spytał Prilicla, starając się ogródkami przekazać, że jego zdaniem Kelgianka nie ma racji. — Osobą, której położenie najbardziej przypomina tu położenie pacjenta, jest nie kto inny jak doktor Conway. Niepokoi się o swoją przyszłość i informacja o tym, co być może zamyśla ktoś, od kogo ta przyszłość zależy i kto na pewno nie jest pacjentem, może mu dodać ducha…

Sierść Naydrad zaczęła się marszczyć w sposób zwiastujący, że siostra zamierza coś powiedzieć, ale wejście owej osoby, która na pewno nie była pacjentem, położyło kres debacie o etyce.

O’Mara po kolei skinął głową wszystkim zebranym i usiadł w swoim, jak najbardziej ludzkim fotelu. Zaczął całkiem niewinnie:

— Zanim wam powiem, po co zaprosiłem dzisiaj majora Fletchera, i zapoznam z waszym nowym przydziałem, o którym niewątpliwie sporo już wiecie, muszę wspomnieć o niemedyczym tle całej sprawy. Może to być niełatwe, gdyż nie wiem, jaką jeszcze macie wiedzę poza tą związaną z waszymi specjalnościami. Gdyby się okazało, że poruszam sprawy zbyt trywialne, puszczajcie je mimo uszu, aż dojdę do tego, co będzie dla was nowe.

— Słuchamy pana pilnie, przyjacielu O’Mara — powiedział Prilicla, jak to on.

— Przynajmniej na razie — dodała Naydrad, jak to ona.

— Siostro Naydrad! — wybuchnął major Fletcher, czerwieniejąc na twarzy. — Proszę nie zapominać o szacunku należnym starszemu oficerowi. Uprzedzam, że nie będę tolerował podobnych zachowań na moim statku, podobnie jak nie…

O’Mara uniósł dłoń.

— Nikt mnie tu nie obraził, majorze. Pan też nie powinien czuć się urażony. Dotychczas nie miał pan bliższych kontaktów z obcymi, jest pan zatem usprawiedliwiony. Sądzę też, że zmieni pan swe podejście, poznawszy tok myślenia i szczególne zachowania istot, z którymi przyjdzie panu pracować.

Siostra przełożona Naydrad jest Kelgianką — ciągnął naczelny psycholog — istotą przypominającą nam gąsienicę, a jej najbardziej charakterystyczną zewnętrzną cechę stanowi porastające całe ciało srebrzyste futro, które jak pan na pewno zauważył, jest w ciągłym ruchu — wyjaśniał O’Mara uprzejmym i tym samym niezwykłym jak na niego tonem. — Całkiem, jakby wiatr je czesał. Te poruszenia są mimowolne i wiążą się ze stanem emocjonalnym Kelgian. Dokładny mechanizm tego zjawiska nie jest znany nawet im, jednak przyjmuje się powszechnie, że poruszenia sierści zastępują tym istotom zdolność takiego modulowania tonu wypowiedzi, jaka jest właściwa naszej mowie. W ten sposób Kelgianie przekazują sobie emocjonalny podtekst wypowiedzi. Zawsze zatem mówią dokładnie to, co myślą, przynajmniej w odniesieniu do innych Kelgian. Nie potrafią inaczej. O ile doktor Prilicla jest zdolny w pewnych sytuacjach tak przykroić prawdę, żeby usunąć z niej niemiłe treści, siostra przełożona Naydrad niezmiennie będzie do bólu szczera, i to niezależnie od rangi czy odczuć tego, z kim rozmawia. Przywyknie pan, majorze. Jednak nie po to was wezwałem, aby wam dać wykład o Kelgianach. Najpierw muszę przypomnieć kilka faktów dotyczących Federacji Galaktycznej…

Na ekranie za jego plecami pojawił się nagle trójwymiarowy obraz podwójnej spirali Galaktyki z zaznaczonymi największymi skupiskami gwiezdnymi. Obok widać było skraj sąsiedniej galaktyki, umieszczonej znacznie bliżej, niż nakazywałaby przyjęta skala. Ujrzeli, jak w brzegowym rejonie Galaktyki zaczęły się pojawiać krótkie żółte linie łączące Ziemię i wczesne ziemskie kolonie oraz układy Orligii i Nidii, dwóch pierwszych poznanych obcych cywilizacji. Kolejna wiązka linii opisała światy zamieszkane albo poznane przez Tralthańczyków.

Wszystko przebiegało bardzo szybko, chociaż w rzeczywistości musiało minąć kilka dziesięcioleci, zanim Orligianie, Nidiańczycy, Tralthańczycy i Ziemianie zaczęli nawiązywać prawdziwą współpracę. W tamtych czasach wszyscy byli dość podejrzliwi i parę razy mało brakowało, aby doszło do wojny.

Siatka żółtych linii coraz bardziej gęstniała, ukazując, jak zaczęto nawiązywać kontakty, z czasem również handlowe, z zaawansowanymi i okrzepłymi kulturami Kelgian, Illensańczyków, Hudlarian i Melfian. Nie był to obraz przejrzysty ani uporządkowany. Niekiedy linie nurkowały do centrum Galaktyki, po czym zawijały się ku krawędzi, przeplatały się nad galaktycznymi biegunami, wypuszczały się nawet w przestrzeń międzygalaktyczną ku światom Ianów, chociaż w tym akurat wypadku to Ianowie pierwsi nawiązali kontakt. Gdy połączyły już wszystkie światy Federacji, wszystkie planety, o których wiedziano, że zamieszkują je istoty rozumne, które wytworzyły technologicznie albo inaczej rozwinięte cywilizacje, powstała z tego plątanina przypominająca coś pośredniego między łańcuchem DNA a krzakiem jeżyny.

— Dotychczas członkowie Federacji spenetrowali tylko drobny fragment Galaktyki i jesteśmy obecnie w sytuacji kogoś, kto ma przyjaciół w odległych krajach, ale nie wie, kto mieszka przy sąsiedniej ulicy — ciągnął O’Mara. — Oczywiście przyczyną jest to, że podróżnicy spotykają się częściej niż ci, którzy nigdy nie wychodzą z domu. Łatwiej też podróżnikom wymieniać adresy i umawiać się na regularne wizyty.

W normalnych warunkach, gdy znane były dokładne współrzędne, nadprzestrzenna podróż na drugi koniec Galaktyki nie różniła się technicznie niczym od podróży do sąsiedniego układu gwiezdnego. Tyle że dla ustalenia współrzędnych należało najpierw znaleźć te zamieszkane światy, które chciałoby się odwiedzić, a to nie była sprawa łatwa.

Wprawdzie bez przerwy prowadzono badania mające wypełnić niektóre białe plamy na mapach Galaktyki, ale przebiegały one bardzo powoli i nie przynosiły specjalnych sukcesów. Po pierwsze, gwiazdy z planetami były zjawiskiem bardzo rzadkim. Jeszcze rzadziej zdarzało się, aby na którejś z tych planet rozwinęło się życie. Gdy więc podczas poszukiwań trafiano na życie inteligentne, wszystkie światy Federacji ogarniała radość tak wielka, że nikt nie myślał już nawet o zagrożeniach ze strony nowo odkrytych istot dla Pax Galactica. Zaraz potem wysyłano specjalistów Korpusu, aby podjęli mrówcze i niebezpieczne dzieło przygotowania gruntu pod kontakt.

Ekipy kontaktowe stanowiły elitę Korpusu Kontroli. W skali całej organizacji nie było ich wiele, ale nikt nie mógł się z nimi równać w znajomości filozofii, psychologii i metod komunikowania się obcych. Niezależnie od rozwoju tych służb wszyscy ich członkowie byli wiecznie przepracowani.

— Przez ostatnie dwadzieścia lat trzykrotnie nawiązaliśmy kontakt z nie znanymi nam dotąd istotami i za każdym razem owe istoty wyraziły chęć przystąpienia do Federacji — ciągnął O’Mara. — Nie będę zanudzał was szczegółami dotyczącymi liczby użytych w operacjach jednostek, zaangażowanego personelu czy wykorzystanych środków ani szokować was kosztami całości. Wspomnę tylko, że w tym samym czasie, gdy Korpus osiągnął sukcesy w trzech operacjach, nasz Szpital, który wtedy właśnie zaczął przyjmować pacjentów, bardzo się przyczynił do skłonienia aż siedmiu nowych ras, aby stały się członkami Federacji. Udało się to osiągnąć nie dzięki powolnemu i cierpliwemu budowaniu porozumienia aż do etapu pozwalającego na swobodny przepływ idei, ale udzielaniu medycznej pomocy chorym obcym.

Naczelny psycholog spojrzał po kolei na wszystkich rozmówców i bez pomocy Prilicli poznał, że przykuł ich uwagę. Podjął zatem wątek:

— Upraszczam to oczywiście, bo przecież lecząc obcych, trafiacie na wiele rozmaitych problemów, korzystacie też z pomocy specjalistów Korpusu utrzymujących główny translator Szpitala, drugi największy komputer w znanym nam wszechświecie. Sam Korpus też uratował wiele istot. Jednak nie można zaprzeczyć, że to właśnie wy, lekarze, daliście obcym najlepszy dowód dobrej woli Federacji i wyraziliście czynem to, co w innym razie trzeba by długo i pracowicie przekładać na słowa. Stąd właśnie postanowiono zmienić nieco zasady nawiązywania pierwszego kontaktu…

Ponieważ jedynym sposobem na odbywanie dalekich podróży były skoki nadprzestrzenne, również wysyłanie sygnałów pomocy mogło odbywać się tylko tą drogą. Emitowana w normalnej przestrzeni wąska wiązka radiowa była zbyt mocno zakłócana i tłumiona przez gwiazdy, poza tym jej wysłanie na tak ogromne odległości wymagało gigantycznej mocy, przekraczającej możliwości przeciętnej jednostki. Szczególnie jeśli statek miał awarię. Inaczej działał zasilany energią atomową automatyczny moduł alarmowy, który wysyłał nadprzestrzenny krzyk o ratunek na wszystkich używanych częstotliwościach jednocześnie. Zamontowany w wystrzeliwanej boi sygnałowej działał od kilku minut do kilku godzin, po czym milkł, wyczerpawszy źródło zasilania, ale przekazywał gdzie trzeba pozycję uszkodzonej jednostki.

Wszystkie statki Federacji musiały przed rejsem przedstawiać plan lotu, manifest pokładowy oraz listę pasażerów i załogi, taki sygnał wystarczał więc zwykle dla wcześniejszego ustalenia, jakim dokładnie istotom przyjdzie nieść pomoc. Wtedy szpital albo macierzysta planeta statku wysyłały ambulans z właściwym wyposażeniem i stosowną obsadą. Zdarzało się jednak, i to o wiele częściej, niż powszechnie sądzono, że pomocy wzywały załogi statków obcych, którzy nie byli jeszcze znani Federacji. Wówczas ratownicy musieli działać na ślepo.

W takich razach pomocy udawało się udzielić jedynie wówczas, gdy jednostka ratownicza mogła wziąć uszkodzony statek na hol i doprowadzić go do Szpitala albo też udawało się stworzyć na jej pokładzie odpowiednie warunki dla poszkodowanych. Jednakże właściwej pomocy medycznej można im było udzielić dopiero w Szpitalu. Tak więc wiele istot, chociaż w większości bardzo inteligentnych i należących do rozwiniętych cywilizacji, umierało na miejscu wypadku albo w czasie transportu i w Szpitalu trafiało już tylko na stoły sekcyjne. Długo się zastanawiano, jak temu zaradzić, i chyba wreszcie znaleziono rozwiązanie…

Postanowiono stworzyć jeden, specjalny statek z takim wyposażeniem i personelem, aby mógł udzielać pomocy właśnie w tych przypadkach, gdy nie udało się ustalić, kto wysłał sygnał.

— Jeśli tylko mamy wybór, wolimy nawiązywać kontakt z gatunkami, które znają już podróże kosmiczne — stwierdził O’Mara. — W przeciwnym razie rodzą się zwykle problemy. Nigdy nie wiem do końca, czy inteligentna, ale przykuta do swojej planety rasa nie ucierpi przy spotkaniu ze spadającymi nagle z nieba wysłannikami Federacji. Nie chcemy przecież znacząco zakłócać niczyjego rozwoju…

— Ale przecież statki obcych mogą nie mieć modułów alarmowych — wtrąciła się Naydrad. — Co wtedy?

— Jeśli jakaś rasa zapuszcza się w nadprzestrzeń, lekceważąc zwykłe środki ostrożności, to chyba nie ma co nad nią płakać — stwierdził psycholog.

— Rozumiem — powiedziała Kelgianka.

O’Mara pokiwał głową i wrócił do tematu.

— Teraz wiecie, dlaczego cztery osoby, z których każda jest specjalistą w swojej dziedzinie, zostały „zdegradowane” do roli personelu pokładowego. — Stuknął w jakiś przycisk na blacie biurka i na ekranie pojawił się szczegółowy przekrój statku. — Jak jednak widzicie, chodzi o personel na bardzo szczególnym statku. Kapitanie Fletcher, oddaję panu głos.

Conway zauważył, że po raz pierwszy O’Mara nazwał Fletchera zgodnie z jego nową funkcją, miast tytułować go majorem, który to stopień nowo przybyły nosił w Korpusie. Zapewne psycholog chciał w ten sposób przypomnieć wszystkim, że niezależnie od osobistych sympatii albo antypatii, Fletcher będzie odtąd ich przyłożonym.

Kapitan zaczął z dumą wyliczać osiągi, wymiary i możliwości nowego statku. Całkiem jakby chwalił się własnym dzieckiem. Conway słuchał go jednak tylko jednym uchem.

Widoczna na ekranie sylwetka była znajoma. Conway widział już ten statek w dokach Korpusu — wielką białą strzałę o sylwetce nieco zniekształconej przez gąszcz czujników i luków inspekcyjnych. Wkoło zwykle kręciła się cała masa drobnych jednostek w typowym szarooliwkowym malowaniu Korpusu. Statek musiał być dostosowanym do innych zadań lekkim krążownikiem Federacji, największą we flocie jednostką o własnościach aerodynamicznych pozwalających na swobodny lot w atmosferze. Na lśniącym kadłubie i deltoidalnych skrzydłach widniał czerwony krzyż, wyglądające zza chmury słońce, żółty liść i wiele innych symboli, które w różnych kulturach oznaczały to samo: niesioną bezinteresownie pomoc.

— Załoga będzie się składać wyłącznie z przedstawicieli typu fizjologicznego DBDG — mówił kapitan Fletcher. — W praktyce będzie to oznaczać, że podobnie jak w większości jednostek Korpusu Kontroli, tak i na tej służyć będą tylko Ziemianie albo ludzie z zasiedlonych przez nich planet. Jednak sam statek jest budowy tralthańskiej, ma wszystkie zalety ich konstrukcji. Nazwaliśmy go Rhabwar na cześć jednej z wielkich postaci tralthańskiej medycyny. Aby go dostosować do potrzeb rozmaitych pacjentów i pozaziemskiego personelu, został wyposażony w regulowane generatory sztucznego ciążenia. Możemy też uzyskiwać w jego pomieszczeniach różne ciśnienie powietrza i rozmaity skład mieszanek atmosferycznych. Wszyscy ciepłokrwiści tlenodyszni znajdą tam odpowiednie dla siebie pożywienie, wyposażenie i wszelkie udogodnienia. Ani Kelgianie, ani Cinrussańczycy nie będą mieli żadnych problemów z adaptacją — stwierdził i spojrzał znacząco na Naydrad i Priliclę.

— Jedyną nie wyspecjalizowaną sekcją statku będzie izba przyjęć i przyległe doń izolatki — ciągnął Fletcher. — Są dość obszerne, żeby pomieścić nawet wyrośniętego Chalderescolanina. Sterowniki generatorów sztucznego ciążenia pozwalają skokowo zmieniać ich moc o pół G od zera do pięciu G. Instalacja może dostarczyć dowolną mieszankę oddechową, czy to gazową, czy płynną. Wyposażenie obejmuje także fizyczne i energetyczne obejmy oraz pasy pozwalające unieruchomić szamoczących się w malignie, agresywnych albo ciężko poszkodowanych pacjentów, którym trzeba udzielić szybkiej pomocy. Cały przedział będzie pod wyłącznym kierownictwem personelu medycznego odpowiedzialnego za przygotowanie środowiska dla przybywających pacjentów oraz ich leczenie. Muszę zaznaczyć — kapitan znacząco podniósł głos — że samo poszukiwanie pacjentów, ratowanie ich i dowodzenie statkiem będzie moim zadaniem. Wydobywanie poszkodowanego obcego z wraku jednostki nieznanego typu to niełatwe zadanie. Można przypadkowo uruchomić mechanizmy, które okażą się niebezpieczne i spowodują obrażenia albo i śmierć ratowników. Nierzadko trzeba się borykać z toksyczną albo łatwopalną atmosferą, promieniowaniem. Problemem bywa nawet samo znalezienie wejścia czy wydobycie rannego bez przyczyniania mu cierpień albo kolejnych obrażeń…

Fletcher zawahał się i rozejrzał wkoło. Prilicla drżał coraz silniej, miotany niewidzialnym emocjonalnym wichrem wiejącym od Naydrad, która już niemal zjeżyła sierść. Murchison starała się zachować kamienny wyraz twarzy, ale nie wychodziło jej to za dobrze. Conway też nie wyglądał na pokerzystę.

O’Mara pokręcił powoli głową i powiedział:

— Kapitanie, muszę zauważyć, że nie dość, że upomniał pan nasz personel medyczny, aby zajmował się wyłącznie swoją robotą, co byłoby jeszcze wybaczalne, to na domiar złego próbował im wytłumaczyć, na czym ta robota polega. Obecny tu starszy lekarz Conway ma nie tylko olbrzymie doświadczenie w leczeniu obcych pacjentów, ale brał też udział w wielu operacjach ratunkowych po katastrofach rozmaitych jednostek. To samo dotyczy pani patolog Murchison, doktora Prilicli oraz siostry przełożonej Naydrad. Od sześciu lat specjalizują się w podobnych przypadkach. Projekt statku szpitalnego wymaga ich bliskiej współpracy, jednak przypuszczam, że uzyska pan ją niezależnie od tego, czy pan o nią poprosi, czy nie. — Spojrzał na Conwaya i dodał uszczypliwie: — Doktorze, wybrałem pana właśnie ze względu na pańską umiejętność pracy z obcymi, zarówno kolegami po fachu, jak i pacjentami. Myślę, że szybko znajdzie pan też wspólny język z dowódcą statku, który jest bez wątpienia…

Nagle na biurku zapaliło się światełko i rozległ się głos asystenta O’Mary:

— Sir, przyszedł Diagnostyk Thornnastor.

— Za trzy minuty — odparł O’Mara, nie spuszczając oczu z Conwaya. — Będę się streszczał. W normalnych okolicznościach nie dałbym żadnemu z was szansy odrzucenia przydziału, ale ta misja będzie dla Rhabwara raczej rejsem próbnym niż wyprawą wymagającą wszystkich waszych umiejętności. Otrzymaliśmy sygnał alarmowy od jednostki zwiadowczej Tenelphi, która obsadzona jest wyłącznie przez Ziemian, nie będzie zatem nawet problemów z komunikacją. Chodzi zatem o prostą operację poszukiwawczo-ratowniczą, podczas której tryb postępowania z pacjentami i ewentualnie popełnione przy tym błędy będą wewnętrznymi sprawami Korpusu. Wewnętrzne postępowanie dyscyplinarne Korpusu was nie obejmuje. Rhabwar będzie gotowy do startu za niecałą godzinę. Wszystkie dostępne informacje o zdarzeniu macie na taśmie. Zapoznacie się z nimi na pokładzie. I to wszystko… poza jednym. Prilicla i Naydrad nie muszą lecieć. Nie są niezbędni przy leczeniu obrażeń zewnętrznych i skutków dekompresji istot klasy DBDG. W tej wyprawie nie będzie ciekawych obcych przypadków…

Przerwał, gdyż Prilicla zadrżał, a sierść Naydrad zafalowała gwałtownie.

— Jeśli oczekuje się ode mnie, że zostanę w Szpitalu, oczywiście posłucham — powiedział pająkowaty. — Jeśli jednak mam wybór, wolałbym polecieć z moimi…

— Dla nas Ziemianie to zawsze bardzo interesujące przypadki — oznajmiła wprost Naydrad.

O’Mara westchnął.

— Chyba powinienem się tego spodziewać. Dobrze, możecie lecieć wszyscy. Wychodząc, poproście do mnie Thornnastora.

Na korytarzu Conway przystanął na chwilę, aby zastanowić się nad najszybszą, chociaż niekoniecznie najwygodniejszą drogą do węzła cumowniczego na siedemdziesiątym trzecim poziomie, gdzie czekał na nich nowy statek. Potem ruszył szybkim krokiem. Prilicla podążył za nim po suficie, Naydrad po podłodze. Murchison zamykała pochód w towarzystwie kapitana, który najwyraźniej bał się stracić swoją ekipę medyczną z oczu. Na pewno błyskawicznie zgubiłby się w Szpitalu.

Opaska starszego lekarza na ramieniu Conwaya torowała mu drogę wśród pielęgniarek i młodszych stażem lekarzy, wciąż jednak natykali się na dostojnych i najczęściej nieobecnych duchem Diagnostyków, którzy sunęli na oślep przed siebie i na nikogo nie zwracali uwagi. Trafiali się też stażyści należący do masywniejszych gatunków, jak noszący oznaczenie fizjologiczne FGLI Tralthańczycy — ciepłokrwiści tlenodyszni wyglądający jak sześcionogie, nisko zawieszone słonie. Przemieszczali się korytarzami z impetem i wdziękiem pojazdów opancerzonych. W innym miejscu wymusiły na nich pierwszeństwo dwie krabowate istoty z planety Melf. Nie wadziło im, że Conway przewyższa ich w hierarchii Szpitala aż o trzy stopnie. Starszy lekarz miał jednak dość rozumu, żeby nie protestować, także wówczas, gdy musiał zejść z drogi stażyście klasy TLTU, który oddychał przegrzaną parą i poruszał się po tej części Szpitala w przypominającym zbroję kombinezonie, syczącym, jakby zaraz miał zacząć przeciekać.

Przy następnej śluzie węzłowej nałożyli lekkie skafandry ochronne i zapuścili się w żółtawą mgłę świata chlorodysznych Illensańczyków. Korytarze były tu pełne obciągniętych błoniastą skórą szkieletowatych tubylców i dla odmiany wszyscy tlenodyszni, jak Tralthańczycy, Kelgianie czy Ziemianie, musieli się poruszać w stosownych strojach, a niekiedy nawet pojazdach. Kolejny odcinek drogi prowadził przez obszerne zbiorniki trzydziestostopowych skrzelodysznych Chalderescolan. Niczym pancerne, wyposażone w szereg macek krokodyle pływali w ciepłych, zielonkawych wodach. Środowisko pozwalało na użycie tych samych skafandrów co w sekcji chlorodysznych, ale chociaż panował tu mniejszy ruch, konieczność przepłynięcia całego dystansu sprawiła, że przebycie zbiorników zabrało zespołowi Conwaya tyle samo czasu. Mimo to zjawili się przy węźle cumowniczym już w trzydzieści pięć minut po wyjściu z gabinetu O’Mary. Tyle że wszyscy ociekali wodą.

Ledwo weszli na pokład Rhabwara, personel pokładowy zaraz zatrzasnął za nimi właz. Kapitan pospieszył szybem bezgrawitacyjnym na mostek, a zespół medyczny skierował się zwykłymi przejściami do przedziału medycznego na śródokręciu. Tam spędzili kilka minut na dostosowaniu do ludzkich potrzeb uniwersalnego wyposażenia mogącego służyć leczeniu i rehabilitacji aż sześćdziesięciu z górą inteligentnych gatunków Federacji. Na razie miało ono posłużyć za normalne łóżka, awaryjnie zaś za układy podtrzymywania życia w razie jakiegoś wypadku i/lub dekompresji zwykłych DBDG typu ziemskiego.

Wprawdzie rozbitkowie mieli tym razem pozostać na pokładzie statku góra kilka godzin, a nie wiele dni, ta pierwsza, udzielona na samym początku pomoc mogła zadecydować o ich przeżyciu i szansach dotarcia na dalsze leczenie do szpitala. Nawet w Szpitalu Sektora Dwunastego nie udałoby się wskrzesić tych, którzy zmarli w drodze… Conway zastanowił się, czy może się jeszcze jakoś przygotować na przyjęcie pacjentów, o których stanie ani liczbie nie miał na razie pojęcia.

Musiał myśleć o tym głośno, gdyż Naydrad powiedziała nagle:

— Zakładając, że wszyscy członkowie załogi statku zwiadowczego odnieśli obrażenia i że mogą je także odnieść dwie osoby z ekipy ratunkowej, przygotowaliśmy dwanaście łóżek. Ostatnie jest mało prawdopodobne, ale musimy się z tym liczyć. Osiem łóżek nadaje się dla pacjentów z wielokrotnymi złamaniami, a cztery, z modułami podtrzymania pracy serca oraz funkcji oddechowych, dla ofiar z urazami mózgoczaszki, szczęki oraz mózgu. Zadbaliśmy o samoprzylegające łubki, pasy zabezpieczające i środki przeciwbólowe dla DBDG. Kiedy będziemy mogli sprawdzić, co jest na taśmie od O’Mary?

— Mam nadzieję, że niebawem — odparł Conway. — Brak mi empatycznych zdolności Prilicli, ale jestem dziwnie pewien, że nasz kapitan nie byłby zachwycony, gdybyśmy zaczęli omawiać szczegóły zadania bez niego.

— Zgadza się, przyjacielu Conway — powiedział pająkowaty. — Nadmienię jednak, że połączenie umiejętnej obserwacji, dedukcji oraz gotowości do korzystania z doświadczenia niejednokrotnie pozwala nawet nieempatycznym istotom trafnie rozpoznawać albo i przewidywać cudze reakcje emocjonalne.

— Oczywiście — mruknęła Naydrad. — Na razie jednak, jeśli nikt nie ma już niczego ważnego do powiedzenia, pójdę spać.

— A ja poszukam iluminatora — zapowiedziała Murchison. — I przysunę do niego moją nie tak całkiem nieatrakcyjną twarz, żeby sobie popatrzeć. Już ze trzy lata nie opuszczałam Szpitala…

Gdy kelgiańska pielęgniarka zwinęła się na jednym z łóżek w futrzany znak zapytania, Murchison, Prilicla i Conway podeszli do iluminatora, w którym na razie nie było widać nic poza gładką płaszczyzną metalu i skróconym przez perspektywiczne ujęcie cylindrem jednego z napędzanych hydraulicznie węzłów cumowniczych. Niebawem jednak poczuli serię słabych wstrząsów przebiegających przez kadłub i poszycie Szpitala zaczęło się od nich odsuwać, a węzeł cumowniczy jeszcze jakby się skrócił, chociaż naprawdę rozciągnął się na całą długość, wypychając statek z doku.

Im dalej byli, tym więcej szczegółów mogli dojrzeć. Przed nimi przesunęły się schowane już do wnętrza Szpitala rękawy przejść pasażerskich i ładunkowych, migające albo palące się niezmiennym blaskiem światła podejścia i oznaczeń doku, równe szeregi jaśniejących zielonożółtym światłem iluminatorów sekcji chlorodysznych. I jeszcze wielki tender z zaopatrzeniem cumujący właśnie przy sąsiednim węźle.

Nagle widok ten zaczął się przesuwać z góry na dół. To Rhabwar włączył napęd i zaczął po spirali oddalać się powoli od Szpitala. Na razie musiał opuścić rejon podejścia i odlecieć dość daleko, żeby nie wejść w paradę innemu statkowi ani nie nagrzać poszycia Szpitala płomieniem wylotowym z dysz. To ostatnie byłoby szczególnie groźne, gdyby zdarzyło się w rejonie przeznaczonym dla kruchych krystalicznych istot bytujących w superniskich temperaturach metanowego środowiska. Konstrukcja Szpitala malała w oczach, aż w końcu ujrzeli go w całości. Przez chwilę jeszcze widzieli, jak się obraca (chociaż naprawdę to ich statek poruszał się ciągle po spirali), aż został włączony silnik główny i wszystko zniknęło za rufą.

Gdy odpłynęły jasne światła Szpitala, na zewnątrz zapadła całkowita ciemność, w której po dłuższej chwili zaczęli dostrzegać drobne punkciki gwiazd. Ciszę mąciło tylko posapywanie śpiącej Kelgianki.

Nagle coś trzasnęło i zaszumiało w głośnikach pokładowych. Ktoś odchrząknął i powiedział:

— Tu mostek. Idziemy obecnie z przyspieszeniem jeden G do punktu, z którego wykonamy skok. Osiągniemy go za czterdzieści sześć minut. W tym czasie układ sztucznego ciążenia zostanie wyłączony dla przetestowania obwodów. Każdy obcy, który wymaga szczególnych warunków grawitacyjnych, jest proszony o nałożenie i uruchomienie osobistego modułu sztucznego ciążenia.

Conway zastanowił się, dlaczego kapitan nie dał maksymalnego ciągu, żeby jak najszybciej osiągnąć punkt skoku, tylko wolał wlec się z przyspieszeniem jeden G. Było oczywiste, że nie mógł dokonać skoku zbyt blisko Szpitala, gdyż powstający wówczas bąbel nadprzestrzenny, który pozwalał na podróże z szybkością przewyższającą znacznie szybkość światła, nawet przy tak niewielkich rozmiarach statku mógłby zagrozić funkcjonowaniu kosmicznej lecznicy. Wejście w nadprzestrzeń zawsze zakłócało łączność, wpływało też na pracę modułów kontrolnych, od których zależało życie i zdrowie pacjentów oraz personelu. Tak czy owak, Conwaya zastanawiało, dlaczego Fletcher się nie śpieszy, mimo że mają do wykonania misję ratunkową.

Może wolał ostrożnie manewrować nowym statkiem? A może chodziło o to, że Rhabwar nie był jeszcze w pełni ukończony?

Niepokoje Conwaya spowodowały, że Prilicla zaczął lekko dygotać i powiedział:

— Sprawdzam mój degrawitator co godzina, bo od tego zależy moje życie, ale to miło ze strony kapitana, że troszczy się o moje bezpieczeństwo. Wygląda na odpowiedzialnego oficera i osobę, której możemy ufać. Na pewno należycie zadba o statek.

— Owszem, niepokoiłem się przez chwilę — przyznał Conway, uśmiechając się na tę próbę dodania mu otuchy. — Ale skąd wiedziałeś, że chodzi o statek? Czyżbyś był również telepatą?

— Nie, przyjacielu Conway. Wyczułem twoje emocje i także zauważyłem nasz bardzo powolny start, zainteresowałem się więc, czy statek wymaga takiej ostrożności, czy też może nasz kapitan nie lubi ryzykować.

— Wielkie umysły zawsze podążają podobnymi torami i mają podobne obawy — mruknęła Murchison, odwracając się od iluminatora. — Zjadłabym konia z kopytami.

— Ja również odczuwam rosnące łaknienie — powiedział Prilicla. — Co to jest koń, przyjaciółko Murchison? Czy mój metabolizm pozwoliłby na strawienie takiego konia i jego kopyt?

— Jeść! — rzuciła obudzona nagle Naydrad.

Żadne nie musiało wspominać, że gdyby ekipa ratownicza dostarczyła z Tenelphiego licznych i ciężko poszkodowanych rannych, nikt nie miałby przez dłuższy czas chwili na jedzenie. Rozsądek zatem nakazywał poszukać czegoś już teraz, skoro była po temu sposobność. Conway pomyślał, że dzięki temu powinni też choćby na chwilę zapomnieć o swych obawach.

— Idziemy jeść — oznajmił i poprowadził swój zespół ku centralnemu szybowi łączącemu osiem z dziesięciu pokładów statku.

Rozpoczynając wspinaczkę po schodni, przypomniał sobie przekrój jednostki widziany na ekranie w gabinecie O’Mary. Na pokładzie pierwszym ulokowano centralę dowodzenia, drugi i trzeci przeznaczono na kabiny załogi i personelu medycznego. Nie były obszerne i brakło im wielu udogodnień, ale ten statek szpitalny nie miał nigdy odbywać zbyt długich rejsów. Na pokładzie czwartym była jadalnia i pomieszczenia rekreacyjne, na piątym magazyny żywnościowe i techniczne, na szóstym i siódmym odpowiednio izba przyjęć i oddział szpitalny. Pokład ósmy mieścił siłownię. Dalej wstępu broniły solidne grodzie i tarcze, a wejść tam było można jedynie w specjalnych, pancernych kombinezonach. Pokład, a właściwie już przedział dziewiąty krył generator napędu nadprzestrzennego, dziesiąty zaś zbiorniki paliwa i atomowe silniki napędu pomocniczego.

Właśnie ciąg tych ostatnich sprawiał, że Conway musiał bardzo ostrożnie stawiać stopy i mocno chwytać dłońmi kolejne szczeble schodni. Upadek przy takim przyspieszeniu błyskawicznie zmieniłyby jego status: zamiast być lekarzem, zostałby pacjentem, a gdyby miał pecha, to nawet gorzej. Trafiłby do chłodni. Murchison podzielała jego zdanie, za to Naydrad, której nie brakło kończyn, by czepiać się nimi szczebli, ciągle poruszała nastroszoną sierścią, zirytowana, że tak się wloką. Prilicla, który dzięki osobistemu degrawitatorowi nie musiał korzystać ze schodni, poleciał przodem, żeby sprawdzić, co tutaj dają na obiad.

— Wybór nie wydaje się zbyt duży, ale dania sprawiają wrażenie smaczniejszych niż to, co podają w Szpitalu — oznajmił po powrocie.

— Cóż, nie mogą być przecież gorsze… — mruknęła Naydrad.

Conway wziął się do prostej, ale zajmującej operacji na dużym steku. Gdy wszyscy pracowali już narządami gębowymi tak zapamiętale, że ani w głowie było im rozmawiać, z szybu komunikacyjnego wychynęły najpierw nogi w zielonych nogawkach, a potem ukazał się tors kogoś schodzącego z wyższego poziomu. Po chwili obok nich stanął kapitan Fletcher we własnej osobie.

— Mogę się dosiąść? — spytał służbowym tonem. — Chyba powinniśmy jak najszybciej wysłuchać materiału na temat Tenelphiego.

— Oczywiście. Proszę siadać, kapitanie — odparł Conway równie oficjalnie.

Conway wiedział, że zgodnie z niepisanym regulaminem służby dowódca jednostki Korpusu jada zwykle sam w swojej kabinie. Rhabwar był pierwszym statkiem Fletchera, a ten lot jego pierwszą misją, tymczasem kapitan już na wstępie łamał tę zasadę, siadając do obiadu z załogantami, którzy nawet nie należeli do Korpusu. Gdy wyjmował zamówione dania z podajnika, widać było, że ze wszystkich sił stara się zachowywać swobodnie i przyjacielsko. Starał się tak bardzo, że unoszący się obok blatu stołu Prilicla zaczął się mimowolnie kołysać.

Murchison uśmiechnęła się do kapitana i powiedziała:

— Doktor Prilicla podczas posiłków zwykle pozostaje w zawisie. Mawia, że w ten sposób poprawia sobie trawienie, a ponadto chłodzi wszystkim zupę.

— Jeśli mój sposób przyjmowania pokarmu uraża cię, przyjacielu Fletcher, zapewniam, że mogę też jeść, siedząc na podłodze — oznajmił nieśmiało Prilicla.

— Nie… w żadnym razie nie czuję się urażony, doktorze — odparł kapitan, zmuszając się do uśmiechu. — Raczej jestem pod wrażeniem. Ale czy nie popsuję nikomu apetytu, jeśli odtworzymy taśmę już teraz? Nie możemy z tym czekać do końca obiadu.

— Rozmowy o sprawach zawodowych też robią dobrze na trawienie — powiedział Conway możliwie profesjonalnym tonem i wsunął otrzymaną od O’Mary taśmę w szczelinę odtwarzacza. W pomieszczeniu rozległ się rzeczowy i oschły głos psychologa.

Prowadząca wstępne rozpoznanie sektora dziewiątego jednostka zwiadowcza Korpusu Tenelphi aż trzykrotnie nie podała w przewidzianych porach swojej pozycji, ponieważ jednak wiedziano, które układy statek ten ma zbadać i w jakiej kolejności, nie było powodu do wszczynania alarmu czy uznania go za zaginiony. Kłopoty z łącznością zdarzały się dość często, tak więc nie niepokojono się o statek. Dopiero uruchomienie modułu alarmowego kazało inaczej spojrzeć na sprawę.

Rejon ten był ponadprzeciętne bogaty w gwiazdy będące silnymi radioźródłami, przez co łączność nadprzestrzenna była poważnie utrudniona. Przekazy uznawane za szczególnie ważne — musiały takie być, skoro emitowano je z wielką mocą konieczną do przeniknięcia do szczególnego środowiska nadprzestrzeni — nagrywano, poddawano kompresji i powtarzano tak długo, jak długo było to konieczne i bezpieczne. Transmisji nadprzestrzennej towarzyszyła duża dawka szkodliwego promieniowania, którego nie dawało się na dłuższą metę dobrze ekranować, zwłaszcza na lekkim statku zwiadowczym. W rezultacie odbiorca musiał potem składać wiadomość z ponad pięćdziesięciu szczątkowych przekazów, żaden bowiem nie był z osobna czytelny. Zakłóceń nie dawało się wyeliminować, niemniej sam komunikat o pozycji był na tyle krótki, że nie stwarzał wielkiego niebezpieczeństwa i nie wyczerpywał źródeł energii nawet na niewielkiej jednostce.

Jednak z Tenelphiego nie odebrano takiego komunikatu, lecz jedynie obszerną wiadomość, że statek wykrył, a następnie przechwycił wielki sztuczny obiekt zmierzający ku gwieździe układu. Zderzenie było przewidziane za dwadzieścia osiem dni. Na żadnej z planet układu nie było życia, chyba że na którejś rozwinęły się bardzo rzadkie organizmy zdolne bytować w jeziorach płynnej lawy i pod małym, bardzo gorącym i starzejącym się słońcem. Należało zatem wnioskować, że statek wszedł do układu przypadkiem. We wraku wykryto nikłą emisję energii oraz pozostałości powietrza. Brak było śladów życia. Załoga Tenelphiego zamierzała wejść do wraku i zbadać go dokładniej.

Mimo słabej jakości przekazu nie ulegało wątpliwości, że oficer łączności Tenelphiego był bardzo zadowolony, że coś przerwało wreszcie monotonię zwykłej misji kartograficznej.

— Być może byli zbyt poruszeni, żeby pamiętać o podaniu pozycji, albo uznali, że starczy porównać czas nadania meldunku z ich planem lotu, a będzie oczywiste, gdzie się znajdują — ciągnął O’Mara. — Jednak to była jedyna pełna i regulaminowa wiadomość, jaką od nich odebraliśmy. Trzy dni później dotarła jeszcze jedna, jednak nie nagrana, ale raczej dyktowana wprost do mikrofonu. Mówiący za każdym razem powtarzał ją w trochę innej formie. Powiedział, że doszło do poważnej kolizji i Tenelphi traci powietrze, a załoga nie może nic na to poradzić. Dodał też coś w rodzaju ostrzeżenia. Moim zdaniem zniekształceń jego głosu nie spowodowały tylko zewnętrzne radioźródła, ale to ocenicie już sami. Dwie godziny później uwolniono boję sygnałową z modułem alarmowym. Dołączam zapis drugiego przekazu. Może wam w czymś pomoże, a może wręcz przeciwnie…

Ten drugi przekaz rzeczywiście był prawie nieczytelny. Słabsze od szeptu słowa ledwo się przebijały przez potężną burzę wyładowań statycznych. Niemniej nastawili uszu, żeby wyłowić cokolwiek z szumu. Sierść Naydrad zjeżyła się cała z napięcia, a Prilicla wyczuł naraz tyle niepokoju, że dał spokój z zawisem i przysiadł na stole.

— …nie wiemy, jak… się wydosta… załoga niezdo… zderzenia z wrakiem i… nie mogę… boi sygnało… nastawić ręcznie… środku… mam pewności… zostanie przekazany jak powinien… cholerną specjalizację…strzegam na wypadek… w zderzeniu… ciśnienie spada… i z tym też nic nie można zrobić… dodatek… jak uruchomić boję na pokładzie… ręcznie ze statku…tni ostrzegam na wypa……ice za sztywne… zagubiony i nie mam wiele czasu… jedyna szansa…wa apte… wrak jest blisko… dodatkowe zbiorniki w skafandrach… mojej specjalności… statek Tenelphi zderzył się z… załoga nie może powstrzymać ucieczki powietrza…

Nieznany człowiek mówił jeszcze przez kilka minut, jednak jego głos coraz bardziej ginął wśród szumów, aż w końcu taśma się skończyła. Na dłuższą chwilę zapadła głęboka cisza. W końcu, gdy sierść Naydrad zdążyła się uspokoić, a Prilicla wzleciał i przysiadł na suficie, odezwał się Conway.

— Wydaje mi się, że ten ktoś nie wiedział, czy aparatura cokolwiek nadaje — powiedział w zamyśleniu. — Może nie był to łącznościowiec i nie umiał obsługiwać aparatury, a może antena nadprzestrzenna została uszkodzona w zderzeniu, które musiało chyba unieruchomić resztę załogi, on zaś nie umiał im pomóc. Na dodatek ciśnienie pokładowe zaczęło spadać, a zniszczenia spowodowały, że nie dało się również wystrzelić boi sygnałowej. Musiał ręcznie nastawić mechanizm zegarowy i wypchnąć ją ze statku. Tak, skoro miał wątpliwości, czy cokolwiek rzeczywiście nadaje, i przeklinał chyba swoją wąską specjalizację, na pewno nie był łącznościowcem. Ani też kapitanem, który umie zwykle posługiwać się całym sprzętem pokładowym. Urywek „…ice za sztywne” może znaczyć „rękawice za sztywne”, aby operować w nich jakimiś przyrządami. Skoro ciśnienie na pokładzie spadało, mógł się obawiać zmienić je na cieńsze. O co chodzi z „…tni ostrzegam na wypa…” czy „…wa apte…” pojęcia nie mam, zresztą to mogły być w oryginale całkiem inne słowa. — Conway rozejrzał się wkoło. — Może znajdziecie jeszcze coś, co mi umknęło. Puścić od początku?

Posłuchali nagrania ponownie, a potem jeszcze raz, aż Naydrad powiedziała im wprost, że tylko marnują czas.

— Gdybyśmy wiedzieli, kto wysłał ten sygnał — odezwał się Conway — i dlaczego tylko on uniknął poważnych obrażeń podczas zderzenia, moglibyśmy lepiej ocenić wiarygodność całego przekazu. Poza tym, zauważcie, on nie twierdzi, że reszta załogi jest ranna, lecz tylko „niezdolna” do działania. To, że wybrał to słowo, każe mi się zastanowić, co robił ich oficer medyczny. Dlaczego nie opisał rodzaju obrażeń i czy w ogóle udzielił jakiejś pomocy?

Naydrad, która była w Szpitalu ekspertem od pokładowych akcji ratunkowych, zaburczała niczym rożek mgłowy, a translator przełożył te modulowane dźwięki:

— Niezależnie od swojej funkcji na statku żaden oficer nie zdziała wiele w przypadku złamań czy choroby kesonowej, szczególnie gdy wszyscy tkwią w skafandrach albo gdy ten oficer też odniósł pomniejsze obrażenia. W takiej sytuacji nie widzę dużej różnicy pomiędzy określeniami „niezdolny” a „ranny” i myślę, że marnujemy czas, dyskutując na ten temat. Chyba że w programie translatorskim jest jakiś błąd, który upośledza tylko przekład na kelgiański…

Ostatnia uwaga sprawiła, że kapitan poczuł się zobowiązany do zabrania głosu.

— To nie Szpital, gdzie komputer translacyjny zajmuje aż trzy poziomy i obsługuje jednocześnie sześć tysięcy istot — powiedział chłodnym tonem. — Komputer Rhabwara został zaprogramowany na wszystkie języki obecnego na pokładzie personelu oraz dodatkowo jeszcze trzy najpowszechniej używane w Federacji, czyli tralthański, illensański i melfiański. Został wszechstronnie sprawdzony i wykazał pełną sprawność, zatem jakiekolwiek wątpliwości…

— Wynikają z samego przekazu, a nie z jego przekładu — wtrącił pospiesznie Conway. — Ale i tak chciałbym wiedzieć, kto go wysłał. Co tam się stało, że wspomniał o niezdolności, zamiast wyliczyć obrażenia, i że nie mógł czegoś zrobić przez zagubienie i brak czasu, i jeszcze grube rękawice okazały się przeszkodą nie do pokonania… Wtedy zdołalibyśmy się może domyślić czegoś o stanie ofiar, wiedzielibyśmy, na co się przygotować!

Fletcher wyraźnie się uspokoił.

— Mnie zastanawia przede wszystkim, dlaczego on był w skafandrze — powiedział z namysłem. — Jeśli statek manewrował blisko wraku i wtedy właśnie doszło z jakiegoś powodu do kolizji, to przecież było to na pewno zdarzenie całkiem nieoczekiwane, a podczas takich manewrów nie wkłada się rutynowo skafandrów. Zatem musieli oczekiwać kłopotów.

— Związanych z wrakiem? — spytała cicho Murchison.

Kapitan odpowiedział po dłuższej chwili:

— Mało prawdopodobne. We wcześniejszym raporcie wspomniano, że wrak był wymarły. Jeśli jednak nie oczekiwali kłopotów, to wracamy do tego oficera, który wcale nie musiał być pokładowym lekarzem. Jakoś zdołał włożyć skafander i zapewne nałożył je też innym…

— Nie udzieliwszy im pomocy? — rzuciła Naydrad.

— Zapewniam, że funkcjonariusze Korpusu są szkoleni do właściwego postępowania w takich sytuacjach — odparł natychmiast Fletcher.

Prilicla wyczuł narastającą irytację kapitana i uznał, że pora się włączyć.

— W tym, co usłyszeliśmy, nie było mowy o obrażeniach załogi — przypomniał — możliwe zatem, że szkody ograniczyły się do zniszczeń kadłuba i układów statku. „Niezdolni” jest słowem o małym ładunku emocjonalnym. Może się okazać, że nie będziemy tam mieli nic do roboty.

Conway z aprobatą przyjął próbę uspokojenia wymiany zdań między Naydrad a nieco nadwrażliwym kapitanem, jednak pomyślał, że Prilicla przesadził z optymizmem. Nie zdążył jednak tego powiedzieć.

— Mostek do kapitana. Siedem minut do skoku, sir — rozległo się z głośnika.

Fletcher spojrzał na talerz z nie dokończonym daniem i wstał.

— W gruncie rzeczy nie jestem tam potrzebny — powiedział tonem usprawiedliwienia. — Wykorzystaliśmy w pełni czas dojścia do punktu skoku i wiemy, że statek jest zupełnie sprawny. — Uśmiechnął się wymuszenie. — Dobrzy podwładni mają ten minus, że czasem przełożony czuje się przy nich zbyteczny…

Kapitan naprawdę stara się być ludzki, pomyślał Conway, patrząc na znikające pod sufitem zielone nogawki.

Krótko potem statek skoczył w nadprzestrzeń i wyszedł z niej ledwo po sześciu godzinach. Ponieważ Rhabwar opuścił Szpital pod koniec zmiany wiezionego personelu medycznego, cała czwórka chciała wykorzystać te kilka godzin na sen. Niestety, pełen dobrej woli kapitan co rusz przekazywał jakieś komunikaty dotyczące tego, co się dzieje na pokładzie. Chciał, aby byli w pełni poinformowani o wszelkich przeprowadzanych procedurach, jednak gdyby wiedział, jak jego personel medyczny będzie reagował na nieustanne budzenie komunikatami, które były z jednej strony mało istotne, a z drugiej zbyt gęsto utkane technicznym żargonem, na pewno by zrezygnował z tego pomysłu. Nagle dobiegły ich z mostka słowa, które jednoznacznie kazały pożegnać się z perspektywą dalszego snu.

— Mamy kontakt, sir! Dwa obiekty, jeden duży, jeden mały. Odległość jeden przecinek sześć miliona mil. Wymiary małego obiektu pasują do danych Tenelphiego.

— Astrogacja?

— Jestem, sir. Przy maksymalnym ciągu dojdziemy tam za siedemnaście minut.

— Dobrze, wykonać. Siłownia?

— W gotowości, sir.

— Ciąg cztery G przez trzydzieści sekund, panie Chen. Dodds, podaj Haslamowi kurs. Starszy lekarz Conway proszony jest o stawienie się na mostku, gdy tylko będzie mógł.

Ponieważ od początku wiedzieli, do jakiego typu fizjologicznego należeć będą ofiary, postanowili, że kapitan Fletcher zostanie na pokładzie Rhabwara, a Conway wraz z ekipą Kontrolerów uda się na Tenelphiego, aby ocenić sytuację. Murchison, Prilicla i Naydrad czekali w przedziale medycznym gotowi do działania. Nikt nie sądził, aby badanie i udzielanie pierwszej pomocy mogło trwać długo. I lekarze, i pacjenci oddychali tym samym powietrzem. Wiele wskazywało na to, że Rhabwar za godzinę ruszy w drogę powrotną.

* * *

Conway siedział na razie na mostku jako widz. Ubrany w skafander z uniesioną osłoną oczu patrzył na rosnący obraz Tenelphiego na ekranie. Obok kapitana siedzieli Haslam i Dodds, jeden odpowiedzialny za łączność, drugi za astrogację. Też byli w skafandrach, ale bez rękawic, które utrudniałyby im manipulowanie różnymi pokrętłami i przełącznikami. Wszyscy trzej oficerowie nieustannie wymieniali uwagi wypowiadane dla nich tylko zrozumiałym żargonem. Co pewien czas wywoływali tkwiącego w siłowni na rufie Chana.

Obraz uszkodzonej jednostki rósł tak długo, aż zaczął wykraczać poza ramy ekranu. Wtedy zmniejszono powiększenie i znowu ujrzeli jasne srebrzyste cygaro koziołkujące z wolna na tle czarnej pustki. Dwie mile dalej obracał się niby poobijany metalowy księżyc kulisty wrak obcego statku.

Na razie oficerowie pokładowi ignorowali go tak samo jak Conwaya, który odezwał się w końcu, pełen obaw, że całkiem o nim zapomniano:

— Nie wygląda chyba na zbyt uszkodzony?

Nie spojrzeli na niego, ale zmienili temat rozmowy i w zasadzie udzielili mu odpowiedzi.

— Oczywiście nie było to zderzenie czołowe — mruknął Fletcher. — W przedniej części kadłuba widać poważne zniszczenia, ale większość anten i czujników ocalała. Myślę, że raczej otarł się burtą o wrak. Przez tę mgiełkę nie widzę szczegółów. Ciągle traci powietrze.

— Co znaczy, że ma go jeszcze dość — wtrącił Dodds. — Przednie moduły ściągające gotowe.

— Najpierw wyhamujcie ruch obrotowy. Ale łagodnie — powiedział kapitan. — Kadłub może być osłabiony, nie chcę, żeby przełamał się na pół. Ktoś może być tam jednak bez skafandra…

Nim dokończył zdanie, Dodds pochylił się nad konsolą i samymi koniuszkami palców zaczął ustawiać pola ściągające i odpychające, aż uszkodzona jednostka znieruchomiała równolegle do Rhabwara. Teraz lepiej było widać, że dziób i rufę Tenelphiego otaczają chmury ulatniającego się powietrza. Śródokręcie wydawało się jednak nietknięte.

— Sir, właz na śródokręciu wydaje się sprawny — oznajmił z ożywieniem Haslam. — Chyba moglibyśmy połączyć śluzy i po prostu wejść na pokład!

I ewakuować rannych w parę chwil, zamiast męczyć się z przeciąganiem ich w próżni, pomyślał Conway z ulgą. W ten sposób żywi jeszcze rozbitkowie otrzymaliby pomoc już za kilka minut. Wstał i uszczelnił hełm.

— Sam wykonam manewr połączenia — zapowiedział Fletcher. — Wy dwaj idźcie z doktorem. Chen, na razie zostań u siebie.

Czekając w zamkniętej śluzie, odczuli lekki wstrząs, gdy jednostki się zetknęły. Dodds otworzył zewnętrzny właz, którego pokrywa odchyliła się powoli, ukazując odległą tylko o kilka cali identyczną pokrywę włazu statku zwiadowczego. Na samym jej środku widniała wielka, nieregularna plama brunatnego albo czarnego koloru. Wyglądała, jakby coś tłustego przykleiło się cienką warstwą do metalu.

— Co to jest? — spytał Conway.

— Nie wiem… — mruknął Haslam. Wyciągnął rękę i ostrożnie dotknął plamy. Na rękawicy zostały żółtawe ślady. — To smar, doktorze. Ciemny kolor mnie zmylił. Pewnie boja sygnałowa go wypaliła i dlatego tak pociemniał.

— Smar? — powtórzył Conway. — Ale skąd smar na poszyciu?

— Zapewne któryś ze zbiorników autosmarowania został uszkodzony podczas zderzenia — odparł nieco zniecierpliwiony Haslam. — Każdy z nich jest wyposażony w podajnik, który przyciśnięty z wystarczającą siłą wyrzuca kilka uncji smaru. Jeśli pan chce, mogę panu pokazać, jak to działa. A teraz proszę się odsunąć, bo będę otwierał.

Właz się uchylił i Haslam, Conway oraz Dodds weszli do śluzy Tenelphiego, Haslam sprawdził odczyty, a Dodds zamknął zewnętrzny właz. W statku panowało niepokojąco niskie, ale jeszcze nie zabójcze ciśnienie. W każdym razie zdrowy i sprawny człowiek powinien w nim przetrwać. Ktoś w szoku, cierpiący na chorobę kesonową czy ranny, który stracił dużo krwi, miałby oczywiście o wiele mniejsze szansę. Nagle wewnętrzny właz stanął otworem, skafandry zaskrzypiały i nadęły się nieco po zmianie ciśnienia. Weszli szybko do środka.

— Nie do wiary! — rzucił Haslam.

Przedsionek śluzy pełen był postaci w skafandrach.

Unosiły się nieważko przymocowane linami albo sieciami do uchwytów i różnych elementów wyposażenia. W blasku świateł awaryjnych widać było dokładnie, że mają spętane nogi, przywiązane do tułowia ręce i dodatkowe zbiorniki powietrza na plecach. Były w ciężkich sztywnych skafandrach, więc mocno zaciśnięte pęta nie mogły powstrzymać krążenia w kończynach ani też naciskać na ewentualne rany czy urazy. Na wizjery hełmów zostały opuszczone ciemne osłony przeciwsłoneczne.

Conway przesunął się ostrożnie między dwoma postaciami, obrócił jedną z nich i uniósł osłonę. Szyba hełmu zaparowała od wewnątrz, ale udało mu się dojrzeć dziwnie poczerwieniałą twarz i mocno zaciśnięte pod wpływem światła powieki. Uniósł osłonę u jeszcze jednego rozbitka, a potem u kolejnych, ciągle z tym samym rezultatem.

— Wyplątać ich i szybko na salę — polecił. — Ręce i nogi niech zostaną na razie związane. Łatwiej będzie ich transportować, oszczędzimy im też dodatkowych urazów. Ale to chyba nie jest cała załoga?

Pytanie było retoryczne — wszyscy się domyślali, że ktoś przecież musiał przygotować tych ludzi do szybkiej ewakuacji, i tego kogoś na pewno tu nie było.

— Mamy dziewięciu, doktorze — stwierdził po chwili Haslam, który policzył rozbitków. — Jednego brakuje. Mam pójść go poszukać?

— Nie teraz — odparł Conway, myśląc, że ten brakujący oficer musiał być nad wyraz pracowity. Wysłał wiadomość przez nadprzestrzenne radio, z uwagi na awarię automatycznej wyrzutni wypchnął ręcznie boję alarmową i jeszcze przeniósł swoich towarzyszy z różnych miejsc statku do przedsionka śluzy. Całkiem możliwe, że podczas tych wszystkich manewrów uszkodził sobie skafander i musiał poszukać schronienia w jakimś hermetycznym pomieszczeniu.

Kogoś, kto dokonał aż tyle, trzeba uratować za wszelką cenę! pomyślał Conway.

Pomagając Haslamowi i Doddsowi przemieścić pierwszych kilku rozbitków na Rhabwara, Conway opisał sytuację swojemu personelowi oraz kapitanowi. Na koniec zapytał:

— Prilicla, czy mógłbyś zjawić się tu na chwilę?

— Bez trudu, przyjacielu Conway. Moja muskulatura nie pozwala mi się pomagać przy leczeniu DBDG. Udzielam jedynie moralnego wsparcia.

— Świetnie. Mamy problem z ostatnim członkiem załogi. Może jest ranny, może nie, ale zapewne skrył się w jakimś ciągle szczelnym pomieszczeniu. Mógłbyś ustalić gdzie, oszczędzając nam przeszukiwania całego wraku? Jesteś w hermetycznym skafandrze?

— Tak, przyjacielu Conway. Już do was lecę.

Przeniesienie ofiar na Rhabwara zabrało około kwadransa. Prilicla obleciał w tym czasie cały statek zwiadowczy w poszukiwaniu emanacji emocjonalnej zaginionego członka załogi. Conway, czekając na niego w środku, starał się jak mógł opanować zdenerwowanie, żeby nie przeszkadzać Cinrussańczykowi.

Gdyby na pokładzie był ktokolwiek jeszcze, nawet nieprzytomny czy umierający, Prilicla powinien go znaleźć.

— Nikogo, przyjacielu Conway — zameldował po dwudziestu ciągnących się niemiłosiernie minutach. — Jesteś tu jedynym źródłem emanacji emocjonalnej.

Conway warknął coś z niedowierzaniem, na co Prilicla powiedział:

— Przykro mi, przyjacielu Conway. Jeśli ten ktoś wciąż jest na statku… to nie żyje.

Conway nie należał jednak do lekarzy, którzy łatwo się poddają, walcząc o życie pacjenta.

— Kapitanie, tu Conway — zwrócił się do Fletchera. — Czy możliwe, że ten brakujący członek załogi wypadł w przestrzeń podczas wyrzucania boi? Może ma uszkodzone radio albo jest nieprzytomny?

— Niestety, doktorze. Zaraz po przybyciu na miejsce przeczesaliśmy cały ten obszar radarem. Wykryliśmy nieco metalicznych szczątków, ale żaden nie był dość duży, żeby można go wziąć za człowieka w skafandrze. Jednak dla pewności sprawdzimy jeszcze raz — obiecał kapitan i po chwili wydał rozkazy: — Haslam, Dodds, sprawdźcie znaczki identyfikacyjne rannych oraz insygnia na ich mundurach i zaraz raportujcie. Pospieszcie się, ale nie przeszkadzajcie medykom. Chen, chwilowo nie będziesz potrzebny w siłowni. Przeszukaj i zabezpiecz wrak. Pospiesz się, bo nie zostało nam wiele czasu, nasza orbita zbliża się niebezpiecznie do tutejszego słońca. Postaraj się znaleźć ciało brakującego członka załogi, zwracaj uwagę na wszystkie dokumenty i zapisy, z których można by odtworzyć, co tu się stało. Na tablicy w pomieszczeniu rekreacyjnym powinien wisieć grafik wacht. Jeśli porównamy go z listą rozbitków, dowiemy się, kogo brakuje…

— Wiem już, o kogo chodzi — odezwał się nagle Conway. Od dłuższej chwili zastanawiał go kontrast między fachowym przygotowaniem rozbitków do ewakuacji, unieruchomieniem ich, by nie zrobili sobie krzywdy, i zabezpieczeniem wszystkich przed skutkami dehermetyzacji kadłuba a amatorskim wykonaniem wszystkiego innego. — To musiał być pokładowy lekarz.

Fletcher nie odpowiedział. Conway zaczął powoli oblatywać przedsionek śluzy Tenelphiego. Dręczyła go myśl, że powinien szybko coś zrobić, ale nie miał pojęcia co. Wszystko tu wyglądało całkiem zwyczajnie. Może poza ściennymi zaczepami przewidzianymi na trzy cylindryczne, długie na dwie stopy zbiorniki. Teraz tkwiły w nich tylko dwa. Bliższe oględziny wyjaśniły, że chodziło o pojemniki ze smarem typu GP10/5b, przewidzianym do większych serwomotorów oraz ruchomych złączy wystawionych czasowo albo stale na działanie próżni. Zdezorientowany nieco i zły na siebie Conway uznał w końcu, że nie ma już nic do roboty na opuszczonym statku, i wrócił na Rhabwara.

Porucznik Chen czekał już przez śluzą. Uniósł osłonę hełmu, żeby zamienić z Conwayem kilka słów bez przestrajania radia. Spytał, czy doktor był w przedniej, uszkodzonej części wraku. Conway tylko potrząsnął głową. Gdy podszedł to szybu komunikacyjnego, ujrzał wspinającego się na mostek Haslama. Żwawo przebierał dłońmi po szczeblach, a w zębach trzymał złożoną kartkę papieru. Ledwo zniknął w górze, Conway ruszył na dół, do przedziału szpitalnego.

Z dziewięciu rozbitków dwóch miało już skafandry porozcinane na kawałki. Ten sposób usuwania ubioru miał zapobiec pogorszeniu stanu pacjentów. Jednak trzeciemu Murchison i Dodds zdejmowali już skafander całkiem normalnie. Naydrad zajmowała się tak samo czwartym.

Murchison nie czekała, aż Conway zada oczywiste pytanie.

— Według porucznika Doddsa ci ludzie zostali ubrani w skafandry i uwiązani w przedsionku śluzy jeszcze przed zderzeniem — powiedziała. — Z początku nie byłam skłonna się z nim zgodzić, ale gdy rozebraliśmy dwóch pierwszych, nie znaleźliśmy żadnych obrażeń, nawet zadraśnięć, a materia skafandrów nosiła wyraźne odciski w miejscach, gdzie przylegały do niej pasy. Prześwietlenie promieniami rentgenowskimi nie daje przez skafander szczegółowego obrazu, ale pozwala wykryć poważne uszkodzenia narządów czy złamania — ciągnęła, przytrzymując ramiona mężczyzny, podczas gdy Dodds ściągał ostrożnie dolną część skafandra. — Wiemy już, że ich nie mają, więc uznałam, że nie ma co marnować czasu na powolne cięcie skafandrów.

— Które na dodatek są sporo warte — dodał z przejęciem Dodds. Dla pracującego w próżni funkcjonariusza Korpusu skafander był więcej niż elementem wyposażenia, bo prawie że przyjacielem. Jego stan decydował o przetrwaniu, toteż widok takiego zniszczenia mógł być dla Doddsa bolesny.

— Ale jeśli nie są ranni, to co u licha im jest? — spytał Conway.

Murchison mocowała się akurat z zamkiem kryzy szyjnej i nie uniosła głowy.

— Nie wiem — odparła cicho.

— Nie macie nawet wstęp…?

— Nie — ucięła w pół zdania. — Gdy doktor Prilicla orzekł, że życiu tych ludzi nic nie grozi, uznaliśmy, że diagnoza i pierwsza pomoc mogą poczekać do chwili, aż ich rozbierzemy. Pobieżne oględziny potwierdzają słowa komunikatu. Nie są ranni, ale półprzytomni. Nie wiedzą, co się wkoło nich dzieje.

Unoszący się nad dwoma rozebranymi pacjentami Prilicla postanowił włączyć się nieśmiało do rozmowy.

— Tak, przyjacielu Conway. Też jestem zdumiony ich stanem. Oczekiwałem poważnych obrażeń fizycznych, a tymczasem stwierdzam jedynie coś przypominającego chorobę zakaźną. Może ty, jako przedstawiciel tego samego gatunku, zdołasz rozpoznać objawy.

— Przepraszam, nie chciałem na was naskakiwać — powiedział Conway. — Naydrad, pomogę ci go rozebrać.

Gdy zdjął rozbitkowi hełm, ujrzał jego poczerwieniałą i zlaną potem twarz. Mężczyzna miał wyraźną gorączkę i światłowstręt, co wyjaśniało, dlaczego tajemniczy opiekun opuścił wszystkim osłony przeciwsłoneczne. Włosy były przylepione do skóry i mokre, jakby przed chwilą wyszedł z wody. Układy skafandra nie mogły sobie poradzić z taką ilością wilgoci, więc szyba zaszła parą. Dlatego też dopiero po zdjęciu hełmu Conway dostrzegł przymocowany od wewnątrz do kryzy dyspenser z jedną tylko, przezroczystą tubką zawierającą kolorowe kapsułki.

— Czy inni też mieli dyspensery ze środkami przeciwwymiotnymi? — spytał.

— Jak dotąd wszyscy, doktorze — odparła Naydrad, manipulując niecierpliwie czterema mackami przy zapięciach skafandra. Jej oczy obróciły się ku Conwayowi. — Pierwszy rozbitek dostał mdłości, gdy przypadkowo ucisnęłam go w okolicy żołądka. Powiedział coś, ale nie był w pełni przytomny i translator nie wychwycił jego słów.

— Emanacja emocjonalna tego osobnika odpowiada stanowi delirycznemu, przyjacielu Conway — dodał Prilicla. — Zapewne wiąże się to ze zwiększoną ciepłotą ciała. Zaobserwowałem również mimowolne, nieskoordynowane poruszenia kończyn i głowy, które również wskazywałyby na malignę.

— Zgadzam się — mruknął Conway. Nie zapytał jednak, co mogło spowodować ten stan, gdyż to on właśnie powinien sprawę wyjaśnić, a miał niejasne wrażenie, że nawet dokładne badanie nie przyniesie odpowiedzi. Zaczął pomagać siostrze przełożonej ściągać z pacjenta przepoconą odzież.

Zgodnie z oczekiwaniami dostrzegł objawy przegrzania i daleko posuniętego odwodnienia. Łagodne badanie palpacyjne obszaru jamy brzusznej spowodowało wyraźny skurcz, chociaż mężczyzna na pewno nie jadł nic od ponad dwudziestu czterech godzin i w przewodzie pokarmowym nie było zapewne treści.

Puls był lekko przyspieszony, oddech nieregularny z tendencją do pokasływania. Gdy Conway sprawdził gardło, stwierdził zaawansowany stan zapalny, który wedle odczytów skanera obejmował także oskrzela i jamę opłucnową. Obejrzał język i wargi w poszukiwaniu śladów uszkodzeń przez toksyczne albo żrące substancje. Nic nie znalazł, ale spostrzegł, że twarz mężczyzny jest mokra nie tylko od potu, ale także od cieknących nieustannie łez oraz śluzowatej wydzieliny z nosa. Na koniec sprawdził, czy pacjenci nie byli wystawieni na działanie promieniowania radioaktywnego albo nie wdychali radioaktywnych pyłów czy gazów, ale i tutaj testy dały negatywne wyniki.

— Kapitanie, tu Conway — odezwał się nagle. — Czy może pan poprosić porucznika Chena, aby przy okazji przeszukiwania Tenelphiego zebrał próbki pokładowej atmosfery, żywności oraz napojów? I jeszcze żeby spróbował się rozejrzeć, czy jakieś toksyczne materiały nie przedostały się do układów podtrzymywania życia. Zaplombowane próbki niech jak najszybciej dostarczy do analizy pani patolog Murchison.

— Zajmie się tym — odpowiedział kapitan. — Chen, słyszałeś?

— Tak, sir — odparł główny inżynier i dodał: — Ciągle nie mogę znaleźć brakującego rozbitka, doktorze. Zaczynam już zaglądać do najbardziej nieprawdopodobnych zakamarków.

Ponieważ Conway ciągle jeszcze nie rozszczelnił hełmu, Murchison słyszała całą rozmowę z pokładowych głośników oraz przez zewnętrzne głośniki jego skafandra. W pewnej chwili odezwała się z irytacją:

— Dwa pytania, doktorze. Czy domyślasz się, co im jest, i czy dlatego właśnie wolisz porozumiewać się z nami przez radio skafandra, zamiast otworzyć hełm i porozmawiać normalnie?

— Co do pierwszego, nie jestem pewien.

— A może doktor Conway nie lubi zapachu moich perfum? — rzuciła Murchison.

Conway zignorował pobrzmiewający w jej głosie sarkazm i rozejrzał się po sali. Podczas gdy on razem z Naydrad badał pacjenta, Murchison i Dodds rozebrali już pozostałych i wyraźnie czekali na polecenia. Prilicla na własną rękę zajął się już pierwszymi dwoma chorymi i można było mieć pewność, że robi co należy, był bowiem nie tylko świetnym empatą, ale i biegłym lekarzem. W końcu Conway powiedział:

— Gdyby nie wysoka gorączka i poważny stan pacjentów, powiedziałbym, że to infekcja dróg oddechowych połączona z nudnościami wywołanymi zapewne połykaniem zakażonego śluzu. Jednak z uwagi na gwałtowność objawów i towarzyszące im poważne osłabienie percepcji wątpię, aby to było tak proste. Ale nie dlatego nie otworzyłem hełmu. Po prawdzie był to czysty przypadek, ale teraz myślę, że nie zaszkodzi, jeśli i ty, i porucznik Dodds też uszczelnicie skafandry. Być może okaże się to niepotrzebne, ale nigdy za wiele ostrożności.

— Jeśli już nie jest za późno — powiedziała Murchison, biorąc jeden z lekkich hełmów, który dzięki własnemu połączeniu ze zbiornikami powietrza zmieniał skafander w ubiór ochronny sprawdzający się w niemal każdej atmosferze, o ile nie była szczególnie żrąca. Dodds z wyraźnym pośpiechem zamknął hełm.

— Do czasu, aż dostarczymy ich do Szpitala, musimy się ograniczyć do leczenia zachowawczego: dożylnego uzupełniania płynów, powstrzymywania nudności i zbijania temperatury — stwierdził Conway. — Możliwe, że trzeba ich będzie przypasać, żeby nie zerwali kroplówek i czujników. Każdy musi zostać odizolowany w namiocie tlenowym. Obawiam się, że ich stan niebawem się pogorszy i będziemy musieli im pomóc w oddychaniu.

Przerwał i spojrzał na Murchison. Wiedział, że przez osłonę hełmu nie widać troski na jego twarzy, a zewnętrzne głośniki zniekształcają ton jego głosu.

— Izolacja nie musi być konieczna — dodał. — Objawy, które obserwujemy, mogą być skutkiem wdychania i połknięcia niezidentyfikowanej jeszcze toksyny. Nie mamy tu odpowiedniego sprzętu, żeby to sprawdzić. Ani czasu. Gdy tylko ustalimy, co się stało z brakującym członkiem załogi, wracamy czym prędzej do Szpitala i poddajemy się…

— A na razie chętnie bym ustaliła, co ich zaatakowało — wtrąciła się Murchison. — To samo może spotkać teraz wszystkich, oprócz ciebie.

— Nie wiem, czy zdążymy to sprawdzić… — zaczął Conway, ale przerwał, słysząc, jak główny inżynier składa meldunek kapitanowi.

— Kapitanie, mówi Chen. Znalazłem grafik wacht i porównałem go z danymi z indentyfikatorów. Nasz doktor dobrze się domyślał, że chodzi o pokładowego lekarza. To porucznik Sutherland. Jednak jego ciała nie znalazłem. Przeszukałem cały statek i na pewno go w nim nie ma. W ogóle sporo tu brakuje. Nie znalazłem przenośnych rejestratorów dźwięku i obrazu, prywatnych dyktafonów, kamer i aparatów fotograficznych załogi. Nie ma również ich pojemników na bagaż osobisty. Ubrania i różne drobiazgi unoszą się w kabinach, jakby ktoś w pośpiechu wyrzucił je z kontenerów. Zniknęły praktycznie wszystkie zapasowe zbiorniki powietrza. Z rejestru w magazynie skafandrów wynika, że skafandry zostały regulaminowo pobrane na czas od dwóch do trzech dni. Wszystkie, poza skafandrem lekarza, po którym nie ma śladu, mimo że tego nie odnotowano. Brak też przenośnego modułu śluzy. Obszar mostku jest poważnie uszkodzony, nie mam więc pewności co do ostatnich manewrów przed zderzeniem, ale chyba ktoś próbował ustawić przyrządy na automatyczny skok. Odczyty z siłowni, które nie zostały zniszczone, zdają się to potwierdzać. Przypuszczam, że próbowali oddalić się od obcego wraku, żeby wpływ jego masy nie zakłócił skoku, ale z jakiegoś powodu się z nim zderzyli. Zebrałem próbki dla pani patolog Murchison. Mam już wracać, sir?

— Poczekaj — powiedział kapitan. — Słyszał pan, doktorze? Chce pan jeszcze czegoś od porucznika, zanim opuści Tenelphiego?

— Tak. Na wszelki wypadek niech nie zdejmuje ani nie dehermetyzuje skafandra.

Podczas rozmowy kapitana i Chena Conway próbował zrozumieć, co się kryło za dziwnym zachowaniem oficera medycznego Tenelphiego. Porucznik Sutherland wykazał się sporą zawodową kompetencją i zrobił co mógł dla chorych. Nie jego wina, że nie potrafił biegle obsługiwać nadajnika nadprzestrzennego, należało go raczej podziwiać, że spróbował i uzyskał pewne rezultaty. Zdołał ponadto ręcznie wyrzucić i włączyć boję alarmową. Musiał być jednym z tych oficerów, którzy nie tracą łatwo głowy. Było zatem mało prawdopodobne, aby zginął przez przypadek czy zaginął, nie zostawiając żadnej wiadomości.

— Jeśli nie odleciał w próżnię i nie ma go na Tenelphim, to zostaje tylko jedno miejsce, gdzie może być — powiedział nagle. — Może mnie pan podrzucić na ten obcy wrak, kapitanie?

Znając troskę Fletchera o powierzony mu statek, Conway oczekiwał odmowy, może zdawkowej i beznamiętnej, może pełnej emocji i krzyku, ale odmowy. Otrzymał jednak wykład z rodzaju tych, jakie się daje nierozgarniętym uczniakom. Gdyby od kapitana nie dzieliło go pięć pokładów, Conway chętnie uchyliłby hełmu, żeby napluć mu w oko.

— Nie widzę żadnego powodu, aby brakujący oficer miał opuścić Tenelphiego, skoro powinien zostać z chorymi i czekać na ratunek — zaczął, a potem przypomniał Conwayowi, że nie mają wiele czasu do stracenia, gdyż chorych trzeba dostarczyć jak najszybciej do Szpitala, a orbita wszystkich trzech statków przechodzi niebezpiecznie blisko gwiazdy układu. Za dwa dni zrobi się tu nieznośnie gorąco, a za cztery kadłuby stopią się i wyparują. Poza tym im bliżej gwiazdy się znajdą, tym trudniej będzie im wykonać skok.

Dodatkową trudność sprawiało to, że Tenelphi i Rhabwar zostały połączone śluzami i rufowymi oraz dziobowymi węzłami cumowniczymi, aby można było rozciągnąć wkoło wraku bąbel nadprzestrzenny i zabrać go ze sobą na potrzeby śledztwa w sprawie kolizji. Przy dwóch połączonych jednostkach, z których tylko jedna była zdolna do manewrowania, delikatne zmiany kursu były praktycznie niemożliwe. Gdyby jednak próbować, Rhabwara mógł łatwo spotkać ten sam los co Tenelphiego. Poza tym obcy wrak był olbrzymi…

— Pierwotnie był kulisty — powiedział kapitan, przekazując obraz nieznanego statku na ekran przed Conwayem. — Średnica czterysta metrów, szczątkowe zasilanie, atmosfera zachowała się tylko w kilku pomieszczeniach w głębi statku. Tenelphi już wcześniej meldował, że brak śladów życia.

— Jeśli Sutherland tam trafił, stało się to znacznie później, sir.

Fletcher westchnął głośno i wrócił do swojego wykładu. I tego samego tonu co wcześniej.

— Tenelphi to statek zwiadowczy, jest więc znacznie lepiej wyposażony w aparaturę badawczą niż nasz. Wyniki badań jego załogi są zatem o wiele bardziej wiarygodne, doktorze. Ich czujniki mogą zarejestrować bardzo słabe pole elektromagnetyczne, wibracje wywoływane przez mechanizmy układów podtrzymywania życia, wykryć w głębi kadłuba ślady atmosfery, promieniowanie cieplne oświetlenia i wiele innych rzeczy. Obaj wiemy, że są rasy zdolne żyć w bardzo niskich temperaturach i są też takie, które widzą inne długości fal niż my, ale i ich obecność łatwo jest wykryć dzięki takiej aparaturze pracującej w odpowiednich warunkach. Obecnie jednak nie potrafię orzec bez cienia wątpliwości, czy został tam ktoś żywy. Bliska już gwiazda tak rozgrzała poszycie kadłuba, że nie można by dojrzeć drobnych zmian ciepłoty związanych z wewnętrznymi źródłami energii. Odczyty z innych czujników też nie byłyby wiarygodne. Z tego samego powodu. Poza tym to olbrzymi statek. Jego kadłub jest poszarpany i podziurawiony przez meteoryty. Sutherland miałby aż za wiele wejść do dyspozycji. Gdzie dokładnie chciałby pan zacząć go szukać?

— Jeśli tam jest, pewnie zostawił jakąś wskazówkę — odparł Conway.

Kapitan zamilkł i mimo całej irytacji wywołanej niepotrzebnym wykładem Conway zaczął mu nawet współczuć. To był dylemat… Fletcher nie mniej niż Conway pragnął na pewno wyjaśnić los zaginionego oficera, jednak musiał też pamiętać o bezpieczeństwie własnego statku i o chorych, chociaż za nich zasadniczo odpowiedzialny był przede wszystkim Conway.

Wszystkie trzy jednostki zapadały się z wolna w studnię grawitacyjną gwiazdy układu, i to z przyspieszeniem, które mogło przerazić co mniej odporne jednostki. Nie można było więc zabawić w tej okolicy nazbyt długo. Kapitan Fletcher wolałby nie być zmuszony do porzucenia doktora Conwaya, podpory Szpitala Sektora Dwunastego, na starym wraku. Oczywiście wolałby też nie zostawiać zagadki zniknięcia lekarza Korpusu bez wyjaśnienia. Co więcej, nie mógł dodać Conwayowi nikogo do towarzystwa, gdyż utrata jednego z własnych ludzi postawiłaby go w wielce kłopotliwej sytuacji. Rhabwar miał nieliczną załogę i brakło zastępców na poszczególne stanowiska. Zapewne dałoby się bez kompletnej obsady wykonać skok, ale byłoby to ryzykowne i wiązałoby się z opóźnieniem, które mogłoby się odbić na stanie zdrowia rozbitków.

W ściennym głośniku coś zaszemrało i po chwili dobiegł zeń głos Fletchera:

— Dobrze, doktorze, niech pan poszuka porucznika. Dodds, siadaj do teleskopu. Masz poszukać śladów niedawnego wejścia do wraku. Poruczniku Chen, proszę na razie zostawić próbki dla pani Murchison i wrócić do siłowni. Moc manewrowa za pięć minut. Doktorze, okrążymy wrak w odległości pół mili. Ponieważ wiruje z częstością jednego obrotu na pięćdziesiąt dwie minuty, starczą cztery obejścia na orbicie biegunowej, żeby zbadać go w całości. Haslam, wyciśnij ile się da z czujników, żeby doktor miał jakieś pojęcie o wnętrzu statku.

— Dziękuję — powiedział Conway.

Dodds pomagał właśnie Murchison przenieść jedną z ofiar do namiotu tlenowego. Gdy tylko skończyli, przeprosił wszystkich i skierował się na mostek. Conway spojrzał na ekran, gdzie malowała się sylwetka wraku — w połowie pogrążonego w mroku, w połowie oślepiającego odbiciem od poznaczonych czarnymi kraterami i smugami płyt kadłuba. Zerkał na nią co parę chwil, pomagając mocować czujniki na skórze pacjentów. Obraz statku rósł w oczach, aż w końcu zaczął się przemieszczać z góry na dół ekranu. Nagle zniknął i na jego miejscu pojawił się przekrój jednostki.

Pokłady były rozmieszczone koncentrycznie, a w pobliżu środka statku znajdowało się kilka pomieszczeń różnej wielkości. Wszystkie były oznaczone na zielono. Blisko zewnętrznej krawędzi znajdowało się jedno, przestronne pomieszczenie, które jarzyło się czerwienią i było połączone cienkimi, czerwonymi liniami z zielonym obszarem w centrum.

— Doktorze, mówi Haslam. Przekazuję panu szkic wnętrza wraku. Niezbyt szczegółowy, niestety, i w znacznej mierze oparty na domysłach…

Haslam wyjaśnił następnie, że to wrak statku przeznaczonego do wielopokoleniowych podróży. Kulisty kształt miał zapewnić jak największą przestrzeń do życia i upraw. Jednostka nieustannie się obracała, co zapewniało jej mieszkańcom namiastkę ciążenia. Oś obrotu wyznaczała tor podróży, przy czym centrala dowodzenia była w „dziobie” kuli, a oznaczone na szkicu na czerwono reaktory i zespoły napędowe na „rufie”.

Haslam nie potrafił powiedzieć, czy przyczyną awarii statku była jedna wielka katastrofa, czy szereg mniejszych wypadków, ale coś wyraźnie spustoszyło obszar centrali, a ponadto poszycie kadłuba i większość zewnętrznych pokładów. Reaktory ocalały dzięki grubemu opancerzeniu. Ruch wirowy niemal całkiem ustał.

Wrak był na pewno wymarły, chociaż w niektórych przedziałach w głębi kadłuba została jeszcze atmosfera, a reaktory dawały nieco mocy. Zapewne część rozbitków żyła jeszcze długo po katastrofie. Nie uszkodzone pomieszczenia zostały oznaczone na zielono, chociaż obecnie w niektórych spośród nich panowało ciśnienie niewiele różniące się od próżni. Część jednak zapewne wciąż była hermetyczna na tyle, że istoty, które zbudowały ten statek, kimkolwiek były, mogłyby oddychać w nich bez skafandrów.

— Czy jest możliwość, że… — zaczął Conway.

— Nie, doktorze — odparł zdecydowanie Haslam. — Z Tenelphi także już meldowano, że to kompletnie martwy wrak. Do katastrofy doszło najpewniej całe wieki temu, a ci, którzy ocaleli, nie pożyli aż tak długo.

— Oczywiście — mruknął Conway. Dlaczego więc Sutherland tam poleciał?

— Kapitanie, tu Dodds. Chyba coś znaleźliśmy, sir. Dałem pełne powiększenie.

Ekran ukazał fragment poszycia, w którym ziała prowadząca gdzieś w głąb dziura o poszarpanych krawędziach. Tuż obok, na pofałdowanej płycie, widniała brunatnożółta plama.

— To chyba smar, sir.

— Też tak myślę. Ale dlaczego użył smaru, a nie zielonej farby fluorescencyjnej?

— Może nie miał jej pod ręką, sir.

Fletcher zignorował odpowiedź Doddsa, zresztą jego pytanie i tak było czysto retoryczne.

— Chen, podejdziemy na sto metrów do wraku. Haslam, czuwaj przy sterownikach wiązek, gdybym coś źle obliczył i próbował wpakować się w ten złom. Doktorze, obawiam się, że w tych okolicznościach nie mogę dodać panu nikogo do towarzystwa, ale sto metrów swobodnego lotu nie powinno sprawić panu większych trudności. Tylko proszę nie zasiedzieć się we wraku.

— Rozumiem — odparł Conway.

— I dobrze. Oczekuję, że za piętnaście minut będzie pan gotowy z dodatkowymi zbiornikami powietrza, wody i całym wyposażeniem medycznym, które pana zdaniem będzie niezbędne. Mam nadzieję, że pan go znajdzie. Powodzenia.

— Dziękuję. — Conway zastanowił się, jakie leczenie należałoby zaordynować lekarzowi, który chociaż fizycznie sprawny, okazał się tak pomylony, żeby włazić do podobnego wraku. Podstawowe przygotowania były proste — należało wyposażyć skafander w zapas powietrza i energii na czterdzieści osiem godzin, czyli czas pozostały do chwili, kiedy Rhabwar będzie musiał opuścić sąsiedztwo wraku niezależnie od tego, czy uda im się znaleźć Sutherlanda, czy nie.

Gdy sprawdzał zapasowe zbiorniki, nagle przeleciał nad nim Prilicla. Wylądował na ścianie i przyczepił się do niej cienkimi, drżącymi jakby pod nawałą emocji kończynami. Gdy się odezwał, Conway ze zdumieniem zrozumiał, że pająkowaty empata nie jest tym razem poruszony czyimiś uczuciami, ale sam się boi.

— Jeśli mógłbym coś zaproponować, przyjacielu Conway… Z moją pomocą uporasz się z zadaniem odszukania Sutherlanda o wiele szybciej i sprawniej.

Conway pomyślał o plątaninie metalowych szczątków we wnętrzu wraku. Każdy z nich mógł przy nieostrożnym ruchu rozedrzeć skafander. Trudno było odgadnąć, z jakim jeszcze zagrożeniem mogą się tam spotkać. Zastanowiło go, gdzie się podział tak charakterystyczny dla pobratymców Prilicli brak odwagi, który u tych kruchych istot był cechą decydującą o przetrwaniu.

— Poszedłbyś ze mną? — spytał z niedowierzaniem. — Proponujesz, że do mnie dołączysz?

— Wyczuwam, że miotają tobą sprzeczne emocje, przyjacielu Conway — odparł nieśmiało Cinrussańczyk. — Nie czuję się nimi urażony, wręcz przeciwnie. Tak, udam się tam z tobą i wykorzystam wszystkie moje zdolności, żeby jak najszybciej odszukać Sutherlanda, o ile jeszcze żyje. Niemniej, jak dobrze wiesz, nie jestem szczególnie dzielny i chciałbym zachować prawo do wycofania się, gdyby ryzyko wzrosło ponad to, co zdołam zaakceptować.

— To mnie uspokoiłeś — odetchnął Conway. — Przez chwilę obawiałem się, że zwariowałeś.

— Wiem — stwierdził Prilicla i zaczął kompletować wyposażenie własnego skafandra.

Wyszli przez dziobową śluzę osobową, gdyż główna była ciągle połączona ze śluzą Tenelphiego. Przez kilka długich minut musieli wysłuchiwać potem przemowy kapitana Fletchera uświadamiającego im, jak bardzo mu się to wszystko nie podoba. Na zewnątrz ujrzeli nad sobą olbrzymi kadłub wraku zasłaniający widok niczym ciągnący się w nieskończoność mur. Z bliska jego poznaczona przez wieki kraterami i szramami powierzchnia traciła charakterystyczne dla kuli krzywizny. Gdy zaś podlecieli bliżej, ujrzeli ją jeszcze inaczej — poczuli się, jakby lądowali na metalicznej powierzchni globu, nad którym unosiły się dwa złączone statki.

Z samym lotem w kierunku przewidzianego miejsca lądowania Conway radził sobie znacznie lepiej niż z towarzyszącymi temu emocjami. Za kilka chwil miał stanąć na jednym z tych legendarnych statków budowanych do podróży trwających wiele pokoleń. Prilicla nie cierpiał zbytnio, wyczuwając zdenerwowanie Conwaya, gdyż sam był nie mniej podniecony i tylko z racji budowy ciała włosy nie zjeżyły mu się na karku. Po prostu nie miał ani włosów, ani karku.

Rodzaj statku, który mieli przed sobą, nie budził najmniejszych wątpliwości. Przed odkryciem hipernapędu takie właśnie jednostki przewoziły kolonistów mających zasiedlić odległe o lata świetlne planety. Budowały je wszystkie zaawansowane technicznie rasy, które należały obecnie do Federacji: Melfianie, Illensańczycy, Tralthańczycy, Kelgianie, Ziemianie i wiele innych. Oczywiście ten sposób podróżowania nie mógł się równać z niemal natychmiastowym przemieszczaniem się w nadprzestrzeni, ale i tak próbowano posiewać życie za jego pomocą.

Gdy kilkadziesiąt albo kilkaset lat po wysłaniu pierwszych kolonistów takiej cywilizacji udawało się wynaleźć hipernapęd albo otrzymała go od innych członków Federacji, wysyłano jednostki nowej konstrukcji na poszukiwanie tych wlokących się rozpaczliwie wolno, z podświetlną szybkością statków. Udało się odnaleźć i uratować większość niedoszłych kolonistów, czasem nawet wieki po wystrzeleniu.

Było to wykonalne, gdyż znając kurs takiego statku, można było z dużą dokładnością obliczyć jego położenie, jeśli tylko nie doszło tymczasem do jakiejś katastrofy. Bywało i tak, że załogę i pasażerów ogarniało zbiorowe szaleństwo. W tym wypadku ekipy ratownicze do końca życia nie mogły się potem uwolnić od koszmarów pozostałych po tym, co widziały na pokładach takich jednostek. Jeśli jednak wszystko przebiegało normalnie, koloniści w ciągu kilku dni, miast paru stuleci, trafiali na planetę, która była celem ich podróży. Conway wiedział, że ostatni taki statek został odnaleziony ponad sześćset lat temu. Większość potem złomowano, kilka przerobiono na bazy mieszkalne dla personelu związanego z kosmicznymi programami budowlanymi.

Ten statek musiał należeć do nielicznych, których nie udało się odnaleźć. Może przez przypadek, może skutkiem błędu konstrukcyjnego zszedł z kursu i tym samym wymknął się poszukującym go nadprzestrzennym jednostkom. Nigdy też nie dotarł do miejsca przeznaczenia.

Wylądowali w milczeniu na jego kadłubie. Conway musiał użyć magnesów przy rękawicach i butach, żeby nie odpaść od wirującego statku. Prilicla skorzystał z modułu grawitacyjnego oraz magnetycznych przylg na końcach sześciu pająkowatych nóg. Ostrożnie weszli do otworu w poszyciu i zostawili za sobą blask słońca. Conway odczekał, aż jego oczy przywykną do ciemności, i włączył światła skafandra.

Przed nimi ciągnął się długi na jakieś trzydzieści metrów nieregularny tunel otoczony rumowiskiem blach. Na jego dnie widniały namazane na wystającej płycie znaki. Smar i nieco zielonej, luminescencyjnej farby.

— Jeśli ten porucznik oznaczył drogę, to może nawet szybko go znajdziecie — powiedział Fletcher, gdy Conway zameldował mu o znalezisku. — Miejmy nadzieję, że nie zszedł z oznaczonego szlaku. Ale jest jeszcze jeden problem, doktorze. Im głębiej będziecie wchodzić do wraku, tym gorzej będziemy was słyszeć. Nasz nadajnik ma znacznie większą moc niż te w skafandrach, zatem nasze głosy będą do was dochodzić o wiele dłużej. Jednak nawet gdy będziecie słyszeć już tylko szumy, proszę włączać radio co kwadrans, abyśmy wiedzieli, że żyjecie. Artykułowane słowa nie dotrą, charakterystyczne zakłócenia owszem. Będziemy odpowiadać wam w ten sam sposób, pozwalający na przesyłanie krótkich komunikatów. Zna pan alfabet Morska?

— Nie — odparł Conway. — Potrafię tylko nadać SOS.

— Mam nadzieję, że to akurat nie będzie konieczne, doktorze.

Oznaczona przez pokładowego lekarza droga była trudna i niebezpieczna. Siła odśrodkowa sprawiała, że Conwayowi wydawało się, iż wspina się ku poszyciu wraku, chociaż doskonale wiedział, że wciąż schodzi w głąb. Gdy dotarli do pierwszych znaków, ujrzeli następne namalowane głębiej, jednakże szlak skręcał ostro, omijając spore rumowisko. Kolejny odcinek biegł znowu w innym kierunku, z tego samego zresztą powodu. Nie dało się wędrować inaczej niż zygzakami.

Prilicla poszedł pierwszy, żeby uchronić Conwaya od wpadnięcia w jakąś pułapkę. Z sześcioma kończynami wystającymi z kulistego skafandra (jego odnóża były całkowicie niewrażliwe na działanie próżni) przypominał metalicznego pająka przemykającego po wielkiej sieci. Tylko raz jego magnetyczne przylgi omsknęły się i Prilicla poleciał w kierunku Conwaya. Ten wyciągnął przed siebie ręce, żeby zatrzymać powoli spadającego kolegę, ale zaraz je cofnął. Gdyby złapał za którąś z nóg, na pewno by ją złamał. Szczęśliwie Prilicla sam wyhamował upadek silniczkami skafandra i po chwili ruszyli dalej.

Tuż przed utratą normalnej łączności ze statkiem szpitalnym Fletcher powiedział, że minęły już cztery godziny od ich wejścia do wraku, i spytał, czy na pewno idą szlakiem oznaczonym przez Sutherlanda, a nie innym, pozostałym być może po wycieczce wcześniejszej ekipy z Tenelphiego. Conway spojrzał na jasny ślad farby, obok którego widniała plama smaru, i potwierdził, że na pewno są na właściwej drodze.

— Ale czegoś mi tu brakuje — mruknął pod nosem. — Na dodatek pewnie mam to coś przed oczami, ale ciągle nie potrafię dojrzeć…

Im głębiej wchodzili, tym mniej zniszczeń napotykali, jednak malejąca siła odśrodkowa powodowała, że oderwane blachy, wyposażenie i meble przesuwały się przy byle dotknięciu. W blasku reflektorów dostrzegali też inne szczątki, zwykle zmiażdżone lub rozdarte na strzępy ciała załogi albo zwierząt zabitych w katastrofie sprzed setek lat. Jednak próba wydobycia czegokolwiek spomiędzy ostrych blach byłaby zbyt niebezpieczna. Byłaby też obecnie stratą czasu. Poszukiwanie Sutherlanda było ważniejsze niż zaspokojenie ciekawości, jaki to gatunek zbudował kiedyś ten statek.

Po siedmiu godzinach wędrówki doszli do pokładów, które chociaż powyginane i nie zawsze całe, nie były tak bardzo zniszczone. Rumowiska skończyły się akurat w czas, gdyż Prilicla słaniał się już ze zmęczenia, a co kilka oddechów zbierało mu się na ziewanie.

Conway zarządził postój i spytał małego empatę, czy wyczuwa w okolicy czyjąś emanację emocjonalną. Prilicla przepraszającym tonem odpowiedział, że nie. Gdy w słuchawkach skafandra rozległa się kolejna seria szumów, Conway odpowiedział, nadając kilkakrotnie literę S. Miał nadzieję, że kapitan zrozumie to właściwie — jako informację, że Conway i Prilicla zamierzają przeznaczyć teraz kilka godzin na sen.

Kolejny etap wyprawy był o wiele łatwiejszy. Wędrowali nie tkniętymi praktycznie przez kataklizm korytarzami, wspinali się na szerokie pochylnie albo nieco węższe schody, cały czas podążając w stronę centrum statku. Tylko raz musieli zwolnić, aby przedrzeć się przez rumowisko spowodowane zapewne przez duży, ale bardzo powolny meteoryt, który wbił się głęboko w konstrukcję. Kilka minut później trafili na pierwszą wewnętrzną śluzę.

Bez wątpienia została zbudowana już po katastrofie. Tworzył ją przyspawany do przejścia w grodzi metalowy sześcian z prostymi drzwiami zewnętrznymi. Oba włazy musiały być już od dawna otwarte, bo w pomieszczeniach za śluzą trafili tylko na dawno wyschłe szczątki roślinności, które przy dotknięciu rozsypywały się w pył.

Conway zadrżał, wyobrażając sobie odizolowane grupy rozbitków walczących o przetrwanie na pokładzie ciężko uszkodzonego przez asteroidy, ale jeszcze nie martwego statku. Chociaż niesterowny, zachował resztki energii pozwalające pasażerom skryć się przed powolnym spadkiem ciśnienia w odizolowanych oazach ciepła i światła. Starali się też zwiększyć swoje szansę, budując śluzy pozwalające na wędrówki pomiędzy oazami i współpracę w obsłudze i konserwacji ocalałych mechanizmów. W ten sposób mogli przetrwać bardzo długo.

— Przyjacielu Conway, nader trudno mi zrozumieć twoje obecne odczucia — powiedział nagle Prilicla.

Conway roześmiał się nerwowo.

— Powtarzam sobie ciągle, że nie wierzę w duchy, ale chyba jestem mało przekonujący.

Zgodnie z tym, co mówiły znaki, obeszli przedział upraw hydroponicznych i godzinę później stanęli na korytarzu, który był prawie nietknięty, jeśli nie liczyć dwóch dużych dziur — jednej w suficie i jednej w podłodze. Gdy wyłączyli na chwilę reflektory, ujrzeli, że coś mąci absolutną ciemność wnętrza.

Z jednej z dziur biła lekka poświata. Gdy podeszli do krawędzi i spojrzeli w dół, ujrzeli w głębi mały krąg słonecznego blasku. W ciągu paru sekund gwiazda zniknęła i za jakiś czas oświetliła przeciwległy koniec tunelu. I znów na chwilę zapadła ciemność.

— Przynajmniej znamy już skrót na zewnątrz — powiedział z ulgą Conway. — Gdybyśmy jednak nie trafili tutaj dokładnie w chwili pojawienia się słońca… — Urwał, pomyślawszy, że w ogóle mieli wiele szczęścia i że chyba jego zasoby nie wyczerpały się jeszcze do końca, gdyż na końcu korytarza dojrzał drzwi kolejnej śluzy. Tym razem były zamknięte, co sugerowało, że w pomieszczeniach po drugiej stronie może być powietrze. Widniały na nich dwa znaki, jeden zrobiony farbą, drugi smarem.

Prilicla drżał z przejęcia, tak własnego, jak i cudzego, podczas gdy Conway spróbował uruchomić prosty mechanizm włazu. Musiał przerwać na chwilę, gdy w słuchawkach zaszumiał następny sygnał z Rhabwara. Odpowiedział, jednak wezwanie nie ucichło.

— Kapitanowi kończy się cierpliwość — stwierdził z irytacją. — Powiedział, że daje nam dwa dni, a minęło dopiero trzydzieści sześć godzin… — Zamilkł na chwilę i wstrzymał oddech, wsłuchując się w słabe sygnały. Trudno było orzec, co jest sygnałem, a co zwykłym szumem tła. Z wolna jednak wyłowił powtarzający się wzór. Trzy krótkie, przerwa, trzy długie, przerwa, trzy krótkie, dłuższa przerwa i znowu. Statek szpitalny nadawał SOS.

— Mają chyba jakieś kłopoty. Dziwne. Chyba z pacjentami musi być źle. Tak czy tak, chcą, żebyśmy natychmiast wracali.

Prilicla wspiął się na ścianę obok śluzy i przez dłuższą chwilę nie odpowiadał. W końcu jednak się odezwał:

— Przepraszam, że zmieniam temat, przyjacielu Conway, ale skupiłem się całkiem na czym innym. Gdzieś tam wyczuwam znajdującą się na granicy mojego zasięgu żywą, inteligentną istotę.

— Sutherland!

— Też tak sądzę, przyjacielu Conway — powiedział Prilicla i zadrżał, wyczuwając rozterkę Conwaya.

Gdzieś niedaleko znajdował się zaginiony lekarz z Tenelphiego, nie wiadomo wprawdzie, w jakim stanie, ale na pewno żywy. Nawet jednak z pomocą empatycznych zdolności Prilicli szukaliby jeszcze z godzinę. Conway rozpaczliwie chciał go uratować — nie tylko z oczywistych, ludzkich powodów, ale i dlatego, że był przekonany, iż tylko ten człowiek może dokładnie wyjaśnić, co się stało z resztą załogi statku zwiadowczego. Tymczasem Fletcher poganiał ich obu, żeby jak najszybciej wracali na Rhabwara, i na pewno miał po temu ważne powody.

Wyglądało na to, że nie chodzi o sam statek, ale o pacjentów. Zapewne ich stan nagle się pogorszył, i to tak, że nieskłonne do paniki Murchison i Naydrad zdecydowały się na odwołanie lekarzy z wyprawy. Niemniej, pomyślał nagle Conway, być może na razie wystarczy im tylko jeden. On z Priliclą dołączyliby trochę później. Na dodatek Sutherland powinien coś wiedzieć o tajemniczej chorobie rozbitków.

Prilicla przestał się trząść, ledwo Conway podjął decyzję.

— Musimy się rozdzielić — powiedział. — Może chcą nas jak najszybciej z powrotem na pokładzie, a może starczy, jeśli z nami porozmawiają. Proponuję, abyś wykorzystał ten skrót na zewnątrz, porozumiał się z nimi i pomógł, na ile będziesz mógł. Ale przynajmniej przez godzinę nie oddalaj się za bardzo od drugiego końca tego tunelu. Jeśli tam zostaniesz, będziesz mógł mi przekazywać wiadomości z Rhabwara i na odwrót. Do wylotu tunelu dotrzesz w jakieś dwie godziny, nieporównanie krócej, niż gdybyś błądził korytarzami, ale i tak powinno dać mi to dość czasu na znalezienie Sutherlanda. Od razu ruszymy twoim śladem, co i tak będzie raczej zadaniem wymagającym przede wszystkim moich mięśni, a nie twojego współodczuwania.

— Zgoda, przyjacielu Conway — powiedział Prilicla, ruszając ku otworowi. — Rzadko zdarza mi się spełniać czyjąś prośbę z równie wielką ochotą…

Zaraz po przejściu śluzy Conway przeżył pierwsze większe zdziwienie. Po drugiej stronie było światło. Znalazł się w olbrzymim pomieszczeniu, które musiało być kiedyś pokładowym centrum rekreacyjnym. Na podłodze, ścianach i suficie pozostał zamontowany tu kiedyś sprzęt używany do ćwiczeń koniecznych w stanie nieważkości oraz zapewne w celach czysto sportowych. Zmodyfikowano go jednak, doczepiając doń zamykane hamaki do spania przy braku ciążenia. Były wszędzie poza paroma miejscami, które wyłożono plastikowymi płachtami pod uprawy. Wyglądało na to, że znalazło tu kiedyś schronienie ponad dwustu rozbitków, którzy przeżyli pierwsze zderzenie z meteorytem. Wiele świadczyło o tym, że żyli w owym azylu razem ze swoim potomstwem bardzo długo. Conwaya zdziwił też brak innych śladów. Gdzie podziały się ciała dawno zmarłych istot?

Poczuł, że włosy jeżą mu się z lekka na karku. Zwiększył natężenie dźwięku zewnętrznego głośnika skafandra i krzyknął:

— Sutherland!

Nie otrzymał odpowiedzi.

Popłynął przez pomieszczenie ku przeciwległej ścianie, w której dojrzał dwoje drzwi. Jedne były uchylone i wydobywała się z nich smuga światła. Gdy wylądował na progu, pojął, że to pokładowa biblioteka.

Poznał to nie tylko po półkach z książkami i szpulami taśm, które stały wzdłuż ścian i zwieszały się z sufitu, czy po czytnikach i skanerach stojących na biurkach. Nawet nie po nowoczesnych rejestratorach należących do załogi Tenelphiego, które unosiły się w powietrzu. Przede wszystkich przeczytał napis na drzwiach. Zaraz potem spojrzał zaś na umieszczoną na przeciwległej ścianie, dokładnie na poziomie oczu, tablicę z herbem statku. Poniżej widniała jego nazwa. Nagle wszystko stało się jasne.

* * *

Wiedział już, dlaczego Tenelphi popadł w tarapaty i dlaczego niemal cała załoga udała się na wrak, zostawiając na wachcie tylko lekarza. Wiedział, dlaczego tak pospiesznie wrócili i dlaczego zachorowali. I dlaczego on, jak i ktokolwiek inny, niewiele mógł dla nich zrobić. Zrozumiał także, dlaczego porucznik Sutherland użył smaru zamiast zielonej farby i czym się kierował, wracając na wrak. Wszystko to pojął, gdyż widoczna na tablicy nazwa statku występowała od wieków we wszystkich książkach historycznych wydawanych na Ziemi i na skolonizowanych przez nią planetach.

Conway z trudem przełknął ślinę i zamrugał, żeby usunąć dziwną mgłę, która pojawiła mu się przed oczami. Potem wycofał się powoli z biblioteki.

Na drugich drzwiach umieszczono tabliczkę z napisem „Magazyn sprzętu sportowego”, na której później ktoś nakreślił „Izba chorych”. To pomieszczenie też było oświetlone, ale o wiele słabiej.

Pod ścianami ciągnęły się półki na sprzęt, które przerobiono na koje. Dwie były ciągle zajęte. Ciała były poważnie zdeformowane. Po części najwyraźniej w wyniku niedożywienia, a po części dlatego, że chodziło o ludzi, którzy urodzili się i żyli w stanie nieważkości. W odróżnieniu od wyschniętych i zmrożonych szczątków napotkanych na innych pokładach, te zwłoki miały kontakt z powietrzem, uległy więc również rozkładowi. Tyle że nie był on wcale aż tak bardzo zaawansowany. Bez trudu można było rozpoznać w nich istoty DBDG typu ziemskiego: starego mężczyznę i małą dziewczynkę. Oboje musieli umrzeć w ciągu paru ostatnich miesięcy.

Conway pomyślał o tej podróży, która trwała aż siedemset lat. Jak mało brakło, by ostatnich dwoje wędrowców zakończyło ją szczęśliwie! Łzy nabiegły mu do oczu. Wytrącony z równowagi wpłynął głębiej do pomieszczenia. Przecisnął się między krawędzią stołu zabiegowego i szafką z instrumentami. W blasku lampy skafandra ujrzał w przeciwległym kącie jakąś postać w skafandrze. W jednej dłoni miała coś kwadratowego, drugą trzymała się otwartych drzwi szafki.

— Sutherland? — zapytał Conway.

Postać drgnęła, jakby zaskoczona.

— Nie tak głośno, do cholery — odpowiedziała słabym głosem.

Conway przyciszył głośnik skafandra.

— Cieszę się, że pana widzę, doktorze. Jestem Conway, ze Szpitala Sektora Dwunastego. Musimy zaraz wracać. Czekają na nas pilnie na statku szpitalnym. Mają problemy z… — Urwał, bo Sutherland wciąż się trzymał szafki. Conway zmienił ton na uspokajający. — Wiem, dlaczego użył pan żółtego smaru zamiast farby. Nie rozszczelniłem ani na chwilę hełmu. Wiem, że na statku jest jeszcze więcej pomieszczeń z atmosferą. Przetrwał w nich ktoś? A pan znalazł to, czego szukał, doktorze?

Sutherland odezwał się, dopiero gdy opuścili izbę chorych. Uniósł osłonę hełmu i starł z niej osiadającą wilgoć.

— Dzięki Bogu, że ktoś jeszcze pamięta tę historię. Nie, doktorze, nikt nie przeżył. Przeszukałem wszystkie możliwe zakamarki. W jednym trafiłem na coś w rodzaju cmentarza. Mam wrażenie, że pod koniec głód zmusił ich do kanibalizmu i postarali się, aby potrzebne im ciała były pod ręką. Nie znalazłem też tego, czego szukałem. Owszem, w postawieniu diagnozy poszukiwania pomogły, ale realizacja zalecanego leczenia nie była możliwa. Medykamenty już wieki temu rozsypały się w pył, a my takich nie mamy. — Zamachał trzymaną w ręku książką. — Musiałem przeczytać kilka akapitów drobnym druczkiem, więc otworzyłem hełm, żeby lepiej widzieć. Wcześniej zwiększyłem ciśnienie powietrza w skafandrze. W teorii powinno uchronić mnie to przed zarażeniem.

Tym razem teoria wyraźnie się nie sprawdziła. Mimo nastawienia układów skafandra na wydmuchiwanie powietrza, porucznik złapał to samo co jego koledzy. Pocił się obficie i mrużył oczy przed światłem, łzy ciekły mu po policzkach. Nie majaczył jednak ani nie wyglądało na to, aby miał zaraz stracić przytomność. Na razie jeszcze nie.

— Znaleźliśmy krótką drogę na zewnątrz. W miarę krótką. Da pan radę pokonać ją z moją pomocą, czy mam panu związać ręce i nogi i pchać przed sobą?

Sutherland był w kiepskiej formie, ale z całej jego postawy przebijało, że wolałby nie odgrywać roli bagażu, szczególnie w tunelu pełnym ostrych, poszarpanych blach. Stanęło na tym, że związali się razem, plecami do siebie. Conway miał się zająć transportem, a Sutherland chronić siebie i jego plecy. Szło im tak dobrze, że w połowie drogi zaczęli doganiać Priliclę. Za każdym razem, gdy słońce zaglądało do tunelu, cień skafandra Cinrussańczyka wydawał się coraz większy.

Nadawany szumami sygnał SOS też brzmiał coraz głośniej, aż nagle ucichł.

Kilka minut później okrągły skafander małego empaty cały pojaśniał — Prilicla wyszedł z tunelu. Zaraz zameldował, że widzi Rhabwara i Tenelphiego i że nie powinno być żadnych kłopotów z nawiązaniem łączności radiowej. Usłyszeli, jak wywołuje statek szpitalny, a po chwili, która dłużyła im się niczym całe dziesięciolecia, dotarło do nich potrzaskiwanie zwiastujące, że Rhabwar odpowiedział. Conway wyłowił niektóre słowa, zatem otrzymane chwilę później od Prilicli streszczenie tak całkiem go nie zaskoczyło.

— Przyjacielu Conway, rozmawiałem z Naydrad — powiedział empata, starając się złagodzić złe wieści jak najcieplejszym tonem. — Wszyscy DBDG na pokładzie, w tym i patolog Murchison, wykazują podobne objawy co rozbitkowie z Tenelphiego, chociaż choroba nie u wszystkich czyni takie same postępy. Kapitan i porucznik Chen mają się jak dotąd najlepiej, ale i tak kwalifikują się już do łóżka. Naydrad potrzebuje pilnie naszej pomocy, a kapitan zapowiada, że jeśli się nie pospieszymy, będzie musiał odlecieć bez nas. Porucznik Chen wątpi jednak, czy w ogóle uda się odlecieć, i to nawet bez dodatkowych zabiegów związanych z objęciem Tenelphiego naszym bąblem nadprzestrzennym. Wydaje się, że mają też problemy astrogacyjne związane z bliskością gwiazdy…

— Starczy — przerwał mu Conway. — Powiedz im, żeby zostawili Tenelphiego. Niech go odcumują i wyrzucą w przestrzeń wszystkie pobrane stamtąd materiały i próbki. Nikt nas nie pochwali za sprowadzenie do Szpitala czegokolwiek, co miało kontakt z wrakiem. Z naszego powrotu też pewnie nieprzesadnie tam się ucieszą…

Przerwał, słysząc, że Prilicla przekazuje jego instrukcje kapitanowi. Usłyszał też początek odpowiedzi Fletchera i wtrącił się do rozmowy:

— Prilicla, odbieram już statek bezpośrednio, nie musisz pośredniczyć. Wracaj jak najszybciej na pokład i pomóż Naydrad przy pacjentach. My wyjdziemy z tunelu za jakiś kwadrans. Kapitanie Fletcher, czy pan mnie słyszy?

— Słyszę pana — rozległ się głos, który w ogóle nie kojarzył się Conwayowi z kapitanem. Wyjaśnił jednak pokrótce, co właściwie stało się z Tenelphim i z nimi…

Dla załogi statku badawczego znalezienie wraku było miłym urozmaiceniem monotonnej misji. Wszyscy wolni od wachty natychmiast polecieli zbadać oraz, w miarę możliwości, zidentyfikować obiekt. Jak zawsze w wypadku jednostek zwiadowczych, załoga Tenelphiego składała się z kapitana, astrogatora, łącznościowca, inżyniera pokładowego i lekarza oraz pięciu specjalistów od zwiadu, którzy pracowali na okrągło.

Zgodnie z relacją Sutherlanda już przy pierwszym wejściu na wrak zwiadowcy zidentyfikowali statek, gdyż szczęśliwym trafem wpadł im w ręce datowany formularz „magazyn wyda”, na którym była jego nazwa. Ledwo ogłosili o odkryciu, wszyscy prócz pokładowego lekarza, uznanego za mało przydatnego przy takich badaniach, polecieli na wrak i zabrali się do poszukiwań.

Okazało się bowiem, że natknęli się na wrak statku międzygwiezdnego Einstein, pierwszej jednostki wielopokoleniowej, która opuściła Ziemię i jedyna nie została odnaleziona przez późniejsze wyprawy statków nadprzestrzennych. W ciągu setek lat kilkakrotnie wszczynano poszukiwania, ale Einstein zszedł z planowanego kursu. Przypuszczano, że musiało dojść do jakiejś katastrofy albo poważnej awarii stosunkowo krótko po opuszczeniu Układu Słonecznego.

A teraz Einstein się odnalazł. Niewątpliwie była to najbardziej godna podziwu próba rodzaju ludzkiego wyrwania się do gwiazd. Mimo że technologia ledwie dorastała do takiego przedsięwzięcia, mimo że zastosowano pionierskie rozwiązania, a na dodatek brakło pewności, czy w będącym celem podróży układzie słonecznym znajdzie się jakaś zdatna do zamieszkania planeta, załoga statku, która rekrutowała się z najlepszych dzieci Ziemi, podjęła to ryzyko. Ponadto Einstein był teraz zabytkiem techniki i bezcennym obiektem badań dla psychohistoryków. Można powiedzieć, że legenda nagle ożyła… Jednak ten wielki statek i skryte na jego pokładach bezcenne zapiski i świadectwa długiej podróży spadały ku najbliższej gwieździe i za tydzień miały spłonąć w jej płomieniach. Nie można się zatem dziwić, że wszyscy prócz lekarza pokładowego opuścili jednostkę zwiadowczą, żeby zbadać wrak. Ale nawet Sutherland nie podejrzewał, że może to być niebezpieczne zajęcie. Wszystko wyszło na jaw, dopiero gdy członkowie załogi zaczęli wracać z pierwszymi objawami choroby: silnymi potami i lekkimi zrazu majakami. Sutherland szybko wykluczył to, co potem Conwayowi przyszło w pierwszej chwili do głowy, czyli zatrucie albo wpływ promieniowania. Z wcześniejszych meldunków wiedział już, jakie warunki panowały na pokładzie Einsteina i że ostatni rozbitkowie zmarli dopiero niedawno.

Jednak statek zawierał nie tylko cenne pamiątki i materiały do badań historycznych, ale także bezlik zachowanych w cieple zarazków, które jeszcze kilka miesięcy wcześniej miały żywicieli. Na dodatek chodziło o takie chorobotwórcze mikroorganizmy, które były powszechne setki lat wcześniej, więc współcześni ludzie nie byli już na nie odporni.

Zauważywszy raptowne pogarszanie się stanu zdrowia swoich towarzyszy, Sutherland najpierw nakłonił ich, aby włożyli skafandry. Nie miał pewności, czy wszyscy chorują na to samo, i chciał uniknąć wtórnych zakażeń. Wiedział, że sam niewiele może dla nich zrobić, poza tym skafandry ochroniłyby ich przed urazami podczas manewru odejścia od wraku. Zamierzali wykonać skok w pobliże Szpitala, gdzie mieliby lepszą pomoc medyczną.

Potem jednak doszło do zderzenia. Zdaniem Sutherlanda było ono nieuniknione, jeśli wziąć pod uwagę, że załoga była półprzytomna i ciągle coś się jej zwidywało. Przetransportował więc wszystkich do przedsionka śluzy, aby byli gotowi do szybkiej ewakuacji, wysłał kilka zdań przez nadajnik nadprzestrzenny, a na koniec chciał wystrzelić boję alarmową. Jednak kolizja zniszczyła mechanizm wyrzutni, musiał więc wyrzucić boję ręcznie przez śluzę. Stan jego pacjentów pogorszył się tymczasem tak bardzo, że znów zaczął się zastanawiać, jak mógłby im pomóc.

Wówczas to postanowił udać się na wrak w poszukiwaniu lekarstw z czasów, gdy owa choroba była powszechna. Zamierzał zajrzeć do pokładowej apteki i o niej to wspominał w komunikacie, co dotarło jedynie jako „wa apte”. Jako że ciężko uszkodzony Tenelphi wciąż tracił powietrze, a wszystkie rejestratory zostały na wraku, Sutherland nie mógł zostawić ekipie ratowniczej pełnej informacji o swoich poczynaniach. Zrobił jednak, co tylko mógł.

Wysmarował zewnętrzną pokrywę włazu śluzy żółtym smarem, tylko nie wiedział, że silnik boi ratunkowej przysmaży go i zmieni on kolor na brązowy. Podobnie oznaczył szlak wiodący w głąb wraku. Niestety, mało ludzi pamiętało, że w dawnych czasach ery przedkosmicznej, gdy statki pływały jeszcze tylko po morzach, podniesienie żółtej flagi oznaczało zarazę na pokładzie. Nawet Conway przypomniał sobie o tym zbyt późno.

— Lekarstwa w izbie chorych nie nadawały się już do użytku, ale udało mu się znaleźć podręcznik medycyny z opisami całego szeregu dawnych chorób o objawach podobnych do tego, co zaobserwował u swoich pacjentów. Przypuszczam, że chodzi tu o jedną z odmian zwykłej grypy, którą my jednak przechodzimy bardzo ciężko, ponieważ przez wieki utraciliśmy na nią naturalną odporność. Może być ona dla nas nawet śmiertelnie groźna, trudno jednak powiedzieć cokolwiek na temat rokowań. Dlatego chciałbym, aby nagranie naszej rozmowy zostało jak najszybciej przekazane nadprzestrzennie do Szpitala. Niech wiedzą, czego oczekiwać. Proponuję także przygotować program automatycznego skoku. Tak będzie lepiej, gdybyście mieli…

— Doktorze — przerwał mu Fletcher — właśnie staram się to zrobić. Jak szybko tu będziecie?

Conway zamilkł na chwilę, bo wychodzili właśnie z tunelu.

— Widzę was. Dziesięć minut.

Kwadrans później zdejmował już z leżącego w sali zabiegowej Sutherlanda kombinezon i mundur. Na pokładzie szpitalnym zapanował tymczasem niemiłosierny tłok. Prilicla siedział na suficie i na swój empatyczny sposób baczył na stan pacjentów, Naydrad zaś układała na łóżku porucznika Haslama, który padł kilka minut wcześniej przy swoim stanowisku na mostku.

Żaden z nieziemców nie miał najmniejszego powodu obawiać się ziemskich zarazków, nawet siedemsetletnich, niemniej członkom załóg obu statków, tym oczywiście, którzy byli jeszcze przytomni, zostało tylko cierpliwe leżenie w pościeli i nadzieja, że ich organizmy poradzą sobie jakoś z kilkusetletnim wrogiem. Tylko jeden Conway jakoś nie zachorował, a wszystko dzięki temu, że widok plamy smarów albo i coś w tym ledwo czytelnym sygnale poruszyło w jego podświadomości jakieś dzwonki alarmowe dość mocno, by nie otworzył hełmu po tym, jak chorzy z załogi statku zwiadowczego zostali zabrani na pokład szpitalny.

— Ciąg czternaście G za pięć sekund — zapowiedział przez głośniki Chen. — Kompensatory sztucznej grawitacji gotowe.

Gdy Conway znowu spojrzał na ekran, zobaczył malejące gwałtownie sylwetki Einsteina i Tenelphiego. W końcu prawie się zlały w małą, podwójną gwiazdę. Skończył układać Sutherlanda jak najwygodniej, sprawdził podłączenie kroplówek i przeszedł do Haslama i Doddsa. Murchison zostawił na koniec, bo chciał spędzić przy niej więcej czasu.

Pomimo obniżenia temperatury pod namiotem tlenowym mocno się pociła, mamrotała coś do siebie i rzucała głową z boku na bok. Oczy miała na wpół otwarte, ale nie była świadoma obecności Conwaya, który patrzył z przejęciem na poważnie chorą ukochaną kobietę i koleżankę po fachu. Wstrząs był tym silniejszy, że przecież znał ją od czasów, gdy pracowała jako pielęgniarka na oddziale położniczym FGLI, a on był święcie przekonany, że dzięki kieszonkowemu rentgenowi i pasji zawodowej zdoła pokonać wszystkie choroby galaktyki.

Jednak w Szpitalu Sektora Dwunastego, gdzie najskromniejszy asystent mógłby się równać z dowolnym planetarnym autorytetem medycznym, możliwe było naprawdę wiele. Zdolna pielęgniarka z rozległą praktyką w opiece nad obcymi została po latach jednym z najlepszych szpitalnych patologów, a młodszy lekarz z głową pełną niekonwencjonalnych i nie zawsze rozsądnych myśli wyszedł na ludzi. Conway westchnął. Chciałby dotknąć Murchison, żeby dodać jej otuchy, ale Naydrad zrobiła już przy niej wszystko, co konieczne. Conway mógł tylko patrzeć, jak stan ukochanej zbliża się do tego, w jakim była załoga Tenelphiego.

Z odrobiną szczęścia powinni wszyscy niebawem trafić do Szpitala, w którym mieliby nieporównanie większe możliwości niesienia pomocy. Zbiegiem okoliczności Fletcher w czasie wnoszenia chorych był na mostku, a Chen w maszynowni, dzięki czemu zarazili się ostatni i mieli jeszcze dość sił, żeby poprowadzić statek.

Chyba że i oni już…

Ekran pokazywał ciągle wielką połać próżni, a kropki oznaczające Einsteina i Tenelphiego nie dawały się odróżnić od gwiazd. Wyglądało to dość niepokojąco, ponieważ na ekranie nie powinno być już widać nic oprócz typowej dla nadprzestrzeni szarości. Lepiej będzie dla wszystkich, jeśli przestanę siedzieć bezczynnie przy Murchison i spróbuję się zająć kapitanem i Chenem, pomyślał nagle Conway.

— Przyjacielu Conway, czy mógłbyś zerknąć na tego pacjenta? — powiedział Prilicla, wskazując czułkiem na jedno z łóżek, a zaraz potem na następne. — I na tamtego też. Wyczuwam, że są przytomni i potrzebują kojącego kontaktu z kimś własnego gatunku.

Dziesięć minut później Conway zmierzał już szybem komunikacyjnym na dziób statku. Gdy wszedł na mostek, usłyszał, że kapitan i pierwszy inżynier wymieniają jakieś dane liczbowe. Co chwila przerywali odczyty, żeby jeszcze raz coś sprawdzić. Fletcher był czerwony na twarzy i ociekał potem, oczy mu łzawiły, nie majaczył jednak, tylko z wręcz chorobliwym uporem wykonywał obowiązki służbowe. Mrugając i mrużąc oczy, patrzył na wyświetlacze i dyktował odczyty Chenowi, który siedział przekrzywiony przed swoim panelem i nie wyglądał wcale lepiej. Conway otaksował ich okiem klinicysty i bardzo mu się ten widok nie spodobał.

— Potrzebujecie pomocy — powiedział zdecydowanie.

Fletcher uniósł na niego zaczerwienione oczy.

— Tak, doktorze, ale nie pańskiej — odpowiedział słabo. — Sam pan widział, co się stało z Tenelphim, gdy lekarz spróbował zabrać się do pilotażu. Proszę wrócić do swoich pacjentów i pozwolić nam działać.

Chen otarł pot z czoła.

— Kapitan próbuje panu powiedzieć, że nie zdoła nauczyć pana w kilka minut tego, co sam intensywnie zgłębiał przez pięć lat — wyjaśnił takim tonem, jakby chciał przeprosić za bezpośredniość dowódcy. — I jeszcze, że opóźnienie pierwszego skoku jest spowodowane tym, że musi się on udać na wypadek, gdybyśmy nie mogli ustawić drugiego, zmaterializowawszy się w złym sektorze galaktyki. A poza tym przeprasza za swoje maniery, ale czuje się strasznie.

Conway się roześmiał.

— Przyjmuję przeprosiny, ale rozmawiałem właśnie z jednym z chorych z Tenelphiego. Należy do pierwszych zarażonych. On i dwaj jeszcze członkowie załogi byli w grupie zwiadowczej, która weszła na pokład Einsteina na samym początku i od razu zetknęła się z tym, co jak już wiemy, jest jedną z odmian dawnej grypy. Jego temperatura powoli wraca do normy. Jest jeszcze drugi, który też przychodzi do siebie. Sądzę, że tę siedemsetletnią grypę można z powodzeniem leczyć zachowawczo, chociaż przypuszczam, że w Szpitalu i tak będą chcieli objąć nas kwarantanną. Jednak co ważniejsze, ten człowiek z Tenelphiego to astrogator, i na dodatek jest obecnie w o wiele lepszej formie niż wy dwaj. Pytam więc jeszcze raz: potrzebujecie pomocy?

Spojrzeli na niego, jakby właśnie dokonał cudu i sam spowodował wytworzenie przez Ziemian skomplikowanego mechanizmu odpornościowego. Pokiwał zatem głową, wrócił na pokład szpitalny i wysłał zdrowiejącego astrogatora na mostek. Przypuszczał, że najpóźniej w ciągu dwóch tygodni wszyscy, którzy złapali tę historyczną grypę, wrócą w pełni do zdrowia, on zaś nie będzie musiał dłużej traktować szanownej patolog Murchison jak pacjentki.

CZĘŚĆ TRZECIA

KWARANTANNA

Zaraz po powrocie do Szpitala Rhabwara i wszystkich Ziemian na jego pokładzie objęto ścisłą kwarantanną. Nie pozwolono opuścić im statku, Conway zaś znalazł się jakby w podwójnej kwarantannie. Musiał nadal poruszać się w skafandrze, a jego kabina została pospiesznie tak zmodyfikowana, aby nic jej nie łączyło z zakażonymi pokładowymi układami podtrzymywania życia.

Leczenie zachowawcze członków obu załóg, którzy dobrze reagowali na terapię i wracali z wolna do zdrowia, nie sprawiało Conwayowi większych problemów. Cały czas mógł też liczyć na pomoc Prilicli i Naydrad, którzy byli odporni na wszelkie ziemskie patogeny i wydawali się bardzo z tego cieszyć. Nie było też żadnych kłopotów z rozlokowaniem tylu pacjentów: rozbitkowie z Tenelphiego zamieszkali na pokładzie szpitalnym, a załoga Rhabwara we własnych kabinach. Niekiedy jednak panował tu niemiłosierny tłok. Nie przez cały czas, zwykle tylko dwadzieścia trzy godziny na dobę.

To był naprawdę poważny problem: chociaż nie wpuszczono ich za progi Szpitala, to niemal wszyscy Ziemianie i nieziemcy z jego personelu próbowali pod byle pretekstem zajrzeć na pokład statku szpitalnego.

Przez pierwsze dwa tygodnie połączone ekipy lekarzy i techników pracowały na okrągło, czyszcząc układ wymiany powietrza i sterylizując wszystko, co tylko miało styczność z pełnym wirusów powietrzem. Pielgrzymki lekarzy sprawdzały nieustannie stan zdrowia pacjentów i upewniały się na wszelkie sposoby, że po dojściu do siebie nie będą zarażać innych. Poza tym zjawiali się zwykli goście pragnący porozmawiać z chorymi i ponarzekać na przebieg całego incydentu z Einsteinem. Z tej ostatniej przyczyny obrywało się też Conwayowi.

Wśród odwiedzających znalazł się również Thornnastor, słoniowaty Diagnostyk i szef patologii zarazem. Troszcząc się o morale podległego mu personelu, przekazał Murchison najnowsze szpitalne ploteczki. Przede wszystkim zaś nadmienił, że ci spośród personelu medycznego, którzy amatorsko pasjonowali się historią, aż się palą, by porozmawiać z załogą Tenelphiego, i mają za złe Conwayowi, że wracając z Einsteina, zabrał jedynie siedemsetletni podręcznik medycyny, który zresztą rozpadł się przy sterylizacji.

Wciąż zamknięty w skafandrze Conway starał się zachować podczas takich rozmów zimną krew, ale nie zawsze mu się to udawało. Kapitan Fletcher, który na tyle doszedł już do siebie, że jedynie oficjalny druk zwolnienia lekarskiego powstrzymywał go przed podjęciem zwykłych obowiązków, w ogóle nie próbował nad sobą panować. Zwłaszcza podczas wspólnych obiadów całego personelu.

— Jest pan w końcu starszym lekarzem i przełożonym personelu medycznego na tym statku — powiedział z irytacją, atakując sztućcami nieco mdłą potrawę przepisaną mu przez szpitalnych dietetyków. — Nie został pan pacjentem, zatem pełni pan wciąż swoją funkcję. W odróżnieniu od nas, którzy musieliśmy przywdziać szpitalne koszule. Ale co chcę powiedzieć… Thornnastor jest bardzo w porządku, ale to FGLI i ma tyle samo wdzięku co sześcionogie słoniątko. Widzieliście, co zrobił ze schodnią prowadzącą na pokład szpitalny albo z drzwiami do kabiny pani Murchison…?

Urwał i uśmiechnął się czarująco do Murchison. Porucznik Haslam mruknął coś pod nosem, sugerując, że chętnie by te drzwi potraktował tak samo, ale kapitan uciszył go spojrzeniem. Porucznicy Dodds i Chen, karni młodsi oficerowie, z szacunku dla dowódcy zachowali milczenie. Podobnie było z resztą siedzących w stołówce mężczyzn, chociaż Prilicla oceniłby ich obecny stan emocjonalny jako sprzyjający podjęciu czynności reprodukcyjnych. Siostra przełożona Naydrad, która rzadko pozwalała, aby cokolwiek zakłóciło jej posiłek, wpatrzyła się w zielonożółte włókna roślinne, które zwykła nazywać swoim pożywieniem, i zignorowała kapitana.

Doktor Prilicla, który nie potrafił przejść obojętnie obok niczyich emocji, trwał spokojnie w zawisie obok stołu. Nie drżał nawet, co świadczyło, że kapitan nie był wcale tak zirytowany, jak można by sądzić po jego przemowie.

— …poważnie, doktorze. Nie tylko Thornnastor plącze się po tych częściach statku, które nie zostały zaprojektowane z myślą o nieziemcach. Inni też zabierają nam ciągle miejsce, a niekiedy na jednego z załogi Tenelphiego wypada aż pół tuzina obcych siedzących wkoło i wypytujących o wszystko, co tylko dało się zobaczyć na Einsteinie. Nas zaś traktują wtedy, jakbyśmy złapali trąd, a nie tę samą grypę co zwiadowcy.

Conway roześmiał się.

— Rozumiem ich, kapitanie. Stracili masę bezcennego materiału historycznego, i to po raz drugi, bo przecież pierwszy raz przepadł przed wiekami. Są więc po dwakroć zgorzkniali i wściekli, że nie załadowałem na nasz statek całej góry zapisów i pamiątek z Einsteina. Owszem, kusiło mnie, by tak zrobić, ale kto wie, jakie jeszcze zarazki mógłbym przynieść wraz z nimi? Nie miałem prawa ryzykować. Gdy przejdzie im wzburzenie i przypomną sobie to wszystko, co czołowi starsi lekarze i Diagnostycy Szpitala wiedzieć powinni, zrozumieją mnie i dojdą do wniosku, że na moim miejscu postąpiliby tak samo.

— Zgoda, doktorze. Rozumiem i pana, i ich. Wiem też, że muszą przy wyjściu poddać się wielu niekoniecznie miłym zabiegom odkażającym, i to niezależnie od typu fizjologicznego. Na szczęście pozwala to odsiać mniej zapalonych i mniej masochistycznie nastawionych entuzjastów badań historycznych. Zastanawiam się tylko, jak by tu całej reszcie uprzejmie powiedzieć, żeby trzymali się z dala od mojego statku?

— Niektórzy z nich to Diagnostycy — mruknął Conway, rozkładając ręce.

— To ma być odpowiedź na moje pytanie? — zdumiał się kapitan. — A co takiego szczególnego jest w tych Diagnostykach?

Wszyscy przestali jeść i spojrzeli na Conwaya, który i tak posilał się ostatnio wyłącznie we własnej, odizolowanej kabinie. Prilicla zachwiał się dziwnie przy blacie, a Naydrad wybuczała niczym rożek mgłowy coś, co autotranslator uznał za nieprzetłumaczalne. Zapewne był to odpowiednik ludzkiego okrzyku niedowierzania.

— Diagnostycy nie są zwykłymi lekarzami, kapitanie — odezwała się Murchison. To więcej niż lekarze — dodała z uśmiechem. — Wie pan już, że znajdują się na samym szczycie szpitalnej hierarchii i tym samym niezbyt można im rozkazywać. Druga trudność polega na tym, że rozmawiając z nimi, nigdy się nie wie, z kim właściwie się rozmawia…

Szpital Sektora Dwunastego był przygotowany do leczenia istot wszystkich znanych inteligentnych ras, ale nikt nie mógłby przyswoić sobie w pojedynkę całej koniecznej do tego wiedzy. Wprawę chirurga i pewne informacje o leczeniu obcych zdobywało się z czasem dzięki nieustannym ćwiczeniom i praktyce, ale wiedzę o fizjologii nieziemców, niezbędną do przeprowadzenia całej terapii, trzeba było przyjąć z taśm edukacyjnych. Były to zapisy zawartości umysłów wielu autorytetów medycznych z różnych światów i gatunków.

Jeśli ziemski lekarz miał zająć się kelgiańskim pacjentem, przyjmował zapis z taśmy DBLF i nosił go w głowie aż do zakończenia terapii. Potem zapis kasowano. Na dłużej zachowywali je tylko lekarze pełniący funkcje wykładowców oraz Diagnostycy.

Diagnostycy należeli do szpitalnej elity. Żeby zostać Diagnostykiem, trzeba się było wykazać nadzwyczaj zrównoważoną osobowością zdolną przetrzymać równoczesny wpływ sześciu, siedmiu, a niekiedy nawet dziesięciu różnych zapisów. Podstawowym zajęciem Diagnostyków było prowadzenie pionierskich badań z dziedziny ksenomedycyny oraz obmyślanie sposobów leczenia nowo odkrytych form życia.

Jednak zapisy zawierały nie tylko dane naukowe, ale również wszystkie wspomnienia i osobowość dawcy, tak więc każdy Diagnostyk cierpiał na szczególną, dobrowolnie przyjętą złożoną schizofrenię. Istoty gnieżdżące się duchem w głowach Diagnostyków bywały niekiedy agresywne, czasem genialne, ale szorstkie w obejściu, cierpiały na własne fobie i dziwactwa.

Własna osobowość lekarza nie była nigdy całkiem spychana na dalszy plan, ale niektóre badania albo przypadki wymagały tak daleko posuniętej koncentracji, że nie zawsze było wiadomo, jak taki ktoś zareaguje na pytanie czy prośbę niemedycznej natury. Zresztą i tak było w dobrym tonie upewniać się zawsze przed rozmową z Diagnostykiem, kim on akurat jest. Poleceń nie zwykli przyjmować w ogóle i nawet naczelny psycholog Szpitala, O’Mara, musiał podchodzić do nich z rewerencją.

— …obawiam się zatem, że nie może pan im po prostu kazać się wynosić, kapitanie — ciągnęła Murchison. — Zwłaszcza że towarzyszący im starsi lekarze zaraz udowodnią, że mają niepodważalne powody, tak medyczne, jak i inne, aby tu być. Proszę też pamiętać, że przez minione dwa tygodnie sprawdzili nas praktycznie komórka po komórce. Trudno powiedzieć, co jeszcze dla nas wymyślą, jeśli ktoś im powie, aby przestali marnować czas na historyczne dyskusje z załogą statku zwiadowczego…

— Tylko nie to — wtrącił pospiesznie Fletcher i westchnął. — Jednak Thornnastor, choć wielki i niezgrabny, wydaje się dość sympatyczny. On też odwiedza nas najczęściej. Czy mogłaby mu pani jakoś zasugerować, aby zaszczycał nas swoją obecnością rzadziej i nie brał za każdym razem całego orszaku asystentów?

Murchison potrząsnęła zdecydowanie głową.

— Thornnastor to nie tylko Diagnostyk, ale i szef patologii. Tym samym jest przełożonym wszystkich szpitalnych Diagnostyków. Jest też moim szefem, a do tego przyjacielem. Przynosi nam wiele cennych nowin i poza tym lubię, jak nas odwiedza. Może wyda się panu dziwne, że słoniowatego sześcionogiego tlenodysznego z czterema mackami i pozornym nadmiarem oczu mogą bawić pieprzne ploteczki z oddziałów metanowców, może pan nawet nie dowierzać, że takie krystaliczne istoty żyjące w temperaturze minus stu pięćdziesięciu stopni Celsjusza zdolne są do skandalicznych zachowań albo że ciepłokrwiści tlenodyszni mogą znaleźć w nich coś ciekawego. Zapewniam jednak pana, że Thorny szczerze interesuje się życiem obcych, w tym również Ziemian, i że ma jedną z najstabilniejszych i najlepiej zintegrowanych wielokrotnych osobowości…

Fletcher uniósł obie ręce, dając do zrozumienia, że się poddaje.

— Widzę, że potrafi też zjednać sobie własny personel, który zachowuje wobec niego godną podziwu lojalność. Dobrze, proszę pani, czuję się przekonany i dokształcony w kwestii Diagnostyków. Nic więc nie mogę zrobić, żeby przestali nachodzić mój statek?

— Obawiam się, że nie, kapitanie — odparła ze współczuciem Murchison. — Tylko O’Mara mógłby tu coś poradzić, ale on darzy Diagnostyków sporą sympatią. Powtarza tylko, że każdy dość zdrowy na umyśle, aby móc zostać Diagnostykiem, musi być szalony…

Nagle oświetlenie jadalni nieco się zmieniło, a to za sprawą wielkiego ekranu, na którym pokazała się podobizna wyrazistego oblicza naczelnego psychologa.

— Dlaczego, ile razy wtrącam się w czyjąś rozmowę, okazuje się, że dotyczyła właśnie mnie? — spytał z kwaśną miną. — Ale proszę nie przepraszać ani niczego nie wyjaśniać. Mógłbym się okazać nie dość łatwowierny. Conway, Fletcher, mam dla was wiadomości. Doktorze, może pan już zdjąć kombinezon, na powrót podłączyć swoją kabinę do układów statku i zacząć jadać z całą załogą. I normalnie się z nią kontaktować. — Uśmiechnął się słabo, ale nie spojrzał na Murchison. — Statek został uznany za wolny od choroby. Niemniej ta historia ujawniła poważną słabość naszej procedury przyjmowania pacjentów do Szpitala. Dotąd zakładaliśmy, słusznie zresztą, że nowi pacjenci albo ofiary wypadków nie stwarzają żadnego zagrożenia, gdyż patogeny jednej rasy nie szkodzą innym gatunkom, a nawet kandydaci do krótkich, wewnątrzsystemowych lotów poddawani są rygorystycznym badaniom medycznym. Przestaliśmy przez to zwracać należytą uwagę na choroby zakaźne. Dlatego teraz zachowujemy szczególną ostrożność. Na razie na teren Szpitala mogą wejść tylko rozbitkowie z Tenelphiego. Oni zarazili się pierwsi. Reszta musi pozostać na Rhabwarze jeszcze przez pięć dni. Jeśli wam się nie pogorszy przez ten czas, też zostaniecie uznani za wolnych od choroby. Niemniej, żebyście nie narzekali na nudę, mam dla was robotę. Kapitanie, proszę, aby pan i pańscy oficerowie podjęli wachty. Jak szybko będzie pan gotów do odlotu?

Fletcher ledwie opanował okrzyk radości.

— Nieoficjalnie pełnimy wachty już od tygodnia, statek jest gotowy, majorze. Jeśli tylko dostaniemy uzupełnienia prowiantu oraz medykamentów i uda się wyprosić stąd wszystkich przerośniętych obcych…

— Ma pan to załatwione.

— …możemy startować za dwie godziny.

— Bardzo dobrze — ucieszył się O’Mara. — Ruszycie ku boi alarmowej, której sygnał dotarł do nas z sektora piątego, sporo poza skrajem Galaktyki. Rodzaj emisji wskazuje, że to nie nasza boja. Zresztą statki Federacji w ogóle nie pojawiają się w tamtej okolicy. Gwiazdy są w niej rozrzucone tak rzadko, że postanowiliśmy nie marnować czasu na sporządzanie pełnej mapy regionu. Jeśli jest tam jednak jakaś rasa odbywająca podróże kosmiczne, może pozwoli nam skopiować swoje. W zamian udostępnimy im nasze. Pójdzie nam to łatwiej, jeśli wybawicie ich załogę z kłopotów, chociaż to dla kogoś tak napędzanego altruizmem, jak wy, całkiem nie ma znaczenia i nie wiem, czy jest sens wam o tym wspominać. Centrum łączności poda koordynaty boi. Jesteśmy niemal pewni, że została wystrzelona przez statek nie znanej nam dotąd cywilizacji. I jeszcze jedno, Conway — dodał oschle O’Mara. — Tym razem proszę się powstrzymać przed sprowadzaniem do Szpitala potencjalnej epidemii. Paru rozbitków wystarczy nam w zupełności. Nawet jeśli będą najbardziej niezwykli z niezwykłych…

Nie marnowali czasu na powolne podchodzenie do miejsca skoku. Fletcher był już pewien nowego statku. Teraz narzekał dla odmiany na program edukacyjny, który miał objąć wszystkich obecnych na pokładzie, aby zrobić z wąsko wykształconych specjalistów osoby znające się po trochu na wielu sprawach.

W tym celu Conway miał poduczyć załogę podstaw fizjologii obcych, a przynajmniej przekazać nieco o ich anatomii, muskulaturze, układzie krążenia i tak dalej. Chodziło o to, żeby nikt nie zabił rozbitka podjętymi w dobrej wierze, ale przypadkowymi działaniami. Równocześnie Fletcher szykował się do wygłoszenia cyklu wykładów o budowie statków kosmicznych różnych cywilizacji. Miało to uchronić ekipę medyczną przed podstawowymi błędami oceny skutków katastrof.

Fletcher zgadzał się z Conwayem, że podczas tej misji też nie będzie czasu na zajęcia, jednak zakarbował sobie w pamięci, aby kiedyś w końcu się tym zająć. W ten sposób Conway spędził większą część lotu w nadprzestrzeni, zastanawiając się wraz z Naydrad, Priliclą i Murchison, jak tu się przygotować na przyjęcie nieznanej liczby przedstawicieli nieznanej rasy. Jednak tuż przed wyjściem w normalną przestrzeń zjawił się na zaproszenie kapitana na mostku.

Kilka sekund później Rhabwar wychynął z nadprzestrzeni.

— Mamy wrak, sir — zameldował zaraz Dodds.

— Nie do wiary…! — zaczął z niedowierzaniem Fletcher. — Nie wierzę w tak precyzyjną nawigację, Dodds. To musi być przypadek.

— Sam nie wiem, sir — odparł z uśmiechem oficer. — Odległość dwanaście mil. Nastawiam teleskop. Być może pobijemy rekord najbardziej błyskawicznej akcji ratunkowej.

Kapitan nie odpowiedział. Wyglądał jednak na zadowolonego i zaciekawionego i chyba podobnie jak Conway był nieco zaniepokojony, że aż tak bardzo dopisało im szczęście. Ekran ukazywał rozmytą i migotliwą konstelację unoszących się na tle czerni szczątków oświetlonych przede wszystkim przez poblask rozpościerającej się za ich plecami mgławej galaktyki. Gwiazd było wkoło bardzo niewiele. Nagle obraz stracił na ostrości — to Dodds włączył czujniki podczerwieni. Teraz widzieli promieniowanie cieplne szczątków.

— I co? — spytał kapitan.

— Tylko materia nieorganiczna — zameldował Haslam. — Brak śladów atmosfery. Jednak średnia temperatura jest dość wysoka, co sugeruje, że cokolwiek się tu zdarzyło, zaszło całkiem niedawno. Zapewne była to eksplozja.

Zanim kapitan zdążył się odezwać, Dodds wtrącił:

— Mamy większy fragment wraku, sir. Koziołkuje w odległości pięćdziesięciu dwóch mil.

— Podać kurs podejścia — powiedział Fletcher. — Siłownia, za pięć minut pełny ciąg.

— Jeszcze trzy duże fragmenty w odległości ponad stu mil — oznajmił Dodds. — Wszystkie na rozchodzących się promieniście kursach.

— Proszę o wykres — rozkazał kapitan. — Chcę, żebyś jak najszybciej wyliczył kursy i szybkości szczątków dla ustalenia współrzędnych pozycji statku w chwili eksplozji. Haslam, co powiesz o tych kolejnych fragmentach?

— Ta sama temperatura i ten sam materiał co poprzednio, sir, ale szczątki znajdują się na granicy zasięgu czujników i nie potrafię z całą pewnością stwierdzić, czy to tylko metal. Nigdzie jednak nie wykryłem najmniejszych nawet śladów atmosfery.

— Więc na żywą materię organiczną i tak nie mamy tam co liczyć — mruknął Fletcher.

— Kolejne szczątki, sir — zameldował Dodds.

Jeśli się nie pospieszymy, to nie będziemy mieli kogo ratować, pomyślał Conway.

Fletcher musiał chyba czytać mu w myślach, bo nagle wskazał na ekran.

— Proszę nie tracić nadziei, doktorze. Na razie wygląda na to, że statek został rozerwany przez eksplozję, która spowodowała też automatyczne odpalenie boi alarmowej. Jednak proszę spojrzeć…

Widoczny na ekranie obraz nie mówił wiele Conwayowi. Wiedział, że migocząca niebieska kropka oznacza Rhabwara, białe punkty zaś to szczątki wykryte przez radar i czujniki. Wyraźne żółte linie zbiegające się w środku ekranu opisywały wyliczone przez komputer tory lotu poszczególnych fragmentów od miejsca eksplozji. W zasadzie prosty obraz przesłaniały co chwila grupy cyfr i symboli, które migotały albo jaśniały niezmiennie przy każdym białym punkcie.

— Szczątki nie rozleciały się z jednego miejsca. Chociaż skala obrazu jest dość mała, można zauważyć, że odpadały przez dłuższą chwilę, podczas której statek poruszał się po łagodnym łuku. Musimy wziąć też pod uwagę moment obrotowy szczątków, ich stosunkowo małą liczbę i spore rozmiary. Przy eksplozji spowodowanej awarią reaktora znajduje się tylko całą masę drobnych resztek, które prawie wcale nie wirują. Poza tym temperatura znalezisk jest za niska na eksplozję reaktora, do której musiałoby dojść stosunkowo niedawno. Wiemy już, że od katastrofy minęło tylko siedem godzin. Jest więc bardzo prawdopodobne, że to była awaria generatora nadprzestrzennego, a nie eksplozja, doktorze.

Conway, zirytowany wykładowym tonem wypowiedzi kapitana, starał się zapanować nad sobą. Rozumiał, że w takich chwilach we Fletcherze budzi się naukowiec. Wiedział zresztą świetnie, o co mu chodzi: w razie awarii któregoś z zespolonych generatorów nadprzestrzennych bezpieczniki powinny natychmiast wyłączyć drugi. Statek wyłaniał się wówczas gdzieś pomiędzy gwiazdami. Załoga mogła wtedy albo spróbować naprawić generator własnymi siłami, albo czekać na pomoc. Czasem jednak zdarzało się, że bezpieczniki zawodziły albo reagowały z milisekundowym opóźnieniem i część statku dalej leciała w nadprzestrzeni, podczas gdy reszta zwalniała do prędkości podświetlnej. Skutki były oczywiście tylko trochę mniej dotkliwe niż przy awarii reaktora, ale że nie wchodziła w grę wysoka temperatura, promieniowanie i wszystko, co towarzyszy nie kontrolowanej reakcji jądrowej, szansę na odnalezienie rozbitków były nieco większe.

— Rozumiem — powiedział i pstryknął przełącznikiem interkomu na swojej konsoli. — Pokład szpitalny, tu Conway. Alarm chwilowo odwołany. Przez co najmniej dwie godziny nic się nie będzie działo.

— Całkiem trafny szacunek — stwierdził oschle kapitan. — Odkąd to został pan dodatkowo astrogatorem, doktorze? Ale mniejsza z tym. Dodds, proszę wyliczyć kurs łączący trzy największe fragmenty wraku i przekazać wyniki na ekran w maszynowni. Chen, pełna moc za dziesięć minut. Dla oszczędzenia czasu zamierzam przejść obok najbardziej obiecujących szczątków dość szybko i zwalniać tylko wtedy, jeśli czujniki Haslama pokażą pozytywny odczyt albo doktor Prilicla coś wyczuje. Haslam, gdy sprawdzimy te trzy, wyszukaj następne, którym może warto by się przyjrzeć. Prowadź też stały nasłuch na wszystkich częstotliwościach. Może spróbują skontaktować się z nami przez radio. I miej też oko na obraz z teleskopu na wypadek, gdyby wysyłali sygnały świetlne.

Wychodząc z centrali, aby wrócić do swojego zespołu medycznego, Conway usłyszał jeszcze, jak Haslam mówi z cicha i bez śladu pretensji:

— Tak, sir, ale mam tylko dwoje oczu, które nie chcą jakoś patrzeć w różnych kierunkach…

Godzinę i pięćdziesiąt dwie minuty później podeszli bardzo blisko, prawie że na wciągnięcie ręki, do pierwszego fragmentu wraku. Czujniki pokazały już wcześniej, że nie ma tam żadnej substancji organicznej poza plastikowymi panelami i meblami. Nie było też zamkniętych pomieszczeń z atmosferą, w której mógłby ktoś przeżyć. Gdy spróbowali objąć obiekt polem ściągającym, zaczął się nagle rozpadać i musieli gwałtownie manewrować, żeby uniknąć kolizji z drobnymi szczątkami.

Niecałą godzinę później podeszli do drugiego fragmentu. Musieli zwolnić i zawrócić, gdyż czujniki wykazały obecność powietrza oraz ślady materii organicznej. Tyle że urządzenia nie potrafiły określić, czy chodzi o jeszcze żywe organizmy. Tym razem nie ryzykowali powstrzymywania ruchu wirowego, żeby nie rozszczelnić być może jeszcze hermetycznych pomieszczeń. Podchodząc ponownie, nacelowali czujniki i rejestratory na wrak. Zbliżyli się dość, by Prilicla mógł definitywnie orzec, że na pewno nie ma na pokładzie nikogo żywego.

Kolejne trzy godziny poświęcili na interpretację zapisów, bo tyle potrwał lot do trzeciej, największej i najbardziej obiecującej części wraku. Zbliżając się doń, wiedzieli już całkiem sporo o zasadach projektowania przyjętych przez obcych budowniczych. Wymiary korytarzy i pomieszczeń pozwalały domyślić się wielkości żyjących w nich istot. Kilka razy natrafili na nagraniach na kolorowe plamy czegoś, co wyglądało na uwięzione w rumowisku kawałki futra. Mogły to być płaty wykładziny albo tapicerki, ale widniejące na wielu kawałki pasów bezpieczeństwa oraz rdzawobrunatne plamy sugerowały całkiem co innego.

— Sądząc po barwie zaschniętej krwi, mogą to być ciepłokrwiści tlenodyszni — orzekła Murchison, studiując widoczne na ekranie izby nieruchome ujęcie z nagrania. — Myślisz, że ktoś mógł przeżyć taką katastrofę?

Conway pokręcił głową, ale gdy się odezwał, postarał się, by w jego wypowiedzi było nieco optymizmu.

— Plamy na futrze nie wydają się związane z ranami występującymi zwykle przy gwałtownej deceleracji czy zderzeniu, gdy pasy bezpieczeństwa wrzynają się w skórę. Niepodobna stwierdzić, jakie fragmenty ciał widzimy na tych ujęciach, ale krwawienia występują wszędzie jakby według podobnego wzoru, sugerującego, że ofiary ucierpiały od wybuchowej dekompresji. Nie odniosły więc rozległych obrażeń zewnętrznych, tylko krwawiły przez naturalne otwory ciała. Żadna z tych istot nie była w skafandrze, ale może znalazł się ktoś szybszy albo mniej pechowy, kto go włożył i ocalał.

Zanim Murchison zdążyła odpowiedzieć, na ekranie pokazał się następny fragment wraku, a z głośnika rozległ się głos kapitana:

— Ten wygląda najbardziej obiecująco, doktorze. Wiruje tak wolno, że w razie potrzeby zdołamy łatwo wejść na pokład. Ta mgła, którą pan widzi, to nie jest uciekające powietrze, ale jakieś wrzące płyny z instalacji hydraulicznych oraz zwykła woda. Atmosfera też chyba się ulatnia, ale jeszcze sporo jej zostało. Wykryliśmy również obwody pod napięciem. Prąd jest słaby, więc to i pewnie oświetlenie awaryjne. Spróbujemy tam wejść. Wszyscy gotowi?

— Tak, przyjacielu Fletcher — powiedział Prilicla.

— Oczywiście — odezwała się Naydrad.

— Za dziesięć minut będziemy przy śluzie — zapowiedział Conway.

— Będę wam towarzyszył z porucznikiem Doddsem na wypadek, gdybyście mieli jakieś problemy natury technicznej — dodał kapitan. — Zatem za dziesięć minut, doktorze.

Cała piątka ścisnęła się jakoś w śluzie, która zrobiła się nagle bardzo mała, tym bardziej że Naydrad wzięła napełnione już powietrzem hermetyczne nosze. Wczepiając się magnesami przylg w podłogę i ściany, patrzyli na rosnący wrak. Wielkie kłębowisko metalu otaczała mgła z parujących cieczy i cała chmura pomniejszych szczątków. Niektóre wirowały jak szalone, inne leniwie płynęły przez próżnię. Gdy Conway spytał, skąd to dziwne zjawisko, kapitan nie odpowiedział, tylko zrobił minę, jakby też się nad tym zastanawiał. Statek szpitalny podszedł jeszcze bliżej, wyminął dwa obracające się gwałtownie „satelity” wraku, aż w końcu blask reflektorów pokładowych i lamp skafandrów odbił się od sterczących na zewnątrz, metalowych płyt poszycia, pogiętych szczątków dźwigarów oraz wręg. Gdy tak patrzyli na ten obraz zniszczenia, Priliclę nagle zaczęło ogarniać coraz silniejsze drżenie.

— Tam jest ktoś żywy — powiedział.

Musieli się pospieszyć. Ofiara wykazywała emanację emocjonalną typową dla istot tracących kontakt z rzeczywistością. Trzeba jednak też było zachować minimum ostrożności. Prilicla pokazywał drogę, a kapitan i Dodds oczyszczali palnikami przejście i odsuwali dryfujące szczątki oraz wiązki splątanych kabli. Część rzeczywiście była pod napięciem, ale przewidzieli to i zapobiegliwie włożyli zaizolowane rękawice. Conway trzymał się tuż za nimi, przesuwając swoje nieważkie ciało przez wysokie na cztery stopy korytarze i pomieszczenia. Istoty z tego statku wyglądały na większe niż czterostopowe, chyba więc nie miały zwyczaju chodzić w postawie w pełni wyprostowanej.

Dwa razy światła reflektorów wyłoniły z mroku ciała członków załogi, które wydobyli z rumowiska i odsunęli ostrożnie na bok, żeby Naydrad mogła je złożyć w niehermetycznym przedziale noszy. Conway chciał mieć jakieś zwłoki do sekcji na wypadek, gdyby czekało go operowanie żywych przedstawicieli tego gatunku.

Wciąż nie miał pojęcia, jak oni dokładnie wyglądają, gdyż ciała były w skafandrach poszatkowanych gradem metalowych odłamków. Jeśli wynikłe z tego rany nie zabiły natychmiast noszących je istot, dekompresja musiała tego dokonać chwilę później. Sądząc po samych skafandrach, obcy mieli cylindryczną budowę ciała, które liczyło do sześciu stóp i było wyposażone w cztery chwytne kończyny wyrastające zaraz za przednim zgrubieniem, zapewne głową, oraz cztery kończyny lokomocyjne nieco dalej. W tylnej części skafandra widoczne było inne zgrubienie. Pomijając względnie małe rozmiary i liczbę kończyn, gospodarze przypominali Kelgian, rasę Naydrad.

Conway, usłyszawszy, że kapitan mruczy coś o obcych w skafandrach, spojrzał na niego. Zatrzymali się przed włazem wiodącym do przedziału, w którym było powietrze. Prilicla wysilił zmysły w poszukiwaniu bliskich śladów życia, ale na próżno. Powiedział, że rozbitkowie muszą być gdzieś dalej. Zanim kapitan i Dodds przepalili właz, Conway wywiercił mały otwór, by pobrać próbkę atmosfery. Chciał pomóc Murchison w przygotowywaniu właściwych warunków bytowych dla pacjentów.

Przedział rozjaśniło ciepłopomarańczowe światło, pozwalające domniemywać, jakie warunki panują na macierzystej planecie obcych, i sporo mówiące na temat ich narządu wzroku. Lampy ukazywały jednak tylko plątaninę zniszczonych mebli, oderwane i powyginane panele ścienne oraz liczne dryfujące postaci. Część była w skafandrach, część bez, ale wszystkie okazały się martwe.

Conway zauważył przy tej okazji, że tylne zgrubienie skafandra było przewidziane na schowek dla wielkiego, okrytego futrem ogona.

— To było zderzenie, do cholery! — wybuchnął nagle Fletcher. — Sama awaria generatora nie narobiłaby takich szkód!

Conway odchrząknął.

— Kapitanie, poruczniku, wiem, że nie mamy teraz czasu na szczegółowe badania, ale prosiłbym o wypatrywanie i zbieranie wszelkich fotografii, ilustracji czy czegokolwiek, co mogłoby mi dać pojęcie o fizjologii obcych i środowisku, w którym żyją. — Złapał kolejne, tym razem niezbyt uszkodzone zwłoki. Przyjrzał się spiczastej, nieco lisiej głowie i gęstej pasiastej sierści. Stworzenie przypominało puszystą krótkonogą zebrę z bujnym ogonem. — Naydrad, jeszcze jeden dla ciebie.

— Tak, tak, na pewno… — mruknął kapitan pod nosem. — Doktorze, oni mieli podwójnego pecha. A ci ocaleni — podwójne szczęście…

Zdaniem Fletchera najpierw awaria generatora nadprzestrzennego sprowadziła statek do normalnej przestrzeni i spowodowała, że jego fragmenty rozleciały się w różne strony. W tym jednym załoga zdołała jednak przetrwać wypadek i na czas włożyła skafandry. Może nawet zdołała zauważyć, że grozi jej kolejne niebezpieczeństwo — zderzenie z innym, równie szaleńczo, tyle że w przeciwną stronę, wirującym kawałkiem wraku. Oba miały zapewne podobną masę i częstość obrotów, gdy więc doszło do kolizji, wygasiły nawzajem swój ruch wirowy i sczepione razem praktycznie znieruchomiały. Kapitan uważał, że w żaden inny sposób nie da się wytłumaczyć takich obrażeń u ofiar i takich zniszczeń. Oraz tego, że tylko ten jeden fragment wraku nie obraca się wkoło własnej osi.

— Chyba ma pan rację, kapitanie — powiedział Conway, wyławiając z chmury dryfujących śmieci płaski przedmiot, który wyglądał mu na malunek przedstawiający jakiś krajobraz. — Ale w tej chwili to problem czysto akademicki.

— Jasne — rzucił Fletcher. — Jednak nie lubię zostawiać pytań bez odpowiedzi. Dokąd teraz, doktorze Prilicla?

Mały empata wskazał nieco po skosie na sufit.

— Piętnaście do dwudziestu metrów w tym kierunku, przyjacielu Fletcher. Muszę jednak nadmienić, że odbieram pewne zaniepokojenie. Odkąd tu weszliśmy, obcy zdaje się z wolna przemieszczać.

Fletcher westchnął głośno.

— Wciąż zdolny się poruszać rozbitek w skafandrze — powiedział z wyczuwalną ulgą. — To wiele uprości. — Spojrzał na Doddsa i wzięli się wspólnie do wypalania dziury w suficie.

— Niekoniecznie — zaoponował Conway. — Będziemy mieli do czynienia równocześnie i z akcją ratunkową, i z pierwszym kontaktem. Wolę, gdy w takiej sytuacji obcy trafia w moje ręce nieprzytomny, tak że pierwszy kontakt nawiązujemy dopiero po wyleczeniu go z obrażeń, kiedy możemy też w większej mierze panować nad…

— Doktorze — przerwał mu kapitan — rasa odbywająca dalekie podróże kosmiczne musi oczekiwać, że pewnego dnia spotka obcych. Nawet jeśli nigdy dotąd im się to nie zdarzyło, na pewno liczą się z taką możliwością.

— Bez wątpienia, jednak ranny i częściowo nieprzytomny obcy może zareagować odruchowo i tym samym nielogicznie. Wystarczy, że będziemy mu przypominać jakieś drapieżniki z jego planety. Albo pomyśli, że nie chcemy go hospitalizować, a wręcz przeciwnie. Poddać torturom, powiedzmy, albo przeprowadzić na nim eksperymenty medyczne. A lekarz często musi być okrutny, żeby zdziałać coś dobrego.

W tejże chwili wielki, wycięty z sufitu krąg oddzielił się i spłynął niżej. Jarzył się jeszcze wiśniowo po brzegach, gdy Dodds i kapitan odepchnęli go na bok.

— Przykro mi, że nie wyraziłem się precyzyjnie, przyjaciele — powiedział Prilicla, gdy przechodzili przez otwór. — Rozbitek przemieszcza się powoli, ale jest zbyt nieprzytomny, aby robić to o własnych siłach.

Reflektory ukazały pomieszczenie otwarte w kilku miejscach na próżnię. Pełno w nim było rozbitych regałów, dryfujących śmieci, pojemników rozmaitych rozmiarów i jakichś jasnych pakunków, które przypominały racje żywnościowe. Były też trzy ciała bez skafandrów, wszystkie zmasakrowane i napuchłe od nagłej dekompresji. Przez otwory dolatywał blask reflektorów Rhabwara. Sięgał tam, gdzie nie docierało światło lamp czołowych, z ich skafandrów.

— To tutaj? — spytał z niedowierzaniem Fletcher.

— Tak — odrzekł Prilicla.

Empata wskazał na metalową szafkę, która przepływała właśnie obok wybitego w burcie otworu. Była porysowana i powgniatana od zderzeń z różnymi szczątkami. Jedna, głęboka aż na sześć cali rysa wyraźnie przepuszczała powietrze.

— Naydrad! — zawołał Conway. — Zostaw nosze, rozbitek ma własne schronienie, które jednak traci hermetyczność. Wypchniemy go na zewnątrz i ściągniemy wiązką na pokład. Jak najszybciej!

— Doktorze, mamy teraz szukać informacji o tej rasie czy lecimy sprawdzić inne fragmenty wraku? — spytał kapitan, gdy przepychali szafkę przez wyrwę.

— Lecimy dalej — odparł bez wahania Conway. — Przy odrobinie szczęścia rozbitek sam opowie nam co trzeba, gdy już dojdzie do siebie.

Po przetransportowaniu szafki na pokład szpitalny kapitan obejrzał dokładnie jej drzwiczki i stwierdził, że ich solidna budowa ocaliła mebel, a szczególnie jego przednią część, przed znaczącymi deformacjami podczas zderzenia.

— Czyli powinny się otworzyć — podsumował krótko Dodds.

Fletcher zgromił porucznika spojrzeniem.

— Nie wiem tylko, czy przed otwarciem nie powinniśmy się zabezpieczyć lepiej niż obecnie, doktorze.

Conway nie odpowiedział od razu. Najpierw skończył wiercić otwór w szafce i pobrał z niej próbkę atmosfery, którą przekazał Murchison.

— Kapitanie, na pewno nie mamy do czynienia z zagrypionym Ziemianinem. Znajdziemy tam jedynie obcego nie znanej nam rasy, który wymaga pilnej pomocy medycznej. Wyjaśniałem już panu, że obce zarazki nie mogą nam w żaden sposób zagrozić.

— Niemniej ciągle się obawiam, że i od tej reguły mogą być jakieś wyjątki — rzucił zaczepnie kapitan, jednak otworzył hełm, aby pokazać, że aż tak bardzo się nie boi.

— Doktor Prilicla proszony do śluzy — rozległ się głos czuwającego w centrali Haslama. — Za dziesięć minut podchodzimy do następnego fragmentu wraku.

Pająkowaty empata zawisł na chwilę nad szafką i zapewnił obecnych, że rozbitek nie wykazuje szczególnych zmian emocjonalnych i że wciąż jest nieprzytomny, ale jego życiu nic nie zagraża. Zaraz potem pospieszył do śluzy, aby podczas najbliższego, planowanego przez astrogatora przejścia obok szczątków być na posterunku i sprawdzić, czy nie został w nich ktoś żywy. Gdy wyszedł, Murchison uniosła głowę znad ekranu analizatora.

— Jeśli przyjmiemy, że pierwsza próbka została pobrana z przedziału, gdzie atmosfera miała normalny skład, wychodzi na to, że poza paroma mało istotnymi domieszkami oddychamy szczęśliwie niemal tą samą mieszanką gazów co obcy. Jednak próbka pobrana z szafki zawiera nienaturalnie dużo dwutlenku węgla i pary wodnej, panuje tam też niepokojąco niskie ciśnienie. Im szybciej uwolnimy to stworzenie, tym lepiej.

— Racja — mruknął Conway i wyjął ze ścianki szafki wiertło do próbek. Nie zatkał otworu i powietrze zaczęło napływać z gwizdem do środka. — Proszę otwierać, kapitanie.

Prostokątna metalowa płytka z trzema półokrągłymi występami wyglądała na zamek szafki. Fletcher zdjął rękawicę i przycisnął mocno trzy palce do owych wybrzuszeń. Płytka lekko się przesunęła i drzwiczki stanęły otworem. Wewnątrz ujrzeli zrazu jedynie krwawą miazgę.

Conway dopiero po chwili zrozumiał, co widzi, i wziął się do usuwania przesiąkniętej krwią wyściółki. Pierwotnie szafka miała ponad dwadzieścia półek, które wyrzucono. Pozostałe po nich zaczepy zostały osłonięte kawałkami materii i poduszkami, które miały ochronić rozbitka, jednak przy zderzeniu nie umocowana wyściółka przesunęła się i skłębiła. Bezwładny obcy spoczywał w jednym z końców. Wciąż krwawił obficie z wielu drobnych ran spowodowanych przez wystające zaczepy. Kolorowe pasma futra ginęły pod rdzawymi plamami.

Murchison i Naydrad pomogły Conwayowi delikatnie wydostać ciało z szafki i złożyć je na stole diagnostycznym. Jedna z ran w boku zaczęła nagle krwawić jeszcze silniej, ale ponieważ ciągle nic nie wiedzieli o pacjencie, nie chcieli ryzykować aplikowania koagulantów. Conway uruchomił skaner.

— W tamtym pomieszczeniu nie było widać żadnych skafandrów, ale mieli kilka minut na przygotowania. Starczyło, żeby ten wygarnął wszystko z szafki i schował się w niej, zostawiając tamtą trójkę na…

— Nie, doktorze — przerwał mu kapitan, wskazując na szafkę. — Te drzwi nie dają się zamknąć ani otworzyć od środka. Cała czwórka musiała zdecydować, kto otrzyma szansę ratunku, i tamci trzej zrobili dla niego wszystko, co mogli. W parę chwil i widocznie bez zbędnego gadania. Powiedziałbym, że to bardzo cywilizowany gatunek.

— Rozumiem — stwierdził Conway, nie podnosząc wzroku.

Nie potrafił precyzyjnie ocenić stanu organów wewnętrznych pacjenta, ale obraz ze skanera nie wskazywał na żadne przesunięcia ani uszkodzenia ważniejszych życiowo narządów. Kręgosłup też wyglądał na nietknięty, podobnie jak i cała wydłużona klatka piersiowa. Na grzbiecie, tuż powyżej nasady ogona, widniał różowy placek. Conway myślał z początku, że sierść została tam po prostu wyrwana, ale bliższe oględziny przekonały go o naturalności tego braku. Skóra była w tym miejscu pokryta plamkami pigmentu. Schowana pod pachą i częściowo nakryta ogonem głowa była spiczasta jak u gryzonia i też gęsto porośnięta futrem. Czaszka nie nosiła śladów pęknięć, jednak na części twarzowej widniały liczne plamki krwi. Gdyby nie sierść, widać by też było zapewne rozległe wybroczyny. Conway znalazł również ślady krwawienia z ust, ale nie potrafił orzec, czy wzięło się z ran jamy gębowej, czy może z uszkodzonych przez dekompresję płuc.

— Pomóż mi go wyprostować — powiedział do Naydrad. — Chyba próbował zwinąć się w kłębek. Być może to ich odruchowa reakcja na zagrożenie.

— Jedno mnie zastanawia — powiedziała Murchison, która dokładnie oglądała leżące na innym stole zwłoki. — Te istoty nie mają żadnych naturalnych środków obrony ani ataku. W każdym razie żadnych nie znajduję. Nie widzę nawet śladów, by miały cokolwiek takiego w przeszłości. Zwykle to dominująca na planecie forma życia przeradza się w rasę inteligentną, nie pojmuję jednak, w jaki sposób ci tutaj zdołali osiągnąć dominację. Nawet kończyny mają za słabe, żeby szybko uciekać. Tylne są za krótkie i zbyt miękko podbite, przednie smukłe, mniej niż tylne umięśnione i kończą się czterema wyrostkami o bardzo dużym zakresie ruchliwości, na których nie ma jednak nawet paznokci. Owszem, barwy ochronne futra mogły zrobić swoje, ale rzadko się zdarza, żeby jakiś gatunek wspiął się na szczyt drabiny ewolucyjnej tylko dzięki kamuflażowi. Albo łagodności i dobrym manierom. Dziwna sprawa.

— Może są z jakiegoś bardzo pokojowego świata? — rzucił Prilicla, który miał akurat chwilę przerwy przed kolejnym dyżurem w śluzie. — Takiego akurat dla Cinrussańczyków.

Conway nie włączył się do rozmowy, gdyż ponownie badał płuca pacjenta. Chciał wiedzieć dokładnie, co powodowało krwawienie z ust. Teraz, gdy pacjent leżał wyprostowany, mógł wreszcie stwierdzić, że dekompresja poczyniła jednak pewne zniszczenia w płucach, na dodatek ułożenie na wznak spowodowało, że niektóre głębsze rany znowu się otworzyły. Conway nie mógł wiele poradzić na uszkodzenia płuc, przynajmniej na razie, dopóki dysponował tylko wyposażeniem pokładowym, jednak biorąc pod uwagę ogólne osłabienie pacjenta, należało czym prędzej powstrzymać krwawienie.

— Czy wiesz już dość o jego krwi, żeby zaproponować bezpieczny koagulant i znieczulenie? — spytał Murchison.

— Koagulant tak, ale co do znieczulenia, raczej nie — odparła Murchison. — Wolałabym poczekać z tym na powrót do Szpitala. Thornnastor znajdzie wtedy coś całkiem bezpiecznego. Albo zsyntetyzuje nowy środek. Czy to bardzo pilne?

Zanim Conway zdążył opowiedzieć, głos zabrał Prilicla:

— Znieczulenie nie jest konieczne, przyjacielu Conway. Pacjent jest całkowicie nieprzytomny i długo jeszcze nie odzyska świadomości. Omdlenie wynikło zapewne z niedotlenienia i utraty krwi. Zaczepy w szafce pocięły go jak tępe noże.

— Zapewne tak — zgodził się Conway. — Jeśli chcesz przez to powiedzieć, że pacjent powinien jak najszybciej znaleźć się w Szpitalu, też się zgodzę. Jednak na razie nic mu nie grozi, a ja chciałbym mieć pewność, że nie zostawimy tu nikogo na pewną śmierć. Niemniej, gdybyś wyczuł nagłą zmianę jego stanu…

— Zbliżamy się do kolejnego fragmentu wraku — zadudnił z głośnika głos Haslama. — Doktor Prilicla proszony jest do śluzy.

— Tak, przyjacielu Conway — rzucił empata i pobiegł po suficie do wyjścia.

Kolejny problem pojawił się, gdy chcieli się zabrać do opatrywania powierzchownych ran obcego. Tym razem obiekcje zgłosiła Naydrad i trwało trochę, zanim ją przekonali. Podobnie jak wszyscy porośnięci srebrzystym futrem Kelgianie, unikała jak ognia ingerencji chirurgicznych, które mogłyby zniszczyć albo uszkodzić choć kawałek sierści. Dla Kelgian usunięcie najdrobniejszego pasemka skóry z włosem oznaczało osobistą tragedię. Futro służyło im do przekazywania sygnałów emocjonalnych równie ważnych jak komunikaty werbalne i upośledzenie na tym polu kończyło się często poważnymi problemami psychicznymi. Sierść Kelgian nie odrastała, a osobnik pozbawiony możliwości pełnego porozumiewania się z innymi rzadko znajdywał potem partnera czy partnerkę gotowych zaakceptować tak dotkliwą ułomność. Murchison musiała zapewnić siostrę przełożoną, że tej rasie futro nie służy do tych samych celów co Kelgianom i że włos na pewno odrośnie. Dopiero wtedy Naydrad przestała protestować. Oczywiście wcześniej ani przez chwilę nie postało jej w głowie, aby odmówić Conwayowi pomocy przy zabiegu, ale goląc i odkażając pole operacyjne, nieustannie wygłaszała krytyczne uwagi poparte żywym falowaniem bujnej sierści.

Zajęli się oczyszczaniem ran na ciele pacjenta i tamowaniem krwawienia. Prowadząca dalej sekcję Murchison podrzucała im co parę chwil nowe wiadomości na temat poznawanego właśnie gatunku.

Dzielił się na dwie płcie, a mechanizm rozrodu był w miarę typowy. W odróżnieniu jednak od pacjenta badane przez Murchison zwłoki miały ufarbowaną sierść, i to niezależnie od płci. Barwnik był rozpuszczalny w wodzie i tak nałożony, aby podkreślać naturalne pasy na futrze, które nie były przesadnie kontrastowe, chodziło więc zapewne o zabieg kosmetyczny. Jednak dlaczego pacjent, a właściwie pacjentka, jak udało się już stwierdzić, nie była ufarbowaną, tego Murchison nie potrafiła rozwikłać.

Być może pacjentka była niedorosła i nie wypadało jej się jeszcze malować. Ewentualnie dorosła, ale niezbyt duża, albo też należała do podgrupy, która po prostu nie stosowała kosmetyków. Równie prawdopodobne było jednak, że nie zdążyła z jakiegoś powodu ufarbować sierści przed katastrofą. Jedynymi śladami stosowania przez nią czegoś, co przypominało makijaż, było kilka brązowawych plam na gołym fragmencie skóry powyżej nasady ogona. Wszystkie zostały usunięte, gdy przygotowywali ją do operacji. Postępowanie przyjaciół bądź członków rodziny ocalonej, którzy umieścili ją w hermetycznej szafce, skłaniało Murchison do przypuszczenia, że chodzi o młodocianego osobnika. Federacja nie spotkała jeszcze inteligentnej rasy, w której dorośli nie byliby skłonni oddać życia, by ocalić swoje dzieci.

Wciąż jeszcze pochylali się nad jedynym żywym obcym i trzema martwymi, gdy Prilicla wrócił ze śluzy i zameldował, że dalsze poszukiwania nie przyniosły pozytywnych rezultatów. Po chwili dodał, że stan zdrowia pacjentki zdecydowanie się pogarsza. Conway odczekał, aż pająkowaty znowu zostanie wezwany do śluzy, i dopiero wtedy wywołał Fletchera. Wolał oszczędzić Prilicli zbyt wielu niemiłych wrażeń.

— Kapitanie, muszę szybko podjąć decyzję i potrzebuję pańskiej rady — powiedział. — Opatrzyliśmy zewnętrzne obrażenia naszej pacjentki, ale zostaje jeszcze problem uszkodzonych przez dekompresję płuc. Tym można się będzie zająć dopiero w Szpitalu. Na razie staramy się pomóc, podając mieszankę o podwyższonej zawartości tlenu, jednak stan pacjentki powoli, ale nieustannie się pogarsza. Jak wielkie, pańskim zdaniem, są szansę uratowania jeszcze kogoś w ciągu najbliższych czterech godzin?

— W zasadzie żadne, doktorze.

— Rozumiem — mruknął Conway. Oczekiwał, że odpowiedź będzie bardziej złożona, oparta na obliczeniach prawdopodobieństwa i domysłach. Z jednej strony mu ulżyło, z drugiej poczuł się jeszcze bardziej zaniepokojony.

— Musi pan zrozumieć, doktorze, że największe szansę wiązały się z pierwszymi trzema fragmentami wraku — dodał Fletcher. — Pozostałe są znacznie mniejsze i nie ma na co liczyć. W zasadzie marnujemy już czas. Chyba że wierzy pan w cuda, doktorze…

— Rozumiem — powtórzył Conway, którego wątpliwości nieco zmalały.

— Jeśli pomoże to panu podjąć decyzję, doktorze, mogę powiedzieć, że odbiór przez radio nadprzestrzenne szczęśliwie jest w tym rejonie bardzo dobry i nawiązaliśmy dwustronną łączność z krążownikiem Descartes, który ma ekipę kontaktową na pokładzie. Został wezwany zgodnie ze zwykłą praktyką przy odkryciu nowej rasy inteligentnej. Ma za zadanie zbadać szczątki, aby zdobyć możliwie jak najwięcej danych o budowniczych statku oraz odtworzyć jego pierwotny kurs, by ustalić miejsce startu. Ponieważ w okolicy nie ma zbyt wielu gwiazd, specjaliści z Descartes’a zapewne dość szybko odnajdą rodzimy układ obcych i ich planetę. Całkiem możliwe, że już za kilka tygodni nawiążemy z nimi kontakt. Kto wie, czy nie wcześniej. Ponadto Descartes ma na pokładzie dwa lądowniki planetarne, co zdwoi jego możliwości poszukiwawcze. Brak im wprawdzie Prilicli, ale i tak przeszukają całe miejsce katastrofy o wiele szybciej niż my.

— Kiedy Descartes tu będzie?

— Po uwzględnieniu utrudnień astrogacyjnych, spowodowanych koniecznością podzielenia podróży na kilka skoków, stawiałbym na cztery do pięciu godzin.

— Dobrze — stwierdził Conway z wyraźną ulgą w głosie. — Jeśli nie znajdziemy nikogo w następnym fragmencie wraku, ruszamy z powrotem, kapitanie. — Umilkł na chwilę i spojrzał na ocaloną i zwłoki, a potem jeszcze na Murchison. — Gdy tylko odnajdą ich macierzysty świat i jeśli szybko nawiążą kontakt, niech poproszą ich o pomoc medyczną dla naszej pacjentki. Najlepiej, gdyby ktoś z tamtych obcych zgłosił się na ochotnika i przyleciał do Szpitala pokierować leczeniem. Gdy chodzi o całkiem nieznane istoty, nie ma co przesadzać z dumą zawodową…

Miał też nadzieję, że gdy obcy lekarz oswoi się z różnorodnością przebywających w Szpitalu istot, zgodzi się na zdjęcie ze swojego umysłu hipnozapisu, dzięki któremu personel szpitalny wiedziałby, jak postępować z pacjentem. Niewykluczone przecież, że trafi kiedyś do nich inny przedstawiciel tego samego gatunku.

* * *

— Proszę się przedstawić. Goście, personel czy pacjenci? Jakich gatunków? — spytał dyżurny z izby przyjęć Szpitala kilka minut po tym, jak statek wyszedł z nadprzestrzeni. Sam Szpital był ciągle tylko jasnym punktem jaśniejącym na tle ciemniejszych od niego ogników gwiazd. — Jeśli obrażenia, zaburzenia umysłowe albo brak odpowiedniej wiedzy nie pozwalają wam określić precyzyjnie swoich typów fizjologicznych, proszę o kontakt na wizji — dodał beznamiętnym, wygenerowanym przez autotranslator głosem.

Conway spojrzał na kapitana, który opuścił nieco kąciki oczu i uniósł brew, dając znak, że najlepiej będzie, jeśli konwersację podejmie teraz ktoś biegły w medycznej terminologii.

— Tutaj statek szpitalny Rhabwar, mówi starszy lekarz Conway. Na pokładzie obecny personel oraz jeden pacjent, wszyscy ciepłokrwiści tlenodyszni. Klasyfikacja załogi: ziemski typ DBDG, cinrussański GLNO i kelgiański DBLF. Pacjent to DBPK, miejsce pochodzenia nieznane. Jego obrażenia wymagają pilnej…

— Czekaliśmy na was, Rhabwar. Jesteście na liście jednostek z pierwszeństwem cumowania — przerwał mu recepcjonista. — Proszę o podejście zgodnie z procedurą drugą, wariant czerwony. Zapalamy dla was światła, znak czerwony, żółty, czerwony przy śluzie numer pięć…

— Ale piątka jest… — zaczął Conway.

— Owszem, jest głównym wejściem dla skrzelodysznych AUGL, jednak leży blisko izolatki przygotowanej dla waszego pacjenta. Normalnie skierowałbym was do równie bliskiej trójki, ale obecnie zajęta jest przez ponad dwudziestu Hudlarian z ciężkimi obrażeniami. Doszło do jakiejś katastrofy budowlanej podczas montowania melfiańskich orbitalnych zakładów produkcyjnych. Nie znam szczegółów, dostałem tylko dane kliniczne, a z nich wynika, że większość pacjentów to ofiary skażenia radioaktywnego. Thornnastor nie wiedział wprawdzie, kogo i czy w ogóle kogoś przywieziecie, ale uznał, że lepiej będzie nie narażać waszych pacjentów nawet na szczątkowe promieniowanie, które utrzymuje się teraz w trójce. Za ile was oczekiwać?

Conway spojrzał pytająco na Fletchera.

— Dwie godziny szesnaście minut.

To powinno dać im dość czasu na ulokowanie pacjentki na noszach ciśnieniowych. Wyposażone we własny układ podtrzymywania życia pozwalały na bezpieczny transport tak w próżni, jak w wodzie i rozmaitych zabójczych atmosferach. Medycy z Rhabwara mogli towarzyszyć chorej ubrani w lekkie skafandry ochronne. Powinni także zdążyć z przekazaniem Thornnastorowi wstępnych wyników badań pacjentki i danych uzyskanych podczas sekcji zwłok. Szef patologii zażąda zapewne, by jak najszybciej przetransportowano ciała na jego oddział w celu przeprowadzenia dalszych badań, które dałyby pełny obraz anatomii i metabolizmu tych istot. Conway przekazał uszanowanie od kapitana i spytał, kto będzie czekał przy piątce na medyczny personel Rhabwara.

Dyżurny z izby przyjęć wydał szereg krótkich, nieprzetłumaczalnych dźwięków, które były zapewne wynikiem czegoś na kształt jąkania się, i powiedział:

— Przykro mi, doktorze, ale na moim grafiku załoga Rhabwara widnieje jako wciąż objęta kwarantanną. Nikt z was nie zostanie wpuszczony na teren Szpitala. Pan może towarzyszyć pacjentowi pod warunkiem, że nie rozszczelni pan kombinezonu. Pomoc całego zespołu nie będzie konieczna. Przebieg badań i leczenia będziemy transmitować na kanale edukacyjnym, tak że możecie wszystko obserwować, a w razie potrzeby służyć radą.

— Dziękuję — odparł Conway z sarkazmem, który niestety zginął w automatycznym tłumaczeniu.

— Do usług, doktorze. A teraz chciałbym porozmawiać z waszym łącznościowcem. Diagnostyk Thornnastor poprosił o bezpośredni kontakt z panią patolog Murchison i z panem. Chce poznać wstępną diagnozę i skonsultować kilka spraw…

Trochę ponad dwie godziny później Thornnastor wiedział już tyle samo co oni, a nosze z pacjentką znalazły się w przestronnym niczym hangar przedsionku śluzy numer pięć. Podczas ostrożnego transportu dołączył do nich także Prilicla. Miał czuwać nad stanem pacjenta. Władze Szpitala przyznały, aczkolwiek niechętnie, że mały pająkowaty zapewne nie może przenieść wirusa, który powalił załogę Rhabwara, a ponadto był obecnie jedynym w Szpitalu wykwalifikowanym empatą.

Ekipa techniczna, sami Ziemianie w lekkich kombinezonach z hełmami, pasami i butami pomalowanymi na fluorescencyjny błękit, szybko wciągnęła nosze do śluzy. Zewnętrzne drzwi zatrzasnęły się ciężko i pomieszczenie zaczęło napełniać się wodą. Z początku wrzała i parowała w próżni, lecz widoczność wkrótce się poprawiła i Conway zobaczył, jak zespół wprowadza nosze w zielonkawe głębie oddziału skrzelodysznych Chalderescolan.

Pomyślał, że to całkiem dobrze, iż pacjentka jest ciągle nieprzytomna. Wyposażeni w liczne wyrostki, wiecznie ruchliwi Chalderescolanie podpłynęli zaciekawieni do noszy. Dla nich było to coś nowego, miłe urozmaicenie pośród szpitalnej rutyny.

Oddział przypominał olbrzymią podwodną jaskinię. Udekorowano ją wedle gustu pacjentów sztucznymi roślinami, wśród których znalazły się również gatunki niewątpliwie drapieżne. Nie było to typowe otoczenie bardzo cywilizowanych i rozwiniętych technicznie Chalderescolan, ale ich odpowiednik „łona natury”. Zakątka, w którym młode i zdrowe osobniki chętnie spędzały wakacje. Jak stwierdził O’Mara, który w takich sprawach mylił się nadzwyczaj rzadko, typowo pierwotne otoczenie to czynnik sprzyjający zdrowieniu. Niemniej nawet Conway, który świetnie wiedział o co chodzi, czuł się tu trochę nieswojo.

Przyniesiona przez nich pacjentka, której język nie został jeszcze wprowadzony do szpitalnego autotranslatora, całkiem nie wiedziałaby już, co myśleć. Szczególnie gdyby ujrzała nagle nad sobą wielkich AUGL.

Mieszkańcy planety Chalderescol wyglądali jak długie na czterdzieści stóp krokodyle. Od przerośniętych paszcz aż po sam ogon okrywał ich pancerz z płyt kostnych, a pośrodku korpusu wyrastała obręcz ruchliwych macek. Nawet w obecności wyciszającego emocjonalnie Prilicli pacjentka mogłaby przeżyć szok, ujrzawszy przed sobą paszczę potwora, który podpłynął na kilka metrów, aby spojrzeć ze współczuciem na nowego chorego.

Prilicla płynął przodem: mały, owadzi kształt zamknięty w srebrzystej bańce skafandra. Co chwila wzdrygał się, odbierając emocjonalne bodźce od pobliskich istot. Nieźle już znający pająkowatego Conway wiedział, że nie chodzi o ranną ani o ciekawskich AUGL, ale o ekipę techniczną manewrującą noszami pośród legowisk, wyposażenia i sztucznych roślin. Urządzenia chłodzące skafandrów nie sprawdzały się najlepiej w ciepłym środowisku oddziału, a wysiłek fizyczny pogarszał samopoczucie.

Przewidziana dla pacjentki izolatka została urządzona na byłym oddziale wstępnego leczenia ciepłokrwistych tlenodysznych, który przeniesiony został na poziom trzydziesty i tam rozbudowany. W pustym obecnie pomieszczeniu zamierzano urządzić dodatkową salę operacyjną dla AUGL, jednak sekcja remontowa miała ostatnio wiele innych zajęć i wciąż stanowiło ono wyspę powietrza i światła pośród odmętów wodnego oddziału. Pośrodku wznosił się stół, którego blat można było dopasować do ciał przedstawicieli wielu rozmaitych gatunków. Mógł służyć zarówno do diagnostyki, jak i do operacji, a w razie potrzeby można go było przekształcić w łóżko. Pod przeciwległymi ścianami stały podobnie uniwersalne moduły pomocne w intensywnej opiece medycznej i podtrzymywaniu funkcji życiowych pacjentów, o których brakło jeszcze pełnej wiedzy.

Mimo że pomieszczenie było obszerne, brakło w nim miejsca. Wszędzie kłębił się tłum istot przybyłych tu z zawodowej ciekawości. Conway dostrzegł wśród nich łuskowatego Illensańczyka w obszernym przezroczystym kombinezonie, który nie krył wypełniającej go żółtawej, przesyconej chlorem atmosfery. Był tu nawet zamknięty w ciśnieniowej kuli na gąsienicach TLTU. Oddychał przegrzaną parą i nie mógł się inaczej poruszać między nawykłymi do mniej ekstremalnych warunków kolegami czy pacjentami. Pozostali byli zwykłymi ciepłokrwistymi tlenodysznymi. Melfianie, Kelgianie, Nidiańczycy i Hudlarianie, których poza ciekawością łączyło jeszcze jedno — nosili złote albo pozłacane na brzegach plakietki Diagnostyków albo starszych lekarzy.

Conway rzadko dotąd widywał tyle sław lekarskich zgromadzonych na równie małym obszarze.

Odsunęli się, żeby nie przeszkadzać technikom w przenoszeniu pacjentki z noszy na stół diagnostyczny. Nadzorował ich sam Thornnastor. Zaraz potem nosze wycofano pod drzwi, żeby nikomu nie zawadzały, a zebrani podeszli do stołu.

Conway wiedział, że Murchison i Naydrad z uwagą obserwują na ekranie, jak Thornnastor zaczyna te same wstępne badania, które oni już przeprowadzili na pokładzie statku szpitalnego. Kontrola funkcji życiowych nie dała wiele, skoro nie znano nawet prawidłowego dla tych istot tętna, częstotliwości oddechów ani ciśnienia krwi. Potem przeprowadzono głębokie i szczegółowe skanowanie całego organizmu w poszukiwaniu obrażeń albo deformacji. Thornnastor opisywał głośno każdą swoją czynność, dzielił się też spostrzeżeniami oraz przypuszczeniami, a wszystko na użytek nie tylko otaczających go medyków, ale także licznych zebranych przed ekranami widzów kanału edukacyjnego. Czasem przerywał na chwilę, aby spytać Murchison albo Conwaya o stan pacjentki zaraz po wyratowaniu albo o ich domysły.

Thornnastor stał się niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie patologii obcych przede wszystkim dlatego, że umiał pytać i uważnie słuchał każdej odpowiedzi. Wpatrzony tylko we własną wspaniałość, nigdy by do tego nie doszedł.

Skończył wreszcie badanie i wyprostował swoje masywne ciało, aż kościana kopuła kryjąca mózg prawie się schowała pomiędzy potężnymi potrójnymi ramionami. Cztery oczy na szypułkach łypnęły jednocześnie na pacjentkę, zgromadzonych wkoło lekarzy oraz kamery transmitujące wszystko na Rhabwara i na ekrany innych widzów. Napatrzywszy się, szef patologii zaczął mówić.

W najgorszym stanie były płuca chorej. Dekompresja uszkodziła tkanki i spowodowała rozległe krwawienie. Thornnastor zaproponował punkcję i drenaż opłucnej z jednoczesną intubacją tchawicy w celu przeprowadzenia wymuszonego kontrolowanego oddychania z zastosowaniem czystego tlenu. Szpital dysponował wieloma środkami wywołującymi regenerację tkanek u ciepłokrwistych tlenodysznych, jednak należało jeszcze poczekać na wyniki testów przeprowadzanych na zwłokach, aby znaleźć odpowiednie medykamenty. Miało to potrwać ze dwa dni, ale do tego czasu powinien się też znaleźć stosowny środek znieczulający. Niemniej bez interwencji chirurgicznej pacjentka miała szansę przeżyć co najwyżej parę godzin. Szczęśliwie zaproponowany przez Thornnastora zabieg należał do mało bolesnych i nie miał zająć wiele czasu. Gdy Prilicla oznajmił jeszcze, że w tym stanie obca nie będzie odczuwać bólu, Thornnastor zdecydował o natychmiastowym przeprowadzeniu operacji. Do pomocy dobrał sobie pewnego melfiańskiego starszego lekarza oraz kelgiańską siostrę, która specjalizowała się w asyście operacyjnej.

Conway uznał natychmiast, że przy tak poważnym stanie pacjentki była to jedyna słuszna decyzja. Zirytowało go nieco, że nie został zaproszony do asystowania, chociaż miał już doświadczenie z DBPK, ale wsłuchawszy się w szepty dokoła, zrozumiał po chwili, że wyznaczony przez szefa patologii Melfianin imieniem Edanelt jest jednym z najlepszych chirurgów Szpitala. Nieustannie nosił w głowie zawartość czterech taśm edukacyjnych i niebawem miał awansować na Diagnostyka. Komuś tak znakomitemu Conway mógł kibicować bez przesadnej zawodowej zazdrości.

Chociaż widział setki operacji przeprowadzonych przez Tralthańczyków, nigdy nie przestało go zdumiewać, jak to jest, że tak olbrzymie i niezgrabne istoty są najlepszymi chirurgami Federacji. Pacjentka nie miała pojęcia, jak bardzo dopisało jej szczęście — powiadano, że nie zdarzyło się jeszcze w Szpitalu, aby ekipa prowadzona przez Thornnastora straciła pacjenta, chociaż zdarzało mu się operować najdziwniejsze istoty. Podobno zapytany kiedyś o to patolog odparł, że nie może być inaczej, gdyż jego umowa o pracę tego nie przewiduje…

— Odzyskuje przytomność — powiedział nagle Prilicla ledwie dziesięć minut po operacji. — Bardzo gwałtownie.

Thornnastor zahuczał w sposób, który miał zapewnię oznaczać satysfakcję z dobrze wykonanej roboty.

— Tak szybka pozytywna reakcja na leczenie może być zapowiedzią rychłego powrotu do zdrowia — powiedział. — Jednak na razie odsuńmy się nieco. Istota należąca do rasy odbywającej podróże kosmiczne powinna być przygotowana na spotkanie z innymi inteligentnymi rasami, jednak przy obecnym osłabieniu może zareagować niespokojnie, jeśli ujrzy wkoło siebie tyle najróżniejszych stworzeń. Zgadza się pan z tym, doktorze Prilicla?

Jednak mały empata nie zdążył odpowiedzieć, gdyż pacjentka otworzyła oczy i zaczęła się tak gwałtownie szarpać w pasach utrzymujących ją na stole operacyjnym, że jeszcze chwila, a wężyk doprowadzający tlen do tchawicy wypadłby jej z ust.

Thornnastor odruchowo wyciągnął mackę, aby go przytrzymać, co jeszcze bardziej zaniepokoiło DBPK. Prilicla zadrżał gwałtownie, jakby miał za chwilę odpaść od sufitu. Nagle pacjentka zesztywniała. Przez kilka minut trwała w niemal absolutnym bezruchu, a potem zaczęła się wreszcie odprężać. Pająkowaty empata z całych sił starał się przekazać jej swoją troskę, uspokoić.

— Dziękuję, doktorze Prilicla — powiedział Thornnastor. — Gdy będziemy już mogli porozmawiać z tą istotą, sam ją przeproszę, że omal nie wystraszyłem jej na śmierć. Na razie niech chociaż czuje, że dobrze jej życzymy.

— Oczywiście, przyjacielu Thornnastor — odezwał się pająkowaty. — Teraz jest bardziej zatroskana niż wystraszona. Mam wrażenie, że niepokoi się czymś… — Prilicla urwał i znowu zadrżał.

Potem zdarzyło się coś, co dotąd uznawano za niemożliwe.

Thornnastor zachwiał się na swoich sześciu krępych nogach, które zwykle dawały przedstawicielom jego rasy tak pewne oparcie, że często nawet sypiali na stojąco, a potem przewrócił się z hukiem, który przeciążył na chwilę słuchawki w hełmie Conwaya. Kilka jardów dalej Edanelt zaczął chylić się ku podłodze, a jego sześć wyposażonych w liczne stawy nóg coraz bardziej wiotczało, aż chroniący korpus zewnętrzny kościec stuknął głośno o wykładzinę. Kelgiańska siostra upadła, zwijając srebrnofutre ciało w obwarzanek. Jeden z mężczyzn z ekipy transportowej opadł na kolana i podparłszy się rękami, chciał odpełznąć na bok, ale się przewrócił. Rozległa się wrzawa. Naraz wszyscy obcy chcieli coś powiedzieć, Ziemianie zaś ich przekrzyczeć. W tych warunkach Conway nie miał co liczyć na autotranslator.

— To niemożliwe… — zaczął z niedowierzaniem, ale nagle usłyszał głos Murchison:

— Trzech różnych obcych i jeden Ziemianin. Każdy z zupełnie odmiennym metabolizmem i mechanizmami odpornościowymi… To po czterokroć niemożliwe! Nie widzę poza tym, aby ktoś jeszcze ucierpiał.

Nawet w takiej chwili Murchison była przede wszystkim klinicystą.

— Niemożliwe, a jednak… — podjął Conway. Podkręcił głośność zewnętrznego głośnika skafandra. — Mówi starszy lekarz Conway! — rzucił ostrym tonem. — Proszę posłuchać! Ekipa techniczna natychmiast uszczelni hełmy. Dowódca ekipy ogłosi alarm chemiczno-biologiczny, najwyższy stopień zagrożenia. Wszyscy odsuną się od pacjentki… — Kto żyw już teraz starał się znaleźć jak najdalej od stołu operacyjnego, i to z gorliwością graniczącą z paniką. — Kto nosił cały czas ubiór ochronny, niech odejdzie na bok. Tlenodyszni bez masek schronią się pod namiot noszy, ilu tylko się zmieści. Pozostali niech poszukają masek i podłączą się do źródeł tlenu przy ciągach wentylacyjnych. To chyba jakaś infekcja rozprzestrzeniająca się drogą powietrzną…

Urwał, gdy główny ekran zamigotał i pokazało się na nim zirytowane oblicze naczelnego psychologa. W tle rozlegał się nieustannie sygnał alarmu — jeden długi i dwa krótkie dźwięki. Dziwnie pasowały one do podminowania O’Mary.

— Conway, co tam się, u diabła, dzieje, że ogłaszacie alarm najwyższego stopnia? Woda wam się wdziera na oddział? Toniecie tam wszyscy? Z tego, co widzę, nic takiego się nie dzieje…

— Chwilę — rzucił Conway, który klęczał właśnie przy bezwładnym techniku. Wsunąwszy dłoń do jego hełmu, szukał pulsu. W końcu znalazł — szybki, nieregularny i nie wróżący nic dobrego. Szybko zamknął hełm nieprzytomnego.

— Pamiętajcie o osłonięciu wszystkich otworów ciała służących oddychaniu, czy to nozdrza, skrzela czy usta. A pana — spojrzał na ubranego w hermetyczny skafander illensańskiego lekarza — proszę o sprawdzenie czym prędzej stanu Thornnastora i Edanelta. Prilicla, jak nasza pacjentka?

Szeleszcząc przezroczystym ubiorem, chlorodyszny Illensańczyk zbliżył się natychmiast do patologa.

— Nazywam się Gilvesh, panie Conway — rzucił. — Ale że dla mnie wszyscy DBDG też wyglądają tak samo, więc nie powinienem się chyba dziwić, że i pan mnie nie poznał.

— Przepraszam, doktorze Gilvesh — odparł natychmiast Conway. Illensanie byli uznawani za stworzenia o najbardziej odpychającej aparycji w całej Federacji. Sami jednak mieli na ten temat odmienne zdanie i byli w tej kwestii nadzwyczaj próżni. — Proszę o ogólną diagnozę, nie mamy na razie czasu na nic więcej. Co im się właściwie stało i jakie są tego bezpośrednie fizjologiczne skutki?

— Przyjacielu Conway, pacjentka DBPK czuje się o wiele lepiej — odparł drżący wciąż Prilicla. — Jest zdezorientowana i zaniepokojona, ale przestała się bać, odczuwa tylko niewielki ból. Znacznie bardziej martwi mnie stan pozostałych czterech chorych, jednak nie mogę powiedzieć więcej, gdyż ich aktywność emocjonalna jest zbyt słaba, aby się przebić przez tak silną emanację tła.

— Rozumiem — mruknął Conway, który wiedział, że mały empata nigdy nie posunie się nawet do pośredniej krytyki cudzych niedostatków emocjonalnych. — Proszę wszystkich o uwagę! Poza czterema osobami nikt nie ma na razie objawów rozwoju infekcji, czy cokolwiek to jest. Przypuszczam, że wszyscy w maskach ochronnych albo zamknięci w noszach są chwilowo bezpieczni. Proszę się więc uspokoić. Jest bardzo wskazane, aby Prilicla jak najszybciej określił stan naszych chorych kolegów, a nie może tego zrobić wśród tylu rozemocjonowanych istot.

Gdy Conway mówił, Prilicla puścił się sufitu i sfrunąwszy na swoich opalizujących skrzydłach, wylądował obok kłębu srebrzystego futra, w który zwinęła się kelgiańska siostra. Schował skaner i zaczął zewnętrzne oględziny chorej. Równocześnie starał się cały czas wyizolować i zidentyfikować jej emocje. Drżenie już mu przeszło.

— Brak reakcji na bodźce fizyczne — zameldował tymczasem badający Thornnastora Gilvesh. — Ciepłota w normie, trudności z oddychaniem, tętno słabe i nieregularne, oczy reagują na światło, chociaż… Dziwna sprawa, Conway. Wyraźnie doszło do częściowego porażenia płuc, a niedostatek tlenu wywarł wpływ na pracę serca i mózgu. Nie odnajduję jednak śladów uszkodzenia tkanki płucnej typowych dla kontaktu ze żrącym albo toksycznym gazem. Nic też nie wskazuje na upośledzenie funkcji układu odpornościowego. Nie ma przykurczów mięśni.

Nie rozszczelniając skafandra, Conway zbadał skanerem górne drogi oddechowe, płuca oraz serce technika. Otrzymał podobne rezultaty, zanim jednak zdążył o tym powiedzieć Prilicli, mały empata zjawił się przy nim.

— Mój pacjent ma takie same objawy, przyjacielu Conway — stwierdził. — Płytki i nieregularny oddech, serce bliskie migotania przedsionków, pogłębiająca się utrata przytomności. Pełne, zarówno fizyczne, jak i psychiczne, objawy niedotlenienia. Mam zbadać Edanelta?

— Ja się tym zajmę — rzucił Gilvesh. — Prilicla, odsuń się, proszę, żebym na ciebie nie wszedł. Conway, moim zdaniem wszyscy pilnie potrzebują intensywnej opieki medycznej. A przede wszystkim natychmiastowego wspomożenia funkcji oddechowych.

— Zgadzam się, przyjacielu Gilvesh — powiedział empata, wzlatując z powrotem pod sufit. — Stan całej czwórki jest bardzo poważny.

— Jasne — stwierdził Conway. — Gdzie szef techników? Proszę zabrać swojego człowieka, DBLF i ELNT jak najdalej od pacjentki, ale gdzieś blisko zaworów tlenowych. Doktor Gilvesh dopasuje maski. Jednak niech wasz człowiek zostanie w skafandrze i puści sobie mieszankę zawierającą pięćdziesiąt procent tlenu. Żeby ruszyć Thornnastora, będziecie potrzebowali wszystkich sił…

— Albo sań antygrawitacyjnych — dokończył mężczyzna. — Jedne takie są na sąsiednim poziomie.

— Nie ma czasu. Lepiej będzie jednak przeciągnąć przewód i podać Thornnastorowi tlen tam, gdzie leży. Proszę nie opuszczać oddziału w poszukiwaniu sań czy czegokolwiek, póki się nie dowiemy, co właściwie się stało. To dotyczy wszystkich obecnych… Przepraszam, ale tak trzeba.

O’Mara w końcu nie wytrzymał. Musiał się odezwać.

— Więc coś jednak się stało, doktorze? — spytał obcesowo. — Coś o wiele gorszego niż zwykłe skażenie powietrza gazami z sąsiedniej sekcji? Czyżby jednak odkrył pan wyjątek zaprzeczający regule, że żaden mikroorganizm nie atakuje…

— Wiem, że ziemskie patogeny nie mogą być groźne dla obcych i vice versa — odburknął Conway, spoglądając na widoczną na ekranie twarz O’Mary. — Powszechnie uważa się, że to niemożliwe, ale tu jednak mamy chyba z tym do czynienia i potrzebujemy pomocy, aby…

— Przyjacielu Conway — wtrącił się Prilicla — stan Thornnastora wciąż się pogarsza. Zaczyna się dusić.

— Doktorze — odezwał się Gilvesh — kelgiańska maska tlenowa nie sprawdza się za dobrze. Podwójny otwór gębowy DBLF i brak kontroli nad mięśniami stwarzają wiele problemów. Wskazane jest podawanie tlenu pod ciśnieniem wprost do płuc. W przeciwnym razie może być źle.

— Czy umie pan przeprowadzić tracheotomię u Kelgianina, doktorze Gilvesh? — spytał Conway, odwracając się, od ekranu. Ciągle nie wiedział, jak najlepiej pomóc Thornnastorowi.

— Tylko z zapisem z taśmy — odparł Gilvesh.

— Nie będzie taśmy. Ani niczego innego — oznajmił autorytatywnie O’Mara.

Conway obrócił się gwałtownie w stronę ekranu, żeby wyrazić oburzenie na taką postawę naczelnego psychologa, ale zaraz zrozumiał, co O’Mara miał na myśli.

— Gdy ogłosił pan najwyższy stopień alarmu chemiczno-biologicznego, doktorze, działał pan odruchowo i zasadniczo słusznie — powiedział O’Mara. — Uratował pan być może życie tysięcy przebywających w Szpitalu istot. Jednak ten alarm oznacza, że cały obszar został odcięty do czasu ustalenia natury zagrożenia i jego zlikwidowania, a w tym wypadku nawet gorzej. Wygląda na to, że mamy do czynienia z jakimś mikrobem groźnym dla wszystkich ciepłokrwistych tlenodysznych. Oddział został odizolowany od reszty Szpitala. Otrzymujecie energię elektryczną i macie z nami łączność, ale odłączona została wentylacja i ciągi żywieniowe. Nie dostaniecie także żadnych środków medycznych, nikt ani nic nie może opuścić waszego oddziału, nawet próbki do analizy. Krótko mówiąc, doktor Gilvesh nie może zjawić się u mnie po hipnozapis fizjologii DBLF. Nikt też nie otrzyma zgody na wejście do was i udzielenie pomocy. Rozumie pan, doktorze?

Conway pokiwał powoli głową.

O’Mara na kilka długich sekund zatrzymał na nim spojrzenie. Wydawał się nienaturalnie wręcz zatroskany sytuacją. Powiadano, że naczelny psycholog jest szorstki i sarkastyczny tylko wobec przyjaciół, wśród których lubi się w ten sposób odprężyć. Przed nimi nie kryje swego paskudnego charakteru, a maskę współczucia nakłada jedynie wówczas, gdy się o któregoś z nich poważnie obawia.

Ma jeszcze wielu przyjaciół, na których może sobie poużywać, a ja teraz wpadłem w tarapaty, pomyślał Conway.

— Nie wątpię, że chcielibyście wiedzieć, na ile starczy wam powietrza — stwierdził tymczasem O’Mara. — Za kilka minut będę miał dla was te dane. A na razie niech pan spróbuje coś wymyślić, Conway…

Conway gapił się jeszcze przez chwilę na pusty ekran. Czuł, że nie zdoła w żaden sposób pomóc Thornnastorowi, Edaneltowi, Kelgiance czy technikowi, jeszcze przed chwilą członkom personelu medycznego, którzy całkiem nagle zmienili się w pilnie potrzebujących pomocy pacjentów.

W normalnych okolicznościach doktor Gilvesh otrzymałby hipnozapis DBLF i przeprowadzenie na siostrze prostej operacji tracheotomii nie nastręczyłoby żadnych kłopotów. Illensański starszy lekarz chciałby zapewne zająć się także Thornnastorem i Kelgianką, poprosiłby więc również o taśmy ich gatunków. Gdyby O’Mara uznał go za dość zrównoważonego psychicznie, by mógł nosić przez krótki czas kilka zapisów w głowie, sprawa byłaby rozwiązana. Jednak Gilvesh nie mógł opuścić oddziału, nawet gdyby zależało od tego życie chlorodysznego. Nawiasem mówiąc, ta ostatnia możliwość mogła niebawem stać się rzeczywistym problemem…

Conway starał się nie myśleć o kurczącym się zapasie powietrza w noszach, gdzie schowało się pięciu albo sześciu obcych. Podobnie czarne myśli powodował widok stojących pod ścianami istot korzystających z masek przewidzianych dla pacjentów. On sam i ekipa techniczna mieli w skafandrach tylko czterogodzinny zapas powietrza. Niewesoła była również sytuacja Gilvesha, któremu zostało równie mało mieszanki chlorowej. Conway powiedział sobie, że najpierw powinien myśleć o pacjentach. Musi utrzymać ich przy życiu najdłużej jak się da, i to nie dlatego, że są jego przyjaciółmi, ale ponieważ oni pierwsi zachorowali. Należało czym prędzej ustalić naturę infekcji, aby cała reszta personelu medycznego wiedziała, z czym przyjdzie im walczyć.

Jednak to Conway powinien zapoczątkować całą batalię, chociaż nie miał zbyt wielu pomysłów, jak ją przeprowadzić.

— Gilvesh, podejdź do tego TLTU w pojeździe stojącym w rogu i do tego Hudlarianina w masce obok niego. Nie wiem, czy z tej odległości mój głos dotrze do ich translatorów. Poproś ich, żeby przenieśli Thornnastora na kawałek wolnej podłogi obok śluzy. Jeśli się zgodzą, przypomnij im, że przy takim ciążeniu jak tutaj pod żadnym pozorem nie można kłaść Thorny’ego na wznak, bo przemieszczenie narządów wewnętrznych jeszcze bardziej utrudni oddychanie. Gdy już go tam przeniesiecie, połóżcie go nogami od ściany i powiedz wszystkim, żeby…

Wyjaśniając co trzeba, Conway myślał cały czas o tych wszystkich hipnozapisach edukacyjnych, które przyjmował dotąd w Szpitalu. Parokrotnie nie udało się ich dokładnie wymazać. Oczywiście nie zostało ani śladu po osobowościach dawców, gdyż to byłoby po prostu niebezpieczne dla jego psyche, ale pewne urywki się zachowały. Odnosiły się głównie do fizjologii i procedur operacyjnych, a ocalały dlatego, że Conway był nimi szczególnie zainteresowany. Zamierzał teraz z nich skorzystać, chociaż to było niebezpieczne, a może nawet urągało etyce zawodowej, bo udało mu się przywołać jedynie mgliste wyobrażenie o tym, jak właściwie wyglądają górne drogi oddechowe Kelgian. Najpierw jednak musiał ratować Thornnastora, chociaż w gruncie rzeczy mógł dlań zrobić niewiele więcej ponad udzielenie pierwszej pomocy.

Lekarz TLTU należał do rasy żywiącej się minerałami i żyjącej w środowisku pełnym przegrzanej pary. Po Szpitalu poruszał się w najeżonym manipulatorami kulistym pojemniku ochronnym osadzonym na gąsienicowym podwoziu. Pojazd ten nie został zaprojektowany dla przenoszenia nieprzytomnych Tralthańczyków, jednak całkiem dobrze mógł się do tego nadać.

Hudlarianin (typ fizjologiczny FROB) był masywną istotą o gruszkowatym kształcie. Pochodził z planety o ciążeniu czterokrotnie większym niż ziemskie i tak gęstej atmosferze, że wraz z dryfującymi w niej życiem roślinnym i zwierzęcym przypominała gęstą zupę. Wprawdzie Hudlarianie byli ciepłokrwiści i tlenodyszni, mogli się jednak bardzo długo obywać bez powietrza i pożywienia, które absorbowali bezpośrednio przez pory grubej skóry. Conway przyjrzał się pokrywającym FROB-a resztkom masy pokarmowej i ocenił, że musiał się on posilać ze dwie godziny wcześniej. Powinien bez trudu wstrzymać oddech na dość długo, żeby pomóc Thornnastorowi.

— Gdy przeniesiecie Thorny’ego — zwrócił się do Hudlarianina — proszę postawić nosze możliwie jak najbliżej kelgiańskiej siostry. Jest w nich inny Kelgianin, Diagnostyk. Proszę mu przekazać, że bardzo liczę na jego pomoc przy tracheotomii. Upewnijcie się, że będzie miał dobry widok na pole operacyjne. Zjawię się tam za kilka minut, gdy tylko sprawdzę, co z Edaneltem.

— Stan Edanelta jest stabilny, przyjacielu Conway — oznajmił Prilicla i trzymając się z dala od Hudlarianina oraz TLTU w posykującym wehikule, którzy przenosili już Thornnastora, lekko jak piórko wylądował na pancerzu Melfianina, żeby lepiej wyczuć jego emocje. — Oddycha z trudnością, ale jego życiu nic w tej chwili nie zagraża.

Spośród wszystkich zarażonych obcych Edanelt stał najdalej od pacjentki. Zapewne miało to jakieś znaczenie… Conway ze złością potrząsnął głową. Zbyt wiele działo się naraz. Nie miał nawet chwili spokoju, żeby pomyśleć…

— Przyjacielu Conway, stwierdziłem u tej chorej narastające pogarszanie się samopoczucia, co jednak nie wiąże się z obrażeniami — powiedział Prilicla, który zbliżył się tymczasem do pierwszej pacjentki. — Jest skrępowana i poważnie czymś zaniepokojona. To nie strach, raczej silne poczucie winy i zatroskanie. Być może poza ranami odniesionymi na statku cierpi jeszcze na jakieś charakterystyczne dla młodych osobników zaburzenia psychiczne.

Conway nie przywiązywał dotąd większej wagi do równowagi psychicznej DBPK i nie zdołał ukryć przed Priliclą, jak mało go to obecnie obchodzi.

— Czy mogę poluzować jej pasy? — spytał szybko pająkowaty.

— Tak, ale nie rozpinaj ich do końca — odparł Conway i zaraz poczuł się wręcz głupio.

Mała futrzasta istota sama w sobie nie stanowiła żadnego zagrożenia, a patogeny, których była nosicielem, i tak już się uwolniły. Gdy krucha rurkowata kończyna Prilicli dotknęła przycisku zmniejszającego napięcie pasów, pacjentka nie próbowała uciekać, lecz niczym ziemski kot zwinęła się z wolna w kłębek i nakryła głowę puszystym ogonem. Przypominała pagórek pasiastego futra i tylko u nasady ogona wyzierał spod włosów jasnobrązowy placek skóry.

— Teraz jest jej o wiele wygodniej, ale ciągle coś ją niepokoi, przyjacielu Conway — powiedział pająkowaty, po czym pobiegł po suficie do Thornnastora. Drżał przy tym lekko od emocji osób skupionych wkoło nieprzytomnego Diagnostyka.

TLTU związał razem tylne nogi Thornnastora, a potem się wycofał, żeby Hudlarianin i technicy mogli zrobić swoje. Ustawiwszy się po jednym przy każdej środkowej i przedniej kończynie, zaczęli odchylać je jak najdalej na boki, aby uniosła się pierś nieprzytomnego.

— Razem, jeszcze. Dość. Puścić — komenderował Hudlarianin. Gdy nakazał puścić nogi, naparł całą swoją niebagatelną masą na wielką klatkę piersiową pacjenta, by wypchnąć jak najwięcej powietrza z jego płuc, po czym technicy powtórzyli swoją część zabiegu. Ich twarze poczerwieniały szybko i oblały się potem, nie wszystko też, co mówili, nadawało się do przekładu.

Każdy, kto pracował w Szpitalu, czy to lekarz, technik, czy porządkowy, przechodził kurs udzielania pierwszej pomocy przedstawicielom rozmaitych ras, z wyłączeniem tych, które były tak nietypowe, że tylko pobratymiec mógłby skutecznie zrobić coś dla poszkodowanego. Instrukcja sztucznego oddychania dla FGLI przewidywała związanie tylnych nóg i poruszanie czterema pozostałymi w ten sposób, żeby w płucach zachodziła wymiana powietrza. Thornnastor miał cały czas nałożoną maskę, oddychał zatem czystym tlenem, a Prilicla czuwał nad nim, by meldować o ewentualnych zmianach jego stanu.

Niemniej tracheotomia Kelgianki z pewnością wykraczała poza zabieg pierwszej pomocy. Poza cienkościenną podłużną czaszką DBLF nie mieli kośćca. Ich cylindryczne ciała podtrzymywały grube obręcze mięśni, które poza zasadniczymi funkcjami lokomocyjnymi miały również ochraniać organy wewnętrzne. Kelgianie byli z tego powodu niesamowicie wrażliwi na skutki nawet drobnych skaleczeń, gdyż odżywiające potężne muskuły naczynia krwionośne przebiegały tuż pod skórą i nie miały praktycznie żadnej osłony poza sierścią. Zranienie, które przedstawiciel innego gatunku uznałby za niewarte uwagi draśnięcie, dla nich było śmiertelnie groźne. W ciągu paru minut Kelgianin mógł się wykrwawić na śmierć. Conway zdawał sobie z tego sprawę. Żeby dotrzeć do tchawicy, musiał się przedrzeć przez szyjną obręcz mięśni i ominąć odległe zaledwie o pół cala arterie dostarczające krew do mózgu.

Dla nie mogącego skorzystać z hipnozapisu ziemskiego lekarza, który na dodatek miał na dłoniach grube rękawice ochronne i mógł liczyć jedynie na instrukcje innego Kelgianina, było to zadanie zarówno trudne, jak i niebezpieczne.

— Wolałbym sam przeprowadzić tę operację — powiedział kelgiański Diagnostyk, przyciskając twarz do przezroczystej powłoki noszy.

Conway nie odpowiedział, bo obaj wiedzieli, że gdyby Diagnostyk opuścił namiot ochronny, do środka dostałyby się z powietrzem nieznane mikroorganizmy. Zaraziłyby się i Kelgianin, i reszta istot, które schroniły się w noszach. Conway w milczeniu zaczął wygalać mały fragment sierści na szyi pacjentki. Gilvesh zajął się sterylizacją pola operacyjnego.

— Proszę uważać, żeby nie usunąć za wiele włosów, doktorze — odezwał się Diagnostyk, który przedstawił się już jako Towan. — Nie odrosną, a sierść ma dla każdego Kelgianina wielkie znaczenie emocjonalne. Szczególnie w okresie dobierania się w pary z przeciwną płcią.

— Wiem o tym — mruknął Conway.

Operując, starał się przywołać z pamięci zachowane strzępy edukacyjnego hipnozapisu na temat Kelgian. Niektóre były w pełni wiarygodne, jednak większość nie robiła takiego wrażenia. Dziękował więc w duchu losowi za głos doradczy z noszy. Powinien go uchronić przed popełnieniem jakiegoś fatalnego błędu. Przez cały kwadrans, bo tyle trwała operacja, Towan nie milkł ani na chwilę. Prychał, parskał, sypał instrukcjami, radami i ostrzeżeniami z takim zaangażowaniem, że chwilami był o włos od zwymyślania Conwaya. Emocje te były jednak zrozumiałe, gdyż Kelgianie byli niezwykle solidarni. W końcu operacja i całe zamieszanie dobiegły końca. Gilvesh został przy pacjentce, aby podłączyć przewód do zaworu tlenowego, a Conway ruszył ku Thornnastorowi.

Nagle ekran znów pojaśniał. Tym razem ukazał nie tylko twarz O’Mary, ale i oblicze pułkownika Skemptona, który odpowiadał za utrzymanie sprawności złożonych układów Szpitala. I to pułkownik odezwał się pierwszy.

— Obliczyliśmy, ile czasu jeszcze wam zostało, doktorze — powiedział przyciszonym głosem. — Ludzie w maskach, założywszy że się nie zarazili ani nie zarażą, mają powietrza na jakieś trzy dni, a to dzięki temu, że każdy z sześciu niezależnych układów wentylacyjnych ma dziesięciogodzinne rezerwy tlenu i innych potrzebnych gazów, jak azot, dwutlenek węgla i tak dalej. Członkom zespołu technicznego został w skafandrach zapas, który powinien im wystarczyć na cztery godziny. Jeśli będą oszczędzać powietrze… — Urwał i spojrzał gdzieś na plecy Conwaya, który świetnie wiedział, że Skempton patrzy na czterech techników w pocie czoła robiących Thornnastorowi sztuczne oddychanie. Po chwili pułkownik podjął wątek: — Kelgianin, Nidiańczyk i trzech Ziemian, którzy schronili się w noszach, mają jeszcze powietrza na niecałą godzinę. Niemniej zarówno skafandry, jak i nosze mogą być w razie potrzeby zasilane z rezerw układów wentylacyjnych. Jeśli to zrobicie i jeśli postaracie się jak najwięcej odpoczywać, powinniście przeżyć około trzydziestu godzin, co da nam czas na…

— A co z Gilveshem i TLTU? — przerwał mu zdecydowanie Conway.

— Uzupełnienie zapasów układu podtrzymywania życia TLTU to robota dla specjalisty — odparł Skempton. — Gdyby zaczął przy nim grzebać ktoś bez kwalifikacji, mogłoby dojść nawet do wycieku przegrzanej pary i mielibyście jeszcze jeden kłopot. Co do doktora Gilvesha, proszę nie zapominać, że to jest oddział dla ciepłokrwistych tlenodysznych. Nie ma tam doprowadzenia chloru. Przykro mi.

— Potrzebujemy butli z tlenem, chlorem, zbiorników z preparatem odżywczym dla Hudlarian, modułu zasilania do wehikułu TLTU i wysokoenergetycznych racji żywnościowych w tubach, żeby można było jeść bez rozszczelniania skafandrów i zdejmowania masek. Myślę, że szef techników da sobie radę z obsługą wszystkiego oprócz modułu zasilania, jeśli specjaliści poprowadzą go krok po kroku. Moglibyście przewieźć to wszystko przez sekcję AUGL i złożyć w śluzie. To powinno być nawet łatwiejsze niż dostarczenie tu naszej pierwszej pacjentki.

Skempton pokręcił głową.

— Myśleliśmy już o tym, doktorze — stwierdził cicho, ale z pewnością w głosie. — Jednak zauważyliśmy, że zostawiliście otwarte wewnętrzne drzwi śluzy. Komora jest więc zakażona tak samo jak cały oddział. Nie możemy z niej skorzystać, bo wpuścilibyśmy te drobnoustroje, czy co to jest, do sekcji AUGL. Nie potrafimy przewidzieć, co by z tego wynikło. Wielu pańskich kolegów zapewniło mnie, doktorze, że wiele bakterii żyjących normalnie w środowisku powietrznym może przetrwać, a nawet rozmnażać się w wodzie. Nie wolno nam dopuścić do uwolnienia patogenu, który zaatakował aż cztery istoty o odmiennej fizjologii. Na pewno rozumie pan to równie dobrze jak ja.

Conway pokiwał głową.

— Możliwe jednak, że przesadzamy z tymi środkami ostrożności, sami siebie straszymy…

— Tralthańczyk FGLI, Kelgianin DBLF, Melfianin ELNT i Ziemianin DBDG zachorowali w mgnieniu oka, i to tak, że trzeba było czym prędzej wspomóc ich oddychanie — przerwał mu pułkownik z taką miną, jakby był lekarzem próbującym powiedzieć śmiertelnie choremu, że nie ma już dla niego nadziei.

Conway poczuł, że się rumieni. Gdy znów się odezwał, ze wszystkich sił starał się zapanować nad głosem, aby się nie wydawało, że prosi o niemożliwe.

— Zajmowaliśmy się już tą pacjentką na pokładzie Rhabwara i nie zdarzyło się nic w rodzaju tego, do czego doszło tutaj. Badaliśmy również zwłoki i nikt nie zachorował…

— Być może niektórzy Ziemianie są odporni na ten czynnik — przerwał mu Skempton. — W skali całego Szpitala nie ma to jednak większego znaczenia.

— Doktor Prilicla i pielęgniarka Naydrad też mieli styczność z tą pacjentką. I to bez ubiorów ochronnych.

— Rozumiem — mruknął pułkownik. — Kelgianka na oddziale zachorowała, chociaż inna, na pokładzie Rhabwara, w ogóle nie ucierpiała. Być może wśród innych gatunków też zdarza się wrodzona odporność na ten czynnik chorobowy i obsada statku szpitalnego miała po prostu szczęście. Na razie jednak im też nie wolno się kontaktować z załogami innych statków czy personelem Szpitala, tyle że ich możemy zaopatrywać bez problemu. Co do was, mamy trzydzieści godzin, żeby znaleźć rozwiązanie. Jeśli będziecie oszczędzać powietrze…

— Do tego czasu moje powietrze skropli się i oziębi, a ja umrę od hipotermii — odezwał się nagle TLTU.

— Ja też — dodał Gilvesh, uszczelniając złącze przewodu powietrznego i rurki wstawionej w tchawicę Kelgianki. — A jestem pewien, że ten mikrob, którego tak się obawiacie, nie jest w ogóle zainteresowany chlorodysznymi.

Conway gniewnie potrząsnął głową.

— Cały czas staram się wam uświadomić, że tak naprawdę nie wiemy, co to jest.

— A czy nie uważa pan, doktorze, że już najwyższa pora, aby się pan tego dowiedział? — spytał O’Mara tonem równie ostrym co skalpel, którym Conway przed chwilą operował Kelgiankę.

Zapadła cisza. Conway poczuł, jak rumieniec na jego twarzy ciemnieje. W tle słychać było Hudlarianina wciąż wydającego komendy technikom robiącym Thornnastorowi sztuczne oddychanie.

— Mieliśmy tu nieco zamieszania i nieco do zrobienia — powiedział w końcu potulnie Conway. — Analizator Thornnastora nie pasuje na dodatek do ludzkich rąk, ale zrobię co w mojej mocy.

— Im wcześniej, tym lepiej — rzucił uszczypliwie O’Mara.

Conway zignorował uwagę psychologa, który przecież sam widział, co działo się na oddziale. Obrona zranionej miłości własnej byłaby w tej sytuacji tylko stratą czasu. Cokolwiek spotkało uwięzione tu istoty, pozostali ciepłokrwiści tlenodyszni w Szpitalu powinni czym prędzej otrzymać dość danych, szczegółowych i ogólnych, aby rozwiązać problem. Conway wziął analizator Thornnastora i wpatrując się w konsolę instrumentu, zaczął mówić. Jego słowa były adresowane do wszystkich, którzy byli wraz z nim na oddziale, i tych, którzy słuchali go na kanale edukacyjnym. Najpierw opisał poszukiwania przeprowadzone w szczątkach statku DBPK. Bez wątpienia kapitan Fletcher zrobiłby to lepiej, podałby więcej szczegółów, jednak Conway skupił się wyłącznie na medycznych aspektach sprawy.

— Ten analizator tylko tak strasznie wygląda — odezwała się Murchison, korzystając z tego, że Conway przerwał na moment, by nabrać powietrza w płuca. Wpatrywał się z niezbyt mądrą miną w urządzenie. — Zamiast zwykłych przycisków z opisami masz tu czujniki z rozpoznawalnymi dotykowo oznaczeniami, niemniej ich układ jest zasadniczo taki sam jak w naszych analizatorach na Rhabwarze. Parę razy pomagałam Thorny’emu przy różnych analizach. Komunikaty wyświetlane są oczywiście po tralthańsku, ale wyjście audio ma połączenie z autotranslatorem. Pojemniki na próbki powietrza znajdują się za niebieską, odsuwaną płytką.

— Dziękuję — powiedział Conway z wyczuwalną wdzięcznością w głosie. Podjąwszy opowieść o rozbitku i późniejszych badaniach DBPK, otwierał i zamykał zaworki pojemników na próbki powietrza. Sondą ssącą pobrał próbki sierści i skóry pacjentki oraz materii ze stołu diagnostycznego, użytych podczas operacji narzędzi, a także ścian i podłogi.

Gdy na chwilę przerwał relację i spytał Murchison, jak ładuje się próbki do analizatora, Gilvesh zameldował, że Kelgianka oddycha głęboko i miarowo, chociaż głównie za sprawą respiratora tłoczącego rytmicznie tlen do płuc. Prilicla dodał, że Edaneltowi już się nie pogarsza, podobnie zresztą jak Thornnastorowi. Niestety, stan obu wciąż był bliski krytycznego.

— Czekamy na ciąg dalszy, Conway — odezwał się O’Mara. — Praktycznie wszyscy wolni od pracy lekarze oglądają już ten kanał.

Conway zdał relację z przenoszenia rannej na pokład statku szpitalnego i zbierania szczątków zmarłych. Zaznaczył, że podczas badania pacjentki i sekcji zwłok nikt na Rhabwarze nie nosił maski. Wspomniał, że ponieważ stan pacjentki systematycznie się pogarszał, zdecydowali o zaprzestaniu poszukiwań, chociaż nie mają całkowitej pewności, że nikt więcej nie ocalał.

— O pełne zbadanie rejonu katastrofy poprosiliśmy krążownik zwiadu Descartes…

— Co zrobiliście? — wtrącił się Skempton z poszarzałą nagle twarzą.

— Poprosiliśmy Descartes’a, aby podjął przerwane przez nas poszukiwania innych rozbitków — powtórzył Conway. — Ma też zebrać próbki materiałów obcych, poszukać zapisów wszelkiego rodzaju, przedmiotów osobistego użytku i tak dalej. Wszystkiego, co pozwoliłoby nam lepiej zrozumieć tę rasę przed oficjalnym kontaktem. Descartes to jedna z niewielu jednostek, które mają wyposażenie do analizy torów lotu rozproszonych szczątków w celu ustalenia pierwotnego kursu statku. Zna pan te procedury, pułkowniku. Nakazują odszukanie miejsca startu obcego statku i jak najszybsze nawiązanie kontaktu z istotami, które wysłały podróżników. W razie powodzenia należy je od razu poprosić o przysłanie do Szpitala miejscowego lekarza… — Zamilkł, widząc, że Skempton w ogóle go nie słucha.

— Chcę wysłać sygnał nadprzestrzenny, maksymalna moc — mówił pułkownik do kogoś spoza kadru. — Proszę przekazać Descartes’owi, żeby nie brali, powtarzam, nie brali na pokład żadnych wytworów obcych ani w ogóle niczego, nawet próbek, z wraku statku. Jeśli już to zrobili, niech wyrzucą to czym prędzej za burtę. W żadnym razie nie wolno im wszczynać poszukiwań planety obcych ani nawiązywać z nimi kontaktu. Zakazuję też bezpośredniego kontaktowania się z jakimkolwiek statkiem, bazą orbitalną czy dowolnym miejscem zamieszkania obcych, a nawet lądowania na nie zamieszkanych światach w ich regionie. Niech wracają natychmiast do Szpitala i oczekują na dalsze instrukcje. Nie wolno im jednak cumować, a załoga pozostanie na pokładzie i pod żadnym pozorem nie przyjmuje jakichkolwiek gości. Proszę dodać sygnał ogólnofederacyjnego alarmu. Natychmiast!

Pułkownik znowu spojrzał na Conwaya.

— Cokolwiek to jest, atakuje przede wszystkim ciepłokrwistych tlenodysznych. Jak pan dobrze wie, doktorze, stanowią oni trzy czwarte obywateli Federacji. Mamy szansę odkryć ten czynnik i nauczyć się go zwalczać, ale jeśli zaraza ogarnie również Descartes’a, jego załoga zapewne nie zdąży nawet rozpoznać zagrożenia, nim będzie musiała wystrzelić boję alarmową. Przez statki, które przyjdą Descartes’owi na pomoc, choroba może przenieść się dalej i wywołać ogólnoplanetarne epidemie. A to mogłoby oznaczać koniec Federacji i cywilizacji na wielu spośród zarażonych światów. Miejmy nadzieję, że wiadomość dotrze na Descartes’a na czas — dodał z ponurą miną. — Przy naszej mocy nadawczej musieliby być głusi i ślepi, żeby nie odebrać transmisji.

— Albo bardzo chorzy — dodał cicho O’Mara.

Zapadła cisza, którą po dłuższej chwili przerwał kapitan Fletcher.

— Czy mogę coś zaproponować, pułkowniku? — zapytał z szacunkiem. — Znam pozycję wraku, a tym samym Descartes’a, jeśli ciągle tam się znajduje. W przybliżeniu udało nam się też ustalić sektor, w którym powinna leżeć macierzysta planeta obcych. Jeśli gdzieś tam pojawi się nagle boja alarmowa, niemal na pewno będzie pochodzić z Descartes’a. Rhabwar mógłby odpowiedzieć na sygnał. Nie po to, żeby udzielić pomocy, ale żeby ostrzec innych potencjalnych ratowników.

Okazało się, że pułkownik zapomniał o statku szpitalnym.

— Ciągle jesteście połączeni rękawem ze Szpitalem, kapitanie?

— Odłączyliśmy go po ogłoszeniu alarmu. Jednak jeśli przystanie pan na moją propozycję, będziemy potrzebowali paliwa i zaprowiantowania na podróż. Nasze zasoby starczyłyby tylko na kilkudniowy lot.

— Zgadzam się i dziękuję, kapitanie — odparł Skempton. — Jak najszybciej zgromadzimy wszystko co potrzebne w pobliżu śluzy. Pańscy ludzie sami wniosą to później na pokład, by uniknąć kontaktu z personelem Szpitala.

Conway, który od dłuższej chwili dzielił uwagę pomiędzy rozmówców i szykujący się do podania wyników analizator, podniósł nagle głowę.

— Pułkowniku, kapitanie, nie możecie tego zrobić! Jeśli Rhabwar odleci z patolog Murchison i wszystkimi ciałami DBPK, stracimy szansę na szybką identyfikację i zneutralizowanie tego czynnika. Spośród patologów tylko Murchison badała tę nową formę życia.

Pułkownik zastanawiał się przez chwilę.

— To poważny argument, doktorze, ale proszę pomyśleć. W Szpitalu nie brakuje patologów, którzy mogą wam pomóc w badaniu pacjentki, na odległość wprawdzie, ale zawsze. Poza tym wszelkie prace nad rozpoznaniem i leczeniem tej choroby możemy prowadzić wyłącznie tutaj. Przechowywane na Rhabwarze zwłoki nie znikną, a sam statek może się okazać niezbędny dla powstrzymania rozprzestrzeniania się infekcji. Zatem mój pierwszy rozkaz pozostaje w mocy. Rhabwar uzupełni zapasy i przejdzie w stan gotowości, aby wyruszyć natychmiast, gdybyśmy odebrali sygnał alarmowy z Descartes’a…

Skempton miał jeszcze wiele do powiedzenia na temat możliwych konsekwencji tej decyzji. Przypuszczał, że Federacja nakaże objąć planetę obcych oraz wszystkie jej kolonie ścisłą kwarantanną i zakaże kontaktów z nową rasą, a niewykluczone, że zastosuje blokadę, choć mogłoby to doprowadzić nawet do międzygwiezdnej wojny. Jednak cokolwiek chciał powiedzieć, dźwięk nagle zaniknął, a pułkownik zwrócił się do kogoś znajdującego się poza polem widzenia kamery. Można się było domyślić, że jest to ktoś mający równie wiele co Conway obiekcji wobec pomysłu odlotu Rhabwara.

Osoba ta (albo osoby) zapewne była lekarzem i chciała rozwiązać problem medyczny, jakim była dlań owa zaraza, pułkownik Skempton zaś, przede wszystkim oficer Korpusu, myślał o ochronie olbrzymich rzesz obywateli Federacji przed nieznanym niebezpieczeństwem.

Conway spojrzał na O’Marę.

— Sir, zgadzam się, że dopuszczenie do rozprzestrzenienia się infekcji mogłoby bardzo poważnie zagrozić istnieniu Federacji i spowodować regres cywilizacyjny wielu światów — powiedział. — Jednak zanim zaczniemy działać, musimy wiedzieć, z czym się borykamy, gdyż inaczej nasza reakcja może się okazać przesadzona. Powinniśmy się nad tym choć przez chwilę zastanowić, bo na razie zachowujemy się, powiedziałbym, wręcz bezmyślnie. Czy mógłby pan przemówić Skemptonowi do rozumu i przypomnieć, że uleganie panice powoduje często większe szkody niż…

— Pańscy koledzy już się tym zajęli — rzucił oschłym tonem naczelny psycholog. — Wkładają w to więcej serca, niż ja bym zdołał, ale dotychczas bez powodzenia. Jeśli jednak uważa pan, że wpadamy w panikę, to może da nam pan przykład, jak powinniśmy się zachować, i sam na chłodno zastanowi się nad rozwiązaniem problemu?

Skąd ten sarkazm? pomyślał z wściekłością Conway, ale zanim zdążył się odezwać, analizator Thornnastora wyświetlił na ekranie mnóstwo niezrozumiałych symboli. Na szczęście translator zaczął zaraz tłumaczyć przekazany przez urządzenie komunikat:

— Analiza próbek oznaczonych numerami od jeden do pięćdziesiąt trzy pobranych na oddziale obserwacyjnym numer jeden. Uwagi ogólne. Wszystkie próbki atmosfery zawierają tlen, azot i śladowe ilości innych gazów w proporcjach odpowiadających normie. Stwierdzono też małą zawartość dwutlenku węgla, pary wodnej i chloru pochodzących z niegroźnych, dopuszczalnych przecieków z układów podtrzymywania życia TLTU oraz Illensańczyka, z powietrza wydychanego przez DBDG, DBLF, ELNT, FGLI i FROB oraz potu osobników pierwszego, drugiego i trzeciego z wymienionych typów fizjologicznych. Obecne są też związki chemiczne wydzielane przez ciała istot, które nie noszą na oddziale kombinezonów ochronnych. W ostatniej grupie wykryto grupę związków nie pochodzących od istot należących do znanych obecnie ras. Drogą eliminacji przypisano je pacjentowi DBPK. Ponadto wykryto bardzo małe ilości kurzu, drobin złuszczających się powłok ścian i innych powierzchni oraz różnych instrumentów i urządzeń. Analiza składników tego materiału wymagałaby pobrania większych próbek, jednak jest on w całości obojętny biochemicznie i niegroźny. Stwierdzono obecność złuszczeń z włosów Ziemian, sierści Kelgian i DBPK, łusek Tralthańczyków oraz Melfian, a także drobin pasty odżywczej Hudlarian.

Wnioski: w próbkach nie wykryto czynników groźnych dla tlenodysznych form życia.

Słuchając tego, Conway bezwiednie wstrzymał oddech. Gdy w końcu westchnął rozczarowany, szyba jego hełmu pokryła się na chwilę mgiełką. Żadnego wyniku. Analizator nic nie wykrył…

— Czekam, doktorze — powiedział O’Mara.

Conway powoli omiótł spojrzeniem całą salę. Popatrzył na Thornnastora, któremu wciąż robiono sztuczne oddychanie, na leżących w pobliżu Kelgiankę i Melfianina, na milczącego Gilvesha i posykującego z cicha w kącie TLTU, na zatłoczone nosze i wiele istot rozmaitych ras z maskami na twarzach… Wszyscy oni patrzyli na niego.

Coś tu się na pewno pojawiło, pomyślał w desperacji. Coś, co nie znalazło się w próbkach albo zostało przez analizator uznane za niegroźne. Co było niegroźne również na pokładzie Rhabwara…

— W drodze powrotnej do Szpitala przeprowadziliśmy sekcję kilku ciał DBPK — zaczął myśleć na głos — przebadaliśmy też dokładnie i zaczęliśmy leczyć rozbitka, przy czym ani przez chwilę nie nosiliśmy ubiorów ochronnych i nikt z nas nie ucierpiał. Możliwe, że wszyscy z załogi Rhabwara są przypadkowo odporni na nieznany czynnik, ale dla mnie to zbyt naciągane przypuszczenie. Za dużo na zwykły zbieg okoliczności. Potem jednak ochrona stała się nagle konieczna, bo aż cztery różne istoty zapadły na tę dziwną chorobę. Musimy się zastanowić, co różniło obie te sytuacje: na statku szpitalnym i na oddziale. Musimy też zadać sobie to samo pytanie, które patolog Murchison postawiła po pierwszej sekcji DBPK. Jakim sposobem tak słaba, nieśmiała i wyraźnie nie mająca agresywnych odruchów istota wspięła się na swojej planecie na szczyt drabiny ewolucyjnej i zdołała się tam utrzymać tak długo, że w końcu sięgnęła do gwiazd? To stworzenie jest roślinożerne. Nie ma nawet paznokci. Wydaje się całkiem bezbronne.

— Jakieś ukryte mechanizmy obronne? — spytał O’Mara, jednak zamiast Conwaya odpowiedziała Murchison:

— Brak jakichkolwiek śladów, sir. Szczególną uwagę zwróciłam na bezwłosy obszar u nasady ogona, którego przeznaczenia nie potrafiłam sobie wyjaśnić. Mają go zarówno osobniki męskie, jak i żeńskie. Lekko wypukły, zwykle o średnicy czterech do pięciu cali, zbudowany z suchej, porowatej tkanki. Nie kryje niczego i przypomina gruczoł zapachowy, który nie jest już aktywny albo uległ atrofii. U dorosłych jest brunatny, a u naszej pacjentki, chyba jeszcze młodocianej, różowawy. Został jednak pokryty farbą w kolorze właściwym dla tego obszaru u osobników dorosłych.

— Zrobiła pani analizę tej farby? — spytał O’Mara.

— Tak, sir. Wprawdzie popękała i częściowo się już złuszczyła, zapewne w czasie katastrofy, a resztę usunęliśmy, przygotowując pacjentkę do operacji, ustaliłam jednak, że to zupełnie obojętny, nietoksyczny związek chemiczny. Pamiętając o młodym wieku rozbitka, przyjęłam, że chodzi o rodzaj kosmetycznego zabiegu mającego upodobnić młodocianego osobnika do dorosłego.

— Całkiem dorzeczne przypuszczenie — mruknął O’Mara. — Mamy zatem do czynienia z rasą zarazem próżną i bezbronną.

Chwila… pomyślał nagle Conway. Coś tłukło mu się pod czaszką, chociaż nie wiedział jeszcze, co to dokładnie jest. Farba… do czego używa się farb… Do dekoracji, izolacji, ochrony, ostrzegania… To musi być to! Powłoka obojętnej, nietoksycznej farby!

Błyskawicznie sięgnął do stojaka z instrumentami i wziął jeden z rozpylaczy, którego kilka ras obcych używało do natryskiwania powłoki ochronnej na kończyny. Zastępowała im rękawice chirurgiczne. Sprawdził na boku działanie urządzenia, które nie zostało zaprojektowane dla palców DBDG, i gdy był już pewien, że potrafi operować strumieniem płynnego tworzywa, podszedł do pozornie bezbronnego ciała pacjentki.

— Co też pan, u licha, wyrabia, Conway? — spytał O’Mara.

— W tych okolicznościach kolor nie powinien mieć dla niej większego znaczenia — mruknął do siebie Conway, ignorując naczelnego psychologa. — Prilicla, mógłbyś się zbliżyć? Spodziewam się, że w ciągu kilku najbliższych minut stan emocjonalny naszej pacjentki znacząco się zmieni.

— Czuję, o czym myślisz, przyjacielu Conway — odparł Prilicla.

Conway roześmiał się nerwowo.

— Skoro tak, to jestem prawie pewien, że znalazłem odpowiedź. Ale co z pacjentką?

— Bez zmian, przyjacielu Conway. Dominuje zatroskanie. Takie samo, jakie wyczułem zaraz po tym, jak odzyskała przytomność i otrząsnęła się z pierwszego przerażenia i zagubienia. Głęboka troska, smutek, poczucie bezradności i… poczucie winy. Może myśli o bliskich i przyjaciołach, którzy zginęli…

— O przyjaciołach — powiedział Conway i uruchomiwszy rozpylacz, zaczął pokrywać bezwłosy obszar u nasady ogona jasnoczerwoną substancją. — Martwi się o tych przyjaciół, którzy jeszcze żyją.

Masa błyskawicznie zastygła, tworząc cienką, lecz wytrzymałą powłokę. Gdy Conway położył drugą warstwę, pacjentka wysunęła głowę spod puszystego ogona, spojrzała najpierw na pomalowany obszar skóry, a potem na Conwaya i przez dłuższą chwilę mierzyła go dwojgiem wielkich, łagodnych oczu. Conway musiał się powstrzymać, by odruchowo nie pogłaskać jej po głowie.

Prilicla zaćwierkał przenikliwie, ale translator nie przetłumaczył jego treli.

— Stan emocjonalny pacjentki zdecydowanie się zmienia, przyjacielu Conway — dodał po chwili empata. — Zatroskanie i smutek ustępują przed ulgą.

To tak jak u mnie! pomyślał z radością Conway.

— I o to chodziło, proszę szanownego zgromadzenia — powiedział. — Alarm odwołany.

Wszyscy wpatrywali się w niego z takim wyczekiwaniem, że uczepiony sufitu Prilicla aż zachwiał się pod naporem emocjonalnej zawiei. Pułkownik Skempton zniknął z ekranu, na którym widniało już tylko oblicze O’Mary.

— Czekam na wyjaśnienia, Conway — warknął naczelny psycholog.

Conway poprosił na początek o odtworzenie nagrania z ostatniej fazy operacji DBPK. Ujrzeli Thornnastora, pielęgniarkę i Edanelta, który odsunął się nieco od stołu, żeby sprawdzić przewód tlenowy mającej zaraz odzyskać przytomność pacjentki.

— Na pokładzie Rhabwara nikt nie ucierpiał, gdyż podczas całej podróży DBPK była nieprzytomna — stwierdził Conway. — Tych troje, którzy stali obok operowanej, może wśród swoich uchodzić za osoby atrakcyjne czy przystojne, lecz młodociana obca, która ujrzała ich po raz pierwszy, miała prawo się przerazić, to chyba całkiem zrozumiałe, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie okoliczności. Zwróćcie jednak uwagę, że jej reakcja nie ograniczyła się wyłącznie do chwili panicznego przerażenia. Przez kilka sekund czuła się fizycznie zagrożona. Jak widzicie, otworzyła szeroko oczy, ciało zesztywniało z rozszerzoną klatką piersiową. Zgodzicie się, że w zasadzie to normalna reakcja. Pierwszemu impulsowi strachu towarzyszyła hiperwentylacja mająca pozwolić na zgromadzenie w płucach jak największej ilości powietrza potrzebnego, żeby krzyknąć rozgłośnie o pomoc albo uciekać. Jednak nasza uwaga była całkowicie skupiona na trojgu medyków i techniku, zatem nie zauważyliśmy, że klatka piersiowa pacjentki pozostała nieruchoma aż przez kilka minut. Że w gruncie rzeczy wstrzymała oddech.

Na ekranie Thornnastor zwalił się ciężko na podłogę, Kelgianka zwinęła się w futrzasty kłębek, pancerz Edanelta stuknął o podłogę. Zaraz potem upadł technik, a wszyscy, którzy nie mieli strojów ochronnych, rzucili się szukać masek albo ku noszom.

— Domniemany mikrob zadziałał błyskawicznie i trzeba przyznać, że efekt był dramatyczny. Doszło do częściowego albo prawie całkowitego paraliżu mięśni oddechowych. Nie odnotowaliśmy jednak wzrostu ciepłoty ciała, co byłoby naturalne przy infekcji. Skoro więc wykluczamy zarazki, zostaje uznać, że ta DBPK nie jest wcale tak bezbronna, na jaką wygląda…

Skoro jej rasa została dominującą formą życia na swojej planecie, musiała umieć się jakoś bronić. Ściślej: rzadko musiała się przed czymkolwiek bronić. Dorosłe osobniki były zapewne dość czujne, aby unikać kłopotów, i bez trudu wynosiły swoje młode ze strefy zagrożenia. Jednak gdy młodzież podrastała i trudno było ją nosić czy cały czas chronić, a sama nie miała jeszcze dość doświadczenia, by prawidłowo ocenić niebezpieczeństwo, uruchamiał się wytworzony ewolucyjnie mechanizm odruchowej obrony przed wszystkimi oddychającymi istotami.

Osaczony przez naturalnego wroga młody DBPK uwalniał gaz, który podobnie jak pewna ziemska trucizna, kurara, wstrzymywał przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Przeciwnik dusił się i przestawał być groźny. Niemniej to obosieczna broń, bo oddziaływała na wszystkich, z samym DBPK włącznie. On jednak reagował na zagrożenie również odruchowym wstrzymaniem oddechu, co może świadczyć o dość złożonej i niestabilnej budowie molekularnej tego gazu, który zapewne rozkłada się na niegroźne składniki już w kilka minut po uwolnieniu, chociaż efekt jego działania trwa oczywiście dłużej.

Wraz z rozwojem cywilizacji i powstawaniem miast dziecięcy mechanizm obronny DBPK musiał sprawiać coraz poważniejsze kłopoty. Przestraszone czymkolwiek, reagujące odruchowo dziecko mogło zabić członków własnej rodziny, przechodniów albo kolegów z tej samej klasy. Najwidoczniej zaczęto więc zamalowywać ów organ, aby zatkać kanaliki, którymi uchodził gaz. Malowanie zapewne stosuje się tak długo, aż osobnik dorośnie i gruczoł przestanie być aktywny.

— Nasza pacjentka urodziła się na planecie, której mieszkańcy poznali już podróże kosmiczne. Mogła zatem oczekiwać, że pewnego dnia spotka inne istoty inteligentne — ciągnął Conway, odwracając się od ciemniejącego ekranu. — Osłabienie i ból spowodowały, że zareagowała odruchowo, jednak niemal natychmiast pojęła, co zrobiła. Jak powiedział Prilicla, poczuła się winna, bo wyrządziła krzywdę tym, którzy chcieli ją ratować. Do tego doszło poczucie bezradności, gdyż nie umiała nas ostrzec przed niebezpieczeństwem. Teraz czuje ulgę, bo już nam nie zagraża. Sądząc po tych wszystkich reakcjach, skłonny jestem przypuszczać, że to całkiem sympatyczna rasa…

Conway przerwał, gdyż ekran ponownie zajaśniał, ukazując Skemptona i O’Marę. Pułkownik wyglądał na bardzo zakłopotanego, spojrzenie kierował na jakiś niewidoczny w kadrze przedmiot, który chyba trzymał w dłoni.

— Kilka minut temu otrzymaliśmy wiadomość od dowódcy Descartes’a. Brzmi ona następująco: „Postanowiłem zignorować wasz ostatni rozkaz. Zlokalizowaliśmy rodzimą planetę DBPK, procedura kontaktowa zaawansowana. Z waszego przekazu wynika, że rozbitek to osobnik młodociany i że macie z nim problemy. Ostrzegam, nie prowadźcie jego leczenia i nie zbliżajcie się do niego bez masek oddechowych albo lekkich kombinezonów ochronnych. Jeśli te środki ostrożności nie zostały zastosowane i ktoś z personelu Szpitala ucierpiał, natychmiast róbcie sztuczne oddychanie i prowadźcie je około dwóch godzin, a organizm poszkodowanego podejmie normalne funkcje bez jakichkolwiek konsekwencji. Przyczyną kłopotów jest naturalny mechanizm obronny właściwy jedynie młodocianym DBPK. Szczegóły wyjaśni dwóch lekarzy tej rasy, którzy udali się już do Szpitala na pokładzie jednostki zwiadowczej Torrance i powinni przybyć do was mniej więcej za cztery godziny. Przebadają rozbitka i zabiorą go do domu. Są bardzo zainteresowani funkcjonowaniem wielośrodowiskowego szpitala i poproszą o zgodę na późniejsze odwiedzenie placówki, by lepiej ją poznać…”

Nagle głos pułkownika przestał być słyszalny, gdyż doktor Gilvesh zaczął coś krzyczeć, wskazując na kelgiańską siostrę, której futro marszczyło się z irytacji, gdyż osadzona w tchawicy rurka uniemożliwiała jej mówienie. Zespół techniczny też podniósł wrzawę, gdy Thornnastor zaczął się gramolić na swoje sześć słoniowych nóg, narzekając głośno, jak można go było zostawić w tak niegodnym położeniu. Melfianin również zbierał się z podłogi, pomstując, na co mu to przyszło. Hudlarianin darł się, że jest strasznie głodny, a wszyscy stłoczeni do niedawna pod hermetyczną powłoką noszy czym prędzej z nich wypełzali. Reszta zrzucała maski i też zaraz brała się do gadania.

Conway spojrzał z obawą na pacjentkę. Nie wiedział, czy ta nagła wrzawa nie wytrąci jej z równowagi. Nie mogła już wprawdzie nikomu zrobić krzywdy, jednak Conway lękał się, że sama ucierpi na skutek przerażenia, a może nawet wstrząsu.

DBPK rozglądała się po oddziale wielkimi, łagodnymi oczami, lecz trudno było cokolwiek wyczytać z jej trójkątnej, porośniętej futrem twarzy. Po chwili jednak z sufitu sfrunął Prilicla i zawisł kilka cali od ucha Conwaya.

— Spokojnie, przyjacielu — powiedział. — W tej chwili jest przede wszystkim zaciekawiona…

Przez narastający zgiełk Conwaya dobiegła seria długich sygnałów zwiastujących odwołanie alarmu.

CZĘŚĆ CZWARTA

STATEK SZPITALNY

Dwaj lekarze BDPK, którzy przybyli zabrać ocalałą z katastrofy Dwerlankę, zdecydowali po krótkich konsultacjach, że w Szpitalu ma ona jednak dobrą opiekę i nie musi go opuszczać. Stwierdzili też, że będą bardzo zobowiązani, jeśli pozwoli im się tu zostać do czasu jej pełnego wyzdrowienia, co powinno nastąpić za jakieś dwa-trzy tygodnie. Czas ten spędzali, podziwiając swoisty cud, którym był Szpital Kosmiczny Sektora Dwunastego, zarówno od strony inżynieryjnej, jak i medycznej. Ich język został już wprowadzony do translatora, oni zaś chodzili ciągle z ogonami wygiętymi w znak zapytania, co było oznaką wielkiego podekscytowania i zadowolenia. Chyba że z przyczyn środowiskowych musieli je schować w skafandrach…

Kilka razy byli również na statku szpitalnym. Najpierw po to, aby podziękować załodze i personelowi medycznemu Rhabwara za uratowanie młodej Dwerlanki, która okazała się ostatecznie jedyną ocalałą z katastrofy, a potem, aby wymieniać się wrażeniami na temat Szpitala i opowiadać o Dwerli, swojej macierzystej planecie, oraz jej czterech żywo rozwijających się koloniach. Każda z tych wizyt była miłym urozmaiceniem monotonnych tygodni, które załoga Rhabwara spędzała zasadniczo na intensywnym dokształcaniu, jak nazwał O’Mara ten cykl wykładów, szkoleń i ćwiczeń. Miał on trwać kilka miesięcy, chyba żeby przerwało go kolejne wezwanie.

— Gdy Rhabwar będzie cumował przy Szpitalu, dyżury będziecie mieli na jego pokładzie — powiedział naczelny psycholog Conwayowi podczas krótkiej, ale niezbyt przyjemnej rozmowy. — Utrzymamy ten porządek tak długo, aż w pełni wdrożycie się do nowej służby i poznacie dokładnie statek, jego systemy pokładowe oraz wyposażenie, i nauczycie się wypełniać przynajmniej niektóre obowiązki poszczególnych członków załogi. Oni z kolei będą musieli zaznajomić się z waszą pracą, na wypadek gdyby musieli was zastąpić. Rzecz jasna przy prostszych przypadkach. Wprawdzie macie już na koncie dwie akcje ratunkowe przeprowadzone w dwa tygodnie, ale daleko wam jeszcze do profesjonalizmu. Za pierwszym razem sami się pochorowaliście, a za drugim omal nie wywołaliście w Szpitalu paniki, chociaż problem nie był aż tak niezwykły, abyście, pan i Fletcher, nie mogli mu sprostać. Następna misja może nie być tak łatwa, proponuję więc dobrze się do niej przygotować. Nauczcie się działać razem, jako zespół, a nie dwie rywalizujące drużyny, które próbują wydzierać sobie punkty. I proszę nie trzaskać drzwiami, gdy będzie pan wychodził.

Tak więc Rhabwar zamienił się w szkołę i laboratorium. Oficerowie regularnie wygłaszali wykłady, starając się przekazać personelowi medycznemu tyle wiedzy, ile ich zdaniem nienawykłe do spraw technicznych lekarskie umysły mogły zrozumieć i wchłonąć. Druga strona próbowała nauczyć tych inżynierów z pagonami podstaw fizjologii obcych. Ponieważ nie chodziło o kwestie specjalistyczne, lecz o podstawy ogólne, większość wykładów dawali kapitan albo Conway. Obecność była obowiązkowa, zwalniano jedynie oficerów pełniących akurat wachtę w centrali, ale i oni mogli słuchać i zadawać pytania.

Przy kolejnej okazji Conway zajął się fizjologią porównawczą obcych.

— Wszędzie poza naszym szpitalem spotyka się zwykle tylko jeden gatunek obcych naraz i wtedy wystarcza nazwanie ich od macierzystej planety — mówił do poruczników Haslama, Chena i Doddsa oraz do widocznej na ekranie podobizny kapitana Fletchera, który tkwił w centrali. — W Szpitalu oraz we wrakach statków jest inaczej, więc szybka identyfikacja pacjentów to sprawa pierwszorzędnej wagi. Ponieważ bardzo często poszkodowani nie mogą nam podać najważniejszych nawet informacji o własnym gatunku, rozwinęliśmy czteroliterowy system opisywania typów fizjologicznych, który został zorganizowany według następującego klucza.

Pierwsza litera określa szczebel rozwoju ewolucyjnego, druga wskazuje na rodzaj i rozmieszczenie kończyn oraz organów zmysłów, co z kolei informuje o lokalizacji mózgu, a także innych żywotnie ważnych organów. Pozostałe dwie litery odnoszą się do metabolizmu i naturalnej dla danego gatunku siły ciążenia i/lub ciśnienia atmosferycznego. To wiąże się z masą i rodzajem powłoki ochronnej, czyli skóry, sierści, łusek, pancerza i tak dalej. Podczas zajęć ze stażystami zwykłem zaznaczać w tym miejscu, że stopień rozwoju ewolucyjnego nie ma nic wspólnego z poziomem inteligencji, że chodzi tu o dostosowanie do środowiskowych warunków panujących na macierzystej planecie gatunku, tak więc nie ma podstaw, aby budować na tym jakiekolwiek poczucie wyższości…

Prefiksem A, B lub C opisano skrzelodysznych. Na większości planet życie powstało w wodzie, a czasem rozwijały się też w niej gatunki inteligentne. Za literami D do F kryli się ciepłokrwiści tlenodyszni i w tej grupie znalazła się większość rozumnych stworzeń galaktyki. G do K także oznaczały tlenodysznych, ale o cechach owadzich, L i M zaś — uskrzydlone istoty nawykłe do bardzo niskiego ciążenia.

Chlorodyszni zostali sklasyfikowani w grupach oznaczonych literami O i P, a dalej następowały bardziej egzotyczne i wyżej rozwinięte ewolucyjnie gatunki żyjące w bardzo wysokich albo bardzo niskich temperaturach, istoty krystaliczne czy zdolne do metamorfozy. Te, które miały tak wykształcone zdolności paranormalne, że obywały się w ogóle bez kończyn, umieszczano niezależnie od wyglądu i rozmiaru w grupie V.

— System nie jest doskonały, ale wynika to z niedostatków wyobraźni jego twórców — ciągnął Conway. — Jednym z przykładów są AACP, którzy mają roślinny metabolizm. Zazwyczaj A na pierwszym miejscu oznacza skrzelodysznych, czyli najprostszą znaną powszechnie formę inteligentnego życia. Dopiero później odkryliśmy AACP i nie mogliśmy już nazwać ich inaczej, chociaż życie roślinne bez wątpienia poprzedza zwierzęce…

— Tu mostek. Przepraszam, że przeszkadzam, doktorze…

— Jakieś pytania, kapitanie?

— Nie, instrukcje. Porucznik Haslam i Dodds proszę natychmiast do mnie. Porucznik Chen zechce się udać do siłowni. Personel medyczny proszę o przejście w stan gotowości. Mamy wezwanie. Klasyfikacja fizjologiczna ofiar nieznana.

— Zawsze jesteśmy gotowi — powiedziała zirytowana Naydrad, falując stosownie sierścią.

— Patolog Murchison i doktora Conwaya też poproszę na mostek w dogodnej dla nich chwili.

Trzech oficerów Korpusu zniknęło momentalnie w szybie komunikacyjnym.

— Rozumiem, że z wykładami koniec. Nie będziemy już dzisiaj zamęczali kapitana zasadami klasyfikowania obcych — powiedziała Murchison i roześmiała się. — Nie jestem empatą, jak Prilicla, ale wyczuwam ogólną ulgę.

Naydrad wybulgotała coś, czego translator nie przetłumaczył. Możliwe, że był to przytłumiony kelgiański chichot.

— Mam też wrażenie — odezwała się znów Murchison — że aczkolwiek nasz kapitan nader uprzejmie dał nam wybór w kwestii czasu, wolałby nas widzieć na mostku nie za jakiś czas, ale już teraz.

— I dla takich chwil każdy chciałby być empatą, przyjaciółko Murchison — powiedział Prilicla, sprawdzając zestawy instrumentów chirurgicznych.

Na mostek przybyli nieco zdyszani, gdyż pokonali po schodni pięć pokładów. Murchison była w nieco lepszej formie niż Conway, chociaż ostatnio sporo narzekała, że niepokojąco przybywa jej kilogramów w dolnych partiach ciała. Dotąd zwracała uwagę przede wszystkim zgrabnie rozbudowanymi górnymi regionami i takie przemieszczenie środka ciężkości od lat jej się nie zdarzyło. Gdy stanęli na mostku i rozejrzeli się po małym zaciemnionym pomieszczeniu, w którym jedynie blask światełek kontrolnych pozwalał dojrzeć twarze obecnych, kapitan wskazał na dwa wolne fotele i polecił im dobrze zapiąć pasy.

— Nie potrafimy dokładnie określić współrzędnych boi alarmowej — zaczął bez wstępów. — Odbieramy zbyt wiele zakłóceń od okolicznych gwiazd tworzących młode i bardzo aktywne skupisko. Sądzę jednak, że ten sam sygnał został odebrany również przez inne, bliższe miejscu zdarzenia placówki Korpusu. Zapewne przekażą one Szpitalowi dokładne namiary jeszcze przed naszym pierwszym skokiem. Z tego powodu zamierzam podejść do punktu skoku z przyspieszeniem jeden G, a nie jak zazwyczaj — cztery. Stracimy przez to pół godziny, ale znacznie więcej czasu zaoszczędzimy na późniejszych poszukiwaniach. Rozumiecie?

Conway skinął głową. Wiele razy zdarzało mu się czekać na pilną transmisję nadprzestrzenną mającą dostarczyć informacji o naturalnym środowisku nowych pacjentów i nieraz nie mógł odczytać zniekształconego gwiezdnym szumem przekazu, chociaż szpitalne odbiorniki nie były gorsze od tych, które montowano w większych bazach Korpusu, i setki razy bardziej czułe niż pokładowe moduły łączności. Jeśli odbiorą jakikolwiek sygnał z koordynatami obcego statku, w ciągu kilku sekund przefiltrują go, oczyszczą i przekażą na Rhabwara.

Będzie to oczywiście miało sens przy założeniu, że statek szpitalny nie opuści za wcześnie normalnej przestrzeni.

— Wiemy cokolwiek o rejonie katastrofy? — spytał Conway, starając się ukryć irytację spowodowaną potraktowaniem go jak kompletnego laika. — Może w pobliżu są układy planetarne, których mieszkańcy mogliby nam udzielić wskazówek co do fizjologii potencjalnych rozbitków?

— Nie sądzę, żeby przy tak pospiesznej operacji był czas na poszukiwanie przyjaciół tych nieszczęśników — stwierdził kapitan.

Conway potrząsnął głową.

— Zdziwi się pan, kapitanie. Z praktyki wiemy, że jeśli pasażerowie jednostki nie giną od razu, podczas katastrofy, mogą przeżyć we wraku wiele godzin, a nawet dni. Poza tym, jeśli nie jest pilnie konieczna interwencja chirurgiczna, znacznie lepiej otoczyć chorego nieznanego gatunku opieką paliatywną i sprowadzić lekarza, który zna ów gatunek. Tak właśnie postąpilibyśmy z Dwerlanką, gdyby jej obrażenia nie były zbyt poważne. Niekiedy wskazane jest nawet nie robić nic i zdać się na mechanizmy obronne pacjenta.

Fletcher roześmiał się, ale gdy tylko pojął, że Conway mówi poważnie, zamyślił się i zaczął postukiwać palcami w konsolę. Na wyświetlaczu obszernego stanowiska astrogacyjnego pośrodku centrali pojawił się trójwymiarowy obraz wycinka kosmosu. Pośrodku jarzyły się punkty około dwudziestu gwiazd. Trzy z nich łączyły nieruchome świetliste linie.

— Gdzieś w centrum tego obszaru znajduje się statek, którego szukamy. Na razie znamy jego pozycję z dokładnością jedynie stu milionów mil. Okolica ta nie została jeszcze spenetrowana, statki Federacji nigdy tam dotąd nie zaglądały, nie oczekiwaliśmy bowiem, żeby w tak młodej gromadzie gwiazd mogło się pojawić inteligentne życie. Zresztą na razie nic nie wskazuje na to, że ten statek pochodzi z któregoś z pobliskich światów. Chyba że miał awarię zaraz po skoku. Niemniej jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie możliwości…

— Mnie niepokoi w tym jedno — wtrąciła Murchison, wyczuwając, że lada chwila mogą być zmuszeni do wysłuchania dłuższego, specjalistycznego wykładu. — Dlaczego pobratymcy rozbitków nie próbują ich ratować? Taka obojętność nie jest normalna.

— To prawda, proszę pani — przytaknął Fletcher. — Odnotowano kilka wypadków, kiedy w ciekawych technologicznie wrakach natrafiono na wiele znalezisk materialnych, nawet pełne magazyny, a brakło śladów załogi. Przypuszczamy, że zarówno zwłoki, jak i żywych zabrały z nich macierzyste ekipy ratunkowe. Może to dziwne, ale nie spotkaliśmy jeszcze rasy, która nie okazywałaby szacunku ciałom swoich zmarłych. Nie możemy jednak też zapominać, że w skali aktywności poszczególnych gatunków katastrofy statków kosmicznych są zdarzeniami bardzo rzadkimi. Wiele cywilizacji nie opracowało zatem skutecznych sposobów udzielenia szybkiej pomocy. W skali Federacji jednakże katastrofy wcale nie są rzadkie, ponadto jesteśmy na nie przygotowani i reagujemy bardzo szybko. Po to właśnie utrzymujemy całą flotę takich statków jak Rhabwar.

— Ale rozmawialiśmy o odtworzeniu kursu, jakim szła obca jednostka — powiedział kapitan, nie dając się zbić z zasadniczego tematu wykładu. — Po pierwsze, często trzeba omijać na przykład wyjątkowo gęstą gromadę gwiezdną, czarną dziurę albo inną przeszkodę, która może wpłynąć na środowisko nadprzestrzenne. Rzadko zatem udaje się dotrzeć do celu w mniej niż pięciu skokach. Po drugie, trzeba brać pod uwagę rozmiary jednostki i liczbę pokładowych generatorów nadprzestrzennych. Małe statki z jednym tylko generatorem nie sprawiają większych kłopotów. Jednak wielki statek z czterema albo sześcioma… Wtedy wiele zależy od tego, czy przestały one działać jednocześnie, czy w jakimś odstępie czasu.

Nasze i zapewne ich jednostki są wyposażone w bezpieczniki — ciągnął Fletcher wyłączające wszystkie generatory w wypadku awarii jednego z nich. Niemniej te obwody nie zapewniają całkowitego bezpieczeństwa, ponieważ wystarczy ułamek sekundy opóźnienia, żeby znajdująca się w polu działania uszkodzonego modułu część statku wróciła do normalnej przestrzeni. Skutkuje to rzecz jasna rozdarciem kadłuba, a jego fragmenty po różnych kursach mkną szerokim stożkiem próżni. Wstrząs towarzyszący oderwaniu fragmentu jednostki powoduje zwykle awarie kolejnych generatorów i wszystko się powtarza. Szczątki takiego pechowego statku bywają rozrzucone na przestrzeni paru lat świetlnych. Dlatego też… — Urwał, gdy na panelu zamrugało jakieś światełko.

— Pięć minut do skoku, sir — rzucił porucznik Dodds.

— Przepraszam panią, wrócimy do tego później — powiedział kapitan. — Siłownia, proszę raport o stanie gotowości.

— Oba generatory na optymalnych ustawieniach, planowana moc w granicach bezpiecznych obciążeń — odparł Chen.

— Układy podtrzymywania życia?

— Też w optymalnej konfiguracji. Sztuczne przyciąganie na wszystkich pokładach ustawione na jeden G. Zero G w schodni, przedziałach generatorów i kabinie Prilicli.

— Łączność?

— Wciąż nie ma przekazu ze Szpitala, sir — zameldował Haslam.

— Trudno. Siłownia, zero mocy na dyszach, gotowość do zatrzymania procedury skoku aż do czasu minus jedna minuta. — Spojrzał na Conwaya i Murchison. — W tej ostatniej minucie nie można zaniechać skoku i polecimy niezależnie od tego, czy otrzymamy komunikat, czy nie.

— Wyłączam napęd konwencjonalny — oznajmił Chen. — Przyspieszenie zero, w gotowości.

Ledwo wyczuwalne przyspieszenie ustało, jednak układy sztucznej grawitacji włączyły się z mocą równą ziemskiemu ciążeniu. Wyświetlacz na panelu kapitana podawał w ciszy minuty i sekundy pozostałe do skoku. Gdy została już tylko niecała minuta, Fletcher westchnął cicho.

— Mamy sygnał ze Szpitala, sir! — zawołał nagle Haslam. — Podają tylko dokładne koordynaty boi alarmowej i nic więcej.

— Nie chcieli marnować czasu na czułe pożegnania — zaśmiał się nerwowo kapitan i natychmiast rozległ się gong oznajmiający, że statek szpitalny i jego pasażerowie przenieśli się do sztucznie wykreowanego wszechświata, gdzie nie obowiązuje zasada równości akcji i reakcji i gdzie szybkość światła nie jest szybkością graniczną.

Conway spojrzał odruchowo przez przedni iluminator, za którym rozciągała się wewnętrzna powierzchnia migotliwie szarej kulistej powłoki spowijającej szczelnie statek. W pierwszej chwili wydała mu się całkiem gładka, jednak po chwili zaczął dostrzegać w niej głębię tak odległą, że aż oczy rozbolały go od prób adaptacji do zmieniającej się nieustannie szarej perspektywy.

Pewien inżynier ze Szpitala wyjaśnił mu kiedyś, że wszystko, co znajduje się w nadprzestrzeni, czy to ludzie, czy maszyny, w zasadzie przestaje istnieć i że nawet naukowcy nie rozumieją do końca fizyki skoku ani tego, jakim cudem statek wraz z pasażerami dociera do celu w takiej samej postaci, w jakiej wyleciał, a nie jako bezładna mieszanina molekuł. Inżynier ów nie słyszał wprawdzie, by kiedykolwiek doszło do takiego wypadku, co jednak nie znaczyło, że nie może do niego dojść, i dlatego przyszedł poprosić lekarza o coś na sen. Wolałby przespać moment swojej dezintegracji, gdy znowu dostanie przepustkę i będzie leciał do domu.

Conway uśmiechnął się na to wspomnienie i odwrócił oczy od kotłującej się leniwie szarości. W centrali nie istniejący oficerowie wpatrywali się w urojone konsole i odprawiali wszystkie swoje powinności. Conway zerknął na Murchison, która lekko skinęła głową. Oboje rozpięli pasy i wstali.

Kapitan spojrzał na nich, jakby dopiero teraz ich zauważył.

— Oczywiście macie państwo swoje sprawy do załatwienia — powiedział. — Skok potrwa co najmniej dwie godziny. Gdyby zdarzyło się coś ciekawego, przekażę to na wasz ekran.

Przepłynęli szybem i kilka chwil później stanęli nieco chwiejnie na pokładzie medycznym. Panujące na nim normalne ciążenie przypomniało im, że jest coś takiego jak góra i dół. Pomieszczenie było puste, jednak przez iluminator śluzy dojrzeli odzianą w skafander Naydrad. Stała na skrzydle obok miejsca, gdzie łączyło się ono z kadłubem.

Ta akurat sekcja skrzydła była wyposażona w moduły sztucznej grawitacji, co miało pomóc w transporcie co bardziej kłopotliwych ładunków do i ze śluzy. Dlatego też Naydrad stała w pozycji obróconej wobec Conwaya i Murchison o dziewięćdziesiąt stopni. Dostrzegła ich i pomachała obojgu, po czym wróciła do sprawdzania mechanizmów śluzy i zewnętrznego oświetlenia.

Poza więzami grawitacji nic nie łączyło jej ze statkiem. Nie przypięła się doń liną bezpieczeństwa, chociaż gdyby odpadła od kadłuba w nadprzestrzeni, zaginęłaby, i to bez najmniejszych szans na ratunek.

Wyposażenie pokładu medycznego zostało już sprawdzone przez Naydrad i Priliclę, jednak Conway i tak postanowił zerknąć na wszystko raz jeszcze. Prilicla, który potrzebował więcej snu niż jego mniej delikatni towarzysze, przebywał w swojej kabinie, a Naydrad ciągle była zajęta na zewnątrz. To znaczyło, że Conway zdoła przeprowadzić inspekcję, nie narażając się na ostentacyjne milczenie pająkowatego empaty i jeżenie sierści urażonej brakiem zaufania Kelgianki.

— Najpierw nosze — powiedział.

— Pomogę ci — odezwała się Murchison. — Przy tym i przy przeglądzie magazynu leków piętro niżej. Nie jestem zmęczona.

— Nie „piętro niżej”, ale „pokład niżej” — powiedział Conway, otwierając skrytkę noszy. — Chcesz, żeby kapitan uznał cię za osobę o horyzontach ograniczonych do własnej specjalności?

Murchison zaśmiała się cicho.

— Chyba już o mnie tak myśli. Przynajmniej tak by wynikało z paternalistycznego tonu, którym ze mną rozmawia. A nawet nie tyle ze mną rozmawia, ile mi wykłada… — Pomogła mu wytoczyć nosze i dodała: — Napełnimy powłokę do trzykrotnego ziemskiego ciśnienia. Na wypadek, gdyby trafił się nam ktoś żyjący w takich warunkach. Potem przygotujemy kilka mieszanek oddechowych, które z największym prawdopodobieństwem mogą się nam przydać.

Conway skinął głową i odstąpił od wydymającej się powłoki noszy. Po chwili, gdy się wypełniła powietrzem, sprawdził szczelność. Wewnętrzny wskaźnik ciśnienia ani drgnął.

— Nie ma przecieków — mruknął Conway i włączył pompę, by wymienić powietrze w środku. — W drugiej kolejności spróbujemy z atmosferą illensańską. Na wszelki wypadek nałożymy maski.

U podstawy noszy mieściła się skrytka, w której przechowywano podstawowe narzędzia chirurgiczne, panele sterownicze manipulatorów pozwalających na wykonanie różnych zabiegów bez wchodzenia pod powłokę oraz maski z filtrami dostosowane do potrzeb kilku typów fizjologicznych. Conway podał jedną Murchison, sam wziął drugą.

— Myślę, że powinnaś jednak usilniej przekonywać niektórych, że jesteś równie mądra jak piękna.

— Dziękuję, kochanie — odparła Murchison głosem stłumionym przez maskę. Przyjrzała się, jak Conway wybiera na panelu sterowniczym skład mieszanek atmosferycznych i sprawdza, czy wypełniająca nosze żółtawa mgła jest identyczna z agresywnym chemicznie powietrzem chlorodysznych Illensańczyków. — Dziesięć, a może nawet pięć lat temu to byłaby jeszcze prawda. Powiadano wtedy, że ile razy nałożę lekki kombinezon, wszystkim facetom zaraz skacze ciśnienie krwi oraz przyspiesza puls i oddech…

— Uwierz mi, ciągle tak działasz — powiedział Conway, podsuwając nadgarstek, żeby mogła mu sprawdzić tętno. — Ale lepiej by było, gdybyś zaczęła olśniewać oficerów intelektem, bo w przeciwnym razie trudno mi będzie przykuć ich uwagę, a kapitan może uznać, że zagrażasz dyscyplinie na pokładzie. Chociaż może oceniamy go trochę niesprawiedliwie. Słyszałem, jak jeden z oficerów o nim mówił. Fletcher należał chyba do najlepszych instruktorów Korpusu, świetnie sprawdzał się jako inżynier w badaniach obcych cywilizacji. Gdy tylko ruszył program statku szpitalnego, ludzie od kontaktów kulturowych z miejsca wskazali go na dowódcę. Trochę przypomina mi naszych Diagnostyków. Ma głowę tak napchaną informacjami, że nie potrafi wypowiadać się inaczej niż tonem wykładowcy. Jak dotąd ścisła dyscyplina Korpusu, szacunek dla jego stopnia i umiejętności zawodowych pozwalały mu świetnie pracować bez nawiązywania bliższych znajomości, dopiero teraz przyszło mu się uczyć nawiązywania kontaktu z ludźmi, którzy nie są jego podwładnymi ani przełożonymi. Nie zawsze sobie z tym radzi, ale stara się, a my powinniśmy…

— Chyba pamiętam pewnego młodego i całkiem zielonego praktykanta, który zachowywał się bardzo podobnie — wtrąciła się Murchison. — O’Mara ciągle twierdzi, że ten lekarz przedkłada towarzystwo nieziemskich kolegów po fachu nad przestawanie z przedstawicielami własnego gatunku.

— Z jednym uroczym wyjątkiem — odparował Conway.

Murchison ścisnęła mu znacząco rękę i mruknęła, że niestety, ale w masce i skafandrze nie ma szans odpowiedzieć bardziej wylewnie, jednak im dłużej pracowali, tym trudniej było im się skoncentrować na liście kontrolnej. Natężenie emocji między nimi rosło aż do chwili, gdy odezwał się gong sygnalizujący bliski powrót do normalnej przestrzeni.

Ekran pozostał ciemny, jednak kilka sekund później dobiegł ich z głośnika głos Fletchera:

— Tu mostek. Wyszliśmy z nadprzestrzeni w pobliżu boi. Jak dotąd nie dostrzegliśmy żadnego śladu statku ani wraku. Niemniej ponieważ skok nadprzestrzenny nie pozwala na ścisłe wyznaczenie miejsca wyjścia, poszukiwana jednostka może się znajdować wiele milionów kilometrów od nas…

— Znowu zaczyna wykład — westchnęła Murchison.

— …impulsy generowane przez nasze aktywne czujniki przemieszczają się z szybkością światła, a ewentualne odbicia powracać będą z tą samą szybkością. To oznacza, że jeśli odbierzemy jakieś echo po dziesięciu minutach, odległość obiektu będzie równa połowie tej wartości wyrażonej w sekundach świetlnych i pomnożonej przez…

— Mamy kontakt, sir!

— …liczbę mil przypadających na jedną sekundę, ale widzę, że nie będzie to przesadnie wysoki iloraz. Astrogacja, proszę podać odległość i kurs. Siłownia, gotowość do pełnego ciągu na dziesięć minut. Do pielęgniarki Naydrad: proszę natychmiast przerwać kontrolę zewnętrzną. Pokład medyczny: będziecie informowani na bieżąco. Koniec.

Conway znowu zajął się noszami. Usunął z nich chlorową atmosferę i zastąpił ją sprężoną pod wysokim ciśnieniem przegrzaną parą. Gdy Naydrad wróciła w tchnącym lodowatym ziąbem skafandrze, mokrym od skraplającej się na nim pary, Conway zajmował się kontrolą silniczków noszy i układu sterowania. Pielęgniarka przyglądała mu się przez dłuższą chwilę, a potem powiedziała, że gdyby ktoś jej szukał, zamierza pooddawać się teraz miłym rozmyślaniom w swojej kabinie.

Uważnie sprawdzili uprzęże w noszach. Conway wiedział z doświadczenia, że obcy rozbitkowie nie zawsze są skłonni współpracować, a niekiedy potrafią wręcz okazać agresję na widok nieznanych stworzeń zbliżających się do nich z niewiadomego przeznaczenia narzędziami. Z tego powodu nosze były wyposażone w cały szereg materialnych i niematerialnych środków unieruchamiania pacjentów, zaczynając od zwykłych pasów, przez sieci, po emitery wiązek przyciągających i odpychających o mocy wystarczającej, żeby obezwładnić nawet Tralthańczyka w końcowej fazie tańca godowego. Conway miał nadzieję, że nigdy nie będzie musiał stosować tych urządzeń, ale skoro były na wyposażeniu, należało je sprawdzić.

Dwie godziny minęły bez jakiegokolwiek sygnału od kapitana, ale gdy już się odezwał, miał im do przekazania coś bardzo konkretnego.

— Tu mostek. Ustaliliśmy, że mamy kontakt ze sztucznym obiektem. Podejdziemy do niego za dwadzieścia trzy minuty.

— Dość czasu, aby sprawdzić magazyn leków — orzekł Conway.

Segment podłogi uchylał się w dół, na niższy pokład, który podzielono na dwie części. W jednej mieściły się izolatki, w drugiej laboratorium połączone z apteką. Oddział mógł przyjąć do dziesięciu chorych o standardowych wymiarach i masie (czyli na przykład Ziemian albo mniejszych istot), można w nim było odtworzyć szereg różnych środowisk. Oddzielona od reszty pokładu śluzą część laboratoryjna służyła też za magazyn gazów i cieczy potrzebnych do życia wszystkim znanym rasom Federacji, w zamierzeniu miała też umożliwiać produkowanie mieszanek atmosferycznych, z którymi jeszcze się nie zetknięto. Laboratorium zostało wyposażone w narzędzia chirurgiczne pozwalające na penetrację powłok skórnych większości poznanych istot i operowanie pacjentów niemal wszystkich typów fizjologicznych.

Magazyn leków mieścił specyfiki przeciwko najczęściej spotykanym chorobom oraz objawom chorobowym, chociaż z braku miejsca nie były to wielkie zapasy. Obok zamontowano typowe wyposażenie laboratorium fizjopatologii obcych, co naprawdę nie zostawiało już wiele przestrzeni dla pracujących. Szczęśliwie Conway nigdy nie narzekał, gdy przychodziło mu spędzać czas blisko Murchison, i vice versa.

Ledwie skończyli kontrolę instrumentów, Fletcher znów się odezwał. Nim skończył mówić, obok Conwaya i Murchison pojawili się Naydrad i Prilicla.

— Tu mostek. Mamy kontakt wzrokowy z uszkodzoną jednostką. Teleskop ukazuje ją w maksymalnym powiększeniu. Widzicie to samo co my. Właśnie zwalniamy i za dwanaście minut zatrzymamy się około pięćdziesięciu metrów od obcego statku. Ostatnie minuty deceleracji proponuję wykorzystać na sprawdzenie za pomocą wiązek ściągających małej mocy charakterystyki obrotów tamtej jednostki. Spróbujemy je wygasić. Co pan na to, doktorze?

Na ekranie pojawił się najpierw blady i rozmazany okrągły kształt, który ledwie się odcinał od tła rozjaśnionego przez gęste skupisko gwiezdne. Dopiero po kilku sekundach okazało się, że to gruby metaliczny dysk wirujący niczym rzucona w powietrze moneta. Poza trzema rozmieszczonymi równomiernie na krawędzi lekkimi występami brak było innych znaków szczególnych. Obraz statku wciąż się powiększał, aż zaczął wychodzić poza ramy ekranu. Po zmniejszeniu powiększenia znowu był widoczny w całości.

Conway odchrząknął.

— Proponuję zachować ostrożność, kapitanie. Jest co najmniej jeden gatunek, który nie może żyć w bezruchu, a w przestrzeni kosmicznej musi pomagać sobie wirówkami…

— Znam technologie stosowane przez Toczki z Drambo, doktorze. To gatunek, który w naturalnych warunkach musi nieustannie się toczyć, a wszędzie indziej stosuje maszyny zapewniające mu ruch wirowy. Jego ustanie grozi zatrzymaniem funkcji życiowych. Toczki nie mają serca i krążenie jest wymuszane za pomocą siły ciążenia, toteż gdy przestają się toczyć, muszą umrzeć. Jednak ten statek nie obraca się wkoło jakiejś określonej osi. Według mnie to całkiem nie kontrolowany ruch i trzeba go wyhamować, jeśli mamy wejść do środka w poszukiwaniu rozbitków. Ale to pan jest tu lekarzem.

Dla dobra Prilicli Conway postarał się opanować irytację i odpowiedział jak najspokojniej:

— Dobrze. Proszę go wyhamować, ale ostrożnie. Nie chce pan przecież jeszcze bardziej osłabić już pewnie nadwerężonej konstrukcji. Utrata hermetyczności mogłaby zabić rozbitków.

— Zrozumiałem, wykonuję.

— Wiesz, gdybyście rzadziej próbowali udowadniać sobie nawzajem, jakimi to jesteście fachowcami, może doktorem Priliclą nie trzęsłoby tak często — powiedziała Murchison.

Byli coraz bliżej i powiększenie widocznego na ekranie statku zostało po raz kolejny zmniejszone. Jego moment obrotowy malał pod wpływem emiterów Rhabwara. Gdy obie jednostki zawisły obok siebie w bezruchu w odległości pięćdziesięciu metrów, dolna i górna powierzchnia dysku były już dobrze widoczne.

— Uszkodzony statek zachował najwyraźniej integralność struktury, doktorze — ocenił Fletcher. — Nie widać zewnętrznych zniszczeń czy awarii, nie ma też śladów uszkodzenia anten. Wstępne badanie powierzchni kadłuba wykazuje wyższą temperaturę w okolicach trzech wybrzuszeń na krawędzi. Sądząc po śladowej radiacji, tam właśnie mieszczą się generatory pola nadprzestrzennego. Czujniki wykryły też silne źródło energii w środkowej części statku i szereg pomniejszych, rozsianych po całej jednostce. Wszystkie one połączone są liniami przesyłowymi, wciąż pod napięciem. Szczegóły widać na schemacie… — Na ekranie pojawił się plan obcego statku. Urządzenia energetyczne zostały oznaczone różnymi odcieniami czerwieni, a łączące je obwody żółtymi, wykropkowanymi liniami. Po chwili wrócił poprzedni obraz. — Brak śladów ulatniających się gazów czy płynów — ciągnął kapitan — co pozwoliłoby na wstępne określenie składu atmosfery, którą oddycha załoga. Na razie nie udało nam się też odszukać wejścia. Nie ma śluz. Na kadłubie nie odkryliśmy żadnych symboli, które można by skojarzyć z wejściami, panelami kontrolnymi czy naprawczymi, zaworami służącymi do pobierania płynów technologicznych albo stosowanych w układach podtrzymywania życia. Prawdę mówiąc, nie zauważyliśmy nawet śladów napisów czy oznaczeń eksploatacyjnych albo ostrzegawczych. Brak też znaków przynależności. Nic, tylko gładki, wypolerowany metal. Różnice barwy w niektórych miejscach wynikają z tego, że płyty poszycia wykonane są z odmiennych stopów.

— Nie ma żadnego malowania ani znaków przynależności — powtórzyła Naydrad, zbliżywszy się do ekranu. — Czyżbyśmy wreszcie natrafili na gatunek całkowicie wyzbyty próżności?

— Może te istoty mają odmienne niż my narządy wzroku — powiedział Prilicla. — Albo są ślepe na kolory.

— Niewykluczone, że przyczyna tego stanu rzeczy nie ma nic wspólnego z fizjologią. Powodem mogą być wymogi aerodynamiczne.

— Tak czy owak, wypuścili boję alarmową, czyli najpewniej mamy do czynienia z jakimś problemem medycznym — zauważył Conway. — Cokolwiek się stało, mogą być w poważnej potrzebie. Musimy tam zaraz lecieć, kapitanie.

— Zgadzam się. Porucznik Dodds zostanie w centrali. Haslam i Chen lecą ze mną na tamten statek. Proponuję włożyć ciężkie skafandry, gdyż ich rezerwy powietrza i energii starczają na dłużej. Naszym pierwszym zadaniem będzie odnalezienie wejścia i już to może trochę potrwać. Co pan zamierza, doktorze?

— Patolog Murchison zostanie tutaj — odpowiedział Conway. — Naydrad, zgodnie z pańskimi sugestiami w ciężkim skafandrze, będzie czekać z noszami przed śluzą. Ja i Prilicla polecimy na obcy statek. Włożę jednak lekki skafander z dodatkowymi butlami. W cieńszych rękawicach lepiej będzie mi badać ewentualnych rannych.

— Rozumiem. Spotkamy się za piętnaście minut przy śluzie.

Rozmowy grupy rekonesansowej miały być nagrywane i przekazywane na pokład medyczny. Równocześnie w miarę napływania nowych danych uzupełnialiby trójwymiarowy plan obcego statku. Jednak gdy mieli już lecieć, Fletcher przytknął nagle swój hełm do hełmu Conwaya, dając do zrozumienia, że chce z nim porozmawiać bez użycia radia.

— Namyśliłem się co do liczebności ekipy rekonesansowej — powiedział. Jego głos był nieco stłumiony i zniekształcony przez powłokę i wyściółkę hełmów. — Wskazana będzie ostrożność. Ten statek wygląda na nie uszkodzony i w pełni sprawny. Podejrzewam więc, że to jego załoga ma kłopoty, i coś mi mówi, że są one psychicznej natury. Może więc zachowywać się nieracjonalnie. Nie zdziwiłbym się, gdyby na widok sporej grupy obcych istot lądujących na jej statku spłoszyła się i uciekła w nadprzestrzeń.

Proszę, nasz kapitan zaczyna się uważać za ksenopsychologa! pomyślał Conway.

— Ma pan rację — powiedział. — Jednak Prilicla i ja nie będziemy niczego dotykać. Przyjrzymy się tylko i zameldujemy o spostrzeżeniach.

Najpierw zbadali dolną część dysku. Za dolną uznał ją Fletcher, gdyż wkoło jej środka widniały cztery lejkowate urządzenia, które kapitan zidentyfikował jako wyloty dysz napędu konwencjonalnego. Wszystkie były przebarwione na krawędziach, jakby pod wpływem wysokiej temperatury, i osmalone. Sądząc po ich obecnym położeniu, normalny tor lotu jednostki pokrywał się z jej pionową osią obrotu, jednak Fletcher skłonny był przypuszczać, że dysze są ruchome, co pozwalało na sterowanie wektorem ciągu, przydatne przy manewrach atmosferycznych.

Poza opalonymi okolicami dysz trafili na spory okrągły obszar, na którym metalowe płyty poszycia były szorstkie niczym tarka. Rozciągał się dokładnie pośrodku dolnej powierzchni i sięgał do jednej czwartej promienia dysku. Potem odkryli jeszcze wiele podobnych znamion, które miały jednak nie więcej niż kilka cali średnicy i rozmaite kształty. Były rozrzucone po całym spodzie statku i na jego krawędzi. Haczyły przy dotknięciu nawet materię ciężkich rękawic, a lekki skafander mogłyby łatwo rozerwać.

Zauważyli jeszcze trzy „przetarte” fragmenty poszycia poniżej wybrzuszeń, które niemal na pewno kryły generatory napędu nadprzestrzennego.

Gdy przeszli na górę dysku, dostrzegli kolejne, małe skazy. Wszystkie wyrastały nieco ponad poszycie i wyglądały jak rak toczący metal. Fletcher powiedział, że przypominają mu guzy rdzy, tyle że nie różniły się kolorem od sąsiednich, gładkich płyt.

Nigdzie nie było iluminatorów. Brakło też śladów zniszczeń systemów antenowych albo czujników, należało więc przypuszczać, że wszystkie zostały wciągnięte do środka przed wystrzeleniem boi. Udało im się odnaleźć kilka perfekcyjnie dopasowanych pokryw tych modułów, a to tylko dzięki temu, że były one odrobinę innej barwy niż reszta poszycia. Po dwóch godzinach badań nie odkryli ani śladu zewnętrznych zamków czy paneli sterowania włazów. Statek został naprawdę porządnie zamknięty i kapitan nie potrafił nawet oszacować, ile jeszcze czasu minie, nim zdołają doń wejść.

— To ma być próba niesienia pomocy, a nie wyprawa badawcza — mruknął w końcu zirytowany Conway. — Nie możemy wejść siłą?

— Tylko w ostateczności — powiedział kapitan. — Nie chcemy urazić gospodarzy. Poszukujemy wejścia w okolicy krawędzi. Skoro górna strona dysku zwrócona jest w kierunku podróży, główny właz załogi zapewne znajduje się właśnie tam. Ta część statku jest więc zapewne mieszkalna i w niej mogą znajdować się ewentualni rozbitkowie.

— Słusznie — stwierdził Conway. — Prilicla, możesz przeszukać empatycznie górną część? My tymczasem raz jeszcze obejrzymy krawędź.

Mijała minuta za minutą, a poszukiwania nie dawały żadnych pozytywnych wyników. Conway był tak zniecierpliwiony, że obleciawszy część obwodu statku, niebawem znowu zawisł kilka metrów od przycupniętego na szczycie Prilicli. Wiedziony impulsem włączył magnesy na butach i rękawicach, a gdy przyciągnęły go łagodnie do kadłuba, uwolnił jedną stopę i trzykrotnie mocno kopnął metalową powierzchnię.

Słuchawki hełmu zaraz wypełniły się zgiełkiem, gdyż wszyscy zaczęli równocześnie meldować wykrycie przez czujniki hałasu i wibracji. Gdy znowu zapanowała cisza, Conway wyjaśnił, co to było.

— Przepraszam, powinienem was uprzedzić — mruknął, wiedząc, że gdyby tak zrobił, zaraz wywiązałaby się dłuższa dyskusja, a kapitan nie wyraziłby na to zgody. — Marnujemy czas. To wyprawa ratunkowa, do licha, a my ciągle nie wiemy, czy jest kogo ratować. Potrzebujemy jakiegoś znaku życia ze statku. Prilicla, masz coś?

— Nie, przyjacielu Conway. Nie ma żadnej odpowiedzi na twoje stukanie, nie wyczuwam też przejawów aktywności emocjonalnej czy myślowej. Jednak nie jestem wcale pewien, czy tam nikogo nie ma. Odnoszę wrażenie, że nie wszystko, co odbieram, pochodzi tylko od naszej piątki.

— Rozumiem. Na swój uprzejmy i pełen skromności sposób chcesz nam powiedzieć, że rozsiewamy nazbyt wiele emocjonalnych zakłóceń i dobrze by było, gdybyśmy się stąd zabrali, abyś mógł wreszcie popracować w spokoju. Jak daleko powinniśmy się odsunąć, doktorze?

— Wystarczy, jeśli wszyscy oddalą się w pobliże kadłuba statku szpitalnego, przyjacielu Conway. Byłoby też dobrze, gdybyście spróbowali skupić się raczej na funkcjach korowych, a nie emocjonalnych. I wyłączyli nadajniki w skafandrach.

Przez czas, który im zdawał się wiecznością, czekali przy skrzydle Rhabwara obróceni plecami do obcego statku i Prilicli. Conway powiedział im, że patrząc na empatę przy pracy, mogą zacząć odczuwać irytację, jeśli praca ta nie przyniesie szybkich efektów, a to oczywiście przeszkadzałoby Prilicli. Nie wiedział, jakie formy aktywności korowej wybrali jego towarzysze, sam jednak zdecydował się przyjrzeć okolicznym gromadom gwiezdnym, które jaśniały wkoło złocistymi falami i woalami. Po chwili pomyślał jednak, że skupiając uwagę na tak przepięknych zjawiskach, ryzykuje żywe doznania estetyczne, które też mogą pobudzić sferę emocjonalną.

Nagle kapitan, który zerkał od czasu do czasu na Priliclę, wskazał ręką na obcy statek. Conway czym prędzej włączył radio.

— Chyba znowu możemy się emocjonować — mówił Fletcher.

Conway obrócił się. Prilicla, wiszący obok metalowego dysku niczym miniaturowy księżyc, natryskiwał fluorescencyjną farbę na fragment poszycia pomiędzy środkiem górnej części statku a jego krawędzią. Pomalowany obszar miał ze trzy metry średnicy, a empata jeszcze go poszerzał.

— Prilicla? — spytał Conway.

— Dwa źródła, przyjacielu Conway. Oba tak słabe, że nie potrafię precyzyjnie określić ich położenia. Wiem tylko, że to gdzieś pod tym fragmentem poszycia. Emocjonalne pole obu wykazuje cechy typowe dla istot nieprzytomnych i bardzo osłabionych. Powiedziałbym, że są w gorszym stanie niż ostatnio uratowana Dwerlanka. Wręcz bliscy śmierci.

Zanim Conway zdążył się odezwać, kapitan przeszedł do działania.

— Mamy co trzeba. Haslam, Chen, dajcie tu przenośną śluzę i palniki do cięcia metalu. Tym razem przeszukamy krawędź w parach. Wszyscy z wyjątkiem doktora Prilicli. Jeden będzie oświetlał powierzchnię z boku, drugi będzie wypatrywał szpar między płytami. Spróbujcie odszukać cokolwiek, co przypominałoby właz. Jeśli nie uda nam się go otworzyć, wytniemy sobie drogę. Bądźcie uważni, ale działajcie jak najszybciej. Jeśli w ciągu pół godziny nie dostaniemy się do środka przez krawędź, zrobimy otwór od góry w zaznaczonym obszarze. Mam tylko nadzieję, że nie przetniemy przy tym linii zasilających ani obwodów układu sterowania. Chce pan coś dodać, doktorze?

— Tak — powiedział Conway. — Prilicla, możesz nam jeszcze coś powiedzieć o stanie rozbitków?

Wracał już do obcego statku. Kapitan leciał nieco przed nim, a Prilicla, uczepiwszy się magnetycznymi przylgami środka oznaczonego obszaru, mówił:

— W zasadzie nie mam konkretnych danych, przyjacielu Conway, tylko przypuszczenia. Żadna z tych istot nie odczuwa bólu, ale obie wydają się wygłodzone i niedotlenione, a zapewne i potrzebują jeszcze czegoś, żeby pozostać przy życiu. Jedno z nich ciągle walczy o przetrwanie, podczas gdy drugie odczuwa już tylko bliską rezygnacji złość. Jednak ich emanacja emocjonalna jest tak słaba, że nie potrafię orzec z całą pewnością, które z nich jest stworzeniem inteligentnym, wiele jednak wskazuje, że to przejawiające złość należy do rasy nieinteligentnej. Może jest zwierzęciem laboratoryjnym, a może pokładową maskotką. Jednak wszystko to są domniemania i mogę się mylić, przyjacielu Conway.

— Wątpię — stwierdził Conway. — Zdumiewa mnie to, co mówisz o wygłodzeniu i niedotlenieniu. Statek nie jest uszkodzony i powinien mieć spore zapasy powietrza i żywności.

— A może cierpią na zaawansowaną postać jakiejś choroby układu oddechowego, przyjacielu Conway? To prawdopodobniejsze niż obrażenia fizyczne.

— Skoro tak, to będziemy musieli znaleźć jakiś lek na pozaziemskie zapalenie płuc — wtrąciła się z Rhabwara Murchison. — Dziękuję, doktorze Prilicla!

Ruchomą śluzę, przysadzisty cylinder z lekkiego metalu owinięty płachtami przezroczystego plastiku, podprowadzono w pobliże obcego statku. Prilicla trzymał się jak najbliżej rozbitków, a Chen i Haslam dołączyli do kapitana i Conwaya, szukujących jakiejś szczeliny, która zdradziłaby położenie luku wejściowego.

Starali się nie marnować czasu, gdyż Prilicla uważał, że ze względu na rozbitków nie stać ich na taką rozrzutność, jednak statek miał blisko osiemdziesiąt metrów średnicy i odpowiednio długi obwód. Wejście musiało gdzieś tam być, jednak poza dziwnymi skazami poszycie było gładkie jak szkło. Wszystko było w nim idealnie dopasowane.

— Czy to możliwe, żeby właśnie za tymi dziwnymi skazami kryła się przyczyna wszystkich problemów? — spytał nagle Conway. Z głową przy kadłubie oświetlał z boku badany przez kapitana fragment poszycia. — Może stan rozbitków jest tego wtórną konsekwencją, a to nienaturalnie ścisłe dopasowanie płyt poszycia ma na celu ochronę statku przed tą błyskawicznie przebiegającą korozją, która być może na ich planecie jest czymś normalnym?

Zapadła cisza.

— Niepokojąca hipoteza, doktorze — odezwał się po dłuższej chwili Fletcher — szczególnie że ta dziwna korozja mogłaby zaatakować nasz statek. Ale nie sądzę, żeby tak było. Wygląda na to, że owe „inkrustacje” są z tego samego metalu co podłoże, nie przypominają typowych dla korozji guzów. Poza tym nie występują na złączach.

Conway nie odpowiedział. Coś zaczynało przychodzić mu do głowy, ale umknęło, gdy w słuchawkach rozległ się podniecony głos Chena:

— Tutaj, sir!

Chen i Haslam znaleźli coś, co wyglądało na okrągły właz albo osobliwą płytę poszycia i miało prawie metr średnicy. Opryskiwali już to miejsce farbą, gdy Fletcher, Conway i Prilicla znaleźli się obok nich. Wewnątrz okręgu nie było żadnych śladów, dopiero tuż poniżej dolnej jego krawędzi widać było dwie małe plamki. Bliższe oględziny ujawniły, że obie znajdują się na okrągłej płytce pięciocalowej średnicy.

— To może być zamek włazu — powiedział Chen. Mimo silnego podekscytowania starał się panować nad głosem.

— Zapewne ma pan rację — powiedział kapitan. — Dobrze się spisaliście. Teraz osadźcie śluzę wkoło włazu. Szybko. — Przytknął płytkę czujnika do pokrywy. — Po drugiej stronie jest spora pusta przestrzeń, więc to niemal na pewno śluza. Jeśli nie uda nam się go otworzyć, wytniemy sobie przejście.

— Prilicla? — spytał Conway.

— Nic nowego, przyjacielu Conway. Aktywność emocjonalna rozbitków jest zbyt słaba, abym mógł ją wyczuć przy tylu innych źródłach wokoło.

— Murchison! — zawołał Conway. Gdy pani patolog się zgłosiła, szybko wydał polecenia: — Stan rozbitków jest bardzo zły. Mogłabyś zjawić się tutaj z przenośnym analizatorem? Niebawem będziemy mieli próbki atmosfery i oszczędziłoby nam sporo czasu, gdybyśmy nie musieli ich posyłać na Rhabwara. Krócej potrwa też przygotowanie noszy.

— Oczekiwałam, że to zaproponujesz. Będę za dziesięć minut.

Conway i kapitan nie zwrócili większej uwagi na płachty przezroczystego plastiku i wykonany z lekkiego stopu pierścień uszczelniający, które wylądowały im prawie na plecach. Haslam i Chen dopasowali śluzę do włazu i przymocowali ją błyskawicznie krzepnącym spoiwem. Fletcher skupił uwagę na płytce zamka śluzy — konsekwentnie twierdził, że to nie może być nic innego — a wszystko, co robił, opisywał głośno na użytek nagrywającego przebieg zdarzeń Doddsa.

— Dwa nieregularne znaki na tej płytce nie wyglądają na wynik korozji. Moim zdaniem to celowo zmatowiony metal mający dać oparcie dla palców rękawicy albo gołych manipulatorów budowniczych statku…

— Nie jestem tego wcale pewien — powiedział Conway i myśl, która zaświtała mu przed chwilą, zaczęła przybierać coraz konkretniejsze kształty.

Fletcher całkiem go zignorował.

— Szorstka powierzchnia ma zapewne ułatwić operowanie tą płytką. Możemy spróbować ją obrócić… Może też być wciskana albo wysuwana… A może trzeba ją wcisnąć i obrócić…

Kapitan wypróbowywał różne możliwości i komentował każdą próbę, ale na razie bez widocznego efektu. Zwiększył moc magnesów, które utrzymywały go przy statku, umieścił kciuk i palec wskazujący na znakach i naparł jeszcze mocniej. Omsknęła mu się jednak ręka i przez chwilę cały nacisk skupił się tylko na kciuku. I nagle płytka się obróciła.

— …albo też może być zamocowana na osi jak stary włącznik światła — wysapał z czerwonym obliczem.

Wielki właz zaczął znikać we wnętrzu kadłuba. Atmosfera statku natychmiast wypełniła śluzę, która nadęła się, a metalowy cylinder odsunął się nieco dalej i wszyscy mogli swobodnie stanąć w plastikowej rurze. Tymczasem pokrywa włazu cofnęła się jeszcze bardziej i uniosła, u dołu zaś wysunęła się krótka pochylnia sięgająca mniej więcej tak nisko, że gdyby statek stał na ziemi, dotykałaby gruntu.

Murchison, która przybyła tymczasem w pobliże jednostki, obserwowała to wszystko przez przezroczystą powłokę.

— To powietrze pochodziło tylko ze śluzy statku. Gdybym mogła zmierzyć jej pojemność i pojemność naszej przenośnej śluzy, obliczyłabym panujące w środku ciśnienie atmosferyczne. No i jeszcze potrzebna będzie analiza składu gazowego… Wchodzę.

— To chyba główny właz — powiedział Fletcher. — Gdzieś musi być jeszcze mniejsze i prostsze wejście używane w próżni i…

— Nie — stwierdził Conway cicho, ale z dużą pewnością siebie. — Oni nie prowadzą żadnych prac w próżni. Przeraża ich, że mogą się zgubić.

Murchison spojrzała na niego, ale nie odezwała się ani słowem.

— Nie pojmuję, skąd może pan to wiedzieć, doktorze — mruknął z irytacją kapitan. — Prilicla, jakaś reakcja na otwarcie włazu?

— Nie, przyjacielu Fletcher. Przyjaciel Conway odczuwa obecnie zbyt silne emocje, żebym mógł wyczuć rozbitków.

Kapitan spojrzał znacząco na Conwaya.

— Doktorze, specjalizuję się w budowie maszyn, układów kontrolnych i urządzeń łączności obcych — powiedział z namysłem. — Mam pokaźne doświadczenie, wziąłem więc udział w projektowaniu statku szpitalnego. To, że tak szybko udało mi się otworzyć ten luk, jest głównie wynikiem tego doświadczenia, chociaż zwykły szczęśliwy traf też odegrał tu pewną rolę. Nie rozumiem zatem, dlaczego pan, wybitny ekspert w innej dziedzinie, okazuje aż takie rozdrażnienie tylko dlatego…

— Przepraszam, że się wtrącam, przyjacielu Fletcher, ale on nie jest zirytowany. Przyjaciel Conway z wielkim zaangażowaniem rozwiązuje jakiś problem.

Murchison i kapitan spojrzeli na Conwaya wzrokiem, w którym można było wyczytać oczywiste pytanie. Mimo że było nieme, Conway na nie odpowiedział:

— Co sprawiło, że niewidoma rasa sięgnęła gwiazd?

Musiało minąć kilka minut, nim kapitan pojął, że hipoteza pasuje do wszystkiego, czego dotąd dowiedzieli się o statku, mimo to nie poczuł się przekonany, że naprawdę może chodzić o istoty niewidome. Owszem, wszystkie chropowatości na dolnej części poszycia, szczególnie te wkoło dysz, mogłyby służyć za znaki ostrzegawcze przeznaczone dla kogoś, kto dysponuje tylko zmysłem dotyku. Mniejsze, rozmieszczone w regularnych odstępach na obwodzie, wiązały się zapewne z usytuowanymi tam dyszami manewrowymi. Liczniejsze całkiem już małe ślady, które w pierwszej chwili wzięli za oznaki osobliwej korozji, mogły być odpowiednikami napisów eksploatacyjnych, tyle że wykonanych stosowanym przez obcą rasę odpowiednikiem alfabetu Braille’a.

Teorię Conwaya wspierał również całkowity brak przezroczystych elementów konstrukcyjnych, a w szczególności iluminatorów, chociaż one akurat mogły się kryć pod jakimiś ruchomymi osłonami. Fletcher przyznał, że to całkiem ciekawa hipoteza, lecz wołał wierzyć, iż załoga statku nie jest całkiem ślepa, ale dysponuje jakimś innym rodzajem „wzroku”. Na przykład widzi w paśmie promieniowania elektromagnetycznego.

— Jeśli tak, to dlaczego posługują się czymś w rodzaju brajla? — spytał Conway, jednak Fletcher nie odpowiedział, gdyż po bliższych oględzinach zauważył, że każda z chropawych łat ma własny, niepowtarzalny niczym odcisk palca, skomplikowany wzór.

Śluza przypominała poszycie statku. Ściany, podłogę i sufit wykonano z nagich metalowych płyt. Było tam dość miejsca, aby ludzie mogli stanąć wyprostowani, chociaż dwie następne płytki zamków przy zewnętrznym i wewnętrznym włazie umieszczono ledwie kilka cali nad podłogą. Można też było dostrzec kilkanaście wyraźnych, chyba świeżych rys, jakby całkiem niedawno przenoszono tędy coś ciężkiego o ostrych krawędziach.

— Ta forma życia może mieć całkiem nietypową fizjologię — powiedziała Murchison. — Bardzo rosłe istoty z chwytnymi kończynami niemal na poziomie ziemi? A może statek został zbudowany dla jakiejś małej rasy, ale korzysta z niego, czasowo albo na stałe, jakiś większy gatunek? Jeśli to drugie, działania ratunkowe byłyby łatwiejsze, bo odpadłoby zapewne ryzyko ksenofobicznych reakcji, jak to bywa u ras wiedzących już, że istnieją jeszcze inne gatunki inteligentne, które w razie czego mogą im przybyć na pomoc…

— Bardziej skłaniałbym się ku przypuszczeniu, że to luk towarowy, proszę pani — powiedział kapitan przepraszającym tonem. — I jego rozmiary są dostosowane do wielkich ładunków. Możemy iść dalej?

Murchison bez słowa pomajstrowała przy swoim reflektorze, poszerzając wiązkę światła. Kapitan i Conway zrobili to samo.

Fletcher już wcześniej się upewnił, że w statku nie straci dwustronnej łączności z pozostałymi na zewnątrz Haslamem i Chenem oraz czekającym w centrali Rhabwara Doddsem. Starczyło przytknąć antenę skafandra do metalowej ściany, a cały statek stawał się jedną wielką anteną. Kapitan przyklęknął i obrócił płytkę umieszczoną obok zewnętrznej pokrywy śluzy, która natychmiast się zamknęła, a następnie powtórzył operację przy wewnętrznym włazie.

Przez kilka sekund nic się nie działo, po czym usłyszeli syk wdzierającego się do śluzy powietrza i poczuli, jak ciśnienie otaczającej atmosfery zaczyna napierać na ich skafandry. Gdy wewnętrzny właz otworzył się całkowicie, ukazując ciemny korytarz, Murchison zaczęła pracowicie postukiwać palcami w kontrolki analizatora.

— Czym oddychają? — spytał Conway.

— Chwilę, sprawdzam raz jeszcze. — Nagle uniosła przesłonę hełmu i uśmiechnęła się.— Czy to wystarczy za odpowiedź?

Conway też rozhermetyzował hełm. Przez chwilę lekko szumiało mu w uszach.

— Mamy więc do czynienia z ciepłokrwistymi tlenodysznymi przywykłymi do ciśnienia zbliżonego do ziemskiego — powiedział. — To ułatwi przygotowanie izolatki.

Fletcher zawahał się, ale po chwili też otworzył hełm.

— Najpierw musi ich znaleźć — rzucił.

Wyszli na korytarz o metalowych ścianach, na których nie było żadnych znaków szczególnych oprócz licznych rys i wgłębień. Takie same ślady widoczne były również na suficie. Przejście ciągnęło się około trzydziestu metrów w kierunku centrum statku. Na końcu leżało coś przypominającego plątaninę prętów wyrastających z ciemniejszej, metalowej masy. Murchison pobiegła tam, stukając magnesami.

— Ostrożnie, proszę pani! — zawołał kapitan. — Jeśli doktor ma rację, wszystkie kontrolki, przełączniki, instrukcje i ostrzeżenia opatrzone są tutaj pismem dotykowym i na pewno wszystko wciąż jest pod napięciem, bo w przeciwnym razie śluza by nie zadziałała. Skoro załoga żyła i pracowała w całkowitych ciemnościach, musimy rozpoznawać teren nie wzrokiem, ale dłońmi i stopami. I nie dotykać niczego, co przypomina ślady korozji.

— Będę uważać, kapitanie! — odkrzyknęła Murchison.

Fletcher spojrzał na Conwaya.

— Ten właz ma pod dolną krawędzią taką samą płytkę jak tamten w śluzie, ale obok jest jeszcze jedna. — Skierował światło lampy na ścianę i wskazał mniejszy krążek znajdujący się kilka cali na prawo od pierwszego. — Zanim pójdziemy dalej, chciałbym sprawdzić, co to jest.

— Dobrze, bo na razie wiemy tylko, że to nie jest włącznik światła — powiedział z uśmiechem Conway.

Fletcher przyklęknął pod ścianą, a po chwili Murchison aż zatchnęła się ze zdumienia, gdy korytarz zalało żółtawe światło. Jego źródło znajdowało się gdzieś na drugim końcu pomieszczenia.

— Bez komentarza — oznajmił kapitan.

Conway poczuł, że się rumieni, i mruknął coś, że oświetlenie zamontowano pewnie dla wygody widzących gości.

— Jeśli to był jeden z gości, nie można powiedzieć, że miał tu wiele wygód — powiedziała Murchison, która dotarła już do końca korytarza. — Spójrzcie tylko.

Korytarz skręcał na prawo, ale przejście blokowała ciężka kratownica, którą coś wyrwało z mocowań w ścianie. Za nią sterczały z sufitu i ścian dziesiątki powykręcanych pod różnymi kątami prętów, jednak to nie one przyciągnęły uwagę ludzi, ale leżące w rumowisku ciała trzech obcych. Otaczały je wyschnięte ślady płynów ustrojowych.

Conway od razu spostrzegł, że trupy należą do dwóch różnych typów fizjologicznych. Większy przypominał Tralthańczyka, był jednak mniej masywny i miał grubsze nogi wyrastające spod półkolistego pancerza, który świecił się nieco na krawędziach. Z otworów w górnej części kostnej kopuły wystawały cztery długie i raczej cienkie macki zakończone płaskimi kościanymi płytkami w kształcie grotów o ząbkowanych krawędziach. Spomiędzy kończyn wyrastała głowa z olbrzymim otworem gębowym, z którego wyzierał las zębów. Dwoje głęboko osadzonych oczu zajmowało w niej naprawdę niewiele miejsca. Prawdziwa organiczna maszyna do zabijania, pomyślał w pierwszej chwili Conway.

Przypomniało mu to, że wśród personelu Szpitala są przedstawiciele kilku gatunków, które chociaż zyskały wielką inteligencję i wrażliwość, zachowały naturalne wyposażenie użyte niegdyś do wywalczenia sobie drogi na szczyt drabiny ewolucyjnej.

Pozostałe dwa osobniki były o wiele mniejsze i słabiej wyposażone w oręż przez naturę. Okrągłe, w przekroju owalne i nieco spłaszczone od spodu, przypominały statek, na którego pokładzie leżały, tyle że miały ledwie trochę ponad metr średnicy. Z jednej strony wyrastał im cienki i długi kolec albo żądło, po przeciwnej zaś widać było coś, co musiało być otworem gębowym. Wąską szczelinę okalały wargi, przy czym górna zachodziła wyraźnie na dolną. Wszystkie powierzchnie tułowia pokrywały przypominające szczecinę wyrostki. Najmniejsze były wielkości szpilki, największe, wyrastające na spodzie, zapewne służące stworzeniu do przemieszczania się, miały rozmiary ludzkiego małego palca.

— Wyraźnie widać, co tu się stało — powiedział kapitan. — Dwie istoty z załogi statku zginęły, gdy ten duży wyrwał się na wolność ze zbyt słabej klatki. Dwaj pozostali, których wyczuł Prilicla, tak się przerazili, że wystrzelili boję alarmową.

Jedno z mniejszych stworzeń leżało niczym strzęp porwanego i zmiętoszonego dywanu pod tylnymi łapami dużego. Widać było, że ma wiele głębokich i rozległych ran ciętych. Drugie ucierpiało o wiele mniej, choć też było martwe. Niemal udało mu się uciec do niskiego otworu w ścianie, ale zostało unieruchomione i zmiażdżone jedną z przednich łap potwora. Zdążyło mu jednak zadać kilką uderzeń kolcem ogonowym, który sterczał odłamany z jednej z ran.

— Zgoda, ale jedno mnie zdumiewa — stwierdził Conway. — Niewidoma rasa zmodyfikowała najwyraźniej swój statek w ten sposób, aby móc w nim przewozić przedstawicieli o wiele większej formy życia. Nie rozumiem, dlaczego zadali sobie tylu trudu, aby przeprowadzić coś aż tak bardzo ryzykownego? Chyba musiała skłonić ich do tego jakaś wielka potrzeba albo też uznają te większe stwory za niebywale wartościowe, skoro gotowi są wystawiać niewidomą załogę aż na taki szwank.

— Może mają broń, która zmniejsza ryzyko — zastanowił się Fletcher. — Działającą na większy dystans i skuteczniejszą, niż te ich kolce, ale tych dwóch jej nie miało i zapłaciło za swój błąd życiem.

— Jaką broń większego zasięgu może stworzyć rasa polegająca tylko na zmyśle dotyku? — spytał Conway.

Murchison uznała, że pora uciąć tę bezowocną dyskusję.

— Nie wiemy na pewno, czy posługują się tylko dotykiem, chociaż to prawda, że są ślepi. A te większe stwory rzeczywiście mogą być dla nich wiele warte jako szybko rozmnażające się zwierzęta rzeźne albo źródło cennych lekarstw. Czy z jakiegokolwiek innego powodu. Przepraszam. — Włączyła swój nadajnik. — Naydrad, mamy trzy ciała dla laboratorium. Przetransportuj je w noszach, żeby uniknąć dodatkowych uszkodzeń przy dekompresji. — Znowu spojrzała na Conwaya i kapitana. — Nie sądzę, aby pozostali członkowie załogi mieli coś przeciwko temu, że pokroję ich przyjaciół, szczególnie że ten większy zrobił już dobry początek.

Conway skinął głową. Oboje wiedzieli, że Murchison może się dzięki temu wiele dowiedzieć o fizjologii i metabolizmie obu gatunków i że dobrze będzie dysponować tą wiedzą przy próbach ratowania jeszcze żywych rozbitków.

Z pomocą Fletchera wyciągnęli większe zwłoki spod szczątków klatki, które przyciskały je do pokładu. Wymagało to wiele wysiłku i cała trójka miała przy tym okazję ocenić siłę potwora, który sam rozerwał kratownicę. Gdy uwolnili już ciało, uniosło się w powietrze i zablokowało rozpostartymi mackami niemal całe światło korytarza.

— Rozmieszczenie kończyn podobne jak w typie FROB — powiedziała Murchison, gdy przepychali zwłoki w kierunku śluzy. — Pancerz mają jednak równie gruby jak Melfianie i nagi, bez żadnych wzorów. No i najpewniej to nie roślinożercy. Chociaż są ciepłokrwiści i tlenodyszni, nie wydaje się, żeby te ich macki pozwalały na posługiwanie się narzędziami. Zaryzykowałabym przypuszczenie, że należą do typu FSOJ i że nie jest to gatunek inteligentny.

— Okoliczności jasno wskazują, że nie może chodzić o istotę inteligentną — orzekł Fletcher, gdy wrócili pod klatkę. — Sama pani widzi, że to było zwykłe zwierzę, które uciekło z zamknięcia.

— W naszym zawodzie uważamy, że nie należy zbyt wiele zakładać z góry, szczególnie gdy chodzi o całkiem nową formę życia — powiedziała z uśmiechem Murchison. — A co do tych ślepych istot, nie będę próbowała nawet zgadywać, do jakiej grupy fizjologicznej mogą należeć.

Ponieważ była najdrobniejsza, przypadło jej zadanie prześlizgnięcia się pomiędzy szczątkami klatki a wystającymi ze ściany prętami. Gdyby potwór nie powyginał wcześniej wielu z nich, w ogóle nie dosięgłaby mniejszych zwłok.

— To bardzo dziwna klatka — wydyszała, gdy znalazła się u celu.

Chociaż światło było całkiem jasne, nie mogli dostrzec drugiego końca sekcji z klatkami, ponieważ korytarz biegł łagodnym łukiem zgodnym z krągłością statku. W tej odległości od środka krzywizna była na tyle duża, że po dziesięciu metrach korytarz znikał z oczu. Niemniej gdziekolwiek spojrzeli, ściany i sufit były najeżone prętami i metalowymi sztabami. Niektóre kończyły się ostro, inne szpatułkowato, a kilka małymi metalowymi kulkami z licznymi tępymi igłami. Sztaby były osadzone w szczelinach i mogły się poruszać do góry i w dół albo na boki, pręty zaś wystawały z okrągłych otworów i dawały się jedynie chować i wysuwać.

— Dla mnie to też jest dziwne, proszę pani — powiedział kapitan. — Nie przypomina żadnej znanej mi maszynerii obcych. Niemniej to chyba po prostu duża, a raczej długa klatka obiegająca statek. Może miała mieścić więcej niż jeden okaz bądź ten okaz potrzebował dużo przestrzeni. To tylko domysły, ale te sztaby i pręty mogły służyć do unieruchamiania tych stworzeń w konkretnej sekcji klatki. Na przykład w czasie żywienia albo badań.

— Ciekawy domysł — mruknął Conway. — Krata zaś byłaby ostatnią przeszkodą na wypadek, gdyby inne urządzenia zawiodły. Lecz tym razem się nie sprawdziła. Jednak bardziej mnie interesuje, jak daleko sięga ta klatka. Gdyby przedłużyć ten łuk do przeciwległej części statku, otrzymamy miejsce, gdzie Prilicla wyczuł obecność dwóch żywych istot. Powiedział, że jedna z nich przejawia prymitywną, może zwierzęcą złość, druga zaś bardziej złożone emocje. Załóżmy, że na statku jest jeszcze jeden wielki obcy, może w klatce na drugim końcu klatki, a może nawet poza nią, a razem z nim przebywa ciężko ranny niewidomy, który nie miał tyle szczęścia co jego towarzysz i nie zdołał zabić tamtego stwora…

Urwał, usłyszawszy w słuchawkach głos Naydrad. Informowała, że czeka na zewnątrz z noszami. Murchison przepchnęła pierwszego niewidomego w kierunku śluzy.

— Naydrad, poczekaj kilka minut, to załadujesz wszystkie trzy okazy — powiedziała.

Fletcher patrzył na Conwaya wzrokiem wyraźnie mówiącym, że wcale to, a wcale nie podoba mu się perspektywa napotkania następnego wielkiego FSOJ. Wskazał na ciało drugiej ślepej istoty.

— Temu tutaj o mało nie udało się uciec po tym, jak zabił FSOJ swoim szpikulcem. Gdybyśmy sprawdzili, dokąd właściwie próbował się schronić, może udałoby się ustalić, gdzie należy szukać tego, który ocalał.

— Pomogę panu — powiedział Conway.

Czas uciekał. Ocalałym mogło nie zostać go już wiele i niezależnie od tego, do jakiego gatunku należeli, na pewno z utęsknieniem wypatrywali pomocy.

Na poziomie podłogi otwierał się niski prostokątny otwór, dość jednak szeroki i wysoki, żeby mniejsza z istot mogła przezeń przejść. Zmarły zdążył się wsunąć do środka prawie na jedną trzecią swojego ciała. Gdy wyciągali jego zwłoki, poczuli opór i musieli lekko szarpnąć, żeby je ruszyć. Przenosili ciało do śluzy, gdy w słuchawkach rozległ się podniecony głos:

— Sir! Na samej górze statku otwiera się jakaś pokrywa. To chyba… tak, antena się wysuwa.

— Prilicla, czy któryś z rozbitków jest przytomny? — spytał natychmiast Conway.

— Nie, przyjacielu.

Fletcher spojrzał uważnie na Conwaya.

— Jeśli to nie rozbitkowie wysunęli antenę, to zapewne nasze dzieło. Może uruchomiliśmy ją, wyciągając małego obcego z otworu… — Pochylił się nagle i zawisł poziomo na wysokości dziwnego przejścia, głowę niemal wsunął do środka. — Proszę zobaczyć, doktorze. Chyba znaleźliśmy centralę.

Wymiary małego tunelu były tylko trochę większe niż średnica niewidomych istot. I tutaj krzywizna statku ograniczała pole widzenia. Na jakieś piętnaście cali od wejścia podłoga była z gładkiego metalu, ale na suficie dostrzegli takie same, opisane dotykowo włączniki jak ten, który napotkali w śluzie. Brak było oczywiście jakichkolwiek napisów czy wyświetlaczy. Dalej sufit znikał gdzieś w górze, a pośrodku przejścia stało pierwsze ze stanowisk kontrolnych układów statku.

Przypominało eliptyczną kanapkę z wejściami z dwóch boków. Wewnątrz można było dostrzec setki rozmaitych przełączników, z zewnątrz zaś biegły całe pęki kabli. Większość znikała w centralnej części statku, reszta zaś w podłodze albo w suficie. Trudno było orzec, czy któryś z nich ciągnie się ku obwodowej części jednostki. Nie były opisane kolorami, ale rozmaitymi wzorami wyżłobionymi na otulinach. Dalej widać było kolejne stanowisko.

— Są tylko dwa, a my wiemy, że załoga składała się co najmniej z trzech istot — powiedział Fletcher. — Rozbitek jest pewnie za łukiem krzywizny. Gdybyśmy tylko przecisnęli się przez ten tunel…

— Fizycznie niemożliwe — wtrącił Conway.

— …nie uruchamiając przypadkowo jakiegoś układu… — ciągnął kapitan. — Zastanawia mnie, dlaczego te istoty, które chociaż niewidome, wcale nie wyglądają na mało rozgarnięte, umieściły stanowiska kontrolne tak blisko klatki z niebezpiecznym zwierzęciem. Przecież to się aż prosi o wypadek.

— Skoro nie mogły go mieć na oku, chciały go mieć pod ręką — podsunął Conway.

— To miał być żart? — spytał kapitan z dezaprobatą. Zdjął jedną z rękawic i sięgnął w głąb otworu. — Chyba znalazłem ten przełącznik, który poruszyliśmy, wyciągając zwłoki. Nacisnę go.

Kilka chwil później znowu usłyszeli w słuchawkach głos Chena:

— Obok pierwszej anteny wysunęła się druga, sir.

— Przepraszam — mruknął Fletcher. Na jego twarzy odmalował się wyraz głębokiej koncentracji, gdy obmacywał nie znane mu kontrolki. Po chwili Chen zameldował, że obie anteny się schowały. — Jeśli przyjąć, że wszystkie rodzaje przełączników zostały podobnie pogrupowane, to te zawiadujące siłownią, sterami, układami podtrzymywania życia, łącznością i tak dalej też są zapewne na osobnych panelach. Przypuszczam, że ten tu obcy sięgał właśnie do kontrolek łączności. Zdołał wystrzelić boję alarmową i zginął. Doktorze, mógłby mi pan podać rękę?

Conway wyciągnął rękę, żeby pomóc mu stanąć na nogach, podczas gdy Fletcher ostrożnie cofał swoją z otworu. Nagle kapitan poślizgnął się i odruchowo machnął tą ręką, żeby się czegoś złapać, choć przecież upadek mu nie groził.

— Dotknąłem czegoś — powiedział z niepokojem w głosie.

— Nie da się ukryć — mruknął Conway i wskazał korytarz.

— Sir! — zawołał Haslam przez radio. — Cały statek wibruje! Odbieramy też metaliczne dźwięki!

Murchison czym prędzej wróciła od śluzy. Z wprawą zatrzymała się na ścianie.

— Co się dzieje? — spytała i też spojrzała na klatkę. — Co tu się dzieje?

Jak tylko sięgali wzrokiem, długie metalowe elementy chowały się energicznie w ścianach albo niczym tłoki przesuwały tam i z powrotem. Niektóre były pogięte i uderzały o siebie; to one robiły taki niemiłosierny hałas. Gdy patrzyli na to pandemonium mechanicznej aktywności, w ścianie kilka metrów od nich odskoczyła jakaś klapka i ze środka wyleciała masa czegoś przypominającego gęstą owsiankę. Popłynęła niczym niekształtna piłka przez korytarz, aż trafiła na pierwszy z prętów.

Kawałki masy rozleciały się na wszystkie strony i zaraz zostały zmłócone przez kolejne pręty, aż w korytarzu zawirowało od nich, jakby wdarła się tu śnieżyca. Murchison złapała kilka drobin do woreczka na próbki.

— Wygląda to na podajnik żywności. Analiza tej substancji sporo nam powie o metabolizmie większych istot. Jednak gdy teraz na to patrzę, te pręty i sztaby nie służyły raczej obezwładnianiu FSOJ. Chyba żeby miały za zadanie pozbawić go przytomności.

— Przy typie fizjologicznym FSOJ to może być jedyna metoda opanowania takiej istoty, jeśli nie dysponuje się ciężkim generatorem wiązki odpychającej — powiedział z namysłem Conway.

— Tak czy owak, moja sympatia do tych istot jakby zmalała — stwierdziła Murchison. — Ten korytarz przypomina mi izbę tortur.

Conwayowi przyszło do głowy to samo, a sądząc po niewyraźnej minie kapitana, i on musiał pomyśleć coś podobnego. Wszystkich ich uczono dotąd, że nie ma czegoś takiego jak z gruntu zła i nieprzyjazna inteligentna rasa, a oni głęboko w to wierzyli. Gdyby wysunęli chociaż cień sugestii, że może być inaczej, zostaliby natychmiast odprawieni ze Szpitala, a kapitan nie mógłby dłużej służyć w Korpusie Kontroli. Owszem, obcy byli bardzo różnorodni, czasem przejawiali wręcz szokujące cechy, a na początku kontaktu należało zachowywać jak największą ostrożność i uważać na każde słowo i gest, przynajmniej do czasu, gdy lepiej się ich poznało, nie było jednak ras przesiąkniętych złem. Wszędzie pojawiały się socjopatyczne czy zwichrowane jednostki, ale nigdy nie dotyczyło to całego gatunku.

Każda rasa, która wyewoluowała do etapu podróży kosmicznych, musiała posiąść umiejętność współpracy i tym samym wyzbyć się brutalności w stosunkach społecznych. Taka brzmiała opinia podtrzymywana przez największe umysły Federacji wywodzące się z około sześćdziesięciu różnych światów. Conway nigdy nie był w najmniejszej nawet mierze ksenofobem, ale czasem zastanawiał się, czy kiedyś jednak nie trafią na wyjątek, który potwierdzi regułę.

— Wracam teraz z ciałami — powiedziała oficjalnym tonem Murchison. — Może uda mi się znaleźć kilka odpowiedzi, chociaż po prawdzie nie wiem jeszcze, jakie pytania powinnam zadać.

Fletcher znowu rozciągnął się na pokładzie z ręką schowaną głęboko w otworze.

— Muszę to wyłączyć… cokolwiek to jest. Jednak nie wiem, gdzie dokładnie trafiłem dłonią. Ani czy nie uruchomiłem czegoś jeszcze. — Włączył radio. — Haslam, Chen, możecie określić zasięg wibracji i sprawdzić, czy nie ma jeszcze jakiegoś ich źródła w innej części statku? — Spojrzał na Conwaya. — Doktorze, czy gdy będę szukał właściwego przełącznika, mógłby pan coś dla mnie zrobić? Proszę wziąć mój palnik i wyciąć otwór w ścianie korytarza prowadzącego do śluzy…

Urwał, gdy nagle wkoło zapadła całkowita ciemność. Metaliczny jazgot zabrzmiał w niej tak głośno, że Conway omal nie wpadł w panikę i czym prędzej sięgnął do włącznika reflektora w hełmie. Jednak zanim zdążył go zapalić, wkoło znowu zrobiło się jasno.

— To nie był ten — mruknął kapitan. — Chcę, żeby znalazł pan łatwiejszą drogę do rozbitków niż ta, którą mamy przed sobą. Zauważył pan zapewne, że większość kabli biegnie od stanowisk kontrolnych do środka, gdzie jest siłownia, a mało prowadzi ku obwodowi statku. Wnoszę z tego, że poza korytarzem klatki i centralą są przede wszystkim ładownie. Jeśli ta rasa buduje swoje statki podobnie jak my i inni, powinny to być duże pomieszczenia rozdzielone raczej zwykłymi drzwiami, a nie włazami ciśnieniowymi czy śluzami. Jeśli tak jest, a odczyty z czujników zdają się to potwierdzać, może uda nam się obejść centralę i szybko dotrzeć do rozbitków. Marsz przez tę „ścieżkę zdrowia” byłby bardzo ryzykowny, a próba wycięcia otworu od zewnątrz mogłaby się skończyć rozhermetyzowaniem statku…

Kapitan jeszcze mówił, gdy Conway wycinał już w ścianie wąski, prostokątny otwór, przez który chciał zobaczyć to, co było po drugiej stronie. Jednak gdy skończył, ujrzał jedynie czarną, proszkową substancję, która wysypała się z rozcięcia i zawisła nieważką chmurą w powietrzu. Płomień palnika rozproszył ją po chwili, posyłając miniaturowymi wirami w różne strony.

Ostrożnie, żeby nie dotknąć gorących jeszcze krawędzi, Conway wsunął dłoń w otwór. Wyciągnął garść czarnego proszku, żeby mu się lepiej przyjrzeć. Potem przesunął się nieco dalej i ponownie uruchomił palnik. I jeszcze raz.

Fletcher patrzył na niego, ale nic nie mówił, zajęty manipulacjami wewnątrz otworu. Conway zabrał się do przeciwległej ściany korytarza. Żeby mu szybciej szło, wycinał już tylko małe, rzadko rozrzucone otwory testowe. Gdy po raz czwarty trafił na czarny proszek, zawołał Murchison.

— Znajduję duże ilości czegoś, co jest sypkie, czarne i pachnie jak materia organiczna. Przypomina żyzną glebę. Czy pasuje jakoś do profilu fizjologicznego załogi?

— Owszem — odpowiedziała zdecydowanie Murchison. — Wstępne badania dwóch małych ciał sugerują, że atmosfera statku służy tylko większym istotom. Te mniejsze w ogóle nie mają płuc, to stworzenia ryjące, które przetwarzają organiczne składniki gleby, a także fragmenty roślin czy tkanki zwierzęcej. Pobierają ziemię dużym otworem gębowym z przodu ciała, jednak mogą go zamknąć, zaciskając masywną, górną wargę, i wtedy potrafią przekopywać się, nie jedząc. Zauważyłam atrofię kończyn, a dokładniej tych dolnych wyrostków, które służą do przemieszczania się, jak i nadwrażliwość górnych wyrostków czuciowych. Może to oznaczać, że ich cywilizacja osiągnęła etap, na którym zamieszkują one sztuczne systemy tuneli z łatwym dostępem do gotowego pokarmu i nie muszą go samodzielnie wygrzebywać. To, co znalazłeś, może być składem żywności, a zarazem terenem rekreacyjnym.

— Rozumiem — stwierdził Conway.

Ślepe, kopiące tunele w ziemi stworzenia, które jakimś sposobem zdołały sięgnąć gwiazd, pomyślał. Jednak kolejne słowa Murchison przypomniały mu, że niewidome istoty mogą być równie małe duchem i okrutne co przedstawiciele wielkich i dumnych ras.

— Co do ocalałych. Jeśli FSOJ znajduje się zbyt blisko ocalałego rozbitka i nie uda nam się uratować obu bez narażania siebie albo ocalałego, powolny spadek ciśnienia, który nie narazi tego drugiego na chorobę kesonową, obezwładni, a może i zabije FSOJ.

— To będzie ostatnie, czego być może spróbujemy — orzekł Conway. Reguły pierwszego kontaktu stawiały sprawę jasno. Nie można było działać pochopnie, póki nie miało się absolutnej pewności, że na oko dzikie stworzenie naprawdę jest bezrozumne.

— Wiem, wiem — odparła Murchison. — Zainteresuje cię pewnie, że ta większa istota była w zaawansowanej ciąży, a w takim stanie większość stworzeń, inteligentnych czy nie, jest nadwrażliwa i bardziej niż zwykle agresywna. Potrafi zaatakować na najsłabszy nawet sygnał, że coś zagraża ich przyszłemu potomstwu. Może dlatego wyrwała się z klatki. Ponadto ślepy nie zdołałby jej zabić tym swoim żądłem, gdyby nie miejscowe osłabienie części podbrzusza związane z rychłym porodem.

— Jeśli wziąć pod uwagę stan samicy FSOJ i bicie, które musiała wcześniej znosić… — zaczął Conway.

— Nie powiedziałam, że to ona — wtrąciła się Murchison. — Chociaż może tak być. Pod wieloma względami to o wiele ciekawsze stworzenia niż te małe.

— Zachowaj siły na rasę, o której wiemy, że jest inteligentna! — rzucił ostro Conway. Na chwilę zapadła cisza, w której słychać było tylko szumy z radia. — Przepraszam, nie chciałem tak powiedzieć. Strasznie boli mnie głowa.

— Mnie też — odezwał się z podłogi Fletcher. — Myślę, że to od hałasu i poddźwięków emitowanych przez tę maszynerię. Jeśli boli go choć w połowie tak jak mnie, powinna mu pani wybaczyć. Prosiłbym też, żeby przygotowała pani jakiś środek przeciwbólowy. Przyda się, gdy wrócimy na statek…

— No to jest nas troje — powiedziała Murchison. — Łupie mi w głowie, odkąd wróciłam, a byłam wystawiona na hałas i wibracje tylko przez kilka minut. I mam też złą wiadomość: środki przeciwbólowe nic tu nie pomagają.

— Czy to nie dziwne, że troje ludzi, którzy oddychali powietrzem ze statku, cierpi na te same… — zaczął Fletcher, gdy Murchison się wyłączyła, ale Conway zaraz mu przerwał:

— W Szpitalu mawiamy, że bóle psychosomatyczne są zaraźliwe i nie da się ich wyleczyć. Murchison zrobiła analizę tutejszego powietrza pod kątem obecności toksyn i mikroorganizmów. Nie ma tu nic, co byłoby dla nas groźne, ból zaś może być skutkiem zdenerwowania, napięcia albo kombinacji różnych czynników psychofizycznych. Ponieważ jednak zaatakował nas wszystkich jednocześnie, zapewne chodzi o jakiś czynnik zewnętrzny, jak hałas i wibracje. Pański pierwszy domysł był słuszny. Przepraszam, że o tym wspomniałem.

— Gdyby pan tego nie zrobił, ja bym o tym powiedział, i to głośno — stwierdził Fletcher. — To bardzo nieprzyjemny ból i nie pozwala mi się skupić na tych…

Znowu przerwał im głos z radia:

— Tu Haslam, sir. Skończyliśmy z Chenem analizę źródeł dźwięku i wibracji. Dochodzą z szerokiego na dwa metry korytarza, który nazwał pan klatką. Biegnie dokoła statku z przerwą na pomieszczenie centrali. Jednak to nie wszystko, sir. Korytarz przecina obszar oznaczony jako miejsce pobytu rozbitków.

— Gdybym zatrzymał mechanizmy tej izby tortur czy cokolwiek to jest, może przecisnęlibyśmy się jakoś do rozbitków — powiedział z przejęciem kapitan, patrząc na Conwaya. — Chociaż… jeśli wtedy ta maszyneria znowu się włączy, zatłucze nas na śmierć. Haslam, coś jeszcze?

— W zasadzie tak, sir — odparł z wahaniem oficer. — Może to nieważne, ale nas obu też boli głowa.

Znowu wszyscy umilkli. Fletcher i Conway usiłowali pojąć, o co tu może chodzić. Obaj oficerowie przebywali cały czas na zewnątrz statku, mieli z nim kontakt jedynie przez magnetyczne buty i rękawice, które były porządnie wyściełane i izolowane, więc na pewno nie przenosiły wibracji, a dźwięki nie rozchodziły się w próżni. Ból głowy u obu mężczyzn nie dawał się nijak wyjaśnić.

— Dodds — powiedział nagle Fletcher do oficera, który pozostał na Rhabwarze. — Sprawdź raz jeszcze ten statek pod kątem wszelkich możliwych emisji. Możliwe, że chodzi o coś, co pojawiło się dopiero po tym, jak włączyłem maszynerię. Na wszelki wypadek zbadaj też radiację pobliskiej gromady gwiezdnej.

Kapitan nie widział, że Conway z aprobatą pokiwał głową. Pomimo bólu i ryzyka związanego z manipulacjami, które spowodować mogły wszystko, od wyłączenia świateł począwszy, na nie kontrolowanym skoku w nadprzestrzeń skończywszy, Fletcher wciąż myślał. Jednak czujniki nie wykryły niczego szkodliwego. Wciąż zastanawiali się nad tym fenomenem, gdy Prilicla przerwał milczenie:

— Przyjacielu Conway, nie meldowałem wcześniej, bo chciałem mieć pewność, ale teraz jestem przekonany, że stan obu rozbitków zdecydowanie się poprawia.

— Dziękuję — powiedział Conway. — To da nam nieco czasu na przemyślenie, jak ich uratować. Ale skąd ta nagła poprawa? — rzucił pod adresem Fletchera.

Kapitan spojrzał na poruszające się szaleńczo pręty.

— Może ma to coś wspólnego z tym?

— Nie wiem — mruknął Conway, ale uśmiechnął się na myśl, że szansę udzielenia pomocy wzrosły. — Chociaż z drugiej strony, ten hałas zbudziłby umarłego.

Kapitan zerknął na niego z dezaprobatą. Wyraźnie nie było mu do śmiechu.

— Sprawdziłem wszystkie płaskie przełączniki w zasięgu ręki — powiedział poważnym tonem. — To małe obrotowe płytki, bo krótkie macki ślepych nie poradziłyby sobie z niczym innym. Znalazłem jednak jakąś dźwignię. Mierzy kilka cali i jest wydrążona w połowie długości. Zagłębienie zdaje się pasować do końcówki żądła tych stworzeń. Jest uniesiona pod kątem czterdziestu pięciu stopni i wyżej podnieść jej nie można. Zamierzam ją opuścić. Proponuję na wszelki wypadek uszczelnić skafandry.

Fletcher zamknął hełm i nałożył rękawicę. Potem pewnym ruchem sięgnął do otworu. Najwyraźniej dokładnie zapamiętał, gdzie jest dźwignia.

Mechaniczna aktywność nagle ustała. Zapadła cisza tak wielka, że gdy czyjś magnetyczny but zazgrzytał na zewnętrznym kadłubie, Conway aż się wzdrygnął. Kapitan uśmiechnął się, wstał i uniósł osłonę hełmu.

— Rozbitkowie znajdują się na drugim końcu tego korytarza, doktorze. Spróbujemy do nich dotrzeć.

Okazało się jednak, że nie zdołają żadnym sposobem przecisnąć się między prętami. Kapitan zdjął nawet skafander, ale jedyne, co dzięki temu uzyskał, to szereg otarć i zranień. Niezadowolony włożył skafander i zabrał się do prętów z palnikiem. Metal, z którego je zrobiono, okazał się wszakże bardzo wytrzymały i przecięcie każdego zabierało mu kilkanaście sekund przy pełnej mocy płomienia, a było ich tyle co chaszczy w zarośniętym od wieków ogrodzie. Oczyścili ledwie dwa metry korytarza, gdy musieli się wycofać ze względu na wzrastającą temperaturę.

— Niedobrze — stwierdził kapitan. — Możemy się do nich przedrzeć, ale przerywając co chwila na dość długo, żeby ciepło zdołało się rozejść po konstrukcji i wypromieniować w przestrzeń. Ryzykujemy też, że uszkodzimy przy tym jakiś ważny obwód. — Postukał pięścią w ścianę na tyle silnie, że niemal można było to uznać za przejaw żywszych emocji. — Opróżnienie pomieszczeń z ziemią potrwa jeszcze dłużej, bo musielibyśmy przenosić ją na korytarz, a potem wyrzucać przez śluzę. Na dodatek nie wiemy, na jakie przeszkody natkniemy się po drodze. Zaczynam dochodzić do wniosku, że jedynym sposobem będzie sforsowanie poszycia. Ale i to wiąże się z problemami…

Wycięcie otworu w podwójnym kadłubie też spowodowałoby wydzielenie się wielkiej ilości ciepła, które zgromadziłoby się przede wszystkim w przenośnej śluzie chroniącej statek przed rozhermetyzowaniem. Tutaj też trzeba by czekać co rusz na ochłodzenie się otoczenia, chociaż na zewnątrz przebiegałoby to szybciej. Potem musieliby jeszcze przebić się przez urządzenia sterujące prętami i same pręty do korytarza, chociaż nie groziłoby im wtedy, że w razie przypadkowego włączenia mechanizmu doznaliby jakiejś krzywdy…

— Poza tym, doktorze, mój ból głowy zdaje się słabnąć.

Conway stwierdził, że jemu też się poprawia, gdy znowu odezwał się Prilicla:

— Przyjacielu Conway, monitoruję stan emocjonalny rozbitków, odkąd wyłączyliście maszynerię na korytarzu. Od tego czasu jest z nimi coraz gorzej, a teraz są niemal w tym samym stanie, w jakim byli, gdy tu przybyliśmy, a może nawet trochę gorszym. Przyjacielu Fletcher, możemy ich stracić.

— To… to nie ma sensu! — wybuchnął kapitan i spojrzał wyczekująco na Conwaya.

Conway potrafił sobie wyobrazić, jak Prilicla dygocze w swoim skafandrze pod wpływem emocjonalnej burzy szalejącej w duszy Fletchera. Trudniej było mu pojąć, ile kosztowało małego empatę wygłoszenie wcześniejszego ostrzeżenia. Prilicla z zasady unikał wzbudzania w kimkolwiek żywych emocji, które sam mógłby odczuć jako przykre.

— Może i nie ma sensu, ale to da się łatwo sprawdzić — powiedział czym prędzej.

Fletcher posłał mu spojrzenie, w którym było tyleż złości, ile zdumienia, ale zbliżył się do otworu i przesunął dźwignię. Maszyneria znowu ruszyła. Zaraz też wrócił ból głowy.

— Stan rozbitków znowu się poprawia — oznajmił Prilicla.

— Na ile poprawił się poprzednim razem? — spytał z niepokojem Conway. — Potrafisz ocenić na podstawie ich emocji, czy jeden nie zamierzał atakować drugiego?

— Obaj byli przez kilka minut całkiem przytomni. Ich emanacja była tak silna, że mogłem dokładnie ustalić, gdzie są. Znajdują się w odległości dwóch metrów jeden od drugiego i żaden nie rozważał możliwości ataku.

— Mam uwierzyć, że w pełni przytomny FSOJ i niewidomy są tak blisko siebie, a zwierzak nawet nie myśli o ataku? — spytał ze zdumieniem kapitan.

— Może niewidomy ukrył się w jakiejś szafce albo czymś podobnym — powiedział Conway. — FSOJ może zachowywać się zgodnie z zasadą, że co z oczu, to z serca.

— Przepraszam, ale nie potrafię z całą pewnością orzec, czy te istoty rzeczywiście należą do różnych gatunków, chociaż ich emanacja emocjonalna to sugeruje — odezwał się Prilicla. — Jedna czuje złość i ból i mało co innego, podczas gdy emocje drugiej są o wiele bardziej złożone. Może pomocne będzie założenie, że obie należą do rasy niewidomych, tyle że jedna doznała poważnych urazów mózgu.

— Zgrabna teoria, doktorze Prilicla — powiedział kapitan. Skrzywił się i spróbował objąć głowę dłońmi, co z uwagi na hełm było jednak niemożliwe. — To wyjaśnia, dlaczego spokojnie mogą przebywać obok siebie, ale nie wyjaśnia związku pomiędzy ich stanem a działaniem albo niedziałaniem maszynerii. Chyba że uszkodziłem te urządzenia sterownicze i włączyłem przypadkowo również jakiś awaryjny moduł układu podtrzymywania życia, który wziął się do leczenia rozbitków, albo też… Nie, sam już nie wiem!

— Tak jak my wszyscy, przyjacielu Fletcher — powiedział empata. — Ogólna emanacja emocjonalna całej naszej załogi nie pozostawia żadnych wątpliwości w tej kwestii.

— Wracajmy na Rhabwara — zaproponował nagle Conway. — Muszę pomyśleć trochę w ciszy i spokoju.

Zostawili Chena na straży z wyraźną instrukcją, aby trzymał się w pewnej odległości od statku obcych i pod żadnym pozorem go nie dotykał. Prilicla wrócił razem z nimi. Powiedział, że emocjonalny sygnał rozbitków tak się wzmocnił, że bez problemu go wyczuje z Rhabwara. Maszyneria pracowała cały czas i nieznane istoty czuły się coraz lepiej.

Na pokładzie medycznym przeszli od razu do laboratorium, gdzie urzędowała Murchison. Jej ubiór był poznaczony krwawymi śladami, a wkoło na stołach sekcyjnych leżały ciała obu niewidomych i rozkawałkowane zwłoki FSOJ. Naydrad dołączyła do nich, gdy Conway poprosił kapitana o plan obcego statku z naniesionymi najnowszymi danymi. Fletcher był wyraźnie zadowolony, że ma coś do roboty, bo nie przejawiał większego zainteresowania rozkrojonymi ciałami.

Gdy plan pojawił się na ekranie laboratorium, Conway najpierw poprosił kapitana o poprawianie go, gdyby popełnił gdzieś jakiś błąd, i zaczął streszczać, na czym polega ich problem.

Jak zwykle w takich wypadkach, mieli w gruncie rzeczy do czynienia z wieloma mniejszymi problemami. Pierwsza ich grupa wiązała się ze statkiem obcych. Wstępne badanie wykazało, że był nie uszkodzony i pod pełnym zasilaniem. Miał kształt dysku. W centrum, prawie do jednej trzeciej promienia, rozciągało się pomieszczenie kryjące siłownię i urządzenia pomocnicze. Zaraz na zewnątrz biegł kolisty korytarz połączony ze śluzą prostym przejściem. Na rysunku wyglądały oba niczym sierp z ostrzem oddzielonym od rękojeści. Brakujący odcinek pomiędzy nimi zajmowała centrala.

Dalej znajdowały się pomieszczenia służące zaspokajaniu potrzeb życiowych obu gatunków. Ilość miejsca poświęconego w tym celu FSOJ jednoznacznie dowodziła, że statek został zaprojektowany do transportu tych stworzeń. Przemawiało za tym również oświetlenie i obecność atmosfery.

Conway zerknął na Fletchera i innych, ale nikt nie zamierzał go poprawiać. Podjął więc wykład:

— Najbardziej niepokoi mnie ta kłująca i szturchająca maszyneria, którą odkryliśmy w korytarzu klatki. Trudno mi pogodzić się z myślą, aby FSOJ byli trzymani wyłącznie w celu zadawania im udręki. Wolałbym wyjaśnienie, że szkolono ich do czegoś szczególnego. Nie buduje się statku kosmicznego dostosowanego do potrzeb nierozumnych stworzeń, jeśli nie są one cenione przez budowniczych. Musimy zatem zadać sobie pytanie, czy FSOJ mają coś takiego, czego nie ma drugi gatunek. Czego tym mniejszym istotom brakuje najbardziej?

Wszyscy spojrzeli w milczeniu na ciało FSOJ. Murchison chciała odpowiedzieć, ale kapitan ją uprzedził:

— Oczu?

— Właśnie. Oczywiście nie sugeruję, że FSOJ są odpowiednikami ziemskich psów przewodników dla niewidomych. Przypuszczam raczej, że po opanowaniu ich agresywnych skłonności niewidomi nawiązują z nimi symbiotyczną albo pasożytniczą więź, wczepiając się w ich ciała wyrostkami, by połączyć się z ich układem nerwowym, a szczególnie z nerwami wzrokowymi, i w ten sposób…

— Niemożliwe — rzuciła zdecydowanie Murchison.

Prilicla aż się zatrząsł, wyczuwszy ogarniającą Conwaya irytację, i nagłe poczucie zawodu. To ostatnie było silniejsze, bo Conway świetnie wiedział, że Murchison nie powiedziałaby tego, nie mając w ręku rzetelnych dowodów.

— Może po interwencji chirurgicznej i odpowiednim przeszkoleniu? — spróbował jeszcze, ale Murchison potrząsnęła głową.

— Przykro mi, ale wiemy już dość o tych istotach, aby wykluczyć możliwość powstania między nimi takiego kontaktu. Niewidome, które sklasyfikowałam wstępnie jako CPSD, są wszystkożerne i dwupłciowe. Jedno z ciał należało do istoty męskiej, drugie do żeńskiej. Żądło jest ich naturalną bronią, chociaż połączone z nim gruczoły jadowe uległy już atrofii. Stworzenia te są bardzo inteligentne i jak już wiemy, mimo niedostatku zmysłów, zaawansowane w rozwoju technologicznym. Zdają się znać jedynie zmysł dotyku, ale sądząc po specjalizacji wyrostków na górnej powierzchni ciała, mają ten zmysł rozwinięty do granic możliwości. Zapewne potrafią wyczuwać wibracje rozchodzące się w środowisku stałym albo gazowym, zdolne są też chyba kontaktowo rozpoznawać smaki. Nie wykluczam, że prócz tego znają zapachy. Nie widzą jednak i miałyby zapewne trudności ze zrozumieniem, czym jest wzrok. Sądzę więc, że natrafiwszy na nerw wzrokowy, nie poznałyby, z czym właściwie mają do czynienia.

Murchison wskazała na rozkrojone ciało FSOJ.

— Ale nie to jest głównym powodem, dla którego nie mogą się stać symbiontami. Normalnie inteligentny pasożyt albo symbiont musi usadowić się blisko mózgu albo pnia nerwowego żywiciela. W naszym wypadku oznaczałoby to kark albo szczyt głowy. Jednak u tego stworzenia mózg nie kryje się w czaszce. Wraz z innymi życiowo ważnymi organami mieści się głęboko w tułowiu. Na dodatek usadowiony jest w dość dziwnym miejscu, bo pod macicą i wkoło trzonu kanału rodnego. Rosnący embrion naciska nań, a przy trudnym porodzie może nawet dojść do zniszczenia mózgu rodzica. Potomek musi wtedy siłą utorować sobie drogę na zewnątrz, niemniej otrzymuje źródło pożywienia wystarczające do czasu, aż sam zdoła sobie znaleźć jakieś inne. FSOJ rodzą się już w pełni ukształtowane i zdolne do samodzielnego życia — dodała. — Na ich rodzimym świecie zapewne niełatwo jest przetrwać. Gdyby niewidomi szukali sobie symbionta, na pewno skierowaliby uwagę na jakieś inne, sprawiające mniej kłopotów stworzenie.

Conway potarł obolałą głowę. Pomyślał, że nigdy wcześniej rozważania nad najtrudniejszymi nawet przypadkami nie były aż tak bolesne. Owszem, miewał okresy bezsenności, nawracające lęki czy dokuczało mu napięcie w czasie poprzedzającym podejmowanie ważnych decyzji, ale dotychczas nie kończyło się to bólem głowy. Czyżby się starzał? Nie, nie ma co szukać tak złożonych wyjaśnień. Na statku obcych ta przypadłość udzielała się wszystkim.

— Tak czy inaczej, będziemy musieli wybrać się tam po rozbitków — powiedział tonem nie zostawiającym cienia wątpliwości, że nie widzi innego wyjścia. — Im szybciej, tym lepiej. Jednak byłoby zbrodnią i głupotą, gdybyśmy narazili życie inteligentnej istoty, marnując czas na jakieś zwierzę, nawet jeśli jest ono dla niej bardzo cenne. Jeśli więc zgadzamy się co do tego, że FSOJ nie jest gatunkiem rozumnym…

— …rozhermetyzujemy statek i poczekamy, aż Prilicla oznajmi nam, że FSOJ nie żyje, a wtedy wytniemy sobie drogę do wnętrza i czym prędzej wyciągniemy niewidomego — dokończył za niego kapitan. — Cholera, znowu zaczyna mnie boleć.

— Jedna sugestia, przyjacielu Fletcher — powiedział nieśmiało Prilicla. — Niewidomy jest niewielki i zapewne zdoła pokonać korytarz, nie narażając się na urazy ze strony mechanizmu treningowego FSOJ. Emocjonalna aktywność obu osobników rośnie i jest już bliska poziomowi, który określiłbym jako pełnię świadomości. Jeden z nich jest rozdrażniony i mało poczytalny, prawie nie panuje nad sobą, w drugim, który bardzo się stara coś przeprowadzić, narasta frustracja. Poza tym, przyjacielu Conway, ja również zaczynam odczuwać pewne dolegliwości w obrębie mózgoczaszki.

Znowu ten zaraźliwy ból głowy! pomyślał Conway. To już za wiele jak na przypadek…

Nagle przypomniał sobie pierwsze lata pracy w Szpitalu, kiedy nie posiadał się z dumy, że należy do personelu tej wielośrodowiskowej placówki, chociaż po prawdzie miał wówczas tyle do powiedzenia, ile chłopiec na posyłki. Któregoś dnia został skierowany do współpracy z pewnym VUXG, doktorem Arratapekiem, który swobodnie posługiwał się telepatią i telekinezą. Korzystając z funduszy Federacji, realizował program obudzenia inteligencji u rasy wielkich, bezrozumnych gadów.

Arratapec nie raz i nie dwa przyprawił Conwaya o ból głowy.

Conway myślał o tym, ledwie słuchając kapitana ustalającego procedurę dehermetyzacji obcego statku. Najpierw, na wypadek, gdyby niewidomy nie był jednak zdolny przejść korytarzem po śmierci FSOJ, mieli ustawić przenośną śluzę nad miejscem, gdzie przebywali rozbitkowie. Nagle Fletcher podniósł głos, co przywołało Conwaya do rzeczywistości.

— Dlaczego nie możesz tego zrobić? — dopytywał się kapitan. — Zaraz bierz się do przenoszenia śluzy. Haslam i ja zjawimy się za kilka minut, żeby ci pomóc. Co się z tobą dzieje, Chen?

— Źle się czuję — odparł tkwiący na zewnątrz obcego statku porucznik. — Czy mogę prosić o zmianę?

Conway odezwał się, zanim kapitan zdążył odpowiedzieć podwładnemu:

— Proszę go spytać, czy odczuwa narastający ból głowy i intensywne swędzenie w głębi uszu. Jeśli potwierdzi, proszę mu przekazać, że te objawy osłabną, jeśli się oddali od statku obcych.

Kilka chwil później Chen wracał już na Rhabwara. Rychło potwierdził przypuszczenia Conwaya.

— Co tu się dzieje, doktorze? — spytał bezradnie Fletcher.

— Już wcześniej powinienem się domyślić, ale dawno nie miałem do czynienia z podobnym zjawiskiem — odrzekł Conway. — Pamiętam jednak rasę, która przez dziwny bieg ewolucji albo jakąś dziejową katastrofę nie rozwinęła podstawowych narządów zmysłów, lecz potrafiła to sobie zrekompensować. Przypuszczam… a właściwe nie przypuszczam, tylko jestem pewien, że doświadczamy prób komunikacji telepatycznej.

Kapitan pokręcił stanowczo głową.

— Myli się pan, doktorze. W Federacji jest tylko kilka telepatycznych ras, ale wszystkie rozwijają raczej kulturę myśli niż cywilizację techniczną, przez co bardzo rzadko napotykamy ich przedstawicieli. Ale nawet gdyby było tak, jak pan mówi, z tego, co wiem, potrafią oni komunikować się telepatycznie tylko z pobratymcami. Ich narządy służące do nadawania i odbierania myśli, ich organiczne urządzenia łącznościowe, są nastrojone wyłącznie na jedną częstotliwość i inne gatunki, nawet używające telepatii, nie potrafią przechwycić ich sygnałów.

— Zgadza się — przytaknął Conway. — Ogólnie rzecz biorąc, telepaci mogą nawiązać kontakt myślowy tylko z innymi telepatami. Odnotowano jednak nieco przypadków, kiedy również nietelepaci reagowali na ich emisję. Zdarza się to rzadko, trwa najwyżej kilka sekund albo minut i najczęściej kończy się tylko takimi przykrymi dolegliwościami, bez odebrania przekazu. Zdaniem neurologów dochodzi do tego wówczas, gdy ta druga rasa wykazuje szczątkowe zdolności telepatyczne, które uległy atrofii w miarę rozwoju typowych narządów zmysłów. Moje doświadczenie wiąże się z okresem współpracy z pewnym bardzo silnym telepatą. Obaj staraliśmy się rozwiązać ten sam problem, widzieliśmy to samo, dyskutowaliśmy o tych samych objawach, dzieliliśmy odczucia wobec pacjenta. Trwało to wiele dni i widocznie nasze myśli biegły na tyle podobnym torem, że powstał między nami swoisty most, po którym myśli i emocje telepaty dotarły wprost do mojej głowy.

— Jeśli ten rozbitek próbuje skontaktować się z nami telepatycznie, przyjacielu Conway, to stara się ze wszystkich sił — powiedział drżący Prilicla. — Jest wręcz zdesperowany.

— Zrozumiałe, skoro ma obok wracającego do sił FSOJ — stwierdził kapitan. — Ale co możemy zrobić, doktorze?

Conway postarał się nakłonić swoją obolałą głowę do znalezienia jakiegoś rozwiązania, zanim ocalały niewidomy podzieli los swoich towarzyszy.

— Może powinniśmy zacząć intensywnie myśleć o czymś związanym z tymi istotami. — Wskazał ciała leżące na stołach sekcyjnych. — Nie wiem jednak, czy starczy nam wyobraźni, aby przestawić je sobie żywe i zdrowe, a obraz poszarpanych i rozkrojonych zwłok może podziałać deprymująco. Spróbujmy więc skupić się na FSOJ. To tylko zwierzę eksperymentalne, wizja jego rozkawałkowanych zwłok nie powinna nikogo zaniepokoić. Wpatrzcie się więc w to, co z niego zostało — powiedział, spoglądając kolejno na wszystkich obecnych. — Skoncentrujcie się na nim i postarajcie się wyrazić chęć pomocy. Możecie w pewnej chwili zacząć odczuwać różne niemiłe sensacje, ale nie przejmujcie się, to nie jest naprawdę groźne. A teraz myślcie, i to intensywnie…!

Wpatrzyli się w milczeniu w to, co zostało z FSOJ, i zebrali myśli. Prilicla drżał, jakby targała nimi wichura, futro Naydrad falowało niespokojnie, Murchison pobladła i mocno zacisnęła wargi, kapitan zaś oblał się potem.

— To mają być niemiłe sensacje…? — mruknął.

— Z medycznego punktu widzenia niemiłe może oznaczać wiele rzeczy, kapitanie. Od skręcenia kostki po zanurzenie we wrzącym oleju — rzuciła półgębkiem Murchison.

— Nie gadać — warknął Conway. — Skupić się.

Miał wrażenie, że obolały mózg zaraz wyskoczy mu z czaszki, niemniej zaczynał również odczuwać swędzenie. To samo, którego doświadczył wiele lat wcześniej. Rzucił okiem na Fletchera, który jęknął boleśnie i zaczął dłubać palcem w uchu. I nagle udało się nawiązać kontakt. Całkiem znikąd napłynęła słaba, bezgłośna wiadomość, która była zarówno stwierdzeniem, jak i pytaniem.

— Myślicie o moim Obrońcy.

Spojrzeli po sobie zdumieni i niepewni, czy na pewno wszyscy słyszeli te same słowa. Kapitan westchnął z ulgą.

— O… obrońcy? — spytał.

— Z tym naturalnym orężem na pewno nadaje się do takiej roboty — powiedziała Murchison, wskazując na kościane macki i pancerz FSOJ.

— Nie rozumiem, dlaczego niewidomi potrzebują obrońców, skoro są wystarczająco rozwinięci technicznie, aby budować statki kosmiczne — odezwała się Naydrad.

— Mogą mieć na rodzimej planecie naturalnych wrogów, nad którymi nie potrafią zapanować… — zaczął kapitan.

— Później, później. — Conway uciął bezceremonialnie wstęp do czegoś, co zapowiadało się na długą i całkowicie bezowocną debatę. — Porozmawiamy o tym, gdy będziemy mieli więcej danych. Teraz musimy wrócić na statek. Nie jesteśmy telepatami, więc odległość, na którą próbujemy nawiązać kontakt, ma na pewno niebagatelne znaczenie. I tym razem zajmiemy się naprawdę akcją ratunkową…

Towarzyszył im tylko kapitan. Haslam, Chen i Dodds mieli zostać wezwani dopiero wtedy, gdyby przyszło im wycinać otwór w poszyciu. Trzy dodatkowe umysłowości, i to mało zorientowane w sprawie, mogły niepotrzebnie utrudnić ocalałemu telepacie nawiązanie kontaktu z pozostałymi. Nawet jeśli ci pozostali byli tylko trochę bardziej kompetentni, pomyślał Conway.

Prilicla ponownie zawisł przy kadłubie, skąd chciał monitorować emocje obcego na wypadek, gdyby telepatia nie zadziałała. Fletcher wziął ciężki palnik z zamiarem nagłego rozhermetyzowania statku i usunięcia Obrońcy, gdyby okazało się to konieczne. Naydrad czekała przed śluzą z noszami. Mimo przekonania, że niewidomy lepiej zniósłby dekompresję niż FSOJ, Conway i Murchison mieli zamiar wracać razem z nim w noszach, gdyby pilnie potrzebował opieki medycznej.

Ból głowy narastał i czuli się tak, jakby ktoś przeprowadzał na nich poważną operację neurochirurgiczną, i to bez znieczulenia. Od czasu parusekundowego kontaktu nawiązanego na pokładzie Rhabwara nie usłyszeli nic oprócz własnych myśli. Jednak niezmiernie dokuczliwe swędzenie nie ustawało. Czuli je, wchodząc do śluzy, a gdy tylko otworzyli wewnętrzny właz, zaatakował ich ponadto hałas maszynerii. Łoskot nieziemskiej perkusji rzecz jasna nie umniejszył ich dolegliwości.

— Tym razem starajcie się myśleć o niewidomym — powiedział Conway, gdy szli prostym odcinkiem korytarza. — Myślcie o tym, że chcecie mu pomóc. Starajcie się pytać o jego gatunek. Żeby mu naprawdę pomóc, musimy wiedzieć o nim jak najwięcej.

Jednak nawet mówiąc te słowa, Conway czuł, że coś jest bardzo nie tak. Miał wrażenie, że jeśli nie zbierze myśli i nie zastanowi się poważnie nad tym, co właściwie robią, rychło dojdzie do czegoś strasznego. Ale swędzenie i ból głowy poważnie utrudniały wszelkie myślenie.

Telepata wspomniał o Obrońcy… Obrońca. Coś mi umknęło, pomyślał Conway. Ale co?

— Przyjacielu Conway — odezwał się nagle Prilicla. — Obaj rozbitkowie podążają korytarzem w waszą stronę. Idą bardzo szybko.

Spojrzeli w głąb pełnej poruszającego się metalu klatki. Kapitan wziął do ręki palnik.

— Prilicla, czy twoim zdaniem FSOJ goni niewidomego? — spytał.

— Przykro mi, przyjacielu Fletcher, ale obaj trzymają się bardzo blisko siebie. Jeden wciąż jest bardzo zły, drugi zaś niespokojny, sfrustrowany, a zarazem bardzo czymś zaabsorbowany.

— Niepojęte! — krzyknął w narastającym hałasie kapitan. — Musimy zabić FSOJ i uratować niewidomego! Zamierzam otworzyć korytarz na próżnię…!

— Nie, chwilę! — zawołał Conway. — Nie wszystko przemyśleliśmy! Nic nie wiemy o tych Obrońcach. Skoncentrujmy się. Spytajmy razem, kim są Obrońcy. Kogo i przed kim bronią? Dlaczego są tak cenni dla niewidomych? Raz się odezwał i może znowu nam odpowie. Próbujcie!

W tejże chwili zza krzywizny korytarza wychynął masywny FSOJ. Mimo biczujących i dźgających go nieustannie prętów poruszał się całkiem szybko. Cztery zakończone kościanymi wyrostkami macki miotały się, owijając wkoło mechanicznych napastników, wiele z nich wygięły. Jeden pręt został nawet wyrwany z gniazda. Hałas był już naprawdę trudny do zniesienia. Conway zauważył, że boki FSOJ pokrywają stare i świeże szramy, brzuch wyglądał wyraźnie na rozdęty. Jak na obecny stan istota poruszała się naprawdę szybko. Nagle ktoś potrząsnął ramieniem doktora.

— Ogłuchliście oboje?! — krzyczał Fletcher. — Wracajcie do śluzy!

— Za chwilę, kapitanie! — rzuciła Murchison. Strząsnęła dłoń Fletchera ze swojego ramienia i skierowała mikrofon rejestratora w stronę zbliżającego się FSOJ. — Chcę mieć to na taśmie. To nie jest otoczenie, w którym chciałabym urodzić moje potomstwo, ale gdybym nie miała wyboru… Patrzcie!

FSOJ dotarł do części korytarza, którą częściowo oczyścili z prętów. Nie napotkawszy na dalsze przeszkody, przetoczył się po zniszczonej kratownicy i popłynął bezwładnie korytarzem, obracając się za każdym razem, gdy któraś z macek uderzyła w ścianę.

Conway rozpłaszczył się na pokładzie. Wczepiony weń magnesami na stopach i nadgarstkach, zaczął pełznąć ku śluzie. Murchison zrobiła to już chwilę wcześniej, ale kapitan ciągle stał wyprostowany. Cofał się powoli, wymachując nastawionym na maksymalną moc palnikiem. Ognisty miecz dosięgnął już jednej z macek potwora, ale najwyraźniej nie zrobiło to na nim żadnego wrażenia. Nagle Fletcher jęknął głośno, gdy kościana szpatułka uderzyła go w nogę tak silnie, że magnesy puściły i kapitan poleciał, koziołkując, w głąb korytarza.

Gdy przelatywał obok Conwaya, doktor odruchowo złapał go za rękę, zatrzymał i chwilę później wepchnął do śluzy. Minutę później byli tam już wszyscy. Pozostało mieć nadzieję, że będą tu bezpieczni przed FSOJ.

Potwór jednak zdradzał wyraźne oznaki osłabienia.

Obserwowali go przez uchylony właz śluzy, kapitan nastawił zaś palnik na wąski płomień i wycelował go w pokrywę zewnętrznego włazu.

— Ten cholernik chyba złamał mi nogę — powiedział zbolałym głosem. — Ale trzymajcie wewnętrzny właz otwarty, zaraz wypalę otwór w zewnętrznym i wypuścimy powietrze ze statku. To załatwi tego potwora. Tylko gdzie jest drugi rozbitek? Gdzie niewidomy?

Powolnym, nieco teatralnym gestem Conway zasłonił dłonią wylot palnika.

— Nie ma żadnego niewidomego. Cała załoga statku zginęła.

Murchison i Fletcher spojrzeli na niego, jakby nagle poważnie zwątpili w jego zdrowie psychiczne. Nie było jednak czasu na długie wyjaśnienia.

— Udało nam się już raz skontaktować z nim na dużą odległość — powiedział powoli, z zastanowieniem. — Musimy spróbować raz jeszcze. Teraz jesteśmy o wiele bliżej, a jemu nie zostało już wiele czasu…

— Ten, który zwie się Conway, ma rację — rozległo się w ich głowach. — Mam bardzo mało czasu.

— I nie wolno go nam zmarnować — powiedział Conway, patrząc błagalnie na Murchison i kapitana. — Chyba domyślam się już paru rzeczy, ale musimy dowiedzieć się więcej, jeśli naprawdę mamy pomóc. Skupcie się. Kim są niewidomi? Kim są Obrońcy? Dlaczego są tak ważni…?

Nagle poczuli, że wiedzą.

Zalała ich rzeka danych. Tym razem przekaz nie miał formy słownej, ale pojawił się jako masa sączonych wprost do głów informacji na temat obu gatunków. Nagle poznali całe ich dzieje, od prehistorii aż do wczoraj.

Niewidomi zrodzili się jako małe stworzenia drążące korytarze w glebie swej planety. Żywili się przede wszystkim padliną, ale czasem też polowali, paraliżując ofiary żądłem, i trawili je po kawałku. Rośli i mnożyli się, a ich potrzeby żywieniowe zwiększały się i w końcu stali się niewidzącymi myśliwymi ze zmysłem dotyku wyczulonym do tego stopnia, że nie potrzebowali już żadnych innych.

Potrafili za jego pomocą wyczuwać poruszenia stworzeń żyjących na powierzchni ziemi i czekać tuż pod nią, aż zwierzę znajdzie się w zasięgu ich żądła. Nauczyli się też odnajdywać tropy, żeby odszukać gniazdo przeciwnika i albo zaatakować go niespodziewanie żądłem od spodu, albo poczekać, aż charakterystyczne wibracje oznajmią, że zasnął. Na powierzchni wciąż byli oczywiście prawie bezradni i często padali tam ofiarą bystrych widzących drapieżników, toteż przede wszystkim polowali z zasadzki.

Odtwarzając ślady małych zwierząt, wabili większe zwierzęta w pułapki. Jednak stworzenia żyjące na powierzchni stawały się coraz większe i były zbyt silne jak na możliwości pojedynczego Niewidomego, co zmusiło ich do współpracy przy urządzaniu zasadzek. To zaś doprowadziło z kolei do tworzenia coraz liczniejszych wspólnot. Z czasem zaczęły dzięki temu powstawać podziemne składy żywności, wioski i miasta oraz łączące je systemy korytarzy. Już wcześniej nauczyli się ze sobą rozmawiać i przekazywać wiedzę potomstwu. Z czasem poznali też sposoby przekazywania swojej mowy na duże dystanse.

Wyczuwali drgania gruntu i atmosfery, a za pomocą różnych przetworników i wzmacniaczy „zobaczyli” w końcu światło. Odkryli ogień i koło, a potem fale radiowe. W krótkim czasie cała planeta została pokryta radiolatarniami, które pozwalały im na podejmowanie długich podróży w pojazdach mechanicznych. Wprawdzie odkryli możliwość latania i docenili zalety samolotów, woleli jednak nie tracić kontaktu z ziemią. Przecież nie widzieli…

Nie oznaczało to jednak, aby nie zdawali sobie sprawy ze swojej ułomności. Już dawno zauważyli, że praktycznie każda istota na ich planecie potrafi w jakiś niezwykły sposób orientować się w przestrzeni bez potrzeby rozpoznawania kierunku wiatru czy budowania mapy terenu na podstawie odbieranych drgań, jednak nie rozumieli, jaki właściwie zmysł im to umożliwia. Równocześnie rozbudowywane, coraz nowocześniejsze przetworniki fal radiowych uzmysłowiły im, że do powierzchni ich świata dociera wiele sygnałów napływających skądś z zewnątrz. Z czasem doszli do wniosku, że świadczą one o istnieniu jeszcze innych rozumnych istot, zapewne mądrzejszych niż oni. Pomyśleli, że być może pomogą im one uzyskać brakujący zmysł, który miały chyba wszystkie stworzenia wkoło.

Wielu, bardzo wielu Niewidomych zginęło, usiłując wznieść się w przestworza, a potem wzlecieć w kosmos, jednak dotarli w końcu do pozostałych planet swojego układu, a potem mimo całkowitej ślepoty zapuścili się między gwiazdy. Z wielkimi trudnościami i coraz mniejszą nadzieją szukali inteligentnego życia. Daremnie odwiedzali kolejne światy, aż w końcu trafili na Obrońców Nie Narodzonych.

Obrońcy wyewoluowali na świecie płytkich, parujących mórz, bagien i dżungli. Brak tam było wyraźnego podziału pomiędzy życiem roślinnym i zwierzęcym, ponieważ zdolność ruchu i agresywne zachowania były właściwe i jednemu, i drugiemu. Aby przetrwać w tym środowisku, należało mieć naprawdę dobry refleks, być walecznym i niezwykle troszczyć się o potomstwo. Obrońcy, dominujący gatunek na tej planecie, wykształcili te cechy w stopniu znacznie większym niż konkurenci.

Już na bardzo wczesnym etapie ewolucji agresja środowiska zmusiła ich do przybrania postaci, która zapewniała jak najskuteczniejszą ochronę życiowo ważnych organów. Mózg, serce, płuca, macica, wszystkie zostały ukryte w głębi świetnie umięśnionego i opancerzonego tułowia i ściśnięte do tego we względnie małej przestrzeni. W okresie ciąży dochodziło do znacznych przemieszczeń narządów wewnętrznych, płód bowiem musiał dorosnąć w organizmie rodziciela praktycznie do rozmiarów dorosłego osobnika. Rzadko udawało się komuś przetrwać więcej niż trzy porody. Starzejący się rodzic okazywał się zwykle zbyt słaby, aby się obronić przed agresją ze strony ostatniego potomka.

Jednak podstawowym czynnikiem, który umożliwił Obrońcom uzyskanie prymatu w obrębie ekosfery, było to, że ich młode przychodziły na świat w pełni wyedukowane w technikach przetrwania. Zaczęło się od przekazywania genetycznie zakodowanych mechanizmów obronnych, jednak z czasem pojawiło się coś więcej. Bliskość narządów rodnych i mózgu pozwoliła na powstanie indukcyjnego kontaktu pomiędzy najwyższymi ośrodkami nerwowymi rodziciela i rozwijającego się płodu. W końcu płody stały się krótkodystansowymi telepatami odbierającymi wszystko, co rodzic widział albo czuł. Zanim jeszcze potomek przychodził na świat, w jego organizmie zaczynał się rozwijać następny embrion, który też zyskiwał szybko zdolność odbioru bodźców myślowych od samozapładniającego się rodzica. Z czasem ich telepatyczne możliwości zaczęły rosnąć, aż płody mogły kontaktować się również z płodami rozwijającymi się w innych osobnikach. Starczyło, aby rodzice znaleźli się w zasięgu wzroku.

Dla zmniejszenia ryzyka, że rozwijający się płód uszkodzi organy wewnętrzne rodzica, potomek był podczas pobytu w macicy paraliżowany. Poprzedzający narodziny proces deparalizacji powodował jednocześnie zanik samoświadomości i zdolności telepatycznych. Nowo narodzony Opiekun nie przetrwałby długo we wrogim środowisku, gdyby marnował czas na rozmyślania.

Niemniej jako zbiorowość płody rozwinęły imponującą kulturę. Nie miały nic innego do roboty prócz odbierania bodźców, wymiany myśli z innymi płodami i nawiązywania telepatycznego kontaktu z rozmaitymi bezrozumnymi stworzeniami. Nie mogły jednak niczego budować, nie miały szans na prowadzenie badań technicznych i w ogóle na żadną aktywność, która przeszkadzałaby nigdy nie zasypiającemu rodzicowi zajętemu nieustanną walką, zabijaniem i jedzeniem.

Tak to wyglądało, gdy na planecie Obrońców wylądował pierwszy statek Niewidomych. Uradowane płody nawiązały natychmiast z nimi telepatyczny kontakt, chociaż Obrońcy oczywiście uznali przybyszy za wrogów.

Obie rozumne strony natychmiast pojęły, jak bardzo się nawzajem potrzebują. Niewidomi mieli rozwinięty niemal wyłącznie zmysł dotyku, ale latali już do gwiazd, embriony potrafiły odbierać wszelkie bodźce i przekazywać je dalej, ale nigdy nie przemieszczały się dalej niż w obrębie kilku mil kwadratowych rodzinnej planety, i to w ciałach bezrozumnych maszyn do zabijania — swoich rodziców.

Po początkowej euforii i licznych ofiarach śmiertelnych wśród przybyszy znaleziono sposób, jak włączyć Obrońców do społeczeństwa Niewidomych. Z początku ci ostatni nie posiadali wielu statków, jednak szybko przystąpili do budowy dużej nadprzestrzennej floty, która miała transportować na ich planetę Obrońców. Środowisko nie było tam tak groźne, jak w świecie embrionów i ich rodziców, jednak cała powierzchnia wciąż nie została zagospodarowana, ponieważ Niewidomi woleli żyć pod ziemią. Obrońcy byli więc osiedlani nad podziemnymi miastami, gdzie mogli polować na miejscowe zwierzęta, podczas gdy płody chłonęły wiedzę Niewidomych i pokazywały im, co znaczy widzieć. Żyjące w mroku „robaki” po raz pierwszy ujrzały zwierzęta i rośliny, niebo i słońce, gwiazdy i chmury, i deszcz…

Oczekiwano, że jeśli Obrońcy zaadaptują się do warunków panujących na planecie Niewidomych i zaczną tam się mnożyć, z czasem będzie ich można włączyć do programu poszukiwania innych inteligentnych ras. Na razie jednak byli potrzebni jako oczy Niewidomych na ich rodzinnej planecie, gdzie przewożono ich specjalnymi statkami po dwóch na raz.

Było to ryzykowne przedsięwzięcie — stracono wiele statków, niemal na pewno wskutek tego, że Obrońcy uwolnili się z klatek i zabili załogi. Jednak najdotkliwsza była zawsze strata przewożonych Obrońców.

Tym razem jeden z nich wyłamał kratę odgradzającą klatkową część korytarza. Gdy znalazł się poza zasięgiem dawkującego silne bodźce pobudzające układu podtrzymywania życia, nim zaczął tracić przytomność, zdołał zabić najpierw jednego, a potem drugiego Niewidomego, który przybył towarzyszowi na pomoc. Uciekinier też jednak zginął, nadziawszy się przypadkowo na żądło umierającego drugiego Niewidomego, któremu udało się jeszcze wystrzelić boję alarmową i wyłączyć mechanizm. Chciał, żeby drugi Obrońca stracił przytomność i nie mógł zagrozić ekipie ratunkowej, zanim płód wyjaśni, co właściwie zaszło.

Popełnił jednak dwa błędy, za które wszakże trudno było go winić. Założył mianowicie, że przedstawiciele każdej rasy będą zdolni nawiązać telepatyczny kontakt z płodem równie łatwo jak Niewidomi. Przyjął ponadto, że mimo utraty przytomności przez Obrońcę płód pozostanie przytomny…

Rzeka danych sączonych do umysłów Conwaya, Murchison i Fletchera zmieniła się w potok słów:

— Obrońcy od narodzin do śmierci są ciągle atakowani. Ta stymulacja odgrywa istotną rolę, służy bowiem regulacji ich fizjologii. Ustanie tych bodźców powoduje stan, który można porównać do niedotlenienia. W każdym razie tak wynikałoby z informacji, które znalazłem w umyśle osoby Conwaya. Zmniejsza się ciśnienie krwi, słabnie wrażliwość zmysłów, mięśnie wiotczeją. Osoba zwana Murchison trafnie przypuszcza, że płód ulega podobnemu procesowi. Gdy osoba zwana Fletcher włączyła przypadkiem maszynerię korytarza, mój Obrońca i ja zaczęliśmy odzyskiwać przytomność. Potem, po jej wyłączeniu, znowu omdleliśmy. Ożyliśmy ponownie dzięki spostrzeżeniom istoty zwanej Prilicla, do której umysłu nie potrafię dotrzeć, mimo że jest bardzo wrażliwa na moje emocje. Odczuwałem wówczas silną frustrację i pragnienie pośpiechu, gdyż przed śmiercią chciałem wam wszystko wyjaśnić. Ponieważ została mi jeszcze chwila, chcę wam jak najserdeczniej podziękować za nawiązanie kontaktu i pokazanie mi w waszych umysłach wszystkich cudów Federacji. Przepraszam za ból, który spowodowałem, próbując do was dotrzeć myślą, i za zranienie istoty zwanej Fletcher. Jak wiecie, nie panuję w żaden sposób nad poczynaniami mojego Obrońcy…

— Chwilę! — zawołał Conway. — Nie ma powodu, abyś umierał. Układ podtrzymania życia, twoja maszyneria, jak i podajnik żywności są sprawne i będą włączone, póki nie dotrzemy do Szpitala. Zajmiemy się tobą. Nasze możliwości znacznie przerastają to, o czym wiedzą Niewidomi…

Conway zamilkł w poczuciu bezradności. Słabo miotające się macki Obrońcy uderzały na ślepo w ściany korytarza. Istota obracała się z wolna i wyraźnie umierała. Zobaczyli, że w rozszerzającym się ujściu dróg rodnych pojawia się głowa i cztery macki potomka. Był bezwładny, gdyż związki chemiczne, które miały znieść paraliż i wygasić wadzącą w przetrwaniu aktywność korową, nie zaczęły jeszcze działać. Nagle jednak macki drgnęły i zaczęły wyciągać ciało z kanału rodnego.

Raz jeszcze nawiązali kontakt, chociaż głos Nie Narodzonego był już rozmyty i niewyraźny. Towarzyszyło mu głębokie poczucie bólu, smutku i lęku, jednak wiadomość była dość prosta, więc mimo owych szumów zdołali ją odebrać.

— Narodziny oznaczają dla mnie śmierć, przyjaciele. Mój umysł umiera, zdolności telepatyczne zanikają. Staję się Obrońcą z własnym Nie Narodzonym w łonie. Będzie rósł, zacznie myśleć i nawiąże z wami kontakt. Proszę, dbajcie o niego…

* * *

Noga kapitana była w kiepskim stanie i Conway na czas drogi powrotnej na Rhabwara zaordynował mu silne środki przeciwbólowe. Fletcher był jednak w pełni przytomny, a że podane specyfiki powodowały również daleko idące odprężenie, przez cały czas gadał jak najęty o Nie Narodzonych i Niewidomych.

— Proszę się o nich nie martwić, kapitanie — uspokoiła go Murchison. Przetransportowali Fletchera na pokład medyczny, gdzie patolog pomogła Naydrad zdjąć mu kombinezon, podczas gdy Conway i Prilicla przygotowali narzędzia potrzebne do złożenia skomplikowanego złamania. — Szpital zajmie się nimi z całą troską, może być pan pewien, chociaż już widzę minę O’Mary, gdy się dowie, że trzeba przygotować porządną salę tortur. Nie wątpię też, że pańscy koledzy od kontaktów chętnie nam pomogą w nadziei, że wciągną do współpracy dalekosiężnego telepatę…

— Ale to Niewidomi potrzebują ich najbardziej — odezwał się z przejęciem Fletcher. — Proszę tylko pomyśleć. Po milionach lat spędzonych w ciemności nagle zyskali wzrok, chociaż w każdej chwili ten dar może ich zabić.

— Zobaczymy za jakiś czas — stwierdziła z przekonaniem Murchison. — Szpital znajdzie pewnie sposób i na to. Thornnastor uwielbia takie łamigłówki. Na pewno spodoba mu się ta osobliwość… płód w płodzie. Jeśli uda nam się wyizolować związek, który zabija świadomość u Nie Narodzonych, i zneutralizować go, otrzymamy również telepatycznych Obrońców. Z wolna zdołamy zapewne ograniczyć, a w końcu wyeliminować ich potrzebę otrzymywania nieustannego lania, pewnie przestaną też zabijać i zjadać wszystko, co znajdzie się w zasięgu ich wzroku. Niewidomi zyskają bezpieczne telepatyczne oczy, których tak potrzebują, i jeśli zechcą, będą mogli ruszyć w galaktykę. — Zamilkła, pomagając Naydrad rozciąć nogawkę munduru kapitana. — Jest już gotów — zwróciła się do Conwaya.

Murchison i Naydrad stanęły obok niego, by mu asystować, a Prilicla zawisł nad Fletcherem, żeby na bieżąco uspokajać pacjenta.

— Niech się pan odpręży, kapitanie — powiedział Conway. — Niech pan zapomni na razie o Niewidomych i Obrońcach, nic im nie będzie. Pan też jest w dobrych rękach. Koniec końców zajmuje się panem starszy lekarz z najnowocześniejszego wielośrodowiskowego szpitala Federacji. A jeśli już musi się pan czymś martwić, to proszę, mam coś dla pana. — Uśmiechnął się nagle. — Minęło już chyba z dziesięć lat, odkąd ostatni raz składałem złamaną nogę Ziemianina.

Content

White James Statek szpitalny

James White Statek szpitalny

NIEOFICJALNA HISTORIA SZPITALA KOSMICZNEGO

CZĘŚĆ PIERWSZA PTASZEK

ROZDZIAŁ PIERWSZY

ROZDZIAŁ DRUGI

ROZDZIAŁ TRZECI

ROZDZIAŁ CZWARTY

CZĘŚĆ DRUGA ZARAZA

CZĘŚĆ TRZECIA KWARANTANNA

CZĘŚĆ CZWARTA STATEK SZPITALNY