Γκαστον Λερου

Τo φαντασμα της Οπερας

Στο μεγαλο αδελφο μου Τζο Που, χωρίς να 'χει τίποτα το κοινό μ' ένα φάντασμα, είναι κι αυτός, όπως κι ο Ερίκ, ένας Άγγελος της μουσικής.

Με όλη μου τη στοργή

ΓΚΑΣΤΟΝ ΛΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΟΠΟΥ Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΥΤΟΥ TOΥ ΜΟΝΑΔΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ, ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ ΠΩΣ

ΟΔΗΓΗΘΗΚΕ ΣΤΗ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΟΤΙ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΥΠΗΡΞΕ

ΤΟ φάντασμα της Όπερας υπήρξε. Δεν επρόκειτο, όπως πίστευαν πολύν καιρό τώρα, ούτε για καλλιτεχνική έμπνευση, ούτε για διευθυντική πρόληψη ούτε, πολύ περισσότερο, για κάποιο γελοίο αποκύημα της ερεθισμένη φαντασίας των δεσποινίδων του μπαλέτου, των μητέρων τους, των ταξιθετριών και των υπαλλήλων του βεστιαρίου και του θυρωρείου.

Ναι, υπήρξε με σάρκα και οστά, παρόλο που παρουσιαζόταν ως ένα αληθινό φάντασμα, δηλαδή σαν μια σκιά.

Από την αρχή της έρευνάς μου στα αρχεία της εθνικής Ακαδημίας μουσικής, με εντυπωσίασε η πραγματικά εκπληκτική σύμπτωση φαινομένων που αποδίδονταν στο φάντασμα και του πιο μυστηριώδους κι αλλόκοτου δράματος εκείνης της εποχής. Δεν άργησα να καταλήξω στην άποψη πως ο μοναδικός τρόπος για να δοθεί μια λογική εξήγηση και στα δύο ήταν η ερμηνεία των μεν από το δε. Δεν έχουν περάσει πάνω από τριάντα χρόνια από τότε και δεν είναι διόλου απίθανο να βρει κανείς, ακόμη και σήμερα, στο φουαγιέ του χορού, κάποιους σεβάσμιους γέροντες, που τα λόγια τους κανείς δε θα μπορούσε να αμφισβητήσει, και που θυμούνται, σαν νάταν χτες, τις μυστηριώδεις και τραγικές συνθήκες της απαγωγής της Κριστίν Ντααέ, την εξαφάνιση του υποκόμη ντε Σανιύ και το θάνατο του μεγάλου του αδελφού, κόμη Φιλίπ, που το πτώμα του βρέθηκε στις όχθες της λίμνης κοντά στην Όπερα, από τη μεριά της οδού Σκριμπ. Όμως, κανείς μέχρι σήμερα δεν είχε σκεφτεί να συνδέσει αυτή τη φριχτή περιπέτεια με το μάλλον θρυλικό πρόσωπο του φαντάσματος της Όπερας.

Η αλήθεια άργησε να φανερωθεί στο ταραγμένο και κουρασμένο από την έρευνα πνεύμα μου. Ήταν μια έρευνα εξοντωτική κάθε τόσο σκόνταφτε σε γεγονότα που, από μια πρώτη ματιά, έμοιαζαν υπερφυσικά. Δεν ήταν λίγες οι φορές που ήμουν έτοιμος να εγκαταλείψω αυτή την έρευνα, όπου απεγνωσμένα προσπαθούσα — χωρίς ποτέ να το κατορθώνω — να συλλάβω μιαν απατηλή εικόνα. Στο τέλος όμως κατείχα την απόδειξη πως τα προαισθήματά μου δε με είχαν ξεγελάσει και πως ανταμείφθηκα για όλους μου τους κόπους. Ήρθε η μέρα που απόχτησα τη βεβαιότητα ότι το φάντασμα της Όπερας ήταν κάτι πάρα πάνω από μια σκιά.

Εκείνη τη μέρα, είχα περάσει πολλές ώρες με τη συντροφιά των Αναμνήσεων ενός διευθυντή, ελαφρύ έργο, αυτού του υπερβολικά σκεπτικιστή Μονσαρμέν, που όσο ήταν στην Όπερα, όχι μόνο δεν κατάλαβε τίποτα από την καταχθόνια συμπεριφορά του φαντάσματος, αλλά αντίθετα κορόιδευε το κάθε τι που είχε σχέση μ' αυτό, ενώ, από την άλλη, ήταν το πρώτο θύμα της περίεργης οικονομικής επιχείρησης που εκτυλισσόταν στο εσωτερικό του «μαγικού φακέλου».

Απογοητευμένος, ήμουν έτοιμος να φύγω απ' τη βιβλιοθήκη, όταν συνάντησα το χαριτωμένο διαχειριστή της εθνικής μας Ακαδημίας, να κουβεντιάζει στο κεφαλόσκαλο μ' ένα μικρόσωμο, ζωηρό και κοκέτη γέροντα στον οποίο και με σύστησε. Ο κύριος διαχειριστής γνώριζε τις έρευνες μου και ήξερε πόσο είχα προσπαθήσει, χωρίς να τα καταφέρω, ν' ανακαλύψω το κρησφύγετο του ανακριτή της περίφημης υπόθεσης Σανιύ, του κυρίου Φορ. Κανείς δεν ήξερε τι είχε απογίνει αν ζούσε ή αν πέθανε και να που τώρα, αφού πέρασε δεκαπέντε χρόνια στον Καναδά, το πρώτο πράγμα που έκανε όταν επέστρεψε στο Παρίσι ήταν να 'ρθει να ζητήσει μια θέση στη γραμματεία της Όπερας. Αυτός ο μικρόσωμος γεροντάκος που έβλεπα μπροστά μου, δεν ήταν άλλος από τον κύριο Φορ.

Περάσαμε τη βραδιά μαζί και μου διηγήθηκε όλη την υπόθεση Σανιύ, έτσι όπως την είχε καταλάβει τότε. Αναγκάστηκε, ελλείψει άλλων στοιχείων, να καταλήξει πως ο υποκόμης ήταν τρελός και πως ο θάνατος του μεγαλύτερου αδελφού του ήταν ατύχημα. Παρ' όλ' αυτά, παρέμενε πεπεισμένος πως ένα τρομερό δράμα είχε ξετυλιχτεί ανάμεσα στα δυο αδέλφια εξαιτίας της Κριστίν Ντααέ. Δεν ήξερε να μου πει τι απέγινε η Κριστίν Ντααέ, ούτε ο υποκόμης. Όπως ήταν επόμενο, όταν του μίλησα για το φάντασμα, έβαλε τα γέλια. Γνώριζε όλα τα συμβάντα που έμοιαζαν να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός εξαιρετικού όντος, που θα πρέπει να κατοικούσε σε κάποια μυστηριώδη γωνιά της Όπερας. Γνώριζε ακόμη και την ιστορία του «φακέλου». Όμως, σ' όλ' αυτά, δε διέκρινε τίποτα που θα μπορούσε να τραβήξει την προσοχή ενός ανακριτή επιφορτισμένου με τη διαλεύκανση της υπόθεσης Σαντύ. Άλλωστε, δε θα 'ξερε τίποτα για το φάντασμα αν δεν είχε ακούσει την κατάθεση ενός μάρτυρα, που είχε πάει μόνος του στην αστυνομία, ακριβώς για να επιβεβαιώσει πως είχε συναντήσει το φάντασμα. Αυτός ο μάρτυρας δεν ήταν άλλος από το γνωστό σε όλο το Παρίσι άτομο, και κυρίως σε όλα τα μέρη της Όπερας του Παρισιού, με τ' όνομα «ο Πέρσης». Ο ανακριτής όμως θεώρησε πως δεν έστεκε καλά στα λογικά του.

Καταλαβαίνετε βέβαια, αν και πόσο ενδιαφέρθηκα γι' αυτή την ιστορία του Πέρση. Θέλησα να ξαναβρώ αυτόν τον παράξενο και πολύτιμο για μένα μάρτυρα. Φαίνεται πως η τύχη είχε αρχίσει να μου χαμογελά ξανά. Τον ανακάλυψα στο μικρό του διαμέρισμα της οδού Ριβολί, που δεν είχε εγκαταλείψει ποτέ και όπου πέθανε, πέντε μήνες μετά την επίσκεψή μου.

Στην αρχή ήμουν καχύποπτος. Όταν όμως ο Πέρσης μου διηγήθηκε, με παιδική αθωότητα, όλα όσα ήξερε προσωπικά ο ίδιος για το φάντασμα και έθεσε στη διάθεση και πλήρη κυριότητα μου όλα τ' αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξή του και κυρίως την περίεργη αλληλογραφία της Κριστίν Ντααέ — αλληλογραφία που φώτιζε τόσο ξεκάθαρα τη φοβερή της μοίρα- δεν ήταν πια δυνατόν ν' αμφιβάλλω! Όχι! Όχι! Το φάντασμα δεν ήταν μύθος!

Ξέρω καλά πώς με αντέκρουσαν, λέγοντας ότι αυτή η αλληλογραφία, κατά πάσα πιθανότητα, δεν ήταν αυθεντική και πως δεν ήταν διόλου απίθανο να είχε ολοκληρωτικά κατασκευαστεί από κάποιον που η φαντασία του είχε τραφεί, το δίχως άλλο, από γοητευτικές, παράξενες ιστορίες. Ευτυχώς όμως, κατάφερα και βρήκα το γραφικό χαραχτήρα της Κριστίν και σ' άλλα έγγραφα και έτσι μπόρεσα να κάνω μια συγκριτική μελέτη που με απάλλαξε από κάθε αμφιβολία.

Επίσης, φρόντισα να πάρω πληροφορίες για τον Πέρση κι έτσι βεβαιώθηκα πως επρόκειτο για έναν έντιμο άνθρωπο, εντελώς ανίκανο να επινοήσει κάτι που θα μπορούσε ν' αποπροσανατολίσει την αστυνομία.

Άλλωστε, όταν παρουσίασα όλα μου τα ντοκουμέντα και εξέθεσα με κάθε λεπτομέρεια τους συλλογισμούς μου στις μεγαλύτερες προσωπικότητες της εποχής, που ήταν φίλοι της οικογένειας Σανιύ και που είχαν αναμιχθεί, λιγότερο ή περισσότερο, στην υπόθεση, όλοι τους συμφώνησαν μαζί μου και με προέτρεψαν να συνεχίσω τις έρευνες. Ας μου επιτραπεί να παραθέσω εδώ μερικά λόγια που μου απηύθυνε ο στρατηγός Ντ…

Κύριε,

Σας γράφω, με στόχο να σας προτρέψω στη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της έρευνάς σας. Θυμάμαι πολύ καλά, πως μερικές βδομάδες πριν την εξαφάνιση της μεγάλης τραγουδίστριας Κριστίν Ντααέ και το δράμα που βύθισε στο πένθος όλη τη συνοικία του Σεν Ζερμέν, μιλούσαμε συνέχεια στο φουαγιέ του χορού για το φάντασμα και νομίζω πως δεν πάψαμε ν' ασχολούμαστε μαζί του παρά μόνο μετά απ' αυτήν την υπόθεση που απασχόλησε τα μυαλά όλων μας. Όμως, ακούγοντάς σας, πίστεψα πως είναι δυνατόν η ύπαρξη του φαντάσματος να εξηγήσει αυτό το δράμα. Γι' αυτό και σας παρακαλώ, κύριε, ξαναμιλήστε μας για το φάντχσμα. Όσο παράξενο κι αν φανεί στην αρχή κάτι τέτοιο, θα είναι οπωσδήποτε κάτι πιο εξηγήσιμο απ' ό,τι αυτή η σκοτεινή ιστορία όπου πολλοί κακοπροαίρετοι θέλησαν να δουν τη σύγκρουση μέχρι θανάτου δυο αδελφιών που πάντα λάτρευαν το ένα τ' άλλο…

Πιστέψτε πως… κ.λ.π.

Τελικά, με το ντοσιέ μου στο χέρι, άρχισα να περιπλανιέμαι ξανά στο μεγάλο βασίλειο του φαντάσματος, στο εκπληκτικό μνημείο που είχε γίνει αυτοκρατορία του και σ' όλα αυτά που είχαν δει τα μάτια μου, σ' όλα αυτά που το μυαλό μου είχε ανακαλύψει, με την πολύτιμη βοήθεια των στοιχείων του Πέρση, μέχρι που μια εκπληκτική ανακάλυψη ήρθε να επιβεβαιώσει καθοριστικά τις εργασίες μου.

Όπως όλοι ξέρουν, τελευταία, καθώς έσκαβαν το υπόγειο της Όπερας για να θάψουν μέσα τις φωνογραφημένες φωνές των καλλιτεχνών, το φτυάρι των εργατών ανακάλυψε ένα πτώμα. Δεν άργησε ν' αποδειχτεί πως επρόκειτο για το πτώμα του Φαντάσματος της Όπερας!· Την απόδειξη γι' αυτό μου την έδωσε ο ίδιος ο διαχειριστής της Όπερας κι έτσι τώρα, λίγο μ' ενδιαφέρει αν οι εφημερίδες γράφουν πως το πτώμα που βρέθηκε ανήκει σε κάποιο θύμα της Κομμούνας.

Οι δυστυχισμένοι που σφάγησαν την εποχή της Κομμούνας στα υπόγεια της Όπερας, δε θάφτηκαν σ' αυτή τη μεριά. Οι σκελετοί τους βρίσκονται πολύ μακριά απ' την τεράστια κρύπτη όπου στη διάρκεια της πολιορκίας τους είχαν μαζέψει κάθε είδους προμήθειες. Αυτό το ανακάλυψα ακριβώς όταν έψαχνα να βρω τα ίχνη του φαντάσματος, τα οποία δε θα 'βρισκα ποτέ δίχως αυτό τον τυχαίο και παράδοξο ενταφιασμό των ζωντανών φωνών!

Όμως, γι' αυτό το πτώμα θα ξαναμιλήσουμε αργότερα. Τώρα, εκείνο που μ' ενδιαφέρει είναι να τελειώσω τούτον τον τόσο απαραίτητο πρόλογο, ευχαριστώντας τους σεμνούς κομπάρσους αυτής της ιστορίας που, όπως ο αστυνόμος κύριος Μιφρουά (από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με την εξαφάνιση της Κριστίν Ντααέ), όπως ο παλιός γραμματέας κύριος Ρεμί, ο παλιός διαχειριστής κύριος Μερσιέ, ο παλιός δάσκαλος του τραγουδιού κύριος Γκαμπριέλ και τέλος, ιδιαίτερα, η κυρία βαρόνη ντε Καστελό — Μπαρμπεζάκ, που κάποτε υπήρξε η «μικρή Μεγκ» (και που δεν κοκκινίζει πια), το πιο γοητευτικό αστέρι του μπαλέτου μας, η μεγαλύτερη κόρη της αξιότιμης κυρίας Ζιρί (παλιάς ταξιθέτριας του θεωρείου του Φαντάσματος), με βοήθησαν εξαιρετικά και χάρη σ' αυτούς θα μπορέσω, μαζί με τον αναγνώστη, να ξαναζήσω με κάθε λεπτομέρεια αυτές τις ώρες τις γεμάτες αληθινό έρωτα και τρόμο[1].

1

ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ;

Εκεινο το βράδυ, το βράδυ που οι πρώην διευθυντές της Όπερας κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ, με την ευκαιρία της αποχώρησής τους, έδιναν το τελευταίο τους γκαλά, εκείνο το βράδυ λοιπόν, στο καμαρίνι της Σορέλι, ενός από τα πρώτα ονόματα του χορού, είχαν εισβάλλει μισή ντουζίνα μπαλαρίνες που μόλις είχαν κατέβει από τη σκηνή, αφού «χόρεψαν» τον Πολύευκτο. Άλλες γελούσαν νευρικά κι άλλες φώναζαν τρομαγμένες.

Η Σορέλι, που ήθελε να μείνει μόνη της για να ρίξει μια ματιά στον αποχαιρετιστήριο λόγο που θα απηύθυνε προς τους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ, είδε με πολύ κακό μάτι όλο αυτό το ενοχλητικό πλήθος να στριμώχνεται γύρω της. Στράφηκε προς τις συναδέλφους της και με μια επιδεικτική συγκίνηση τις ρώτησε τι συμβαίνει. Ήταν η μικρή Τζέημς — γαλλική μυτούλα, μάτια μη-με-λησμόνει, ρόδινα μάγουλα και λαιμός σαν κρίνο — που με φωνή τρεμάμενη, πνιγμένη στην αγωνία, είπε με τρεις λέξεις τι συνέβαινε:

«Το φάντασμα!»

Και κλείδωσε την πόρτα. Το καμαρίνι της Σορέλι ήταν βαρύγδουπο και μπανάλ. Ένας κινητός καθρέφτης, ένα ντιβάνι, μια τουαλέτα και μερικά ντουλάπια αποτελούσαν τη βασική του επίπλωση. Στους τοίχους, μερικές γκραβούρες, ενθύμια απ' τη μητέρα της που κάποτε είχε γνωρίσει μεγαλεία στην παλιά Όπερα της οδού Λε Πελετιέ. Πορτρέτα των Βεστρίς, Γκαρντέλ, Ντιπόν και Μπιγκοτίνι. Αυτό το καμαρίνι, έμοιαζε με παλάτι στα μάτια των κοριτσιών του μπαλέτου, που έμεναν πολλές μαζί σ' ένα δωμάτιο και περνούσαν εκεί μέσα την ώρα τους τραγουδώντας, μαλώνοντας με τους κομμωτές, τις αμπιγιέζ και μεταξύ τους και πίνοντας κασίς, μπίρα ή ρούμι, μέχρι να έρθει η ώρα τους ν' ανέβουν στη σκηνή.

Η Σορέλι ήταν πολύ προληπτική. Όταν άκουσε τη μικρή Τζέημς να μιλάει για το φάντασμα ανατρίχιασε και είπε:

«Μικρή ηλίθια!»

Καθώς ήταν η πρώτη που πίστευε στα φαντάσματα εν γένει και στο φάντασμα της Όπερας ειδικότερα, θέλησε αμέσως να μάθει όλες τις λεπτομέρειες.

«Το είδατε;» ρώτησε.

«Όπως σας βλέπω και με βλέπετε!» απάντησε αναστενάζοντας η μικρή Τζέημς, που ανίκανη να κρατηθεί άλλο στα πόδια της σωριάστηκε σε μια καρέκλα.

Αμέσως τότε, η μικρή Ζιρί — μάτια σαν δαμάσκηνα, εβένινα μαλλιά, χρώμα μελαμψό, με το λεπτό της δέρμα τεντωμένο πάνω στα καημένα τα μικρούλικα κόκαλα της — πρόσθεσε:

«Αν είναι αυτός, είναι πανάσχημος!»

«Α ναι!;» είπαν οι χορεύτριες κι άρχισαν να μιλάνε όλες μαζί.

Το φάντασμα τους παρουσιάστηκε με τη μορφή ενός μαυροντυμένου κυρίου που βρέθηκε ξαφνικά μπρος τους, στο διάδρομο, δίχως να μπορέσουν να καταλάβουν από πού ξεφύτρωσε. Η εμφάνισή του ήταν τόσο ξαφνική που θα μπορούσαν να πιστέψουν πως βγήκε μέσα απ' τους τοίχους.

«Ουφ!» είπε κάποια που είχε κρατήσει λίγο την ψυχραιμία της, «βλέπετε παντού φαντάσματα».

Είναι αλήθεια πως εδώ και κάμποσο καιρό, όλοι στην Όπερα μιλούσαν για το φάντασμα, που ντυμένο στα μαύρα περιπλανιόταν σαν σκιά πάνω κάτω σ' όλο το κτίριο, δίχως να μιλάει σε κανέναν και δίχως κανείς να τολμάει να μιλήσει σ' αυτό. Εξάλλου, μόλις έβλεπε κάποιον, εξαφανιζόταν αμέσως, χωρίς ποτέ κανείς να μπορέσει να καταλάβει πού και πώς. Όταν περπατούσε δεν έκανε τον παραμικρό θόρυβο, όπως ακριβώς ταιριάζει σ' ένα φάντασμα. Στην αρχή, όλοι γέλαγαν και κορόιδευαν αυτό το φάντασμα που ντυνόταν σαν κάποιος επίσημος ή σαν νεκροθάφτης. Δεν πέρασε όμως πολύς καιρός και ο θρύλος του φαντάσματος πήρε, στο μπαλέτο, κολοσσιαίες διαστάσεις. Όλες υποστήριζαν πως είχαν λίγο πολύ συναντήσει αυτό το υπερφυσικό ον και πως υπήρξαν θύματα της βασκανίας του. Ακόμη κι αυτές που γελούσαν δυνατότερα δεν ήταν λιγότερο φοβισμένες. Όταν δε γινόταν ορατός, γνωστοποιούσε την παρουσία του ή το πέρασμά του, με αλλόκοτα συμβάντα, για τα οποία η δεισιδαιμονία όλων καθιστούσε υπεύθυνο το φάντασμα. Συνέβαινε κάποιο ατύχημα; Κάποια μπαλαρίνα έκανε κάποια κακία σε μια συνάδελφο; Κάτι χάνονταν; Για όλα έφταιγε το φάντασμα, το φάντασμα της Όπερας!

Αλλά, τελικά, ποιος το είχε δει; Στην Όπερα μπορεί κανείς να συναντήσει ένα σωρό μαύροι κουστούμια, που καμιά σχέση δεν έχουν με το φάντασμα. Το δικό του όμως είχε κάτι που δεν το' 'χουν όλα τα μαύρα ρούχα. Έντυνε ένα σκελετό!

Έτσι τουλάχιστον έλεγαν αυτές οι δεσποινίδες. Και φυσικά, το κεφάλι του ήταν μια νεκροκεφαλή.

Μα, ήταν σοβαρά όλ' αυτά; Η αλήθεια είναι πως η ιστορία με το σκελετό γεννήθηκε από την περιγραφή του φαντάσματος, που έκανε ο Ζοζέφ Μπικέ, ο επικεφαλής τεχνικός, που, αυτός, στ' αλήθεια το είχε δει. Αυτός και το μυστηριώδες πρόσωπο είχαν συναντηθεί στη μικρή σκάλα που βρίσκεται κοντά στη ράμπα και οδηγεί κατευθείαν στα υπόγεια. Ο Μπικέ πρόλαβε να το παρατηρήσει — λέω πρόλαβε γιατί το φάντασμα εξαφανίστηκε σχεδόν αμέσως — και η μορφή του έμεινε χαραγμένη στη μνήμη του για πάντα…

Να τι είπε ο Ζοζέφ Μπικέ για το φάντασμα:

«Είναι τρομαχτικά αδύνατο· η μαύρη του φορεσιά πλέει πάνω σ' ένα σκελετό. Τα μάτια του είναι τόσο βαθιά που δεν μπορεί κανείς να διακρίνει τις ακίνητες κόρες. Το μόνο που φαίνεται είναι δυο μαύρες τρύπες, όπως στα κρανία των νεκρών. Το δέρμα του, που είναι τεντωμένο πάνω στα κόκαλα, δεν είναι άσπρο αλλά κιτρινωπό. Η μύτη του είναι σχεδόν ανύπαρκτη' αν τον δεις προφίλ ούτε που φαίνεται. Η απουσία μύτης είναι ένα τρομερό θέαμα. Όλα κι όλα τα μαλλιά του, τρεις τέσσερις μακριές, καστανές τούφες πάνω στο μέτωπο και πίσω απ' τ' αφτιά».

Μάταια ο Ζοζέφ Μπικέ προσπάθησε ν' ακολουθήσει τούτη την αλλόκοτη παρουσία. Εξαφανίστηκε ως διά μαγείας και δεν μπόρεσε να ξαναβρεί τα ίχνη του.

Αυτός ο τεχνικός ήταν ένας άνθρωπος σοβαρός, ευπρεπής, εγκρατής και χωρίς μεγάλη φαντασία. Τα λόγια του ακούστηκαν με έκπληξη και ενδιαφέρον. Αμέσως μετά, βρέθηκαν κι άλλοι που υποστήριξαν πως είχαν δει μια μαύρη φορεσιά με μια νεκροκεφαλή.

Ο σοβαροί άνθρωποι που άκουσαν αυτήν την ιστορία, στην αρχή έλεγαν πως ο Ζοζέφ Μπικέ υπήρξε θύμα κάποιου κακόγουστου αστείου. Αργότερα, συνέβησαν τόσα πολλά περίεργα κι ανεξήγητα πράγματα, που και οι πιο δύσπιστοι άρχισαν ν' αλλάζουν γνώμη.

Να, για παράδειγμα: ένα πυροσβέστης δεν μπορεί παρά να είναι γενναίος! Ένας πυροσβέστης δε φοβάται τίποτα και κυρίως δε φοβάται τις φωτιές!

Κι όμως· ο περί ου ο λόγος πυροσβέστης[2] που είχε πάει για περιπολία στα υπόγεια της Όπερας και που απ' ό,τι φαίνεται απομακρύνθηκε περισσότερο απ' το συνηθισμένο, επανεμφανίστηκε κάτωχρος, τρομοκρατημένος, τρέμοντας ολόκληρος, με τα μάτια έξω απ' τις κόγχες και σωριάστηκε μισολιπόθυμος στην αγκαλιά της μητέρας της Τζέημς. Γιατί; Γιατί είχε δει να προχωρά προς το μέρος του, σε ανθρώπινο ύφος, αλλά δίχως σώμα, μια πύρινη κεφαλή! Κι επαναλαμβάνω, ένας πυροσβέστης δε φοβάται τη φωτιά.

Ο πυροσβέστης ονομαζόταν Παπέν.

Όλο το μπαλέτο έμεινε κατάπληκτο. Κατ' αρχήν, αυτή η πύρινη κεφαλή δεν ανταποκρινόταν καθόλου στην περιγραφή του φαντάσματος από τον Ζοζέφ Μπικέ. Έκαναν ένα σωρό ερωτήσεις στον πυροσβέστη, μετά ξανά στον Μπικέ. Τελικά, οι δεσποινίδες του μπαλέτου κατάληξαν πως το φάντασμα είχε πολλά κεφάλια και κάθε φορά χρησιμοποιούσε όποιο ήθελε. Όπως ήταν επόμενο σκέφτηκαν πως διέτρεχαν μεγάλο κίνδυνο. Τη στιγμή που ένας ολόκληρος πυροσβέστης δε δίσταζε να λιποθυμήσει, ήταν φυσικό, κορυφαίες και απλές χορεύτριες να τρομάζουν και να το βάζουν στα πόδια όποτε περνούσαν από κάποιο σκοτεινό διάδρομο.

Η κατάσταση ήταν τέτοια που η Σορέλι, για να προστατέψει, στα μέτρα του δυνατού, αυτό το μνημείο από τις μαγείες, τριγυρισμένη απ' όλες τις χορεύτριες κι απ' όλο το τσούρμο των μικρών μαθητριών, είχε αφήσει — την επομένη της ιστορίας με τον πυροσβέστη — στο τραπέζι που βρίσκεται στο χολ του θυρωρείου, δίπλα στα γραφεία της διοίκησης, ένα πέταλο αλόγου που, όποιος έμπαινε στην Όπερα — εκτός από τους θεατές — έπρεπε ν' αγγίξει, πριν αρχίσει ν' ανεβαίνει την εσωτερική σκάλα. Διαφορετικά, κινδύνευε να γίνει θύμα της δαιμονικής δύναμης που στοίχειωνε το κτίριο από τα υπόγεια ως τη σοφίτα!

Αυτό το πέταλο, όπως κι όλη την ιστορία, δυστυχώς, δεν το επινόησα και μπορεί κανείς να το δει ακόμη και σήμερα πάνω στο τραπέζι του χολ, μπρος στο θυρωρείο, κοντά τα γραφεία της διοίκησης.

Τώρα λοιπόν, μπορείτε να καταλάβετε την ψυχική διάθεση των δεσποινίδων του μπαλέτου, το βράδυ που μπήκαμε μαζί τους στο καμαρίνι της Σορέλι.

«Είναι το φάντασμα!» φώναξε η μικρή Τζέημς.

Η ανησυχία των κοριτσιών μεγάλωσε. Τώρα, μια σιωπή γεμάτη αγωνία βασίλευε στο καμαρίνι. Δεν ακουγόταν τίποτ' άλλο εκτός από λαχανιασμένες ανάσες. Τελικά, η Τζέημς, που τρομοκρατημένη είχε μαζευτεί σε μια γωνιά του τοίχου, μουρμούρισε:

«Ακούστε!»

Πραγματικά, σε όλους φάνηκε πως κάποιος ήταν πίσω απ' την πόρτα. Δεν ακούστηκε θόρυβος από βήματα. Θα 'λεγε κανείς πως ένα λεπτό ύφασμα γλιστρούσε πάνω στην πόρτα. Μετά, τίποτα. Η Σορέλι προσπάθησε να φανεί λιγότερο λιπόψυχη απ' τις συναδέλφους της. Προχώρησε προς την πόρτα και ρώτησε με μια ουδέτερη, άχρωμη φωνή:

«Ποιος είναι;»

Όμως κανένας δεν απάντησε.

Τότε, καθώς ένιωθε όλα τα βλέμματα καρφωμένα πάνω της, να παρακολουθούν την παραμικρότερη κίνηση της, προσπάθησε να φανεί θαρραλέα και είπε πολύ δυνατά:

«Είναι κανείς πίσω απ' την πόρτα;»

«Ω! ναι! ναι! φυσικά και υπάρχει κάποιος πίσω απ' την πόρτα!» επανέλαβε αυτό το μικρό, ζαρωμένο δαμάσκηνο, η Μεγκ Ζιρί, που συγκρατούσε ηρωικά τη Σορέλι από την αέρινη φούστα της… «Μην ανοίξετε! Προς Θεού! Μην ανοίξετε την πόρτα!»

Όμως η Σορέλι, η οποία ήταν οπλισμένη μ' ένα στιλέτο που δεν την εγκατέλειπε ποτέ, τόλμησε να ξεκλειδώσει και ν' ανοίξει την πόρτα, ενώ οι χορεύτριες τραβιόντουσαν προς τα πίσω και η Μεγκ Ζιρί αναστέναζε:

«Μαμά μου! Μαμά μου!»

Η Σορέλι κοίταξε θαρραλέα στο διάδρομο. Ήταν έρημος. Μια πεταλούδα της νύχτας, φυλακισμένη στο γυαλί της λάμπας, έριχνε μια περίεργη κόκκινη ανταύγεια μέσα στα σκοτάδια, δίχως να κατορθώνει να τα διαλύσει. Η χορεύτρια ξανάκλεισε γρήγορα την πόρτα αφήνοντας ένα βαθύ αναστεναγμό.

«Όχι», είπε, «δεν υπάρχει κανείς!»

«Και όμως. Τον είδαμε!» είπε η μικρή Τζέημς, πλησιάζοντας με μικρά φοβισμένα βήματα τη Σορέλι. «Κάπου εκεί πρέπει νάναι και να περιφέρεται. Εγώ πάντως δε γυρνάω πίσω να ντυθώ. Καλύτερα θάναι να κατέβουμε αμέσως στο φουαγιέ όλες μαζί, για τα “συγχαρητήρια” και να γυρίσουμε πίσω όλες μαζί».

Σ' αυτό το σημείο, το κορίτσι άγγιξε ευλαβικά το κοράλι που 'χε πάντα πάνω της, για να ξορκίσει το κακό και η Σορέλι, στα κρυφά, προσέχοντας να μην τη δει κανείς, έκανε με το ρόδινο νύχι του δεξιού της αντίχειρα, πάνω στο ξύλινο δαχτυλίδι που έζωνε τον παράμεσο του αριστερού της χεριού, το σχήμα του σταυρού του Αγίου Ανδρέα.

«Η Σορέλι», είχε γράψει ένας διάσημος χρονογράφος, «είναι μια χορεύτρια ψηλή, όμορφη, μ' ένα πρόσωπο βαθυστόχαστο και φιλήδονο, μ' ένα σώμα ευλύγιστο σαν κλαρί ιτιάς. Συνήθως λένε γι' αυτήν, πως είναι ένα “όμορφο πλάσμα”. Τα ξανθά χρυσαφένια μαλλιά της πλαισιώνουν ένα καθαρό μέτωπο, που κάτω του βρίσκονται δυο σμαραγδένια μάτια. Το κεφάλι της κινείται μαλακά, σαν το κεφάλι ενός ερωδιού, πάνω σ' ένα μακρύ, κομψό και περήφανο λαιμό. Όταν χορεύει, κινεί τους γοφούς της μ' έναν εντελώς ξεχωριστό τρόπο, που είναι αδύνατον να περιγράψει κανείς και που χαρίζει στο κορμί της μιαν ανείπωτα αισθησιακή κίνηση. Όταν υψώνει τα χέρια της και συσπειρώνεται για να κάνει μια πιρουέτα, αναδεικνύοντας έτσι το σχήμα του κορμιού της, και όταν η κλίση του σώματος της προβάλλει το γοφό αυτής της υπέροχης γυναίκας, τότε βρίσκεται κανείς μπροστά σε μια εικόνα που η θέα της σε κάνει να θες να τινάξεις τα μυαλά σου στον αέρα».

Μια που μιλάμε για μυαλά, φαίνεται πως δε διαθέτει καθόλου. Όμως, κανένας δεν την κατηγορεί γι' αυτό.

Η Σορέλι λέει στις μικρές χορεύτριες:

«Παιδιά μου, πρέπει να “συνέλθετε”… Για ποιο φάντασμα μιλάτε; Κανείς ποτέ δεν είδε αυτό το φάντασμα!…»

«Μα όχι! Το είδαμε… το είδαμε μόλις τώρα!» λένε οι μικρές. «Είχε μια νεκροκεφαλή και τα μαύρα ρούχα που φορούσε όταν τον είδε ο Ζοζέφ Μπικέ!»

«Και ο Γκαμπριέλ το είδε… χτες… χτες τ' απόγευμα… στο φως της μέρας…»

«Ο Γκαμπριέλ, ο δάσκαλος του τραγουδιού;»

«Ναι, βέβαια… δεν το ξέρατε;»

«Και φορούσε τη φορεσιά του μέρα μεσημέρι;»

«Ποιος; Ο Γκαμπριέλ;»

«Μα όχι! Το φάντασμα…»

«Φυσικά και φορούσε τη φορεσιά του!» είπε η Τζέημς. «Μου το 'πε ο Γκαμπριέλ… Άλλωστε, έτσι τον αναγνώρισε. Να τι έγινε. Ο Γκαμπριέλ βρισκόταν στο γραφείο του διαχειριστή. Ξάφνου, άνοιξε η πόρτα και μπήκε μέσα ο Πέρσης. Εσείς ξέρετε τι μάτι έχει ο Πέρσης…»

«Ω ναι!» απάντησαν εν χορώ οι μικρές χορεύτριες που μόλις άκουσαν τ' όνομα του Πέρση έκαναν με τις παλάμες τους το σημάδι του κερατά, τεντώνοντας μπροστά το δείκτη και το μικρό δάχτυλο.

«…Και όλοι ξέρουμε πόσο προληπτικός είναι ο Γκαμπριέλ!» συνέχισε η Τζέημς· «πάντως, είναι πάντα πολύ ευγενικός και όποτε βλέπει τον Πέρση αρκείται στο να βάζει ήσυχα ήσυχα το χέρι στην τσέπη και ν' αγγίζει τα κλειδιά του… Έτσι λοιπόν, μόλις άνοιξε η πόρτα και μπήκε μέσα ο Πέρσης, ο Γκαμπριέλ έδωσε ένα πήδο και βρέθηκε δίπλα στην κλειδαριά του ντουλαπιού για να πιάσει σίδερο! Πάνω στη φούρια του έσκισε σε μια πρόκα το παλτό του. Μετά, καθώς έβγαινε βιαστικός, έπεσε πάνω στην κρεμάστρα κι έκανε ένα τεράστιο καρούμπαλο. Ύστερα, οπισθοχωρώντας απότομα, έγδαρε το χέρι του στο παραβάν πούταν κοντά στο πιάνο. Θέλησε ν' ακουμπήσει στο πιάνο, αλλά οι κινήσεις του ήταν τόσο αδέξιες που το σκέπασμα έπεσε πάνω στα. χέρια του και του 'σπασε τα δάχτυλα. Σαν τρελός, έδωσε μια και βρέθηκε έξω απ' το γραφείο. Τέλος, κατέβηκε τα σκαλιά τόσο βιαστικά που γλίστρησε και κατρακύλησε μέχρι το πρώτο πάτωμα. Εκείνη την ώρα περνούσα από κει με τη μαμά μου και τον είδα. Τρέξαμε προς το μέρος του για να τον βοηθήσουμε να σηκωθεί. Ήταν καταχτυπημένος, το πρόσωπο του ήταν ματωμένο. Φοβηθήκαμε. Όμως, ευτυχώς, δεν άργησε να χαμογελάσει λέγοντάς μας: “Ευχαριστώ Θεέ μου που τη γλίτωσα τόσο φτηνά!” Τότε τον ρωτήσαμε τι του συνέβη και μας είπε την αιτία του φόβου του. Φοβήθηκε, γιατί πίσω απ' την πλάτη του Πέρση είχε δει το φάντασμα! Το φάντασμα με τη νεκροκεφαλή, όπως ακριβώς το περιγράφει ο Ζοζέφ Μπικέ».

Ένα μουρμουρητό ακολούθησε αυτή την αφήγηση, στο τέλος της οποίας η μικρή Τζέημς έφτασε ασθμαίνοντας, λες και την καταδίωκε το φάντασμα. Μετά, απλώθηκε σιωπή. Τη σιωπή διέκοψε η μικρή Ζιρί που, ενόσο η Σορέλι, πολύ συγκινημένη, γυάλιζε τα νύχια της, είπε με μισοσβησμένη φωνή:

«Ο Ζοζέφ Μπικέ καλά θα 'κανε να σταματήσει μ' αυτές τις ιστορίες» «Γιατί;» τη ρώτησαν.

«Αυτή είναι η γνώμη της μαμάς», απάντησε η Μεγκ με φωνή που αυτή τη φορά μόλις ακουγόταν λες και φοβόταν μήπως την ακούσει κανείς· κάποιος που δε βρισκόταν εκεί.

«Και γιατί η μαμά σου έχει αυτή τη γνώμη;»

«Σσστ! Η μαμά λέει πως στο φάντασμα δεν αρέσει να το ενοχλούν!»

«Και γιατί το λέει αυτό η μαμά σου;»

«Γιατί… γιατί… τίποτα…»

Αυτή η γεμάτη υπονοούμενα σιωπή της μικρής Ζιρί ερέθισε τρομερά την περιέργεια των δεσποινίδων του μπαλέτου που στριμώχνονταν γύρω απ' τη Ζιρί ικετεύοντας την να τους δώσει εξηγήσεις. Ήταν όλες εκεί, η μια δίπλα στην άλλη, έχοντας όλες τους την ίδια παρακλητική και φοβισμένη στάση. Μετέδιδαν η μια στην άλλη το φόβο τους, πράγμα που τις ευχαριστούσε αφάνταστα κι έκανε το αίμα τους να παγώνει.

«Ορκίστηκα να μην πω τίποτα!» είπε ξανά η μικρή Μεγκ.

Όμως οι άλλες επέμεναν και υποσχέθηκαν πως θα φυλάξουν καλά το μυστικό. Έτσι, η Μεγκ, που την έκαιγε η επιθυμία να διηγηθεί όλα όσα ήξερε, άρχισε να μιλάει, με το βλέμμα καρφωμένο στην πόρτα:

«Να… είναι εξαιτίας του θεωρείου…»

«Ποιανού θεωρείου;»

«Του θεωρείου του φαντάσματος!»

«Το φάντασμα λοιπόν, έχει δικό του θεωρείο;»

Στην ιδέα πως το φάντασμα έχει δικό του θεωρείο, οι χορεύτριες δεν μπόρεσαν να συγκρατήσουν την αποτρόπαια χαρά της έκπληξης τους. Άφηναν μικρούς αναστεναγμούς. Έλεγαν:

«Ω, Θεέ μου!… πες μας λοιπόν…»

«Πιο σιγά!» είπε η Μεγκ. «Πρόκειται για το πρώτο θεωρείο, No 5, ξέρετε το μικρό θεωρείο στ' αριστερά της σκηνής».

«Δεν είναι δυνατόν!»

«Και όμως… είναι έτσι όπως σας το λέω… Η μαμά μου είναι ταξιθέτρια εκεί… αυτή το ανοίγει… Μα, μου ορκίζεστε πως δε θα πείτε τίποτα σε κανέναν;»

«Μα ναι! άντε… συνέχισε!…»

«Καλά λοιπόν, αυτό είναι το θεωρείο του φαντάσματος… Εδώ κι ένα μήνα περίπου κανείς δεν έχει πατήσει το πόδι του σ' αυτό, εκτός απ' το φάντασμα φυσικά, και δόθηκε εντολή στη διαχείριση να μην το ξανανοικιάσουν ποτέ…»

«Μα, είναι αλήθεια πως το φάντασμα πάει εκεί;»

«Και βέβαια…»

«Υπάρχει λοιπόν κάποιος που πάει;»

«Όχι, όχι!… Το φάντασμα πάει και δεν υπάρχει κανένας».

Οι μικρές χορεύτριες κοιτάχτηκαν. Αν το φάντασμα πήγαινε στο θεωρείο θα 'πρεπε να το έβλεπαν, με τη μαύρη φορεσιά και τη νεκροκεφαλή του. Το 'παν στη Μεγκ κι αυτή τους απάντησε:

«Ακριβώς όπως σας είπα! Το φάντασμα δε φαίνεται. Δεν έχει ούτε ρούχα ούτε κεφάλι!… Όλα όσα έχουν πει για νεκροκεφαλές και πύρινες κεφαλές είναι ανοησίες! Δεν υπάρχει τίποτα απ' όλ' αυτά… Όταν βρίσκεται στο θεωρείο του το φάντασμα μόνο ακούγεται. Η μαμά δεν το 'χει δει ποτέ, το 'χει όμως ακούσει. Η μαμά το γνωρίζει καλά μιας κι αυτή του δίνει το πρόγραμμα!»

Σ' αυτό το σημείο η Σορέλι θεώρησε καλό να επέμβει:

«Μικρή Ζιρί, νομίζω πως μας κοροϊδεύεις».

Τότε η μικρή Ζιρί έβαλε τα κλάματα…

«Το 'ξερα εγώ… έπρεπε να μην πω τίποτα… αν η μαμά μάθαινε τι έκανα! Πάντως, ο Ζοζέφ Μπικέ δεν κάνει καλά ν' ασχολείται με πράγματα που δεν τον αφορούν… Θα του βγει σε κακό… μου το 'λεγε κι η μαμά μου χτες το βράδυ…»

Εκείνη τη στιγμή, βαριά βιαστικά βήματα ακούστηκαν στο διάδρομο και μια λαχανιασμένη φωνή που φώναζε:

«Σεσίλ! Σεσίλ! Εδώ είσαι;»

«Είναι η φωνή της μαμάς!» είπε η Τζέημς; «Τι συμβαίνει;»

Άνοιξε η πόρτα. Μια αξιοπρεπής κυρία, στητή σαν γρεναδιέρος, μπήκε στο καμαρίνι και σωριάστηκε, κλαίγοντας με λυγμούς, σε μια πολυθρόνα. Από τα ξετρελαμένα μάτια της κυλούσαν δάκρυα φωτίζοντας πένθιμα το σκοτεινό της πρόσωπο.

«Τι δυστυχία!» είπε… «Τι δυστυχία!»

«Μα, τι συνέβη; Τι;»

«Ο Ζοζέφ Μπικέ…»

«Τι έγινε με τον Ζοζέφ Μπικέ;…»

«Ο Ζοζέφ Μπικέ είναι νεκρός!»

Το καμαρίνι γέμισε με φωνές, επιφωνήματα διαμαρτυρίας κι έκπληξης, με φοβισμένα ερωτήματα…

«Ναι… μόλις τον βρήκαν κρεμασμένο στο τρίτο υπόγειο!… Όμως το φοβερότερο», συνέχισε με κομμένη την ανάσα η καημένη αξιότιμη κυρία, «το φοβερότερο είναι πως οι τεχνικοί που βρήκαν το πτώμα του, λένε πως άκουσαν εκεί, κοντά στο πτώμα, ένα θόρυβο που έμοιαζε με το τραγούδι των νεκρών!»

«Είναι το φάντασμα!…» είπε, σχεδόν χωρίς να το θέλει, η μικρή Ζιρί… Έπειτα, λες και συνήλθε ξαφνικά, σταμάτησε κι έβαλε τα χέρια στο στόμα της: «όχι!… όχι!… δεν είπα τίποτα!… δεν είπα τίποτα!…»

Γύρω της όλες της οι φίλες επαναλάμβαναν τρομοκρατημένες με χαμηλή φωνή:

«Σίγουρα! Είναι το φάντασμα!…»

Η Σορέλι ήταν χλομή.

«Ποτέ δε θα μπορούσα να το φανταστώ», είπε.

Η μαμά της Τζέημς, αδειάζοντας ένα ποτηράκι λικέρ που υπήρχε πάνω στο τραπέζι, είπε κι αυτή τη γνώμη της: σ' αυτήν την ιστορία σίγουρα ήταν ανακατεμένο το φάντασμα…

Η αλήθεια είναι πως οι συνθήκες του θανάτου του Ζοζέφ Μπικέ δεν ξεκαθαρίστηκαν ποτέ. Η ανάκριση, που ήταν στοιχειώδης, δεν έδωσε κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Κατάληξε πως πρόκειται για αυτοκτονία. Στις Αναμνήσεις ενός διευθυντή, ο κύριος Μονσαρμέν, (που ήταν ο ένας από τους δυο διευθυντές που διαδέχτηκαν του κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ) αναφέρει το περιστατικό του απαγχονισμού ως εξής:

«Ένα δυσάρεστο γεγονός τάραξε τη μικρή γιορτή που οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ είχαν οργανώσει για να “γιορτάσουν” την αναχώρηση τους. Βρισκόμουν στα γραφεία της διεύθυνσης όταν, ξαφνικά, μπήκε μέσα ο κύριος Μερσιέ (ο διαχειριστής). Έκανε σαν τρελός. Μου 'πε πως μόλις είχαν ανακαλύψει κρεμασμένο στο τρίτο υπόγειο της σκηνής, ανάμεσα σ' ένα αγρόκτημα κι ένα σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης, το πτώμα ενός τεχνικού. Είπα: Πάμε να τον ξεκρεμάσουμε. Μέχρι να κατέβω τα σκαλιά, το σκοινί του κρεμασμένου είχε εξαφανιστεί».

Να λοιπόν ένα συμβάν που ο κύριος Μονσαρμέν βρίσκει φυσιολογικό. Ένας άνθρωπος κρεμάστηκε μ' ένα σκοινί, πάνε να τον ξεκρεμάσουν και το σκοινί έχει εξαφανιστεί. Πάντως, ο κύριος Μονσαρμέν έδωσε μια πολύ απλή εξήγηση. Ακούστε την: Ήταν η ώρα του χορού και κορυφαίες και άλλες χορεύτριες βιάστηκαν να πάρουν τα μέτρα τους για το κακό μάτι. Τελεία και παύλα. Μπορείτε να φανταστείτε το μπαλέτο σύσσωμο να κατεβαίνει τις σκάλες, να παίρνει και να μοιράζετε το σκοινί του κρεμασμένου σε χρόνο μηδέν; Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά. Όταν εγώ, αντίθετα, σκέφτομαι το συγκεκριμένο μέρος όπου βρέθηκε το πτώμα — το τρίτο υπόγειο της σκηνής — μπορώ εύκολα να φανταστώ πως κάπου εκεί υπήρχε κάποιος που ήθελε να εξαφανίσει το σκοινί, αφού βέβαια πρώτα το χρησιμοποίησε. Θα δούμε αργότερα αν είχα δίκιο ή άδικο.

Τα περίεργα νέα δεν άργησαν να κάνουν το γύρο της Όπερας. Ο Ζοζέφ Μπικέ ήταν πολύ αγαπητός σε όλους. Τα καμαρίνια άδειασαν και οι μικρές χορεύτριες, μαζεμένες γύρω απ' τη Σορέλι, όπως τα φοβισμένα πρόβατα γύρω απ' το βοσκό τους, πήραν το δρόμο για το φουαγιέ, μέσα από μισοσκότεινους διαδρόμους και σκάλες, προχωρώντας όσο το δυνατόν γρηγορότερα με τις μικρές ρόδινες πατούσες τους.

2

Η ΝΕΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

ΑΠ' το κεφαλόσκαλο, η Σορέλι έτρεξε να προϋπαντήσει τον κόμη ντε Σανιύ που ανέβαινε. Ο κόμης, που συνήθως ήταν πολύ ήρεμος, έδειχνε αναστατωμένος.

«Ερχόμουν σε σας», είπε ο κόμης χαιρετώντας με ιδιαίτερη ευγένεια τη νέα γυναίκα. «Α! αγαπητή μου Σορέλι, τι ωραία βραδιά! Και η Κριστίν Ντααέ… τι θρίαμβος ήταν αυτός!»

«Μα δεν είναι δυνατόν!» διαμαρτυρήθηκε η Μεγκ Ζιρί. «Δεν πάνε πάνω από έξι μήνες που τραγουδούσε σαν ψάρι! Μα, αφήστε μας να περάσουμε, αγαπητέ μου κόμη», είπε η πιτσιρίκα κάνοντας προκλητικά μια υπόκλιση, «πάμε να μάθουμε τα νέα για κάποιον δυστυχισμένο που κρεμάστηκε».

Εκείνη την ώρα περνούσε από κει βιαστικός ο διευθυντής, που, ακούγοντας τα λόγια της μικρής, σταμάτησε απότομα.

«Πώς; Μάθατε κιόλας τα νέα δεσποινίς;» είπε μ' ένα αρκετά απότομο ύφος… «Λοιπόν, καλύτερα να μη μιλάτε γι' αυτό… και κυρίως προσέξτε μη μάθουν τίποτα οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ! Θα τους στενοχωρούσε πάρα πολύ, ιδιαίτερα σήμερα που είναι η τελευταία τους μέρα!»

Προχώρησαν όλοι προς το φουαγιέ του χορού που ήταν κιόλας γεμάτο κόσμο.

Ο κόμης ντε Σανιύ είχε δίκιο: Αυτό το γκαλά δεν είχε προηγούμενο. Όσοι προνομιούχοι παραβρέθηκαν, μιλάνε ακόμη και σήμερα με συγκίνηση στα παιδιά και στα εγγόνια τους για κείνη τη βραδιά. Σκεφτείτε πως οι Γκουνό, Ρεγιέρ, Σεντ Σαένς, Μασενέ, Γκιρό, Ντελιμπές, ανέβηκαν ο ένας μετά τον άλλον στο πόντιουμ του διευθυντή ορχήστρας και διεύθυναν οι ίδιοι τα έργα τους. Ανάμεσα στους ερμηνευτές, ο Φορ και η Κράους. Ήταν η βραδιά που αποκάλυψε σ' ολόκληρο το έκθαμβο Παρίσι την Κριστίν Ντααέ, που γι' αυτήν θα σας μιλήσω σε τούτο το έργο μου, αποκαλύπτοντας τη μυστηριώδη μοίρα της.

Ο Γκουνό διεύθυνε το Πένθιμο εμβατήριο μιας μαριονέτας. Ο Ρεγιέρ, την ωραία ουβερτούρα του Σιγκούρ. Ο Σεντ Σαένς, το Μακάβριο χορό και μια Ανατολίτικη ονειροφαντασία. Ο Μασενέ, ένα ανέκδοτο Ουγγαρέζικο εμβατήριο. Ο Γκιρό, το Καρναβάλι του. Ο Ντελιμπές, το Αργό βαλς της Συλβια και τα «πιτσικάτι» του Κοπέλια. Οι δεσποινίδες Κράους και Ντενίζ Μπλοκ τραγούδησαν: η πρώτη, το μπολερό των Εσπερινών της Σικελίας και η δεύτερη, το μπρίντιζι της Λουκρητίας Βοργία.

Ο θρίαμβος όμως προοριζόταν για την Κριστίν Ντααέ, που στην αρχή τραγούδησε μερικά κομμάτια από το Ρωμαίος και Ιουλιέτα. Ήταν η πρώτη φορά που η νέα καλλιτέχνιδα τραγουδούσε αυτό το έργο του Γκουνό που ακόμη δεν είχε διασκευαστεί σε όπερα. Α! Είναι να λυπάται κανείς αυτούς που δεν μπόρεσαν ν' ακούσουν εκείνο το βράδυ την Κριστίν Ντααέ στο ρόλο της Ιουλιέτας, που δε γνώρισαν τη γεμάτη αφέλεια κι αυθορμητισμό χάρη της, που δε σκίρτησαν στους τόνους της σεραφικής φωνής της, που δεν ένιωσαν την ψυχή τους να φτερουγίζει μαζί με τη δική της, πάνω απ' τους τάφους των εραστών της Βερόνας: «Κύριε! Κύριε! Κύριε! Συγχωρείστε μας!»

Κι όμως, όλ' αυτά δεν ήσαν τίποτα μπρος στους υπεράνθρωπους ήχους που ακούστηκαν όταν τραγούδησε την πράξη της φυλακής και το τρίο φινάλε του Φάουστ, αντικαθιστώντας την Καρλότα. Κανείς, ποτέ, δεν είχε ακούσει, δεν είχε δει κάτι παρόμοιο!

Η Ντααέ μας αποκάλυψε μια «καινούργια Μαργαρίτα», μια Μαργαρίτα με τέτοια μεγαλοπρέπεια και λάμψη που κανείς δεν υποψιαζόταν μέχρι τότε.

Η αίθουσα σύσσωμη, με χίλιες ζητωκραυγές, προσπαθώντας να εκφράσει την απερίγραπτη συγκίνησή της, χειροκροτούσε την Κριστίν που έκλαιγε με λυγμούς, ώσπου τελικά λιποθύμησε στην αγκαλιά των συναδέλφων της. Χρειάστηκε να μεταφερθεί στο καμαρίνι της. Έμοιαζε να 'χει παραδώσει την ψυχή της. Ο μεγάλος διάσημος κριτικός Π. ντε Στ.Β. κατέγραψε την ανεπανάληπτη αυτή εμπειρία σ' ένα χρονικό του με τον τίτλο Η νέα Μαργαρίτα. Καθώς ήταν ένας μεγάλος καλλιτέχνης κι ο ίδιος, ανακάλυπτε πολύ απλά πως εκείνο το βράδυ, αυτό το όμορφο και γλυκό κορίτσι έφερε στο σανίδι της Όπερας κάτι παραπάνω από την τέχνη του, έφερε την καρδιά του. Όλοι οι φίλοι της Όπερας γνώριζαν πολύ καλά πως η καρδιά της Κριστίν Ντααέ ήταν αγνή σαν δεκαπεντάχρονου κοριτσιού. Ο Π. ντε Στ. Β. δήλωνε πως «για να μπορέσει να καταλάβει τι συνέβαινε στην Ντααέ, ήταν αναγκασμένος να φανταστεί πως η κοπέλα είχε μόλις ερωτευτεί, για πρώτη φορά στη ζωή της! Ίσως γίνομαι αδιάκριτος, πρόσθεσε, μα νομίζω πως μόνο ο έρωτας είναι ικανός για ένα τέτοιο θαύμα, για μια τέτοια κεραυνοβόλα μεταμόρφωση. Δεν έχουν περάσει πάνω από δυο χρόνια από τότε που ακούσαμε την Κριστίν Ντααέ στις εξετάσεις του Ωδείου. Ήταν ένα χαριτωμένο, ελπιδοφόρο κορίτσι. Από πού πηγάζει η σημερινή θεία χάρη της; Αν, τελικά, δεν έρχεται από τον ουρανό με τα φτερά του έρωτα, θα πρέπει να σκεφτώ πως έρχεται απ' την κόλαση και πως η Κριστίν, όμοια με τον τραγουδιστή Οφτερντίνγκεν έκανε συμφωνία με τον Διάβολο! Όποιος δεν έχει ακούσει την Κριστίν να τραγουδά το τρίο φινάλε του Φάουστ δεν ξέρει τον Φάουστ: η υπερβατική έξαρση της φωνής και το θείο μεθύσι μιας αγνής ψυχής πρόσφεραν περισσότερα απ' όσα μπορούσε κανείς να φανταστεί!»

Στο μεταξύ, κάποιοι διαμαρτυρήθηκαν. Πώς ήταν δυνατόν να τους έχουν κρύψει έναν τέτοιο θησαυρό; Η Κριστίν Ντααέ, μέχρι τότε, δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια αξιοπρεπής παρουσία πλάι σ' αυτήν την κάπως υπερβολικά λαμπερή, υλική Μαργαρίτα, που ήταν η Καρλότα. Χρειάστηκε η ανεξήγητη, μυστηριώδης εξαφάνιση της Καρλότα, για να μπορέσει να την αντικαταστήσει η μικρή Ντααέ και να δείξει το πραγματικό της μέγεθος ερμηνεύοντας το μέρος του προγράμματος που ήταν αφιερωμένο στην ισπανίδα ντίβα! Κάτι άλλο ακόμη: πώς έγινε και οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ απευθύνθηκαν στην Ντααέ; Γνώριζαν μήπως την κρυφή της ιδιοφυία; Και αν τη γνώριζαν, γιατί την έκρυβαν; Κι αυτή, γιατί κρυβότανε; Το άλλο περίεργο ήταν, πώς κανείς δεν ήξερε ποιος ήταν ο δάσκαλος της. Βέβαια, η ίδια είχε δηλώσει πως από δω και πέρα θα δούλευε μόνη της. Όλ' αυτά πάντως, ήταν πολύ ανεξήγητα.

Ο κόμης ντε Σανιύ είχε παρακολουθήσει όρθιος, από το θεωρείο του, αυτό το ντελίριο κι είχε κι ο ίδιος, μαζί με τους άλλους, εκφράσει τον ενθουσιασμό του.

Εκείνη την εποχή ο κόμης ντε Σανιύ (Φιλίπ — Ζορζ — Μαρί) ήταν ακριβώς σαρανταενός χρόνων. Ήταν μεγάλος άρχοντας και ωραίος άντρας. Μάλλον ψηλός, μ' ένα πρόσωπο ευχάριστο, παρά το σκληρό του μέτωπο και τα κάπως ψυχρά μάτια του. Ιδιαίτερα ευγενικός με τις γυναίκες και κάπως υπεροπτικός με τους άντρες, που δεν του συγχωρούσαν πάντα τις επιτυχίες του. Είχε μια θαυμάσια καρδιά και μια ήσυχη συνείδηση. Με το θάνατο του γέρο-κόμη Φιλιμπέρ, έγινε ο αρχηγός μιας από τις εξοχότερες και παλαιότερες οικογένειες της Γαλλίας, που οι πρόγονοί της έφταναν μέχρι τον Λουί λε Ττέν. Οι Σανιύ είχαν μεγάλη περιουσία και όταν ο γέρο — κόμης, που ήταν χήρος, πέθανε, ο Φιλίπ έπρεπε να ανταποκριθεί στο όχι και τόσο εύκολο καθήκον της διαχείρισης αυτής της τεράστιας κληρονομιάς. Οι δυο του αδελφές και ο αδελφός του ο Ραούλ, δεν ήθελαν ούτε ν' ακούσουν για κληρονομιά και αναθέσανε τα πάντα στον Φιλίπ, λες και εξακολουθούσε να ισχύει το δίκαιο της πρωτοτοκίας. Οι δυο του αδελφές, που πήραν τη μέρα του γάμου τους τα μερίδιά τους απ' τον αδελφό τους, τα δέχτηκαν όχι ως κάτι που τους ανήκε δικαιωματικά, αλλά ως προίκα, εκφράζοντας στον Φιλίπ την ευγνωμοσύνη τους.

Η κόμησσα ντε Σανιύ, κόρη του Μεροζίς ντε Μαρτινιέρ, είχε πεθάνει πάνω στη γέννα του Ραούλ, που γεννήθηκε είκοσι χρόνια μετά το μεγάλο του αδελφό. Όταν πέθανε ο γέρο-κόμης, ο Ραούλ ήταν δώδεκα χρόνων. Ο Φιλίπ ασχολήθηκε δραστήρια με τη διαπαιδαγώγηση και τη μόρφωση του μικρού. Σ' αυτό τον βοήθησαν πάρα πολύ οι αδελφές του και μια γριά χήρα θεία που έμενε στη Μπρεστ και που μετάδωσε στο νεαρό Ραούλ την αγάπη για τη θάλασσα και τους θαλασσινούς. Ο νεαρός άντρας μπήκε στο Μπορντά, βγήκε μεταξύ των πρώτων και ολοκλήρωσε με την ησυχία του το γύρο του κόσμου. Χάρη στα γερά μέσα που είχε, κατάφερε να συμπεριληφθεί στην επίσημη αποστολή του Reguin , που ξεκίνησε να βρει μέσα στους πάγους του πόλου τους επιζήσαντες από την αποστολή του Artois , που τα ίχνη της είχαν χαθεί εδώ και τρία χρόνια. Περιμένοντας την ημέρα της αναχώρησης, απολάμβανε μια μακρόχρονη περίοδο διακοπών, που θα διαρκούσε, ούτε λίγο ούτε πολύ, έξι μήνες. Οι συγγενείς και φίλοι, βλέποντας αυτό το τόσο ευαίσθητο, όμορφο αγόρι, λυποντουσαν προκαταβολικά για τις κακουχίες που το περίμεναν.

Η ντροπαλοσύνη αυτού του ναύτη, η αθωότητα του, μπορώ να πω, ήταν αξιοπρόσεκτη. Έμοιαζε να 'χει γεννηθεί μόλις χτες. Πραγματικά, μεγαλωμένος με τις φροντίδες των δυο αδελφών του και της γριάς θείας του, είχε αποκτήσει απ' αυτή την εντελώς γυναικεία του ανατροφή, συμπεριφορές αγνές, που χαρακτηρίζονταν από μια γοητεία που τίποτε, μέχρι τότε, δεν είχε κατορθώσει να του αφαιρέσει. Εκείνη την εποχή θα 'ταν λίγο πάρα πάνω από εικοσιενός χρονών και φαινόταν μόλις δεκαοχτώ. Είχε ένα λεπτό ξανθό μουστάκι, όμορφα γαλανά μάτια και το δέρμα του έμοιαζε κοριτσίστικο. Ο Φιλίπ τον κακομάθαινε, του 'κανε όλα του τα χατήρια. Κατ' αρχήν, ήταν πολύ περήφανος για τον αδελφό του για τον οποίο και πρόβλεπε μια λαμπρή καριέρα στο ναυτικό, όπου ένας από τους προγόνους τους, ο διάσημος Σανιύ ντε Λα Ρος, είχε γίνει ναύαρχος. Εκμεταλλευόταν τις διακοπές του νεαρού για να του δείξει τις μεγαλοπρεπείς κοσμικές και καλλιτεχνικές απολαύσεις του Παρισιού, τις οποίες ο μικρός αγνοούσε.

Ο κόμης πίστευε πως στην ηλικία του Ραούλ η πολλή φρονιμάδα δεν κάνει καλό. Ο Φιλίπ είχε έναν πολύ ισορροπημένο χαρακτήρα, ισοσταθμισμένο ανάμεσα στις δουλειές και τις απολαύσεις: ήταν πάντα σε φόρμα, ανίκανος να δώσει στον αδελφό του το κακό παράδειγμα. Τον έπαιρνε παντού μαζί του. Τον πήγε ακόμη και στο φουαγιέ του χορού. Ξέρω ότι λέγανε πως τελευταία ο κόμης «τα είχε» με τη Σορέλι. Ε, και λοιπόν;! Δεν ήταν δα και έγκλημα για έναν άντρα που είχε μείνει εργένης και ως εκ τούτου είχε πολύ ελεύθερο χρόνο στη διάθεσή του, ιδιαίτερα μάλιστα μετά το γάμο των δυο του αδελφών, να περνά πού και πού, μια δυο ώρες, μετά το δείπνο, με τη συντροφιά κάποιας χορεύτριας που μπορεί να μη διέθετε μεγάλη πνευματικότητα, είχε όμως τα πιο ωραία μάτια του κόσμου… Εξάλλου, εκείνη την εποχή υπήρχαν μέρη όπου ένας αληθινός Παριζιάνος, και μάλιστα σαν τον κόμη ντε Σανιύ, ήταν «υποχρεωμένος» να κυκλοφορεί· το φουαγιέ της Όπερας ήταν ένα απ' αυτά.

Τέλος, πρέπει να πούμε, πως κατά πάσα πιθανότητα, ο Φιλίπ δε θα είχε οδηγήσει ποτέ τον αδελφό του στους διαδρόμους της εθνικής Ακαδημίας της μουσικής, αν δεν του το είχε ζητήσει ο ίδιος, και μάλιστα, όπως θυμήθηκε αργότερα ο κόμης, με ιδιαίτερη επιμονή.

Εκείνο το βράδυ λοιπόν, ο Φιλίπ, αφού χειροκρότησε την Ντααέ, γύρισε προς τον Ραούλ. Το πρόσωπό του ήταν τόσο χλομό που τον κατατρόμαξε.

«Μα, δεν καταλαβαίνετε λοιπόν πώς αυτή η γυναίκα δεν είναι καλά;», είπε ο Ραούλ.

Πραγματικά, πάνω στη σκηνή η Κριστίν Ντααέ ήταν έτοιμη να καταρρεύσει.

«Μάλλον, εσύ είσαι έτοιμος να λιποθυμήσεις…», είπε ο κόμης σκύβοντας προς το μέρος του Ραούλ. «Μα, τι έχεις λοιπόν;».

Ο Ραούλ όμως είχε κιόλας σηκωθεί.

«Πάμε», είπε με τρεμάμενη φωνή.

«Πού θέλεις να πας, Ραούλ;», τον ρώτησε ο κόμης, ξαφνιασμένος από τη συγκίνηση του μικρότερου αδελφού του.

«Μα, πάμε να την δούμε! Είναι η πρώτη φορά που τραγουδά μ' αυτόν τον τρόπο!».

Ο κόμης κοίταξε επίμονα τον αδελφό του, με περιέργεια, κι ένα ελαφρό χαμόγελο διαγράφτηκε στις άκρες των χειλιών του, ενώ βιάστηκε να προσθέσει:

«Πάμε, λοιπόν, πάμε!».

Φαινόταν καταγοητευμένος.

Δεν άργησαν να βρεθούν στην είσοδο των μελών, που ήταν ήδη φίσκα. Ο Ραούλ, περιμένοντας τη σειρά του για ν' ανέβει στη σκηνή, με μια απότομη ασυνείδητη κίνηση έσκισε τα γάντια του!… Ο Φιλίπ, που πάντα ήταν πολύ καλός μαζί του, δε σχολίασε καθόλου την ανυπομονησία του. Όμως, τώρα πια ήξερε. Τώρα ήξερε γιατί ο Ραούλ ήταν συχνά αφηρημένος όταν του μιλούσε και γιατί πραγματικά απολάμβανε κάθε συζήτηση που περιστρεφόταν γύρω από θέματα σχετικά με την Όπερα.

Προχώρησαν στο πλατό.

Ένα πλήθος από μαύρα κοστούμια έσπευδε προς το φουαγιέ του χορού ή κατευθυνόταν στα καμαρίνια των καλλιτεχνών. Οι φωνές των τεχνικών μπερδευόντουσαν με τα προστάγματα των υπευθύνων. Οι αναπληρωτές του τελευταίου ταμπλό έφευγαν, οι κομπάρσοι έσπρωχναν, ένας φορτωτής περνούσε βιαστικός, ένα σκηνικό κατέβαινε απ' τις σκαλωσιές, κάποιο άλλο το κάρφωναν βιαστικά. Η αιώνια «θεατρική ατμόσφαιρα». Κάτι σαν μια επικείμενη καταστροφή που βάζει σε δοκιμασία τ' αντανακλαστικά και το συκώτι σας… Κάπως έτσι μπορούμε να περιγράψουμε το τι συμβαίνει στη σκηνή την ώρα των διαλειμμάτων αυτή είναι η κατάσταση που πάντα, μα πάντα, ταράζει και γοητεύει το νεοφώτιστο, όπως ο νέος άντρας με το λεπτό ξανθό μουστάκι, τα όμορφα μπλε μάτια και το κοριτσίστικο δέρμα, που προσπαθούσε να διασχίσει, όσο πιο γρήγορα του επέτρεπε ο συνωστισμός, αυτή τη σκηνή που μόλις πριν λίγο πάνω της είχε θριαμβεύσει η Κριστίν Ντααέ και κάτω της είχε πεθάνει ο Ζοζέφ Μπικέ.

Ποτέ άλλοτε δεν είχε ξαναϋπάρξει τέτοιο κομφούζιο και ποτέ άλλοτε ο Ραούλ δεν ήταν τόσο ελάχιστα ντροπαλός όσο εκείνη τη βραδιά. Με τον ώμο του σταθερό απομάκρυνε ό,τι τον εμπόδιζε να προχωρήσει, δίχως να δίνει την παραμικρή σημασία σε ό,τι λεγόταν γύρω του, δίχως να προσπαθεί να καταλάβει τα έκπληκτα επιφωνήματα των τεχνικών. Ήταν εντελώς απορροφημένος από την επιθυμία του να δει αυτήν που η μαγική φωνή της του 'χε πάρει την καρδιά. Ναι, το 'νιωθε καλά, πως η καημένη του η νεανική καρδιά δεν του ανήκε πια. Από τη μέρα που η Κριστίν Ντααέ — που τη γνώριζε από μικρό παιδί — ξαναεμφανίστηκε στη ζωή του, είχε βάλει όλα του τα δυνατά για να σώσει τούτη την καρδιά. Μάταια όμως. Μόλις την ξανάδε ένιωσε μια γλυκύτατη συγκίνηση που, ύστερα από πολλή σκέψη, θέλησε να αποδιώξει, γιατί είχε ορκιστεί — τόσο πολύ σεβόταν τον εαυτό του — να μην αγαπήσει καμιάν άλλη εκτός από αυτήν που θα γινόταν η γυναίκα του, βέβαια, δεν του περνούσε ποτέ απ' το μαυλό πως θα παντρευτεί μια τραγουδίστρια. Να όμως, που τη γλυκύτατη συγκίνηση διαδέχθηκε μια φριχτή αίσθηση. Αίσθηση; Συναίσθημα; Αυτό που ένιωσε είχε να κάνει και με το σώμα και με την ψυχή. Το στήθος του πονούσε λες και το είχαν ανοίξει για να του ξεριζώσουν την καρδιά. Ένιωθε ένα φριχτό άνοιγμα, ένα πραγματικό κενό, που τίποτε πια δεν μπορούσε να γεμίσει εκτός από την καρδιά της! Εδώ παρατηρούμε τα συμπτώματα, τις συμπεριφορές και τις αντιδράσεις μιας ιδιαίτερης ψυχολογίας που απ' ό,τι φαίνεται είναι κατανοητή μόνο σε όσους έχουν πληγεί απ' αυτό το παράξενο πράγμα που στην καθομιλουμένη λέγεται «κεραυνοβόλος έρωτας».

Ο κόμης Φιλίπ δυσκολευόταν να τον ακολουθήσει, ωστόσο συνέχιζε να χαμογελάει.

Στο βάθος της σκηνής, μετά τη διπλή πόρτα που ανοίγει προς τα σκαλοπάτια που οδηγούν στο φουαγιέ και στα καμαρίνια της αριστερής μεριάς του ισογείου, ο Ραούλ αναγκάστηκε να σταματήσει μπρος σ' ένα τσούρμο χορεύτριες που μόλις είχαν κατέβει απ' τη σκηνή και μπλόκαραν το πέρασμα. Τα βαμμένα τους χείλια ξεστόμισαν κάμποσες βρισιές, στις οποίες ο Ραούλ δεν απάντησε τίποτα. Τελικά, κατάφερε να περάσει. Βυθίστηκε στα σκοτάδια ενός διαδρόμου που βούιζε από τα επιφωνήματα των ενθουσιασμένων θαυμαστών. Ένα όνομα κυριαρχούσε και κάλυπτε όλους τους θορύβους: Ντααέ! Ντααέ! Πίσω απ' τον Ραούλ ο κόμης μονολογούσε: «Ο πονηρός… ξέρει καλά το δρόμο!» και αναρωτιόταν πότε και πώς τον έμαθε. Ο ίδιος ποτέ δεν είχε πάει τον Ραούλ στην Κριστίν. Πρέπει λοιπόν να 'χε έρθει μόνος του, την ώρα που αυτός, όπως το συνήθιζε, κουβέντιαζε στο φουαγιέ με τη Σορέλι η οποία τις περισσότερες φορές τον παρακαλούσε να μείνει μαζί της μέχρι την ώρα που θα 'βγαίνε στη σκηνή. Καμιά φορά μάλιστα, την έπιανε μια τυραννική μανία: για να είναι σίγουρη πως θα την περιμένει, επέμενε να του δίνει να της φυλάει τις μικρές γκέτες της, που μ' αυτές κατέβαινε απ' το καμαρίνι της και της ήταν απαραίτητες για να διατηρεί τη λάμψη των σατινένιων παπουτσιών της και την καθαριότητα της ακριβής της φόρμας. Η Σορέλι ήταν δικαιολογημένη: είχε χάσει τη μητέρα της. Ο κόμης, αναβάλλοντας για λίγο την επίσκεψη του στη Σορέλι, εξακολούθησε να προχωρεί μαζί με τον αδελφό του στο διάδρομο που οδηγούσε στην Ντααέ, διαπιστώνοντας πως ποτέ άλλοτε δεν είχε γεμίσει από τόσο κόσμο. Ποτέ άλλοτε ένα ολόκληρο θέατρο δεν είχε αναστατωθεί τόσο από την επιτυχία και τη λιποθυμία μιας καλλιτέχνιδας. Το όμορφο κορίτσι δεν είχε συνέλθει ακόμη. Πήγαν να ειδοποιήσουν το γιατρό του θεάτρου, που κατάφτασε σκοντάφτοντας στα πλήθη και με τον Ραούλ να τον ακολουθεί κατά πόδας.

Έτσι, ο γιατρός και ο ερωτευμένος βρέθηκαν ταυτόχρονα στο πλάι της Κριστίν που, αφού δέχτηκε τις πρώτες βοήθειες απ' τον έναν, άνοιξε τα μάτια της στην αγκαλιά του άλλου. Ο κόμης, μαζί με πολλούς άλλους, είχε μείνει στο κατώφλι της πόρτας, όπου δεν μπορούσες ν' ανασάνεις.

«Δε νομίζετε, γιατρέ, πως αυτοί οι κύριοι θα 'πρεπε κάπως να ελευθερώσουν το χώρο;», είπε ο Ραούλ με ανήκουστο θράσος. «Δεν μπορεί κανείς ν' αναπνεύσει εδώ μέσα».

«Μα ναι, έχετε απόλυτο δίκιο», συμφώνησε ο γιατρός κι έβγαλε όλον τον κόσμο έξω, εκτός απ' τον Ραούλ και την καμαριέρα.

Αυτή, απόμεινε να κοιτάζει τον Ραούλ κατάπληκτη. Δεν τον είχε ξαναδεί ποτέ.

Ωστόσο, δεν τόλμησε να του πει τίποτα.

Όσο για το γιατρό, φαντάστηκε πως για να συμπεριφέρεται ο νεαρός έτσι, θα πρέπει προφανώς να είχε αυτό το δικαίωμα. Τόσο πολύ μάλιστα, που ο υποκόμης έμεινε μέσ' στο καμαρίνι, παρακολουθώντας με προσοχή την Ντααέ που επέστρεφε στη ζωή, ενώ οι δυο διευθυντές, οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ, που είχαν έρθει για να εκφράσουν το θαυμασμό τους στην υπάλληλο τους, είχαν απωθηθεί στο διάδρομο μαζί με τα μαύρα κοστούμια. Ο κόμης ντε Σανιύ, παραμερισμένος κι αυτός στο διάδρομο μαζί με τους υπόλοιπους γέλαγε τρανταχτά.

«Α, τον πονηρό!». Α, τον παμπόνηρο!».

Και την ίδια στιγμή πρόσθετε. «Μην εμπιστεύεστε αυτούς τους ντροπαλούς νεαρούς που μοιάζουν με κοριτσόπουλα!».

Έλαμπε ολόκληρος. Κατάληξε: «Είναι ένας πραγματικός Σανιύ!», και κατευθύνθηκε προς το καμαρίνι της Σορέλι. Όμως, αυτή κατέβαινε κιόλας στο φουαγιέ, με τη μικρή της ακολουθία να τρέμει απ' το φόβο, κι όπως είπαμε και προηγούμενα, ο κόμης τη συνάντησε στο δρόμο.

Μέσα στο καμαρίνι, η Κριστίν Ντααέ, άφησε ένα βαθύ αναστεναγμό στον οποίο της απάντησε ένας λυγμός. Γύρισε το κεφάλι, είδε τον Ραούλ και σκίρτησε. Κοίταξε το γιατρό, του χαμογέλασε, μετά κοίταξε την καμαριέρα της και τέλος ξανά τον Ραούλ.

«Κύριε!» τον ρώτησε, με ξεψυχισμένη φωνή… «ποιος είστε;».

«Δεσποινίς», απάντησε ο νεαρός άντρας, καθώς γονάτισε και φίλησε απαλά το χέρι της ντίβας, «δεσποινίς, είμαι το μικρό παιδάκι που είχε πάει να μαζέψει την εσάρπα σας από τη θάλασσα».

Η Κριστίν κοίταξε άλλη μια φορά το γιατρό και την καμαριέρα κι ύστερα βάλανε και οι τρεις τους τα γέλια.

Ο Ραούλ σηκώθηκε κατακόκκινος.

«Δεσποινίς, αφού προτιμάτε να μη με θυμηθείτε, θα ήθελα να σας μιλήσω ιδιαιτέρως, να σας πω κάτι πολύ σημαντικό».

«Μόλις νιώσω καλύτερα κύριε, συμφωνείτε;…» είπε με τρεμάμενη φωνή. «Είσαστε πολύ ευγενικός…».

«Όμως, τώρα πρέπει να πηγαίνετε…», πρόσθεσε ο γιατρός παίρνοντας το γλυκύτερο του χαμόγελο. «Αφήστε με να περιποιηθώ τη δεσποινίδα».

«Δεν είμαι άρρωστη», είπε ξαφνικά η Κριστίν με μια παράξενη κι αναπάντεχη ενεργητικότητα.

Σηκώθηκε, περνώντας γρήγορα το χέρι της πάνω απ' τα βλέφαρά της.

«Γιατρέ, σας ευχαριστώ πάρα πολύ!… Όμως τώρα θέλω να μείνω μόνη… πηγαίνετε σας παρακαλώ… Αφήστε με… είμαι πολύ νευρική απόψε…».

Ο γιατρός ήταν έτοιμος να φέρει αντιρρήσεις, βλέ ποντας όμως την ταραχή της νέας γυναίκας σκέφτηκε πως το καλύτερο γιατρικό για την κατάστασή της ήταν ακριβώς το να μην της φέρει καμιά αντίρρηση. Έτσι, μαζί με τον εξουθενωμένο Ραούλ, βγήκε στο διάδρομο.

«Δεν την αναγνωρίζω απόψε… συνήθως είναι τόσο γλυκιά…», είπε ο γιατρός κι έφυγε.

Ο Ραούλ έμεινε μόνος. Τώρα, όλα είχαν ερημώσει. Ο κόσμος είχε πάει στην τελετή του αποχαιρετισμού, στο φουαγιέ του χορού. Ο Ραούλ σκέφτηκε πως ίσως η Ντααέ να πήγαινε κι αυτή εκεί κι έτσι μπορεί να εμφανιζόταν από στιγμή σε στιγμή. Έμεινε λοιπόν εκεί να την περιμένει, μέσ' στην ερημιά και τη σιωπή. Χάθηκε μέσα στην ευεργετική σκιά μιας γωνιάς. Εξακολουθούσε πάντα να νιώθει αυτόν το φριχτό πόνο στο μέρος της καρδιάς. Αυτό τον έκανε να θέλει να δει την Ντααέ όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ξαφνικά, η πόρτα του καμαρινιού άνοιξε και είδε την καμαριέρα να φεύγει ολομόναχη, κουβαλώντας μερικά πακέτα. Καθώς περνούσε από μπροστά του, τη σταμάτησε και τη ρώτησε πώς είναι η κυρία της. Του απάντησε γελώντας πως ήταν μια χαρά, αλλά πως δεν έπρεπε να την ενοχλήσει κανείς, γιατί επιθυμούσε να μείνει μόνη. Έφυγε. Μια ιδέα πέρασε τότε από το ταραγμένο μυαλό του Ραούλ: Η Ντααέ ήθελε να μείνει μόνη γι' αυτόν!… Δεν της είχε πει πως ήθελε να της μιλήσει ιδιαιτέρως; Γι' αυτό λοιπόν φρόντισε να φύγουν όλοι από κοντά της… Κρατώντας την αναπνοή του πλησίασε στο καμαρίνι, έβαλε τ' αφτί του στην πόρτα, για ν' αφουγκραστεί τι θα του απαντούσαν και ετοιμάστηκε να χτυπήσει. Όμως, το χέρι του σταμάτησε στον αέρα. Από το καμαρίνι ακούστηκε μια αντρική φωνή να λέει, μ' ένα ιδιαίτερα αυταρχικό ύφος:

«Κριστίν, πρέπει να μ' αγαπήσετε!».

Και η Κριστίν, με μια φωνή τόσο πονεμένη, που σ' έκανε να φαντάζεσαι τα μάτια της γεμάτα δάκρυα, με μια φωνή τρεμάμενη, απάντησε:

«Μα, πώς μπορείτε να μου το λέτε αυτό; Εμένα, που δεν τραγουδώ παρά για σας!».

Ο Ραούλ ακούμπησε στον τοίχο. Υπόφερε τρομερά. Η καρδιά του, που τη νόμιζε φευγάτη για πάντα, ξαναγύρισε στο στήθος του χτυπώντας δυνατά. Οι παλμοί της αντηχούσαν σ' ολόκληρο το διάδρομο, ξεκουφαίνοντάς τον. Σίγουρα, αν η καρδιά εξακολουθούσε να κάνει τόσο θόρυβο, θα τον άκουγαν. Κάποιος θ' άνοιγε την πόρτα κι αυτός, ντροπιασμένος, θα προσπαθούσε να κρυφτεί. Τι ντροπή για έναν Σανιύ! Να τον πιάσουν να κρυφακούει! Έσφιξε την καρδιά του με τα δυο του χέρια για να την κάνει να σταματήσει. Όμως, μια καρδιά δεν έχει καμιά σχέση με τη μουσούδα ενός σκύλου κι άλλωστε, ακόμη κι αν πιάσεις με τα δυο σου χέρια τη μουσούδα ενός σκύλου, — ενός σκύλου που γαβγίζει δυνατά — το γάβγισμά του εξακολουθεί ν' ακούγεται…

Η φωνή του άντρα συνέχισε:

«Πρέπει να είστε πολύ κουρασμένη».

«Ω, ναι, απόψε σας έδωσα την ψυχή μου και τώρα είμαι νεκρή».

«Η ψυχή σου είναι πολύ όμορφη, παιδί μου», συνέχισε η σοβαρή φωνή του άντρα, «και σ' ευχαριστώ. Κανένας αυτοκράτορας δε δέχτηκε ποτέ παρόμοιο δώρο! Οι άγγελοι δάκρυσαν απόψε».

Μετά από αυτά τα λόγια: «οι άγγελοι δάκρυσαν απόψε», ο υποκόμης δεν άκουσε πια τίποτε άλλο.

Όμως δεν έφυγε· αντίθετα, επειδή φοβόταν μην τον «πιάσουν στα πράσα», χώθηκε ξανά στη σκοτεινή του γωνιά, αποφασισμένος να περιμένει εκεί, ώσπου να βγει ο άντρας απ' το καμαρίνι. Εκείνη την ώρα γνώριζε τον έρωτα και το μίσος. Ήξερε πως αγαπούσε· τώρα μάθαινε πως μπορεί και να μισεί. Μετά από λίγο, έκπληκτος, είδε την πόρτα ν' ανοίγει και την Κριστίν Ντααέ, τυλιγμένη στη γούνα της και με το πρόσωπό της καλυμμένο με δαντέλα, να βγαίνει μόνη και να κλείνει πίσω της την πόρτα. Ο Ραούλ παρατήρησε πως δεν κλείδωσε. Πέρασε από μπροστά του. Δεν την ακολούθησε, ούτε καν με το βλέμμα, γιατί τα μάτια του ήταν καρφωμένα στην πόρτα που εξακολουθούσε να μένει κλειστή. Όταν ο διάδρομος άδειασε, προχώρησε. Άνοιξε την πόρτα του καμαρινιού και την έκλεισε γρήγορα πίσω του. Γύρω του απλωνόταν πυκνό σκοτάδι. Είχαν σβήσει το γκάζι.

«Κάποιος είναι εδώ!», είπε ο Ραούλ με τρεμουλιαστή, αβέβαιη φωνή. «Γιατί κρύβεται άραγε;».

Καθώς μιλούσε, εξακολουθούσε ν' ακουμπά με την πλάτη του στην κλειστή πόρτα.

Νύχτα και σιωπή. Ο Ραούλ δεν άκουγε τίποτ' άλλο πέρα απ' την ίδια του την ανάσα. Χωρίς αμφιβολία, δεν ήταν σε θέση να συνειδητοποιήσει πως η αδιακρισία του ξεπερνούσε κάθε όριο.

«Δε θα βγείτε από 'δω παρά μόνο όταν σας το επιτρέψω!», φώναξε ο νεαρός άντρας. «Αν δε μου απαντήσετε, θα είστε ένας δειλός και τίποτα παραπάνω! Όμως, θα σας ανακαλύψω!».

Άναψε ένα σπίρτο. Η φλόγα φώτισε το δωμάτιο. Δεν υπήρχε κανείς μέσα στο καμαρίνι! Ο Ραούλ, αφού φρόντισε να κλειδώσει την πόρτα, άναψε τις λάμπες. Μπήκε στην τουαλέτα, άνοιξε τα ντουλάπια, έψαξε παντού, ψαχούλεψε με τα ιδρωμένα χέρια του τους τοίχους. Τίποτα!

«Μα, είναι δυνατόν», είπε φωναχτά. «Μήπως έχω τρελαθεί;».

Έμεινε έτσι για δέκα λεπτά, ν' ακούει το σφύριγμα του γκαζιού μέσα στην ησυχία αυτού του εγκαταλειμμένου δωματίου. Ερωτευμένος καθώς ήταν δε δίστασε να πάρει μια κορδέλα που μύριζε το άρωμα της αγαπημένης του. Βγήκε έξω, δίχως να ξέρει ούτε τι κάνει ούτε πού πάει. Σε μια στιγμή της ασυνάρτητης περιπλάνησής του, ο παγωμένος αέρας χτύπησε το πρόσωπό του. Βρισκόταν στη βάση μιας στενής σκάλας. Πίσω του κατέβαιναν κάποιοι εργάτες κουβαλώντας ένα φορείο σκεπασμένο μ' άσπρο σεντόνι.

«Η έξοδος, σας παρακαλώ;» ρώτησε κάποιον.

«Μα, δε βλέπετε; Είναι μπροστά σας», του απάντησαν. «Η πόρτα είναι ανοιχτή, αλλά αφήστε μας να περάσουμε».

Ο Ραούλ ρώτησε μηχανικά, δείχνοντας το φορείο:

«Τι είναι αυτό;».

Ο εργάτης απάντησε:

«Αυτό, είναι ο Ζοζέφ Μπικέ που τον βρήκαν κρεμασμένο στο τρίτο υπόγειο, ανάμεσα στα ντεκόρ του Βασιλιά της Λαχόρης».

Παραμέρισε για να περάσει η πομπή, χαιρέτησε και βγήκε.

3

ΟΠΟΥ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΝΤΕΜΠΙΕΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΝΙΥ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΥΝ, ΣΤΑ ΚΡΥΦΑ, ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ, ΚΥΡΙΟΥΣ ΑΡΜΑΝ ΜΟΝΣΑΡΜΕΝ ΚΑΙ ΦΕΡΜΕΝ ΡΙΣΑΡ, ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΕΙΣ ΛΟΓΟΥΣ ΤΗΣ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΟΛΗ αυτήν την ώρα, στο φουαγιέ ξετυλιγόταν η τελετή του αποχαιρετισμού.

Έχω ήδη πει, πως αυτή η θαυμάσια γιορτή είχε διοργανωθεί από τους κυρίους Ντεμπιεν και Πολινιύ με αφορμή την αναχώρηση τους: είχαν θελήσει να πεθάνουν, όπως συνηθίζουμε να λέμε σήμερα, όμορφα.

Πραγματοποίησαν αυτό το θαυμάσιο πένθιμο πρόγραμμα, με τη συμμετοχή ό,τι καλύτερου πρόσφερε το Παρίσι εκείνης της εποχής, τόσο στον καλλιτεχνικό όσο και στον κοινωνικό τομέα.

Όλη η αφρόκρεμα του Παρισιού είχε δώσει ραντεβού στο φουαγιέ του χορού, όπου η Σορέλι, μ' ένα ποτήρι σαμπάνια στο ένα χέρι και ένα μικρό αποχαιρετιστήριο λόγο στο άλλο, περίμενε τους πρώην διευθυντές. Πίσω της στριμώχνονταν οι παλιές και νέες συναδέλφισσές της. Άλλες συζητούσαν χαμηλόφωνα τα γεγονότα της μέρας, άλλες χαιρετούσαν από μακριά τους φίλους τους. Ο φλύαρος κόσμος βρισκόταν κιόλας στον μπουφέ, που είχε τοποθετηθεί σ' ένα κεκλιμένο δάπεδο ανάμεσα στον πολεμικό και το βουκολικό χορό, του Μπουλονζέ.

Μερικές χορεύτριες, είχαν κιόλας βάλει τα κανονικά τους ρούχα. Οι περισσότερες φορούσαν ακόμη τα ελαφριά ρούχα του χορού. Όλες πάντως, είχαν φροντίσει να πάρουν το ανάλογο για την περίπτωση ύφος. Μονάχα η μικρούλα Τζέημς, που η ξεγνοιασιά των δεκαπέντε της ανοίξεων — ευτυχισμένη ηλικία — την έκανε να 'χει κιόλας ξεχάσει το φάντασμα και το θάνατο του Ζοζέφ Μπικέ, δε σταματούσε να φλυαρεί, να κακαρίζει, να χοροπηδάει και να κάνει αστειάκια, σε τέτοιο βαθμό που όταν οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ εμφανίστηκαν στα σκαλοπάτια του φουαγιέ του χορού, η Σορέλι, που ανυπομονούσε, αναγκάστηκε να της κάνει παρατήρηση για να την επαναφέρει στην τάξη.

Όλος ο κόσμος πρόσεξε πως οι πρώην διευθυντές είχαν εύθυμο ύφος, κάτι που στην επαρχία θα 'κανε κακή εντύπωση, αλλά που στο Παρίσι θεωρείται η πρέπουσα συμπεριφορά. Όποιος δεν έχει μάθει να κρύβει τον πόνο και τη λύπη του κάτω από μια μάσκα χαράς και την εσωτερική του χαρά κάτω από μια μάσκα πλήξης ή αδιαφορίας, ποτέ δεν πρόκειται να θεωρηθεί βέρος Παριζιάνος. Αν ξέρετε πως κάποιος φίλος σας υποφέρει, μη δοκιμάσετε ποτέ να τον παρηγορήσετε, θα σας πει πως δε χρειάζεται κανενός είδους παρηγοριά. Και στην περίπτωση όμως που του έχει συμβεί κάποιο ευχάριστο γεγονός, προσέξτε και μη βιαστείτε να τον συγχαρείτε. Θεωρεί την καλή του τύχη ως κάτι τόσο φυσικό που θα ξαφνιαστεί αν του μιλήσετε γι' αυτήν. Στο Παρίσι, είναι σαν να παραβρίσκεται κανείς μονίμως σε χορό μεταμφιεσμένων. Επομένως, δε θα ήταν ποτέ δυνατόν, σ' ένα μέρος σαν το φουαγιέ της Όπερας, τόσο «ιν» πρόσωπα, σαν τους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ, να κάνουν το λάθος ν' αφήσουν να φανεί η λύπη που ένιωθαν μέσα τους. Ήδη χαμογελούσαν κάπως υπερβολικά στη Σορέλι που είχε αρχίσει να εκφωνεί το κολακευτικό αποχαιρετιστήριο λογίδριό της, όταν ξάφνου η φωνή αυτής της μικρούλας, τρελούτσικης Τζέημς, έκοψε το χαμόγελο των κυρίων διευθυντών τόσο απότομα, που το πραγματικό τους πρόσωπο, ένα πρόσωπο σημαδεμένο από την απογοήτευση και τον τρόμο, που τόσην ώρα προσπαθούσαν να κρύψουν, αποκαλύφτηκε μπροστά σ' όλους.

«Το Φάντασμα της Όπερας!»

Η Τζέημς είχε ξεστομίσει αυτή τη φράση με μιαν ανείπωτη φρίκη, δείχνοντας με το δάχτυλό της ανάμεσα στο πλήθος των μαύρων φράκων ένα αποτρόπαιο κεφάλι, μ' ένα πρόσωπο τόσο πελιδνό, τόσο πένθιμο και τόσο άσχημο, με κάτι τόσο βαθιές τρύπες στη θέση των ματιών που, όπως ήταν φυσικό, προκάλεσε μεγάλη αίσθηση στην αίθουσα. «Το φάντασμα της Όπερας! Το φάντασμα της Όπερας!». Έσπρωχναν ο ένας τον άλλον, γελούσαν και ήθελαν να προσφέρουν στο φάντασμα της Όπερας ένα ποτό… Όμως αυτό είχε κιόλας εξαφανιστεί. Είχε χαθεί μέσα στο πλήθος κι ο κόσμος μάταια προσπαθούσε να το βρει την ώρα που οι δυο ηλικιωμένοι κύριοι προσπαθούσαν να ηρεμήσουν τη μικρή Τζέημς, ενώ η μικρή Ζιρί έσκουζε σαν παγώνι.

Η Σορέλι είχε γίνει έξαλλη που δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει το λόγο της. Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ την αγκάλιασαν, την ευχαρίστησαν κι εξαφανίστηκαν το ίδιο γρήγορα με το φάντασμα. Αυτό δεν ξάφνιασε κανέναν, γιατί όλοι ήξεραν πως επρόκειτο να υποστούν την ίδια τελετή στο πάνω πάτωμα, στο φουαγιέ του τραγουδιού, και πως θα δεξιωνόντουσαν ξανά, για τελευταία φορά, τους καλούς τους φίλους στο μεγάλο χολ του διοικητικού διαμερίσματος όπου τους περίμενε ένα πραγματικό δείπνο.

Εκεί λοιπόν θα τους ξαναβρούμε όλους, μαζί με τους νέους διευθυντές κυρίους Αρμάν Μονσαρμέν και Φερμέν Ρισάρ. Οι μεν, γνώριζαν ελάχιστα τους δε, αυτό ωστόσο δεν τους εμπόδιζε να είναι ιδιαίτερα εκδηλωτικοί μεταξύ τους και ν' ανταλλάσσουν φιλοφρονήσεις. Έτσι, όσοι απ' τους προσκεκλημένους φοβόντουσαν μια πληκτική βραδιά φάνηκαν πολύ ευχαριστημένοι. Το δείπνο ήταν σχεδόν εύθυμο και ο κύριος κυβερνητικός εκπρόσωπος φρόντισε να εκμεταλλευτεί κάθε ευκαιρία για να μπλέξει, με απαράμιλλη επιδεξιότητα, τις παλιές δόξες με τις μελλοντικές επιτυχίες, δημιουργώντας έτσι μια πραγματικά εγκάρδια ατμόσφαιρα ανάμεσα στους καλεσμένους. Η μεταβίβαση των εξουσιών είχε γίνει την προηγούμενη, με όσο το δυνατόν απλούστερο τρόπο και τα ζητήματα που έπρεπε να ρυθμιστούν ανάμεσα στην παλιά και τη νέα διοίκηση είχαν ήδη λυθεί κάτω από την εποπτεία του κυβερνητικού εκπροσώπου με μια τόσο καλή διάθεση και από τα δύο μέρη που, τελικά, ήταν κάτι παραπάνω από φυσικό, να παραβρίσκονται σ' αυτήν την αξέχαστη βραδιά οι τέσσερις διευθυντές με τόσο χαμογελαστά πρόσωπα.

Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ είχαν ήδη παραδώσει στους κυρίους Αρμάν Μονσαρμέν και Φερμέν Ρισάρ τα δυο μικροσκοπικά κλειδιά τα πασπαρτού που άνοιγαν όλες τις πόρτες της εθνικής Ακαδημίας της μουσικής… και ήταν χιλιάδες αυτές οι πόρτες. Ενώ αυτά τα μικρά κλειδιά, αντικείμενα της γενικής περιέργειας, άλλαζαν χέρια, η προσοχή μερικών στράφηκε στην άκρη του τραπεζιού όπου καθόταν αυτή η παράξενη, πελιδνή, φανταστική μορφή, με τα βαθουλωμένα μάτια, που είχε εμφανιστεί και πρωτύτερα στο φουαγιέ του χορού και που η μικρή Τζέημς είχε χαιρετήσει φωνάζοντας, «Το φάντασμα της Όπερας!» Ήταν εκεί, λες κι η παρουσία του σ' αυτήν την τελετή ήταν το φυσικότερο πράγμα στον κόσμο. Μόνο που δεν έτρωγε ούτε έπινε.

Όσοι είχαν αρχίσει να την κοιτάζουν χαμογελώντας, στο τέλος γύρισαν αλλού το πρόσωπό τους, γιατί αυτή η μορφή προκαλούσε τις πιο πένθιμες σκέψεις. Κανείς δεν τόλμησε να επαναλάβει τα αστειάκια του φουαγιέ, κανείς δεν τόλμησε να φωνάξει: «Να, το φάντασμα της Όπερας!»

Δεν είχε πει ούτε μια λέξη κι ακόμη κι αυτοί που βρίσκονταν δίπλα του, δεν ήταν σε θέση να πουν πότε ακριβώς ήρθε και κάθησε στο τραπέζι. Όμως, όλοι τους σκέφτηκαν πως, αν καμιά φορά οι νεκροί ερχόντουσαν να κάτσουν στο τραπέζι των ζωντανών, σίγουρα τα πρόσωπά τους δε θα ήταν περισσότερο μακάβρια από τούτο δω. Οι φίλοι των κυρίων Φερμέν Ρισάρ και Αρμάν Μονσαρμέν σκέφτηκαν πως αυτός ο εξαϋλωμένος συνδαιτημόνας ήταν γνωστός των κυρίων Ντεμπιέν και Πολινιύ, ενώ οι φίλοι των κυρίων Ντεμπιέν και Πολινιύ σκέφτηκαν πως αυτό το πτώμα ανήκε στην πελατεία των κυρίων Ρισάρ και Μονσαρμέν. Έτσι, δεν υπήρχε κίνδυνος κάποια ερώτηση, κάποια δυσάρεστη σκέψη ή κάποιο κακόγουστο αστείο να προσβάλλει αυτόν το φιλοξενούμενο από το υπερπέραν. Μερικοί από τους συνδαιτημόνες, που γνώριζαν το θρύλο για το φάντασμα της Όπερας καθώς και την περιγραφή του από τον τεχνικό — δε γνώριζαν ακόμη το θάνατο του Ζοζέφ Μπικέ — έβρισκαν πως αυτός ο άντρας της άκρης του τραπεζιού θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί ως η τέλεια ενσάρκωση αυτού του πλάσματος που, κατά τη γνώμη τους, είχε δημιουργηθεί από την αδιόρθωτη δεισιδαιμονία του προσωπικού της Όπερας. Άλλωστε, σύμφωνα με το θρύλο, το φάντασμα δεν είχε μύτη, ενώ τούτος δω ο παράξενος συνδαιτημόνας είχε. Ωστόσο, ο κύριος Μονσαρμέν, στα απομνημονεύματά του, μας διαβεβαιώνει πως η μύτη του συνδαιτημόνα του ήταν διάφανη. «Η μύτη του», λέει, «ήταν μακριά, λεπτή και διάφανη» και 'γω θα πρόσθετα πως κάλλιστα θα μπορούσε να ήταν μια ψεύτικη μύτη. Ο κύριος Μονσαρμέν, ενδεχομένως να πέρασε για διάφανο κάτι που δεν ήταν παρά γυαλιστερό. Όλος ο κόσμος ξέρει πως η επιστήμη κατασκευάζει θαυμάσιες ψεύτικες μύτες γι' αυτούς που δεν έχουν, είτε γιατί έτσι γεννήθηκαν είτε γιατί υπέστησαν κάποια εγχείρηση. Μήπως, στην πραγματικότητα, εκείνο το βράδυ το φάντασμα παραβρέθηκε στο δείπνο των διευθυντών απρόσκλητο; Κι από την άλλη, πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι πως αυτή η μορφή ήταν στ' αλήθεια το φάντασμα της Όπερας; Ποιος θα τολμούσε να επιβεβαιώσει κάτι τέτοιο; Το ότι αναφέρω αυτό το περιστατικό, καθόλου δε σημαίνει πως θέλω να κάνω τον αναγνώστη να πιστέψει ότι το φάντασμα ήταν ικανό για μια τέτοια θρασύτατη πράξη· το αναφέρω απλά, γιατί, τελικά, δεν είναι και τόσο απίθανο…

Και να, κάτι που εξηγεί την παρουσία του φαντάσματος. Ο κύριος Αρμάν Μονσαρμέν, στα απομνημονεύματά του πάντα, γράφει επί λέξη τα εξής: — κεφάλαιο XI: «Όταν φέρνω στο νου μου αυτήν την πρώτη βραδιά, δεν μπορώ να μη συνδυάσω εκείνο που μας εξομολογήθηκαν στο γραφείο τους οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ με την παρουσία αυτού του φανταστικού πλάσματος που κανείς μας δε γνώριζε».

Να, τι ακριβώς συνέβη:

Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ, καθισμένοι στη μέση του τραπεζιού δεν είχαν ακόμη αντιληφθεί τον άνθρωπο με το νεκρικό κεφάλι όταν αυτός, εντελώς ξαφνικά, άρχισε να μιλάει:

«Οι μπαλαρίνες έχουν δίκιο», είπε. «Ο θάνατος αυτού του δυστυχισμένου του Μπικέ δεν είναι καθόλου φυσιολογικός όπως νομίζετε».

Οι Ντεμπιέν και Πολινιύ αναπήδησαν.

«Ο Μπικέ είναι νεκρός;» φώναξαν.

«Ναι», απάντησε ήρεμα ο άνθρωπος αυτός, ή μάλλον αυτή η ανθρώπινη σκιά… «Βρέθηκε κρεμασμένος απόψε το βράδυ, στο τρίτο υπόγειο, ανάμεσα στα σκηνικά του Βασιλιά της Λαχόρης».

Οι δυο διευθυντές, ή σωστότερα οι δυο πρώην διευθυντές, σηκώθηκαν αμέσως όρθιοι και παραξενεμένοι κοίταξαν επίμονα το συνομιλητή τους. Είχαν ταραχτεί περισσότερο απ' το φυσιολογικό, δηλαδή, περισσότερο απ' όσο δικαιολογούσε η αναγγελία του απαγχονισμού ενός τεχνικού. Κοιτάχτηκαν μεταξύ τους. Είχαν γίνει κάτωχροι. Ο Ντεμπιέν έκανε νόημα στους κυρίους Ρισάρ και Μονσαρμέν: ο Πολινιύ ψιθύρισε κάποια δικαιολογία και μετά οι τέσσερις τους πέρασαν στο γραφείο της διοίκησης. Δίνω το λόγο στον κύριο Μονσαρμέν:

«Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ ήταν πολύ ταραγμένοι», διηγείται στα απομνημονεύματα του, «και μας φάνηκε πως είχαν κάτι πολύ σημαντικό κι ενοχλητικό γι' αυτούς να μας πουν. Κατ' αρχήν μας ρώτησαν αν γνωρίζαμε αυτό το πρόσωπο που καθόταν στην άκρη του τραπεζιού και που μας μίλησε για το θάνατο του Ζοζέφ Μπικέ. Μετά την αρνητική μας απάντηση ταράχτηκαν ακόμη περισσότερο. Μας πήραν τα πασπαρτού από το χέρια, τα κοίταξαν για λίγο, κούνησαν το κεφάλι και μετά μας συμβούλεψαν να κάνουμε, με τη μεγαλύτερη δυνατή μυστικότητα, καινούργιες κλειδαριές για τα διαμερίσματα, τα γραφεία και τα αντικείμενα που επιθυμούσαμε να είναι ερμητικά κλεισμένα. Είχαν ένα τόσο αστείο ύφος την ώρα που τα 'λεγαν αυτά, που βάλαμε τα γέλια και τους ρωτήσαμε αν υπάρχουν κλέφτες στην Όπερα. Μας απάντησαν πως υπάρχει κάτι χειρότερο απ' τους κλέφτες: υπάρχει το φάντασμα. Ξαναβάλαμε τα γέλια, σίγουροι πως επρόκειτο για κάποιο αστείο που επιστέγαζε αυτή τη φιλική βραδιά. Μετά, πιεσμένοι από τα παρακάλια τους, ξαναπήραμε το σοβαρό μας ύφος και για να τους κάνουμε το χατήρι αποφασίσαμε να συμμετέχουμε στο παιχνίδι τους. Μας είπαν πως δεν επρόκειτο να μας μιλήσουν για το φάντασμα, αν το ίδιο το φάντασμα δεν τους είχε αναγκάσει να μας πουν να 'μαστε ευγενικοί μαζί του και να του δώσουμε ό,τι ζητήσει. Από την άλλη, όντας πολύ ευχαριστημένοι που εγκατέλειπαν αυτόν το χώρο όπου βασίλευε μια τόσο τυραννική μορφή, δίσταζαν μέχρι την τελευταία στιγμή να μας μιλήσουν γι' αυτήν την τόσο αλλόκοτη περιπέτεια, για την οποία ήταν βέβαιοι πως το σκεπτικιστικό μας πνεύμα ήταν ολωσδιόλου απροετοίμαστο. Η αναγγελία όμως του θανάτου του Ζοζέφ Μπικέ τους ανάγκασε να θυμηθούν πως κάθε φορά που δεν υπάκουαν στις επιθυμίες του φαντάσματος κάποιο αλλόκοτο κι ολέθριο συμβάν τους έκανε να συνειδητοποιούν την εξάρτησή τους από το φάντασμα.

Σ' όλη τη διάρκεια αυτής της απροσδόκητης συζήτησης, που έγινε με ύφος μιας μυστικής και σημαντικής εξομολόγησης, κοιτούσα τον Ρισάρ. Ο Ρισάρ, όταν ήταν φοιτητής, είχε τη φήμη του φαρσέρ, πράγμα που σημαίνει πως δεν αγνοούσε κανέναν απολύτως από τους χίλιους και έναν τρόπους με τους οποίους μπορεί κανείς να κοροϊδέψει τους άλλους. Κάτι ξέρουν πάνω σ' αυτό οι θυρωροί του μπουλβάρ Σεν Μισέλ. Έτσι, έμοιαζε κυριολεκτικά ν' απολαμβάνει το πιάτο που κάποιος άλλος τώρα του σερβίριζε. Δεν έχανε ούτε μια μπουκιά απ' αυτό το εξαίσιο καρύκευμα, που, ωστόσο, ο θάνατος του Μπικέ το έκανε κάπως μακάβριο. Κουνούσε το κεφάλι με θλίψη και η όψη του, σε πλήρη συμφωνία με τα λόγια των άλλων, έγινε θλιβερή· όψη ανθρώπου που λυπόταν αφάνταστα μ' αυτήν τη δουλειά στην Όπερα, τώρα που μάθαινε πως τη στοίχειωνε ένα φάντασμα. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα καλύτερο από το να μιμηθώ δουλικά το απελπισμένο του ύφος. Πάντως, παρά τις προσπάθειες που καταβάλαμε, τελικά δεν μπορέσαμε ν' αποφύγουμε τον καγχασμό μπροστά στους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ που, βλέποντάς μας να περνάμε από την πιο στενάχωρη πνευματική κατάσταση στην πιο ξένοιαστη ευθυμία, μας κοίταξαν σαν να 'μασταν τρελοί.

Η φάρσα παρατράβηξε. Ο Ρισάρ ρώτησε μισοαστεία μισοσοβαρά: «Μα, επιτέλους, τι θέλει αυτό το φάντασμα;»

Ο κύριος Πολινιύ προχώρησε προς το γραφείο του και επέστρεψε κρατώντας ένα αντίγραφο του καταστατικού της Όπερας. Το καταστατικό αρχίζει με τα παρακάτω λόγια:

«Η διεύθυνση της Όπερας υποχρεούται να δώσει στις παραστάσεις της εθνικής Ακαδημίας μουσικής τη λαμπρότητα που αρμόζει στην πρώτη λυρική γαλλική σκηνή» και τελειώνει με το άρθρο 98, διατυπωμένο ως εξής:

«Το παρόν προνόμιο μπορεί ν' αφαιρεθεί στις περιπτώσεις που:

1ο: Ο διευθυντής παραβεί τις υποχρεώσεις που έχουν συμφωνηθεί και καταγραφεί στο παρόν καταστατικό».

Ακολουθούν οι διατάξεις των υποχρεώσεων.

Αυτό το αντίγραφο, γράφει ο κύριος Μονσαρμέν, ήταν γραμμένο με μαύρο μελάνι και σε απόλυτη συμφωνία με εκείνο που είχαμε και μεις.

Όμως, στο τέλος του αντίγραφου που μας έδειχνε ο κύριος Πολινιύ, υπήρχε μια παράγραφος, γραμμένη με κόκκινο μελάνι, μ' ένα γραφικό χαραχτηρα παράξενο και ταραγμένο, λες και κάποιος είχε γράψει με την άκρη ενός σπίρτου. Έμοιαζε με γραφή παιδιού, που ακόμη δεν είχε μάθει να ενώνει τα γράμματα. Αυτή η παράγραφος που προέκτεινε μ' έναν τόσο περίεργο τρόπο το άρθρο 98, έλεγε κατά λέξη:

5ο: Αν ο διευθυντής καθυστερήσει πάνω από δεκαπέντε μέρες να δώσει το μισθό που οφείλει στο Φάντασμα της Όπερας, μισθό που μέχρι νεότερη διαταγή ορίζεται στο ποσόν των 20.000 φράγκων, δηλαδή 240.000 φράγκα το χρόνο.

Ο κύριος Πολινιύ μας έδειξε διστακτικά αυτήν την τελευταία παράγραφο που σίγουρα μας αιφνιδίασε.

«Αυτό είναι όλο; Δε ζητά τίποτε άλλο;» ρώτησε ο Ρισάρ με τη μεγαλύτερη δυνατή ψυχραιμία.

«Όχι, δεν είναι μόνο αυτό», απάντησε ο Πολινιύ.

Ξεφύλλισε το καταστατικό και διάβασε:

«Άρθρο 63: Το μεγάλο θεωρείο της δεξιάς μεριάς, No 1, προορίζεται για τον αρχηγό του Κράτους. Το θεωρείο No 20, τις Δευτέρες και το No 30 τις Τρίτες και τις Παρασκευές, είναι στη διάθεση του υπουργού. Το δεύτερο θεωρείο No 27, προορίζεται καθημερινά για τους ιθύνοντες της αστυνομίας».

Στο τέλος αυτού του άρθρου ο κύριος Πολινιύ μας έδειξε μια γραμμή που είχε προστεθεί με κόκκινο μελάνι.

Το πρώτο θεωρείο No 5, σε όλες τις παραστάσεις, βρίσκεται στη διάθεση του φαντάσματος της Όπερας.

Μετά απ' αυτό το τελευταίο «χτύπημα», δεν μπορέσαμε παρά να σηκωθούμε και να σφίξουμε θερμά τα χέρια των δύο προκατόχων μας, συγχαίροντας τους για τη θαυμάσια φάρσα τους, που αποδείκνυε πως η παλιά καλή γαλλική ευθυμία εξακολουθούσε να βρίσκεται σε πλήρη άνθηση. Ο Ρισάρ μάλιστα θεώρησε πως έπρεπε να προσθέσει ότι «τώρα καταλάβαινε γιατί οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ εγκατέλειπαν την εθνική Ακαδημία μουσικής. Η παρουσία ενός τόσο απαιτητικού φαντάσματος έκανε αυτή τη δουλειά πολύ δύσκολη πια».

«Φυσικά», είπε ο κύριος Πολινιύ με τη μεγαλύτερη σοβαρότητα, «240.000 φράγκα δε βρίσκονται έτσι εύκολα, και φαντάζεστε τι μας κοστίζει η ενοικίαση του πρώτου θεωρείου No 5, που πρέπει να κρατιέται πάντα για το φάντασμα; Δίχως να λογαριάσουμε πως αυτά τα έξοδα δεν μπορούσαμε να τα δικαιολογήσουμε, αλλά έπρεπε να τα παρουσιάζουμε ως έσοδα! Έτσι, πληρώναμε απ' την τσέπη μας! Πραγματικά, δεν είναι δυνατόν να δουλεύουμε για τη συντήρηση των φαντασμάτων!… Προτιμάμε να φύγουμε!»

«Ναι», απάντησε ο κύριος Ντεμπιέν. «Προτιμάμε να φύγουμε! Πάμε λοιπόν!»

Σηκώθηκε.

Ο Ρισάρ είπε:

«Μα, επιτέλους, μου φαίνεται πως παραείσαστε καλοί μ' αυτό το φάντασμα. Αν εγώ είχα να κάνω μ' ένα τόσο ενοχλητικό φάντασμα δε θα δίσταζα να πω στην αστυνομία να το συλλάβει…»

«Μα πού; Πώς;» φώναξαν κι οι δυο με μια φωνή. «Δεν το 'χουμε δει ποτέ!»

«Κι όταν έρχεται στο θεωρείο του;»

«Ποτέ δεν το έχουμε δει στο θεωρείο του».

«Ε, τότε νοικιάστε το».

«Να νοικιάσουμε το θεωρείο του φαντάσματος της Όπερας! Καλά λοιπόν κύριοι, δοκιμάστε να το κάνετε εσείς!»

Σ' αυτό το σημείο βγήκαμε κι οι τέσσερις απ' το γραφείο. Ο Ρισάρ και γω ποτέ δεν είχαμε διασκεδάσει τόσο πολύ.

4

ΤΟ ΘΕΩΡΕΙΟ No 5

Ο ΑΡΜΑΝ Μονσαρμέν έγραψε τόσο ογκώδη απομνημονεύματα που, τουλάχιστον όσο αφορά την αρκετά μεγάλη περίοδο που υπήρξε διευθυντής της Όπερας, εύλογα μπορεί ν' αναρωτηθεί κανείς αν κάποτε έβρισκε χρόνο ν' ασχοληθεί με την Όπερα, με άλλον τρόπο εκτός από την καταγραφή των όσων συνέβαιναν εκεί. Ο κύριος Μονσαρμέν δεν είχε ιδέα από μουσική, αλλά είχε πολύ στενές σχέσεις με τον υπουργό Δημόσιας Επιμόρφωσης και Καλών Τεχνών. Είχε ασχοληθεί λίγο με τη δημοσιογραφία και ήταν κάτοχος μιας σημαντικής περιουσίας. Τέλος, ήταν ένα γοητευτικό αγόρι, που διόλου δεν του έλειπε η εξυπνάδα, αφού, όταν αποφάσισε να γίνει διευθυντής της Όπερας, διάλεξε για συνεργάτη του κάποιον που πραγματικά θα μπορούσε να φανεί χρήσιμος ως διευθυντής: τον Φερμέν Ρισάρ.

Ο Φερμέν Ρισάρ ήταν ένας διακεκριμένος μουσικός κι ένας ευγενικός άνθρωπος. Να τι γράφει γι' αυτόν, την εποχή που πήρε τη θέση του διευθυντή της Όπερας, η Θεατρική Επιθεώρηση. «Ο κύριος Φερμέν Ρισάρ είναι περίπου πενήντα χρονών, ψηλός, σωματώδης, χωρίς περιττό πάχος. Έχει αξιοπρέπεια, κύρος και πυκνά μαλλιά, κομμένα πολύ κοντά. Η γενειάδα του ενώνεται με τα μαλλιά του. Το ύφος και η φυσιογνωμία του έχουν κάτι το θλιμμένο, που ταιριάζει απόλυτα με το τίμιο βλέμμα του το οποίο συνοδεύεται από ένα γοητευτικό χαμόγελο.

»Ο κύριος Φερμέν Ρισάρ, είναι ένας μουσικός που ξεχωρίζει. Επιδέξιος στην αρμονία, γνώστης της αντίστιξης. Η μεγαλοπρέπεια είναι το κύριο χαραχτηριστικό των συνθέσεών του. Έχει γράψει μουσική δωματίου που εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους ειδικούς. Μουσική για πιάνο, σονάτες και άλλα κομμάτια γεμάτα πρωτοτυπία, πολλές μελωδίες. Τέλος, έχει συνθέσει Το Θάνατο του Ηρακλή, που έχει παιχτεί στα κονσέρτα του Ωδείου. Είναι ένα έργο επικού ύφους και μας φέρνει στο νου τον Γκλουκ, έναν από τους σεβαστούς δασκάλους του κυρίου Φερμέν Ρισάρ. Ωστόσο, ενώ λατρεύει τον Γκλουκ αγαπά πολύ και τον Πουτσίνι. Ο κύριος Ρισάρ, αντλεί απόλαυση απ' όπου μπορεί. Γεμάτος θαυμασμό για τον Πουτσίνι υποκλίνεται μπρος στον Μέγιερμπερ, απολαμβάνει τον Τσιμαρόζα και κανείς δεν είναι σε θέση να εκτιμήσει περισσότερο απ' αυτόν την αμίμητη ιδιοφυία του Βέμπερ. Τέλος, σε ότι αφορά τον Βάγκνερ, ο κύριος Ρισάρ υποστηρίζει πως υπήρξε ο πρώτος, αν όχι και ο μόνος, στη Γαλλία που τον κατάλαβε».

Εδώ σταματώ την παράθεση του κειμένου που γράφτηκε για τον Φερμέν Ρισάρ, πιστεύοντας πως τα παραπάνω αρκούν για να μας δείξουν ότι, αν ο κύριος Φερμέν Ρισάρ αγαπούσε περίπου όλη τη μουσική και όλους τους μουσικούς, ήταν σχεδόν καθήκον όλων των μουσικών, ν' αγαπούν τον κύριο Ρισάρ. Τελειώνοντας αυτό το σύντομο πορτρέτο του κυρίου Ρισάρ, θέλω να προσθέσω πως ο κύριος Ρισάρ ήταν αυτό που συνηθίζούμε να λέμε αυταρχικός τύπος. Μ' άλλα λόγια είχε έναν πολύ κακό χαραχτήρα.

Τις πρώτες μέρες που οι δυο συνεργάτες βρέθηκαν στην Όπερα δεν ένιωθαν άλλο απ' τη χαρά που νιώθει κανείς όταν η τύχη ενός τέτοιου οργανισμού βρίσκεται στα χέρια του. Είχαν ξεχάσει εντελώς αυτήν την περίεργη ιστορία του φαντάσματος, όταν συνέβη κάτι που τους έκανε να καταλάβουν πως — αν επρόκειτο για φάρσα — η φάρσα δεν είχε ακόμη τελειώσει.

Εκείνο το πρωί, ο κύριος Φερμέν Ρισάρ έφτασε στο γραφείο του κατά τις έντεκα. Ο γραμματέας του, ο κύριος Ρεμί, του έδειξε μισή δωδεκάδα γράμματα που δεν είχε ανοίξει, γιατί στο φάκελο έγραφαν «προσωπικό». Ένα απ' αυτά τα γράμματα τράβηξε αμέσως την προσοχή του κυρίου Ρισάρ· όχι μόνο γιατί το κείμενο στο φάκελο ήταν με κόκκινο μελάνι, αλλά και γιατί ο γραφικός χαραχτήρας τού φάνηκε γνώριμος. Η περιέργεια του δεν κράτησε πολύ: ήταν το ίδιο κόκκινο μελάνι του καταστατικού. Αναγνώρισε το παιδικό γράψιμο. Άνοιξε το φάκελο και διάβασε:

Αγαπητέ κύριε διευθυντά, σας ζητώ συγνώμη που σας ταράζω σε τόσο σημαντικές για σας στιγμές, όπου αποφασίζετε για τη συμμετοχή σπουδαίων καλλιτεχνών στην Όπερα και παίρνετε σημαντικές αποφάσεις για τον προγραμματισμό της. Κι όλ' αυτά με σιγουριά, με γνώση του θεάτρου και του κοινού, όντας εσείς μια αυθεντία που, ομολογώ, με εξέπληξε. Γνωρίζω τα όσα κάνετε για την Καρλότα, τη Σορέλι και τη μικρή Τζέημς καθώς και για μερικούς άλλους ακόμη, των οποίων είσαστε σε θέση να διακρίνετε τις ικανότητες, το ταλέντο ή την ιδιοφυία. (Φαντάζομαι, καταλαβαίνετε σε ποιον αναφέρομαι. Δεν αναφέρομαι στην Καρλότα που έχει μια φωνή ψαριού και δε θα 'πρεπε ποτέ να εγκαταλείψει το Ambassadeurs ούτε το καφέ Ζακέν. Δεν αναφέρομαι ούτε στη Σορέλι που οι μεγαλύτερες της επιτυχίες είναι μέσα στις άμαξες. Ούτε στη μικρή Τζέημς που χορεύει σαν μοσχάρι στο λιβάδι. Ούτε, πολύ περισσότερο, στην Κριστίν Ντααέ, που η ιδιοφυία της είναι ολοφάνερη, αλλά που εσείς φροντίζετε ζηλότυπα να την κρατάτε μακριά από κάθε σημαντική δημιουργία). Βέβαια, είσαστε ελεύθερος να διαχειρίζεστε την επιχειρησούλα σας όπως εσείς κρίνετε, έτσι δεν είναι; Παρ' όλ' αυτά, θα ήθελα να εκμεταλλευτώ το γεγονός πως δεν πετάξατε ακόμη την Κριστίν Ντααέ έξω απ' την πόρτα, για να την ακούσω απόψε το βρά8υ στο ρόλο της Σίμπελ, αφού ο ρόλος της Μαργαρίτας, μετά τον πρόσφατο θρίαμβό της, της έχει απαγορευτεί. Σας παρακαλώ λοιπόν, να μη διαθέσετε ούτε σήμερα αλλά ούτε και τις επόμενες μέρες το θεωρείο μου. Δεν είναι δυνατόν να τελειώσω αυτό το γράμμα δίχως να παραδεχτώ τη δυσάρεστη έκπληξη που μου προκάλεσε το γεγονός ότι το θεωρείο μου, έπειτα από δική σας εντολή, είχε διατεθεί σε άλλους.

Μέχρι τώρα δε διαμαρτυρήθηκα, όχι μόνο γιατί απεχθάνομαι τα σκάνδαλα, αλλά και γιατί σκέφτηκα πως ίσως οι προκάτοχοι σας, κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ, που πάντα ήταν πολύ ευγενικοί μαζί μου, δεν είχαν φροντίσει, πριν την αναχώρησή τους, να σας ενημερώσουν για τις μικρές μου μανίες. Όμως, μόλις έλαβα την απάντηση των κυρίων Ντεμπιέν και Πολινιύ στο γράμμα που τους έγραψα για να τους ζητήσω εξηγήσεις. Η απάντηση τους λοιπόν, μου αποδεικνύει πως είσαστε ενημερωμένος πάνω στη συμφωνία και επομένως, πως με κοροϊδεύετε ασύστολα. Αν επιθυμείτε να έχουμε ειρήνη μεταξύ μας, το τελευταίο που θα 'πρεπε να κάνετε είναι να μου στερήσετε το θεωρείο μου!

Πέρα απ' αυτές τις μικρές παρατηρήσεις, ταπεινός και πιστός σας δούλος.

Υπογραφή: Φ. της Όπερας.

Το παραπάνω γράμμα συνοδευόταν από ένα απόκομμα της στήλης αλληλογραφίας, του περιοδικού Θεατρική Επιθεώρηση, που έγραφε: «Φ. τ. Ο.: Ο Ρ. και ο Μ. είναι αδικαιολόγητοι. Τους είχαμε προειδοποιήσει και τους παραδώσαμε το συμφωνητικό σας. Χαιρετισμούς!»

Ο κύριος Φερμέν Ρισάρ μόλις είχε τελειώσει την ανάγνωση του γράμματος, όταν άνοιξε η πόρτα του γραφείου του και μπήκε μέσα ο κύριος Αρμάν Μονσαρμέν, κρατώντας στο χέρι του ένα γράμμα ολόιδιο μ' αυτό που είχε λάβει ο συνεργάτης του. Κοιτάχτηκαν ξεσπώντας σε γέλια.

«Η φάρσα συνεχίζεται», είπε ο κύριος Ρισάρ. «Όμως δεν είναι πια αστεία!»

«Τι σημαίνει αυτό;» ρώτησε ο κύριος Μονσαρμέν. «Μήπως νομίζουν πως επειδή υπήρξαν διευθυντές της Όπερας θα έχουν εσαεί δικό τους θεωρείο;»

Γιατί και οι δυο τους δεν είχαν την παραμικρή αμφιβολία πως η διπλή επιστολή ήταν το αποτέλεσμα της παιχνιδιάρικης διάθεσης των προκατόχων τους.

«Δεν έχω καμία διάθεση να επιτρέπω να με περιπαίζουν για πολύν καιρό ακόμα!» δήλωσε ο Φερμέν Ρισάρ.

«Μα, είναι εντελώς ανώδυνο», παρατήρησε ο Αρμάν Μονσαρμέν.

«Τελικά, τι θέλουν άραγε; Ένα θεωρείο γι' απόψε το βράδυ;»

Ο κύριος Αρμάν Μονσαρμέν έδωσε εντολή στο γραμματέα του να φυλάξουν το θεωρείο No 5 για τους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ, αν δεν είχε ήδη νοικιαστεί.

Ήταν ελεύθερο. Στάλθηκε αμέσως η σχετική πρόσκληση στους πρώην διευθυντές. Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ έμεναν: ο πρώτος στη γωνία της οδού Σκριμπ και του μπουλβάρ ντε Καπουτσίν ο δεύτερος, στην οδό Ομπέρ. Τα δυο γράμματα του φαντάσματος της Όπερας είχαν σταλεί από τα ταχυδρομικά γραφεία του μπουλβάρ ντε Καπουτσίν. Αυτό το παρατήρησε ο Μονσαρμέν.

«Να λοιπόν και η απόδειξη!» είπε ο Ρισάρ.

Ανασήκωσαν τους ώμους τους και λυπήθηκαν που δυο άντρες αυτής της ηλικίας μπορούσαν ακόμη να διασκεδάζουν με τόσο αφελή παιχνίδια.

«Παρ' όλ' αυτά, θα μπορούσαν νάναι πιο ευγενικοί!» παρατήρησε ο Μονσαρμέν. «Πρόσεξες με τι άσχημο τρόπο μίλησαν για την Καρλότα, τη Σορέλι και τη μικρή Τζέημς;»

«Μα, αγαπητέ μου, αυτοί οι άνθρωποι είναι άρρωστοι από ζήλεια!… Όταν σκέφτομαι πως έφτασαν στο σημείο να πληρώσουν για να βάλουν μικρή αγγελία στη Θεατρική Επιθεώρηση!… Μα… δεν έχουν με τίποτα καλύτερο ν' ασχοληθούν;»

«Επί τη ευκαιρία!» είπε ακόμα ο Μονσαρμέν, «φαίνονται να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη μικρή Κριστίν Ντααέ…»

«Ξέρεις το ίδιο καλά με μένα πως η Ντααέ φημίζεται για τη σοβαρότητα της!» απάντησε ο Ρισάρ.

«Έχει κανείς συχνά μια φήμη που δεν του ταιριάζει», ανταπάντησε ο Μονσαρμεν. «Μήπως και γω δεν έχω τη φήμη πως ξέρω από μουσική, ενώ στην πραγματικότητα μόλις και μετά βίας ξεχωρίζω το κλειδί του σολ απ' το κλειδί του φα».

«Φίλτατε, μείνε ήσυχος. Ποτέ δεν είχες μια τέτοια φήμη».

Σ' αυτό το σημείο, ο Φερμέν Ρισάρ έδωσε εντολή στο θυρωρό ν' αφήσει να περάσουν μέσα οι καλλιτέχνες, που εδώ και δυο ώρες πηγαινοέρχονταν στο μεγάλο διάδρομο περιμένοντας ν' ανοίξει η πόρτα των διευθυντών. Ν' ανοίξει αυτή η πόρτα που πίσω της παραμόνευαν η δόξα και το χρήμα ή… η απόλυση.

Όλη η μέρα πέρασε με συζητήσεις, υποσχέσεις, διαπραγματεύσεις, υπογραφές και ακυρώσεις συμβολαίων. Σας παρακαλώ να πιστέψετε πως εκείνο το βράδυ — το βράδυ της 25ης Ιανουαρίου — οι δυο μας διευθυντές, κουρασμένοι από μια δύσκολη μέρα γεμάτη θυμούς, ίντριγκες, συμβουλές, απειλές, διαμαρτυρίες, εκδηλώσεις αγάπης και μίσους, κοιμήθηκαν δίχως καν να έχουν την περιέργεια να πάνε να ρίξουν μια ματιά στο θεωρείο No 5, για να μάθουν αν η παράσταση άρεσε τελικά στους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ. Μετά την αναχώρηση της παλιάς διοίκησης η Όπερα έδινε καθημερινά παραστάσεις δίχως καμιά διακοπή. Ο κύριος Ρισάρ, προχωρούσε στην προετοιμασία κάποιων νέων έργων, δίχως να διακόψει το ρυθμό των παραστάσεων.

Την επομένη, οι κύριοι Ρισάρ και Μονσαρμεν βρήκαν στην αλληλογραφία τους από τη μια, μια ευχαριστήρια κάρτα του φαντάσματος που έγραφε:

Αγαπητέ κύριε διευθυντά,

Ευχαριστώ. Γοητευτική βραδιά. Η Ντααέ εκπληκτική. Πρέπει να δώσετε μεγαλύτερη προσοχή στις χορωδίες. Η Καρλότα, υπέροχο, μπανάλ εργαλείο. Θα σας γράφω σύντομα για τα 240.000 φράγκα — για την ακρίβεια 233.424,70 —. Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ μου έχουν ήδη δώσει τις 6.575,30 φράγκα, που αντιστοιχούν στις δέκα πρώτες μέρες του μισθού μου αυτού του χρόνου. Δούλος σας.

Φ.τ.Ο

Από την άλλη, ένα γράμμα των κυρίων Ντεμπιέν και Πολινιύ:

Κύριοι,

Σας ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σας, όμως θα πρέπει να καταλάβετε πως η προοπτική να ξανακούσουμε τον Φάουστ, όσο ελκυστική κι αν είναι για πρώην διευθυντές Όπερας, δεν μπορεί να μας κάνει να ξεχάσουμε πως δεν έχουμε κανένα απολύτως δικαίωμα να κρατάμε το θεωρείο No 5, το οποίο ανήκει αποκλειστικά σ' αυτόν για τον οποίον μας δόθηκε η ευκαιρία να σας μιλήσουμε, διαβάζοντας μαζί σας για τελευταία φορά το καταστατικό. — τελευταία παράγραφος του άρθρου 63.

Μετά τιμής κ.λ.π…

«Α! μα αρχίζουν να μ' ενοχλούν πραγματικά αυτοί οι άνθρωποι!» δήλωσε έντονα ο Ρισάρ, σκίζοντας το γράμμα των κυρίων Ντεμπιέν και Πολινιύ.

Εκείνο το βράδυ το θεωρείο No 5 νοικιάστηκε.

Την επομένη, φτάνοντας στο γραφείο τους, οι κύριοι Ρισάρ και Μονσαρμέν βρήκαν μια αναφορά του επιθεωρητή σχετική με τα συμβάντα της προηγούμενης βραδιάς στο θεωρείο No 5. Να και το σχετικό κείμενο:

«Βρέθηκα στην ανάγκη», γράφει ο επιθεωρητής, «να ζητήσω την παρέμβαση ενός αστυφύλακα για να εκκενώσω δυο φορές, μια στην αρχή και μια στη μέση της δεύτερης πράξης, το θεωρείο No 5. Αυτοί που το κατέλαβαν — είχαν έρθει στην αρχή της δεύτερης πράξης — προκαλούσαν πραγματικό σκάνδαλο με τα γέλια και τα ηλίθια σχόλιά τους. Παντού γύρω τους ακούγονταν “σσστ” και η αίθουσα άρχιζε να διαμαρτύρεται. Τότε ήρθε και με βρήκε η ταξιθέτρια. Πήγα στο θεωρείο και τους έκανα τις σχετικές παρατηρήσεις. Αυτοί οι άνθρωποι δε μου φάνηκαν καθόλου στα καλά τους και τα επιχειρήματά τους ήταν γελοία. Τους προειδοποίησα πως αν επαναλαμβάνονταν τα ίδια θα ήμουν υποχρεωμένος να τους βγάλω από το θεωρείο. Δεν είχα προλάβει καλά καλά να φύγω και ξανάκουσα τα τρανταχτά γέλια και τις διαμαρτυρίες του κοινού. Επέστρεψα μαζί μ' έναν αστυφύλακα που τους υποχρέωσε να εκκενώσουν το θεωρείο. Διαμαρτυρόντουσαν, εξακολουθώντας να γελούν, δηλώνοντας πως δεν επρόκειτο να φύγουν αν δεν έπαιρναν πίσω τα λεφτά τους. Τελικά ηρέμησαν και τους άφησα να επιστρέψουν στο θεωρείο. Όμως, ξανάρχισαν τα γέλια και το θόρυβο κι αυτή τη φορά τους έδιωξα οριστικά».

«Να περάσει ο επιθεωρητής», φώναξε ο Ρισάρ στο γραμματέα του, που είχε διαβάσει πριν απ' αυτόν την αναφορά του επιθεωρητή και την είχε χαραχτηρίσει επείγουσα.

Ο γραμματέας, ο κύριος Ρεμί, — εικοσιτεσσάρων χρόνων, λεπτό μουστάκι, κομψός, μεγαλοπρεπής (εκείνη την εποχή ήταν υποχρεωτικό να φορά ρεντικότα σ' όλη τη διάρκεια της μέρας), έξυπνος και ντροπαλός μπροστά στο διευθυντή του, με 2.400 μισθό το χρόνο, πληρώνεται από το διευθυντή, κάνει διαλογή των εφημερίδων, απαντά στα γράμματα, μοιράζει τις προσκλήσεις, κανονίζει τα ραντεβού, συζητά μέ τους δυσαρεστημένους, επισκέπτεται τους άρρωστους καλλιτέχνες, αναζητά σωσίες, έρχεται σ' επαφή με τους υπηρεσιακούς παράγοντες και, πάνω απ' όλα, είναι η κλειδαριά για το γραφείο του διευθυντή. Κι όμως, απ' τη μια στιγμή στην άλλη μπορεί να βρεθεί στο δρόμο, γιατί η θέση του δεν έχει αναγνωριστεί από τη διοίκηση. Ο γραμματέας, που είχε ήδη φροντίσει να έρθει ο επιθεωρητής, έδωσε εντολή να τον αφήσουν να περάσει.

Ο επιθεωρητής μπήκε μέσα κάπως ανήσυχος.

«Πέστε μας λοιπόν, τι ακριβώς έγινε;», είπε απότομα ο Ρισάρ.

Ο επιθεωρητής άρχισε να ψελλίζει και παρέπεμψε στην αναφορά του.

«Μα, επιτέλους! Γιατί γελούσαν αυτοί οι άνθρωποι;» ρώτησε ο Μονσαρμέν.

«Κύριε διευθυντά, φαίνεται πως αυτοί οι άνθρωποι ήρθαν στην Όπερα μετά από ένα καλό δείπνο και έμοιαζαν να έχουν μεγαλύτερη διάθεση γι' αστεία παρά για ν' ακούσουν μουσική. Ήδη από την αρχή, μόλις μπήκαν στο θεωρείο ξαναβγήκαν και ζήτησαν την ταξιθέτρια. Η ταξιθέτρια ήρθε και τους ρώτησε τι συμβαίνει. “Κοιτάξτε μέσα στο θεωρείο, είσαστε σίγουρη πως δεν υπάρχει κανείς άλλος;… — Ναι, απάντησε εκείνη. — Και όμως, είπαν, όταν μπήκαμε μέσα μας φάνηκε πως κάποιος ήταν εκεί”».

Ο κύριος Μονσαρμέν, δεν μπόρεσε να κοιτάξει τον κύριο Ρισάρ χωρίς να χαμογελάσει. Όμως, ο κύριος Ρισάρ δε φαινόταν να 'χει διάθεση για χαμόγελα. Ήταν πολύ «μπασμένος» σε τέτοια κόλπα για να μην μπορέσει ν' αναγνωρίσει σ' αυτά, που με τη μεγαλύτερη αφέλεια του κόσμου έλεγε ο επιθεωρητής, όλα τα συμπτώματα ενός κακόγουστου αστείου απ' αυτά που συνήθως στην αρχή κάνουν τα θύματά τους να διασκεδάζουν, αλλά που, κατά κανόνα, καταλήγουν να τα εξαγριώνουν.

Ο κύριος επιθεωρητής, για να φανεί ευγενικός στον κύριο Μονσαρμέν που χαμογελούσε, θεώρησε καλό να χαμογελάσει κι αυτός. Ατυχές χαμόγελο! Το βλέμμα του κυρίου Ρισάρ κεραυνοβόλησε τον υπάλληλο, που βιάστηκε να επιδείξει ένα εξαιρετικά έκπληκτο πρόσωπο.

«Μα επιτέλους, όταν αυτοί οι άνθρωποι ήρθαν», ρώτησε μουγκρίζοντας σχεδόν ο τρομερός Ρισάρ, «υπήρχε ή δεν υπήρχε κάποιος στο θεωρείο;»

«Δεν υπήρχε κανείς κύριε διευθυντά! Απολύτως κανείς! Ούτε στο δεξιό θεωρείο ούτε στο αριστερό! Κανείς, σας τ' ορκίζομαι! Βάζω το χέρι μου στη φωτιά! Αυτό αποδεικνύει πως επρόκειτο γι' αστείο».

«Και η ταξιθέτρια, τι είπε;»

«Ω! Για την ταξιθέτρια τα πράγματα είναι απλά. Είπε πως ήταν το φάντασμα της Όπερας. Τι να πει κανείς!»

Μ' αυτά τα λόγια ο επιθεωρητής χαχάνισε. Για μια ακόμη φορά όμως, κατάλαβε πως έκανε μέγα λάθος γιατί δεν πρόλαβε ν' αποτελειώσει τη φράση: «είπε πως ήταν το φάντασμα της Όπερας» και είδε τη φυσιογνωμία του κυρίου Ρισάρ, από κει που ήταν σκυθρωπή, να γίνεται άγρια.

«Να μου φέρουν αμέσως εδώ την ταξιθέτρια!» διέταξε… «Αμέσως! Όλοι οι άλλοι να φύγουν! Αμέσως!»

Ο επιθεωρητής πήγε να διαμαρτυρηθεί, όμως ο Ρισάρ του έκλεισε το στόμα μ' ένα «πάψτε» που δε σήκωνε δεύτερη κουβέντα. Μετά, όταν τα χείλια του δυστυχισμένου υφισταμένου έμοιαζαν να 'χουν κλείσει για πάντα, ο κύριος διευθυντής διέταξε να ξανανοίξουν.

«Μα τι είναι αυτό το “φάντασμα της Όπερας”;» αποφάσισε επιτέλους να ρωτήσει, μουγκρίζοντας πάντα.

Όμως, τώρα πια, ο επιθεωρητής ήταν εντελώς ανίκανος να πει το οτιδήποτε. Με μια απελπισμένη μιμική του 'δωσε να καταλάβει πως δεν είχε την παραμικρή ιδέα ή μάλλον πως δεν ήθελε να ξέρει τίποτα.

«Εσείς, έχετε δει ποτέ αυτό το φάντασμα της Όπερας;»

Μ' ένα δυναμικό κούνημα του κεφαλιού, ο επιθεωρητής απάντησε αρνητικά.

«Τόσο το χειρότερο!» δήλωσε ψυχρά ο κύριος Ρισάρ.

Ο επιθεωρητής άνοιξε τα μάτια του διάπλατα. Ήταν σχεδόν έτοιμα να βγουν απ' τις κόγχες τους, όταν κατάφερε να ρωτήσει γιατί, ο κύριος διευθυντής είπε αυτό το περίεργο: «Τόσο το χειρότερο!»

«Γιατί θέλω να κανονίσω τους λογαριασμούς μου μ' όλους αυτούς που δεν το 'χουν δει!» εξήγησε ο κύριος διευθυντής. «Αφού βρίσκεται παντού, δεν είναι δυνατόν να μην το βλέπουν πουθενά. Θα 'θελα να εκτελούν την υπηρεσία τους όπως πρέπει».

5

ΣΥΝΕΧΕΙΑ TOΥ «ΘΕΩΡΕΙΟΥ No 5»

ΜΕΤΑ απ' αυτά, ο κύριος Ρισάρ δεν ξανασχολήθηκε με τον επιθεωρητή. Συνέχισε να τακτοποιεί διάφορα ζητήματα με το διαχειριστή του που μόλις είχε μπει. Ο επιθεωρητής θεώρησε πως μπορούσε να φύγει κι εντελώς αθόρυβα, εντελώς αθόρυβα, ω Θεέ μου! ω! Θεέ μου! τόσο αθόρυβα… σχεδόν σερνάμενος, οπισθοχωρώντας, πλησίαζε την πόρτα, όταν ο κύριος Ρισάρ, αντιλαμβανόμενος την κίνηση του, τον κάρφωσε επιτόπου μ' ένα βροντερό: «Ακίνητος!»

Με τις φροντίδες του κυρίου Ρεμί βρήκαν την ταξιθέτρια, που ήταν θυρωρός στην οδό ντε Προβένς, δυο βήματα απ' την Όπερα. Δεν άργησε να έρθει.

«Πώς ονομάζεστε;»

«Κυρία Ζιρί. Με γνωρίζετε καλά κύριε διευθυντά. Είμαι η μητέρα της μικρής Ζιρί, της μικρής Μεγκ, τέλος πάντων!»

Αυτά ειπώθηκαν μ' ένα ύφος αυστηρό και επίσημο που αμέσως εντυπωσίασε τον κύριο Ρισάρ. Κοίταξε τη μαντάμ Ζιρί: ξεθωριασμένο σάλι, παλιά παπούτσια, παλιό φόρεμα από ταφτά, καπέλο στο χρώμα της στάχτης. Από τη στάση του κυρίου διευθυντή ήταν ολοφάνερο πως δε θυμόταν καθόλου την κυρία Ζιρί, ούτε τη μικρή Ζιρί, ούτε καν τη μικρή Μεγκ! Όμως, η μαντάμ Ζιρί ήταν τόσο περήφανη, που πίστευε πως δεν ήταν δυνατόν να μη γνωρίζει κανείς μια τόσο διάσημη ταξιθέτρια! (Νομίζω πως απ' τ' όνομα της βγήκε η έκφραση της αργκό των παρασκηνίων «ζιρίς». Παράδειγμα: κάποιος καλλιτέχνης κάνει παρατήρηση σ' έναν άλλον ότι φλυαρεί και περιαυτολογεί, τότε ο άλλος θα του πει «όλ' αυτά είναι ζιρίς»). Αυτή η ταξιθέτρια λοιπόν, φανταζόταν πως την ήξερε όλος ο κόσμος.

«Δε σας γνωρίζω!» είπε ο κύριος διευθυντής… «Αλλά, αυτό, μαντάμ Ζιρί, δεν μ' εμποδίζει να θέλω να μάθω τι ακριβώς σας συνέβη χτες το βράδυ κι αναγκαστήκατε, εσείς και ο κύριος επιθεωρητής, να φωνάξετε την αστυνομία…»

«Και γω ήθελα να σας δω, για να σας πω για τα χτεσινά, μόνο και μόνο για να μην τραβήξετε και εσείς αυτά που τράβηξαν οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ… Κι αυτοί στην αρχή δεν ήθελαν να μ' ακούσουν…»

«Δε σας ζητώ τίποτ' απ' όλ' αυτά. Θέλω μόνο να μάθω τι σας συνέβη χτες βράδυ!»

Η μαντάμ έγινε κατακόκκινη από αγανάκτηση. Κανείς ποτέ δεν της είχε μιλήσει με τέτοιο ύφος. Σηκώθηκε να φύγει, μαζεύοντας τη φούστα της και κουνώντας με αξιοπρέπεια τα φτερά του καπέλου της που είχε το χρώμα της στάχτης. Όμως, αλλάζοντας γνώμη, ξανακάθησε και είπε με τραχιά φωνή:

«Αυτό που συνέβη ήταν ότι ενοχλήσατε το φάντασμα!»

Σ' αυτό το σημείο, καθώς ο κύριος Ρισάρ ήταν έτοιμος να βγει εκτός εαυτού, επενέβη ο κύριος Μονσαρμέν και συνέχισε αυτός τις ερωτήσεις. Το συμπέρασμα ήταν ότι η μαντάμ Ζιρί έβρισκε απόλυτα φυσικό το γεγονός πως μέσα από ένα άδειο θεωρείο ακούστηκε μια φωνή που έλεγε ότι το θεωρείο ήταν κατειλημμένο. Δεν μπορούσε να εξηγήσει αυτό το φαινόμενο, που δεν ήταν καθόλου καινούριο γι' αυτήν, παρά μόνο με την παρουσία του φαντάσματος. Τούτο το φάντασμα κανείς δεν μπορούσε να το δει μέσα στο θεωρείο, όμως όλοι μπορούσαν να τ' ακούσουν. Η ίδια, το είχε ακούσει πολλές φορές, και μπορούσαν να την πιστέψουν, γιατί δεν έλεγε ποτέ ψέματα. Θα μπορούσαν να ρωτήσουν πάνω σ' αυτό, τους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ και όλους όσους τη γνώριζαν, κι ακόμη τον κύριο Ισίδωρο Σάακ, που το φάντασμα του έχει σπάσει το πόδι!

«Τι είπατε;» τη διέκοψε ο κύριος Μονσαρμέν. «Το φάντασμα έσπασε το πόδι αυτού του δυστυχισμένου του Ισίδωρου Σάακ;»

Η μαντάμ Ζιρί άνοιξε τα μάτια της διάπλατα. Είχε μείνει κατάπληκτη μπρος σε τέτοια άγνοια. Τελικά, αποφάσισε να πληροφορήσει αυτούς τους δυο δυστυχισμένους άσχετους. Αυτό συνέβη την εποχή των κυρίων Ντεμπιέν και Πολινιύ, πάντα στο θεωρείο No 5, στη διάρκεια μιας παράστασης του Φάουστ.

Η μαντάμ Ζιρί, ξεροβήχει, δοκιμάζει τη φωνή της… αρχίζει… Θα 'λεγε κανείς πως ετοιμάζεται να τραγουδήσει ολόκληρη την παρτιτούρα του Γκουνό.

«Να, κύριε… Εκείνο το βράδυ, στην πρώτη σειρά ήταν ο κύριος Μανιερά με τη σύζυγό του, οι γλύπτες της οδού Μογκαντόρ και πίσω από την κυρία Μανιερά, ο στενός τους φίλος Ισίδωρος Σάακ. Ο Μεφιστοφελής τραγουδούσε (Η μαντάμ Ζιρί τρχγουδά): — Εσείς που κάνετε την “κοιμωμένη” — και τότε ο κύριος Μανιερά ακούει στο δεξί του αφτί (στο αριστερό ήταν η γυναίκα του) μια φωνή να του λέει: — Α! Α! δεν κάνει η Ζιλί “την κοιμωμένη” —. (Η γυναίκα του ονομάζεται Ζιλί). Ο κύριος Μανιερά γυρνά προς τα δεξιά για να δει ποιος είναι αυτός που του μιλάει έτσι. Κανείς! Τρίβει τ' αφτί του και λέει στον εαυτό του: — Μήπως ονειρεύομαι; — Σ' αυτό το σημείο ο Μεφιστοφελής συνέχιζε το τραγούδι του… Μήπως όμως κάνω τους κυρίους διευθυντές να πλήττουν μ' όλ' αυτά;»

«Όχι! Όχι! Συνεχίστε…»

«Οι κύριοι διευθυντές είναι πολύ καλοί! (Εδώ έχουμε μια γκριμάτσα της μαντάμ Ζιρί). Λοιπόν, ο Μεφιστοφελής συνέχιζε το τραγούδι του (η μαντάμ Ζιρί τραγουδά): - Κατερίνα σας λατρεύω, γιατί αρνιέστε τον εραστή που σας ικετεύει ένα τόσο γλυκό φιλί; — και τότε στο δεξί του αφτί ακούει τη φωνή να του λέει: — Α! Α! μήπως η Ζιλί είναι αυτή που αρνιέται ένα φιλί στον Ισίδωρο; — Γυρνά ξανά, αλλά αυτή τη φορά προς τη μεριά του Ισίδωρου και της γυναίκας του, και τι βλέπει; Τον Ισίδωρο να κρατά το χέρι της γυναίκας του και να το φιλά… έτσι ακριβώς, αγαπητοί κύριοι. (Η μαντάμ Ζιρί σκεπάζει με φιλιά το χέρι της). Μπορείτε βέβαια να φανταστείτε πως όλ' αυτά δεν πέρασαν στο ντούκου! Κλικ! Κλακ! Ο κύριος Μανιερά, που ήταν ψηλός και δυνατός σαν και σας, κύριε Ρισάρ, έδωσε δυο χαστούκια στον κύριο Ισίδωρο Σάακ, που ήταν λεπτός κι αδύνατος σαν τον κύριο Μονσαρμέν, μ' όλο μου τον σεβασμό… Ήταν ένα πραγματικό σκάνδαλο! Στην αίθουσα όλος ο κόσμος φώναξε: “Φτάνει! Φτάνει!… Θα τον σκοτώσει!…” Τελικά, ο κύριος Ισίδωρος Σάακ μπόρεσε να ξεφύγει…»

«Δεν του 'σπασε λοιπόν το πόδι το φάντασμα;» ρωτά ο κύριος Μονσαρμέν, κάπως ενοχλημένος που το παρουσιαστικό του έκανε μια τέτοια εντύπωση στη μαντάμ Ζιρί.

«Του το 'σπασε κύριε», απαντά η μαντάμ Ζιρί με ύφος (γιατί κατάλαβε την πρόθεση του Μονσαρμέν). «Του το 'σπασε για τα καλά, στη μεγάλη κεντρική σκάλα, που την κατέβαινε πολύ γρήγορα, κύριε! Και μα την πίστη μου, τα κατάφερε τόσο καλά που ο καημένος δε θα μπορέσει να ξαναπερπατήσει για πολύν καιρό!…»

«Το φάντασμα σας είπε τι ψιθύρισε στο δεξί αφτί του κυρίου Μανιερά;» ρωτά πάντα μ' ένα κωμικοτραγικό ύφος ο «ανακριτής» Μονσαρμέν.

«Όχι, κύριε! Μου τα είπε ο ίδιος ο κύριος Μανιερά. Να…»

«Μα, για πέστε μου, καλή μου κυρία, εσείς έχετε μιλήσει ποτέ με το φάντασμα;»

«Όπως μιλώ και με σας, καλέ μου κύριε…» «Κι όταν το φάντασμα σας μιλά τι σας λέει;» «Ε, να, μου λέει να του πάω ένα σκαμνάκι!» Μ' αυτά τα λόγια, που πρόφερε με μεγάλη σοβαρότητα, το πρόσωπο της κυρίας Ζιρί μαρμάρωσε. Έγινε κίτρινο, με κόκκινες ρίγες, σαν τις κολόνες που υποστήριζαν την κεντρική σκάλα. Σαν το μάρμαρο που ονομάζεται σαρανκολέν.

Αυτή τη φορά, ο Ρισάρ ξανάβαλε τα γέλια μαζί με τον κύριο Μονσαρμέν και τον Ρεμί, το γραμματέα. Ο επιθεωρητής όμως, που είχε πια πείρα απ' αυτά, ούτε που χαμογέλασε. Ακουμπισμένος στον τοίχο αναρωτιόταν, κουνώντας συνέχεια στην τσέπη του τα κλειδιά του, τι τέλος θα είχε αυτή η ιστορία. Και όσο η μαντάμ Ζιρί συνέχιζε, με τραχύ και καυχησιάρικο ύφος, τόσο περισσότερο φοβότανε πως ο διευθυντής θα ξαναθύμωνε! Και να, που η κυρία Ζιρί, μπροστά στην διευθυντική ιλαρότητα, τολμούσε να γίνεται απειλητική! Πραγματικά απειλητική!

«Αντί να γελάτε με το φάντασμα», φώναξε, «θα 'ταν καλύτερα ν' ακολουθήσετε το παράδειγμα του κυρίου Πολινιύ που μόνος του συνειδητοποίησε…»

«Τι συνειδητοποίησε;» ρωτά ο Μονσαρμέν, που ποτέ δεν είχε διασκεδάσει τόσο πολύ.

«Συνειδητοποίησε την ύπαρξη του φαντάσματος!… Αφού σας το λέω… Σταθείτε!… (Ξαφνικά κρίνοντας πως η στιγμή ήταν κρίσιμη, ηρεμεί). Σταθείτε!… Το θυμάμαι σαν νάταν χτες. Αυτή τη φορά παίζανε Την Εβραία. Ο κύριος Πολινιύ είχε θελήσει να παρακολουθήσει μόνος του την παράσταση, από το θεωρείο του φαντάσματος. Η κυρία Κράους είχε φοβερή επιτυχία. Τραγουδούσε το κομμάτι απ' τη δεύτερη πράξη:

(Η μαντάμ Ζιρί αρχίζει να σιγοτραγουδά):

Κοντά σ' αυτόν που αγαπώ Θέλω να ζήσω και να πεθάνω Και ο θάνατος ακόμη δεν μπορεί να μας χωρίσει.

«Μάλιστα, μάλιστα…», παρατηρεί μ' ένα χαμόγελο αποδοκιμασίας ο κύριος Μονσαρμέν.

Όμως, η μαντάμ Ζιρί συνεχίζει να σιγοτραγουδά, κουνώντας πέρα δώθε τα φτερά του καπέλου της που είχε το χρώμα της στάχτης:

Ας φύγουμε! Ας φύγουμε! Εδώ χαμηλά στους ουρανούς, Έτσι κι αλλιώς μας περιμένει και τους δυο η ίδια μοίρα.

«Μάλιστα, μάλιστα, καταλαβαίνουμε!» επαναλαμβάνει ο Ρισάρ… ανυπόμονος… «λοιπόν, λοιπόν;» «Λοιπόν, εκείνη τη στιγμή ο Λεοπόλντ φωνάζει:

“Πάμε να φύγουμε!” και ο Ελεάζερ τους σταματά ρωτώντας τους: “Πού πάτε;” Ακριβώς εκείνη τη στιγμή ο κύριος Πολινιύ, που τον παρατηρούσα απ' το βάθος ενός πλαϊνού θεωρείου που ήταν άδειο, ο κύριος Πολινιύ λοιπόν, σηκώθηκε όρθιος και έφυγε στητός σαν άγαλμα και μόλις που πρόλαβα να τον ρωτήσω, όπως ο Ελεάζερ: “πού πάτε;”. Αυτός όμως δεν μου απάντησε. Ήταν κατάχλομος! Σαν νεκρός! Τον κοιτούσα ενώ κατέβαινε τις σκάλες… αυτός δεν έσπασε το πόδι… Περπατούσε σαν υπνοβάτης, σαν να ζούσε ένα φοβερό εφιάλτη… Ούτε την έξοδο δεν μπορούσε να βρει… αυτός που πληρωνόταν για να ξέρει την Όπερα απ' έξω κι ανακατωτά!»

Αυτά είπε η μαντάμ Ζιρί και σταμάτησε για να δει την εντύπωση που προκάλεσαν τα λόγια της. Η ιστορία του Πολινιύ έκανε τον κύριο Μονσαρμέν να κουνήσει το κεφάλι του πέρω δώθε.

«Όλ' αυτά δε μου λένε τίποτα, ούτε για τις συνθήκες ούτε για τον τρόπο που εμφανίζεται το φάντασμα και μάλιστα σας ζητά να του πάτε ένα μικρό σκαμνάκι!» είπε, κεραυνοβολώντας τη μαντάμ Ζιρί με το βλέμμα του.

«Ναι… αλλά είναι μετά απ' αυτό το βράδυ… γιατί μετά απ' αυτό το βράδυ δεν ξαναενοχλήσαμε το φάντασμα μας… ποτέ πια δεν προσπαθήσαμε να του στερήσουμε το θεωρείο του. Οι κύριοι Ντεμπιέν και Πολινιύ έδωσαν εντολή να του το παραχωρούν σε όλες τις παραστάσεις. Έτσι λοιπόν, όταν ερχότανε μου ζητούσε το σκαμνάκι του…»

«Χμ! χμ! ένα φάντασμα που ζητά ένα μικρό σκαμνάκι. Είναι λοιπόν θηλυκού γένους το φάντασμά σας, είναι μια γυναίκα — φάντασμα;» ρώτησε ο κύριος Μονσαρμέν.

«Όχι, το φάντασμα είναι άντρας».

«Πώς το ξέρετε;»

«Έχει αντρική φωνή! Ω! έχει μια τόσο γλυκιά φωνή! Να σας πω πώς γίνεται: Όταν έρχεται στην Όπερα, συνήθως έρχεται στη μέση της πρώτης πράξης, χτυπά τρεις φορές απαλά την πόρτα του θεωρείου No 5. Την πρώτη φορά που άκουσα αυτά τα χτυπήματα, ενώ ήξερα πολύ καλά πως το θεωρείο ήταν άδειο, ξαφνιάστηκα κι ήμουν τρομερά περίεργη να δω τι συνέβαινε! Ανοίγω την πόρτα, κοιτάζω: κανείς! και μετά, να που ακούω μια φωνή να μου λέει: “Κυρία Ζιλ” (είναι το όνομα του μακαρίτη του άντρα μου), “μπορώ να έχω ένα σκαμνάκι, σας παρακαλώ;” Μ' όλο το σεβασμό που σας έχω, κύριε διευθυντά, είχα γίνει κατακόκκινη σαν ντομάτα… Η φωνή όμως συνέχιζε: “Μην τρομάζετε μαντάμ Ζιλ, είμαι εγώ, το φάντασμα της Όπερας!!!” Κοίταξα προς το μέρος απ' όπου ερχόταν η φωνή. Ήταν μια φωνή τόσο ζεστή, τόσο οικεία, που δε με φόβιζε πια καθόλου. Η φωνή, κύριε διευθυντά, ήταν καθισμένη στην πρώτη πολυθρόνα της πρώτης δεξιάς σειράς. Δεν έβλεπα κανέναν στην πολυθρόνα, αλλά θα μπορούσε να πάρει κανείς όρκο πως κάποιος ήταν κρυμμένος εκεί και μιλούσε, κάποιος μάλιστα που, μα την πίστη μου, ήταν πάρα πολύ ευγενικός».

«Το θεωρείο που βρίσκεται δεξιά από το No 5 ήταν κατειλημμένο;» ρώτησε ο κύριος Μονσαρμέν.

«Όχι. Τόσο το θεωρείο No 7 όσο και το θεωρείο No 3, τα δυο διπλανά θεωρεία δηλαδή, ήταν άδεια εκείνη την ώρα. Η παράσταση μόλις είχε αρχίσει».

«Λοιπόν, τι κάνατε τότε;»

«Έφερα ένα σκαμνάκι. Προφανώς δεν το ήθελε για τον εαυτό του, ήταν για κάποια κυρία! Αυτή όμως ούτε την είδα ούτε την άκουσα ποτέ…»

Πώς; Τι; Τώρα; λοιπόν, το φάντασμα έχει και γυναίκα! Το διπλό βλέμμα των κυρίων Μονσαρμέν και Ρισάρ πήγε από τη μαντάμ Ζιρί στον επιθεωρητή που, πίσω από την ταξιθέτρια, κουνούσε πέρα δώθε τα χέρια του προσπαθώντας να τραβήξει την προσοχή των προϊσταμένων του. Κουνούσε κυκλικά τα δάχτυλα του χεριού του πλάι στο μέτωπο του, για, να κάνει, χωρίς αμφιβολία, τους διευθυντές να καταλάβουν πως η μαντάμ Ζιρί δεν έστεκε καλά στα λογικά της. Ο κύριος Ρισάρ σκέφτηκε πως καλά θα έκανε να ξεφορτωθεί τον επιθεωρητή που κρατούσε στην υπηρεσία του έναν τρελό.

Η καλή γυναίκα, παραδομένη εντελώς στο φάντασμα της συνέχιζε, εκθειάζοντας τη γενναιοδωρία του.

«Στο τέλος του θεάματος, μου δίνει πάντα σαράντα σαντίμια, καμιά φορά εκατό, καμιά φορά μέχρι και δέκα φράγκα! Αυτό το έκανε όταν είχε μέρες να έρθει. Μόνο που… από τότε που ξανάρχισαν να το ενοχλούν δεν μου δίνει πια τίποτε…»

«Να μας συγχωρείτε, καλή μας κυρία… (καινούριο ταρακούνημα του φτερού του καπέλου, που είχε το χρώμα της στάχτης, μπρος σ' αυτήν την αναπάντεχη οικειότητα). Συγνώμη!… Μα, με ποιον τρόπο σας δίνει τα χρήματα το φάντασμα;» ρώτησε ο κύριος Μονσαρμέν, που από τη φύση του ήταν περίεργος.

«Μα, δεν είναι και τόσο δύσκολο! Μου τ' αφήνει πάνω στο τραπεζάκι του θεωρείου. Τα βρίσκω εκεί, μαζί με το πρόγραμμα, που πάντα του δίνω. Μερικά βράδια μάλιστα, βρίσκω και λουλούδια στο θεωρείο, φαντάζομαι κάποιο τριαντάφυλλο που θα γλίστρησε απ' το κορσάζ της ντάμας του… γιατί είμαι σίγουρη πως μερικές φορές πρέπει να έρχετε με κάποια κυρία. Μια άλλη φορά είχαν ξεχάσει μια βεντάλια».

«Α! Α! Το φάντασμα ξέχασε μια βεντάλια; Τι την κάνατε;»

«Του την έδωσα την επόμενη φορά που ήρθε;»

Σ' αυτό το σημείο ακούστηκε ο επιθεωρητής να λέει:

«Δεν τηρήσατε τους κανονισμούς, μαντάμ Ζιρί. Θα σας βάλω πρόστιμο».

«Πάψτε ηλίθιε!» (Μπάσα φωνή του κυρίου Ρισάρ).

«Του πήγατε λοιπόν τη βεντάλια! Και τι έγινε;»

«Ε, τι να γίνει κύριε διευθυντά… την πήραν… Στο τέλος της παράστασης δεν ήταν πια εκεί. Στη θέση της είχαν αφήσει ένα κουτί μ' εγγλέζικες καραμέλες, που μ' αρέσουν τόσο πολύ… Ήταν κι αυτό μια από τις τόσες ευγενικές χειρονομίες του φαντάσματος…»

«Εντάξει, κυρία Ζιρί… Μπορείτε να πηγαίνετε».

Η μαντάμ Ζιρί έφυγε χαιρετώντας τους δυο διευθυντές με σεβασμό και με μια αξιοπρέπεια που δεν την εγκατέλειπε ποτέ. Όσο γι' αυτούς, δήλωσαν στον κύριο επιθεωρητή πως ήταν αποφασισμένοι να στερηθούν των υπηρεσιών αυτής της τρελής γριάς, και του έδωσαν το ελεύθερο.

Μόλις, με τη σειρά του, έφυγε και ο επιθεωρητής, διαβεβαιώνοντας για την απόλυτη αφοσίωσή του στο ίδρυμα, οι κύριοι διευθυντές ειδοποίησαν το διαχειριστή να εξοφλήσει και τον κύριο επιθεωρητή.

Όταν έμειναν μόνοι, οι κύριοι διευθυντές είχαν ακριβώς την ίδια σκέψη, την οποία και αντάλλαξαν μεταξύ τους, μια σκέψη που ήρθε ταυτόχρονα στο νου και των δύο: να πάνε να ρίξουν μια ματιά στο θεωρείο No 5.

Δε θ' αργήσουμε να τους ακολουθήσουμε.

6

ΤΟ ΜΑΓΕΜΕΝΟ ΒΙΟΛΙ

Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ της Κριστίν Ντααέ, που υπήρξε θύμα δολοπλοκιών για τις οποίες θα μιλήσουμε αργότερα, δεν επαναλήφτηκε. Ωστόσο, της δόθηκε ακόμη μια φορά η ευκαιρία να τραγουδήσει στο Παρίσι. Τραγούδησε τα πιο ωραία κομμάτια του ρεπερτορίου της, στη δούκισσα της Ζυρίχης. Να πώς ο μεγάλος κριτικός Χ. Ψ.Ω., που βρισκόταν ανάμεσα στους καλεσμένους της δούκισσας, εκφράστηκε για το τραγούδι της:

«Όταν την ακούει κανείς στον Άμλετ, αναρωτιέται αν ο Σαίξπηρ ήρθε από τα Ηλύσια Πεδία, για να της διδάξει την Οφηλία… Είναι επίσης αλήθεια πως, όταν φορά το διάδημα της βασίλισσας της νύχτας, θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς μήπως ο Μότσαρτ θα πρέπει να εγκαταλείψει την αιώνια κατοικία του, για να έρθει να την ακούσει. Όμως όχι. Δε χρειάζεται να ενοχληθεί αυτή η παλλόμενη φωνή αυτής της μαγικής ερμηνεύτριας του Μαγεμένου Αυλού, μπορεί να τον συναντήσει στον ουρανό, σκαρφαλώνοντας τις ουράνιες κλίμακες, με την ίδια ευκολία που πέρασε από την καλύβα του χωριού της στο μακάβριο παλάτι που έχτισε ο κύριος ο Γκαρνιέ».

Όμως, μετά τη βραδιά της δούκισσας της Ζυρίχης η Κριστίν δεν ξανατραγούδησε δημόσια.

Η αλήθεια είναι πως εκείνη την εποχή απόρριπτε όλες τις προτάσεις και όλους τους δασκάλους. Δίχως να δώσει καμιά ικανοποιητική εξήγηση, αρνήθηκε να εμφανιστεί σε μια φιλανθρωπική γιορτή, ενώ παλιότερα είχε υποσχεθεί πως θα συμμετάσχει.

Συμπεριφερόταν λες και δεν ήταν πια κύρια του εαυτού της και της τύχης της, λες κι η προοπτική ενός νέου θριάμβου τη φόβιζε.

Έμαθε πως ο κόμης ντε Σανιύ, για να ευχαριστήσει τον αδελφό του, είχε μιλήσει συχνά υπέρ της στον κύριο Ρισάρ. Του έγραψε για να τον ευχαριστήσει, αλλά και για να τον παρακαλέσει να μην ξαναμιλήσει γι' αυτήν στους διευθυντές της. Ποιοι άραγε ήταν οι λόγοι αυτής της τόσο παράξενης συμπεριφοράς; Μερικοί υποστήριξαν πως πίσω απ' αυτή τη συμπεριφορά κρυβόταν η υπεροψία. Άλλοι, μιλούσαν για υπερβολική σεμνότητα. Όμως, δεν είναι ποτέ δυνατόν ένας άνθρωπος του θεάτρου να είναι σεμνός σε τέτοιο βαθμό. Δεν έχει νόημα. Στην πραγματικότητα, νομίζω πως μια μόνο λέξη εξηγεί αυτήν την απίστευτη συμπεριφορά: φόβος. Ναι. Πιστεύω πως η Κριστίν Ντααέ φοβήθηκε αυτό που άρχιζε να της συμβαίνει. Τα 'χε χαμένα μ' όλον αυτόν τον κόσμο που την περιτριγύριζε. Τα 'χε χαμένα; Μα, αν είναι δυνατόν! Έχω εδώ ένα γράμμα της Κριστίν (συλλογή του Πέρση), που αναφέρεται στα γεγονότα εκείνης της εποχής. Ε, λοιπόν, όταν το ξαναδιάβασα κατάληξα πως ήταν άστοχο το να θεωρώ πως «τα 'χε χαμένα» ή πως είχε φοβηθεί το θρίαμβο της.

Στην πραγματικότητα, φαίνεται πως ήταν τρομαγμένη. Ναι, ναι… τρομαγμένη. «Όταν τραγουδώ, δεν αναγνωρίζω τον εαυτό μου!», λέει η ίδια.

Το καημένο, το αθώο, το γλυκό αυτό παιδί!

Δεν εμφανιζόταν πουθενά κι ο υποκόμης ντε Σανιύ μάταια προσπαθούσε να τη συναντήσει. Της έγραψε, ζητώντας την άδεια να την επισκεφτεί. Είχε αρχίσει ν' απελπίζεται, όταν ένα πρωινό του έστειλε το ακόλουθο σημείωμα:

«Κύριε, ποτέ μου δεν ξέχασα εκείνο το μικρό παιδί που πήγε να βρει την εσάρπα μου στη θάλασσα. Δεν μπορώ να μην σας το γράψω αυτό, σήμερα, που φεύγω για το Περός, ανταποκρινόμενη σε ιερό καθήκον. Αύριο, είναι τα γενέθλια του αγαπημένου μου πατέρα, που είχατε γνωρίσει και που σας αγαπούσε πολύ. Έχει θαφτεί εκεί κάτω, μαζί με το βιολί του, στο κοιμητήρι γύρω απ' τη μικρή εκκλησία, στους πρόποδες του λόφου όπου τόσες φορές είχαμε παίξει όταν είμασταν μικροί. Είναι θαμμένος εκεί, στην άκρη του δρόμου, όπου, λίγο μεγαλύτεροι, χαιρετιστήκαμε για τελευταία φορά».

Όταν ο υποκόμης του Σανιύ έλαβε αυτό το μπιλιέτο από την Κριστίν Ντααέ, ντύθηκε βιαστικά, έγραψε ένα βιαστικό σημείωμα στον αδελφό του και όρμησε μέσα σ' ένα αμάξι που, τελικά, έφτασε καθυστερημένα στο σταθμό του Μονπαρνάς κι έτσι δεν πρόλαβε το πρωινό τρένο. Ο Ραούλ, πέρασε μια θλιβερή μέρα και δεν ξανάνιωσε χαρά για τη ζωή, παρά μόνο το βράδυ, όταν μπήκε στο βαγόνι του. Σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού διάβαζε, ξανά και ξανά, το γράμμα της Κριστίν και μύριζε το άρωμα της. Έφερνε στο νου του τη γλυκιά εικόνα των παιδικών τους χρόνων. Πέρασε όλη τη φριχτή ατέλειωτη νύχτα του τρένου, μέσα σ' ένα πυρετικό όνειρο που ως αρχή και τέλος είχε την Κριστίν Ντααέ. Όταν φτάσανε στην Λανιόν, μόλις ξημέρωνε. Έτρεξε να προλάβει το λεωφορείο Περός Γκιρέκ. Ήταν ο μοναδικός επιβάτης. Άρχισε να ρωτά διάφορα πράγματα τον οδηγό. Έμαθε πως το προηγούμενο βράδυ, μια νέα γυναίκα, που έμοιαζε Παριζιάνα, πήγε στο Περός και κατέβηκε στο πανδοχείο Το Ηλιοβασίλεμα. Δεν μπορούσε νάταν άλλη απ' την Κριστίν. Είχε έρθει μόνη. Ο Ραούλ αναστέναξε βαθιά. Επιτέλους, θα μπορούσε να μιλήσει με την ησυχία του στην Κριστίν. Η αγάπη του γι' αυτήν του έκοβε την ανάσα. Τούτο το μεγάλο αγόρι, που είχε κάνει το γύρο του κόσμου, ήταν αγνό σαν μια παρθένα που δεν είχε αφήσει ποτέ το σπίτι της μάνας της. Καθώς πλησίαζε σ' αυτήν που λάτρευε, θυμήθηκε την ιστορία της μικρής Σουηδέζας. Πολλές απ' τις λεπτομέρειες αυτής της ιστορίας είναι άγνωστες στον πολύ κόσμο.

Μια φορά κι έναν καιρό, σ' ένα μικρό χωριουδάκι, κοντά στην Ουψάλα, ζούσε ένας χωρικός με την οικογένειά του. Όλη τη βδομάδα καλλιεργούσαν τη γη και την Κυριακή τραγούδαγαν στην εκκλησία. Αυτός ο χωρικός είχε ένα μικρό κοριτσάκι που πολύ πριν του μάθει να διαβάζει τα γράμματα, του έμαθε να διαβάζει μουσική. Ο μπάρμπα — Ντααέ, δίχως να το υποψιάζεται, ήταν ένας μεγάλος μουσικός. Έπαιζε βιολί και όλοι τον θεωρούσαν το μεγαλύτερο βιολιστή της Σκανδιναβίας. Η φήμη του απλωνόταν παντού και πάντα αυτόν καλούσαν να παίξει, για να χορέψει ο κόσμος στους γάμους και τα πανηγύρια. Η μαμά — Ντααέ ήταν άρρωστη και πέθανε όταν η Κριστίν ήταν έξι χρονών. Τότε ο πατέρας της, που δεν αγαπούσε άλλον από την κόρη του και τη μουσική του, πούλησε το κτήμα του και πήγε να βρει την τύχη του στην Ουψάλα. Όμως δε βρήκε άλλο από δυστυχία.

Έτσι, ξαναγύρισε στην εξοχή. Γυρνούσε από πανηγύρι σε πανηγύρι σκορπώντας σκανδιναβικές μελωδίες, ενώ η κόρη του, που ήταν πάντα δίπλα του, τον άκουγε εκστατική και πολλές φορές τον συνόδευε τραγουδώντας. Μια μέρα, στο πανηγύρι του Λιμπί, τους άκουσε ο καθηγητής Βαλέριους και τους πήρε μαζί του στο Γκότενμπεργκ. Υποστήριξε πως ο πατέρας Ντααέ ήταν ο καλύτερος βιολιστής του κόσμου και πως η κόρη του είχε τη στόφα μιας μεγάλης καλλιτέχνιδας. Ανάλαβε τη διαπαιδαγώγηση και μόρφωση του παιδιού. Παντού όπου πήγαινε μάγευε τους πάντες με την ομορφιά της, τη χάρη της και τη θέληση της για μάθηση και σωστή απόδοση. Η πρόοδος της ήταν πολύ γρήγορη. Στο μεταξύ όμως, ο καθηγητής Βαλέριους και η γυναίκα του αναγκάστηκαν να φύγουν και να εγκατασταθούν στη Γαλλία. Η μαμά — Βαλέριους είχε την Κριστίν σαν παιδί της. Όσο για τον πατέρα της Κριστίν, έλιωνε από νοσταλγία για την πατρίδα του. Στο Παρίσι, δεν έβγαινε ποτέ έξω. Ζούσε σαν μέσα σ' όνειρο που το συντηρούσε με το βιολί του. Για ώρες ολόκληρες κλεινόταν στο δωμάτιο του, μαζί με την κόρη του, και τους άκουγες να παίζουν μουσική και να τραγουδούν γλυκά γλυκά. Καμιά φορά, η μαμά -Βαλέριους πήγαινε κοντά στην πόρτα για να τους ακούσει. Αναστέναζε βαθιά, σκούπιζε κάποιο δάκρυ και απομακρυνόταν στις μύτες των ποδιών της. Κι αυτή νοσταλγούσε τον ουρανό της Σκανδιναβίας.

Ο πατέρας — Ντααέ, έμοιαζε να καλυτερεύει μόνο το καλοκαίρι όταν όλοι μαζί πήγαιναν να παραθερίσουν στο Περός — Γκιρέκ, σε μια γωνιά της Βρετάνης, που εκείνη την εποχή ήταν σχεδόν ολότελα άγνωστη στους Παριζιάνους. Αγαπούσε πολύ τη θάλασσα αυτού του τόπου. Έλεγε πως είχε το ίδιο χρώμα με τη θάλασσα της πατρίδας του. Πολλές φορές, έπαιρνε την κόρη του στην αμμουδιά κι εκεί έπαιζε τις πιο θλιμμένες του μελωδίες, λέγοντας πως ακόμη κι η θάλασσα σώπαινε για να τις ακούσει.

Ήθελε και κάτι ακόμα κι είχε παρακαλέσει τη μαμά — Βαλέριους τόσο πολύ που, τελικά, εκείνη συμφώνησε να ικανοποιήσει την παραξενιά αυτού του παλιού βιολιστή του χωριού.

Την εποχή των πανηγυριών, των χορών και των μασκαρεμάτων, έφευγε για λίγο, όπως άλλοτε, μαζί με το βιολί και την κόρη του. Ο κόσμος δεν κουραζόταν ποτέ να τους ακούει. Όλη τη μέρα σκορπούσαν παντού μελωδίες, ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα χωριουδάκια και τις νύχτες κοιμόντουσαν στους αχυρώνες, αρνούμενοι τα κρεβάτια των πανδοχείων. Ξάπλωναν πάνω στ' άχυρα, σφίγγοντας ο ένας τον άλλον, όπως παλιά, όταν ζούσαν φτωχικά στη Σκανδιναβία.

Ήταν ντυμένοι πολύ απλά, αρνιόντουσαν τα χρήματα που τους έδιναν, και ο κόσμος ολόγυρά τους, δίχως να καταλαβαίνει τίποτα απ' τη συμπεριφορά αυτού του βιολιστή που γυρνούσε στους δρόμους μαζί μ' αυτό το παιδί που τραγουδούσε όμορφα σαν άγγελος, τους ακολουθούσε παντού, από χωριό σε χωριό.

Μια μέρα, ένα νέο αγόρι απ' την πόλη που ήταν εκεί μαζί με την γκουβερνάντα του, ακολουθούσε συνέχεια, παλτού το μικρό κορίτσι. Η γλυκύτατη αθώα φωνή της έμοιζε να τον έχει μαγέψει. Έτσι, έφτασαν σ' ένα μικρό λιμανάκι που ακόμη ως σήμερα το λένε Τρεστράου. Εκείνον τον καιρό, σ' αυτόν τον τόπο δεν υπήρχε παρά ο ουρανός, η θάλασσα και η χρυσαφένια αμμουδιά. Και πάνω απ' όλα, αυτός ο δυνατός άνεμος που πήρε την εσάρπα της Κριστίν και την πήγε στη θάλασσα. Η Κριστίν φώναξε κι άπλωσε τα χέρια, όμως το φουλάρι ήταν κιόλας μακριά, στα κύματα. Η Κριστίν άκουσε μια φωνή να της λέει:

«Μην ανησυχείτε δεσποινίς, θα σας φέρω πίσω την εσάρπα σας».

Τότε το κορίτσι είδε ένα μικρό αγόρι να τρέχει, να τρέχει, αψηφώντας τις φωνές και τις διαμαρτυρίες μιας καλής κυρίας, ντυμένης στα μαύρα. Το μικρό αγόρι προχώρησε, μπήκε στη θάλασσα με τα ρούχα και της έφερε την εσάρπα της. Τόσο το μικρό παιδί όσο και η εσάρπα ήταν σε κακά χάλια! Η κυρία με τα μαύρα ήταν αδύνατον να ηρεμήσει. Η Κριστίν όμως γελούσε μ' όλη της την καρδιά κι έτρεξε να φιλήσει το μικρό αγόρι. Ήταν ο υποκόμης Ραούλ ντε Σανιύ. Εκείνον τον καιρό έμενε με τη θεία του στη Λανιόν. Όλο το καλοκαίρι βλεπόντουσαν σχεδόν κάθε μέρα κι έπαιζαν μαζί. Μετά από παράκληση της θείας και την παρέμβαση του καθηγητή Βαλέριους, ο καλός Ντααέ έκανε μαθήματα βιολιού στο νεαρό υποκόμη. Έτσι, ο Ραούλ έμαθε ν' αγαπά τις μελωδίες που είχαν μαγέψει την παιδική ηλικία της Κριστίν.

Είχαν κι οι δυο την ίδια μικρούλα, ονειροπόλα κι ήσυχη ψυχή. Τους άρεσαν οι ιστορίες με τους παλιούς κομήτες της Βρετάνης και το πιο αγαπημένο τους παιχνίδι ήταν να τις ζητιανεύουν στα κατώφλια των μικρών σπιτιών: «Καλή μου κυρία, καλέ μου κύριε, σας παρακαλούμε, μήπως έχετε καμιά μικρή ιστορία να μας πείτε;» Σπάνια δεν έβρισκαν ανταπόκριση. Ποια είναι αυτή η βρετονή γιαγιά που δεν έχει δει, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή της, τα ξωτικά της Βρετάνης να χορεύουν στις φυλλωσιές των ρυκιών, κάτω από το σεληνόφωτο;

Όμως, η μεγάλη τους γιορτή ήταν όταν μέσα στην ησυχία του σούρουπου, λίγο μετά το βασίλεμα του ήλιου μέσ' στη θάλασσα, ο μπάρμπα — Ντααέ ερχόταν να κάτσει μαζί τους, στην άκρη του δρόμου για να τους ιστορήσει χαμηλόφωνα (λες και φοβόταν μην τρομάξει τα φαντάσματα που καλούσε), τους όμορφους, τρυφερούς και τρομερούς θρύλους της βορεινής του πατρίδας… Οι ιστορίες του, άλλοτε ήταν όμορφες σαν τα παραμύθια του Άντερσεν, άλλοτε ήταν θλιμμένες σαν τα τραγούδια του μεγάλου ποιητή Ρούνενμπεργκ. Όταν σταματούσε, τα δυο παιδιά έλεγαν με μια φωνή: «Κι άλλο».

Τπήρχε μια ιστορία που άρχιζε έτσι:

«Ένας βασιλιάς ήταν καθισμένος σ' ένα μικρό κοφίνι που έπλεε στα ήσυχα και βαθιά νερά π' ανοίγονται σαν λαμπρό μάτι καταμεσίς στα βουνά της Νορβηγίας…»

Και μια άλλη:

«Η μικρούλα Λότε τα σκεφτόταν όλα και δε σκεφτόταν τίποτα. Καλοκαιρινό πουλί, πετούσε ανάμεσα στις χρυσαφένιες ηλιαχτίδες, φορώντας πάνω στις ξανθές της μπούκλες την ανοιξιάτικη κορόνα της. Η ψυχή της ήταν τόσο καθαρή και τόσο γαλανή όσο και το βλέμμα της. Χαϊδολογούσε τη μητέρα της, ήταν πιστή στην κούκλα της, φρόντιζε με περίσσια προσοχή το φόρεμά της, τα κόκκινα παπούτσια της και το βιολί της, αλλά πάνω απ' όλα της άρεσε ν' ακούει, καθώς την έπαιρνε ο ύπνος, τον Άγγελο της μουσικής».

Όσην ώρα ο καλός εκείνος άνθρωπος μιλούσε για όλ' αυτά, ο Ραούλ κοιτούσε τα γαλανά μάτια και τα χρυσά μαλλιά της Κριστίν και η Κριστίν σκεφτότανε πως η μικρή Λότε πρέπει να ήταν πολύ ευτυχισμένη που ο ύπνος την έπαιρνε ενώ άκουγε τον Άγγελο της μουσικής. Δεν υπήρχε ιστορία του μπάρμπα — Ντααέ που να μην αναφέρει τον Άγγελο της μουσικής και τα παιδιά του ζητούσαν συνέχεια να τους μιλήσει γι' αυτόν τον Άγγελο. Έτσι, οι ιστορίες δεν είχαν τελειωμό. Ο πατέρας — Ντααέ υποστήριζε πως όλοι οι μεγάλοι μουσικοί, όλοι οι μεγάλοι καλλιτέχνες δέχονται, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους, την επίσκεψη του Αγγέλου της μουσικής. Αυτός ο Άγγελος, καμιά φορά, έρχεται να σκύψει πάνω απ' την κούνια τους, έτσι όπως πήγε και στη μικρή Λότε. Γι' αυτό υπάρχουν τα παιδιά θαύματα, εκείνα τα χαρισματικά παιδιά που μπορούν στα έξι τους χρόνια και παίζουν βιολί καλύτερα από έναν πενηντάρη. Πρέπει να παραδεχτείτε πως πρόκειται για κάτι υπερφυσικό. Μερικές φορές, ο Άγγελος έρχεται πολύ αργότερα, γιατί τα παιδιά δεν είναι φρόνιμα και δε θέλουν να μάθουν. Άλλοτε πάλι, ο Άγγελος δεν έρχεται ποτέ, γιατί δεν έχουμε ούτε αγνή καρδιά ούτε ήσυχη συνείδηση. Τον Άγγελο, δεν μπορούμε ποτέ να τον δούμε, όμως οι χαρισματικές ψυχές μπορούν να τον ακούσουν. Αυτό γίνεται όταν δεν το περιμένουν, όταν είναι θλιμμένες κι απογοητευμένες. Τότε, ξαφνικά, τ' αφτί τους ακούει ουράνιες αρμονίες και μια θεϊκή φωνή που θα μείνει στη μνήμη τους για πάντα. Αυτοί που δέχτηκαν την επίσκεψη του Αγγέλου, έχουν για πάντα φλογισμένες τις ψυχές τους. Πάλλονται ολόκληροι, μ' έναν παλμό που δεν έχει καμιά σχέση με τα εγκόσμια. Αποχτούν το χάρισμα να μην μπορούν ν' αγγίξουν κάποιο όργανο ή ν' ανοίξουν το στόμα τους για να τραγουδήσουν, δίχως να γεννούν ήχους. Αυτοί που δε γνωρίζουν την ύπαρξη του Αγγέλου, λένε πως πρόκειται για ιδιοφυίες.

Η μικρή Κριστίν ρωτούσε τον πατέρα της αν αυτός είχε ακούσει τον Άγγελο. Τότε, ο πατέρας — Ντααέ κουνούσε θλιμμένα το κεφάλι γνέφοντας αρνητικά. Μετά, το βλέμμα του γινόταν λαμπερό, κοιτούσε το παιδί του και του 'λεγε:

«Εσύ, παιδί μου, θα τον ακούσεις κάποια μέρα! Όταν εγώ θα βρίσκομαι στον ουρανό, θα στον στείλω, στο υπόσχομαι!»

Εκείνη την εποχή ο πατέρας — Ντααέ είχε αρχίσει κιόλας να βήχει…

Το φθινόπωρο ήρθε, χωρίζοντας την Κριστίν απ' τον Ραούλ. Ξανασυναντήθηκαν τρία χρόνια αργότερα. Ήταν πια έφηβοι.

Η συνάντηση έγινε ξανά στο Περός και έμεινε για πάντα χαραγμένη στη μνήμη του Ραούλ. Ο καθηγητής Βαλέριους είχε πεθάνει. Η μαμά — Βαλέριους είχε μείνει στη Γαλλία κοντά στον μπαμπά — Ντααέ και την κόρη του, που εξακολουθούσαν να παίζουν βιολί και να τραγουδούν, συμπαρασύροντας στο αρμονικό τους όνειρο την αγαπημένη τους προστάτιδα, που έμοιαζε να ζει πια μόνο για τη μουσική. Ο νεαρός άντρας είχε πάει εντελώς τυχαία στο Περός. Μόλις έφτασε πήγε κατευθείαν στο μικρό σπιτάκι όπου έμενε άλλοτε η μικρή του φίλη. Πρώτα είδε το γέρο — Ντααέ, που σηκώθηκε απ' την πολυθρόνα του και με δάκρυα στα μάτια τον φίλησε, λέγοντας του πως τον θυμόντουσαν πάντα με τρυφερότητα. Πραγματικά, δεν είχε περάσει μέρα δίχως η Κριστίν να μιλήσει για τον Ραούλ. Ο γέροντας μιλούσε ακόμη όταν άνοιξε η πόρτα και μπήκε μέσα, γοητευτική και περιποιητική, η νεαρή κοπέλα, φέρνοντας το αχνιστό τσάι. Μόλις αναγνώρισε τον Ραούλ άφησε κάτω το δίσκο που κρατούσε. Μια ελαφριά φλόγα απλώθηκε στο πρόσωπό της. Ήταν διστακτική· σιωπούσε. Ο πατέρας — Ντααέ τους κοιτούσε. Ο Ραούλ πλησίασε τη νεαρή κοπέλα και τη φίλησε. Εκείνη δέχτηκε το φιλί του μ' ευχαρίστηση. Τον ρώτησε μερικά πράγματα, έπειτα ανταποκρίθηκε επιδέξια στα καθήκοντα της οικοδέσποινας, ξαναπήρε το δίσκο κι έφυγε απ' το δωμάτιο. Μετά, κατέφυγε στη μοναξιά του κήπου. Για πρώτη φορά την πλημμύριζαν συναισθήματα που τάραζαν την εφηβική της καρδιά. Ο Ραούλ πήγε να τη συναντήσει στον κήπο κι έμειναν να κουβεντιάζουν μέχρι το βράδυ. Ήταν και οι δυο πολύ αμήχανοι. Είχαν αλλάξει πάρα πολύ από παλιά. Σχεδόν δεν αναγνώριζαν ο ένας τον άλλον. Τώρα έμοιαζαν να έχουν κατακτήσει μια σημαντική σοβαρότητα. Ήταν προσεκτικοί σαν διπλωμάτες, και έλεγαν ο ένας στον άλλον πράγματα που δεν είχαν καμιά σχέση με τα συναισθήματα που γεννιόντουσαν στις καρδιές τους. Όταν αποχαιρετίστηκαν, στην άκρη του δρόμου, ο Ραούλ είπε στην Κριστίν, φιλώντας απαλά το τρεμάμενο χέρι της:

«Δεσποινίς, δε θα σας ξεχάσω ποτέ!» κι έφυγε, μετανοιώνοντας για την τολμηρή του φράση, αφού ήξερε καλά πως η Κριστίν Ντααέ δε θα μπορούσε ποτέ να γίνει η γυναίκα του υποκόμη ντε Σανιύ.

Όσο για την Κριστίν, πήγε γρήγορα στον πατέρα της και του είπε: «Δε βρίσκεις πως ο Ραούλ δεν είναι πια ευγενικός όπως παλιά; Δεν τον αγαπώ πλέον!» Προσπάθησε να μην τον σκέφτεται. Ήταν πολύ δύσκολο να το καταφέρει. Ρίχτηκε με τα μούτρα στην τέχνη της, που γέμιζε κάθε λεπτό της ζωής της. Όσοι την άκουγαν, της έλεγαν πως μια μέρα θα γινόταν η μεγαλύτερη τραγουδίστρια του κόσμου. Όμως, μετά από λίγο καιρό, ο πατέρας της πέθανε και μαζί μ' αυτόν ο Κριστίν έχασε τη φωνή της, την ψυχή της και την ιδιοφυία της. Παρ' όλ' αυτά, εξακολουθούσε να έχει αρκετές ικανότητες, ώστε να μπορέσει να μπει στο Ωδείο. Μόνο αυτό όμως. Ήταν μια συνηθισμένη μαθήτρια και τίποτε παραπάνω. Παρακολουθούσε τα μαθήματα, αλλά χωρίς ενθουσιασμό. Κατάφερε να αποσπάσει κι ένα βραβείο, μόνο και μόνο για να ευχαριστήσει τη γριά μαμά — Βαλέριους, με την οποία εξακολουθούσε να ζει μαζί. Την πρώτη φορά που ο Ραούλ ξαναείδε την Κριστίν, στην Όπερα, είχε καταγοητευτεί από την ομορφιά της νέας κοπέλας και από τη θύμηση των περασμένων ημερών αλλά κι είχε ξαφνιαστεί από το τραγούδι της που δεν ήταν τίποτα το αξιόλογο. Έμοιαζε ξεκομμένη απ' όλα. Ξαναπήγε να την ακούσει. Την ακολούθησε στα παρασκήνια. Προσπάθησε να της αποσπάσει την προσοχή. Πάνω από μια φορά τη συνόδευσε μέχρι το κατώφλι του καμαρινιού της, αλλά αυτή ούτε που τον έβλεπε. Άλλωστε, έμοιαζε να μην βλέπει κανέναν. Ήταν εντελώς αδιάφορη για όλα. Ο Ραούλ υπέφερε· ήταν τόσο όμορφη. Εκείνος, ντροπαλός, δεν τολμούσε να παραδεχτεί ούτε στον ίδιο του τον εαυτό πως την αγαπούσε. Και μετά, συνέβη το εκπληκτικό γεγονός: Η βραδιά του γκαλά: οι ουρανοί ορθάνοιχτοι, μια αγγελική φωνή ήρθε στη γη ν' αγαλλιάσει τους ανθρώπους και ν' αναλώσει την ψυχή της.

Και μετά… και μετά, αυτή η αντρική φωνή πίσω απ' την πόρτα: «Πρέπει να μ' αγαπήσετε!» και μέσα στο καμαρίνι κανείς…

Γιατί άραγε είχε γελάσει όταν, καθώς άνοιγε τα μάτια της, της είχε πει: «Είμαι το μικρό παιδί που είχε πάει να σας φέρει την εσάρπα σας από τη θάλασσα»; Γιατί δεν τον αναγνώρισε; Και γιατί του έγραψε;

Ω! Αυτή η παραλία είναι ατέλειωτη… ατέλειωτη…

Να οι τρεις δρόμοι… Να η έρημη αλάνα… οι παγωμένες φυλλωσιές, το ακίνητο τοπίο κάτω απ' τον άσπρο ουρανό. Τα τζάμια κουδουνίζουν, ο ήχος τους σου σκίζει τ' αφτιά… Τι θόρυβο που κάνει αυτό το αμάξι, που προχωρά τόσο απελπιστικά αργά! Αναγνωρίζει τα σπιτάκια… τα περιβόλια, τις κατηφοριές, τα δέντρα του δρόμου… Να η τελευταία στροφή του δρόμου, και μετά θα κατηφορίσουμε και θ' απλωθεί μπρος μας η θάλασσα… ο μεγάλος κόλπος του Περός…

Εκείνη, είχε κατέβει στο πανδοχείο το Ηλιοβασίλεμα. Πολύ ωραία! Είναι το μοναδικό στην περιοχή. Άλλωστε, είναι πολύ συμπαθητικό. Θυμάται που παλιά λέγανε εκεί ένα σωρό όμορφες ιστορίες! Πώς χτυπά η καρδιά του! Τι θα του πει άραγε όταν τον δει;

Ο πρώτος άνθρωπος που βλέπει μπαίνοντας στην παλιά, γεμάτη καπνούς αίθουσα είναι η μαμά — Τρικάρ. Τον αναγνωρίζει. Τον χαιρετά. Τον ρωτά τι τον φέρνει εδώ, κι αυτός κοκκινίζει. Λέει πως είχε δουλειές στη Λανιόν και σκέφτηκε να 'ρθει μέχρις εδώ να τη δει. Θέλει να του δώσει να φάει, αλλά αυτός της λέει: «Σε λίγο». Μοιάζει να περιμένει κάποιον ή κάτι. Η πόρτα ανοίγει. Είναι όρθιος. Δεν έκανε λάθος. Είναι αυτή! Θέλει να της μιλήσει, σωριάζεται σε μια καρέκλα. Αυτή στέκεται εκεί μπροστά του, χαμογελώντας. Τον περίμενε. Το πρόσωπό της είναι φρέσκο και ροδαλό σαν φράουλα στη σκιά. Φαίνεται πως το όμορφο κορίτσι μόλις είχε γυρίσει από μια μικρή βόλτα. Το στήθος της, πάνω από την αγνή της καρδιά, ανεβοκατεβαίνει ελαφριά. Τα μάτια της, καθάριοι καθρέφτες ανοιχτού γαλανού, του γαλανού των λιμνών, που ακίνητες ονειρεύονται, εκεί ψηλά, στα βορεινά του κόσμου. Τα μάτια της του στέλνουν ήσυχα το είδωλο της αγνής καρδιά της. Το γούνινο παλτό της είναι μισάνοιχτο πάνω στο γεμάτο χάρη νεανικό της κορμί. Ο Ραούλ και η Κριστίν κοιτιούνται για ώρα πολλή. Η μαμά — Τρικάρ χαμογελά κι ευγενικά απομακρύνεται. Τελικά, η Κριστίν λέει:

«Ήρθατε, κι αυτό δε με ξαφνιάζει. Είχα ένα προαίσθημα γυρνώντας απ' την εκκλησία, πως θα σας έβρισκα εδώ, σ' αυτό το πανδοχείο. Κάποιος εκεί κάτω μου το 'πε. Ναι, μου είχαν αναγγείλει τον ερχομό σας».

«Μα ποιος;» ρωτά ο Ραούλ, παίρνοντας στα χέρια του το μικρό χέρι της Κριστίν. Αυτή τον αφήνει.

«Μα ο καημένος, ο νεκρός πατέρας μου». Σιωπή απλώθηκε ανάμεσα στους δυο νέους.

Μετά, ο Ραούλ λέει:

«Κριστίν, μήπως ο πατέρας σας σας είπε πως σας αγαπώ και πως δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσάς;»

Η Κριστίν κοκκίνησε μέχρι τις ρίζες των μαλλιών της και γύρισε αλλού το πρόσωπό της, είπε με τρεμάμενη φωνή:

«Εμένα; Είσαστε τρελός, φίλε μου».

Και ξεσπά σε γέλια για να δείξει πως είναι άνετη.

«Κριστίν, μη γελάτε. Είναι πολύ σοβαρό».

Εκείνη του λέει σοβαρά:

«Δε σας έκανα να έρθετε μέχρι εδώ, για να μου πείτε τέτοια πράγματα».

«“Με κάνατε να έρθω”, καλά το λέτε Κριστίν. Ξέρατε πως το γράμμα σας δε θα μ' άφηνε αδιάφορο και πως θα 'τρεχα να σας βρω στο Περός. Πώς είναι δυνατόν να είσαστε σίγουρη πως θα 'ρθω και να μην σας πέρασε απ' το νου ότι σας αγαπώ;»

«Σκέφτηκα πως θα θυμόσασταν τα παιδικά μας παιχνίδια, όπου τόσες φορές έπαιρνε μέρος κι ο πατέρας μου. Αν θέλετε, κατά βάθος, ούτε και γω ξέρω τι ακριβώς σκέφτηκα… Ίσως έκανα λάθος που σας έγραψα… Η τόσο ξαφνική επίσκεψη σας εκείνη τη βραδιά στο καμαρίνι μου, με πήγε πολύ μακριά, μακριά στο παρελθόν κι έτσι σας έγραψα. Σας έγραψε το μικρό κορίτσι που ήμουνα τότε, το μικρό κορίτσι που θα ήταν ευτυχισμένο να σας ξαναδεί… Αυτό το μικρό κορίτσι σας έγραψε, σε μια στιγμή μελαγχολίας και μοναξιάς, σε μια στιγμή που θα 'θελε να 'χει κοντά της το σύντροφο των παιδικών της χρόνων…»

Για λίγο μένουν ξανά σιωπηλοί. Στη συμπεριφορά της Κριστίν υπάρχει κάτι που φαίνεται αφύσικο στον Ραούλ, αλλά που δεν μπορεί να προσδιορίσει για τι ακριβώς πρόκειται. Ωστόσο, δεν τη νιώθει εχθρική… αλλά τη νιώθει κάπως απόμακρη… η απελπισμένη τρυφερότητα των ματιών της του λέει πολλά… Γιατί όμως υπάρχει απελπισία σ' αυτήν την τρυφερότητα;… Αυτό ίσως πρέπει να προσπαθήσει να καταλάβει… αυτό θέλει να καταλάβει…

«Η φορά που με είδατε στο καμαρίνι σας, ήταν η πρώτη φορά που αντιληφθήκατε την παρουσία μου;»

Η νέα κοπέλα δεν ξέρει να λέει ψέματα.

«Όχι! Σας είχα δει πολλές φορές στο θεωρείο του αδελφού σας. Σας είχα δει και στο πλατό».

«Το φανταζόμουνα!» λέει ο Ραούλ σφίγγοντας τα χείλια. «Μα τότε, γιατί, όταν με είδατε στο καμαρίνι σας, όταν έπεσα στα γόνατά σας και σας θύμησα πως ήμουν το αγόρι που είχε μαζέψει την εσάρπα σας απ' τη θάλασσα, γιατί φερθήκατε σαν να μη θυμάστε τίποτα και γελάσατε;»

Ο τόνος αυτών των ερωτήσεων είναι τόσο απότομος που η Κριστίν κοιτά έκπληκτη τον Ραούλ και δεν του απαντά. Ο νέος άντρας είναι κι αυτός ξαφνιασμένος απ' αυτόν τον αναπάντεχο διαπληκτισμό που προκαλείται τη στιγμή ακριβώς που το μόνο που θέλει είναι να πει στην Κριστίν λόγια τρυφερότητας, αγάπης και αφοσίωσης. Ένας σύζυγος ίσως ή ένας εραστής να είχε το δικαίωμα να μιλήσει έτσι στη γυναίκα του ή στην ερωμένη του, που θα τον είχε προσβάλλει. Αυτός όμως; Θυμώνει με τον εαυτό του, τα χάνει και δεν μπορεί να κάνει τίποτα καλύτερο από το να συνεχίσει να συμπεριφέρεται απαίσια:

«Δεν μου απαντάτε!» λέει οργισμένος και δυστυχισμένος. «Ε, καλά λοιπόν, θ' απαντήσω εγώ για σας! Κάνατε πως δε με θυμηθήκατε γιατί υπήρχε κάποιος άλλος στο καμαρίνι σας, Κριστίν! Κάποιος που μπροστά του δεν μπορούσατε ν' αφήσετε να φανεί πως ενδιαφέρεστε για έναν άλλον εκτός απ' αυτόν!…»

«Αν κάποιος μ' εμπόδιζε φίλε μου!» τον διέκοψε η Κριστίν με παγερό ύφος, «αν κάποιος μ' εμπόδιζε και μ' ενοχλούσε εκείνο το βράδυ, αυτός δεν ήταν άλλος από σας, γι' αυτό και σας έδιωξα!…»

«Ναι!… για να μείνετε με τον άλλον!…»

«Μα, τι είναι αυτά που λέτε κύριε!» λέει η νεαρή γυναίκα με κομμένη την ανάσα… «Για ποιον άλλον μιλάτε;»

«Μιλάω γι' αυτόν που του είπατε: “Τραγουδώ μόνο για σας! Απόψε σας έδωσα την ψυχή μ.ου και είμαι νεκρή!”»

Η Κριστίν άρπαξε το χέρι του Ραούλ. Το 'σφιξε με μια δύναμη που δε θα μπορούσε κανείς να φανταστεί πως έχει μια τόσο εύθραυστη ύπαρξη σαν κι αυτήν.

«Ώστε ακούγατε πίσω απ' την πόρτα;»

«Ναι! Γιατί σας αγαπώ… Τ' άκουσα όλα…»

«Τι ακούσατε;» ρώτησε η Κριστίν, με μια ξαφνική ανεξήγητη ηρεμία, αφήνοντας το χέρι του Ραούλ.

«Σας είπε: “Πρέπει να μ' αγαπήσετε!”»

Στο άκουσμα αυτών των λόγων το πρόσωπο της Κριστίν έγινε κατάχλομο, τα μάτια της μεγάλωσαν… Τρεκλίζει, είναι έτοιμη να πέσει. Ο Ραούλ απλώνει τα χέρια να τη συγκρατήσει αλλά η Κριστίν συνέρχεται και με βαθιά, ξεψυχισμένη φωνή λέει:

«Πέστε μου λοιπόν! Πέστε τα όλα! Τι άλλο ακούσατε;»

Ο Ραούλ την κοιτά, διστάζει, δεν καταλαβαίνει τι συμβαίνει.

«Μα, πέστε μου λοιπόν! Βλέπετε πώς υποφέρω!…»

«Άκουσα τι σας απάντησε όταν του είπατε πως του είχατε δώσει την ψυχή σας: “Η ψυχή σου είναι όμορφη παιδί μου, και σ' ευχαριστώ. Δεν υπάρχει κανείς, ούτε αυτοκράτορας στον κόσμο όλο που να 'χει δεχτεί παρόμοιο δώρο! Οι άγγελοι δάκρυσαν απόψε!”»

Η Κριστίν ακούμπησε το χέρι της στην καρδιά της. Κοιτάζει στα μάτια τον Ραούλ με μιαν απερίγραπτη συγκίνηση. Το βλέμμα της είναι διαπεραστικό, επίμονο, μοιάζει με βλέμμα τρελής. Ο Ραούλ τα 'χει χαμένα. Και να που τα μάτια της Κριστίν υγραίνονται και πάνω στα αλαβάστρινα μάγουλά της κυλάνε δυο μαργαριτάρια, δυο βαριά δάκρυα…

«Κριστίν!…»

«Ραούλ!…»

Ο νεαρός άντρας θέλει να την αγκαλιάσει, αλλ' αυτή γλιστράει μέσ' απ' τα χέρια του και φεύγει αναστατωμένη.

Όσην ώρα η Κριστίν έμεινε κλεισμένη στο δωμάτιό της, ο Ραούλ δε σταμάτησε να κατηγορεί τον εαυτό του για την κακοτροπιά του. Αμέσως όμως η ζήλεια τον πλημμύριζε ξανά και τον τρέλαινε. Για να ταραχτεί τόσο πολύ, όταν έμαθε πως ανακάλυψε το μυστικό της, θα πρέπει νάναι κάτι πολύ σημαντικό γι' αυτήν! Βέβαια, ο Ραούλ, παρ' όλα όσα είχε ακούσει, δεν αμφισβήτησε στιγμή την αγνότητα της Κριστίν. Ήξερε ότι είχε τη φήμη μιας πολύ σοβαρής κοπέλας και είχε αρκετή πείρα για να ξέρει πως συχνά, μια καλλιτέχνιδα αναγκάζεται ν' ακούει διάφορες ερωτικές εξομολογήσεις. Βέβαια, είχε πει πως του είχε δώσει την ψυχή της, αλλά ήταν φανερό πως αναφερόταν μόνο στο τραγούδι και τη μουσική. Ήταν φανερό; Τότε, γιατί ταράχτηκε τόσο πολύ; Θεέ μου, πόσο δυστυχισμένος ένιωθε! Αν είχε αναγνωρίσει τον άντρα, τη φωνή του άντρα, θα μπορούσε να της ζητήσει περισσότερες εξηγήσεις.

Γιατί εξαφανίστηκε η Κριστίν; Γιατί δεν κατέβαινε απ' το δωμάτιό της;

Δεν ήθελε να φάει. Ήταν τόσο λυπημένος. Ο πόνος του μεγάλωνε καθώς έβλεπε να περνούν μακριά απ' τη νεαρή Σουηδέζα αυτές οι ώρες, που έλπιζε νάναι τόσο όμορφες και τρυφερές. Γιατί δεν ερχόταν τώρα, να πάνε να περπατήσουν μαζί σ' αυτόν τον τόπο, όπου είχαν τόσες κοινές αναμνήσεις; Και γιατί, αφού δεν είχε τίποτα πια να κάνει στο Περός, δεν έπαιρνε το δρόμο του γυρισμού για το Παρίσι; Είχε μάθει πως το πρωί η Κριστίν είχε κανονίσει να γίνει επιμνημόσυνη δέηση για τον πατέρα της και πως είχε περάσει πολλές ώρες στη μικρή εκκλησία και στον τάφο του βιολιστή.

Θλιμμένος κι απογοητευμένος, ο Ραούλ πήγε στο νεκροταφείο που ήταν γύρω απ' την εκκλησία. Έσπρωξε την πόρτα. Περιπλανήθηκε μοναχός ανάμεσα στους τάφους διαβάζοντας τις επιγραφές. Όταν έφτασε πίσω από την αψίδα, η εκτυφλωτική ομορφιά των λουλουδιών που στόλιζαν ένα τάφο, τον έκανε να σταματήσει. Ήταν θαυμάσια κόκκινα τριαντάφυλλα, που έμοιαζαν να 'χουν ανθίσει μέσα στο χειμωνιάτικο πρωινό. Κάλυπταν όλο τον τάφο κι έφταναν μέχρι κάτω, ακουμπούσαν στο λευκό δάπεδο δίνοντας λίγη ζωή σ' αυτόν τον τόπο των νεκρών. Παντού απλωνόταν ο θάνατος, που λες και ξεχείλιζε από το χώμα το πλημμυρισμένο πτώματα. Σε μιαν άκρη της εκκλησίας, ήταν στοιβαγμένα, σ' ένα σωρό, σκελετοί και κρανία, που συγκρατιόντουσαν μόνο από ένα λεπτό συρμάτινο σκοινί, αφήνοντας έτσι ξέσκεπο το μακάβριο οικοδόμημα. Οι νεκροκεφαλές, τοποθετημένες στη σειρά, σαν τούβλα, στερεωμένες στα ενδιάμεσα από ξασπρισμένα κόκαλα, έμοιαζαν νάναι το θεμέλιο του σκευοφυλάκιου. Η πόρτα του σκευοφυλάκιου άνοιγε στη μέση της οστεοθήκης, όπως συχνά στις παλιές εκκλησίες της Βρετάνης.

Ο Ραούλ προσευχήθηκε για τον Ντααέ. Θλιμμένος και με τα αιώνια χαμόγελα των νεκροκεφαλών να στοιχειώνουν τις σκέψεις του, βγήκε απ' το νεκροταφείο. Ανηφόρησε την πλαγιά του λόφου και κάθησε στην άκρη του ξέφωτου που κοιτά από ψηλά τη θάλασσα. Ο άνεμος φυσούσε άγρια πάνω απ' την αμμουδιά σκιάζοντας τη φτωχή και λιγοστή φωτεινότητα της μέρας. Σιγά σιγά η μέρα έπεσε, αφήνοντας πίσω της μια πελιδνή γραμμή στον ορίζοντα. Τότε ο αέρας σταμάτησε. Παγωμένες σκιές έζωναν τον Ραούλ, αλλά αυτός δεν ένιωθε το κρύο. Η σκέψη του περιπλανιόταν στο έρημο κι εγκαταλειμμένο ξέφωτο· οι μνήμες τον πλημμύριζαν. Εκεί ερχόταν συχνά με τη μικρή Κριστίν, μετά το ηλιοβασίλεμα, για να δουν τα ξωτικά να χορεύουν, ακριβώς τη στιγμή που ανάτελλε το φεγγάρι. Αυτός όμως ποτέ δεν τα 'χε δει, αν και είχε πολύ καλά μάτια. Αντίθετα, η Κριστίν, που ήταν και λίγο μύωπας, έλεγε πως είχε δει πολλά. Μ' αυτή τη σκέψη χαμογέλασε και μετά ξάφνου σκίρτησε. Μια μορφή, μια συγκεκριμένη μορφή που έφτασε κει δίχως ν' ακουστεί ο παραμικρός θόρυβος, έστεκε όρθια πλάι του κι έλεγε:

«Νομίζετε πως θα έρθουν απόψε τα ξωτικά;»

Ήταν η Κριστίν. Πήγε κάτι να πει. Εκείνη του 'κλείσε το στόμα με το γαντοφορεμένο χέρι της.

«Ακούστε με Ραούλ, αποφάσισα να σας πω κάτι πολύ σοβαρό, πάρα πολύ σοβαρό!»

Η φωνή της έτρεμε. Αυτός περίμενε.

Συνέχισε:

«Θυμάστε, Ραούλ, το θρύλο με τον Άγγελο της μουσικής;»

«Και βέβαια τον θυμάμαι!» είπε «και μάλιστα νομίζω πως είμασταν εδώ όταν ο πατέρας σας μας τον διηγήθηκε για πρώτη φορά».

«Ναι. Εδώ ήμασταν και όταν μου είπε: “Παιδί μου, όταν εγώ θάμαι στον ουρανό, θα στον στείλω”. Λοιπόν, Ραούλ, ο πατέρας μου βρίσκεται στον ουρανό και γω δέχτηκα την επίσκεψη του Αγγέλου της μουσικής».

«Δεν το αμφισβητώ», βιάστηκε να πει σοβαρά ο νεαρός άντρας γιατί πίστευε πως η θρησκευτικότητα της Κριστίν την έκανε να συγχέει το πνεύμχ του πατέρα της με τον πρόσφατο θρίαμβό της.

Η Κριστίν ξαφνιάστηκε με την ψυχραιμία που ο υποκόμης ντε Σανιύ πληροφορήθηκε την επίσκεψη του Αγγέλου της μουσικής.

«Μα, τι εννοείτε Ραούλ;» είπε πλησιάζοντας το χλομό της πρόσωπο τόσο κοντά στο πρόσωπο του νεαρού άντρα που αυτός για μια στιγμή, νόμισε πως θα τον φιλούσε · εκείνη όμως, το μόνο που ήθελε ήταν να διαβάσει μέσα στα σκοτάδια τα μάτια του.

«Εννοώ», απάντησε, «πως μια ανθρώπινη ύπαρξη δεν είναι δυνατόν να τραγουδήσει έτσι όπως τραγουδήσατε εσείς εκείνο το βράδυ, παρά μόνο αν συμβεί κάποιο θαύμα, παρά μόνο αν κάπου υπάρχει η παρουσία τ' Ουρανού. Δεν υπάρχει δάσκαλος σ' όλη τη γη που να μπορεί να διδάξει παρόμοιους ήχους. Ακούσατε τον Άγγελο της μουσικής Κριστίν».

«Ναι» είπε ήρεμα και σοβαρά «μέσα στο καμαρίνι μου. Εκεί έρχεται και μου κάνει μάθημα καθημερινά».

Το ύφος που είχε όταν τα 'λεγε όλ' αυτά ήταν τόσο διεισδυτικό, εντυπωσιακό και αλλόκοτο, που ο Ραούλ την κοίταξε ανήσυχος, όπως κοιτάζει κανείς κάποιον που λέει κάτι το υπερβολικό ή κάποιον που πιστεύει πως το τρελό όραμα που γέννησε το φτωχό, άρρωστο μυαλό του υπήρξε στην πραγματικότητα. Η Κριστίν είχε τραβηχτεί προς τα πίσω κι έτσι ακίνητη δεν ήταν πια τίποτε άλλο από μια μικρή σκιά μέσα στη νύχτα.

«Στο καμαρίνι σας;» επανέλαβε σαν ηλίθια ηχώ.

«Ναι, εκεί τον άκουσα, και δεν ήμουνα η μόνη…»

«Ποιος άλλος τον άκουσε λοιπόν;»

«Μα, εσείς, φίλε μου».

«Εγώ; Εγώ άκουσα τον Άγγελο της μουσικής;»

«Ναι, εκείνο το βράδυ. Αυτός ήταν που ακούσατε να μιλάει πίσω απ' την πόρτα. Αυτός ήταν που μου είπε: “Πρέπει να μ' αγαπήσετε”. Νόμιζα πως ήμουν η μόνη που μπορούσαν' “ακούσω” τη φωνή του. Έτσι, τώρα μπορείτε να καταλάβετε την έκπληξή μου όταν, σήμερα έμαθα πως κι εσείς μπορείτε να την ακούσετε…»

Ο Ραούλ ξέσπασε σε γέλια, και ξάφνου, η νύχτα διαλύθηκε πάνω απ' το έρημο ξέφωτο και οι πρώτες αχτίδες του φεγγαριού ήρθαν να σκεπάσουν τους δυο νέους. Η Κριστίν γύρισε εχθρικά προς τον Ραούλ. Τα μάτια της, που συνήθως ήταν τόσο γλυκά, άστραφταν τώρα αγριεμένα.

«Γιατί γελάτε; Μήπως νομίζετε πως ακούσατε τη φωνή ενός ανθρώπινου πλάσματος;»

«Διάβολε!» απάντησε ο νέος που οι σκέψεις του άρχισαν να μπερδεύονται μπρος στη μαχητική στάση της Κριστίν.

«Εσείς, Ραούλ! Εσείς μου τα λέτε αυτά; Ο παλιός, παιδικός μου σύντροφος! Ο φίλος του πατέρα μου! Δε σας αναγνωρίζω. Μα τι νομίζετε λοιπόν! Εγώ είμαι μια τίμια κοπέλα, κύριε υποκόμη ντε Σανιύ και δεν υπάρχει περίπτωση να κλειστώ στο καμαρίνι μου μαζί μ' έναν άντρα! Αν ανοίγατε την πόρτα θα βλέπατε πως δεν υπήρχε κανείς!»

«Αυτό είναι αλήθεια! Όταν φύγατε άνοιξα αυτήν την πόρτα και δεν βρήκα κανέναν μέσα στο καμαρίνι!…»

«Βλέπετε λοιπόν… Τότε τι έχετε να πείτε;»

Ο κόμης επιστράτευσε όλο του το κουράγιο.

«Λοιπόν, Κριστίν, νομίζω πως σας κοροϊδεύουν!»

Αυτή τότε άφησε ένα ουρλιαχτό κι άρχισε να τρέχει. Έτρεξε πίσω της αλλά εκείνη του φώναξε αγριεμένα:

«Αφήστε με! Αφήστε με!» κι εξαφανίστηκε.

Ο Ραούλ επέστρεψε στο πανδοχείο κατάκοπος, αποθαρρημένος και πολύ στενοχωρημένος.

Έμαθε πως η Κριστίν μόλις πριν λίγο είχε ανεβεί στο δωμάτιο της και πως δε θα κατέβαινε για φαΐ. Ο νέος ρώτησε μήπως ήταν άρρωστη. Η καλή κυρά του πανδοχείου του απάντησε μ' ένα διφορούμενο ύφος πως αν ήταν άρρωστη θα πρέπει να ήταν κάτι όχι σοβαρό και καθώς πίστευε πως επρόκειτο για καβγαδάκι δύο ερωτευμένων, απομακρύνθηκε ανασηκώνοντας τους ώμους και γκρινιάζοντας στα μουλωχτά, οικτίροντας τους δυο νέους που σπαταλούσαν σε μάταιους καβγάδες τον καιρό που ο καλός Θεός τους έδωσε να περάσουν πάνω στη γη. Ο Ραούλ έφαγε μόνος του, σε μια γωνιά και, όπως μπορείτε να φανταστείτε, χωρίς όρεξη και πολύ κακόκεφα. Αργότερα, στο δωμάτιό του, προσπάθησε να διαβάσει· μετά, στο κρεβάτι του, προσπάθησε να κοιμηθεί; Από δίπλα δεν ακουγόταν τίποτα. Τι να έκανε η Κριστίν; Κοιμόταν; Κι αν δεν κοιμόταν τι να σκεφτόταν άραγε; Kt αυτός; Τι σκεφτόταν; Ήταν ικανός να το παραδεχτεί, να το πει; Η περίεργη συζήτηση που είχε με την Κριστίν τον είχε κυριολεκτικά αναστατώσει!… Σκεφτόταν λιγότερο την Κριστίν και περισσότερο σχετικά με την Κριστίν. Κι αυτό το «σχετικά» ήταν τόσο διάχυτο, τόσο αφηρημένο, τόσο νεφελώδες, που του προκαλούσε μια αλλόκοτη αγωνία στην καρδιά.

Οι ώρες κυλούσαν πολύ αργά. Θα ήταν περίπου εντεκάμισι η ώρα, όταν άκουσε ξεκάθαρα κάποιον να περπατά στο διπλανό δωμάτιο. Ήταν ένα περπάτημα ελαφρύ, φευγαλέο. Η Κριστίν λοιπόν δεν κοιμότανε; Δίχως να συνειδητοποιεί τι πράττει, ο νέος ντύθηκε βιαστικά, προσέχοντας να μην κάνει θόρυβο. Έτοιμος για όλα, περίμενε. Έτοιμος για τι πράγμα; Μήπως ήξερε;

Η καρδιά του χοροπήδησε όταν άκουσε την πόρτα της Κριστίν ν' ανοίγει. Πού να πήγαινε άραγε αυτήν την ώρα που όλοι στο Περός κοιμόντουσαν; Μισάνοιξε μαλακά την πόρτα του και μπόρεσε να δει, μέσα σε μια φεγγαραχτίδα, τη λευκή φιγούρα της Κριστίν να γλιστράει προσεχτικά στο διάδρομο. Έφτασε στη σκάλα. Κατέβηκε κι αυτός πίσω της, έσκυψε απ' τη ράμπα. Ξάφνου άκουσε δυο φωνές που συζητούσαν βεβιασμένα. Άκουσε μια φράση: «Μη χάσετε το κλειδί». Ήταν η φωνή της ξενοδόχας. Κάτω, άνοιξε η πόρτα που έβγαζε στην ακρογιαλιά. Ξανάκλεισε. Κι όλα ξανάγιναν ήσυχα όπως πριν. Ο Ραούλ γύρισε γρήγορα στο δωμάτιό του κι έτρεξε το παράθυρο. Η λευκή φιγούρα της Κριστίν προχωρούσε προς την έρημη αποβάθρα.

Ο πρώτος όροφος του πανδοχείου δεν ήταν πολύ ψηλά κι ένα δέντρο μπρος απ' το παράθυρο άπλωνε προκλητικά τα κλαδιά του προς τ' ανυπόμονα μπράτσα του Ραούλ, επιτρέποντάς του να βγει έξω χωρίς να τον πάρει είδηση η ξενοδόχα. Έτσι, μπορείτε να φανταστείτε την έκπληξη αυτής της καλής γυναίκας όταν το επόμενο πρωί που της έφεραν το νέο άντρα σχεδόν παγωμένο, μισοπεθαμένο, έμαθε πως τον είχαν βρει σωριασμένο στα σκαλιά της μικρής εκκλησούλας του Περός. Έτρεξε να πει τα νέα στην Κριστίν, που κατέβηκε βιαστικά και με τη βοήθεια της ξενοδόχας πρόσφερε τις φροντίδες της στον Ραούλ ο οποίος δεν άργησε ν' ανοίξει τα μάτια του και συνήλθε εντελώς όταν είδε σκυμμένο πάνω του τ' όμορφο κεφάλι της φίλης του.

Μα τι συνέβη λοιπόν; Ο κύριος Μιφρουά, ο αστυνόμος της περιοχής, είχε την ευκαιρία, μερικές βδομάδες αργότερα, όταν το δράμα της Όπερας προκάλεσε την παρέμβαση του υπουργείου δημόσιας τάξης, είχε λοιπόν την ευκαιρία ν' ανακρίνει τον υποκόμη ντε Σανιύ για τα γεγονότα της νύχτας του Περός… Να λοιπόν, με ποιον τρόπο αυτά καταγράφηκαν στο φάκελο της ανάκρισης (κωδ. αρ. 150).

Ερώτηση: Η δεσποινίς Ντααέ δε σας είδε που κατεβήκατε από το δωμάτιό σας μ' αυτόν τον παράξενο τρόπο;

Απάντηση: Όχι, κύριε. Όχι, όχι, όχι. Ωστόσο, εγώ την ακολούθησα δίχως να προσέχω μην κάνω θόρυβο. Τότε, αυτό που ήθελα ήταν να γυρίσει να με κοιτάξει, να δει πως την ακολουθώ. Έλεγα στον εαυτό μου πως αυτό που έκανα, να την ακολουθώ έτσι, να την κατασκοπεύω ήταν λάθος και αναξιοπρεπές, όμως δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς. Εκείνη πάντως δεν έμοιαζε να καταλαβαίνει πως την παρακολουθούσα και συμπεριφερότανε σαν να ήταν μόνη της. Έφυγε ήσυχα από την αποβάθρα και μετά, ξαφνικά, πήρε τον ανηφορικό δρόμο. Το ρολόι της εκκλησίας χτύπησε μεσάνυχτα παρά τέταρτο και μου φάνηκε πως οι χτύποι του ρολογιού την έκαναν ν' ανοίξει το βήμα της, έτρεχε σχεδόν. Έτσι, τρέχοντας έφτασε στην πόρτα του νεκροταφείου.

Ερώτηση: Η πόρτα του νεκροταφείου ήταν ανοιχτή;

Απάντηση: Μάλιστα κύριε, κι αυτό εμένα με ξάφνιασε, όχι όμως και τη δεσποινίδα Ντααέ.

Ερώτηση: Δεν υπήρχε κανείς στο νεκροταφείο;

Απάντηση: Δεν είδα κανέναν. Σίγουρα, αν υπήρχε κάποιος θα τον είχα δει. Το φως του φεγγαριού ήταν λαμπρό και το χιόνι που σκέπαζε τη γη αντανακλούσε τις αχτίδες του, κάνοντας τη νύχτα ακόμη πιο φωτεινή.

Ερώτηση: Δε θα μπορούσε κάποιος να 'χε κρυφτεί πίσω απ' τις ταφόπλακες;

Απάντηση: Όχι, κύριε. Είναι μικρές, χαμηλές, φτωχικές ταφόπλακες, που είχαν εξαφανιστεί κάτω απ' το χιόνι. Οι μοναδικές σκιές ήταν οι σκιές των σταυρών και οι δικές μας. Η εκκλησία ήταν λαμπρά φωτισμένη από το φεγγαρόφωτο. Ποτέ στη ζωή μου δεν είχα ξαναδεί τόσο λαμπερή νύχτα. Ήταν πολύ όμορφα, διάφανα, κι έκανε πολύ κρύο. Ποτέ μου δεν πήγαινα νύχτα στα νεκροταφεία και αγνοούσα πως θα μπορούσε κανείς να βρει εκεί ένα τέτοιο φως… ένα τέτοιο αλαφροΐσκιωτο φως…

Ερώτηση: Είσαστε προληπτικός;

Απάντηση: Όχι, κύριε, πιστεύω στο Θεό.

Ερώτηση: Σε τι ψυχική κατάσταση βρισκόσασταν;

Απάντηση: Πολύ καλή, πολύ ήρεμη, μα την πίστη μου. Βέβαια, η ασυνήθιστη έξοδος της δεσποινίδος Ντααέ με είχε αναστατώσει βαθιά. Όμως, μόλις είδα την κοπέλα να μπαίνει στο νεκροταφείο, σκέφτηκα πως είχε έρθει να προσευχηθεί στον πατρικό τάφο κι αυτό ήταν κάτι που το 'βρισκα τόσο φυσικό που ηρέμησα εντελώς. Μόνο που εξακολουθούσε να μου φαίνεται περίεργο το ότι δεν με είχε καταλάβει, γιατί, καθώς περπατούσα, το παγωμένο χιόνι έσπαζεκι έκανε θόρυβο. Σίγουρα θα ήταν απορροφημένη στις προσευχές της. Άλλωστε, αποφάσισα να μην την ενοχλήσω και όταν έφτασε στον τάφο του πατέρα της έμεινα αρκετά μακριά της. Αυτή, γονάτισε πάνω στο χιόνι, έκανε το σταυρό της και άρχισε να προσεύχεται. Εκείνη την ώρα χτύπησαν μεσάνυχτα. Ο δωδέκατος χτύπος αντηχούσε ακόμη στ' αφτιά μου όταν ξαφνικά είδα τη νέα να ανασηκώνει το κεφάλι της. Το βλέμμα της βυθίστηκε στον ουράνιο θόλο, τα χέρια της απλώθηκαν στ' άστρα της νύχτας. Έμοιαζε να βρίσκεται σε έκσταση κι αναρωτήθηκα τι νάταν αυτό που την έφερε σ' αυτήν την κατάσταση. Όσο για μένα, ανασήκωσα το κεφάλι μου, κοίταξα τριγύρω κι ένιωσα όλο μου το είναι να τείνει προς το Αόρατο, το αόρατο που μας έπαιζε μουσική! Και τι μουσική! Τη γνωρίζαμε… Η Κριστίν κι εγώ είχαμε ξανακούσει αυτή τη μουσική, όταν είμασταν παιδιά. Όμως ποτέ δεν είχε ακουστεί τόσο θεϊκά από το βιολί του μπαμπά — Ντααέ όπως εκείνη τη νύχτα. Τότε, μου ήρθαν στον νου όλα όσα μου έλεγε η Κριστίν για τον Άγγελο της μουσικής. Όλη μου η σκέψη ήταν σ' αυτούς τους αξέχαστους ήχους, που έστω κι αν δεν ερχόντουσαν από τον ουρανό σ' έκαναν να ξεχνάς την επίγεια προέλευσή τους. Εκεί, δεν υπήρχε τίποτα, ούτε όργανο ούτε χέρι για να κρατά το δοξάρι. Ω! Θυμήθηκα την εξαίσια μελωδία! Ήταν η Ανάσταση του Λαζάρου που ο πατέρας -Ντααέ μας έπαιζε όταν η ψυχή του γέμιζε μελαγχολία και πίστη. Αν ο Άγγελος της Κριστίν υπήρχε στ' αλήθεια, δε θα μπορούσε να παίξει καλύτερα με το βιολί του νεκρού βιολιστή. Η επίκληση του Ιησού μας απογείωνε και, μα την πίστη μου, ήμουν σε μια τέτοια ψυχική κατάσταση, που περίμενα από στιγμή σε στιγμή να σηκωθεί η ταφόπλακα του πατέρα της Κριστίν. Σκέφτηκα πως ο Ντααέ είχε ταφεί μαζί με το βιολί του και η αλήθεια είναι πως εκείνες τις πένθιμες και ταυτόχρονα λαμπρές στιγμές, στο βάθος αυτού του μικρού φτωχικού επαρχιακού νεκροταφείου, πλάι σ' αυτές τις νεκροκεφαλές που μας γελούσαν με τις ακίνητες μασέλες τους, δεν ήξερα καθόλου αν ό,τι συνέβαινε ήταν αληθινό ή δημιούργημα της φαντασίας μου.

Αλλά η μουσική σταμάτησε και ξαναβρήκα τα λογικά μου. Μου φάνηκε πως άκουσα κάποιο θόρυβο από τη μεριά των νεκροκεφαλών του οστεοφυλάκιου.

Ερώτηση: Α! Α! ακούσατε λοιπόν κάποιο θόρυβο από το οστεοφυλάκιο;

Απάντηση: Ναι, μου φάνηκε πως οι νεκροκεφαλές χασκογελούσαν κι ανατρίχιασα.

Ερώτηση: Μα, δε σκεφτήκατε αμέσως, απ' την αρχή, πως κάποιος μπορεί να κρυβόταν πίσω απ' το οστεοφυλάκιο· ο ουράνιος μουσικός ας πούμε, που σας είχε γοητεύσει;

Απάντηση: Μάλιστα, κύριε αστυνόμε, και βέβαια το σκέφτηκα, τόσο πολύ μάλιστα, που δε σκεφτόμουν πια σχεδόν τίποτε άλλο. Έτσι, ξέχασα ν' ακολουθήσω τη δεσποινίδα Ντααέ, που μόλις είχε σηκωθεί και προχωρούσε ήρεμη προς την πόρτα του νεκροταφείου. Ήταν τόσο απορροφημένη που ούτε καν με είδε. Εγώ, ήμουν ακίνητος, το βλέμμα μου είχε καρφωθεί στο οστεοφυλάκιο· ήμουν αποφασισμένος να φτάσω στα άκρα αυτής της απίστευτης περιπέτειας, να φτάσω ως το τέλος…

Ερώτηση: Τι συνέβη λοιπόν και σας βρήκανε το πρωί μισοπεθαμένο στα σκαλιά της Αγίας Τράπεζας;

Απάντηση: Α! Όλα έγιναν τόσο γρήγορα… Μια νεκροκεφαλή κύλησε στα πόδια μου… μετά άλλη μια… κι άλλη μια… Θα 'λεγε κανείς πως ήμουν ο στόχος αυτού του μακάβριου μπόουλιγκ. Σκέφτηκα πως κάποια λαθεμένη κίνηση κατάστρεψε την ισορροπία του μακάβριου οικοδομήματος που πίσω του κρυβόταν ο μουσικός μας. Αυτή η υπόθεση μου φάνηκε πολύ πιθανή, ιδιαίτερα όταν είδα μια σκιά να γλιστρά ξαφνικά στο φωτισμένο τοίχο της εκκλησίας.

Έτρεξα προς τα κει. Η σκιά είχε κιόλας σπρώξει την πόρτα και είχε μπει στην εκκλησία. Έκανα φτερά και την ακολούθησα. Η σκιά φορούσε ένα παλτό. Μπόρεσα κι έπιασα την άκρη του παλτού. Εκείνη την ώρα, η σκιά κι εγώ βρισκόμασταν ακριβώς μπροστά στην Αγία Τράπεζα· οι αχτίδες του φεγγαριού, περνούσαν μέσα από το μεγάλο βιτρό της αψίδας, κι έπεφταν ακριβώς μπροστά μας. Καθώς δεν άφηνα απ' τα χέρια μου το παλτό, η σκιά γύρισε προς το μέρος μου και τότε, κύριε, είδα μια τρομερή, μια φρικιαστική νεκροκεφαλή που εξακόντιζε πάνω μου ένα βλέμμα ίδιο μ.ε φωτιά της κόλασης. Νόμισα πως έβλεπα τον Σατανά και μπροστά σ' αυτήν την οπτασία από το υπερπέραν το κουράγιο μου μ' εγκατέλειψε και λιποθύμησα. Από κείνη τη στιγμή και μετά δε θυμάμαι τίποτε άλλο, μέχρι την ώρα που ξύπνησα μέσα στο μικρό μου δωμάτιο, στο πανδοχείο Το Ηλιοβασίλεμα.

7

ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΘΕΩΡΕΙΟ No 5

ΑΦΗΣΑΜΕ τους κυρίους Φερμέν Ρισάρ και Αρμάν Μονσαρμέν τη στιγμή που αποφάσισαν να πάνε να κάνουν μια μικρή επίσκεψη στο Θεωρείο No 5.

Πέρασαν την πλατιά σκάλα που οδηγεί από το χολ των γραφείων της διοίκησης στη σκηνή και τα παρασκήνια. Διέσχισαν το πλατό, μπήκαν στο θέατρο από την είσοδο των μελών και προχώρησαν στη σάλα από τον πρώτο αριστερό διάδρομο. Γλίστρησαν ανάμεσα στις πρώτες σειρές της ορχήστρας και κοίταξαν το θεωρείο No 5. Δεν το 'βλεπαν καλά γιατί ήταν βυθισμένο στο μισοσκόταδο και τεράστια καλύμματα σκέπαζαν το κόκκινο βελούδο των καθισμάτων.

Εκείνη την ώρα, ήταν σχεδόν μόνοι μέσα στην τεράστια σκοτεινή κοιλότητα της ορχήστρας. Βαριά σιωπή απλωνόταν γύρω τους. Ήταν η πιο ήσυχη ώρα, η ώρα που οι εργάτες πάνε να πιουν.

Όλη η ομάδα είχε εγκαταλείψει τη σκηνή αφήνοντας μισοστημένο το σκηνικό. Μερικές φωτεινές λουρίδες (ένα φως θαμπό, αλλόκοτο, που 'μοιαζε κλεμμένο από κάποιο ετοιμοθάνατο αστέρι) είχαν καταφέρει να μπουν ποιος ξέρει από ποιο άνοιγμα. Έφταναν μέχρι έναν παλιό πύργο που ύψωνε τις χάρτινες επάλξεις του πάνω στη σκηνή. Το κάθε τι μέσα σ' αυτή την ψεύτικη νύχτα ή μάλλον μέσα σ' αυτήν την ψεύτικη μέρα, έπαιρνε παράξενα σχήματα. Το ύφασμα που κάλυπτε τα καθίσματα της ορχήστρας έμοιαζε με τρικυμισμένη θάλασσα που τα γαλανά της κύματα είχαν ακινητοποιηθεί κάτω από τις μυστικές διαταγές του γίγαντα των καταιγίδων που, όπως ο καθένας ξέρει, τ' όνομά του είναι Αδαμάστορας.

Οι κύριοι Μονσαρμέν και Ρισάρ ήταν τα ναυάγια της ακίνητης αναστάτωσης μιας θάλασσας από βαμμένο τούλι. Προχωρούσαν προς τ' αριστερά θεωρεία με μεγάλες δρασκελιές ή μάλλον με μεγάλες απλωτές, όμοια με τους ναύτες που έχουν εγκαταλείψει τη βάρκα τους και προσπαθούν απεγνωσμένα να φτάσουν στην ακτή. Οι οχτώ μεγάλες κολόνες υψώνονταν στη σκιά σαν προστατευτικοί πάσσαλοι που φιάχτηκαν για να στηρίξουν την απόκρημνη ακτή, που τα ετοιμόρροπα θεμέλια της αποτελούσαν οι κυκλικές και τοξοειδείς γραμμές των μπαλκονιών των δεύτερων και τρίτων θεωρείων. Μακριά, ψηλά από την απόκρημνη ακτή, ήταν σκορπισμένες, πάνω στο δερμάτινο ουρανό του κυρίου Λενεπβέ, διάφορες φιγούρες που μόρφαζαν και γελούσαν κοροϊδευτικά με την ανησυχία των κυρίων Μονσαρμέν και Ρισάρ. Κι όμως, επρόκειτο για πολύ σοβαρές μορφές. Ήταν η Ίσις, η Αμφιτρίτη, η Ήβη, η Φλόρα, η Πανδώρα, η Ψυχή, η Θέτις, η Πομόνα, η Δάφνη, η Γαλάτεια, η Αρέθουσα. Μάλιστα, ούτε λίγο ούτε πολύ, η ίδια η Αρέθουσα και η Πανδώρα, που όλος ο κόσμος γνωρίζει απ' το κουτί της, κοιτούσαν τους δυο νέους διευθυντές της Όπερας, που, τελικά κατόρθωσαν να κρατηθούν από κάποιο απομεινάρι του ναυάγιου και από κει παρατηρούσαν σιωπηλοί το πρώτο θεωρείο No 5. Έχω ήδη πει πως ήταν ανήσυχοι. Τουλάχιστον, έτσι υποθέτω. Εν πάσει περιπτώσει, ο κύριος Μονσαρμέν παραδέχεται πως είχε εντυπωσιαστεί. Συγκεκριμένα λέει: «Αυτή η “αιώρα” (τι στυλ!) του φαντάσματος της Όπερας κατάληξε να ταράξει όχι μόνο την ισορροπία των φαντασιακών μου δυνατοτήτων, αλλά και των οπτικών, γιατί — (μήπως όμως, τελικά, αυτά που μας εντυπωσίασαν τόσο δεν ήταν άλλο από τον περίεργο χώρο όπου βρισκόμασταν και η απόλυτη σιωπή που κυριαρχούσε παντού;… Μήπως υπήρξαμε θύματα κάποιας ψευδαίσθησης, εξαιτίας της μισοσκότεινης αίθουσας και του ημίφωτος που έλουζε το θεωρείο No 5;) — γιατί, τόσο εγώ όσο και ο Ρισάρ, είδαμε την ίδια στιγμή στο θεωρείο No 5 μια φιγούρα. Ο Ρισάρ δεν είπε τίποτα. Ούτε και γω άλλωστε. Μετά, μείναμε για μερικά λεπτά έτσι, ακίνητοι, περιμένοντας, με τα μάτια καρφωμένα στο ίδιο σημείο: όμως η φιγούρα είχε εξαφανιστεί. Τότε, βγήκαμε έξω και μόνον όταν βρεθήκαμε στο διάδρομο μιλήσαμε για τις εντυπώσεις μας και για τη φιγούρα. Το άσχημο είναι πως η φιγούρα που είδα εγώ, δεν έμοιαζε καθόλου με τη φιγούρα που είδε ο Ρισάρ. Εγώ είδα κάτι που έμοιαζε με νεκροκεφαλή και ακουμπούσε στο θεωρείο, ενώ ο Ρισάρ είχε δει μια γέρικη γυναικεία φιγούρα που θύμιζε τη μαμά — Ζιρί. Έτσι καταλάβαμε πως μάλλον υπήρξαμε θύματα κάποιας παραίσθησης και, δίχως καθυστέρηση, αρχίσαμε να τρέχουμε γελώντας προς το θεωρείο No 5. Μπήκαμε μέσα και βέβαια δε βρήκαμε καμιά “φιγούρα”.»

Και τώρα, να 'μαστε στο θεωρείο No 5.

Είναι ένα θεωρείο όπως και όλα τ' άλλα πρώτα θεωρεία. Τίποτα δεν το κάνει να ξεχωρίζει από τα διπλανά του.

Οι κύριοι Μονσαρμέν και Ρισάρ διασκέδαζαν και γελούσαν, μετακινούσαν τα έπιπλα του θεωρείου, ανασήκωναν τα καλύματα και τις πολυθρόνες και εξέταζαν με ιδιαίτερη προσοχή το κάθισμα όπου συνήθιζε vac κάθεται τη φωνή. Διαπίστωσαν πως επρόκειτο για μια απολύτως εντάξει πολυθρόνα, που δεν είχε τίποτα το μαγικό. Με λίγα λόγια, το θεωρείο No 5 ήταν ένα απόλυτα φυσιολογικό θεωρείο, με την κόκκινη ταπετσαρία του, τις πολυθρόνες του, το χαλί του και τα κόκκινα βελούδα του. Αφού ψηλάφησαν με τη μεγαλύτερη σοβαρότητα του κόσμου το χαλί και αφού, για μια ακόμη φορά, δεν ανακάλυψαν τίποτα ιδιαίτερο, κατέβηκαν στο θεωρείο του ισογείου που βρίσκεται ακριβώς από κάτω από το θεωρείο No 5. Βρίσκεται ακριβώς στη γωνία της πρώτης εξόδου, αριστερά από τα καθίσματα της ορχήστρας. Ούτε εκεί βρήκαν τίποτα το αξιόλογο.

«Όλοι αυτοί μας κοροϊδεύουν», κατάληξε ο Φερμέν Ρισάρ. «Το Σάββατο ανεβαίνει ο Φάουστ και μεις θα παρακολουθήσουμε την παράσταση από το θεωρείο No 5!»

8

ΟΠΟΥ ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΦΕΡΜΕΝ ΡΙΣΑΡ ΚΑΙ ΑΡΜΑΝ

ΜΟΝΣΑΡΜΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΟ ΘΡΑΣΟΣ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΟΥΝ ΤΟΝ «ΦΑΟΥΣΤ» ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ «ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΗ» ΑΙΘΟΥΣΑ, ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ.

ΟΜΩΣ, το Σάββατο το πρωί, μπαίνοντας στο γραφείο τους οι διευθυντές βρήκαν ένα διπλό γράμμα του Φ. τ. Ο.:

Αγαπητοί διευθυντές,

Θα κρατήσει πολύ ο πόλεμος;

Αν πάντως εξακολουθείτε να επιθυμείτε την ειρήνη, ιδού το τελεσίγραφό μου:

Σας θέτω τους κάτωθι τέσσερις όρους:

1ο Να μου επιστρέψετε το θεωρείο μου· θέλω από δω και μπρος να είναι πάντα στη διάθεση μου.

2ο Ο ρόλος της «Μαργαρίτας», θα ερμηνευτεί απόψε το βράδυ, από την Κριστίν Ντααέ. Μη σας απασχολεί το θέμα της Καρλότας. Απόψε θα είναι άρρωστη.

3ο Μου είναι απαραίτητες οι πιστές υπηρεσίες της μαντάμ Ζιρί, της ταξιθέτριας μου, και ως εκ τούτου απαιτώ την άμεση επαναπρόσληψή της.

4o Πληροφορήστε με, μ' ένα γράμμα σας που μπορείτε να δώσετε στη μαντάμ Ζιρί, αν δέχεστε κι εσείς, όπως και οι προκάτοχοι σας, τους όρους που αναγράφονται στο καταστατικό, σχετικά με το μηνιαίο επίδομά μου. Θα σας πληροφορήσω αργότερα για τον τρόπο με τον οποίο θα παίρνω τα χρήματα.

Αν δεν ικανοποιήσετε τις επιθυμίες μου, απόψε ο Φάουστ θα παιχτεί μέσα σε μια αίθουσα καταραμένη.

Ελπίζω να έγινα κατανοητός, χαίρετε!

Φ.τ.Ο.

«Ε, λοιπόν, αυτός ο τύπος πραγματικά μου δίνει στα νεύρα!… Δεν τον αντέχω!…» ούρλιαξε ο Ρισάρ υψώνοντας εκδικητικά τις γροθιές του κι αφήνοντας τες να πέσουν με θόρυβο πάνω στο γραφείο του.

Εκείνη την ώρα μπήκε μέσα ο Μερσιέ, ο διαχειριστής.

«Ο Λασενάλ θα ήθελε να δει έναν απ' τους δυο κυρίους. Φαίνεται πως πρόκειται για κάτι επείγον, είναι αναστατωμένος».

«Ποιος είναι ο Λασενάλ;» ρώτησε ο Ρισάρ.

«Είναι ο επικεφαλής των ιπποκόμων σας».

«Πώς; Ο επικεφαλής των ιπποκόμων μου;»

«Μάλιστα, κύριε», εξήγησε ο Μερσιέ… «στην Όπερα υπάρχουν πολλοί ιπποκόμοι και ο κύριος Λασενάλ είναι ο διευθυντής τους».

«Και τι κάνει αυτός ο ιπποκόμος;»

«Έχει την υψηλή ευθύνη του ιπποστάσιου».

«Ποιανού ιπποστάσιου;»

«Μα, του δικού σας κύριε, του ιπποστάσιου της Όπερας».

«Υπάρχει ιπποστάσιο στην Όπερα; Μα την πίστη μου, δεν είχα ιδέα! Και πού βρίσκεται;»

«Στα υπόγεια, από τη μεριά της Ροτόντας. Είναι μια πολύ σημαντική υπηρεσία. Έχουμε δώδεκα άλογα».

«Δώδεκα άλογα! Και τι διάβολο τα κάνουμε;»

«Μα, τα χρησιμοποιούμε στις παρελάσεις της Εβραίας, του Προφήτη κ.λ.π. Χρειαζόμαστε άλογα ειδικά εκπαιδευμένα που να “ξέρουν τα κατατόπια”. Οι ιπποκόμοι έχουν αναλάβει την εκπαίδευση τους. Ο κύριος Λασενάλ είναι πολύ καλός στη δουλειά του. Παλιά, είχε την επίβλεψη των ιπποφορβείων του Φρανκόνι».

«Πολύ ωραία όλ' αυτά,… αλλά τι θέλει από μένα;»

«Δεν ξέρω, κύριε… Πάντως, ποτέ δεν τον έχω ξαναδεί σε τέτοια κατάσταση».

«Πείτε του να περάσει!…»

Ο κύριος Λασενάλ μπαίνει μέσα. Στο ένα του χέρι κρατά ένα μαστίγιο με το οποίο χτυπά νευρικά τη μια του μπότα.

«Καλημέρα σας, κύριε Λασενάλ», είπε, εντυπωσιασμένος ο Ρισάρ. «Σε τι οφείλουμε αυτήν την τιμή;»

«Κύριε διευθυντά, έρχομαι να σας ζητήσω να διώξετε το ιπποφορβείο».

«Τι είπατε; Θέλετε να διώξω τ' άλογά μας;»

«Δεν πρόκειται για τα άλογα, αλλά για τους ιπποκόμους».

«Πόσους ιπποκόμους έχετε, κύριε Λασενάλ;»

«Έξι!»

«Έξι ιπποκόμους! Δεν είναι κάπως πολλοί;»

«Πρόκειται για θέσεις που δημιουργήθηκαν και μας επιβλήθηκαν από τη γραμματεία των Καλών Τεχνών», παρενέβη ο Μερσιέ. «Είναι κατειλημμένες από προστατευόμενους της κυβέρνησης και, αν μου επιτρέπετε, νομίζω πως…»

«Στα παλιά μου τα παπούτσια η κυβέρνηση!…» είπε δυναμικά ο Ρισάρ. «Για δώδεκα άλογα δε χρειαζόμαστε παραπάνω από τέσσερις ιπποκόμους».

«Έντεκα άλογα!» διόρθωσε ο κύριος Λασενάλ.

«Δώδεκα!» επανέλαβε ο Ρισάρ.

«Έντεκα!» επιμένει ο Λασενάλ.

«Α! μα ο κύριος διαχειριστής μου είπε πως έχετε δώδεκα άλογα!»

«Είχα δώδεκα, μα τώρα μου έχουν μείνει μόνο έντεκα γιατί μου 'κλεψαν τον Σεζάρ!»

Και μ' αυτά τα λόγια ο κύριος Λασενάλ δίνει ένα δυνατό χτύπημα με το μαστίγιο στην μπότα του.

«Μας έκλεψαν τον Σεζάρ!» φώναξε ο διαχειριστής, «το άσπρο άλογο του Προφήτη;»

«Δεν υπάρχουν δυο Σεζάρ!» λέει ξερά ο κύριος Λασενάλ. «Ήμουν δέκα χρόνια στον Φρανκόνι και έχω δει κάμποσα άλογα! Κανένα όμως δεν ήταν σαν τον Σεζάρ! Ο Σεζάρ ήταν μοναδικός… και μας τον έκλεψαν».

«Και πώς έγινε αυτό;»

«Δεν έχω ιδέα! Κανείς δεν ξέρει τίποτα! Γι' αυτό και σας ζήτησα να διώξετε όλους τους ιπποκόμους».

«Καλά, κι οι ιπποκόμοι σας τι λένε;»

«Κουταμάρες… μερικοί κατηγορούν τους κομπάρσους… άλλοι υποστηρίζουν πως τον έκλεψε ο θυρωρός».

«Ο θυρωρός; Μα κόβω το κεφάλι μου γι' αυτόν! είμαι σίγουρος για την εντιμότητά του!» διαμαρτυρήθηκε ο Μερσιέ.

«Επιτέλους, κύριε Λασενάλ», φώναξε ο Ρισάρ, «κάτι θα πρέπει να υποψιάζεστε!…»

«Ναι, πραγματικά, κάτι υποψιάζομαι! Ναι!» δήλωσε ξαφνικά ο κύριος Λασενάλ, «και θα σας το πω. Για μένα δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία». Ο κύριος υπεύθυνος του ιπποστάσιου πλησίασε τους κυρίους διευθυντές και τους ψιθύρισε στ' αφτί: «Το Φάντασμα χτύπησε ξανά!»

Ο Ρισάρ αναπήδησε.

«Α, όχι! και σεις λοιπόν… και σεις!»

«Τι θα πει και γω; Είναι πολύ φυσικό…»

«Μα, πώς είναι δυνατόν! Κύριε Λασενάλ! Πώς είναι δυνατόν, κύριε πρώτε ιπποκόμε…»

«…Αφήστε με να σας πω τι νομίζω, αφού πρώτα σας πω τι είδα…»

«Τι είδατε λοιπόν, κύριε Λασενάλ;»

«Όπως σας βλέπω και με βλέπετε, κύριε, είδα μια μαύρη σκιά καβάλα πάνω σ' ένα άσπρο άλογο που ήταν ίδιος ο Σεζάρ!»

«Καλά και δεν τρέξατε πίσω απ' τ' άσπρο άλογο και τη μαύρη σκιά;»

«Και βέβαια έτρεξα και φώναξα, κύριε διευθυντά, αλλά το 'σκασαν με εκπληκτική ταχύτητα και δεν άργησαν να εξαφανιστούν μέσα στη νύχτα…»

Ο κύριος Ρισάρ σηκώθηκε:

«Εντάξει, κύριε Λασενάλ. Μπορείτε να πηγαίνετε τώρα… θα κάνουμε λοιπόν μήνυση εναντίον του φαντάσματος…»

«Και θα διώξετε όλους τους ιπποκόμους μου!»

«Μα φυσικά! Χαίρετε κύριε!»

Ο κύριος Λασενάλ χαιρέτησε κι έφυγε.

Ο Ρισάρ άφριζε.

«Κανονίστε το λογαριασμό αυτού του ηλίθιου!»

«Μα, είναι φίλος της κυβέρνησης!» τόλμησε να πει ο Μερσιέ…

«Και παίρνει το απεριτίφ του στον Τορτόνι, παρέα με τους Λαγκρενέ, Σκολ και Περτουιζέ, τον εξολοθρευτή λιονταριών», πρόσθεσε ο Μονσαρμέν. «Θα 'χουμε όλον τον κόσμο εναντίον μας! Θ' αρχίσει να λέει ιστορίες για το φάντασμα, όλος ο κόσμος θα διασκεδάζει σε βάρος μας και θα μας περιγελά! Αν γελοιοποιηθούμε, έχουμε τελειώσει!»

«Εντάξει, ας μη μιλάμε άλλο γι' αυτό…» συμφώνησε ο Ρισάρ που ήδη το μυαλό του έτρεχε αλλού.

Εκείνη την ώρα άνοιξε η πόρτα. Σίγουρα, ήταν μια στιγμή που την πόρτα αυτή δεν τη φύλαγε ο συνηθισμένος κέρβερος, γιατί είδαν τη μαντάμ Ζιρί που μπήκε μέσα μ' όλη της την άνεση, κρατώντας στο χέρι ένα γράμμα και λέγοντας βιαστικά:

«Συγνώμη, κύριοι, αλλά σήμερα το πρωί έλαβα ένα γράμμα από το φάντασμα της Όπερας. Μου γράφει να έρθω σε σας γιατί έχετε κάτι να μου δώσετε…»

Δεν πρόλαβε ν' αποτελειώσει τη φράση της. Είδε το πρόσωπο του κυρίου Φερμέν Ρισάρ· ήταν κάτι το τρομερό. Ο αξιότιμος διευθυντής της Όπερας ήταν έτοιμος να ξεσπάσει. Η οργή που τον πλημμύριζε, δεν είχε ακόμη αρχίσει να εκδηλώνεται εξωτερικά, μόνο που το πρόσωπό του είχε γίνει κατακόκκινο και τα μάτια του έλαμπαν αγριεμένα. Δεν είπε τίποτα. Δεν μπορούσε να μιλήσει. Ξάφνου όμως δεν μπόρεσε να συγκρατήσει μια κίνηση. Πρώτα, ξεκίνησε το αριστερό του χέρι που άγγιξε την αστεία φιγούρα της μαντάμ Ζιρί και την έκανε να κάνει μισή στροφή και μια τόσο γρήγορη πιρουέτα, που εκείνη δεν μπόρεσε να συγκρατήσει μιαν απελπισμένη κραυγή. Μετά, ήταν το δεξί πόδι, το δεξί πόδι του αξιότιμου διευθυντή που πήγε κι άφησε το αποτύπωμά του πάνω στον μαύρο ταφτά της φούστας της, που, σίγουρα, δεν είχε ποτέ μέχρι τότε αντιμετωπίσει μια τέτοια προσβολή, σ' ένα παρόμοιο μέρος.

Το συμβάν ήταν τόσο ξαφνικό, που όταν η μαντάμ Ζιρί ξαναβρέθηκε στο διάδρομο, τα 'χε εντελώς χαμένα. Ξαφνικά όμως, συνειδητοποίησε τι είχε γίνει και τότε όλη η Όπερα αντήχησε από τις άγριες κραυγές της, τις βίαιες διαμαρτυρίες της και τις κατάρες της. Χρειάστηκε να έρθουν τρεις νεαροί για να την κατεβάσουν στην είσοδο του κτιρίου και δυο αστυφύλακες για να τη βγάλουν στο δρόμο.

Την ίδια ώρα περίπου, η Καρλότα, που έμενε σ' ένα μικρό ξενοδοχείο στην οδό Φομπούρ — Σεντ — Ονορέ, χτυπούσε το κουδούνι για να έρθει η καμαριέρα της και να της φέρει την αλληλογραφία της στο κρεβάτι. Ανάμεσα στα γράμμματα υπήρχε κι ένα ανώνυμο που έγραφε:

«Αν τραγουδήσετε απόψε το βράδυ, προσέξτε μήπως σας συμβεί κάποιο μεγάλο κακό, ακριβώς την ώρα που θα τραγουδάτε… κάτι που θάναι χειρότερο κι απ' το θάνατο».

Αυτή η απειλή ήταν γραμμένη με κόκκινο μελάνι και μ' ένα γραφικό χαραχτήρα δισταχτικό και αδέξιο.

Η Καρλότα, μετά απ' αυτό το γράμμα, δεν είχε πια καμιά όρεξη για πρωινό. Έκανε πέρα το δίσκο με τη ζεστή σοκολάτα που της είχε φέρει η καμαριέρα. Κάθησε στο κρεβάτι και σκεφτόταν. Δεν ήταν η πρώτη φορά που λάβαινε παρόμοια γράμματα· ποτέ όμως, κανένα, δεν ήταν τόσο απειλητικό.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή πίστευε στα χίλια δυο που σκαρφίζεται η ζήλεια κι έλεγε στον κόσμο πως είχε κάποιον κρυφό εχθρό που είχε ορκιστεί να την εξοντώσει. Υποστήριζε πως μηχανορραφούσαν εναντίον της και πως, κάποια απ' αυτές τις μέρες, θα φαινόντουσαν τ' αποτελέσματα της ραδιουργίας. Παρ' όλ' αυτά, πρόσθετε, δεν επρόκειτο να κάνει πίσω.

Η αλήθεια είναι, ότι, αν πραγματικά υπήρχε κάποια μηχανορραφία, αυτή είχε στηθεί από την ίδια την Καρλότα ενάντια στην κακομοίρα την Κριστίν, που δεν υποψιαζόταν τίποτα. Η Καρλότα δεν είχε συγχωρήσει ποτέ την Κριστίν για το θρίαμβο που έκανε όταν την αντικατέστησε.

Όταν έμαθε την εξαιρετική υποδοχή που έγινε στην αντικαταστάτριά της, η Καρλότα έγινε αμέσως καλά από μια βρογχίτιδα. Τα προβλήματα που είχε με τη διεύθυνση της Όπερας ξεπεράστηκαν ως δια μαγείας και δεν έκφρασε ξανά την παραμικρή διάθεση να εγκαταλείψει τη δουλειά της. Μετά από κείνη τη βραδιά, έβαλε όλα της τα δυνατά να «σβύσει» την επιτυχία της ανταγωνίστριάς της, κινητοποιώντας θεούς και δαίμονες για να μην ξαναπάρει η Κριστίν κάποιο ρόλο, που θα της έδινε την ευκαιρία για ένα νέο θρίαμβο. Μερικές εφημερίδες, που είχαν αρχίσει να πλέκουν το εγκώμιο της Κριστίν, σταμάτησαν να γράφουν για την Κριστίν και ασχολιόντουσαν μόνο με την Καρλότα. Τέλος, ακόμα και στο ίδιο το θέατρο, η διάσημη ντίβα μιλούσε περιφρονητικά για την Κριστίν και προσπαθούσε με κάθε τρόπο να της δημιουργήσει προβλήματα.

Η Καρλότα δεν είχε ούτε καρδιά ούτε ψυχή. Δεν ήταν παρά ένα εργαλείο! Βέβαια, ένα θαυμάσιο εργαλείο! Το ρεπερτόριό της συμπεριλάμβανε το κάθε τι που θα φιλοδοξούσε να τραγουδήσει μια μεγάλη καλλιτέχνιδα. Γνώριζε εξίσου καλά τους γερμανούς δασκάλους, τους ιταλούς και τους γάλλους. Κανείς ποτέ μέχρι τότε δεν είχε ακούσει την Καρλότα να τραγουδά παράφωνα ή να ξεχνάει τα λόγια κάποιου ρόλου από το τεράστιο ρεπερτόριο της. Μ' άλλα λόγια, επρόκειτο για ένα εργαλείο δυναμικό και καλοκουρδισμένο, για ένα εργαλείο αξιοθαύμαστης ακρίβειας. Όμως, κανένας δε θα μπορούσε να πει στην Καρλότα αυτό που ο Ροσσίνι είπε στην Κράους, όταν τραγούδησε γι' αυτόν στα γερμανικά τα «Σκοτεινά Δάση»: «Κορίτσι μου, τραγουδάς με την ψυχή σου, και η ψυχή σου είναι όμορφη!»

Πού ήταν η δική σου ψυχή, ω, Καρλότα, όταν χόρευες στις τρώγλες της Βαρκελώνης; Πού ήταν, όταν αργότερα, στο Παρίσι, τραγούδησες πάνω στις θλιβερές πίστες τα κυνικά κουπλέ του χυδαίου μιούζικ-χολ; Πού ήταν η ψυχή σου, όταν μπρος στους δασκάλους που 'χαν συγκεντρωθεί στο σπίτι κάποιου εραστή σου, έκανες ν' αντηχήσει αυτό το υπάκουο όργανο που το καταπληκτικό του προτέρημα ήταν πως μπορούσε να τραγουδήσει με την ίδια αδιάφορη τελειότητα, ένα μεγαλειώδη έρωτα κι ένα χυδαίο όργιο; Ω, Καρλότα! Αν ποτέ είχες μια ψυχή και την έχασες, θα 'πρεπε να την είχες ξαναβρεί όταν έγινες Ιουλιέτα, Ελβίρα, Οφηλία και Μαργαρίτα! Άλλοι, ξεκίνησαν από πολύ πιο χαμηλά, αλλά με την τέχνη και με τη βοήθεια της αγάπης, εξαγνίστηκαν!

Τελικά, όταν σκέφτομαι όλες αυτές τις μικρότητες και τις κακίες της Καρλότας σε βάρος της Κριστίν Ντααέ, πραγματικά δεν μπορώ να συγκρατήσω το θυμό μου και δε μου φαίνεται διόλου περίεργο που η αγανάκτησή μου εκφράζεται με κάπως γενικές παρατηρήσεις πάνω στην τέχνη γενικά και πάνω στο τραγούδι ειδικότερα, με τις οποίες βέβαια οι θαυμαστές της Καρλότας θα διαφωνήσουν.

Όταν η Καρλότα έπαψε πια να σκέφτεται την απειλή αυτού του παράξενου γράμματος, σηκώθηκε.

«Θα δούμε», είπε… και μ' ένα πολύ αποφασιστικό ύφος πρόφερε μερικές ισπανικές βρισιές.

Το πρώτο πράγμα που είδε κοιτάζοντας έξω απ' το παράθυρο ήταν μια νεκροφόρα. Η νεκροφόρα και το γράμμα την έπεισαν πως πραγματικά, εκείνο το βράδυ διέτρεχε σοβαρό κίνδυνο. Κάλεσε σπίτι όλους τους φίλους της, τους πληροφόρησε πως την απειλούσαν, (χωρίς αμφιβολία επρόκειτο για κάποια μηχανορραφία της Κριστίν Ντααέ) και δήλωσε πως έπρεπε να κατατροπώσουν αυτήν τη μικρή γεμίζοντας την αίθουσα με θαυμαστές της, θαυμαστές της Καρλότας. Μπορούσε να μένει ήσυχη, έτσι δεν είναι; Υπολόγιζε στη βοήθεια τους για την αντιμετώπιση κάθε ενδεχόμενου και για την πάταξη τυχόν ταραξιών, στην περίπτωση που θα προσπαθούσαν να προκαλέσουν κάποιο σκάνδαλο.

Ο προσωπικός γραμματέας του κυρίου Ρισάρ, που πήγε να μάθει τα νέα για την υγεία της ντίβας, επέστρεψε με τη διαβεβαίωση πως αυτή αισθανόταν θαυμάσια, αλλά και πως, ακόμη κι αν ήταν «του θανατά», θα τραγουδούσε τη Μαργαρίτα. Καθώς ο γραμματέας, εκφράζοντας την επιθυμία των κυρίων του, συμβούλεψε επίμονα την ντίβα ν' αποφύγει κάθε απροσεξία, να μη βγει καθόλου έξω, να φυλάγεται από τα ρεύματα κ.λ.π., κ.λ.π., ήταν αναπόφευκτο να συνδέσει η Καρλότα αυτές τις υπερβολικές κι αναπάντεχες συμβουλές, με τις απειλές του γράμματος.

Ήταν πέντε η ώρα, όταν έλαβε ξανά ένα ανώνυμο γράμμα, με τον ίδιο γραφικό χαραχτήρα. Ήταν σύντομο. Έγραφε: «Είστε συναχωμένη. Κι αν είσασταν λογική, θα καταλαβαίνατε πως είναι μια τρέλα το να θελήσετε να τραγουδήσετε απόψε».

Η Καρλότα χαχάνισε, ανασήκωσε τους υπέροχους ώμους της και τραγούδησε δυο τρεις νότες, πράγμα που την καθησύχασε. Οι φίλοι της κράτησαν την υπόσχεση τους. Ήρθαν όλοι. Μάταια όμως έψαχναν να βρουν τους άγριους συνωμότες που είχαν αναλάβει να κατατροπώσουν. Αν εξαιρούσε κανείς μερικούς «αμύητους», μερικούς έντιμους μπουρζουάδες που τα πράα πρόσωπά τους δεν έκφραζαν καμιά άλλη επιθυμία, εκτός από το να ξανακούσουν μια μουσική που εδώ και πολύν καιρό είχε κερδίσει την επιδοκιμασία τους, όλοι οι άλλοι ήταν οι συνηθισμένοι πιστοί φίλοι της Όπερας, που τα εκλεπτυσμένα τους, ειρηνικά και χρηστά ήθη απέκλειαν κάθε σκέψη για οποιαδήποτε απρεπή εκδήλωση. Το μόνο πράγμα που ήταν αφύσικο εκείνη τη βραδιά ήταν η παρουσία των κυρίων Ρισάρ και Μονσαρμέν στο θεωρείο No 5. Οι φίλοι της Καρλότας σκέφτηκαν πως ίσως οι κύριοι διευθυντές είχαν προειδοποιηθεί για το ενδεχόμενο ενός σκανδάλου και γι' αυτό θέλησαν να βρίσκονται στην αίθουσα έτσι ώστε να μπορέσουν, αν χρειαστεί, να σταματήσουν κάθε εκδήλωση στη γέννηση της. Ωστόσο, επρόκειτο για μια αυθαίρετη υπόθεση, όπως ξέρετε. Το μόνο που σκεφτόντουσαν οι κύριοι Ρισάρ και Μονσαρμέν ήταν το φάντασμα τους.

Τίποτα;… Άδικα ρωτώ, περιμένοντας με αγωνία,

Τη Φύση και τον Δημιουργό.

Καμιά φωνή δε μου ψιθυρίζει,

Μια λέξη παρηγοριάς!…

Την ώρα που ο διάσημος βαρύτονος Κάρολους Φόντα τραγουδούσε το πρώτο κάλεσμα του δόκτορα Φάουστ προς τις δυνάμεις του σκότους, ο Φερμέν Ρισάρ, που καθόταν στη θέση του φαντάσματος — τη δεξιά θέση της πρώτης σειράς — έσκυψε, (με την καλύτερη διάθεση του κόσμου) προς το συνεργάτη του και του είπε:

«Εσύ, άκουσες καμιά φωνή να σου ψιθυρίζει λεξούλες;»

«Ας περιμένουμε! δεν πρέπει να βιαζόμαστε», είπε στον ίδιο ειρωνικό τόνο ο κύριος Αρμάν Μονσαρμέν. «Η παράσταση” μόλις τώρα άρχισε και ξέρεις καλά πως το φάντασμα συνήθως έρχεται στη μέση της πρώτης πράξης».

Η πρώτη πράξη τέλειωσε δίχως να συμβεί τίποτα, πράγμα που δεν ξάφνιασε τους φίλους της Καρλότας, μια που στην πρώτη πράξη η Μαργαρίτα δεν εμφανίζεται καθόλου. Όσο για τους διευθυντές, μόλις κατέβηκε η αυλαία αλληλοκοιτάχτηκαν χαμογελώντας:

«Πάει η μία!» είπε ο Μονσαρμέν.

«Ναι, το φάντασμα καθυστέρησε!» δήλωσε ο Φερμέν Ρισάρ.

Ο Μονσαρμέν, αστειευόμενος πάντα, συνέχισε:

«Η αίθουσα είχε μια πολύ καλή συμπεριφορά, αν αναλογιστεί κανείς πως πρόκειται για μια καταραμένη αίθουσα».

Ο Ρισάρ καταδέχτηκε να χαμογελάσει. Έδειξε στο συνεργάτη του μια αρκετά μπανάλ, συμπαθητική, χοντρή κυρία, ντυμένη στα μαύρα, που καθότανε σε μια πολυθρόνα στη μέση της αίθουσας έχοντας δίπλα της δυο άντρες με συνηθισμένη εμφάνιση και ρεντικότα.

«Μα, τι κόσμος είναι αυτός;» ρώτησε ο Μονσαρμέν.

«Αυτός ο κόσμος, αγαπητέ μου, είναι η θυρωρός μου, ο αδελφός της και ο άντρας της».

«Τους έδωσες εισητήρια;»

«Μα την πίστη μου, ναι!… Η θυρωρός μου δεν είχε πάει ποτέ στην Όπερα… είναι η πρώτη φορά… κι αφού τώρα θα είναι υποχρεωμένη να έρχεται κάθε βράδυ, ήθελα να έχει μια καλή θέση πριν αρχίσει ν' ασχολείται με τις θέσεις των άλλων».

Ο Μονσαρμέν ζήτησε εξηγήσεις και τότε ο Ρισάρ τον πληροφόρησε πως είχε αποφασίσει ν' αντικαταστήσει τη μαντάμ Ζιρί με τη θυρωρό του, στην οποία είχε απόλυτη εμπιστοσύνη.

«Α! τώρα που αναφέραμε τη μαντάμ Ζιρί», είπε ο Μονσαρμέν, «το ξέρεις πως έχει καταθέσει μήνυση εναντίον σου;»

«Με μάρτυρα ποιον, μήπως το φάντασμα;»

Το φάντασμα! Ο Μονσαρμέν το είχε ξεχάσει σχεδόν ολότελα. Εξάλλου, το μυστηριώδες πρόσωπο, δεν είχε κάνει τίποτα για να θυμίσει την παρουσία του στους κυρίους διευθυντές.

Ξαφνικά, η πόρτα του θεωρείου άνοιξε διάπλατα και φάνηκε έκπληκτος ο διαχειριστής.

«Τι συμβαίνει;» ρώτησαν κι οι δυο, παραξενεμένοι που έβλεπαν το διαχειριστή σ' ένα τέτοιο μέρος, μια τέτοια στιγμή.

«Συμβαίνει», είπε ο διαχειριστής, «πως οι φίλοι της Κριστίν Ντααέ δημιουργούν φασαρίες σε βάρος της Καρλότας. Η Καρλότα είναι έξω φρενών».

«Τι είναι πάλι αυτή η ιστορία;» είπε ο Ρισάρ συνωφρυομένος.

Εκείνη την ώρα όμως άνοιγε η αυλαία κι ο διευθυντής έκανε νόημα στο διαχειριστή ν' αποσυρθεί.

Όταν έφυγε ο διαχειριστής, ο Μονσαρμέν ψιθύρισε στ' αφτί του Ρισάρ:

«Έχει, λοιπόν, φίλους, η Ντααέ;» ρώτησε.

«Ναι», είπε ο Ρισάρ, «έχει».

«Ποιους;»

Ο Ρισάρ έδειξε με το βλέμμα ένα από τα πρώτα θεωρεία όπου καθόντουσαν δυο άντρες. «Τον κόμη ντε Σανιύ;»

«Ναι, μου 'χει μιλήσει τόσο θερμά για την Ντααέ, που αν δεν ήξερα πως είναι ο φίλος της Σορέλι…»

«Για φαντάσου!…» μουρμούρησε ο Μονσαρμέν. «Και ποιος είναι αυτός ο κατάχλομος νέος άντρας που κάθεται δίπλα του;»

«Είναι ο αδελφός του, ο υποκόμης».

«Θα 'κανε καλύτερα να πάει να κοιμηθεί… μοιάζει άρρωστος».

Η σκηνή αντηχούσε από χαρούμενα τραγούδια. Ένα μεθύσι μουσικής. Ο θρίαμβος της πρόποσης.

Κρασί ή μπίρα Μπίρα ή κρασί

Να γεμίσει το ποτήρι μου!

Φοιτητές, μπουρζουάδες, στρατιώτες, νέα κορίτσια και χαρούμενες κυρίες, λικνίζονταν μπρος στο καπηλειό, κάτω απ' την επιστασία του Θεού Βάκχου. Η Σίμπελ έκανε την εμφάνισή της.

Η Κριστίν Ντααέ ήταν γοητευτική μέσα στη μεταμφίεσή της. Τα δροσερά της νιάτα, η μελαγχολική της χάρη, μάγευαν όλο τον κόσμο. Οι οπαδοί της Καρλότας σκέφτηκαν πως από τον τρόπο που το κοινό θα επευφημούσε την Κριστίν, θα καταλάβαιναν τις διαθέσεις των οπαδών της. Όμως αυτά ήταν μόνο αυθαίρετες υποθέσεις των οπαδών της Καρλότας. Τίποτα το ιδιαίτερο δε συνέβη.

Αντίθετα, μόλις η Μαργαρίτα διέσχισε τη σκηνή και τραγούδησε δυο στροφές απ' το ρόλο της:

Όχι κύριοι, δεν είμαι ούτε δεσποινίς ούτε όμορφη και δεν έχω ανάγκη τη βοήθειά σας! H αίθουσα γέμισε από ηχηρά μπράβο. Αυτό το ξέσπασμα, ήταν τόσο αναπάντεχο και τόσο άχρηστο, που όσοι δεν ήξεραν τι συνέβαινε στα παρασκήνια, αλληλοκοιταζόντουσαν κι αναρωτιόντουσαν τι συνέβαινε. Πάντως, κι αυτή η πράξη ολοκληρώθηκε χωρίς να συμβεί τίποτα το δυσάρεστο. Όλοι σκέφτηκαν πως ό,τι ήταν να συμβεί θα συνέβαινε στην τρίτη πράξη. Μερικοί, που έμοιαζαν νάναι καλύτερα πληροφορημένοι απ' τους άλλους, υποστήριζαν πως το «σκάνδαλο» θα ξεσπούσε στην Κούπα του Βασιλιά της Τυλέ και βιαζόντουσαν να πάνε στην είσοδο των μελών για να ειδοποιήσουν την Καρλότα.

Την ώρα του διαλείμματος, οι διευθυντές εγκαταλείψαν το θεωρείο για να πάνε να μάθουν αυτήν την ιστορία της μηχανορραφίας, που ανάφερε ο διαχειριστής· δεν άργησαν όμως να επιστρέψουν στο θεωρείο τους ανασηκώνοντας τους ώμους και αντιμετωπίζοντας την όλη ιστορία σαν μια ανοησία. Το πρώτο πράγμα που είδαν μπαίνοντας στο θεωρείο ήταν ένα κουτί με εγγλέζικες καραμέλες πάνω στο τραπεζάκι. Ποιος να τις είχε φέρει άραγε; Ρώτησαν τις ταξιθέτριες αλλά καμιά δεν ήξερε τίποτα.

Επέστρεψαν πάλι στο τραπεζάκι και τότε είδαν πλάι στο κουτί με τις καραμέλες ένα ζευγάρι κυάλια. Κοίταξε ο ένας τον άλλον. Δεν είχαν πια καμιά διάθεση να γελάσουν. Στο νου τους ερχόντουσαν όλ' αυτά που τους είχε διηγηθεί η μαντάμ Ζιρί… κι ύστερα… τους φαινόταν πως γύρω τους υπήρχε ένα περίεργο ρεύμα αέρα… Κάθησαν σιωπηλοί, πραγματικά εντυπωσιασμένοι.

Στη σκηνή ήταν ο κήπος της Μαργαρίτας…

Πείτε του τι σκέφτομαι γι' αυτόν Δώστε του τις ευχές μου…

Καθώς τραγουδούσε, κρατώντας το μπουκέτο της από πασχαλιές και τριαντάφυλλα, η Κριστίν, σηκώνοντας το κεφάλι, είδε στο θεωρείο του τον υποκόμη ντε Σανιύ και από κείνη τη στιγμή όλοι πρόσεξαν πως η φωνή της ήταν λιγότερο σταθερή, λιγότερο καθαρή και κρυστάλλινη. Κάτι τι που αγνοούσαν, έκανε το τραγούδι της πιο μουντό, πιο βαρύ… Ήταν κάτι που 'χε να κάνει με φόβο.

«Περίεργη κοπέλα», σχολίασε δυνατά ένας φίλος της Καρλότας που καθόταν κοντά στην ορχήστρα… «Την προηγούμενη φορά ήταν εξαίσια και να σήμερα που τραυλίζει. Δεν έχει καμιά πείρα, καμιά μέθοδο!»

Μόνο σε σας πιστεύω Μιλήστε του εκ μέρους μου.

Ο υποκόμης έκρυψε το κεφάλι στα χέρια του. Έκλαιγε. Πίσω του, ο κόμης δάγκωνε με μανία το μουστάκι του, σήκωνε τους ώμους και έσμιγε τα φρύδια του. Για να εξωτερικεύει ο κόμης, που συνήθως είναι τόσο αξιοπρεπής και ψύχραιμος, με τόσο πολλά συμπτώματα τα συναισθήματα του, θα πρέπει να ήταν έξω φρενών. Και πραγματικά, έτσι ήταν. Είδε τον αδελφό του να επιστρέφει από ένα μυστηριώδες αστραπιαίο ταξίδι σε κατάσταση ιδιαίτερα ανησυχητική. Οι εξηγήσεις που είχε δώσει δεν μπόρεσαν με κανέναν τρόπο να καθησυχάσουν τον κόμη, ο οποίος, καθώς ανησυχούσε και ήθελε να μάθει τι είχε συμβεί, ζήτησε να συναντήσει την Κριστίν Ντααέ. Αυτή όμως, είχε το θράσος να του απαντήσει πως δεν μπορούσε να δεχτεί ούτε αυτόν ούτε τον αδελφό του. Έτσι, υπέθετε φριχτά πράγματα. Δεν μπορούσε να συγχωρέσει στην Κριστίν πως έκανε τον Ραούλ να υποφέρει, αλλά κυρίως δεν μπορούσε να συγχωρέσει τον Ραούλ που επέτρεπε στον εαυτό του να υποφέρει εξαιτίας της Κριστίν. Α! Ήταν πέρα για πέρα λάθος του, όταν ενδιαφέρθηκε γι' αυτήν τη μικρή που ο θρίαμβος της παρέμενε ανεξήγητος.

Μακάρι, το άνθος των χειλιών του

Να ήξερε τουλάχιστον να δώσει

Ένα γλυκό φιλί.

«Χάσου, μικρή παμπόνηρη», γκρίνιαξε ο κόμης.

Κι αναρωτήθηκε τι να ήθελε… τι μπορούσε να ελπίζει… Ήταν αγνή, δεν είχε φίλο, ούτε κάποιον προστάτη… αυτός ο Άγγελος του Βορρά θα πρέπει να ήταν πανούργος!

Ο Ραούλ, πίσω απ' τις παλάμες του, που έκρυβαν τα παδικά του δάκρυα, σκεφτόταν συνέχεια το γράμμα που είχε λάβει γυρνώντας στο Παρίσι. Η Κριστίν, αφού το 'χε σκάσει κυριολεκτικά σαν κλέφτρα απ' το Περός, είχε φτάσει πριν απ' αυτόν και του 'στειλε το ακόλουθο γράμμα: «Αγαπημένε, παλιέ μου φίλε, πρέπει να βρείτε το κουράγιο να μη με ξαναδείτε ποτέ πια, να μην μου ξαναμιλήσετε ποτέ πια… αν μ' αγαπάτε λίγο, κάντε το για μένα, για μένα που δε θα σας ξεχάσω ποτέ… αγαπημένε μου Ραούλ. Πάνω απ' όλα, δεν πρέπει να μπείτε ποτέ ξανά στο καμαρίνι μου. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου, για σας και για μένα. Η μικρή σας Κριστίν».

Καταιγισμός χειροκροτημάτων… Η Καρλότα εμφανίζεται στη σκηνή.

Η σκηνή του κήπου ξετυλίγεται με τις συνηθισμένες της περιπέτειες.

Όταν η Μαργαρίτα ολοκλήρωσε την άρια του Βασιλιά της Τυλέ, αποθεώθηκε. Το ίδιο συνέβη κι όταν ολοκλήρωσε την άρια με τα κοσμήματα:

Α! πόσο γελώ σαν με βλέπω τόσο όμορφη σ' αυτόν τον καθρέφτη…

Τώρα πια, σίγουρη για τον εαυτό της, σίγουρη για τους φίλους της, σίγουρη για τη φωνή της και την επιτυχία^1 της, δε φοβόταν τίποτα. Η Καρλότα έδωσε ολόκληρο τον εαυτό της, με ορμή, με ενθουσιασμό, παραληρώντας σχεδόν. Το παίξιμό της δεν είχε τώρα κανένα κράτημα, καμιά σεμνοτυφία… Δεν ήταν πια η Μαργαρίτα. Ήταν η Κάρμεν. Τη χειροκροτούσαν ολοένα και περισσότερο και το ντουέτο της με τον Φάουστ έμοιαζε να προαναγγέλλει έναν καινούργιο θρίαμβο, όταν, ξαφνικά,… έγινε κάτι τρομερό.

Ο Φάουστ είχε γονατίσει:

Άφησέ με, άφησέ με να θαυμάσω το πρόσωπό σου κάτω από το απαλό φως

που τ' άστρο της νύχτας, σαν μέσα σε σύννεφο, χαϊδεύει την ομορφιά του.

Η Μαργαρίτα απαντούσε:

Ω, ησυχία! Ω, ευτυχία! απερίγραπτο μυστήριο!

Μεθυστική νάρκωση! Ακούω!…

και καταλαβαίνω αυτή τη μοναχική φωνή που τραγουδά μέσ' την καρδιά μου!

Εκείνη τη στιγμή λοιπόν… εκείνη ακριβώς τη στιγμή… κάτι έγινε… κάτι το τρομερό…

…Μονομιάς ολόκληρη η αίθουσα σηκώθηκε όρθια… Στο θεωρείο τους, οι δυο διευθυντές δεν μπορούν να συγκρατήσουν ένα επιφώνημα τρόμου… Οι θεατές κοιταζόντουσαν μεταξύ τους σαν να προσπαθούν να βρουν οι μεν στα βλέμματα των δε την εξήγηση ενός τόσο αναπάντεχου φαινομένου… Το πρόσωπο της Καρλότας εκφράζει ανείπωτο πόνο, τα μάτια της μοιάζουν γεμάτα τρέλα. Η καημένη η γυναίκα είναι όρθια, με το στόμα ακόμη μισάνοιχτο· μόλις έχει τελειώσει το «αυτή η μοναχική φωνή που τραγουδούσε στην καρδιά της…» Το στόμα της μισάνοιχτο, δεν τραγουδούσε πια… Δεν τολμούσε πια να προφέρει ούτε μια λέξη ούτε έναν ήχο…

Γιατί, αυτό το στόμα που είχε φτιαχτεί για την αρμονία, αυτό το επιδέξιο εργαλείο που ποτέ δεν είχε λαθέψει, αυτό το θαυμάσιο όργανο που μπορεί να γεννήσει τις ωραιότερες ηχητικές αρμονίες, τα πιο δύσκολα ακόρντα, τις πιο ανεπαίσθητες ηχητικές αλλαγές, τους πιο ορμητικούς ρυθμούς, θείο, ανθρώπινο όργανο όπου το μόνο που του λείπει είναι η φωτιά τ' ουρανού, γιατί μόνον αυτή μπορεί να χαρίσει την πραγματική συγκίνηση που ανυψώνει τις ψυχές… απ' αυτό το θαυμάσιο στόμα είχε βγει… είχε βγει… ένα βατράχι!

Α! το απαίσιο, αποτρόπαιο, γλοιώδες, εμετικό, σιχαμερό βατράχι!…

Από πού μπήκε; Πώς γραπώθηκε στη γλώσσα της; Τα πίσω του ποδάρια διπλωμένα, για να πηδήσει πιο ψηλά και πιο μακριά· ξάφνου, ξεπετάχτηκε ύπουλα από το λαρύγγι και… κουάξ!

Κουάξ! Κουάξ!… Α! τρομερό κουάξ!

Γιατί, βέβαια, θα πρέπει να καταλάβετε πως μιλάμε για κάποιο βατράχι μεταφορικά. Δεν το βλέπαμε, μα, διάολε! το ακούγαμε! Κουάξ!

Η αίθουσα τα 'χε κυριολεκτικά χαμένα. Ποτέ βάτραχος στις όχθες των βάλτων δεν είχε ξεσκίσει τη νύχτα μ' ένα παρόμοιο, τόσο φριχτό κουάξ.

Σίγουρα, ήταν κάτι που κανείς δεν περίμενε, κανείς δεν μπορούσε να περιμένει. Η Καρλότα δεν μπορούσε να το πιστέψει, δεν μπορούσε να πιστέψει ούτε στο λαιμό της ούτε στ' αφτιά της. Αν έπεφτε κεραυνός μπροστά της, εκεί πάνω στη σκηνή, θα την ξάφνιαζε λιγότερο απ' αυτό το θορυβώδικο βατράχι που βγήκε απ' το στόμα της…

Και δεν την ντρόπιασε, παρόλο που είναι φυσικό, ένα βατράχι που ξεπηδά απ' το στόμα μιας τραγουδίστριας να την ντροπιάζει πάντα. Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που πέθαναν απ' την ντροπή.

Μεγαλοδύναμε Θεέ! Ποιος θα περίμενε κάτι τέτοιο;… Τραγουδούσε τόσο ήσυχα: «Και νιώθω αυτή τη μοναχική φωνή που τραγουδά μέσα στην καρδιά μου!» Τραγουδούσε χωρίς προσπάθεια, όπως πάντα, με την ίδια ευκολία, σαν να 'λέγε: «Καλημέρα σας, κυρία μου, τι κάνετε;»

Βέβαια, δεν μπορούμε ν' αρνηθούμε πως υπάρχουν τραγουδίστριες που το 'χουν πάρει απάνω τους, που κάνουν το λάθος να υπερεκτιμούν τις δυνατότητές τους και που η υπεροψία τους τις κάνει να θέλουν να φτάσουν, με την αδύναμη φωνή που τους χάρισε ο Θεός, σε εξαιρετικά ύψη, τραγουδώντας νότες που η ίδια τους η φύση τους απαγορεύει. Τότε, ο Θεός, για να τις τιμωρήσει, τους στέλνει, χωρίς αυτές να το ξέρουν, ένα βατράχι μέσ' στο στόμα, ένα βατράχι, ένα βατράχι που κάνει κουάξ! Όλος ο κόσμος το ξέρει αυτό. Όμως, κανείς δεν μπορεί να δεχτεί πως μια Καρλότα, που μπορούσε να τραγουδήσει τουλάχιστον δύο οκτάβες, μπορούσε να έχει κι ένα βατράχι.

Δεν ήταν δυνατόν να ξεχάσουν τις κορόνες της στο Μαγεμένο Αυλό ή την Ελβίρα στο Δον Ζουάν όπου είχε θριαμβεύσει, τραγουδώντας νότες που δεν μπορούσε να «πιάσει» η συνάδελφός της, ντόνα Άννα. Τι μπορούσε λοιπόν να σημαίνει αυτό το κουάξ; Τι γύρευε λοιπόν ένα κουάξ σ' αυτήν την ήρεμη, ατάραχη, μικρή «μοναχική φωνή που τραγούδαγε μέσ' στην καρδιά της;»

Ήταν κάτι το αφύσικο. Κάποιος της είχε κάνει μάγια. Αυτό το βατράχι βρομούσε. Καημένη, δυστυχισμένη, απελπισμένη, εξουθενωμένη Καρλότα!…

Στην αίθουσα ο θόρυβος γινόταν ολοένα και μεγαλύτερος. Αν κάτι τέτοιο είχε συμβεί σε κάποιαν άλλη τραγουδίστρια, θα την είχαν γιουχάρει! Όμως, με την Καρλότα δεν ήταν δυνατόν να θυμώσουν. Αυτό που ένιωθαν ήταν συμπόνοια και τρόμος. Ήταν όλοι τόσο ξαφνιασμένοι… λες κι είχαν παρακολουθήσει το σπάσιμο του βραχίονα της Αφροδίτης της Μήλου!… και πάλι, σ' αυτήν την περίπτωση, δε θα είχαν ξαφνιαστεί τόσο… θα είχαν δει το χτύπημα και κάτι θα είχαν καταλάβει…

Αυτό όμως; Αυτό το βατράχι ξεπερνούσε κάθε φαντασία!…

Η ίδια η Καρλότα, γι' αρκετή ώρα αναρωτιόταν αν πραγματικά άκουσε να βγαίνει απ' το στόμα της αυτή η νότα. Μα είχε καμιά σχέση με νότα αυτός ο ήχος; Μπορούσε να ονομαστεί αυτό το πράγμα ήχος; Ένας ήχος εξακολουθεί να έχει κάποια σχέση με τη μουσική — προσπάθησε να πείσει τον εαυτό της πως αυτός ο σατανικός ήχος δεν ήταν τίποτα· πως ό,τι συνέβη, ό,τι ακούστηκε, δεν ήταν τίποτ' άλλο από μια ακουστική παραίσθηση και όχι μια εγκληματική προδοσία του φωνητικού της οργάνου…

Κοίταξε χαμένη τριγύρω, αναζητώντας κάποιο καταφύγιο, κάποια προστασία ή μάλλον τη διαβεβαίωση της καθαρότητας της φωνής της. Τα δάχτυλα της, συσπασμένα, ακούμπησαν το λαιμό της με μια κίνηση άμυνας και διαμαρτυρίας! Φαίνεται πως και ο Κάρολους Φόντα ένιωθε πάνω κάτω τα ίδια συναισθήματα. Την κοίταξε με μιαν ανεκδιήγητη έκφραση απορίας στο πρόσωπο. Γιατί, αυτός βρίσκονταν δίπλα της εκείνη τη στιγμή. Δεν την είχε εγκαταλείψει. Ίσως αυτός θα μπορούσε να της εξηγήσει πώς συνέβη τούτο το ανήκουστο πράγμα! Κι όμως όχι! Δεν μπορούσε! Τα μάτια του, αποβλακωμένα, είχαν καρφωθεί στο στόμα της Καρλότας όμοια με τα μάτια των παιδιών στο καπέλο του ταχυδακτυλουργού. Πώς ήταν δυνατόν σ' ένα τόσο μικρό στόμα να χωρέσει ένα τόσο τεράστιο κουάξ;

Όλ' αυτά μαζί, βατράχι, κουάξ, συγκίνηση, τρόμος, θόρυβος της αίθουσας, σάλος πάνω στη σκηνή και στα παρασκήνια — μερικοί κομπάρσοι είχαν κατατρομάξει- όλ' αυτά, που σας περιέγραψα με κάθε λεπτομέρεια, δεν κράτησαν παραπάνω από μερικά δευτερόλεπτα.

Μερικά φριχτά δευτερόλεπτα που φάνηκαν ατέλειωτα, ειδικά εκεί πάνω, στους δύο διευθυντές. Στο θεωρείο No 5, ο Μονσαρμέν και ο Ρισάρ ήταν κάτωχροι. Αυτό το παράδοξο κι ανεξήγητο επεισόδιο τους γέμιζε αγωνία, μια μυστηριώδη αγωνία που μεγάλωνε από το γεγονός πως βρίσκονταν κάτω από την άμεση επιρροή του φαντάσματος.

Είχαν νιώσει την ανάσα του. Τα μαλλιά του κυρίου Μονσαρμέν είχαν κουνηθεί απ' αυτήν την ανάσα… Ο Ρισάρ σκούπισε με το μαντίλι του το ιδρωμένο μέτωπό του… Ναι, ήταν εκεί… γύρω τους… πίσω τους, δίπλα τους, το αισθανόντουσαν χωρίς να το βλέπουν!… Άκουγαν την αναπνοή του… τόσο κοντά τους… τόσο απίστευτα κοντά τους!… Αισθανόμαστε πότε κάποιος είναι παρόν… Τώρα λοιπόν ήξεραν!… Ήταν σίγουροι πως στο θεωρείο ήσαν τρεις… Έτρεμαν… Ήθελαν να φύγουν, να το σκάσουν… Μα δεν τολμούσαν… Δεν τολμούσαν να κάνουν την παραμικρή κίνηση, δεν τολμούσαν ν' αρθρώσουν ούτε μια λέξη που θα έκανε το φάντασμα να καταλάβει ότι ήξεραν πως βρισκόταν κι αυτό εκεί!… Τι άλλο θα γινόταν άραγε; Τι επρόκειτο να συμβεί;

Συνέβη το κουάξ! Το δικό τους διπλό επιφώνημα τρόμου σκέπασε όλους τους άλλους θορύβους της αίθουσας. Ένιωθαν στο έλεος της μανίας του φαντάσματος. Σκυμμένοι πάνω απ' το θεωρείο τους κοιτούσαν την Καρλότα λες και δεν την αναγνώριζαν πια. Αυτή η κολασμένη κόρη είχε δώσει με το κουάξ της το σινιάλο για την καταστροφή. Α! αυτήν την καταστροφή που τόσο φοβόντουσαν! Το φάντασμα τους το 'χε υποσχεθεί! Η αίθουσα ήταν καταραμένη! Τα δυο διευθυντικά τους στήθη λαχάνιαζαν κιόλας κάτω απ' το βάρος της επικείμενης καταστροφής. Ακούστηκε η στριγγιά φωνή του Ρισάρ να λέει στην Καρλότα:

«Συνεχίστε λοιπόν!»

Όμως όχι. Η Καρλότα δεν μπορεί να συνεχίσει… Προσπαθεί να ξαναρχίσει να τραγουδά τους μοιραίους στίχους. Μια τρομαχτική σιωπή ακολούθησε όλη τη φασαρία. Μόνη, η φωνή της Καρλότας γέμισε ηχητικά το χώρο.

Ακούω!… Η αίθουσα ακούει κι αυτή.

…Και καταλαβαίνω αυτή τη μοναχική φωνή (κουάξ) Κουάξ!… που τραγουδά μέσα στην… κουάξ!

Το βατράχι ξανάρχισε.

Στην αίθουσα ξέσπασε τρομερός σάλος. Σωριασμένοι στα καθίσματά τους, οι δυο διευθυντές, δεν τολμούσαν ούτε πίσω τους να στραφούν. Δεν είχαν το κουράγιο. Το φάντασμα πίσω απ' την πλάτη τους γελά. Τελικά, ακούν καθαρά στο δεξί τους αφτί τη φωνή του, την ακατανόμαστη φωνή του, μια φωνή δίχως στόμα, μια φωνή που λέει:

«Απόψε το τραγούδι της θα τα γκρεμίσει όλα!»

Με μια ταυτόχρονη κίνηση, σήκωσαν ψηλά το κεφάλι κι άφησαν μια τρομερή κραυγή. Ο τεράστιος πολυέλαιος ήταν έτοιμος να πέσει πάνω τους υπακούοντας στο κάλεσμα αυτής της σατανικής φωνής. Ο πολυέλαιος έπεφτε, έπεσε κι έγινε χίλια κομμάτια, στη μέση της ορχήστρας, μέσα σε φωνές, στριγγλιές κι αλαλαγμούς. Ήταν κάτι το φοβερό. Όλοι έτρεχαν πανικόβλητοι να σωθούν. Ο στόχος μου πάντως, δεν είναι να σας κάνω να ξαναζήσετε μια ιστορική στιγμή. Όσοι είναι περίεργοι, μπορούν ν' ανατρέξουν στις εφημερίδες της εποχής. Υπήρξαν πολλοί τραυματίες κι ένας νεκρός.

Ο πολυέλαιος είχε συνθλίψει τη δυστυχισμένη γυναίκα που είχε έρθει για πρώτη φορά στην Όπερα, αυτήν που ο κύριος Ρισάρ προόριζε για αντικαταστάτρια της μαντάμ Ζιρί, της ταξιθέτριας του φαντάσματος. Είχε πεθάνει επιτόπου και την επομένη, μια εφημερίδα κυκλοφόρησε με τον ακόλουθο τίτλο: Διακόσια κιλά πάνω στο κεφάλι μιας θυρωρού! Αυτό αποτέλεσε τον επικήδειό της.

9

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΑΜΑΞΑ

ΑΥΤΗ η τραγική βραδιά ήταν κακή για όλο τον κόσμο. Η Καρλότα αρρώστησε. Όσο για την Κριστίν Ντααέ, μετά την παράσταση εξαφανίστηκε. Δεκαπέντε μέρες πέρασαν χωρίς να εμφανιστεί πουθενά.

Δεν πρέπει πάντως να συνδέσουμε αυτήν την πρώτη εξαφάνιση, που άλλωστε δεν προκάλεσε κανένα σκάνδαλο, με την περίφημη απαγωγή που έμελλε να γίνει λίγο αργότερα, κάτω από μυστηριώδεις και τραγικές συνθήκες.

Φυσικά, ο Ραούλ ήταν ο πρώτος που αντιλήφτηκε την εξαφάνιση της ντίβας. Της είχε γράψει στη διεύθυνση της κυρίας Βαλέριους και δεν πήρε καμιά απάντηση. Στην αρχή, γνωρίζοντας την ψυχική της κατάσταση και την απόφαση που είχε πάρει να διακόψει κάθε επαφή μαζί του, δεν είχε ξαφνιαστεί, άσχετα αν δεν μπορούσε να καταλάβει τους λόγους αυτής της απόφασης.

Ο πόνος του ολοένα και μεγάλωνε, και τελικά, καθώς δεν έβλεπε την καλλιτέχνιδα σε κανένα πρόγραμμα, άρχισε ν' ανησυχεί. Ανέβασαν τον Φάουστ χωρίς αυτήν. Ένα απόγευμα, κατά τις πέντε, πήγε στη διεύθυνση της Όπερας για να μάθει τους λόγους της εξαφάνισης της Κριστίν Ντααέ. Βρήκε τους δυο διευθυντές φοβερά ανήσυχους. Είχαν γίνει αγνώριστοι· ακόμη κι ot φίλοι τους δεν τους αναγνώριζαν πια: είχαν χάσει κάθε χαρά και διάθεση γι' αστεία. Τους έβλεπε κανείς να περιφέρονται στο θέατρο με το κεφάλι κατεβασμένο, το μέτωπο συνοφρυωμένο, τα μάγουλα χλομά λες και κάποια φριχτή σκέψη τους καταδίωκε, κάποια φοβερή μοίρα τους κατάτρεχε.

Βέβαια, η πτώση του πολυέλαιου είχε επισύρει φοβερές ευθύνες πάνω τους, ήταν, ωστόσο, δύσκολο ν' ακούσει κανείς τους κυρίους διευθυντές να μιλάνε γι' αυτό.

Η έρευνα κατάληξε πως επρόκειτο για ατύχημα που οφειλόταν στη φθορά κάποιου υποστηρίγματος. Παρ' όλ' αυτά, ήταν καθήκον των παλιών διευθυντών, καθώς και των νέων, να έχουν ελέγξει τον πολυέλαιο και ν' αντικαταστήσουν οποιαδήποτε φθορά που μπορούσε να είναι καταστροφική.

Πρέπει ακόμη να πω, πως εκείνη την εποχή, οι κύριοι Ρισάρ και Μονσαρμέν έμοιαζαν τόσο αλλαγμένοι, τόσο μακρινοί… τόσο μυστηριώδεις… τόσο ακατανόητοι, που πολλά μέλη σκέφτηκαν ότι κάποιο άλλο γεγονός, πολύ σοβαρότερο από την πτώση του πολυέλαιου, είχε αλλάξει τη διάθεση των διευθυντών.

Στις καθημερινές τους σχέσεις κι επαφές, ήταν πάντα πολύ ανυπόμονοι, εκτός από τις φορές που μιλούσαν με τη μαντάμ Ζιρί, η οποία είχε επαναπροσληφθεί. Μπορείτε να φανταστείτε το πώς υποδέχτηκαν τον υποκόμη ντε Σανιύ, όταν ήρθε να μάθει νέα για την Κριστίν. Περιορίστηκαν στο να του πουν πως είχε πάρει άδεια. Αυτός ρώτησε πόσο θα διαρκούσε η άδεια. Του απάντησαν, αρκετά στεγνά, πως επρόκειτο για άδεια απεριόριστου χρόνου και πως η ίδια η Κριστίν Ντααέ την είχε ζητήσει, για λόγους υγείας.

«Είναι λοιπόν άρρωστη!» φώναξε. «Τι έχει;»

«Δεν ξέρουμε τίποτα!»

«Μα, δεν της στείλατε το γιατρό του θεάτρου;»

«Όχι! δεν τον ζήτησε και καθώς της έχουμε εμπιστοσύνη, πιστέψαμε αυτά που μας είπε».

Τούτη η ιστορία δε φάνηκε πολύ φυσιολογική στον Ραούλ, που έφυγε από την Όπερα πλημμυρισμένος με μαύρες σκέψεις. Αποφάσισε πως ό,τι κι αν συνέβαινε, θα πήγαινε να μάθει νέα της από την κυρία Βαλέριους. Βέβαια, θυμόταν πολύ καλά με πόσο απόλυτο τρόπο η Κριστίν του είχε απαγορέψει να κάνει οποιαδήποτε προσπάθεια να την ξαναδεί. Αυτά όμως που είχε δει στο Περός, αυτά που είχε ακούσει πίσω από την πόρτα του καμαρινιού της, η συζήτηση που είχε κάνει με την Κριστίν στην άκρη του ξέφωτου, τον έκανε να διαισθάνεται κάποια συνωμοσία, που έστω κι αν ήταν διαβολική εξακολουθούσε να έχει την ανθρώπινη πλευρά της. Η ερεθισμένη φαντασία της νέας κοπέλας, η τρυφερή κι εύπιστη ψυχή της, η πρωτόγονη διαπαιδαγώγηση που είχε διαποτίσει την παιδική της ηλικία με θρύλους, η ασταμάτητη θύμηση του νεκρού της πατέρα και πάνω απ' όλα η θεία έκσταση στην οποία τη βύθιζε η μουσική, ιδιαίτερα όταν την άκουγε κάτω από ορισμένες εξαιρετικές συνθήκες — μήπως δεν είχε παρακολουθήσει με τα ίδια του τα μάτια τη σκηνή στο νεκροταφείο; — όλ' αυτά του φαίνονταν πως αποτελούσαν πρόσφορο έδαφος για τις διαβολικές «επιχειρήσεις» κάποιου μυστηριώδους και χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς προσώπου. Ποιανού θύμα ήταν η Κριστίν Ντααέ; Να ποιο ερώτημα βασάνιζε τον Ραούλ, καθώς πήγαινε βιαστικά στην κυρία Βαλέριους.

Πρέπει να πάρουμε υπόψη μας πως ο υποκόμης ήταν ένα από τα πιο υγιή μυαλά. Βέβαια, ήταν ποιητής, αγαπούσε τη μουσική, ήταν μεγάλος θαυμαστής των παλιών θρύλων της Βρετάνης με τα ξωτικά που χορεύουν και, πάνω απ' όλα, ήταν ερωτευμένος μ' αυτή τη μικρή νεράιδα του Βορρά, την Κριστίν. Όλ' αυτά πάντως, δεν τον εμπόδιζαν να εξακολουθεί να μην πιστεύει σε υπερφυσικά πράγματα, (με εξαίρεση ό,τι αφορά τη θρησκεία) κι ακόμη και η πιο φανταστική ιστορία του κόσμου δεν ήταν ικανή να τον κάνει να ξεχάσει πως δύο και δύο κάνουν τέσσερα.

Τι θα μάθαινε από τη μαντάμ Βαλέριους; Έτρεμε καθώς χτυπούσε το κουδούνι ενός μικρού διαμερίσματος της οδού Νοτρ Νταμ ντε Βικτουάρ.

Του άνοιξε η καμαριέρα που ήταν εκείνη την ημέρα στο καμαρίνι της Κριστίν. Τη ρώτησε αν μπορούσε να δει την κυρία Βαλέριους. Του απάντησε πως ήταν άρρωστη στο κρεβάτι και πως δεν ήταν σε θέση να τον δεχτεί.

«Δώστε της την κάρτα μου, παρακαλώ», είπε.

Δεν περίμενε πολύ. Η καμαριέρα επέστρεψε και τον οδήγησε σ' ένα μικρό σαλόνι, αρκετά σκοτεινό και στοιχειωδώς επιπλωμένο. Στον τοίχο, κρεμασμένα το ένα δίπλα στ' άλλο βρίσκονταν τα πορτρέτα του καθηγητή Βαλέριους και του πατέρα — Ντααέ.

«Η κυρία ζητά συγνώμη από τον κύριο υποκόμη», είπε η υπηρέτρια. «Μόνο σ' αυτό το δωμάτιο μπορεί να σας δεχτεί, γιατί δυστυχώς τα πόδια της δεν τη βοηθούν πια».

Πέντε λεπτά αργότερα ο Ραούλ έμπαινε σ' ένα σχεδόν σκοτεινό δωμάτιο. Μέσα στο μισοσκόταδο, πάνω στο κρεβάτι είδε τη μορφή της ευεργέτιδας της Κριστίν. Τα μαλλιά της μαμά- Βαλέριους τώρα πια ήταν εντελώς λευκά· τα μάτια της όμως δεν είχαν γεράσει: αντίθετα, ποτέ το βλέμμα της δεν ήταν τόσο φωτεινό, τόσο αγνό, τόσο παιδικό.

«Κύριε ντε Σανιύ!» είπε χαρούμενα, απλώνοντας τα χέρια της προς τον επισκέπτη… «Α! ο καλός Θεός σάς στέλνει!… Θα μπορέσουμε να μιλήσουμε γι' αυτήν».

Τούτη η τελευταία φράση αντήχησε πένθιμα στ' αφτιά του νέου άντρα. Αμέσως ρώτησε:

«Κυρία… πού είναι η Κριστίν;»

Η γηραιά κυρία του απάντησε ήσυχα:

«Μα, είναι με το καλό της Πνεύμα!»

«Ποιο καλό πνεύμα;» φώναξε ο καημένος ο Ραούλ. «Τον Άγγελο της μουσικής!»

Ο υποκόμης ντε Σανιύ, έκπληκτος, σωριάστηκε σε μια καρέκλα. Ώστε στ' αλήθεια η Κριστίν βρισκόταν με τον Άγγελο της μουσικής! Και η μαμά — Βαλέριους, στο κρεβάτι της, του χαμογελούσε κι ακουμπούσε το δάχτυλό της στο στόμα κάνοντάς του νόημα να σωπάσει. Πρόσθεσε:

«Δεν πρέπει να το πείτε σε κανέναν!»

«Μπορείτε να μου έχετε απόλυτη εμπιστοσύνη!» απάντησε ο Ραούλ, χωρίς να καταλαβαίνει πολύ καλά τι λέει, γιατί οι σκέψεις του για την Κριστίν, που ήδη ήταν συγκεχυμένες, μπερδεύονταν ολοένα και περισσότερο. Του φάνηκε πως όλα γύριζαν γύρω του, γύρω απ' το δωμάτιο, γύρω απ' αυτήν την καταπληκτική γενναία γυναίκα με τ' άσπρα μαλλιά, με τα γαλανά σαν τον ουρανό μάτια, με τα μάτια που 'χαν το χρώμα του άδειου ουρανού… «Μπορείτε να μου έχετε απόλυτη εμπιστοσύνη…»

«Το ξέρω! Το ξέρω!» είπε εκείνη γελώντας χαρούμενα. «Δώστε μου τα χέρια σας, όπως και τότε που ερχόσασταν να μου διηγηθείτε την ιστορία της μικρής Λότε που σας είχε πει ο πατέρας — Ντααέ. Σας αγαπώ πολύ, το ξέρετε, κύριε Ραούλ. Και η Κριστίν, κι αυτή σας αγαπά πολύ!»

«…Μ' αγαπά πολύ…» αναστέναξε ο νέος άντρας ο οποίος δυσκολευόταν να συγκεντρώσει τη σκέψη του που πλανιόταν γύρω από το πνεύμα της μαμά — Βαλέριους, γύρω από τον άγγελο που γι' αυτόν του είχε μιλήσει με τόσο παράξενο τρόπο και η Κριστίν, γύρω από τη νεκροκεφαλή, που είχε μισοδεί σαν μέσα σ' εφιάλτη πάνω στα σκαλιά του οστεοφυλάκιου του Περός και τέλος γύρω απ' το φάντασμα, της Όπερας, που η φήμη του είχε φτάσει ως αυτόν. Μια βραδιά, που είχε καθυστερήσει, άκουσε στο πλατό μερικούς τεχνικούς που μιλούσαν για τη νεκρική μορφή που είχε δει ο Ζοζέφ Μπικέ πριν κρεμαστεί…

Ρώτησε χαμηλόφωνα:

«Τι είναι αυτό, κυρία μου, που σας κάνει να πιστεύετε πως η Κριστίν μ' αγαπά πολύ;»

«Κάθε μέρα μου μιλούσε για σας!»

«Αλήθεια;… Και τι σας έλεγε;»

«Πως της εξομογηθήκατε τον έρωτά σας!…» είπε η καλή γυναίκα και ξέσπασε σε γέλια φανερώνοντας τα ωραία της δόντια. Ο Ραούλ σηκώθηκε κατακόκκινος, υποφέροντας φριχτά.

«Μα, πού πάτε; Καθήστε κάτω σας παρακαλώ… Νομίζετε πως μπορείτε να φύγετε έτσι;… Στο κάτω κάτω… Δεν ξέρατε… Είσαστε νέος… και νομίσατε πως η Κριστίν ήταν ελεύθερη…»

«Η Κριστίν είναι αρραβωνιασμένη;» ρώτησε με αδύναμη φωνή ο δυστυχισμένος ο Ραούλ.

«Μα, όχι! όχι!… Ξέρετε καλά πως η Κριστίν, ακόμα κι αν το 'θελε δε θα μπορούσε να παντρευτεί!…»

«Γιατί δεν μπορεί να παντρευτεί;»

«Μα, εξαιτίας του πνεύματος της μουσικής!…»

«Ξανά…»

«Ναι, της το απαγορεύει!… Το πνεύμα της μουσικής της απαγορεύει να παντρευτεί!…»

Ο Ραούλ είχε σκύψει πάνω από τη μαμά — Βαλέριους με μισάνοιχτο το στόμα, έτοιμος λες να την δαγκώσει. Του ερχόταν να την κατασπαράξει· την κοιτούσε μ' αγριεμένα μάτια. Υπάρχουν στιγμές που η μεγάλη πνευματική αθωότητα μοιάζει τερατώδης, γίνεται το πιο μισητό πράγμα στον κόσμο. Ο Ραούλ έβρισκε πως η κυρία Βαλέριους ήταν ανεπίτρεπτα αθώα.

Η μαμά — Βαλέριους δεν είχε καμιά αμφιβολία για το τι σήμαινε το φριχτό βλέμμα που βάρενε πάνω της. Προσπάθησε να πάρει ένα όσο το δυνατό πιο φυσικό ύφος:

«Ω! της απαγορεύει… χωρίς να της το λέει… Απλά, της λέει πως αν παντρευτεί δε θα το ξανακούσει ποτέ πιά! Αυτό είναι όλο!… και πως θα φύγει για πάντα!… Καταλαβαίνετε λοιπόν, δε θέλει ν' αφήσει το πνεύμα της μουσικής να φύγει! Είναι κάτι πολύ φυσικό νομίζω».

«Ναι, ναι», βιάστηκε να συμφωνήσει με μιαν ανάσα ο Ραούλ, «είναι πολύ φυσικό».

«Νόμιζα πως η Κριστίν σας είχε μιλήσει για όλ' αυτά, τότε στο Περός όπου είχε πάει να συναντήσει το “καλό της πνεύμα”».

«Α! Ώστε λοιπόν γι' αυτό είχε πάει στο Περός;»

«Ναι. Δηλαδή αυτός είχε κανονίσει να συναντηθούν εκεί κάτω, στο νεκροταφείο του Περός, πάνω απ' τον τάφο του πατέρα της! Της είχε υποσχεθεί να παίξει την Ανάσταση του Λαζάρου με το βιολί του πατέρα της!»

Ο Ραούλ ντε Σανιύ σηκώθηκε όρθιος και πρόφερε τις ακόλουθες αποφασιστικές λέξεις με πολύ μεγάλη σοβαρότητα:

«Κυρία μου, μπορείτε μήπως να μου πείτε πού μένει αυτό το πνεύμα;»

Η καλή γυναίκα δε φάνηκε να ξαφνιάζεται μ' αυτήν την αδιάκριτη ερώτηση. Σήκωσε τα μάτια και απάντησε:

«Στον ουρανό!»

Τόση αφέλεια τον έκανε να τα χάσει εντελώς. Μια τόσο απλοϊκή κι απόλυτη πίστη σ' ένα πνεύμα, που υποτίθεται πως κατέβαινε κάθε μέρα απ' τον ουρανό για να επισκεφθεί τα καμαρίνια των τραγουδιστριών της Όπερας, τον έκανε να αισθάνεται εντελώς ηλίθιος.

Τώρα άρχιζε να καταλαβαίνει σε ποια ψυχική κατάσταση μπορεί να βρεθεί μια κοπέλα που έχει μεγαλώσει ανάμεσα σ' έναν προληπτικό βιολιστή των πανηγυριών και μια «φωτισμένη» καλή γυναίκα κι ανατρίχιασε αναλογιζόμενος τις συνέπειες.

«Η Κριστίν εξακολουθεί να είναι μια τίμια κοπέλα, έτσι δεν είναι;» δεν μπόρεσε ν' αποφύγει αυτήν την ερώτηση.

«Μα και βέβαια! Μπορώ να πάρω όρκο γι' αυτό!» δήλωσε η ηλικιωμένη γυναίκα, που αυτή η ερώτηση τη σόκαρε πολύ… «κι αν αμφιβάλλετε γι' αυτό κύριε… τότε δεν καταλαβαίνω τι ήρθατε να κάνετε εδώ!…»

Ο Ραούλ κόντευε να διαλύσει τα γάντια του.

«Πόσον καιρό γνωρίζει αυτό το “πνεύμα”;»

«Τρεις μήνες περίπου!… Ναι, πρέπει να 'χουν περάσει τρεις μήνες από τότε που άρχισε να της κάνει μαθήματα!»

Ο υποκόμης άπλωσε τα χέρια του κάνοντας μια τεράστια απελπισμένη κίνηση κι εξαντλημένος τ' άφησε να ξαναπέσουν.

«Το πνεύμα της κάνει μαθήματα!… Και πού;»

«Τώρα που έχει φύγει μαζί του, δεν ξέρω πού έχουν πάει. Πριν δεκαπέντε μέρες όμως αυτό γινόταν στο καμαρίνι της Κριστίν. Εδώ, σ' αυτό το μικρό διαμέρισμα, θα ήταν αδύνατο. Θα τους άκουγε όλο το κτίριο. Ενώ στην Όπερα, στις οχτώ το πρωί, δεν υπάρχει κανείς. Κανείς δεν τους ενοχλεί!… Καταλαβαίνετε;…»

«Καταλαβαίνω! καταλαβαίνω!» είπε ο υποκόμης που βιάστηκε να ζητήσει την άδεια ν' αποχωρήσει, ενώ η ηλικιωμένη κυρία αναρωτήθηκε μήπως δεν ήταν και τόσο στα καλά του.

Διασχίζοντας το σαλόνι ο Ραούλ ξαναβρέθηκε μπρος στην υπηρέτρια και, για μια στιγμή, πήγε να τη ρωτήσει κάτι· όμως, του φάνηκε πως διάκρινε στα χείλη της ένα χαμόγελο. Σκέφτηκε πως τον κορόιδευε και το 'βαλε στα πόδια. Άλλωστε, μήπως δεν ήξερε κιόλας αρκετά;… Ήθελε να μάθει νέα για την Κριστίν. Έμαθε. Τι παραπάνω ήθελε;… Επέστρεψε στο σπίτι του αδελφού του με τα πόδια· η κατάσταση του ήταν αξιοθρήνητη…

Ήθελε ν' αυτοτιμωρηθεί, να χτυπήσει το κεφάλι του στον τοίχο! Να 'χει πιστέψει σε τόση αθωότητα, σε τόση αγνότητα! Για μια στιγμή, είχε πραγματικά προσπαθήσει να τα εξηγήσει όλα με την αφέλεια, την πνευματική απλοϊκότητα, την ακηλίδωτη αγνότητα! Το πνεύμα της μουσικής! Τώρα τον ήξερε! Τον έβλεπε! Σίγουρα θα επρόκειτο για κάποιον φριχτό τενόρο, κάποιο ωραίο αγόρι που τραγουδούσε με το στόμα στην καρδιά! Αισθανόταν απίστευτα γελοίος κι απίστευτα δυστυχισμένος! Α! ο καημένος ο μικρός. Τι ασήμαντο και εκμηδενισμένο ον που ήταν ο υποκόμης ντε Σανιύ! σκεφτόταν θυμωμένος ο Ραούλ. Κι αυτή, ένα τόσο σατανικά πλασμένο θρασύ πλάσμα!

Πάντως, αυτή η περιπλάνηση στους δρόμους του 'κανε καλό, του φρέσκαρε λίγο τα μυαλά. Όταν μπήκε στο δωμάτιό του δεν είχε άλλο στο νου από το να πέσει το γρηγορότερο στο κρεβάτι του να πνίξει τ' αναφυλλητά του. Όμως, ήταν εκεί ο αδελφός του και ο Ραούλ χώθηκε στην αγκαλιά του σαν μωρό. Ο κόμης τον παρηγόρησε πατρικά, χωρίς να του ζητήσει εξηγήσεις. Εξάλλου, ο Ραούλ μάλλον δε θα 'θελε να του πει την ιστορία με το πνεύμα της μουσικής. Αν υπάρχουν πράγματα για τα οποία δεν υπερηφανεύεται κανείς, άλλο τόσο υπάρχουν πράγματα για τα οποία είναι πολύ ταπεινωτικό να παραπονεθεί κανείς.

Ο κόμης πήρε μαζί του τον Ραούλ στο καμπαρέ, για φαγητό. Με μια τόσο πρόσφατη απογοήτευση, το πιθανότερο ήταν ο Ραούλ ν' αρνηθεί κάθε πρόσκληση· ο κόμης όμως του είπε πως το προηγούμενο βράδυ, η κυρά των λογισμών του είχε θεαθεί σε μιαν αλέα του δάσους μ' ευχάριστη συντροφιά. Στην αρχή, ο υποκόμης δεν ήθελε να πιστέψει κάτι τέτοιο. Μα, τελικά, αυτή η ιστορία δεν ήταν φοβερά συνηθισμένη; Την είχαν δει μέσα σε μια άμαξα. Έμοιαζε ν' απολαμβάνει τον παγωμένο αέρα της νύχτας. Το σεληνόφωτο ήταν υπέροχο και την είχαν δει ξεκάθαρα. Όσο για το συνοδό της δεν μπόρεσαν να τον διακρίνουν καθαρά. Είδαν μόνο μια συγκεχυμένη φιγούρα μέσ' στη σκιά. Η άμαξα προχωρούσε αργά μέσα σε μια έρημη αλέα, πίσω από το Λονγκσάμπ.

Ο Ραούλ, ξετρελαμένος ντύθηκε αμέσως, έτοιμος να ριχτεί στη μέθη της κραιπάλης για να ξεχάσει τον πόνο του. Δυστυχώς όμως, ήταν ένας θλιμμένος συνδαιτημόνας και άφησε πολύ νωρίς τον αδελφό του, για να βρεθεί μέσα σε μια άμαξα, στο δάσος, πίσω από το Λονγκσάμπ.

Το κρύο ήταν τσουχτερό. Ο δρόμος έρημος και πολύ καλά φωτισμένος από το φως του φεγγαριού. Είπε στον αμαξά να τον περιμένει σε μια μικρή αλέα πάρα πέρα και αφού κρύφτηκε όσο το δυνατόν καλύτερα, άρχισε να περιμένει χοροπηδώντας ανυπόμονα.

Δεν είχε περάσει πάνω από μισή ώρα που είχε αρχίσει να επιδίδεται σ' αυτήν την υγιεινή άσκηση, όταν ένα αμάξι που ερχόταν απ' το Παρίσι έστριψε στη γωνία του δρόμου και αργά αργά προχώρησε προς το μέρος του.

Αμέσως σκέφτηκε: Αυτή είναι! κι η καρδιά του άρχισε να χτυπάει δυνατά, υπόκωφα, όπως και τότε που είχε ακούσει την αντρική φωνή στο καμαρίνι… Θεέ μου! Πόσο την αγαπούσε!

Η άμαξα εξακολουθούσε να προχωράει. Αυτός έμενε ακίνητος. Την περίμενε!… Αν ήταν αυτή, είχε αποφασίσει, ούτε λίγο ούτε πολύ, να ορμήσει πάνω στ' άλογα!… Ήθελε να εξηγηθεί με τον Άγγελο της μουσικής πάση θυσία!…

Λίγα μέτρα ακόμα και η άμαξα θα βρίσκεται δίπλα του. Ήταν σίγουρος πως ήταν αυτή!… Πραγματικά, απ' το παράθυρο έσκυβε μια γυναίκα.

Ξάφνου, το φεγγάρι σχημάτισε ένα απαλό φωτοστέφανο γύρω απ' το πρόσωπό της «Κριστίν!»

Τ' όνομα του έρωτα του γέμισε το στόμα του και την καρδιά του. Ήταν αδύνατον να συγκρατηθεί!… Πήδηξε για να την πιάσει· το άκουσμα του ονόματος της μέσ' στη νύχτα αντήχησε σαν το σινιάλο για μια αγριεμένη εφόρμηση. Το παράθυρο της άμαξας έκλεισε βιαστικά. Η μορφή της νέας γυναίκας εξαφανίστηκε. Και το αμάξι, που πίσω του έτρεχε, δεν ήταν πια παρά μια μαύρη κουκίδα στο βάθος του άσπρου δρόμου.

Φώναξε ξανά: «Κριστίν!…» Τίποτα δεν του απάντησε… Σταμάτησε, χαμένος μέσ' στη σιωπή.

Έριξε μιαν απελπισμένη ματιά στον ουρανό, στ' άστρα· χτύπησε με τη γροθιά του το φλογισμένο του στήθος. Αγαπούσε και δεν αγαπιόταν!

Με το βλέμμα σκοτεινό, κοίταξε σκεφτικός αυτόν τον εγκαταλειμμένο και παγερό δρόμο, τη χλομή και νεκρή νύχτα. Τίποτα δεν ήταν πιο παγερό, τίποτα δεν ήταν πιο νεκρό απ' την καρδιά του: είχε αγαπήσει έναν άγγελο και περιφρονούσε μια γυναίκα!

Ραούλ… πώς ξέρει να σε περιπαίζει αυτή η μικρή νεράιδα του Βορρά! Τι νόημα έχει τελικά να 'χει κανείς τόσο δροσερά μάγουλα, ένα μέτωπο τόσο ντροπαλό, έτοιμο πάντα να σκεπαστεί, από το λεπτό, κόκκινο πέπλο της σεμνότητας, όταν περνάει τη νύχτα, στο βάθος μιας πολυτελούς άμαξας, με τη συντροφιά ενός μυστηριώδη εραστή; Θα 'πρεπε να υπάρχουν απαραβίαστα όρια στην υποκρισία και το ψέμα;… Θα 'πρεπε να 'χει κανείς τα καθαρά μάτια της παιδικής αθωότητας όταν έχει καρδιά πόρνης;…Είχε περάσει δίχως ν' απαντήσει στο κάλεσμα του… Κι αυτός, γιατί είχε βρεθεί στο δρόμο της;

Με ποιο δικαίωμα την κατηγορούσε για την παρουσία της εκεί, τη στιγμή που το μόνο που ζητά εκείνη είναι να την ξεχάσει;

«Φύγε!… Εξαφανίσου!… Δεν είσαι τίποτα για μένα!…»

Ήθελε να πεθάνει κι ήταν μόνο είκοσι χρονών!… Το άλλο πρωί, ο υπηρέτης τον βρήκε στο κρεβάτι. Δεν είχε βγάλει τα ρούχα του και κείνος φοβήθηκε πως κάτι κακό του είχε συμβεί. Η όψη του ήταν φοβερή. Ο Ραούλ του άρπαξε απ' τα χέρια την αλληλογραφία. Είχε αναγνωρίσει ένα γράμμα, ένα χαρτί. Η Κριστίν του έγραφε:

Φίλε μου, να είστε μεθαύριο τα μεσάνυχτα, στο μπαλ μασκέ της Όπερας, στο μικρό σαλόνι που βρίσκεται πίσω από το τζάκι του μεγάλου φουαγιέ. Να βρίσκεστε όρθιος κοντά στην πόρτα που οδηγεί προς τη Ροτόντα. Μην αναφέρετε τίποτα, σε κανέναν, γι' αυτό το ραντεβού. Να φορέσετε ένα άσπρο ντόμινο. Νάστε μεταμφιεσμένος έτσι ώστε κανείς να μην μπορεί να σας αναγνωρίσει. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

Κριστίν.

10

ΣΤΟ ΧΟΡΟ ΤΩΝ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΜΕΝΩΝ

Ο ΦΑΚΕΛΟΣ ήταν χωρίς γραμματόσημο και βρομισμένος με λάσπη. Έγραφε μόνο: «Για τον κύριο Ραούλ ντε Σανιύ» και τη διεύθυνση με μολύβι. Σίγουρα, κάπου θα τον είχε αφήσει με την ελπίδα πως κάποιος περαστικός θα τον μάζευε και θα τον έδινε στον παραλήπτη. Έτσι κι έγινε. Το γράμμα το βρήκανε σ' ένα πεζοδρόμιο κοντά στην Όπερα. Ο Ραούλ, ανάστατος, το ξαναδιάβασε.

Δε χρειαζόταν περισσότερα για να ξαναγεννηθεί μέσα του η ελπίδα. Η εικόνα που μέχρι πριν λίγο είχε για την Κριστίν, η εικόνα μιας Κριστίν που είχε χάσει τον αυτοσεβασμό της, εξαφανίστηκε και τη θέση της πήρε ξανά η αρχική εικόνα, εκείνη δηλαδή, ενός δυστυχισμένου κι αθώου παιδιού που είχε πέσει θύμα κάποιας απροσεξίας και της υπερβολικής του ευαισθησίας. Όμως, μέχρι ποιο σημείο αλήθευε πως ήταν θύμα; Ποιος την κρατούσε αιχμάλωτη; Σε ποια παγίδα την είχαν παρασύρει; Αναρωτιόταν για όλ' αυτά με μεγάλη αγωνία. Αυτός όμως ο πόνος τού φαινόταν υποφερτός, σε σύγκριση με το ντελίριο που του προκαλούσε η ιδέα πως η Κριστίν μπορεί να ήταν υποκρίτρια και ψεύτρα! Τι είχε συμβεί; Τι είδους επιδράσεις είχε υποστεί; Ποιο τέρας την είχε γοητεύσει και με ποιον τρόπο;…

…Μα, με ποιον άλλο τρόπο αν όχι με τη μουσική; Ναι, ναι. Όσο περισσότερο το σκεφτόταν τόσο πιο πολύ πειθότανε πως κάπου εδώ κρύβεται η αλήθεια. Μήπως δε θυμόταν το ύφος της όταν του μίλησε στο Περός για την επίσκεψη του ουράνιου απεσταλμένου; Άλλωστε, η ίδια η ιστορία της Κριστίν, η ζωή της τον τελευταίο καιρό, έπρεπε να τον βοηθήσει να διαλύσει τα σκοτάδια που τον τύλιγαν. Μήπως αγνοούσε την απελπισία που την κατέλαβε μετά το θάνατο του πατέρα της και την αηδία που ένιωθε από τότε για κάθε τι που 'χε σχέση με τη ζωή, ακόμη και για την τέχνη της; Στο Ωδείο είχε καταντήσει μια μηχανή που τραγουδούσε χωρίς καθόλου ψυχή. Και ξαφνικά, ξύπνησε, λες κάτω απ' την πνοή μιας θείας δύναμης. Ο Άγγελος της μουσικής είχε εμφανιστεί! Τραγουδά τη Μαργαρίτα του Φάουστ και θριαμβεύει!… Ο Άγγελος της μουσικής!… Ποιος λοιπόν, ποιος είναι αυτός που παρουσιάζεται στα μάτια της σαν ένα τέτοιο θαυμάσιο πνεύμα;… Ποιος άραγε, καλά πληροφορημένος απ' ό,τι φαίνεται, εκμεταλλεύεται τον αγαπημένο μύθο του πατέρα — Ντααέ, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μετατρέψει τη νέα κοπέλα σ' ένα ανυπεράσπιστο εργαλείο που μπορούσε να παίζει όποτε και όπως αυτός ήθελε;

Ο Ραούλ σκέφτηκε πως κάτι τέτοιο δεν ήταν πρωτοφανές. Θυμήθηκε αυτό που είχε συμβεί στην πριγκίπισσα Μπελμόντε, που είχε χάσει τον άντρα της και που η απελπισία της μεταβλήθηκε σε κατάπληξη… Για ένα μήνα, η πριγκίπισσα δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει ούτε να κλάψει. Αυτή η σωματική και ψυχική αδράνεια ολοένα και χειροτέρευε και η αποδυνάμωση της σκέψης οδηγούσε σιγά σιγά στην απάρνηση της ζωής. Κάθε βράδυ, πήγαιναν την άρρωστη περίπατο στον κήπο. Εκείνη όμως, έμοιαζε να μην καταλαβαίνει πού βρίσκεται. Ο Ραφ, ο μεγαλύτερος τραγουδιστής της Γερμανίας, που περνούσε τότε από τη Νάπολη, θέλησε να επισκεφτεί τους κήπους της πριγκίπισσας, γνωστούς σ' όλο τον κόσμο για την ομορφιά τους. Μια από τις κυρίες επί των τιμών της πριγκίπισσας παρακάλεσε το μεγάλο καλλιτέχνη να τραγουδήσει, χωρίς να φανεί, κοντά στο δασάκι όπου ήταν η πριγκίπισσα. Ο Ραφ συμφώνησε και τραγούδησε μιαν απλή μελωδία που η πριγκίπισσα είχε ακούσει να τραγουδά ο σύζυγός της στο μήνα του μέλιτος. Η μελωδία ήταν εκφραστική και συγκινητική. Η μελωδία, τα λόγια, η θαυμάσια φωνή του καλλιτέχνη, όλ' αυτά μαζί, άγγιξαν βαθιά την ψυχή της πριγκίπισσας. Δάκρυα κύλησαν απ' τα μάτια της… έκλαψε… Σώθηκε, πιστεύοντας πως, εκείνο το βράδυ, ο άντρας της είχε κατέβει από τον ουρανό για να της τραγουδήσει την παλιά μελωδία!

«Ναι… εκείνο το βράδυ!… Ένα βράδυ», σκεφτόταν ο Ραούλ, «ένα μοναδικό βράδυ… Όμως αυτή η ωραία φαντασίωση δεν μπορούσε να κρατήσει, στο βαθμό που η ίδια εμπειρία επαναλαμβανόταν…»

Η ιδανική, γλυκύτατη πριγκίπισσα του Μπελμόντε ανακάλυψε τελικά τον Ραφ πίσω από το δασάκι και συνέχισε να πηγαίνει να τον ακούει στο ίδιο μέρος, κάθε βράδυ, επί τρεις μήνες…

Ο Άγγελος της μουσικής έκανε επί τρεις μήνες μαθήματα στην Κριστίν… Α! ήταν ένας μεθοδικός δάσκαλος!… και τώρα την έβγαζε για βόλτα στο δάσος!…

Με τα αγκυλωμένα του δάχτυλα να γλιστρούν πάνω στο στήθος του, όπου χτυπούσε η ζηλιάρα καρδιά του, ο Ραούλ ξέσκιζε τις σάρκες του. Άπειρος καθώς ήταν, αναρωτιόταν με τρόμο σε τι είδους παιχνίδι τον καλούσε η δεσποινίς, δίνοντάς του αυτό το περίεργο ραντεβού στο χορό των μεταμφιεσμένων και μέχρι ποιο βαθμό ένα κορίτσι της Όπερας μπορούσε να κοροϊδεύει ένα νέο άντρα, άμαθο στα παθήματα του έρωτα… Τι δυστυχία!…

Η σκέψη του Ραούλ πήγαινε από το ένα άκρο στο άλλο. Δεν ήξερε πια αν έπρεπε να λυπάται την Κριστίν ή να την καταριέται κι έτσι, μια τη λυπόταν και μια την καταριόταν. Ωστόσο, προμηθεύτηκε ένα άσπρο ντόμινο. Ήταν αναπόφευκτο.

Επιτέλους· η ώρα του ραντεβού έφτασε. Κάλυψε το πρόσωπό του με μια μάσκα λύκου, στολισμένη γύρω γύρω με δαντέλα και φόρεσε τη μακριά, λευκή στολή του ντόμινο. Ο υποκόμης αισθανόταν αρκετά γελοίος μέσα σ' αυτό το κουστούμι των ρομαντικών χορών. Ένας άνθρωπος «κοσμικός» ποτέ δε θα πήγαινε στο χορό της Όπερας μεταμφιεσμένος. Χαμογέλασε. Μόνο μια σκέψη παρηγορούσε τον υποκόμη: πως κανείς δε θα τον αναγνώριζε! Εξάλλου, αυτή η στολή κι αυτή η μάσκα λύκου είχαν κι άλλα πλεονεκτήματα: Ο Ραούλ θα μπορούσε να κυκλοφορεί εκεί μέσα «σαν στο σπίτι του». Ολομόναχος, μέσα στη σύγχυση της ψυχής του και στη θλίψη της καρδιάς του. Δε χρειαζόταν να υποκριθεί, δε χρειαζόταν να νοιαστεί να κατασκευάσει μια μάσκα για να κρύψει το πρόσωπο του. Την είχε έτοιμη!

Αυτός ο χορός ήταν μια εξαιρετική γιορτή, που δινόταν πάντα αυτήν την εποχή προς τιμήν ενός μεγάλου ζωγράφου των λαϊκών διασκεδάσεων του παλιού καιρού, εφάμιλλου του Γκαβάρνι, που το μολύβι του έχει αποθανατίσει τους «πελάτες» και την εμφάνιση της Κουρτίγ[3]. Αυτός ο χορός, λοιπόν, έπρεπε να έχει ένα χαραχτήρα πολύ πιο διασκεδαστικό, πολύ πιο θορυβώδικο και πιο μποέμικο από τους άλλους χορούς μεταμφιεσμένων. Σ' αυτόν το χορό ήταν καλεσμένοι πολλοί καλλιτέχνες, διάφοροι ζωγράφοι με τα μοντέλα τους, που γύρω στα μεσάνυχτα άρχιζαν πραγματικά να ξεφαντώνουν.

Ο Ραούλ ανέβηκε τη μεγάλη σκάλα στις δώδεκα παρά πέντε. Τίποτα δε στάθηκε ικανό να τον καθυστερήσει. Ούτε το θέαμα των πολύχρωμων κουστουμιών που παρατάσσονταν πάνω στα μαρμάρινα σκαλιά, μέσα σ' ένα από τα πολυτελέστερα ντεκόρ όλου του κόσμου, ούτε οι παιχνιδιάρικες μάσκες. Δεν απάντησε σε κανένα αστείο και αρνήθηκε τη γοητευτική οικειότητα πολλών ζευγαριών που είχαν ήδη έρθει στο κέφι. Αφού διάσχισε το μεγάλο φουαγιέ και κατάφερε να ξεφύγει από τη δίνη μιας φαραντόλας, που για λίγο κατάφερε να τον παρασύρει, μπήκε στο σαλόνι που του έλεγε το σημείωμα της Κριστίν. Εκεί, σ' αυτόν το μικρό χώρο υπήρχε φοβερός κόσμος. Αυτό ήταν το μέρος συνάντησης όλων εκείνων που μετά θα πήγαιναν να δειπνήσουν στη Ροτόντα ή όλων εκείνων που επιθυμούσαν ένα ποτήρι σαμπάνια. Ο θόρυβος ήταν μεγάλος και χαρμόσυνος.

Ο Ραούλ σκέφτηκε πως επίτηδες η Κριστίν είχε διαλέξει αυτό το θορυβώδες μέρος αντί για κάποια απόμερη γωνιά: εκεί, κάτω απ' τις μάσκες, ήταν κρυμμένοι πολύ καλύτερα.

Πήγε κοντά στην πόρτα και περίμενε. Όχι για πολύ. Ένα μαύρο ντόμινο πέρασε και του 'σφιξε βιαστικά τις άκρες των δαχτύλων. Κατάλαβε πως ήταν αυτή. Το ακολούθησε.

«Κριστίν, εσείς είσαστε;» ρώτησε μέσα απ' τα δόντια του.

Το ντόμινο γύρισε γρήγορα και σήκωσε το δάχτυλο ως το στόμα, κάνοντάς του προφανώς νόημα να μην επαναλάβει τ' όνομά της.

Ο Ραούλ συνέχισε να την ακολουθεί σιωπηλά.

Φοβόταν μην τη χάσει. Δεν ένιωθε πια μίσος γι' αυτήν. Δεν είχε πια καμιά αμφιβολία. Η Κριστίν δεν είχε κάνει τίποτα το αξιοκατάκριτο, όσο κι αν η συμπεριφορά της εξακολουθούσε να 'ναι γι' αυτόν αλλόκοτη κι ανεξήγητη. Ήταν έτοιμος για τρυφερότητα, για συγνώμη, για υπαναχώρηση. Την αγαπούσε. Άλλωστε, όπου νάναι πλησίαζε η ώρα που θα του εξηγούσε τους λόγους μιας τόσο ιδιόρρυθμης απουσίας…

Κάθε τόσο, το μαύρο ντόμινο γυρνούσε πίσω να κοιτάξει αν το άσπρο ντόμινο συνέχιζε να την ακολουθεί.

Καθώς ο Ραούλ διάσχιζε, ακολουθώντας τον οδηγό του, το μεγάλο φουαγιέ του κοινού, δεν μπόρεσε να μη διακρίνει ανάμεσα στον κόσμο κάποιους που επιδίδονταν στις πιο τρελές παραξενιές. Μια παρέα βρισκόταν μαζεμένη γύρω από κάποιον που η μεταμφίεση του, η πρωτότυπη φιγούρα του, η μακάβρια όψη του προκαλούσε αίσθηση…

Φορούσε ένα κατακόκκινο κουστούμι κι ένα τεράστιο καπέλο με φτερά πάνω σ' ένα κεφάλι νεκρικό. Α! Η μίμηση της νεκροκεφαλής ήταν καταπληκτική! Οι διάφοροι ζωγράφοι γύρω του του έδιναν συγχαρητήρια για την πετυχημένη του μεταμφίεση… Τον ρωτούσαν σε ποιον μαιτρ, σε ποιο ατελιέ, (όπου σίγουρα θα σύχναζε και ο Πλούτωνας) του 'φτιαξαν μια τόσο ωραία νεκροκεφαλή! Δεν υπήρχε αμφιβολία: Για μια τέτοια νεκροκεφαλή θα 'χε ποζάρει ο ίδιος ο Χάρος!

Ο άνθρωπος με τη νεκροκεφαλή, το φτερωτό καπέλο και την κόκκινη στολή έσερνε πίσω του μια τεράστια κάπα από κόκκινο βελούδο που η φλόγα της απλωνόταν βασιλικά στο παρκέ. Πάνω σ' αυτήν την κάπα ήταν κεντημένη με χρυσά γράμματα μια φράση που όλοι διάβαζαν δυνατά: «Μη μ' αγγίζετε! Είμαι ο κόκκινος Θάνατος!…»

Κάποιος αποπειράθηκε να τον αγγίξει. Τότε, μέσα από ένα πορφυρό μανίκι πρόβαλε ένα χέρι σκελετού που σταμάτησε βίαια το χέρι του απερίσκεπτου, κι αυτός νιώθοντας να τον σφίγγουν κόκαλα, νιώθοντας να τον αγγίζει οργισμένος, ο ίδιος ο Θάνατος, μ' έναν τρόπο που έλεγες πως δε θα τον άφηνε ποτέ πια, άφησε μια κραυγή έκπληξης και πόνου. Όταν επιτέλους ο κόκκινος Θάνατος τον άφησε ελεύθερο, άρχισε να τρέχει σαν τρελός ανάμεσα στους καλεσμένους. Αυτήν ακριβώς τη στιγμή το βλέμμα του Ραούλ διασταυρώθηκε με το βλέμμα τούτου του παράξενου προσώπου, που εκείνη τη στιγμή στράφηκε προς το μέρος του. Παρά λίγο να ξεφωνίσει: «Η νεκροκεφαλή του Περός -Γκιρέκ!» Τον είχε αναγνωρίσει!… Θέλησε να προχωρήσει προς το μέρος του, ξεχνώντας την Κριστίν. Όμως, το μαύρο ντόμινο, που κι αυτό έμοιαζε ταραγμένο, τον πήρε από το μπράτσο και τον τράβηξε μακριά από το φουαγιέ, μακριά απ' αυτό το δαιμονισμένο πλήθος που ανάμεσά του βρισκόταν ο κόκκινος Θάνατος…

Το μαύρο ντόμινο εξακολουθούσε να γυρνά κάθε τόσο πίσω το κεφάλι του και του Ραούλ του φάνηκε πως τουλάχιστον δυο φορές, αντίκρυσε κάτι που το τάραξε και το 'κανε να προχωρά ακόμη πιο γρήγορα, τραβώντας τον ξοπίσω του, λες και τους καταδίωκαν.

Μ' αυτόν τον τρόπο ανέβηκαν δυο πατώματα. Εκεί, τα σκαλιά και οι διάδρομοι ήταν σχεδόν άδειοι. Το μαύρο ντόμινο άνοιξε την πόρτα ενός θεωρείου κι έκανε νόημα στο άσπρο ντόμινο να μπει μέσα. Η Κριστίν (γιατί αυτή ήταν πραγματικά, αναγνώρισε και τη φωνή της), η Κριστίν λοιπόν, έκλεισε αμέσως την πόρτα πίσω της και του είπε χαμηλόφωνα να πάει στο πίσω μέρος του θεωρείου και να μείνει κρυμμένος. Ο Ραούλ έβγαλε τη μάσκα του. Η Κριστίν όχι. Καθώς ο νέος άντρας ήταν έτοιμος να της ζητήσει να βγάλει κι αυτή τη δική της, τη βλέπει έκπληκτος να σκύβει στο διαχωριστικό τοίχο του θεωρείου και να προσπαθεί ν' ακούσει τι γίνεται δίπλα. Μετά, μισάνοιξε την πόρτα και κοιτώντας στο διάδρομο είπε χαμηλόφωνα: «Πρέπει ν' ανέβηκε πάνω στο “θεωρείο των τυφλών”». Ξαφνικά φώναξε: «Κατεβαίνει ξανά!»

Θέλησε να ξανακλείσει την πόρτα αλλά ο Ραούλ την εμπόδισε, γιατί είχε δει στα σκαλιά που οδηγούσαν στο πάνω πάτωμα ένα κόκκινο πόδι και μετά ένα άλλο… και αργά αργά να κατεβαίνει με μεγαλοπρέπεια όλο το κατακόκκινο κουστούμι του κόκκινου Θανάτου. Ξανάδε τη νεκροκεφαλή του Περός-Γκιρέκ.

«Αυτός είναι!», φώναξε… «Αυτή τη φορά δε θα μου ξεφύγει!…»

Όμως, η Κριστίν πρόλαβε κι έκλεισε την πόρτα τη στιγμή που ο Ραούλ ορμούσε. Θέλησε να τη βγάλει απ' το δρόμο του…

«Μα, ποιος αυτός;» ρώτησε αυτή με μια φωνή ολότελα αλλαγμένη… «ποιος είν' αυτός που δε θ' αφήσετε να σας ξεφύγει;…»

Ο Ραούλ προσπάθησε βίαια να την απομακρύνει, όμως η νέα κοπέλα αντιστεκόταν με απροσδόκητη δύναμη… Κατάλαβε ή νόμισε πως κατάλαβε κι έγινε έξαλλος.

«Ποιος;» είπε θυμωμένα… «Μα, αυτός! Ο άνθρωπος που κρύβεται κάτω απ' την αποτρόπαια νεκρική μάσκα!… το κακό πνεύμα του νεκροταφείου του Περάς!… ο κόκκινος Θάνατος!… Επιτέλους! ο φίλος σας, κυρία μου… Ο Άγγελος σας… ο Άγγελος της μουσικής! Όμως, θα του βγάλω τη μάσκα, όπως θα βγάλω και 'γω τη δική μου, και θα κοιταχτούμε, αυτή τη φορά πρόσωπο με πρόσωπο, δίχως πέπλα και δίχως ψέματα και τότε πια θα ξέρω ποιος είναι αυτός που σας αγαπά και που και σεις αγαπάτε!»

Ξέσπασε σ' ένα τρελό γέλιο, ενώ η Κριστίν, πίσω απ' το λύκο της, ξέσπαγε σε πονεμένα αναφιλητά.

Άπλωσε με μια τραγική κίνηση, τα δυο της χέρια που σχημάτιζαν ένα εμπόδιο από λευκή σάρκα πάνω στην πόρτα.

«Στ' όνομα της αγάπης μας Ραούλ, δε θα περάσετε!…»

Σταμάτησε. Τι είπε;… Στο όνομα της αγάπης τους;… Μα μέχρι τότε, ποτέ μα ποτέ δε του είχε πει πως τον αγαπά. Κι ωστόσο, δεν της είχαν λείψει οι ευκαιρίες!… Τον είχε δει άρρωστο, σχεδόν νεκρό από τον τρόμο και το κρύο, μετά από κείνη τη νύχτα στο νεκροταφείο του Περός. Μήπως είχε σταθεί κοντά του τότε που τη χρειαζόταν περισσότερο παρά ποτέ; Όχι! Είχε φύγει μακριά!… Και τώρα, έλεγε πως τον αγαπά! Μιλούσε «στο όνομα της αγάπης τους»! Όχι δα! Ο μοναδικός της σκοπός ήταν να τον καθυστερήσει μερικά δευτερόλεπτα… Έπρεπε να βοηθήσει τον κόκκινο Θάνατο να ξεφύγει… Η αγάπη τους! Έλεγε ψέματα!…

Της είπε μ' ένα παιδικό μίσος:

«Λέτε ψέματα, κυρία μου! Δε μ' αγαπάτε, ποτέ δε μ' αγαπήσατε! Μόνο που εγώ, σαν άπραγος νέος που είμαι αφέθηκα να γίνω παιχνίδι στα χέρια σας, σας επέτρεψα να με κάνετε ό,τι θέλετε! Με τη στάση σας, με τη χαρά που εκφράζει το βλέμμα σας όταν με βλέπατε, ακόμη και με τη σιωπή σας μ' αφήνατε να ελπίζω; Μ' αφήνατε να ελπίζω, και 'γω έλπιζα με τίμιο τρόπο, γιατί, κυρία μου, πρέπει να ξέρετε πως είμαι ένας έντιμος άνθρωπος και νόμισα πως και σεις είστε μια έντιμη γυναίκα, ενώ εσείς το μόνο που είχατε στο νου σας ήταν πώς να με κοροϊδέψετε! Αλίμονο! Κοροϊδέψατε τους πάντες και τα πάντα! Εκμεταλλευτήκατε ασύστολα την αγνή καρδιά της ευεργέτιδάς σας. Αυτής, που εξακολουθεί ακόμη να πιστεύει στην ειλικρίνειά σας, ενώ εσείς κυκλοφορείτε στο χορό της Όπερας παρέα με τον κόκκινο Θάνατο!… Σας περιφρονώ!…»

Άρχισε να κλαίει. Εκείνη τον άφηνε να την κατηγορεί. Το μόνο που την ένοιαζε ήταν να τον κρατήσει εκεί.

«Μια μέρα, θα μου ζητήσετε συγνώμη Ραούλ για όλ' αυτά τα φριχτά πράγματα που μου είπατε… και γω θα σας συγχωρέσω!…»

Κούνησε το κεφάλι.

«Όχι! Όχι! Μ' έχετε κάνει τρελό!… Όταν σκέφτομαι πως το μόνο που ήθελα πια στη ζωή μου ήταν να δώσω τ' όνομά μου σε μια κοπέλα της Όπερας!…»

«Δυστυχισμένε Ραούλ!…»

«Μου 'ρχεται να πεθάνω απ' την ντροπή μου!»

«Πρέπει να ζήσετε φίλε μου», είπε η Κριστίν με σοβαρή κι αλλαγμένη φωνή… «Αντίο!…»

«Αντίο, Κριστίν!…»

«Αντίο, Ραούλ!…»

Ο νέος άντρας προχώρησε με αβέβαιο βήμα. Τόλμησε να σαρκάσει για μια ακόμη φορά:

«Φαντάζομαι πως μου επιτρέπετε να έρχομαι να σας χειροκροτώ από καιρού εις καιρόν».

«Δε θα τραγουδήσω ποτέ πια, Ραούλ!…»

«Αλήθεια;» πρόσθεσε μ' ακόμη μεγαλύτερη ειρωνεία… «Ώστε θα έχετε λοιπόν όλο τον καιρό στη διάθεση σας: τα συγχαρητήρια μου!… Έ, τότε θα ξαναβρεθούμε ίσως στο δάσος, κάποιο βράδυ!»

«Δεν πρόκειται να ξαναβρεθούμε ούτε στο δάσος ούτε αλλού, Ραούλ. Δε θα με δείτε ποτέ πια…»

«Μήπως, τουλάχιστον, μπορούμε να μάθουμε σε ποια σκοτάδια επιστρέφετε;… Για ποια κόλαση ξεκινάτε, μυστηριώδης μου κυρία;… ή μάλλον για ποιον παράδεισο;…»

«Αυτό ήθελα να σας πω απόψε φίλε μου. Αλλά, τώρα πια, δεν μπορώ να σας πω τίποτα…

»…ό,τι και να σας πω πια δεν πρόκειται να με πιστέψετε! Έχετε χάσει την εμπιστοσύνη σας σε μένα, Ραούλ… πάει πια, όλα τέλειωσαν!…». Όταν πρόφερε αυτό το «όλα τέλειωσαν» είχε ένα τόσο απελπισμένο ύφος που ο νέος άντρας σκίρτησε κι άρχισε να νιώθει τύψεις για τα σκληρά του λόγια…

«Μα επιτέλους!» φώναξε… «Πείτε μου τι σημαίνουν όλ' αυτά!… Είσαστε ελεύθερη, τίποτα δε σας εμποδίζει… Κυκλοφορείτε άνετα στην πόλη… φοράτε το ντόμινο για να 'ρθετε στο χορό… Γιατί δε γυρνάτε σπίτι σας;… Τι κάνατε τις τελευταίες δεκαπέντε μέρες;… Τι είναι αυτή η ιστορία με τον Άγγελο της μουσικής που διηγηθήκατε στη μητέρα-Βαλέριους; Κάποιος μπορεί να σας κορόιδεψε εκμεταλλευόμενος την ευπιστία σας… Εγώ ο ίδιος, ήμουν μάρτυρας στο Περάς… μα τώρα ξέρετε πως μπορείτε να στηριχθείτε πάνω μου, Κριστίν… Μου φαίνεστε πολύ ταραγμένη… Όμως τώρα ξέρετε τι συμβαίνει… Κριστίν, νομίζω πως είστε πολύ συνετός άνθρωπος… Ξέρετε τι κάνετε!… κι όμως, η μητέρα — Βαλέριους εξακολουθεί να σας περιμένει μιλώντας για τον καλό σας Άγγελο!… Εξηγηθείτε, σας παρακαλώ… Κριστίν. Άλλοι μπορεί να ξεγελάστηκαν… όχι όμως κι εγώ… Τι κωμωδία είναι αυτή, τι είναι όλη αυτή η ιστορία;…»

Η Κριστίν σήκωσε τη μάσκα της και πολύ απλά είπε:

«Πρόκειται, φίλε μου, για τραγωδία…»

Ο Ραούλ είδε το πρόσωπο της και τα 'χάσε. Τα λαμπερά χρώματα που είχε άλλοτε είχαν εξαφανιστεί. Μια θανάσιμη χλομάδα απλωνόταν στα χαρακτηριστικά της, που τα θυμόταν τόσο γοητευτικά και τόσο γλυκά, αντανακλάσεις της ειρηνικής χάρης μιας ήσυχης συνείδησης. Πόσο βασανισμένα έμοιαζαν τώρα! Τα σημάδια του πόνου είχαν χαραχτεί αλύπητα στο πρόσωπό της και τα όμορφα γαλανά της μάτια, που άλλοτε ήταν καθαρά σαν τις λίμνες που χρησίμευαν για μάτια στη μικρή Λότε, εκείνη τη βραδιά, είχαν μια βαθιά σκοτεινιά, ήταν μυστηριώδη κι ανεξερεύνητα· κυκλωμένα από μια τρομαχτικά θλιβερή σκιά.

«Καλή μου! καλή μου φίλη!» αναστέναξε απλώνοντας τα χέρια του… «μου υποσχεθήκατε πως θα με συγχωρέσετε…»

«Ίσως… ίσως κάποια μέρα…» είπε ξαναβάζοντας τη μάσκα της κι έφυγε, απαγορεύοντας του να την ακολουθήσει…

Θέλησε να ριχτεί ξοπίσω της, εκείνη όμως στράφηκε προς το μέρος του επαναλαμβάνοντας με τέτοια αυταρχικότητα την απαγορευτική της κίνηση ώστε δεν τόλμησε να κάνει βήμα.

Την κοίταζε καθώς απομακρυνόταν… Μετά, επέστρεψε κι αυτός στο πλήθος και δίχως να καταλαβαίνει καλά καλά τι κάνει, με τα μηνίγγια του να σφυροκοπούν και την καρδιά ραγισμένη, ρωτούσε, διασχίζοντας την αίθουσα, μήπως είδαν τον κόκκινο Θάνατο. «Ποιος είναι αυτός ο κόκκινος Θάνατος;» τον ρωτούσαν κι αυτός απαντούσε: «Είναι ένας μεταμφιεσμένος κύριος με μια νεκροκεφαλή και μια τεράστια κόκκινη μπέρτα». Τότε όλοι του 'λεγαν πως ο κόκκινος Θάνατος μόλις είχε περάσει από κει σέρνοντας το βασιλικό του μανδύα. Όμως, αυτός, δεν τον συνάντησε πουθενά. Τέλος, κατά τις δύο το πρωί επέστρεψε στο διάδρομο που οδηγούσε στο καμαρίνι της Κριστίν Ντααέ.

Τα βήματά του τον οδήγησαν στον τόπο όπου είχαν αρχίσει τα βάσανά του. Χτύπησε την πόρτα. Κανείς δεν του απάντησε. Μπήκε όπως και την άλλη φορά, τότε που αναζητούσε παντού την αντρική φωνή. Το καμαρίνι ήταν άδειο. Μια λάμπα γκαζιού ήταν αναμμένη. Πάνω σ' ένα μικρό γραφείο υπήρχε χαρτί αλληλογραφίας. Σκέφτηκε να γράψει στην Κριστίν, όμως εκείνη την ώρα ακούστηκαν βήματα στο διάδρομο… Μόλις που πρόλαβε να κρυφτεί στο μπουντουάρ που χωριζόταν απ' το καμαρίνι μόνο με μια κουρτίνα. Ένα χέρι έσπρωξε την πόρτα. Ήταν η Κριστίν!

Κράτησε την ανάσα του. Ήθελε να δει! Ήθελε να μάθει!… Κάτι του 'λεγε πως επρόκειτο να παρακολουθήσει ένα μέρος απ' το μυστήριο και πως ίσως επιτέλους κάτι θα 'ρχιζε να καταλαβαίνει.

Η Κριστίν μπήκε μέσα. Έβγαλε με μια κουρασμένη κίνηση τη μάσκα της και την έριξε στο τραπέζι. Αναστέναξε, άφησε τ' όμορφο κεφάλι της να πέσει μέσ' στα χέρια της… Τι να σκεφτόταν άραγε;… Τον Ραούλ;… Όχι! Γιατί ο Ραούλ την άκουσε να μουρμουρίζει: «Καημένε Ερίκ!»

Στην αρχή νόμισε πως δεν άκουσε καλά. Άλλωστε, ήταν πεισμένος πως αν έπρεπε να λυπηθεί για κάποιον, αυτός δε θα 'ταν άλλος απ' τον Ραούλ. Τι το πιο φυσικό από το ν' αναστέναζε και να 'λεγε «Καημένε Ραούλ!». Όμως, εκείνη επανέλαβε κουνώντας το κεφάλι: «Καημένε Ερίκ!». Μα τι δουλειά είχε αυτός ο Ερίκ μέσ' στους αναστεναγμούς της Κριστίν και γιατί η μικρή νεράιδα του Βορρά λυπόταν για τον Ερίκ, την ώρα που ο Ραούλ ήταν ο τόσο δυστυχισμένος.

Η Κριστίν άρχισε να γράφει: βαριά, ήσυχα, τόσο ήρεμα που ο Ραούλ, ο οποίος ακόμη έτρεμε από το δράμα που τους χώριζε, εντυπωσιάστηκε.

«Τι ψυχραιμία!» αναλογίστηκε… Συνέχιζε να γράφει ήρεμα γεμίζοντας μια, δυο, τρεις, τέσσερις σελίδες. Ξαφνικά, γύρισε πίσω το κεφάλι της κι έκρυψε βιαστικά τα φύλλα στον κόρφο της… Έμοιαζε ν' αφουγκράζεται… Ο Ραούλ αφουγκράστηκε κι αυτός… Από πού ερχόταν άραγε αυτός ο περίεργος θόρυβος; Αυτός ο απόμακρος ρυθμός; Ένα υπόκωφο τραγούδι έμοιαζε να βγαίνει απ' τους τοίχους!… Μα ναι! Θα 'λεγε κανείς πως οι τοίχοι τραγουδούσαν!… Το τραγούδι όσο πήγαινε γινόταν καθαρότερο… ακουγόταν ολοένα και καθαρότερα… ξεχώριζαν και τα λόγια…ξεχώριζε και μια φωνή… μια πολύ ωραία, πολύ γλυκιά και γοητευτική φωνή… παρ' όλη τη γλυκύτητα όμως ήταν μια φωνή βαριά, μια φωνή αντρική… Η φωνή ολοένα και πλησίαζε… πέρασε τους τοίχους… έφτασε…και τώρα πια η φωνή ήταν μέσα στο δωμάτιο, μπροστά στην Κριστίν. Η Κριστίν σηκώθηκε και άρχισε να μιλά στη φωνή λες και μιλούσε σε κάποιον που βρισκόταν δίπλα της.

«Να 'μαι Ερίκ», είπε, «είμαι έτοιμη. Τελικά, εσείς καθυστερήσατε φίλε μου».

Ο Ραούλ, που κοιτούσε προσεχτικά, πίσω απ' την κουρτίνα του, δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του, που έτσι κι αλλιώς δεν του έδειχναν τίποτε.

Η φυσιογνωμία της Κριστίν φωτίστηκε. Ένα ωραίο χαμόγελο στάθηκε στα άχρωμα χείλια της. Ένα χαμόγελο σαν κι αυτό που έχουν όσοι αναρρώνουν μετά από μεγάλη αρρώστια κι αρχίζουν να ελπίζουν ξανά στη ζωή.

Η ασώματη φωνή ξανάρχισε να τραγουδά. Σίγουρα, ο Ραούλ ποτέ δεν είχε ξανακούσει τίποτα παρόμοιο. Ήταν μια φωνή που συνένωνε, σε μια μοναδική στιγμή, με μια μοναδική πνοή, ολότελα διαφορετικά πράγματα: την πλατιά κι ηρωική γλυκύτητα και το νικηφόρο ενθουσιασμό. Τη μεγαλύτερη απαλότητα μέσα στη δύναμη· τη μεγαλύτερη δύναμη μέσ' στην απαλότητα και το θρίαμβο. Σ' αυτήν τη φωνή υπήρχαν κορυφαίες στιγμές που το άκουσμά τους ήταν ικανό ν' «απογειώσει» τους θνητούς που αισθάνονται, αγαπούν και καταλαβαίνουν τη μουσική. Σ' αυτήν τη φωνή υπήρχε μια ήσυχη και καθάρια πηγή αρμονίας απ' όπου οι πιστοί μπορούσαν να ξεδιψάσουν, σίγουροι πως κοινωνούν τη μουσική χάρη. Ο Ραούλ άκουγε τη φωνή συνεπαρμένος. Άρχιζε να καταλαβαίνει το πώς η Κριστίν Ντααέ μπόρεσε να εμφανιστεί εκείνο το βράδυ στο έκπληκτο κοινό, τραγουδώντας με μιαν άγνωστη ως τότε ομορφιά, προκαλώντας συναισθήματα πέρα απ' τ' ανθρώπινα. Δίχως αμφιβολία, θα πρέπει να βρισκόταν ακόμη κάτω από την επήρεια αυτού του μυστηριώδους αόρατου δασκάλου! Καταλάβαινε ακόμη καλύτερα τούτο το εξαιρετικά σημαντικό γεγονός, ακούγοντας αυτή την εξαίσια φωνή να τραγουδά μια εντελώς απλή μελωδία. Η φωνή, με το τίποτα, θαυματουργούσε! Η κοινοτυπία των στίχων και η εύκολη, σχεδόν χυδαία, μελωδία είχαν ολότελα μεταμορφωθεί απ' αυτήν την πνοή που ανύψωνε, στίχους και μουσική, αγγίζοντας με τα φτερά του πάθους τους ουρανούς. Γιατί, αυτή η φωνή μπορούσε να δοξάσει και να εξαγνίσει ακόμα κι ένα ασεβές τραγούδι.

Αυτή η φωνή τραγουδούσε «τη νύχτα του Υμεναίου», από το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα».

Ο Ραούλ είδε την Κριστίν ν' απλώνει τα χέρια προς τη φωνή, όπως είχε κάνει και τότε στο νεκροταφείο του Περός όταν άπλωσε τα χέρια της προς το αόρατο βιολί που έπαιζε την «Ανάσταση του Λαζάρου»…

Τίποτα δεν είναι σε θέση να εκφράσει το πάθος με το οποίο η φωνή έλεγε:

Η μοίρα σ' αλυσοδένει μαζί μου για πάντα!

Ο Ραούλ ένιωθε την καρδιά του χίλια κομμάτια, καθώς πάλευε με τη γοητεία που ασκούσε πάνω του η φωνή που έμοιαζε να του παίρνει όλη του τη θέληση κι ενεργητικότητα και να του στερεί την πνευματική του διαύγεια, τη στιγμή ακριβώς που του ήταν περισσότερο απαραίτητη. Κατάφερε τελικά να τραβήξει την κουρτίνα που τον έκρυβε και να προχωρήσει προς την Κριστίν. Εκείνη, την ώρα αυτή, προχωρούσε προς το βάθος του δωματίου. Όλος ο τοίχος ήταν καλυμμένος από ένα μεγάλο καθρέφτη που αντανακλούσε την εικόνα της. Δεν μπορούσε να τον δει, γιατί βρισκόταν ακριβώς πίσω της, έτσι που η φιγούρα της τον κάλυπτε εντελώς.

Η μοίρα σ' αλυσοδένει μαζί μου για πάντα!…

Η Κριστίν εξακολουθούσε πάντα να βαδίζει προς την εικόνα της και η εικόνα της ερχόταν προς αυτήν. Οι δυο Κριστίν σώμα και εικόνα άγγιξαν στο τέλος ή μια την άλλη, έγιναν ένα κι ο Ραούλ άπλωσε το χέρι λες για ν' αδράξει με μια του κίνηση και τις δυο.

Όμως, σαν από κάποιο εκθαμβωτικό θαύμα, ένιωσε κάτι να τον συγκλονίζει. Ο Ραούλ βρέθηκε στην άλλη γωνιά του δωματίου, ενώ ένας παγωμένος αέρας του χτυπούσε το πρόσωπο. Δεν έβλεπε πια δυο, αλλά τέσσερις, οχτώ, είκοσι Κριστίν που στριφογύριζαν πανάλαφρες γύρω του, που τον κορόιδευαν και που μόλις πήγαινε να τις αγγίξει εξαφανίζονταν. Τελικά, όλα ακινητοποιήθηκαν ξανά και τότε είδε στον καθρέφτη τον εαυτό του. Η Κριστίν είχε εξαφανιστεί.

Προχώρησε γρήγορα προς τον καθρέφτη. Ακούμπησε στους τοίχους. Κανείς! Κι ωστόσο, στο καμαρίνι αντηχούσε ακόμη ένας μακρινός παθιασμένος ρυθμός:

Η μοίρα σ' αλυσοδένει μαζί μου για πάντα!…

Πίεσε με τα χέρια του το ιδρωμένο του μέτωπο, ψηλάφισε το δέρμα του που 'χε ανατριχιάσει, ψηλάφισε το ημίφως, ύψωσε τη φλόγα της λάμπας. Ήταν σίγουρος πως δεν ονειρευόταν. Βρισκόταν μέσα σ' ένα εκπληκτικό φυσικό και ηθικό παιχνίδι. Σ' ένα παιχνίδι που δεν ήξερε κανένα του κανόνα και που μπορούσε να τον συντρίψει. Αισθανόταν κάπως σαν ένας πρίγκιπας που του αρέσουν οι περιπέτειες και που είχε διαβεί τα απαγορευμένα όρια κάποιου νεραϊδοπαραμυθιού. Τώρα πια θα πρέπει όλα να τα περιμένει. Δεν πρέπει να παραξενευτεί αν δει τον εαυτό του να γίνεται θύμα μαγικών φαινομένων αφού, άθελά του, τα είχε προκαλέσει ο ίδιος, με τον έρωτα του…

Μα, από πού; από πού έφυγε η Κριστίν;

Από πού θα ξανάρθει;…

Θα ξαναρχόταν;… Αλίμονο! Γιατί αναρωτιόταν; Αφού του είχε πει πως όλα είχαν τελειώσει!… κι αυτός ο τοίχος που δεν έπαυε να επαναλαμβάνει: Η μοίρα σ' αλυσοδένει μαζί μου για πάντα; Με ποιον αλυσοδένει; Μ' εμένα;

Έτσι, εξουθενωμένος, ηττημένος, με το μυαλό ταραγμένο, κάθησε στο ίδιο κάθισμα που μέχρι πριν λίγο καθόταν η Κριστίν. Όπως κι εκείνη έτσι κι αυτός, άφησε το κεφάλι του να πέσει μέσα στα χέρια του. Όταν το ξανασήκωσε δάκρυα έτρεχαν απ' τα μάτια του. Έκλαιγε σαν τα μικρά ζηλιάρικα παιδιά, έκλαιγε για τη συμφορά του, για μια συμφορά που ήταν πέρα για πέρα αληθινή κι όχι μόνο αληθινή αλλά και πολύ συνηθισμένη για όλους τους ερωτευμένους της γης, μια συμφορά που συνοψιζόταν στην ερώτηση:

«Ποιος είναι αυτός ο Ερίκ;»

11

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΑΣΕΤΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ «ΑΝΤΡΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ»

ΤΗΝ επομένη της μυστηριώδους εξαφάνισης της Κριστίν, που τον έκανε να μην πιστεύει στα ίδια του τα μάτια, όταν ο κύριος υποκόμης ντε Σανιύ πήγε ξανά στη μαμά-Βαλέριους για να της πει τα νέα, βρέθηκε μπρος σε μια χαριτωμένη σκηνή.

Στο προσκεφάλι της ηλικιωμένης γυναίκας που, καθισμένη στο κρεβάτι της έπλεκε, βρισκόταν η Κριστίν κι έπλεκε δαντέλα. Ποτέ του δεν είχε ξαναδεί ένα τόσο γοητευτικό πρόσωπο, ένα τόσο τέλειο οβάλ σχήμα προσώπου, ένα τόσο αγνό μέτωπο, ένα τόσο καθαρό βλέμμα πάνω από ένα παρόμοιο παρθενικό εργόχειρο. Τα ζωηρά χρώματα είχαν ξανάρθει στα μάγουλά της. Ο μαβί κύκλος γύρω απ' τα λαμπερά της μάτια είχε εξαφανιστεί. Ο Ραούλ δεν αναγνώριζε πια το τραγικό πρόσωπο της προηγούμενης νύχτας. Αν δεν είχε δει το πέπλο της μελαγχολίας ν' απλώνεται πάνω σ' αυτά τ' αξιολάτρευτα χαρακτηριστικά, σημάδι του αλλόκοτου δράματος που ζούσε τούτο το παιδί, θα μπορούσε να πιστέψει πως, τελικά, η Κριστίν δεν είχε καμιά απολύτως σχέση με μιαν ακατανόητη και μυστηριώδη ηρωίδα.

Μόλις μπήκε μέσα, σηκώθηκε και χωρίς να δείχνει καμιά συγκίνηση, πλησίασε για να τον χαιρετήσει. Όμως, η έκπληξη του Ραούλ ήταν τέτοια, που τον κάρφωσε στη θέση του, ανίκανο να προφέρει την οποιαδήποτε λέξη, ανίκανο να κάνει την παραμικρότερη κίνηση.

«Λοιπόν, κύριε ντε Σανιύ», είπε απορημένα η μαμά-Βαλέριους, «δεν αναγνωρίζετε πια την Κριστίν μας; Ο καλός της “Άγγελος” το καλό της “πνεύμα”, μας την επέστρεψε!»

«Μητέρα», τη διέκοψε η κοπέλα με κάπως αυστηρό ύφος, ενώ ένα ζωηρό κόκκινο χρωμάτιζε το πρόσωπό της, «μητέρα, νόμιζα πως δε θα ξαναμιλούσαμε ποτέ πια γι' αυτό!… Ξέρετε πολύ καλά πως δεν υπάρχει κανένα πνεύμα της μουσικής!»

«Μα, κόρη μου, δεν σου 'κάνε μαθήματα για τρεις ολόκληρους μήνες;»

«Μητέρα, σας υποσχέθηκα πως μια μέρα θα σας τα εξηγήσω όλα… ελπίζω να μπορέσω… όμως, μέχρι να 'ρθει αυτή η μέρα μου υποσχεθήκατε πως δε θα πείτε τίποτα σχετικά μ' αυτό και πως ούτε θα με ρωτήσετε τίποτα ποτέ!»

«Αν και συ μπορούσες να μου υποσχεθείς πως δε θα μ' εγκαταλείψεις ποτέ πια! Μου το υπόσχεσαι, Κριστίν;»

«Μητέρα, όλ' αυτά δεν ενδιαφέρουν τον κύριο ντε Σανιύ…»

«Κάνετε λάθος, δεσποινίς μου», τη διέκοψε ο νεαρός άντρας, με μια φωνή που προσπαθούσε να την κάνει σταθερή και αποφασιστική, ενώ στην πραγματικότητα έτρεμε. «Ό,τι έχει να κάνει με σας μ' ενδιαφέρει, μ' ενδιαφέρει μάλιστα σε τέτοιο σημείο που τελικά, ίσως καταλάβετε πως πράγματι έτσι συμβαίνει. Δε σας κρύβω πως το οτι σας βρίσκω σήμερα εδώ, πλάι στη θετή μητέρα σας μετά απ' ό,τι συνέβη χτες βράδυ μεταξύ μας, τουλάχιστον μετά απ' ό,τι μπορέσατε να μου πείτε κι απ' ό,τι μπόρεσα να μαντέψω, μου προξενεί μεγάλη έκπληξη και χαρά. Μου ήταν αδύνατον να προβλέψω μια τόσο ξαφνική επιστροφή. Θα χαιρόμουν ιδιαίτερα αν σταματούσατε να επιμένετε να κρατάτε μυστικό κάτι που μπορεί να είναι μοιραίο για σας… Είμαι φίλος σας εδώ και πάρα πολύν καιρό… είναι φυσικό λοιπόν ν' ανησυχώ κι εγώ μαζί με την κυρία Βαλέριους, για την ολέθρια περιπέτειά σας, που θα παραμένει επικίνδυνη όσο δε θα 'χουμε ανακαλύψει τη μηχανορραφία που κρύβεται πίσω της. Πολύ φοβάμαι Κριστίν, πως, τελικά, θα είσαστε εσείς το θύμα όλης αυτής της ιστορίας».

Ακούγοντας αυτά τα λόγια, η μαμά-Βαλέριους ανακάθησε ταραγμένη στο κρεβάτι της.

«Μα, τι είναι αυτά που λέτε;» φώναξε. «Ώστε λοιπόν η Κριστίν βρίσκετε σε κίνδυνο;»

«Μάλιστα κυρία», δήλωσε γενναία ο Ραούλ, παρ' όλα τα νοήματα που του 'κανε η Κριστίν.

«Θέε μου!» φώναξε, με κομμένη την ανάσα η καλή κι αφελής γριούλα. «Κριστίν, πρέπει να μου τα πεις όλα! Μα, γιατί δε μου 'χεις πει τίποτα: Γιατί μ' άφηνες να κοιμάμαι ήσυχη; Αλλά για ποιον κίνδυνο πρόκειται κύριε ντε Σανιύ;»

«Ένας απατεώνας προσπαθεί να κοροϊδέψει και να εκμεταλλευτεί την κόρη σας!»

«Ο Άγγελος της μουσικής είναι ένας απατεώνας;»

«Σας είπε και μόνη της πως δεν υπάρχει Άγγελος της μουσικής!»

«Μα τότε; για όνομα του Θεού! Τι υπάρχει τότε;»

είπε απελπισμένα κι αδύναμα η μαμά-Βαλέριους. «Πείτε μου επιτέλους! Θα με πεθάνετε!»

«Κυρία μου, αυτό που υπάρχει γύρω μας, γύρω σας, γύρω απ' την Κριστίν είναι ένα γήινο μυστήριο πολύ φοβερότερο απ' όλα τα φαντάσματα κι απ' όλα τα πνεύματα!»

Η μαμά-Βαλέριους έστρεψε το τρομοκρατημένο της πρόσωπο προς την Κριστίν. Εκείνη, είχε κιόλας πλησιάσει τη θετή της μητέρα και την έσφιγγε στην αγκαλιά της:

«Μην τον πιστεύεις, καλή μου μητέρα…, μην τον πιστεύεις», επαναλάμβανε… προσπαθώντας με τα χάδια της να την παρηγορήσει, γιατί η ηλικιωμένη γυναίκα έκλαιγε με λυγμούς που σου σπάραζαν την καρδιά.

«Τότε, πες μου πως δε θα μ' εγκαταλείψεις ποτέ πια», την ικέτευσε η χήρα του καθηγητή.

Η Κριστίν δεν είπε τίποτα κι ο Ραούλ συνέχισε:

«Να τι πρέπει να κάνετε Κριστίν, να υποσχεθείτε στη μητέρα σας πως ποτέ πια δε θα εξαφανιστείτε μ' αυτόν τον τρόπο… Είναι το μόνο που μπορεί να μας καθησυχάσει… Μπορούμε να σας υποσχεθούμε πως δε θα σας ρωτήσουμε ποτέ πια, τίποτε, αν και σεις μας υποσχεθείτε πως θα ξέρουμε πάντα πού βρίσκεστε…»

«Εγώ δε σας ζητώ να μου υποσχεθείτε τίποτα και δεν πρόκειται να σας υποσχεθώ τίποτα!» είπε περήφανα η κοπέλα. «Είμαι ελεύθερη να κάνω ό,τι θέλω, κύριε ντε Σανιύ. Δεν έχετε κανένα απολύτως δικαίωμα να ελέγχετε τις πράξεις μου και θα σας παρακαλούσα να με απαλλάξετε από το ενδιαφέρον σας! Όσο για το τι έκανα τις τελευταίες δεκαπέντε μέρες, μόνο ένας άνθρωπος στον κόσμο θα είχε το δικαίωμα να το μάθει: ο άντρας μου! Μόνο, που εγώ δεν έχω άντρα κι ούτε πρόκειται ποτέ να παντρευτώ!»

Αφού τα είπε όλ' αυτά με μεγάλη ένταση, άπλωσε το χέρι της προς το μέρος του Ραούλ δίνοντας μεγαλύτερη επισημότητα σε όσα είπε. Ο Ραούλ χλόμιασε· όχι μόνο εξαιτίας των όσων είπε η Κριστίν αλλά και γιατί διέκρινε στο δάχτυλο της ένα χρυσό δαχτυλίδι.

«Δεν έχετε σύζυγο κι ωστόσο φοράτε μια βέρα».

Θέλησε να της πιάσει το χέρι αλλά η Κριστίν το τράβηξε βιαστικά.

«Είναι δώρο!» είπε κοκκινίζοντας και προσπαθώντας μάταια να κρύψει την αμηχανία της.

«Κριστίν! Αφού δεν έχετε σύζυγο, τότε το δαχτυλίδι αυτό δεν μπορεί παρά να σας το χάρισε κάποιος που ελπίζει να γίνει σύζυγος σας. Γιατί μας κοροϊδεύετε; Γιατί με βασανίζετε; Αυτό το δαχτυλίδι είναι μια υπόσχεση! κι αυτή η υπόσχεση έγινε αποδεκτή!»

«Αυτό της είπα κι εγώ!» είπε η ηλικιωμένη γυναίκα.

«Και τι σας απάντησε, κυρία μου;»

«Ό,τι ήθελα απάντησα», φώναξε η Κριστίν απελπισμένη. «Δε νομίζετε κύριε, πώς παρατράβηξε αυτή η ανάκριση;… Όσο για μένα…»

Ο Ραούλ, πολύ συγκινημένος, φοβήθηκε πως θα του 'λεγε κάτι που θα σήμαινε τελειωτική διακοπή των σχέσεών τους. Τη διέκοψε:

«Συγχωρείστε με, δεσποινίς που σας μίλησα μ' αυτόν τον τρόπο… Ξέρετε πολύ καλά τι είναι αυτό που με κάνει να συμπεριφέρομαι έτσι, που με κάνει να μπερδεύομαι σε πράγματα που δε με αφορούν! Αφήστε με όμως να σας πω τι είδα… και πιστέψτε με Κριστίν, έχω δει πολλύ περισσότερα απ' ό,τι νομίζετε…ή, τέλος πάντων, νομίζω πως έχω δει, γιατί, μα την αλήθεια, αυτό που μου συνέβη με κάνει ν' αμφιβάλλω για τα ίδια μου τα μάτια…»

«Τι είδατε λοιπόν, κύριε, ή έστω, τι νομίσατε ότι είδατε;»

«Είδα την έκσταση σας στο άκουσμα του ήχου της φωνής, Κριστίν! της φωνής που ερχόταν, έβγαινε απ' τον τοίχο, ή από κάποιο καμαρίνι ή από κάποιον άλλον διπλανό χώρο… ναι… την έκσταση σας!…

«Κι αυτό, είναι κάτι που πραγματικά με εκπλήσσει!… Βρίσκεστε κάτω από μια πολύ επικίνδυνη επιρροή. Αυτή η φωνή σας έχει σαγηνεύσει επικίνδυνα!… Φαίνεται όμως πως, παρ' όλη τη γοητεία, και σεις τελικά αντιληφθήκατε την απάτη, γιατί σήμερα μας είπατε πως δεν υπάρχει Άγγελος της μουσικής… Τότε λοιπόν Κριστίν, γιατί τον ακολουθήσατε ξανά; Γιατί σηκωθήκατε λαμποκοπώντας ολόκληρη σαν ν' ακούσατε πραγματικά αγγέλους;… Α!… αυτή η φωνή είναι πολύ επικίνδυνη, Κριστίν. Ακόμη και γω ο ίδιος όσο την άκουγα είχα παρασυρθεί σε τέτοιο βαθμό που σας είδα να εξαφανίζεστε μπρος στα μάτια μου δίχως να μπορώ να καταλάβω πώς!… Κριστίν! Κριστίν! Για όνομα του Θεού… Στ' όνομα του πατέρα σας, που βρίσκεται στον ουρανό και που τόσο σας αγαπούσε, που αγαπούσε και μένα, Κριστίν, πείτε μας, για το καλό σας, για το καλό όλων μας, σε ποιον ανήκει αυτή η φωνή! Εμείς θα σας σώσουμε ακόμη και παρά τη θέληση σας!… Ελάτε, Κριστίν! Πείτε μας το όνομα αυτού του ανθρώπου… Αυτού του ανθρώπου που είχε το θράσος να σας χαρίσει μια βέρα!».

«Κύριε ντε Σανιύ», δήλωσε ψυχρά η κοπέλα «δεν πρόκειται να το μάθετε ποτέ!…»

Εκείνη τη στιγμή, άκουσαν τη διαπερχστική φωνή της μαμά — Βαλέριους που ξάφνου, βλέποντας την εχθρότητα της Κριστίν προς τον υποκόμη, πήρε το μέρος της.

«Κύριε υποκόμη, αν η Κριστίν αγαπά αυτόν τον άνθρωπο, αυτό είναι, προς το παρόν τουλάχιστον, κάτι που δε σας αφορά!»

«Αλίμονο, κυρία…» συνέχισε ταπεινά ο Ραούλ, που δεν μπορούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του… «Αλίμονο! Πραγματικά πιστεύω πως η Κριστίν τον αγαπά… Όλα αυτό δείχνουν. Όμως δεν είναι μόνο αυτό που με απελπίζει… αυτό που πάνω απ' όλα με φοβίζει και μ' απελπίζει είναι πως αυτός ο άνθρωπος που αγαπά η Κριστίν δεν είναι καθόλου άξιος για την αγάπη της!»

«Αυτό μόνον εγώ μπορώ να το κρίνω, κύριε!» είπε η Κριστίν κοιτώντας τον Ραούλ κατάματα και δείχνοντας του το οργισμένο της πρόσωπο.

«Όταν κάποιος, για να γοητεύσει μια νέα κοπέλα», συνέχισε ο Ραούλ νιώθοντας τις δυνάμεις του να τον εγκαταλείπουν, «χρησιμοποιεί τόσο ρομαντικά μέσα…»

«Τότε, ή αυτός θα είναι ένας άθλιος ή η κοπέλα ηλίθια!… Αυτό δε θέλετε να πείτε;…»

«Κριστίν!»

«Ραούλ, γιατί καταδικάζετε έναν άνθρωπο που δεν έχετε δει ποτέ, που κανείς δεν ξέρει, που δε γνωρίζετε απολύτως τίποτα γι' αυτόν;…»

«Όχι, Κριστίν… όχι… Ξέρω… τουλάχιστον ξέρω τ' όνομά του που δε θέλετε να μου αποκαλύψετε… Ο Άγγελος σας δεσποινίς, ονομάζεται Ερίκ!…»

Η Κριστίν προδόθηκε. Έγινε κάτασπρη σαν χαρτί. Είπε τραυλίζοντας σχεδόν:

«Ποιος σας το είπε;»

«Εσείς η ίδια!»

«Πώς είναι δυνατόν;»

«Χτες το βράδυ, όταν τον σκεφτόσασταν και λυπόσασταν γι' αυτόν, το βράδυ του χορού. Μόλις μπήκατε στο καμαρίνι σας είπατε «Καημένε Ερίκ!». Κι όμως Κριστίν, κάπου εκεί υπήρχε ένας καημένος Ραούλ, ο καημένος ο Ραούλ που άκουσε τι είπατε».

«Είναι η δεύτερη φορά που κρυφακούτε, κύριε ντε Σανιύ!»

«Δεν ήμουν πίσω απ' την πόρτα. Ήμουν μέσ' στο καμαρίνι! Ήμουν στο μπουντουάρ σας, δεσποινίς».

«Δυστυχισμένε!» αναστέναξε η κοπέλα που το πρόσωπο της είχε αλλοιωθεί από ανείπωτο τρόμο… «Δυστυχισμένε! Θέλετε λοιπόν να σας σκοτώσουν;»

«Ίσως!»

Ο Ραούλ πρόφερε αυτό το «ίσως» με τόση αγάπη κι απελπισία που η Κριστίν δεν μπόρεσε να συγκρατήσει ένα λυγμό.

Τότε πήρε τα χέρια του στα δικά της και τον κοίταξε με όλη την αγνή, βαθιά τρυφερότητα που ένιωθε γι' αυτόν κι ο νέος άντρας, κάτω απ' αυτό της το βλέμμα, αισθάνθηκε κιόλας τον πόνο του να λιγοστεύει.

«Αυτό το μυστήριο είναι λοιπόν τόσο τρομερό;» «Δεν υπάρχει τρομερότερο στον κόσμο όλο!»

Η σιωπή έπεσε βαριά ανάμεσά τους. Ο Ραούλ ήταν εξαντλημένος.

«Ορκιστείτε μου πως δε θα κάνετε τίποτα για να “μάθετε”», επέμεινε η Κριστίν… «Ορκιστείτε μου πως αν εγώ δε σας καλέσω, δε θα ξαναμπείτε ποτέ πια στο καμαρίνι μου…»

«Μου υπόσχεστε όμως πώς θα με καλέσετε;».

«Σας το υπόσχομαι».

«Πότε;»

«Αύριο».

«Τότε σας ορκίζομαι να κάνω ό,τι θέλετε!»

Αυτά ήταν τα τελευταία τους λόγια.

Της φίλησε τα χέρια κι έφυγε βλαστημώντας τον Ερίκ και δίνοντας υπόσχεση στον εαυτό του πως θα κάνει υπομονή.

12

ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΠΑΚΤΕΣ

ΤΗΝ επομένη την ξαναείδε στην Όπερα. Φορούσε πάντα τη χρυσή βέρα. Ήταν γλυκιά και καλή. Τον ρώτησε για τα σχέδιά του, για το μέλλον του, για την καριέρα του.

Της είπε πως η αναχώρηση της ομάδας για την εξερεύνηση του Πόλου επισπεύτηκε κι έτσι, σε τρεις βδομάδες, το πολύ σ' ένα μήνα, θα έφευγε απ' το Παρίσι.

Του είπε, σχεδόν χαρούμενα, πως πρέπει να σκέφτεται αυτό το ταξίδι με αισιοδοξία, σαν ένα στάδιο της μελλοντικής του δόξας. Καθώς αυτός της απάντησε πως, μια δόξα στερημένη από αγάπη κι έρωτα ήταν κάτι ανίκανο να τον γοητεύσει, εκείνη τον αντιμετώπισε σαν ένα παιδί που δεν μπορεί παρά να 'χει πρόσκαιρες μόνο στενοχώριες.

Τότε εκείνος της είπε:

«Μα, πώς είναι δυνατόν, Κριστίν, ν' αντιμετωπίζετε τόσο επιπόλαια τόσο σοβαρά πράγματα. Το ξέρετε πως μπορεί να μην ειδωθούμε ποτέ πια;… Μπορεί να πεθάνω σ' αυτήν την αποστολή!…»

«Και γω το ίδιο», του είπε απλά…

Δε χαμογελούσε πια, δεν αστειευόταν. Έμοιαζε ν' αναλογίζεται ένα καινούργιο ενδεχόμενο, κάτι που πρώτη φορά περνούσε απ' το νου της. Το βλέμμα της ήταν φλογισμένο.

«Πού τρέχει ο λογισμός σας, Κριστίν;»

«Συλλογίζομαι πως πραγματικά, ίσως αυτή νάναι η τελευταία φορά που βλεπόμαστε».

«Κι αυτό σας κάνει να 'χετε ένα τόσο λαμπερό βλέμμα;»

«Και πως ίσως, σ' ένα μήνα από σήμερα, θα πρέπει να πούμε αντίο για πάντα!…»

«Εκτός, Κριστίν, εκτός κι αν ορκιστούμε πίστη ο ένας στον άλλον και πως θα περιμένουμε ο ένας τον άλλον για πάντα!…»

Ακούμπησε την παλάμη της στο στόμα του:

«Σωπάστε, Ραούλ! Μη λέτε τίποτα!… Δεν πρόκειται γι' αυτό… το ξέρετε καλά!… και ξέρετε ακόμα πως δεν πρόκειται να παντρευτούμε ποτέ… ποτέ!»

Έμοιαζε να φοβάται την αίσθηση μιας τόσο μεγάλης χαράς. Χτύπησε τα χέρια της με παιδική ανεμελιά… Ο Ραούλ την κοίταξε ανήσυχος, δίχως να καταλαβαίνει.

«Αλλά… αλλά…» πρόσθεσε απλώνοντας τα χέρια της στο νέο άντρα, ή μάλλον δίνοντάς του τα, λες και ξαφνικά πήρε την απόφαση να του κάνει ένα δώρο. «Αν δεν μπορούμε να παντρευτούμε, μπορούμε… μπορούμε ν' αρραβωνιαστούμε!… Κανείς δε θα το μάθει! Θα 'ναι το μυστικό μας!… Έχουν γίνει κι άλλοτε μυστικοί γάμοι!… Γιατί όχι και μυστικοί αρραβώνες;… Είμαστε αρραβωνιασμένοι, φίλε μου… για ένα μήνα… Σ' ένα μήνα, εσείς θα φύγετε και γω θα 'μαι ευτυχισμένη έχοντας την ανάμνηση αυτού του μήνα για όλη μου τη ζωή!…»

Ήταν ενθουσιασμένη με την ιδέα της… Σοβαρεύτηκε ξανά.

«Αυτή», είπε, «θάναι μια ευτυχία που δε θα κάνει κακό σε κανένα».

Ο Ραούλ κατάλαβε. Είχε κιόλας βυθιστεί σ' αυτήν την ιδέα. Θέλησε να την πραγματοποιήσει αμέσως: Γονάτισε μπρος στην Κριστίν ταπεινά, πολύ ταπεινά, και της είπε:

«Δεσποινίς, έχω την τιμή να ζητήσω το χέρι σας!»

«Μα, Ραούλ, έχετε κιόλας το χέρι μου… και τα δυο μου χέρια μάλιστα… αγαπημένε μου μνηστήρα… πολυαγαπημένε μου… Ω, Ραούλ πόσο ευτυχισμένοι θα 'μαστε αυτόν το μήνα!… Θα παίξουμε το μέλλοντα νεαρό σύζυγο και τη μέλλουσα νεαρή κυρία!…»

Ο Ραούλ αναλογιζόταν: Τι απερίσκεπτη που είναι! Μέσα σ' αυτόν το μήνα θα 'χω όλον τον καιρό να την κάνω να ξεχάσει ή ν' ανακαλύψω και να διαλύσω «το μυστήριο της αντρικής φωνής» και μετά απ' αυτόν το μήνα, η Κριστίν θα δεχτεί να γίνει γυναίκα μου. Στο μεταξύ, ας παίξουμε!

Ήταν το πιο ωραίο παιχνίδι του κόσμου όλου! Κι οι δυο τους σαν παιδιά, σαν παιδιά που ήταν, το ζούσαν μ' όλο τους το είναι. Α! Τι θαυμάσια πράγματα ειπώθηκαν μεταξύ τους! Πόσους όρκους αιώνιας αγάπης αντάλλαξαν! Η ιδέα πως μετά από ένα μήνα, στην πραγματικότητα δε θα υπήρχε κανείς για να τηρήσει αυτούς τους όρκους, τους βύθιζε σε μεγάλη ταραχή και σύγχυση απ' όπου αντλούσαν φριχτές ηδονές, ανάμεσα σε γέλια και σε δάκρυα. Έπαιζαν το παιχνίδι της καρδιάς όπως άλλοι παίζουν μπάλα. Μόνο που, καθώς στην πραγματικότητα ήταν οι δυο ευαίσθητες καρδιές τους που παίζαν σ' αυτό το παιχνίδι, χρειαζόταν νάναι πολύ επιδέξιοι για να καταφέρουν να το παίξουν και να τα βγάλουν πέρα δίχως να πληγωθούν: μια μέρα — ήταν η όγδοη μέρα του παιχνιδιού — η καρδιά του Ραούλ πληγώθηκε πολύ. Σταμάτησε το παιχνίδι λέγοντας: «Δεν πρόκειται να φύγω για το Βόρειο Πόλο».

Η Κριστίν, που αθώα καθώς ήταν, δεν είχε ποτέ σκεφτεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, συνειδητοποίησε ξαφνικά τους κινδύνους του παιχνιδιού και κατηγόρησε τον εαυτό της. Δεν είπε τίποτα και γύρισε σπίτι της.

Αυτό έγινε το απόγευμα στο καμαρίνι της. Εκεί άλλωστε συναντιόντουσαν πάντα. Εκεί διασκέδαζαν μ' όλη τους την ψυχή απολαμβάνοντας μικρογραφίες δείπνων με τρία μπισκότα, δυο ποτήρια πορτό κι ένα μπουκέτο βιολέτες.

Το ίδιο βράδυ, εκείνη δεν τραγουδούσε κι αυτός δεν έλαβε το συνηθισμένο του γράμμα (είχαν συμφωνήσει πως μπορούσαν να γράφουν ο ένας στον άλλον καθημερινά, στη διάρκεια αυτού του μήνα). Το επόμενο πρωί ο Ραούλ έτρεξε στη μαμά-Βαλέριους που τον πληροφόρησε πως η Κριστίν θα έλειπε για δυο μέρες. Είχε φύγει το προηγούμενο βράδυ στις πέντε, λέγοντας πως θα επέστρεφε μεθαύριο. Ο Ραούλ ήταν αναστατωμένος. Μισούσε τη μαμά-Βαλέριους που του ανήγγειλε ένα τέτοιο νέο, με μια τόσο παροιμιώδη αταραξία. Προσπάθησε να την «ψαρέψει», αλλά η καλή γυναίκα φαίνεται πως δεν ήξερε τίποτα. Το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να πει στον ξετρελαμένο άντρα:

«Είναι το μυστικό της Κριστίν!»

Και ύψωσε το δάχτυλο της σε μια κίνηση που από τη μια τον προέτρεπε νάναι διακριτικός κι από την άλλη τον καθησύχαζε.

«Α! πολύ καλά», φώναξε με κακία ο Ραούλ, κατεβαίνοντας τα σκαλιά σαν τρελός. «Πολύ καλά, λοιπόν!

Ωραία προφυλάσσονται τα νέα κορίτσια με κάτι μαμά-Βαλέριους σαν κι αυτή…»

Αλλά πού μπορεί να ήταν η Κριστίν;… Δυο μέρες… Δυο μέρες λιγότερες από την τόσο σύντομη ευτυχία τους! Αυτός έφταιγε! Δεν είχαν συμφωνήσει πώς θα 'φευγε;… Κι έστω, αν πραγματικά είχε αποφασίσει να μη φύγει, γιατί, διάολε, βιάστηκε τόσο να της το πει; Κατηγορούσε τον εαυτό του για την αδεξιότητά του και για σαρανταοχτώ ώρες ήταν ο πιο δυστυχισμένος άνθρωπος του κόσμου! Μετά, η Κριστίν εμφανίστηκε ξανά.

Η επανεμφάνισή της ήταν θριαμβευτική. Επιτέλους, γνώρισε ξανά την επιτυχία της βραδιάς του γκαλά. Μετά την περιπέτεια με το «βάτραχο» η Καρλότα δεν ξανανέβηκε στη σκηνή. Ο φόβος για το ενδεχόμενο ενός καινούργιου κουάξ φώλιαζε στην καρδιά της στερώντας της όλες της τις δυνάμεις. Οι χώροι όπου συνέβη το φοβερό γεγονός, μάρτυρες της ακατανόητης ήττας της, της είχαν γίνει μισητοί. Βρήκε τρόπο να σπάσει το συμβόλαιό της. Αυτόματα, κάλεσαν την Ντααέ να την αντικαταστήσει.

Την εμφάνισή της στην Εβραία υποδέχτηκε ένα πραγματικό ντελίριο.

Ο υποκόμης, που κι αυτός είχε παρακολουθήσει την παράσταση, ήταν φυσικά ο μόνος που υπόφερε μ' αυτόν το νέο θρίαμβο: είχε δει πως η Κριστίν εξακολουθούσε να φορά τη χρυσή της βέρα. Μια μακρινή φωνή μουρμούριζε στ' αφτιά του νέου άντρα: «Απόψε φοράει τη χρυσή βέρα που αυτός της έδωσε· κι όχι μόνο: Απόψε η Κριστίν έδωσε ξανά την ψυχή της… σ' αυτόν… γι' αυτόν κι όχι για σένα».

Η φωνή τον καταδίωκε: «Αν αυτή δε θέλει να σου πει πού ήταν και τι έκανε τούτες τις δυο μέρες… αν αυτή θέλει να σου κρύψει την “κρυψώνα” της, τότε πρέπει να πας να ρωτήσεις τον Ερίκ!»

Έτρεξε στο πλατό. Στάθηκε μπροστά της. Τον είδε αμέσως, γιατί το βλέμμα της ήδη τον αναζητούσε. Του είπε: «Γρήγορα! Ελάτε γρήγορα!» και μ' αυτά τα λόγια τον παράσυρε στο καμαρίνι της δίχως να νοιάζεται για όλους τους θαυμαστές της νεανικής της δόξας, που μουρμούριζαν μπρος στην κλειστή της πόρτα: «Μα, πρόκειται για σκάνδαλο!»

Ο Ραούλ έπεσε αμέσως στα γόνατα, μπροστά της. Της ορκίστηκε πως θα φύγει και την ικέτευσε να μην αφαιρέσει από δω και μπρος ούτε μια ώρα από την ευτυχία που του είχε υποσχεθεί. Εκείνη άφησε τα δάκρυα να κυλήσουν απ' τα μάτια της. Αγκαλιάστηκαν και φιλήθηκαν σαν δυο απελπισμένα αδέλφια που είχαν χάσει ένα αγαπημένο τους πρόσωπο και που ξαναβρέθηκαν, για να κλάψουν μαζί τον αγαπημένο νεκρό.

Ξάφνου, τραβήχτηκε από το γλυκό και ντροπαλό αγκάλιασμα του νεαρού άντρα· φάνηκε κάτι ν' αφουγκράστηκε…και με μια γρήγορη κίνηση έδειξε στον Ραούλ την πόρτα. Όταν αυτός βρέθηκε στο κατώφλι του είπε κάτι με τόσο σιγανή φωνή, που ο υποκόμης, μάλλον μάντεψε παρά άκουσε τα λόγια της:

«Αύριο, αγαπημένε μου αρραβωνιαστικέ! Ραούλ, πρέπει να είστε ευτυχισμένος απόψε, γιατί το τραγούδι μου ήταν για σας!…»

Γύρισε λοιπόν. Επιτέλους!

Όμως, αλίμονο! Αυτή η διήμερη απουσία είχε καταστρέψει όλη τη γοητεία της αγαπημένης ψευδαίσθησης. Στέκονταν στο καμαρίνι όρθιοι, κοιτώντας ο ένας τον άλλον, δίχως να λένε τίποτα πια: μοναχά κοιτιόντουσαν με τα θλιμμένα τους μάτια. Ο Ραούλ, με το ζόρι συγκρατιόταν για να μην ουρλιάξει: «Ζηλεύω! Ζηλεύω! Ζηλεύω ανυπόφορα!» Παρ' όλες τις προσπάθειές του εκείνη τον άκουγε.

Τότε του έλεγε: «Πάμε να κάνουμε μια βόλτα, φίλε μου. Ο αέρας θα μας κάνει καλό».

Ο Ραούλ νόμισε πως θα του πρότεινε να πάνε κάπου στην εξοχή, μακριά απ' αυτό το μνημείο που το μισούσε σαν μια φυλακή, μια φυλακή που στ' οργισμένο του μυαλό βούιζε από τους ήχους του δεσμοφύλακα που περιπλανιόταν στους τοίχους… του φριχτού δεσμοφύλακα Ερίκ… Εκείνη όμως τον οδηγούσε πάνω στη σκηνή και τον έβαζε να καθήσει στο ξύλινο πεζούλι μιας πηγής, μέσα στην ηρεμία και την αμφίβολη φρεσκάδα ενός νέου σκηνικού που μόλις είχε στηθεί για την επόμενη παράσταση. Άλλοτε, κρατώντας τον απ' το χέρι περιπλανιόταν μαζί του στις έρημες αλέες κάποιου κήπου, όπου τα φυλλώματα των δέντρων ήταν με τόσο μεράκι κλαδεμένα από κάποιον διακοσμητή που 'μοιαζαν αληθινά. Η αληθινή γη ήταν απαγορευμένη πια γι' αυτόν, λες κι η Κριστίν ήταν καταδικασμένη να μην αναπνεύσει ποτέ ξανά άλλον αέρα από τον αέρα του θεάτρου. Δεν τολμούσε να τη ρωτήσει πια το παραμικρό, γιατί, καθώς καταλάβαινε αμέσως πως δεν επρόκειτο να του απαντήσει, αποφάσιζε να μη ρωτήσει τίποτα, για να μην την κάνει να υποφέρει άδικα. Κάθε τόσο, περνούσε κάποιος, που έβλεπε από μακριά το μελαγχολικό τους ειδύλλιο. Μερικές φορές, προσπαθούσε θαρραλέα να ξεγελάσει τον εαυτό της και τον Ραούλ, πάνω στην πλαστή ομορφιά αυτού του σκηνικού που επινοήθηκε ακριβώς για να ξεγελάει τους ανθρώπους. Η ζωηρή της φαντασία του μιλούσε για τα λαμπρά του χρώματα που όμοιά τους δε βρίσκονται στη φύση. Η Κριστίν απογειωνόταν ενώ ο Ραούλ έσφιγγε απαλά το χέρι της που 'καίγε σαν από πυρετό. Έλεγε: «Κοιτάξτε Ραούλ, αυτούς τους τοίχους, αυτά τα δάση, αυτές τις φυλλωσιές… όλες αυτές τις εικόνες πάνω στο ζωγραφισμένο μουσαμά… όλα τριγύρω μας υπήρξαν θεατές των μεγαλύτερων ερώτων, ερώτων που δημιουργήθηκαν από μεγάλους ποιητές, ερώτων που ξεπερνούν τ' ανθρώπινα μέτρα. Πείτε μου λοιπόν, Ραούλ, πως κι ο δικός μας έρωτας ανήκει εδώ, σ' αυτόν το χώρο… γιατί κι ο δικός μας έρωτας είναι μια επινόηση, κι αυτός, αλίμονο, είναι μια ψευδαίσθηση!»

Απογοητευμένος, δεν έλεγε τίποτα. Τότε εκείνη συνέχιζε: «Ο έρωτας μας πάνω στη γη μελαγχολεί” ας τον πάρουμε λοιπόν να πάμε στον ουρανό!… Κοιτάξτε πόσο εύκολα μπορούμε να το κάνουμε αυτό εδώ!» και τον έπαιρνε και τον πήγαινε ακόμη πιο ψηλά, στην υπέροχη ακαταστασία των σκαλωσιών. Διασκέδαζε με το να τον φοβίζει, κάνοντάς τον να ζαλίζεται, τρέχοντας μπροστά του, πάνω στα εύθραυστα δοκάρια, ανάμεσα σε χιλιάδες σκοινιά, τροχαλίες και ταμπουρά, καταμεσίς σ' ένα πραγματικό ιπτάμενο δάσος από σύρματα και κατάρτια. Αν αυτός δίσταζε να την ακολουθήσει, του 'λεγε ναζιάρικα: «Μα πώς; Εσείς, ένας ναύτης!»

Μετά, ξανακατέβαιναν στη σιγουριά της γης, δηλαδή σε κάποιον διάδρομο, που τους οδηγούσε σε γέλια, σε χορούς, στα νιάτα που κάποια αυστηρή φωνή μάλωνε: «Χαλαρώστε δεσποινίδες μου!… Προσέξτε τις πουέντες σας!…» Αυτή είναι η τάξη των μικρών που δεν είναι πια έξι χρονών και που δε θ' αργήσουν να γίνουν εννιά ή δέκα… και φορούν ήδη τα ντεκολτέ κορσάζ, τις ελαφριές φουστίτσες, το άσπρο καλσόν και τις ροζ κάλτσες και δουλεύουν, δουλεύουν συνέχεια με τα μικρούλικα πονεμένα τους πόδια, με την ελπίδα να γίνουν μαθήτριες, κορυφαίες, πρώτες χορεύτριες, τριγυρισμένες από διαμάντια… Στο μεταξύ… η Κριστίν τους μοιράζει καραμέλες.

Άλλοτε τον οδηγούσε σε μια μεγάλη αίθουσα του παλατιού της που ήταν γεμάτη φανταχτερά ρούχα, απομεινάρια από στολές ιπποτών, λόγχες, θυρεούς και λοφία κι άρχιζε να επιθεωρεί τα φαντάσματα των ακίνητων και σκεπασμένων με σκόνη πολεμιστών. Τους μιλούσε και τους υποσχόταν πως θα ξαναζούσαν τις λαμπρές βραδιές με τα φώτα και τις παρελάσεις.

Έτσι, τον σεργάνισε σ' όλο της το βασίλειο που μπορεί μεν να ήταν πλαστό αλλά ήταν κι απέραντο. Απλωνόταν σε δεκαεφτά πατώματα, από το ισόγειο μέχρι τη στέγη και είχε μιαν ολόκληρη στρατιά από υπηκόους. Αυτή, προχωρούσε ανάμεσά τους σαν κοσμαγάπητη βασίλισσα, ενθαρρύνοντας τις εργασίες, κουβεντιάζοντας στα μαγαζιά, δίνοντας σοφές συμβουλές στους εργάτες που δίσταζαν να κόψουν τα πλούσια υφάσματα που θα 'ντυναν τους ήρωες. Οι κάτοικοι αυτής της χώρας έκαναν κάθε λογής δουλειά. Υπήρχαν μπαλωματήδες και χρυσοχόοι. Όλοι τη γνώριζαν και την αγαπούσαν, γιατί κι αυτή πάντα νοιαζόταν για τα βάσανα και τις παραξενιές τους. Γνώριζε απόκρυφες γωνιές, κατοικίες παλιών νοικοκυραίων.

Χτυπούσε την πόρτα τους και τους παρουσίαζε τον Ραούλ σαν τον γαλάζιο πρίγκιπα που είχε θελήσει να την κάνει γυναίκα του. Μετά, καθισμένοι κι οι δυο τους σε κάποιο σκουληκοφαγωμένο έπιπλο άκουγαν σιωπηλοί τους θρύλους της Όπερας, όπως παλιότερα, όταν ήσαν παιδιά, άκουγαν τις παμπάλαιες ιστορίες της Βρετάνης. Όλες οι αναμνήσεις αυτών των γερόντων είχαν να κάνουν με την Όπερα. Λες κι έμεναν εκεί από πάντα. Οι διάφορες διοικήσεις τους είχαν ξεχάσει. Οι επαναστάσεις του παλατιού τους είχαν αγνοήσει. Έξω, η ιστορία της Γαλλίας είχε κυλήσει δίχως αυτοί να το καταλάβουν και κανένας δεν ήξερε την ύπαρξή τους.

Έτσι κυλούσαν αυτές οι πολύτιμες μέρες. Ο Ραούλ κι η Κριστίν, δείχνοντας ένα υπερβολικό ενδιαφέρον για τα εξωτερικά πράγματα, προσπαθούσαν αδέξια να κρύψουν ο ένας απ' τον άλλον τη μοναδική σκέψη της καρδιάς τους. Ένα ήταν σίγουρο: πως η Κριστίν, που μέχρι τότε έμοιαζε να 'ναι η πιο δυνατή, άρχισε ξαφνικά να γίνεται νευρική, υπερβολικά νευρική. Στις εξερευνήσεις τους, πολλές φορές, άρχιζε ξαφνικά να τρέχει χωρίς λόγο ή αντίθετα σταματούσε απότομα και με το παγωμένο χέρι της κρατούσε το νέον άντρα. Άλλοτε, τα μάτια της έμοιαζαν ν' ακολουθούν φανταστικές σκιές. Φώναξε: «Από δω», μετά «από δω», μετά «από δω», γελώντας, γελώντας μ' ένα γέλιο λαχανιασμένο, γεμάτο αγωνία που συχνά κατάληγε σε κλάμα. Τότε, ο Ραούλ ένιωθε την επιθυμία να της μιλήσει, να την ρωτήσει, καταπατώντας τις υποσχέσεις που 'χαν δώσει ο ένας στον άλλον. Όμως, πριν προλάβει ν' αρθρώσει την πρώτη ερώτηση εκείνη απαντούσε με ένταση: «Τίποτα!… σας ορκίζομαι πως δε συμβαίνει τίποτα».

Μια φορά, που περπατώντας πάνω στη σκηνή, προσπέρασαν μια μισάνοιχτη καταπακτή, ο Ραούλ έσκυψε πάνω απ' τη σκοτεινή τρύπα και είπε: «Μου δείξατε το πάνω μέρος του βασιλείου σας, Κριστίν… όμως διηγούνται ένα σωρό παράξενες ιστορίες για το κάτω μέρος… θέλετε να κατεβούμε;» Μόλις άκουσε αυτά τα λόγια η Κριστίν τον πήρε στην αγκαλιά, της, λες και φοβόταν πως αυτή η μαύρη τρύπα μπορούσε να τον καταπιεί από στιγμή σε στιγμή. Του είπε. σιγανά, τρέμοντας ολόκληρη: «Ποτέ!… Σας απαγορεύω να πάτε εκεί!… Κι άλλωστε, αυτό το μέρος δεν είναι δικό μου!… Ό,τι βρίσκεται κάτω από τη γη του ανήκει!»

Ο Ραούλ βύθισε τα μάτια του στα δικά της και της είπε με τραχιά φωνή:

«Εκεί είναι λοιπόν η κατοικία του;»

«Δε σας είπα κάτι τέτοιο!… Ποιος σας το 'πε αυτό; Ελάτε, πάμε!… Μερικές φορές, Ραούλ, αναρωτιέμαι αν είσαστε τρελός… Ακούτε περίεργα πράγματα!… Ελάτε. Πάμε!»

Κυριολεκτικά τον έσερνε, γιατί αυτός, πεισματωμένος, ήθελε να μείνει κοντά στην καταπακτή· αυτή η τρύπα τον έλκυε.

Ξάφνου, η καταπακτή έκλεισε, δίχως να προλάβουν να δουν το χέρι που τον έκλεισε. Έμειναν κατάπληκτοι.

«Μήπως ήταν αυτός;» είπε τελικά ο Ραούλ.

Εκείνη ανασήκωσε τους ώμους αβέβαια.

«Όχι, όχι! Θα 'ταν κάποιος από τους εργάτες που κλείνουν τις καταπακτές. Πρέπει κι αυτοί να κάνουν κάτι. Ανοιγοκλείνουν λοιπόν τις καταπακτές, δίχως λόγο κι αφορμή… Είναι σαν κι αυτούς που δουλειά τους είναι να κλείνουν πόρτες. Πρέπει κάτι να κάνουν για να περάσουν την ώρα τους».

«Κι αν ήταν αυτός, Κριστίν;»

«Μα όχι! Όχι! αυτός είναι κλεισμένος μέσα! Δουλεύει!»

«Αλήθεια; Ώστε, λοιπόν, δουλεύει;»

«Ναι, δεν μπορεί ν' ανοιγοκλείνει τις καταπακτές και ταυτόχρονα να δουλεύει. Μπορούμε να 'μαστε ήσυχοι».

Λέγοντας τα αυτά είχε ανατριχιάσει ολόκληρη.

«Τι δουλειά κάνει;»

«Α! κάτι τρομερό!… Γι' αυτό και μπορούμε να 'μαστε ήσυχοι. Όταν ασχολείται μ' αυτό δε βλέπει τίποτα. Δεν τρώει, δεν πίνει, δεν αναπνέει… για μερόνυχτα… είναι σαν ζωντανός-νεκρός και δεν έχει καιρό ν' ασχολείται με καταπακτές!»

Ανατρίχιασε ξανά, έσκυψε προς την καταπακτή για ν' ακούσει… Ο Ραούλ την άφησε να λέει και να κάνει ό,τι θέλει. Έμεινε σιωπηλός. Φοβόταν μήπως ο ήχος της φωνής του την κάνει να το ξανασκεφτεί και να σταματήσει τις εξομολογήσεις της.

Η Κριστίν, εξακολουθώντας να τον κρατά στην αγκαλιά της… αναστέναξε κι είπε:

«Αν ήταν χυτός!»

Ο Ραούλ ρώτησε ντροπαλά:

«Τον φοβάστε;»

«Μα, όχι, βέβαια! Όχι!»

Άθελά του, πήρε ένα ύφος σαν να τη λυπόταν. Ήταν σαν να 'λέγε: «Γιατί, να το ξέρετε, είμαι και γω εδώ!» Με τη σκέψη αυτή έκανε ασυνείδητα μια απειλητική κίνηση· τότε η Κριστίν τον κοίταξε έκπληκτη· κοίταξε έκπληκτη αυτό το φαινόμενο θάρρους και αρετής και φάνηκε πως προσπαθούσε να εκτιμήσει τις πραγματικές διαστάσεις αυτής της περιττής και τολμηρής, ιπποτικής στάσης. Αγκάλιασε και φίλησε τον καημένο τον Ραούλ σαν μια αδελφή που συμπονεί. Κοίταζε τρυφερά τη σφιγμένη του αδελφική γροθιά, πούταν έτοιμη να την υπερασπιστεί ενάντια σε κάθε κίνδυνο.

Ο Ραούλ κατάλαβε και κοκκίνισε από ντροπή. Ένιωθε το ίδιο αδύναμος μ' αυτήν. Σκεφτόταν: «Κάνει πως δε φοβάται, ενώ τρέμει και θέλει ν' απομακρυνθούμε απ' την καταπακτή». Αυτή ήταν η αλήθεια. Την επομένη, όπως και όλες τις άλλες μέρες, πήγαν να ζήσουν τον περίεργο κι αγνό έρωτά τους μέσα στον κόσμο, πολύ μακριά απ' τις καταπακτές. Καθώς περνούσε ο καιρός, η ταραχή κι ο εκνευρισμός της Κριστίν όλο και μεγάλωναν. Τελικά, ένα απόγευμα ήρθε καθυστερημένη, με πρόσωπο τόσο χλομό και μάτια τόσο κόκκινα από απελπισία κι αγωνία, που ο Ραούλ πήρε ακραίες αποφάσεις. Έτσι, τόλμησε να της πει πως «αν δεν του εμπιστευόταν το μυστικό της αντρικής φωνής· δε θα 'φευγε για το Βόρειο Πόλο».

«Για όνομα του Θεού πάψτε! Αν σας άκουγε… δυστυχισμένε μου Ραούλ!»

Τ' αγριεμένα μάτια της κοίταξαν ανήσυχα ολόγυρά τους.

«Θα σας ελευθερώσω απ' αυτόν Κριστίν, σας τ' ορκίζομαι! Θα πάψετε πια να τον σκέφτεστε, πρέπει… είναι αναγκαίο…»

«Είναι δυνατόν;».

Επέτρεψε στον εαυτό της να εκφράσει αυτή την αμφιβολία, που ήταν ταυτόχρονα και μια ενθάρρυνση. Μετά, πήρε τον Ραούλ απ' το χέρι και τον οδήγησε «στα ύψη», μακριά, πολύ μακριά από καταπακτές.

«Θα σας κρύψω σε μιαν άγνωστη, απόκρυφη γωνιά, όπου ποτέ δε θα μπορέσει να σας βρει. Έτσι, θα σωθείτε και γω τότε θα φύγω, αφού πρώτα μου ορκιστείτε πως δε θα παντρευτείτε ποτέ».

Η Κριστίν ρίχτηκε στην αγκαλιά του και τον έσφιξε με απίστευτη δύναμη. Όμως, μετά από λίγο, ανήσυχη ξανά, γύρισε και τον κοίταξε:

«Πιο ψηλά! ας πάμε πιο ψηλά», είπε και τον παράσυρε στις κορυφές.

Δυσκολευόταν να την ακολουθήσει. Δεν άργησαν να βρεθούν κάτω απ' τις στέγες, μέσα στο λαβύρινθο των ξύλινων κατασκευών. Γλιστρούσαν ανάμεσα στις αντηρίδες… έτρεχαν από δοκάρι σε δοκάρι σαν νάταν μέσα σε δάσος, σαν να πηδούσαν από δέντρο σε δέντρο…

Παρόλο που η Κριστίν έπαιρνε όλες της τις προφυλάξεις και κάθε τόσο έριχνε πίσω της μια ματιά, δεν είδε μια σκιά που την ακολουθούσε σαν νάταν η σκιά της, που σταματούσε μαζί της, που ξαναξεκινούσε όποτε ξαναξεκινούσε κι αυτή και που σαν πραγματική σκιά, δεν έκανε τον παραμικρό θόρυβο. Όσο για τον Ραούλ, κι αυτός δεν πρόσεξε τίποτα, γιατί όταν έβλεπε την Κριστίν δεν ήταν σε θέση να δει τίποτε άλλο.

13

Η ΛΥΡΑ TOΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ

ΕΤΣΙ, έφτασαν στις στέγες. Αυτή γλιστρούσε πάνω τους ελαφριά κι άνετη, σαν χελιδόνι. Το βλέμμα τους διέσχισε τον έρημο χώρο ανάμεσα στους τρεις τρούλους και το τριγωνικό αέτωμα. Η Κριστίν ανάπνευσε δυνατά, εκεί, πάνω απ' το Παρίσι, που απλωνόταν δουλεύοντας. Κοίταξε τον Ραούλ μ' εμπιστοσύνη. Τον φώναξε κοντά της κι έτσι, ο ένας πλάι στον άλλον, περπάτησαν, ψηλά στους τσίγκινους δρόμους και τις μεταλλικές λεωφόρους. Κοίταζαν την αντανάκλαση της δίδυμης φιγούρας τους μέσα στο ακίνητο νερό των μεγάλων δεξαμενών, εκεί όπου τα καλοκαίρια, τα πιτσιρίκια του χορού, καμιά εικοσαριά αγόρια, βουτούσαν και μάθαιναν να κολυμπούν.

Η σκιά πρόβαλε ακολουθώντας πιστά τα βήματά τους. Απλωνόταν πάνω στις στέγες, κουνώντας μαλακά τις μεγάλες μαύρες της φτερούγες, περιπλανώμενη στα σταυροδρόμια των σιδερένιων μονοπατιών, στριφογυρνώντας γύρω απ' τις δεξαμενές, περικυκλώνοντας σιωπηλή τους τρούλους. Τα δυστυχισμένα παιδιά, που ούτε καν υποψιάζονταν την παρουσία της, πήγαν και κάθισαν ήσυχα, μ' εμπιστοσύνη, κάτω απ' τον προστατευτικό Απόλλωνα, που με την μπρούτζινη κίνηση του βύθιζε την υπέροχη λύρα του στην καρδιά ενός πυρπολούμενου ουρανού.

Το φλογισμένο ανοιξιάτικο σούρουπο τους αγκάλιαζε. Τα σύννεφα περνούσαν αργά, απλώνοντας τα χρυσαφένια και πορφυρά, παρμένα απ' το ηλιοβασίλεμα, χρώματά τους πάνω στους δυο νέους. Τότε η Κριστίν είπε στον Ραούλ: «Δε θ' αργήσουμε να πάμε πιο μακριά και πιο γρήγορα από τα σύννεφα, στην άκρη του κόσμου, και τότε θα μ' εγκαταλείψετε, Ραούλ. Ναι, ήρθε η στιγμή να με απαγάγετε, εγώ δε θα δεχτώ να σας ακολουθήσω· όμως, Ραούλ, εσείς θα με πάρετε!»

Του μίλησε με μιαν απίστευτη ένταση, με μια δύναμη που έμοιαζε να στρέφεται ενάντιά της, ενώ σφιγγόταν νευρικά πάνω του. Ο νέος άντρας αιφνιδιάστηκε.

«Φοβάστε, λοιπόν, Κριστίν πώς θ' αλλάξετε γνώμη;»

«Δεν ξέρω, είπε κουνώντας παράξενα το κεφάλι της. Είναι ένας δαίμονας!»

Ανατρίχιασε. Αναστενάζοντας έγινε τόση δα στην αγκαλιά του.

«Τώρα, φοβάμαι να πάω ξανά να μείνω μαζί του, μέσ' τη γη!»

«Μα, ποιος σας υποχρεώνει να ξαναγυρίσετε εκεί Κριστίν;»

«Αν δε γυρίσω κοντά του, μπορεί να συμβούν φοβερά πράγματα!… Μα δεν μπορώ πια! Δεν μπορώ άλλο!… Ξέρω πως πρέπει να συμπονούμε αυτούς που μένουν “κάτω απ' τη γη…” Αυτός όμως είναι φοβερός! Κι ωστόσο, η ώρα πλησιάζει… μόνο μια μέρα μου απομένει… έτσι δεν είναι; Κι αν δεν πάω εγώ θα 'ρθει αυτός να με αναζητήσει, με τη φωνή του. Θα με σύρει μαζί του, σ' αυτόν, στο σπίτι του κάτω απ' τη γη· θα γονατίσει μπρος μου με το νεκρικό του κεφάλι!… και θα μου πει πως μ' αγαπά… και θα κλάψει! Α… Ραούλ, τα δάκρυα του… τα δάκρυα του που κυλούν μέσα απ' αυτές τις δυο μαύρες τρύπες του νεκρικού του κεφαλιού. Δεν μπορώ να δω ξανά τα δάκρυα του να κυλάνε!»

Έστριψε τα χέρια της μ' ένα φριχτό τρόπο, ενώ ο Ραούλ, παρασυρμένος κι αυτός από τούτη την κολλητική απελπισία, την έσφιξε πάνω στην καρδιά του: «Όχι! Όχι! Δε θα τον ξανακούσετε να σας λέει πως σας αγαπά! Δε θα ξαναδείτε τα δάκρυά του να κυλάνε! Ας φύγουμε!… Αμέσως, τώρα, Κριστίν… σας ικετεύω ας φύγουμε!…» Είχε κιόλας αρχίσει να την τραβά.

Εκείνη όμως τον σταμάτησε.

«Όχι. Όχι», είπε γνέφοντας αρνητικά με το κεφάλι της. «Όχι τώρα!… Θα 'ταν πολύ σκληρό… Αφήστε τον να μ' ακούσει να τραγουδώ για μια ακόμη φορά, αύριο το βράδυ… για τελευταία φορά… και μετά θα φύγουμε. Θα έρθετε τα μεσάνυχτα στο καμαρίνι μου. Ακριβώς τα μεσάνυχτα. Εκείνη την ώρα αυτός θα με περιμένει στην τραπεζαρία της λίμνης… Θα 'μαστε ελεύθεροι και θα με πάρετε!… Θα με πάρετε ακόμη κι αν αρνηθώ… πρέπει να μου το ορκιστείτε, Ραούλ… γιατί νιώθω πως αν γυρίσω ξανά εκεί, αυτή τη φορά ίσως δε θα επιστρέψω ποτέ πια!…»

Πρόσθεσε:

«Δεν μπορείτε να με καταλάβετε!…»

Αναστέναξε μ' ένα τέτοιον τρόπο που του φάνηκε πως κι ένας άλλος αναστεναγμός ακούστηκε πίσω της, σαν απάντηση.

«Δεν ακούσατε τίποτα;»

Τα δόντια της χτυπούσαν.

«Όχι», διαβεβαίωσε το Ραούλ, «δεν άκουσα τίποτα…»

«Παραείναι φριχτό», παραδέχτηκε, «να τρέμω έτσι όλη την ώρα… Κι ωστόσο, εδώ δεν κινδυνεύουμε. Είμαστε σπίτι μας, σπίτι μου, στον ουρανό, στον αέρα, στη μέρα. Ο ήλιος λάμπει και στα πουλιά της νύχτας δεν αρέσει να κοιτάζουν τον ήλιο! Ποτέ δεν τον έχω δει με το φως της μέρας… Θα πρέπει νάναι κάτι το φριχτό!…» μουρμούρισε κοιτώντας τον Ραούλ με χαμένο βλέμμα. «Την πρώτη φορά που τον είδα νόμιζα πως θα πέθαινα απ' το φόβο μου!»

«Γιατί», ρώτησε ο Ραούλ, πραγματικά φοβισμένος με την τροπή που έπαιρνε αυτή η παράξενη και καταπληκτική εξομολόγηση… «γιατί φοβηθήκατε πώς θα πεθάνετε;»

«Μα, γιατί τον είδα!!!»

Αυτή τη φορά, η Κριστίν κι ο Ραούλ κοίταξαν ταυτόχρονα πίσω τους.

«Υπάρχει κάποιος εδώ, κάποιος που υποφέρει!» είπε ο Ραούλ… «Κάποιος πληγωμένος, ίσως… Ακούσατε;»

«Εγώ δε θα μπορούσα να σας πω», παραδέχτηκε η Κριστίν, «γιατί ακόμη κι όταν δεν είναι δω, στ' αφτιά μου αντηχούν πάντα οι αναστεναγμοί του… Όμως, αν ακούσατε κάτι…»

Σηκώθηκαν και κοίταξαν γύρω τους…» Ήταν ολομόναχοι πάνω στη μολυβένια στέγη. Ξανακάθησαν. Ο Ραούλ ρώτησε:

«Πώς τον είδατε για πρώτη φορά;»

«Ήταν τρεις μήνες που τον άκουγα δίχως να τον βλέπω. Την πρώτη φορά που τον “άκουσα”, νόμισα, όπως και σεις, πως αυτή η εξαίσια φωνή που ξάφνου είχε αρχίσει να τραγουδά δίπλα, μου, ερχόταν από κάποιο διπλανό καμαρίνι. Βγήκα κι έψαξα παντού. Όμως, όπως ξέρετε Ραούλ, το καμαρίνι μου είναι απομονωμένο. Πάντως, όσο ήμουνα έξω απ' το καμαρίνι μου ήταν αδύνατον ν' ακούσω τη φωνή, ενώ εκείνη εξακολουθούσε ν' ακούγεται μέσα στο καμαρίνι μου. Δεν τραγουδούσε μόνο, μου μιλούσε, απαντούσε στις ερωτήσεις μου σαν μια αληθινή, πραγματική, ανθρώπινη φωνή, με μια μόνο διαφορά: πως ήταν όμορφη σαν φωνή αγγέλου. Πώς να εξηγήσω ένα τόσο ανεξήγητο φαινόμενο; Ποτέ μου δεν είχα πάψει να σκέφτομαι τον “Άγγελο της μουσικής”, που ο καημένος ο πατέρας μου είχε υποσχεθεί πως θα μου 'στελνε μετά το θάνατό του. Τολμώ να σας μιλήσω γι' αυτήν την τόσο απίστευτα αφελή μου σκέψη, γιατί κι εσείς γνωρίσατε τον πατέρα μου, τον πατέρα μου που σας αγαπούσε. Γιατί και σεις όταν είσασταν μικρός είχατε πιστέψει, όπως και γω, στον “Άγγελο της μουσικής” και γιατί είμαι σίγουρη πως δε θα χαμογελάσετε και δε θα με κοροϊδέψετε. Φίλε μου, είχα ακόμη την τρυφερή κι εύπιστη ψυχή της μικρής Λότε και σίγουρα δεν ήταν η συντροφιά της μαμά-Βαλέριους που θα μ' έκανε ν' αλλάξω… Είχα αυτή τη μικρή, κατάλευκη ψυχή, μέσα στα αφελή μου χέρια και με αφέλεια την έτεινα, την πρόσφερα στη φωνή αυτού του ανθρώπου πιστεύοντας πως την προσφέρω στον άγγελο. Το λάθος, σ' ένα βαθμό, ήταν και της θετής μου μητέρας. Δεν της είχα κρύψει τίποτα απ' αυτό το ανεξήγητο φαινόμενο. Αυτή ήταν που πρώτη μου είπε: “Θα πρέπει να 'ναι ο άγγελος. Εν πάση περιπτώσει, μπορείς να τον ρωτήσεις”. Αυτό και έκανα και η φωνή μου απάντησε, πως πραγματικά ήταν η φωνή του Αγγέλου που περίμενα, αυτή που μου είχε υποσχεθεί ο πατέρας μου πεθαίνοντας. Από κείνη τη στιγμή άρχισε μια πολύ στενή σχέση ανάμεσά μας· της είχα απόλυτη εμπιστοσύνη. Μου είπε πως είχε κατέβει στη γη για να με κάνει να νιώσω τις ύψιστες χαρές της αιώνιας τέχνης και μου ζήτησε να της επιτρέψω να μου κάνει μαθήματα μουσικής κάθε μέρα. Συμφώνησα με μεγάλο ενθουσιασμό και δεν έλειψα σε κανένα από τα ραντεβού που μου έδινε στο καμαρίνι μου. Πάντα “συναντιόμασταν” στο καμαρίνι μου, μιας κι αυτή η γωνιά της Όπερας είναι έρημη. Δεν μπορείτε να φαντασθείτε τι ήταν αυτά τα μαθήματα! Ίσως όμως, εσείς που ακούσατε αυτή τη φωνή κάτι μπορείτε να καταλάβετε».

«Καθόλου! Δεν έχω την παραμικρή ιδέα!…» είπε ο Ραούλ. «Με τι σας συνόδευε;»

«Με μια μουσική που αγνοώ, που ήταν πίσω απ' τον τοίχο, μια μουσική που είχε μια ασύγκριτη ακρίβεια. Άλλωστε, είπαμε φίλε μου, πως η Φωνή ήξερε ακριβώς πώς και πόσο με είχε επηρεάσει ο θάνατος του πατέρα μου και ποια απλή μέθοδο χρησιμοποιούσε όταν ζούσε. Έτσι, θυμίζοντάς μου, ή μάλλον θυμίζοντας στη φωνή μου, όλα τα περασμένα μαθήματα και κάνοντάς μου καινούργια, προχωρώντας με παραπέρα, έκανα φοβερές προόδους, προόδους που κανονικά απαιτούσαν χρόνια ολόκληρα. Θυμηθείτε, φίλε μου, πως είμαι αρκετά ευαίσθητη και πως η φωνή μου δεν είχε βρει ακόμη το χαρακτήρα της, το στυλ της. Οι χαμηλές νότες δεν είχαν δουλευτεί. Οι ψηλές ήταν μάλλον σκληρές και οι μεσαίες ήταν ασταθείς, συγκεχυμένες. Ο πατέρας μου είχε αγωνιστεί ενάντια σ' όλα αυτά τα ελαττώματα και, για μια στιγμή, φάνηκε να θριαμβεύει. Αυτά τα ελαττώματα η Φωνή τα νίκησε οριστικά. Σιγά σιγά, αύξησα την γκάμα των ήχων μου, σε βαθμό που ποτέ δε θα μπορούσα να φανταστώ. Έμαθα να χρησιμοποιώ την αναπνοή μου. Πάνω απ' όλα όμως, η Φωνή μου αποκάλυψε το μυστικό του πώς ν' αναπτύσσω τους ήχους του στήθους σε μια φωνή σοπράνο. Τέλος, όλ' αυτά συνοδεύονταν από την ιερή φλόγα της έμπνευσης. Μου αποκάλυψε μια ζωή έντονη, αδηφάγα, θεία. Η Φωνή είχε την αρετή να με ανυψώνει ως εκείνη, όποτε την άκουγα. Μ' έκανε ικανή να την ακολουθώ στο δικό της υπέροχο πέταγμα… Η ψυχή της Φωνής κατοικούσε στο στόμα μου… μου εμφυσούσε την αρμονία!

»Μετά από μερικές βδομάδες, δεν αναγνώριζαν την ίδια μου τη φωνή… Ήμουν κατάπληκτη… φοβήθηκα πως μου είχαν κάνει μάγια. Όμως, η μαμά-Βαλέριους με καθησύχασε. Ήμουν πολύ καλό κορίτσι, είπε, για να μπορέσω να κινήσω το ενδιαφέρον του διαβόλου. Η πρόοδος μου είχε μείνει μυστική. Μόνο η μαμά-Βαλέριους, η Φωνή κι εγώ τη γνωρίζαμε. Αυτή, άλλωστε, ήταν η επιθυμία και η διαταγή της Φωνής. Πράγμα περίεργο, έξω απ' το καμαρίνι μου τραγουδούσα με τη συνηθισμένη μου φωνή και κανείς δεν είχε αντιληφθεί τίποτα. Έκανα ό,τι ήθελε η Φωνή. Μου έλεγε: πρέπει να περιμένουμε… Θα δείτε, θα καταπλήξουμε το Παρίσι!… Και γω περίμενα. Ζούσα βυθισμένη σε μια έκσταση όπου γινόταν ό,τι ήθελε η Φωνή. Ενώ συνέβαιναν όλ' αυτά, ένα βράδυ σας είδα στην αίθουσα. Η χαρά μου ήταν τόσο μεγάλη που ούτε καν μου πέρασε απ' το νου να την κρύψω όταν επέστρεψα στο καμαρίνι μου. Για κακή μας τύχη η Φωνή ήταν κιόλας εκεί και δε δυσκολεύτηκε να καταλάβει, απ' το ύφος μου, πως κάτι είχε συμβεί. Με ρώτησε “τι είχα” και δε θεώρησα κακό να της διηγηθώ την τρυφερή μας ιστορία και ούτε βέβαια προσπάθησα να της κρύψω τη θέση που είχατε στην καρδιά μου. Τότε η Φωνή σιώπησε. Της μιλούσα κι εκείνη δεν μου απαντούσε. Την ικέτευσα αλλά μάταια. Ένιωσα τρομοκρατημένη με τη σκέψη πως μπορεί να 'χε φύγει για πάντα! Ήταν φοβερό το πώς αισθάνθηκα φίλε μου!… Γύρισα σπίτι μου απελπισμένη. Ρίχτηκα στην αγκαλιά της μαμά-Βαλέριους λέγοντάς της: Ξέρεις, η Φωνή έφυγε! Ίσως δε ξανάρθει ποτέ πια! Τρόμαξε και κείνη όπως και εγώ και μου ζήτησε εξηγήσεις. Της τα διηγήθηκα όλα. Τότε μου είπε: “Διάβολε! η Φωνή ζηλεύει!” Αυτό, φίλε μου, μ' έκανε να καταλάβω πως σας αγαπούσα…»

Σ' αυτό το σημείο η Κριστίν σταμάτησε για λίγο. Έσκυψε το κεφάλι της πάνω στο στήθος του Ραούλ και έμειναν έτσι για λίγο, σιωπηλοί, κρατώντας ο ένας το χέρι του άλλου. Η συγκίνηση που τους είχε συνεπάρει ήταν τέτοια που δεν είδαν ούτε ένιωσαν, δυο βήματα πιο κει, τη σκιά που με τις δυο μεγάλες μαύρες της φτερούγες σύρθηκε κοντά τους, στην άκρη της στέγης. Τους πλησίασε τόσο πολύ, που κλείνοντας τις φτερούγες της θα μπορούσε να τους πνίξει…

«Την επομένη», συνέχισε η Κριστίν, μ' ένα βαθύ αναστεναγμό, «επέστρεψα στο καμαρίνι μου πολύ σκεφτική. Η Φωνή ήταν εκεί. Ω, φίλε μου! Μου μίλησε με τόση θλίψη! Μου δήλωσε ξεκάθαρα πως αν επρόκειτο να δώσω την καρδιά μου στη γη αυτή, δεν της έμενε τίποτ' άλλο να κάνει από το να ξανανέβει στον ουρανό. Αυτό μου το 'πε με τόσο ανθρώπινο πόνο, που από τότε έπρεπε να 'χα αρχίσει ν' αμφιβάλλω και να συνειδητοποιώ πως μ' έναν παράξενο κι ανεξήγητο ακόμη τρόπο, υπήρξα θύμα των απατηλών μου αισθήσεων. Όμως, η πίστη μου στη Φωνή ήταν απόλυτη. Βλέπετε, είχα συνδέσει την παρουσία της με τον πατέρα μου. Τίποτα δε με φόβιζε περισσότερο από το ενδεχόμενο της εξαφάνισης της. Από την άλλη, είχα αρχίσει ν' αναρωτιέμαι τι αισθανόμουν για σας. Σκέφτηκα πως δεν άξιζε τον κόπο να διακινδυνέψω άδικα. Άλλωστε, δεν ήξερα καν αν με θυμόσαστε. Ό,τι κι αν συνέβαινε, η κοινωνική σας θέση μου απαγόρευε οποιαδήποτε σκέψη για μια έντιμη ένωση μας. Ορκίστηκα, λοιπόν, πως δεν είσασταν τίποτα για μένα και πως σας έβλεπα μόνο σαν αδελφό κι ακόμη πως η καρδιά μου ήταν άδεια από κάθε επίγεια αγάπη… Να λοιπόν, φίλε μου, ο λόγος που απέφευγα το βλέμμα σας όταν στη σκηνή ή στους διαδρόμους προσπαθούσατε να μου τραβήξετε την προσοχή. Να, γιατί δε σας αναγνώριζα… να, γιατί δε σας έβλεπα!… Όλον αυτόν τον καιρό, οι ώρες των μαθημάτων που έκανα με τη Φωνή ήταν γεμάτες από θεία μέθη. Ποτέ μέχρι τότε η ομορφιά των ήχων δε με είχε συνεπάρει σε τέτοιο βαθμό. Μια μέρα, η Φωνή μου είπε: “Πήγαινε, τώρα, Κριστίν Ντααέ, μπορείς να χαρίσεις στους ανθρώπους λίγη απ' τη μουσική των ουρανών!”»

»Τι έγινε και κείνο το βράδυ του γκαλά η Καρλότα δεν ήρθε στο θέατρο; Πώς έγινε και με κάλεσαν να την αντικαταστήσω; Δεν ξέρω. Όμως τραγούδησα. Τραγούδησα με μια πρωτόγνωρη δύναμη. Ήμουν ελαφριά λες κι είχα φτερά στους ώμους μου. Για μια στιγμή, νόμισα πως η ψυχή μου είχε εγκαταλείψει το σώμα μου!»

«Ω, Κριστίν!» είπε ο Ραούλ που τα μάτια του βούρκωσαν σ' αυτή τη θύμηση, «εκείνη τη βραδιά η καρδιά μου πάλλονταν με κάθε ήχο της φωνής σας. Είδα τα δάκρυά σας να κυλούν πάνω στα χλομά σας μάγουλα κι έκλαψα κι εγώ μαζί σας. Μα, πώς μπορέσατε να τραγουδήσετε κλαίγοντας;»

«Ένιωθα τις δυνάμεις μου να μ' εγκαταλείπουν», είπε η Κριστίν, «έκλεισα τα μάτια… Όταν τα ξανάνοιξα είσασταν πλάι μου! Όμως, πλάι μου, Ραούλ, βρισκόταν κι η Φωνή!… Φοβήθηκα για σας κι έτσι, για μια ακόμη φορά, δε θέλησα, να δείξω πώς σας αναγνωρίζω κι έβαλα τα γέλια όταν μου θυμήσατε το περιστατικό με την εσάρπα!…

«Αλίμονο! Δεν μπορεί κανείς να ξεγελάσει τη Φωνή!… Εκείνη σας είχε αναγνωρίσει!… Και η Φωνή ζήλεψε!… Τις δυο επόμενες μέρες μου έκανε φριχτές σκηνές… Μου έλεγε: “Τον αγαπάτε! Αν δεν τον αγαπούσατε δε θα τον αποφεύγατε! Θα ήταν απλά ένας παλιός φίλος που θα μπορούσατε να τον χαιρετήσετε όπως και όλους τους άλλους… Αν δεν τον αγαπούσατε δε θα φοβόσασταν να μείνετε μόνη στο καμαρίνι μαζί του και μαζί μου!… Αν δεν τον αγαπούσατε δε θα τον διώχνατε!…”

«Αρκετά, είπα θυμωμένη στη Φωνή! Αύριο πρέπει να πάω στο Περός στον τάφο του πατέρα μου και θα παρακαλέσω τον κύριο Ραούλ ντε Σανιύ να με συνοδεύσει.

»“Κάντε όπως νομίζετε”, απάντησε η Φωνή. “Πρέπει να ξέρετε όμως πως κι εγώ θα βρίσκομαι στο Περός, γιατί βρίσκομαι παντού όπου βρίσκεστε και σεις Κριστίν κι αν εξακολουθείτε να είστε άξια της εμπιστοσύνης μου, αν δεν μου έχετε πει ψέματα, ακριβώς τα μεσάνυχτα, πάνω απ' τον τάφο του πατέρα σας θα σας παίξω την Ανάσταση του Λαζάρου, με το βιολί του νεκρού”.

«Έτσι, φίλε μου, αποφάσισα να σας γράψω το γράμμα που σας έφερε στο Περός. Πώς μπόρεσα να ξεγελαστώ τόσο πολύ; Πώς μπόρεσα βλέποντας τις τόσο προσωπικές ανησυχίες της Φωνής να μη σκεφτώ πως κάποια απάτη υπήρχε στη μέση; Κι όμως! Είχα πάψει ν' ανήκω στον εαυτό μου: ήμουν το αντικείμενο του!… Τα μέσα που είχε στη διάθεση της η Φωνή μπορούσαν εύκολα να ξεγελάσουν ένα παιδί σαν και μένα!»

«Μα, επιτέλους», φώναξε ο Ραούλ σ' αυτό το σημείο της διήγησης της Κριστίν, που έμοιαζε να οικτίρει τον εαυτό της για την απόλυτη αθωότητα της ψυχής της, «επιτέλους… δεν αργήσατε λοιπόν ν' ανακαλύψετε την αλήθεια… έτσι δεν είναι; Γιατί λοιπόν, δε φύγατε απ' αυτόν το φριχτό εφιάλτη;»

«Όταν έμαθα την αλήθεια!… Ραούλ!… Να βγω απ' αυτόν τον εφιάλτη!… Μα, μόνον όταν έμαθα την αλήθεια άρχισα να ζω τον εφιάλτη!… Σωπάστε! Σωπάστε! Δεν ξέρετε τίποτα ακόμη… Δε σας είπα τίποτα… και τώρα που θα κατέβουμε από τον ουρανό στη γη, κατηγορήστε με, Ραούλ, κατηγορήστε με!… Ένα βράδυ, ένα μοιραίο βράδυ… μου φαίνεται πως ήταν το βράδυ με τις τόσες συμφορές… Το βράδυ που η Καρλότα νόμισε πως μεταμορφώθηκε πάνω στη σκηνή σε φριχτό βατράχι, τότε που άρχισε να κράζει λες κι είχε περάσει όλη της τη ζωή στους βάλτους… το βράδυ που η αίθουσα βυθίστηκε στο σκοτάδι όταν ο τεράστιος πολυέλαιος γκρεμίστηκε στο πάτωμα… Εκείνο το βράδυ είχαμε πληγωμένους και νεκρούς και σ' όλο το θέατρο αντηχούσαν θλιμμένες κραυγές.

»Η πρώτη μου σκέψη, Ραούλ, όταν ξέσπασε το κακό, ήταν ταυτόχρονα, για σας και για τη Φωνή, γιατί εκείνη την εποχή κι οι δυο είχατε την ίδια θέση στην καρδιά μου. Εσάς, σας είδα στο θεωρείο του αδελφού σας κι έτσι σιγουρεύτηκα πως δε διατρέξατε κανέναν κίνδυνο. Όσο για τη Φωνή, μου είχε αναγγείλει πως επρόκειτο να παρακολουθήσει την παράσταση κι έτσι φοβήθηκα μήπως της συνέβη τίποτα. Πραγματικά, φοβήθηκα γι' αυτήν, λες κι ήταν ένας κανονικός άνθρωπος που ζούσε και που, επομένως, μπορούσε και να πεθάνει. Σκεφτόμουν: Θέε μου! Ο πολυέλαιος μπορεί να 'πεσε πάνω στη Φωνή. Εκείνη την ώρα βρισκόμουν πάνω στη σκηνή, αλλά φοβήθηκα τόσο πολύ που άρχισα να τρέχω μέσα στην αίθουσα για να δω μήπως η Φωνή ήταν ανάμεσα στους πληγωμένους ή τους νεκρούς. Τότε σκέφτηκα πως, αν δεν της είχε συμβεί κάτι κακό, θα βρισκόταν σίγουρα στο καμαρίνι μου, ακριβώς για να με καθησυχάσει. Έφτασα στο καμαρίνι μου. Η Φωνή δεν ήταν εκεί. Κλείστηκα μέσα και με δάκρυα στα μάτια την παρακαλούσα, αν ήταν ακόμη ζωντανή, να μου φανερωθεί. Η Φωνή δεν μου απάντησε. Ξαφνικά όμως, άκουσα ένα μακρόσυρτο, αλλόκοτο λυγμό, ένα λυγμό που γνώριζα πολύ καλά. Ήταν ο οδυρμός του Λαζάρου όταν, μετά το κάλεσμα του Ιησού, αρχίζει να σηκώνεται, ανοίγει τα μάτια κι αντικρύζει ξανά το φως του ήλιου. Ήταν ο θρήνος απ' το βιολί του πατέρα μου. Αναγνώρισα τον ήχο απ' το δοξάρι του Ντααέ. Αυτόν τον ίδιον ήχο, Ραούλ, που ακούγαμε όταν είμασταν μικροί και μας έκανε να μένουμε ακίνητοι στους δρόμους του Περός, τον ήχο που μας είχε μαγέψει τη νύχτα του νεκροταφείου. Μετά, από το ίδιο αόρατο θριαμβευτικό όργανο, ακούστηκε η χαρούμενη κραυγή της Ζωής κι η ίδια Φωνή που άρχισε να τραγουδά την κυρίαρχη φράση: “Έλα και πίστεψε σε μένα! Αυτοί που πιστεύουν σε μένα θα ξαναζήσουν! Περπατά! Αυτοί που πίστεψαν σε μένα δε θα πεθάνουν!” Δεν μπορώ να σας περιγράψω την εντύπωση που μου έκανε αυτή η μουσική που υμνούσε την αιώνια ζωή, τη στιγμή που πλάι μας κείτονταν νεκροί οι δυστυχισμένοι που είχαν πολτοποιηθεί από το μοιραίο πολυέλαιο… Ένιωθα σαν να μου 'λεγε να πάω σ' αυτή, να την ακολουθήσω. Απομακρύνθηκε και γω την ακολούθησα. “Έλα και πίστεψε σε μένα!” Πίστευα σ' αυτήν και προχωρούσα, προχωρούσα και, πράγμα παράξενο, το καμαρίνι μου έμοιαζε να μεγαλώνει, ολοένα να μεγαλώνει… Προφανώς, θα πρέπει να 'κανε κάποιο τρικ με τους καθρέφτες… θυμάμαι πως βρισκόμουν μπροστά στον καθρέφτη… και ξαφνικά, χωρίς να το καταλάβω, βρέθηκα έξω από το καμαρίνι μου».

Σ' αυτό το σημείο, ο Ραούλ διέκοψε απότομα την Κριστίν:

«Τι θα πει χωρίς να το καταλάβετε; Τι πα να πει αυτό; Κριστίν! Κριστίν! Πρέπει να προσπαθήσετε να πάψετε πια να ονειρεύεστε!»

«Κι όμως, αγαπημένε μου φίλε, δεν ονειρευόμουν! Πραγματικά βρέθηκα έξω από το καμαρίνι μου, δίχως να το καταλάβω! Εσείς που με είδατε να εξαφανίζομαι απ' το καμαρίνι μου, μήπως, λοιπόν, εσείς μπορείτε να μου εξηγήσετε πώς συνέβη αυτό; Εγώ πάντως δεν μπορώ!… Το μόνο που μπορώ να σας πω είναι πως ενώ βρισκόμουν μπροστά στον καθρέφτη, ξαφνικά έπαψα να τον βλέπω μπροστά μου και μετά γύρισα πίσω μου για να δω πού είναι, όμως πουθενά… δεν υπήρχε πια καθρέφτης μέσα στο καμαρίνι… Βρισκόμουν σ' ένα σκοτεινό διάδρομο… φοβήθηκα και έβαλα τις φωνές!…

»Γύρω μου ήταν θεοσκότεινα. Από μακριά φαινόταν μια μικρή κόκκινη λάμψη, που φώτιζε μια γωνιά του τοίχου, μια γωνιά όπου ενώνονταν δυο διάδρομοι. Φώναξα. Μόνο η φωνή μου ακουγόταν γιατί το τραγούδι και τα βιολιά είχαν σταματήσει. Και να πού, ξαφνικά, μέσα στο σκοτάδι, ένα χέρι ακούμπησε πάνω στο δικό μου… ή μάλλον κάτι τι που 'μοιαζε με κόκαλο κι ήταν παγωμένο, μου φυλάκισε το χέρι και δεν τ' άφηνε.

Φώναξα ξανά. Ένα μπράτσο μ' άρπαξε απ' τη μέση και με σήκωσε… Τρομοκρατημένη προσπάθησα ν' αντισταθώ. Τα δάχτυλά μου γλιστρούσαν πάνω στις υγρές πέτρες… Δεν μπορούσα να κρατηθώ από πουθενά. Μετά έπαψα να κινούμαι, νόμισα πως θα πέθαινα απ' το φόβο μου. Με πήγαιναν προς το μέρος που ήταν η μικρή κόκκινη λάμψη. Φτάσαμε σ' αυτήν τη λάμψη και τότε είδα πως βρισκόμουν στα χέρια ενός άντρα που ήταν τυλιγμένος με μια μεγάλη μαύρη κάπα και φορούσε μια μάσκα που έκρυβε όλο του το πρόσωπο… Έκανα μια τελευταία προσπάθεια. Τα μέλη μου σκλήρυναν, το στόμα μου άνοιξε ξανά για να ουρλιάξει αλλά ένα χέρι πρόλαβε και μου το 'κλεισε βίαια… Ένα χέρι που ένιωσα πάνω στα χείλια μου, πάνω στη σάρκα μου… ένα χέρι που μύριζε θάνατο! Λιποθύμησα.

»Πόσην ώρα έμεινα έτσι αναίσθητη; Δεν ξέρω… Όταν ξανάνοιξα τα μάτια μου, είμασταν ακόμη, ο μαύρος άντρας και γω, μέσ' στο σκοτάδι. Ένα φανάρι πάνω στο έδαφος φώτιζε την άκρη μιας πηγής. Το νερό έτρεχε παφλάζοντας από τους τοίχους και σχεδόν αμέσως εξαφανιζόταν κάτω από το έδαφος όπου βρισκόμουν ξαπλωμένη. Το κεφάλι μου ήταν ακουμπισμένο πάνω στα γόνατα του άντρα με το μαύρο μανδύα και τη μαύρη μάσκα. Ο σιωπηλός μου συνοδός μου δρόσιζε τους κροτάφους με μια φροντίδα, προσοχή και λεπτότητα που μου ήταν αδύνατον να υποφέρω. Αυτή του η υπερβολική φροντίδα ήταν για μένα περισσότερο ανυπόφορη από την προηγούμενη βιαιότητά του. Τα χέρια του ήταν πανάλαφρα και εξακολουθούσαν να αναδίδουν τη μυρουδιά του θανάτου. Τα έσπρωξα μακριά μ' όλη μου τη δύναμη. Πήρα βαθιά ανάσα και τον ρώτησα: “Ποιος είστε; Πού είναι η Φωνή;” Μου απάντησε μ' ένα βαθύ αναστεναγμό. Ξάφνου, ένιωσα ένα ρεύμα ζεστού αέρα στο πρόσωπό μου και κάπως συγκεχυμένα μπόρεσα να διακρίνω μέσ' στο σκοτάδι, δίπλα στη μαύρη μορφή του άντρα, μια λευκή φιγούρα. Τότε άκουσα ένα χαρούμενο χλιμίντρισμα και κατάπληκτη μουρμούρισα: “Σεζάρ!” Το ζώο ανασηκώθηκε. Λοιπόν, φίλε μου, ήμουν μισοκοιμισμένη πάνω σε μια σέλα κι αναγνώρισα το λευκό άλογο του Προφήτη που τόσο συχνά παραχάιδευα, δίνοντάς του διάφορες λιχουδιές. Θυμήθηκα πως ένα βράδυ απλώθηκε στην Όπερα η φήμη ότι το ζώο είχε εξαφανιστεί και πως το είχε κλέψει το φάντασμα της Όπερας. Εγώ πίστευα στη Φωνή· δεν πίστεψα ποτέ στο φάντασμα και να που τώρα με τη σκέψη πως ίσως ήμουν αιχμάλωτη του φαντάσματος ανατρίχιαζα. Από τα τρίσβαθα της ψυχής μου καλούσα τη Φωνή να με βοηθήσει, γιατί βέβαια ποτέ δε θα μπορούσα να φανταστώ πως η Φωνή και το φάντασμα ήταν ένα και το αυτό! Ακούσατε ποτέ, Ραούλ, να γίνεται λόγος για το φάντασμα της Όπερας;»

«Ναι», απάντησε ο νέος άντρας… «Πείτε μου όμως, Κριστίν, τι συνέβη όταν βρεθήκατε πάνω στο λευκό άλογο του Προφήτη;»

«Δεν έκανα καμιά κίνηση και αφέθηκα να με οδηγήσουν… Σιγά σιγά, ένας περίεργος λήθαργος έπαιρνε τη θέση της αγωνίας και του φόβου που είχα αισθανθεί στην αρχή αυτής της σατανικής περιπέτειας. Η μαύρη μορφή με βαστούσε και γω δεν έκανα πια καμιά προσπάθεια για να ξεφύγω. Μια απίστευτη γαλήνη είχε απλωθεί μέσα μου και σκέφτηκα πως βρισκόμουν κάτω από την ευεργετική επίδραση κάποιου ελιξήριου. Είχα πλήρη έλεγχο των αισθήσεών μου. Τα μάτια μου συνήθιζαν σιγά σιγά στο σκοτάδι που άλλωστε φωτιζόταν κάθε τόσο από σύντομες λάμψεις… Είχα την εντύπωση πως βρισκόμασταν σε κάποια στενή κυκλική στοά και συμπέρανα πως αυτή η στοά θα 'κανε το γύρο της Όπερας που κάτω απ' τη γη είναι τεράστια. Μια φορά μόνο είχα κατέβει σ' αυτά τα φανταστικά υπόγεια, όμως, ποτέ πιο πέρα απ' το τρίτο υπόγειο. Κι ωστόσο, δυο πατώματα πιο κάτω απλωνόταν μια ολόκληρη πόλη. Εκεί κάτω, είδα μορφές που μ' έκαναν να το βάλω στα πόδια. Εκεί κάτω υπάρχουν δαίμονες που στέκονται μπρος σε τεράστια καζάνια κραδαίνοντας φτυάρια και τσουγκράνες, που ανάβουν τις υψικάμινους με τεράστιες φλόγες και που, αν τολμήσετε να τους πλησιάσετε, σας απειλούν, ανοίγοντας μπροστά σας, ξαφνικά, τα πυρωμένα στόματα των φούρνων!… Έτσι κι εκείνη την εφιαλτική νύχτα, ενώ ο Σεζάρ ήσυχα ήσυχα με κουβαλούσε στην πλάτη του, είδα ξάφνου, από μακριά, από πολύ μακριά, σαν μέσα από αντεστραμμένο φακό μικροσκοπικούς μαύρους δαίμονες μπρος στις κόκκινες υψικάμινους των καλοριφέρ τους… Μια εμφανίζονταν… μια εξαφανίζονταν… εξακολούθησαν να εμφανίζονται κατά διαστήματα σ' όλη τη διάρκεια της παράξενης πορείας μας… Στο τέλος, εξαφανίστηκαν τελείως. Η αντρική μορφή εξακολουθούσε να με κρατά πάντα κι ο Σεζάρ προχωρούσε χωρίς οδηγό και με σίγουρο βήμα… Δεν ξέρω καθόλου πόσο διάρκεσε αυτό το ταξίδι μέσ' στη νύχτα. Είχα όμως την αίσθηση πως γυρνούσαμε γύρω γύρω… πως κατεβαίναμε ολοένα και πιο βαθιά στη γη. Ακολουθούσαμε μια άκαμπτη σπείρα που μας οδηγούσε στα έγκατα της γης… Μήπως όμως ήμουν ζαλισμένη;… Όχι, δεν το νομίζω… Είχα μιαν απίστευτη πνευματική διαύγεια. Σ' ένα σημείο, ο Σεζάρ τέντωσε τα ρουθούνια του, οσφρίστηκε την ατμόσφαιρα και άρχισε να προχωρά κάπως γρηγορότερα. Ένιωσα τον αέρα να υγραίνεται και μετά από λίγο ο Σεζάρ σταμάτησε. Η νύχτα φωτίστηκε. Μια γαλαζωπή ανταύγεια απλώθηκε γύρω. Προσπάθησα να καταλάβω πού βρισκόμασταν. Βρισκόμασταν στις όχθες μιας λίμνης που τα βαθιά μολυβένια της νερά χάνονταν μακριά, μέσα στο σκοτάδι… όμως η όχθη φωτιζόταν από το γαλαζωπό φως κι έτσι μπόρεσα να δω μια μικρή βάρκα δεμένη στην αποβάθρα.

«Βέβαια, ήξερα πως όλ' αυτά υπήρχαν πραγματικά και πως το θέαμα αυτής της λίμνης κι αυτής της βάρκας κάτω απ' τη γη δεν είχαν τίποτα το υπερφυσικό. Όμως, πρέπει να πάρετε υπόψη σας τις εξαιρετικές συνθήκες κάτω απ' τις οποίες έφτασα σ' αυτήν την όχθη. Φαντάζομαι πως κάπως έτσι θα αισθανόντουσαν και οι ψυχές των νεκρών που έφταναν στα νερά της Στυγός. Είμαι σίγουρη πως ο Χάροντας δε θα ήταν πιο πένθιμος ούτε περισσότερο σιωπηλός από την ανθρώπινη μορφή που με μετέφερε στη βάρκα. Μήπως είχε τελειώσει η επίδραση του ελιξήριου; Το κρύο αυτού του τόπου ήταν αρκετό για να με συνεφέρει. Ο λήθαργος έφευγε κι έκανα μερικές κινήσεις που φανέρωναν πως ο τρόμος άρχιζε ξανά να με συνεπαίρνει. Ο αλλόκοτος συνοδός μου πρέπει να το κατάλαβε γιατί, με μια απότομη κίνηση, έδιωξε τον Σεζάρ που χάθηκε μέσ' στα σκοτάδια της στοάς… Άκουσα τον ήχο που έκαναν τα πέταλά του ανεβαίνοντας μια σκάλα· μετά, ο άντρας μπήκε στη βάρκα, αφού προηγούμενα την έλυσε. Πήρε τα κουπιά κι άρχισε να κωπηλατεί δυνατά και γρήγορα. Κάτω απ' τη μάσκα τα μάτια του με παρακολουθούσαν συνέχεια. Ένιωθα πάνω μου την ακινησία του βλέμματος του να με βαραίνει. Ολόγυρά μας το νερό δεν έκανε κανένα θόρυβο. Γλιστρούσαμε μέσα σ' αυτή τη γαλαζωπή ανταύγεια· μετά, βρεθήκαμε ξανά μέσ' στο απόλυτο σκοτάδι και αράξαμε. Η βάρκα ακούμπησε πάνω σε κάτι σκληρό. Για μια ακόμη φορά με σήκωσαν ψηλά για να με μεταφέρουν. Ξαναβρήκα τη δύναμη να ουρλιάξω. Ούρλιαξα. Ξάφνου, αιφνιδιασμένη απ' το φως, σώπασα. Με άφησε μέσα σ' ένα εκτυφλωτικό φως. Μ' ένα πήδημα σηκώθηκα όρθια. Είχα επανακτήσει όλες μου τις δυνάμεις. Βρισκόμουν στη μέση ενός σαλονιού που ήταν διακοσμημένο και στολισμένο μόνο με λουλούδια, με λουλούδια που ήσαν υπέροχα αλλά και ηλίθια, γιατί ήταν όλα τους τοποθετημένα σε καλάθια με μεταξωτές κορδέλες, έτσι όπως τα πουλάνε τα ανθοπωλεία του δρόμου, λουλούδια πολύ «πολιτισμένα» σαν κι αυτά που συνήθως στέλνουν στο καμαρίνι μου μετά από κάθε πρεμιέρα. Στο κέντρο αυτής της πολύ παριζιάνικης ταρίχευσης στεκόταν όρθια, με σταυρωμένα χέρια, η μαύρη φιγούρα του άντρα… και… μίλησε:

»- Ησυχάστε Κριστίν, είπε. Δε διατρέχετε κανέναν κίνδυνο.

» Ήταν η Φωνή!

»Ο θυμός μου ήταν το ίδιο μεγάλος με την έκπληξή μου. Όρμησα πάνω στη μάσκα για να του τη βγάλω… ήθελα επιτέλους να γνωρίσω το πρόσωπο της Φωνής. Η αντρική μορφή μου είπε:

»- Δε διατρέχετε κανέναν κίνδυνο, φτάνει να μην αγγίξετε αυτή τη μάσκα!

«Φυλακίζοντάς μου απαλά τις παλάμες μ' έβαλε να κάτσω.

»Μετά, γονάτισε μπροστά μου και δεν είπε πια τίποτε!

»Η ταπεινοσύνη αυτής της στάσης μου ξανάδωσε κάποιο κουράγιο. Το φως που συγκεκριμενοποιούσε τα πάντα γύρω μου μ' επανάφερε στην πραγματικότητα της ζωής. Όσο εξωπραγματική κι αν ήταν η περιπέτειά μου, τώρα περιστοιχιζόταν από πράγματα συγκεκριμένα και θνητά, που μπορούσα να δω και ν' αγγίξω. Η ταπετσαρία αυτών των τοίχων, αυτά τα έπιπλα, αυτό το κηροπήγιο…αυτά τα βάζα τα γεμάτα λουλούδια, που μπορούσα να πω με ακρίβεια από πού αγοράστηκαν και πόσο κόστισαν, με τα χρυσά τους καλαθάκια, όλα όσα βρισκόντουσαν εκεί, μοιραία, περιόριζαν τη φαντασία μου στα στενά και συγκεκριμένα όρια ενός συνηθισμένου σαλονιού, ενός σαλονιού όμοιου με χιλιάδες άλλα που, όμως, έχουν τουλάχιστον το προτέρημα να μη βρίσκονται στα υπόγεια της Όπερας του Παρισιού. Σίγουρα, είχα να κάνω με έναν τρομερό τύπο που με κάποιο μυστηριώδη τρόπο είχε εγκατασταθεί εδώ. Όπως άλλοι από ανάγκη και με τη σιωπηλή συγκατάθεση της διεύθυνσης, έτσι κι αυτός είχε βρει ένα σίγουρο καταφύγιο μέσα στα υπόγεια αυτού του σύγχρονου πύργου της Βαβέλ όπου δολοπλοκούσαν, τραγουδούσαν κι αγαπούσαν σ' όλες τις γλώσσες και τις διαλέκτους του κόσμου.

»Έτσι η Φωνή, η Φωνή που είχα αναγνωρίσει κάτω απ' τη μάσκα, απ' αυτή τη μάσκα που μπορούσε να μου κρύψει το πρόσωπο, αλλά όχι τη φωνή, ήταν αυτό που εκείνη τη στιγμή βρισκόταν γονατισμένο μπροστά μου: ένας άντρας!

«Εκείνη την ώρα δε σκεφτόμουν πια τη φριχτή κατάσταση όπου βρισκόμουνα, είχα πάψει ν' αναρωτιέμαι τι θ' απογίνω και ποιο ήταν το σκοτεινό και ψυχρά τυραννικό σχέδιο που με είχε οδηγήσει σ' αυτό το σαλόνι, όπως οδηγούν ένα φυλακισμένο στο κελί του ή μια σκλάβα στο χαρέμι. Όχι! Το μόνο που σκεφτόμουν ήταν πως η Φωνή τελικά δεν ήταν άλλο απ' αυτό: η Φωνή ήταν ένας άντρας! Μπρος σ' αυτή την αποκάλυψη έβαλα τα κλάματα.

»Ο άντρας, που εξακολουθούσε να 'ναι γονατισμένος μπροστά μου, πρέπει να κατάλαβε τι ήταν αυτό που μ' έκανε να κλαίω, γιατί μου είπε:

»- Είναι αλήθεια, Κριστίν!… Δεν είμαι ούτε άγγελος, ούτε πνεύμα, ούτε φάντασμα… Είμαι ο Ερίκ!»

Για μια ακόμη φορά η διήγηση της Κριστίν διακόπηκε. Στους δυο νέους φάνηκε πως η ηχώ είχε επαναλάβει πίσω τους: Ερίκ!… Ποια ηχώ;… Κοίταξαν γύρω τους και είδαν πως είχε πέσει η νύχτα. Ο Ραούλ πήγε να σηκωθεί αλλά η Κριστίν τον κράτησε κοντά της: «Καθίστε, Ραούλ! Πρέπει να τα μάθετε όλα τώρα, εδώ!»

«Γιατί εδώ, Κριστίν; Φοβάμαι μήπως κρυώσετε τώρα που έπεσε η νύχτα…»

«Το μόνο που πρέπει να φοβόμαστε, φίλε μου, είναι οι καταπακτές κι εδώ βρισκόμαστε μακριά απ' τον κόσμο των καταπακτών… δεν έχω το δικαίωμα, δεν μπορώ να σας δω έξω απ' το θέατρο… Δεν πρέπει να του φέρουμε αντιρρήσεις τώρα… Δεν πρέπει να τον κάνουμε να υποψιαστεί τίποτα…»

«Κριστίν! Κριστίν! Κάτι μου λέει πως θάναι λάθος μας να περιμένουμε μέχρι κύριο βράδυ και πως πρέπει να φύγουμε τώρα αμέσως!»

«Μα, σας είπα πως αν δεν μ' ακούσει αύριο το βράδυ να τραγουδώ θα λυπηθεί αφάνταστα…»

«Μα, έτσι κι αλλιώς, δεν μπορείτε ν' αποφύγετε να λυπήσετε τον Ερίκ, αφού θα τον εγαταλείψετε για πάντα…»

«Έχετε δίκιο, Ραούλ… γιατί πραγματικά… αν το εγκαταλείψω… θα πεθάνει…»

Η νέα κοπέλα πρόσθεσε με υπόκωφη φωνή:

«Όμως, είμαστε επί ίσοις όροις… γιατί κι εμείς κινδυνεύουμε να μας σκοτώσει…»

«Σας αγαπά λοιπόν τόσο πολύ;»

«Ναι, ο έρωτάς του μπορεί να φτάσει ως το έγκλημα».

«Μα, μπορούμε ν' ανακαλύψουμε το κρυσφύγετό του… μπορούμε να πάμε να τον βρούμε. Αφού ο Ερίκ δεν είναι φάντασμα, μπορούμε να τον βρούμε, να του μιλήσουμε και να τον υποχρεώσουμε να μας απαντήσει!»

Η Κριστίν κούνησε το κεφάλι:

«Όχι! Όχι! Ραούλ! Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα στον Ερίκ!… Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να φύγουμε!»

«Και γιατί, αφού μπορούσαμε να φύγουμε, ξαναγυρίσατε κοντά του;»

«Γιατί έπρεπε… Θα καταλάβετε όταν σας πω το πώς έφυγα από κει…»

«Α! Πόσο τον μισώ!…» φώναξε ο Ραούλ… «και σεις Κριστίν, πείτε μου πως κι εσείς τον μισείτε… έχω ανάγκη να σας ακούσω να το λέτε για να μπορέσω να παρακολουθήσω πιο ήρεμα τη συνέχεια αυτής της απίστευτης ερωτικής ιστορίας… πείτε μου λοιπόν, τον μισείτε;».

«Όχι!» είπε η Κριστίν πολύ απλά.

«Προς τι, λοιπόν, όλες αυτές οι ιστορίες και τα μεγάλα λόγια; Τον αγαπάτε λοιπόν! Ο φόβος σας, ο τρόμος σας, όλ' αυτά δεν είναι άλλο από έρωτας, ένας έρωτας από τους πιο ηδονικούς. Είναι απ' αυτούς τους έρωτες που δύσκολα παραδέχεται κανείς», εξήγησε ο Ραούλ με πικρία. «Τον ερωτευτήκατε, ακριβώς γιατί και η σκέψη του ακόμα σας κάνει ν' ανατριχιάζετε!… Είσαστε ερωτευμένη μ' έναν άντρα που κατοικεί σ' ένα υπόγειο παλάτι!»

Γέλασε σαρκαστικά.

«Θέλετε λοιπόν να ξαναγυρίσω σ' αυτόν», τον διέκοψε απότομα η Κριστίν… «Προσέξτε Ραούλ, σας το είπα: αν ξαναπάω δε θα επιστρέψω ποτέ πια!»

Μια τρομαχτική σιωπή απλώθηκε ανάμεσά τους… ανάμεσα στους τρεις τους… τους δυο που μιλούσαν και τη σκιά που άκουγε…

«Πριν σας απαντήσω», είπε τελικά ο Ραούλ, με μια μακρόσυρτη φωνή, «θα ήθελα να ξέρω τι νιώθετε γι' αυτόν…»

«Φρίκη!» είπε αυτή… Τούτη η λέξη, που η Κριστίν πρόφερε με μια απίστευτη ένταση, σκέπασε όλους τους στεναγμούς της νύχτας.

«Αυτό είναι το χειρότερο», συνέχισε η Κριστίν με ολοένα μεγαλύτερη ταραχή… «Αισθάνομαι φρίκη γι' αυτόν, αλλά δεν τον σιχαίνομαι ούτε τον μισώ. Μα, πώς μπορώ να τον μισήσω, Ραούλ; Σκεφτείτε τον στα πόδια μου, εκεί στη λίμνη, κάτω απ' τη γη. Κατηγορεί και καταριέται τον εαυτό του, εκλιπαρεί τη συγνώμη μου!…

»Παραδέχεται την απάτη του. Μ' αγαπά! προσφέρει στα πόδια μου έναν τεράστιο, τραγικό έρωτα!… Ο έρωτας που ένιωθε για μένα τον έκανε να με κλέψει! Μ' έκλεισε μαζί του μέσα στη γη… από έρωτα… Όμως, με σέβεται, όμως σέρνεται στα πόδια μου, όμως αναστενάζει, όμως κλαίει!… Κι όταν σηκώνομαι, Ραούλ, όταν του λέω πως αν δεν μου ξαναδώσει αμέσως την ελευθερία που μου στέρησε, το μόνο που μπορώ να νιώσω γι' αυτόν είναι περιφρόνηση… πράγμα απίστευτο, μου την προσφέρει… είμαι ελεύθερη να φύγω… Είναι έτοιμος να μου δείξει το μυστηριώδη δρόμο… μόνο που… μόνο που σηκώνεται κι αυτός και γω δεν μπορώ να ξεχάσω πως μπορεί να μην είναι ούτε φάντασμα, ούτε άγγελος, ούτε πνεύμα. Εξακολουθεί όμως πάντα να είναι η Φωνή… γιατί… γιατί όταν σηκώνεται τραγουδά!…

»Και γω τον ακούω… και μένω!

»Εκείνρ το βράδυ, δεν είπαμε τίποτ' άλλο… Είχε πάρει μια άρπα κι άρχισε να μου τραγουδά, αυτός, η φωνή ενός άντρα, η φωνή ενός αγγέλου, φωνή ανθρώπινη, φωνή αγγελική, το ρομάτζο της Δεισδαιμόνας. Θυμήθηκα πως κι εγώ είχα τραγουδήσει το ίδιο κομμάτι και ντράπηκα. Φίλε μου, η μουσική μπορεί να εξαφανίσει οτιδήποτε έχει σχέση με τον εξωτερικό κόσμο, οτιδήποτε πέρα από αυτούς τους ήχους που έρχονται κι αγγίζουν την καρδιά σου. Η αλλόκοτη περιπέτειά μου, ξεχάστηκε τελείως. Το μόνο που υπήρχε ήταν η φωνή και γω, θαμπωμένη και μεθυσμένη, την ακολουθούσα στο αρμονικό της ταξίδι… Όμοια με τα μαγεμένα απ' τον μυθικό Ορφέα ζωάκια… Με σεργιανούσε στον πόνο και στη χαρά, στο μαρτύριο, στην απελπισία και στην ανεμελιά, στο θάνατο και στους θριαμβευτικούς υμεναίους… Άκουγα… Τραγουδούσε… Τραγούδησε άγνωστες μουσικές… μ' έκανε ν' ακούσω μια καινούργια μουσική που μου προξενούσε μια περίεργη αίσθηση γλυκύτητας, χαύνωσης, ανάπαυσης… μια μουσική που αφού πήρε ψηλά την ψυχή μου, σιγά σιγά την καθησύχαζε οδηγώντας την στο κατώφλι του ονείρου. Με πήρε ο ύπνος.

» Όταν ξύπνησα ήμουν μόνη σε μια σεζλόγκ, μέσα σ' ένα μικρό, πολύ απλό δωμάτιο. Είχε ένα συνηθισμένο κρεβάτι από ακαζού και φωτιζόταν μόνο από μια λάμπα που βρισκόταν πάνω σ' ένα παλιό μαρμάρινο κομοδίνο “Λουί Φιλίπ”. Τι ήταν αυτό το καινούργιο σκηνικό;… Έπιασα το μέτωπό μου σαν για να διώξω ένα κακό όνειρο!… Αλίμονο! Δεν άργησα να καταλάβω πως δεν ονειρευόμουνα! Ήμουν φυλακισμένη και δεν μπορούσα να βγω από το δωμάτιο μου παρά μόνο για να πάω στο μπάνιο, σ' ένα πραγματικά πολύ άνετο μπάνιο. Με άφθονο ζεστό και κρύο νερό. Όταν γύρισα στο δωμάτιό μου είδα πάνω στο κομοδίνο ένα σημείωμα, γραμμένο με κόκκινο μελάνι, που με πληροφορούσε σε ποια θλιβερή κατάσταση βρισκόμουνα και μ' έκανε να μην έχω πια την παραμικρή αμφιβολία πάνω στην πραγματικότητα των γεγονότων. “Αγαπητή μου Κριστίν”, έλεγε το χαρτί, “δε χρειάζεται ν' ανησυχείτε για την τύχη σας. Δεν υπάρχει στον κόσμο άλλος κανείς που να σας σέβεται περισσότερο από μένα· είμαι ο καλύτερός σας φίλος. Αυτή τη στιγμή είσαστε μόνη, σ' αυτό το σπίτι που σας ανήκει. Έχω βγει για να πάω στα μαγαζιά και να σας φέρω ό,τι μπορεί να χρειαστείτε”.

»- Μα την αλήθεια! φώναξα, έπεσα στα χέρια ενός τρελού. Τι θ' απογίνω; Για πόσο καιρό σκέφτεται άραγε αυτός ο άθλιος να με κρατά κλειδωμένη μέσα στην υπόγεια φυλακή του;

«Άρχισα να τρέχω μέσα στο μικρό μου διαμέρισμα σαν τρελή, ψάχνοντας απεγνωσμένα να βρω μια έξοδο. Κατηγορούσα με σκληρότητα τον εαυτό μου για τις προλήψεις μου κι ένιωθα μια φριχτή ευχαρίστηση στο να χλευάζω την απίστευτη αθωότητά μου που μ' έκανε να πιστέψω στη Φωνή, που μ' έκανε να πιστέψω στη φωνή του πνεύματος της μουσικής… Όταν κανείς είναι τόσο ηλίθιος θα πρέπει να περιμένει να του συμβούν οι μεγαλύτερες συμφορές και θάναι άξιος της τύχης του! Μου 'ρχόταν να χτυπήσω τον εαυτό μου κι άρχισα να γελάω και να κλαίω ταυτόχρονα για τα χάλια μου. Σ' αυτήν την κατάσταση με βρήκε ο Ερίκ.

«Αφού χτύπησε τρεις φορές ελαφριά τον τοίχο, μπήκε ήσυχα ήσυχα από μια πόρτα, που εγώ δεν είχα ανακαλύψει, και που άφησε ανοιχτή. Ήταν φορτωμένος πακέτα τα οποία ακούμπησε, χωρίς να βιάζεται, πάνω στο κρεβάτι μου, ενώ εγώ τον έβριζα και τον προκαλούσα να βγάλει τη μάσκα του… αν ήταν έντιμος θα 'πρεπε να φανερώσει το πρόσωπό του…

»Μου απάντησε με μια μεγάλη γαλήνη:

»- Το πρόσωπο του Ερίκ δε θα το δείτε ποτέ.

»Μετά, με μάλωσε γιατί δεν είχα ακόμη πλυθεί. Με πληροφόρησε πως η ώρα ήταν δύο το μεσημέρι. Μου άφησε μισή ώρα για την τουαλέτα μου και πήρε το ρολόι μου για να το βάλει στη σωστή ώρα. Μετά απ' αυτό, με κάλεσε στην τραπεζαρία όπου, καθώς μου ανάγγειλε, μας περίμενε ένα θαυμάσιο γεύμα. Πεινούσα τρομαχτικά, του 'κλεισα την πόρτα στα μούτρα και μπήκα στην τουαλέτα. Μπήκα στη μπανιέρα, αφού πήρα δίπλα μου ένα θαυμάσιο ψαλίδι, με το οποίο ήμουν αποφασισμένη να σκοτώσω τον Ερίκ αν, αφού συμπεριφέρθηκε σαν τρελός, έπαυε να συμπεριφέρεται σαν έντιμος άντρας. Το δροσερό νερό μου 'κανε πολύ καλό κι όταν εμφανίστηκα ξανά μπροστά στον Ερίκ είχα πάρει τη συνετή απόφαση να μην τον προκαλέσω και να μην αναφερθώ στα προηγούμενα. Ήμουν αποφασισμένη ακόμα και να τον κολακέψω, αν ήταν ανάγκη, για ν' αποκτήσω όσο το δυνατόν γρηγορότερα την ελευθερία μου. Τελικά, αυτός πρώτος μου μίλησε για τα σχέδια που είχε για μένα, με σκοπό να με καθησυχάσει, καθώς είπε. Μου είπε, λοιπόν, πως η συντροφιά μου του έδινε τόση μεγάλη χαρά που του ήταν αδύνατον να με αποχωριστεί αμέσως, όπως είχε σκεφτεί να κάνει την προηγούμενη, όταν είδε το τρομοκρατημένο μου πρόσωπο. Έπρεπε, συνέχισε, να καταλάβω πως δεν υπήρχε κανένας λόγος να με τρομάζει η παρουσία του δίπλα μου. Μου 'πε πως μ' αγαπούσε μα πως δε θα μου το ξανάλεγε παρά μόνο όταν, και αν, θα του το επέτρεπα κι ότι όλον τον υπόλοιπο καιρό θα τον περνούσαμε με μουσική.

»- Τι θέλετε να πείτε: “όλον τον υπόλοιπο καιρό;” τον ρώτησα.

»Η απάντηση του ήταν συγκεκριμένη:

»- Πέντε μέρες.

»- Και μετά θα είμαι ελεύθερη;

»- Θα είστε ελεύθερη, Κριστίν, γιατί μετά από αυτές τις πέντε μέρες θα έχετε καταλάβει και δε θα με φοβάστε πια. Τότε θα 'ρχεστε μόνη σας πότε πότε να βλέπετε τον καημένο τον Ερίκ!…

»Το ύφος που είχε όταν πρόφερε αυτά τα τελευταία λόγια, με τάραξε πάρα πολύ. Έκφραζε μια τόσο βαθιά, αληθινά αξιολύπητη απελπισία που μ' έκανε να φαντάζομαι πίσω απ' τη μάσκα ένα πρόσωπο γεμάτο τρυφερότητα. Δεν μπορούσα να δω τα μάτια του κι αυτό μ' έκανε να νιώθω ακόμη μεγαλύτερη αμηχανία κοιτάζοντας αυτό το μυστηριώδες τετράγωνο κομμάτι από μεταξωτό μαύρο ύφασμα. Όμως, στην άκρη της μάσκας φάνηκαν ένα, δύο, τρία, τέσσερα δάκρυα.

»Μου έδειξε σιωπηλά ένα μέρος απέναντι του για να κάτσω, ένα μικρό σκαμνάκι στη μέση του δωματίου, εκεί όπου την προηγούμενη είχε καθήσει και είχε παίξει άρπα. Κάθησα πολύ ταραγμένη. Παρ' όλ' αυτά, έφαγε με μεγάλη όρεξη μερικές καραβίδες, ένα φτερό ψητού κοτόπουλου μαγειρεμένου με λίγο κρασί από το Τοκάι, που είχε πάει να φέρει ο ίδιος από τις κάβες του Κιένιζγκμπεργκ, στις ίδιες κάβες που άλλοτε πήγαινε ο Φάλσταφ. Όσο γι' αυτόν, ούτε έτρωγε, ούτε έπινε. Τον ρώτησα από πού είναι κι αν το όνομά του, Ερίκ, φανερώνει πως κατάγεται από τη Σκανδιναβία. Μου απάντησε πως δεν έχει ούτε όνομα ούτε πατρίδα και πως τυχαία διάλεξε το όνομα Ερίκ. Τον ρώτησα, γιατί, αφού μ' αγαπούσε, δεν προσπάθησε να βρει έναν άλλον τρόπο να μου το πει, αντί να με πάρει με τη βία και να με φυλακίσει στα έγκατα της γης!

»- Είναι πολύ δύσκολο, είπα, ν' αγαπηθεί κάποιος μέσα σ' έναν τάφο.

»- Υπάρχουν, είπε, μ' ένα ιδιαίτερο ύφος, περιπτώσεις που μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο.

»Μετά, σηκώθηκε και μου έτεινε το χέρι για να με καλωσορίσει, όπως είπε, στο διαμέρισμα· εγώ όμως, τράβηξα απότομα το χέρι μου αφήνοντας μια κραυγή. Αυτό που είχα αγγίξει ήταν κάτι υγρό και κοκαλιάρικο” θυμήθηκα πως τα χέρια του μύριζαν θάνατο.

»- Ω! συγνώμη! αναστέναξε, και άνοιξε μπροστά μου μια πόρτα.

»- Να το δωμάτιό μου, είπε. Αξίζει τον κόπο νομίζω να το δείτε… Έρχεστε;

»Δε δίστασα. Οι τρόποι του, τα λόγια του, όλο του το ύφος μου 'λεγαν να του 'χω εμπιστοσύνη… εν πάσει περιπτώσει, ένιωθα πως δεν υπήρχε λόγος να τον φοβάμαι.

»Μπήκα μέσα. Μου φάνηκε πως έμπαινα σε νεκροθάλαμο. Οι τοίχοι ήταν μαύροι, στη θέση όμως του λευκού, που συνήθως χρησιμοποιείται στις πένθιμες διακοσμήσεις, υπήρχαν τεράστιες νότες μουσικής… Στη μέση αυτού του δωματίου υπήρχε ένας τεράστιος ουρανός απ' όπου κρέμονταν κόκκινες κουρτίνες και κάτω απ' αυτόν τον ουρανό υπήρχε ένα ανοιχτό φέρετρο.

»Μπρος σ' αυτό το θέαμα τραβήχτηκα προς τα πίσω.

»- Εκεί μέσα κοιμάμαι, είπε ο Ερίκ. Πρέπει κανείς να συνηθίζει σ' όλα στη ζωή, ακόμη και στην αιωνιότητα.

«Έστρεψα αλλού το βλέμμα μου. Δεν μπορούσα ν' αντικρύζω αυτό το αλλόκοτο θέαμα. Τότε είδα τα πλήκτρα ενός αρμόνιου που καταλάμβανε τον έναν τοίχο του δωματίου… Πάνω στο αρμόνιο ήταν ένα τετράδιο γεμάτο κόκκινες νότες. Τον ρώτησα αν μπορώ να το δω και διάβασα την πρώτη σελίδα: Ο Δον Ζουάν θριαμβεύων.

»- Ναι, μου είπε, καμιά φορά συνθέτω. Αυτό το έργο το 'χω αρχίσει εδώ και είκοσι χρόνια. Όταν θα τελειώσει θα το πάρω μαζί μου στο φέρετρο και δε θα ξαναξυπνήσω ποτέ πια.

»- Τότε πρέπει να δουλεύετε πολύ σπάνια, όσο το δυνατόν πιο σπάνια είπα.

»- Μερικές φορές δουλεύω δεκαπέντε μέρες και δεκαπέντε νύχτες συνέχεια και τότε ζω μόνο με τη μουσική, τίποτ' άλλο δεν υπάρχει για μένα. Μετά ξεκουράζομαι για χρόνια.

»- Θέλετε να μου παίξετε κάτι από τον Θριαμβεύοντα Δον Ζουάν σας; τον ρώτησα, νομίζοντας πως αυτό θα τον ευχαριστούσε, κατανικώντας την απώθηση που μου δημιουργούσε αυτό το δωμάτιο του θανάτου.

»- Μη μου ζητάτε κάτι τέτοιο, απάντησε με βαριά φωνή. Αυτός ο Δον Ζουάν δε γράφτηκε πάνω στα λόγια ενός Λορέντζο ντ' Απόντε, εμπνευσμένου χπό το κρασί, τους περιστασιακούς έρωτες και το βίτσιο και τιμωρημένου τελικά απ' το Θεό. Αν θέλετε, μπορώ να σας παίξω Μότσαρτ που θα 'κανε τα όμορφα μάτια σας να δακρύσουν και θα σας εμπνεύσει όμορφες σκέψεις. Ο δικός μου Δον Ζουάν, Κριστίν, καίει, δίχως ωστόσο να 'χει καμιά σχέση με κάποια θεϊκή φλόγα!…

«Επιστρέψαμε στο σαλόνι. Πρόσεξα πως πουθενά σ' αυτό το διαμέρισμα δεν υπήρχε καθρέφτης. Ο νους μου γύριζε σ' αυτό αλλά εκείνη την ώρα ο Ερίκ κάθησε στο πιάνο. Μου είπε:

»- Βλέπετε, Κριστίν, υπάρχει μια μουσική τόσο τρομερή που αφανίζει όσους την πλησιάζουν. Εσείς, ευτυχώς, δεν έχετε αγγίξει αυτή τη μουσική, γιατί τότε θα χάνατε τα δροσερά σας χρώματα και κανείς δε θα σας αναγνώριζε πια σαν θα γυρνούσατε στο Παρίσι. Ας τραγουδήσουμε όπερα, Κριστίν Ντααέ.

»Μου είπε:

»- Ας τραγουδήσουμε όπερα, Κριστίν Ντααέ, σαν να μου 'λεγε κάτι κακό.

»Όμως, δεν πρόλαβα να στενοχωρηθώ. Αρχίσαμε αμέσως να τραγουδάμε το ντούο από τον Οθέλλο κι η καταστροφή άρχισε να πλανιέται γύρω μας. Αυτή τη φορά έδωσε σε μένα το ρόλο της Δεισδαιμόνας που τραγούδησα νιώθοντας αληθινή απελπισία και τρόμο, έτσι όπως ποτέ 'δεν είχα νιώσει μέχρι τότε. Η παρουσία ενός τέτοιου παρτενέρ αντί να μ' εκμηδενίζει μου ενέπνεε έναν υπέροχο τρόμο. Όλ' αυτά που μου είχαν συμβεί μ' έκαναν να πλησιάζω ουσιαστικά τη σκέψη του ποιητή, ένιωθα όλες αυτές τις συναισθηματικές αποχρώσεις που θα 'πρεπε να είχαν εμπνεύσει το μουσικό. Όσο γι' αυτόν, η φωνή του ήταν βροντερή, η εκδικητική ψυχή του εκφραζόταν σε κάθε ήχο μ' έναν τρόπο που έδινε στη μουσική τρομαχτική δύναμη. Ο έρωτας, η ζήλεια, το μίσος ξεσπούσαν γύρω μας με σπαραχτικές φωνές. Η μαύρη μάσκα του Ερίκ μου 'φερνε στο νου τη φυσική μάσκα του Μαύρου της Βενετίας. Ήταν ο ίδιος ο Οθέλλος. Νόμισα πως θα με χτυπούσε, πως θα 'πεφτα κάτω απ' τα χτυπήματα του… κι όμως δεν έκανα την παραμικρή κίνηση για να του ξεφύγω, για ν' αποφύγω την οργή του, όπως η ντροπαλή Δεισδαιμόνα. Αντίθετα, εγώ τον πλησίαζα, σαγηνευμένη, γοητευμένη, ανακαλύπτοντας μέσα σ' ένα τέτοιο πάθος την ομορφιά του θανάτου. Όμως, προτού πεθάνω θέλησα να γνωρίσω τα άγνωστα χαραχτηριστικά αυτού που έκφραζε τη φλόγα της αιώνιας τέχνης, για να κρατήσω με το τελευταίο μου βλέμμα την υπέροχη εικόνα. Θέλησα να δω το πρόσωπο της Φωνής και ενστικτώδικα, με μια αυθόρμητη κίνηση που δε συνειδητοποίησα, γιατί ήμουν εκτός εαυτού, τα δάχτυλά μου τράβηξαν τη μάσκα…

»Ω! Φρίκη!… Φρίκη!… ανείπωτη φρίκη!…» Η Κριστίν σταμάτησε μπρος στη θύμηση αυτής της εικόνας κι έμοιαζε να προσπαθεί ακόμη να τη διώξει με τα τρεμάμενα χέρια της, ενώ η ηχώ της νύχτας, που πριν είχε επαναλάβει τρεις φορές το όνομα του Ερίκ, τώρα επαναλάμβανε τρεις φορές την κραυγή: «Φρίκη! Φρίκη! Φρίκη!» Η Κριστίν κι ο Ραούλ, που η τρομαχτική διήγηση τους είχε φέρει ακόμη πιο κοντά, σήκωσαν τα μάτια προς τ' άστρα που έλαμπαν σ' ένα γαλήνιο και καθαρό ουρανό. Ο Ραούλ είπε:

«Περίεργο, Κριστίν, αλλά, αυτή η νύχτα η τόσο γλυκιά και τόσο ήρεμη, είναι γεμάτη αναστεναγμούς. Θα 'λεγε κανείς πως θρηνεί μαζί μας!»

Εκείνη του απάντησε:

«Τώρα που θα μάθετε το μυστικό, θ' ακούτε και σεις, όπως και γω, συνέχεια θρήνους».

Έπιασε σφιχτά τα προστατευτικά χέρια του Ραούλ και καθώς το κορμί της ρίγησε από τη φριχτή σκέψη, συνέχισε:

«Ακόμα κι αν ζήσω εκατό χρόνα, πάντα θ' ακούω αυτήν την υπεράνθρωπη κραυγή του, την κραυγή του καταχθόνιου πόνου του και της δαιμονικής οργής του. Το πράγμα αποκαλύφτηκε μπρος στα μάτια μου που 'χαν γίνει τεράστια από τον τρόμο και το στόμα μου έχασκε ορθάνοιχτο, ανίκανο ν' αρθρώσει τον παραμικρότερο ήχο.

»Ω, Ραούλ! το πράγμα! πώς να πάψω να βλέπω αυτό το πράγμα! Όπως στ' αφτιά μου θ' αντηχούν πάντα οι κραυγές του, έτσι και τα μάτια μου θα 'ναι για πάντα στοιχειωμένα από το πρόσωπό του! Τι εικόνα! Πώς να πάψω να την βλέπω, πώς να σας κάνω να την δείτε;… Ραούλ, έχετε δει πώς γίνονται οι νεκροκεφαλές όταν στεγνώνουν εντελώς από το πέρασμα των αιώνων; Ίσως όμως, αν δεν είσασταν θύμα κάποιου εφιάλτη, να ήταν αυτός η νεκροκεφαλή που είδατε μέσα στη νύχτα του Περός. Άλλωστε, είδατε στο τελευταίο μπαλ μασκέ τον “κόκκινο Θάνατο”. Όμως όλες αυτές οι νεκροκεφαλές ήταν ακίνητες και ο βουβός τρόμος δεν ήταν ζωντανός! Φαντασθείτε ωστόσο, αν μπορείτε, τη μάσκα του θανάτου να ζωντανεύει ξαφνικά για να εκφράσει με τις τέσσερις μαύρες τρύπες που έχει στη θέση των ματιών της μύτης και του στόματος, ένα φοβερό θυμό, την οργή ενός δαίμονα δίχως βλέμμα, στις τρύπες των ματιών γιατί, όπως έμαθα αργότερα, τα μαύρα σαν κάρβουνο μάτια του δεν μπορεί να τα δει κανείς παρά μόνο μέσα στη βαθιά νύχτα… Κολλημένη καθώς ήμουν πάνω στον τοίχο, θα πρέπει να ήμουν η προσωποποίηση του φόβου όπως αυτός ήταν η προσωποποίηση του Αποτρόπαιου.

»Τότε πλησίασε τρίζοντας απαίσια τα ξέσκεπα, δίχως χείλια, δόντια του κι ενώ έπεφτα στα γόνατα, μου σφύριζε στ' αφτιά με μίσος πράγματα παράλογα, δίχως νόημα, λέξεις δίχως ειρμό, κατάρες, ντελίριο… Μήπως ξέρω και γω τι ακριβώς έλεγε…μήπως ξέρω;…

«Σκυμμένος πάνω μου μού 'λεγε: — Κοίτα! Ήθελες να δεις! Δες λοιπόν! Φύλαξε μέσ' στα μάτια σου, χόρτασε την ψυχή σου με την καταραμένη μου ασχήμια! Κοίτα λοιπόν το πρόσωπο του Ερίκ! Τώρα ξέρεις το πρόσωπο της Φωνής! Δε σου αρκούσε το να μ' ακούς; Ήθελες να μάθεις πώς είμαι. Είσαστε τόσο περίεργες όλες εσείς οι γυναίκες!

«Έπειτα άρχισε να γελάει επαναλαμβάνοντας: Είσαστε τόσο περίεργες όλες εσείς οι γυναίκες!… Το γέλιο του ήταν βροντερό, βραχνό, μανιασμένο, καταπληκτικό… Έλεγε ακόμα:

»- Είσαι ικανοποιημένη τώρα; Είμαι όμορφος ε;… Όταν μια γυναίκα με δει γίνεται δική μου, δική μου για πάντα… μ' αγαπά παντοτινά! Είμαι κλασικός τύπος Δον Ζουάν εγώ!…

»…και όρθιος, με το χέρι στους γοφούς, κουνώντας πάνω στους ώμους του το αποτρόπαιο πράγμα έλεγε:

»- Κοίτα με λοιπόν! Είμαι ο Δον Ζουάν θριαμβεύων!

»Και, καθώς γυρνούσα αλλού το κεφάλι, παρακαλώντας τον να με λυπηθεί, μ' άρπαξε απ' τα μαλλιά με τα νεκρικά του δάχτυλα αναγκάζοντάς με να τον κοιτάξω.

«Φτάνει! Φτάνει», τη διέκοψε ο Ραουλ! «Θα τον σκοτώσω. Θα τον σκοτώσω! Για όνομα του Θεού, Κριστίν, πες μου πού βρίσκεται αυτή η τραπεζαρία της λίμνης! Πρέπει να τον σκοτώσω!»

«Ω, αγαπημένε μου Ραούλ! άκουσε με λοιπόν! Αφού θες να τα μάθεις όλα, άκου! Μ' έσερνε απ' τα μαλλιά και τότε… τότε… Ω! αυτό ήταν ακόμη πιο φριχτό!»

«Έλα, λοιπόν, πες μου!…» ξέσπασε αγριεμένος ο Ραούλ. «Πες μου γρήγορα».

«Τότε μου ψιθύρισε; Τι συμβαίνει λοιπόν; Σε τρομάζω; Δεν αποκλείεται!… Μήπως νομίζεις πως φοράω ακόμη μάσκα; και πως αυτό εδώ… αυτό το κεφάλι μου, είναι μια μάσκα; Κι όμως! άρχισε να ουρλιάζει. Τράβα το λοιπόν κι αυτό όπως τράβηξες τη μάσκα! Έλα λοιπόν, έλα! Ακόμη μια φορά! ακόμη… το θέλω! Τα χέρια σου! Τα χέρια σου!… Δώσε μου τα χέρια σου… αν δεν σου φτάνουν θα σου δανείσω τα δικά μου… κι οι δυο μαζί θα προσπαθήσουμε να τραβήξουμε τη μάσκα.

«Κυλιόμουν στα πόδια του, όμως αυτός μου πήρε τα χέρια, Ραούλ… και τα βύθισε μέσα στη φρίκη του προσώπου του… Με τα νύχια μου ξέσκισε τις σάρκες του, αυτές τις απαίσιες νεκρές σάρκες!

»- Μάθε! μάθε με λοιπόν! φώναζε πνιχτά, μέσα απ' το λαρύγγι του που σφύριζε σαν φυσερό…μάθε πως είμαι φτιαγμένος ολόκληρος από θάνατο!… από την κορφή ως τα νύχια!… και πως αυτός που σ' αγαπά είναι ένα πτώμα, ένα κουφάρι που σε λατρεύει και που δε θ' αφήσεις ποτέ πια! Ποτέ!… Θα μεγαλώσω το φέρετρο Κριστίν, γι' αργότερα, όταν θα 'μαστε στην αρχή των ερώτων μας!… Κοίτα! Δε γελώ πια, βλέπεις;… κλαίω… κλαίω πάνω σου, κλαίω για σένα Κριστίν που μου άρπαξες τη μάσκα και που ακριβώς γι' αυτό δε θα μπορέσεις ποτέ να μ' αφήσεις!… Όσο νόμιζες πως μπορεί να ήμουν όμορφος μπορεί να επέστρεφες… το ξέρω πως θα επέστρεφες… τώρα όμως που γνωρίζεις τη δυσμορφία μου, την ασχήμια μου, θα φύγεις για πάντα… Σε κρατώ!!! Γιατί θέλησες να δεις το πρόσωπο μου; Παράλογη! Τρελή Κριστίν που θέλησες να με δεις!… θέλησες να με δεις εσύ τη στιγμή που ο ίδιος μου ο πατέρας δε μ' έχει δει ποτέ και η μητέρα μου, για να μη με βλέπει, μου 'κανε κλαίγοντας ως πρώτο δώρο μια μάσκα!

«Επιτέλους με άφησε και τώρα σερνόταν κάτω στο πάτωμα με φριχτούς σπασμούς. Μετά, λες κι ήταν ερπετό, γλίστρησε, σύρθηκε έξω απ' το δωμάτιο, χώθηκε στο δωμάτιό του και έκλεισε την πόρτα. Έμεινα μόνη, απαλλαγμένη από το θέαμα του πράγματος, παραδομένη στον τρόμο και τις σκέψεις μου. Μια βαριά σιωπή, η σιωπή του τάφου, διαδέχθηκε αυτή τη θύελλα και άρχισα ν' αναλογίζομαι τις φοβερές συνέπειες της κίνησής μου. Τα τελευταία λόγια του Τέρατος δεν μου είχαν αφήσει περιθώρια ν' αμφιβάλλω. Εγώ μόνη μου είχα φυλακιστεί και η περιέργειά μου θα γινόταν τώρα η αιτία όλων μου των δεινών. Εκείνος με είχε προειδοποιήσει… Μου είχε πει πολλές φορές πως δε διέτρεχα κανέναν απολύτως κίνδυνο… όσο δεν άγγιζα τη μάσκα του… και γω την άγγιξα. Καταριόμουν την επιπολαιότητά μου, ενώ, ταυτόχρονα διαπίστωνα ανατριχιάζοντας πως ο συλλογισμός του τέρατος ήταν λογικός. Ναι, θα ξαναρχόμουν, θα επέστρεφα αν δεν είχα δει το πρόσωπό του… Με είχε κιόλας συγκινήσει, μου είχε κινήσει τον ενδιαφέρον, με είχε κάνει να τον λυπηθώ με τα δάκρυά του που κυλούσαν πίσω απ' τη μάσκα…πραγματικά δε θα μπορούσα ν' αντισταθώ στα παρακάλια του. Άλλωστε, δεν ήμουν αχάριστη και η αδυναμία του, η αναπηρία του, δεν μπορούσε να με κάνει να ξεχάσω πως ήταν η Φωνή και πως μ' είχε ζεστάνει με το πνεύμα του. Θα επέστρεφα! Τώρα όμως, αν θα ξανάβγαινα απ' αυτές τις κατακόμβες, σίγουρα, δε θα επέστρεφα ποτέ πια!

Δεν επιστρέφει κανείς για να κλειστεί σ' έναν τάφο παρέα μ' ένα πτώμα που τον αγαπά!

»Από τον τρόπο που με κοιτούσε στη διάρκεια της σκηνής, ή μάλλον από τον τρόπο που με πλησίαζαν οι δυο μαύρες τρύπες του αόρατου βλέμματός του, είχα νιώσει την αγριότητα του πάθους του. Σκεφτόμουν πως για να μπορέσει να συγκρατηθεί και να μην με πάρει στην αγκαλιά του την ώρα που ήμουν εντελώς ανίκανη να προβάλλω την παραμικρότερη αντίσταση, θα 'πρεπε αυτό το τέρας να 'χει μια αγγελική αδελφή ψυχή κι ίσως, τελικά, ήταν κατά κάποιον ο Άγγελος της μουσικής κι ίσως θα ήταν ο Άγγελος της μουσικής αν ο Θεός του είχε χαρίσει ομορφιά αντί για σκουπίδια!

» Ήμουν βυθισμένη στις σκέψεις μου και φοβόμουν μήπως ξανανοίξει η πόρτα του δωματίου με το φέρετρο και ξαναδώ τη μορφή του τέρατος δίχως μάσκα. Έτσι, πήγα στο δωμάτιό μου και πήρα κοντά το ψαλίδι που θα μπορούσε να βάλει τέλος στην παράξενη μοίρα μου… Τότε ακούστηκαν οι ήχοι του αρμόνιου…

»Τότε, φίλε μου, άρχισα να καταλαβαίνω τα λόγια του Ερίκ πάνω σ' αυτό που, με μια περιφρόνηση που μ' εντυπωσίασε, ονόμαζε μουσική όπερας. Αυτό που άκουγα εκείνη τη στιγμή δεν είχε καμιά σχέση με ό,τι με είχε γοητεύσει μέχρι τότε. Ο Θριαμβεύων Δον Ζουάν του (ήμουν σίγουρη πως είχε καταφύγει στο αριστούργημά του για να ξεχάσει την προηγούμενη φρίκη), ο Θριαμβεύων Δον Ζουάν του, στην αρχή μου φάνηκε ένας μακρόσυρτος φριχτός και θαυμάσιος λυγμός, όπου ο καημένος ο Ερίκ έκφραζε όλη του την καταραμένη δυστυχία.

»Κοιτούσα ξανά το τετράδιο με τις κόκκινες νότες και τώρα πια μπορούσα να φανταστώ πως αυτή η μουσική είχε γραφεί με αίμα. Με σεργιάνιζε σε όλες τις λεπτομέρειες του μαρτυρίου. Με οδηγούσε σε κάθε γωνιά της αβύσσου, της αβύσσου που βρισκόταν ο άσχημος άντρας. Μου έδειχνε τον Ερίκ να χτυπά φριχτά το καημένο, το βδελυρό του κεφάλι στους πένθιμους τοίχους αυτής της κόλασης, όπου είχε καταφύγει ακριβώς για να μην τρομάζει το ανθρώπινο βλέμμα. Έστεκα εκεί, εξουθενωμένη, με κομμένη την ανάσα, αξιολύπητη και νικημένη, να παρακολουθώ την έκρηξη αυτών των γιγαντιαίων ακόρντων που θεοποιούσαν τον πόνο. Μετά, οι ήχοι που υψώνονταν από την άβυσσο συγκεντρώνονταν αναπάντεχα σ' ένα εξαίσιο απειλητικό πέταγμα. Το περιστρεφόμενο κοπάδι τους έμοιαζε να υψώνεται για να κυριεύσει τους ουρανούς, όπως ο αετός υψώνεται προς τον ήλιο. Τέλος, μια θριαμβική συμφωνία αγκάλιασε τον κόσμο όλον… Κατάλαβα πως το έργο είχε επιτέλους ολοκληρωθεί και πως η Ασχήμια, πάνω στα φτερά του Έρωτα, είχε τολμήσει να κοιτάξει κατά πρόσωπο την Ομορφιά! Ήμουν σαν μεθυσμένη. Η πόρτα που με χώριζε από τον Ερίκ άνοιξε κάτω απ' τις προσπάθειές μου. Ακούγοντάς με σηκώθηκε όρθιος αλλά δεν τόλμησε να γυρίσει προς το μέρος μου.

»- Ερίκ, φώναξα, δείξτε μου το πρόσωπό σας χωρίς να φοβάστε. Σας ορκίζομαι πως είστε ο πιο πονεμένος και πιο θείος από τους ανθρώπους και αν η Κριστίν Ντααέ ανατριχιάσει ξανά κοιτάζοντας σας θα 'ναι μόνο γιατί θα φέρει στο νου της τη λαμπρότητα του πνεύματος σας!

»Τότε ο Ερίκ, με πίστεψε και γύρισε και εγώ… αλίμονο!… ενώ είχα εμπιστοσύνη στον εαυτό μου… Ύψωσε παράφορα τα χέρια του προς τη Μοίρα και σωριάστηκε στα γόνατά μου προφέροντας λόγια αγάπης και έρωτα…

»…Λόγια αγάπης από το νεκρικό του στόμα… κι η μουσική είχε σταματήσει…

«Φιλούσε το κάτω μέρος του φορέματός μου· δεν πρόσεξε πως είχα κλείσει τα μάτια μου.

»Τι άλλο μένει να σας πω, φίλε μου; Τώρα γνωρίζετε το δράμα… Για δεκαπέντε μέρες ήταν σαν να 'χε ξαναγεννηθεί… δεκαπέντε μέρες που εγώ έλεγα ψέματα. Το ψέμα μου ήταν κι αυτό φριχτό, όπως και το τέρας που μου το ενέπνευσε… αυτό ήταν το τίμημα της ελευθερίας μου. Έκαψα τη μάσκα του. Ήμουν τόσο καλή, που ακόμη κι όταν δεν τραγουδούσε τολμούσε ν' αναζητήσει ένα μου βλέμμα, όμοια με φοβισμένο σκυλί που στριφογυρνά γύρω απ' τον αφέντη του. Έτσι κι αυτός στριφογυρνούσε γύρω μου· σαν ένας πιστός σκλάβος μου έκανε χίλιες δυο περιποιήσεις. Σιγά σιγά του ενέπνευσα τόση εμπιστοσύνη που τόλμησε να με πάει περίπατο στις όχθες της Λίμνης Αβέρν και να με κάνει βαρκάδα στα μολυβένια της νερά. Τις τελευταίες μέρες της αιχμαλωσίας μου, όταν νύχτωνε, περνούσαμε μαζί από τα κάγκελα που κλείνουν τα υπόγεια της οδού Σκριμπ. Εκεί μας περίμενε μια άμαξα που μας πήγαινε στη μοναξιά του Δάσους.

»Η νύχτα που σας συναντήσαμε παρά λίγο να ήταν τραγική για μένα, γιατί σας ζηλεύει τρομερά… Καθησύχασε μόνο όταν τον διαβεβαίωσα πως πρόκειται να φύγετε… Επιτέλους, μετά από δεκαπέντε μέρες φριχτής αιχμαλωσίας, ανείπωτης λύπης κι ενθουσιασμού, απελπισίας και φρίκης, με πίστεψε όταν του 'πα: Θα ξανάρθω!»

«Και ξαναπήγατε», αναστέναξε ο Ραούλ.

«Είναι αλήθεια, φίλε μου, και πρέπει να σας πω πως δεν ήταν οι φοβερές του απειλές που μ' έκαναν να επιστρέψω… ήταν ο σπαραχτικός του λυγμός στο κατώφλι του τάφου του! Ναι αυτός ο λυγμός», επανέλαβε, η Κριστίν κουνώντας λυπημένα το κεφάλι, «αυτός ο λυγμός την ώρα του αποχαιρετισμού μ' έδεσε με τον δυστυχισμένο πολύ περισσότερο απ' όσο θα μπορούσα να φανταστώ. Καημένε Ερίκ! Δυστυχισμένε Ερίκ!»

«Κριστίν!» είπε ο Ραούλ καθώς σηκωνόταν, «λέτε πως μ' αγαπάτε, μα δεν πέρασαν πολλές ώρες από την ελευθέρωσή σας και να που επιστρέψατε σ' αυτόν!… Θυμηθείτε το μπαλ μασκέ!»

«Έτσι ήταν κανονισμένο να γίνει Ραούλ… Θυμηθείτε όμως, πως αυτές τις λίγες ώρες ήμουν μαζί σας… παρ' όλους τους κίνδυνους…»

«Αυτές τις λίγες ώρες αμφέβαλλα για την αγάπη σας».

«Αμφιβάλλετε ακόμη, Ραούλ;… Μάθετε λοιπόν πως κάθε μου ταξίδι στον Ερίκ μεγάλωνε τη φρίκη μου γι' αυτόν, γιατί κάθε μου ταξίδι αντί να τον ανακουφίζει τον έκανε τρελό από έρωτα! και γω φοβάμαι!… Φοβάμαι! φοβάμαι!…»

«Φοβάστε, όμως μ' αγαπάτε;… Αν ο Ερίκ ήταν… όμορφος, θα μ' αγαπούσατε Κριστίν;»

«Δυστυχισμένε! Γιατί να προκαλείτε τη μοίρα;… Γιατί να με ρωτάτε για πράγματα που προσπαθώ να κρύψω στα βάθη της συνείδησής μου, όπως άλλοι κρύβουν την αμαρτία;»

Σηκώθηκε κι αυτή· αγκάλιασε με τα δυο της χέρια που έτρεμαν το κεφάλι του νέου άντρα και του είπε:

«Ω, αγαπημένε μου αρραβωνιαστικέ της μιας μέρας… αν δε σας αγαπούσα δε θα σας έδινα τα χείλη μου. Για πρώτη και τελευταία φορά: πάρτε τα».

Τα πήρε. Όμως στη νύχτα που τους τύλιγε απλώθηκε μια τέτοια οδύνη που το 'βαλαν στα πόδια λες και φοβόντουσαν τον ερχομό μιας θύελλας. Πριν όμως προλάβουν να χαθούν μέσα στο δάσος με τις στέγες, το στοιχειωμένο απ' τον τρομερό Ερίκ βλέμμα τους στράφηκε ψηλά. Πάνω τους, ένα τεράστιο πουλί της νύχτας, γαντζωμένο στις χορδές της λύρας του Απόλλωνα, τους κοιτούσε με τα πυρακτωμένα, μαύρα σαν κάρβουνα, μάτια του.

14

ΕΝΑ ΚΑΙΡΙΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΤΡΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΠΑΚΤΩΝ

Ο ΡΑΟΥΛ και η Κριστίν έτρεξαν μ' όλη τους τη δύναμη. Τώρα, ήθελαν να φύγουν μακριά από τη στέγη όπου βρίσκονταν τα πυρακτωμένα, μαύρα σαν κάρβουνα μάτια, που φαίνονται μόνο στη βαθιά νύχτα. Σταμάτησαν μόνο όταν έφτασαν στο όγδοο πάτωμα, κατεβαίνοντας προς το έδαφος. Εκείνο το βράδυ δεν είχε παράσταση και οι διάδρομοι της Όπερας ήταν έρημοι.

Ξαφνικά, μια παράξενη φιγούρα πετάχτηκε μπρος στους δυο νέους κλείνοντάς τους το δρόμο:

«Όχι! Δεν μπορείτε να περάσετε από δω!»

Η φιγούρα τους έδειξε έναν άλλο διάδρομο, απ' όπου θα μπορούσαν να πάνε στα παρασκήνια.

Ο Ραούλ ήθελε να σταματήσει και να ζητήσει εξηγήσεις.

«Πηγαίνετε! Πηγαίνετε γρήγορα!…» διέταξε αυτή η συγκεχυμένη μορφή πούταν καλυμμένη από κάτι σαν ρόμπα, ενώ στο κεφάλι της φορούσε ένα μυτερό σκούφο.

Η Κριστίν τραβούσε ήδη τον Ραούλ για να φύγουν, τον πίεζε μάλιστα να τρέξουν:

«Μα, ποιος είναι; Ποιος είναι αυτός εδώ;» ρωτούσε ο νέος άντρας και η Κριστίν απάντησε:

«Είναι ο Πέρσης!…»

«Και τι κάνει εδώ…»

«Κανείς δεν ξέρει!… Αυτός βρίσκεται πάντα στην Όπερα!»

«Τούτο που με αναγκάζετε να κάνω είναι δειλία, Κριστίν», είπε ο Ραούλ που ήταν πολύ ταραγμένος. «Με αναγκάζετε να το βάλω στα πόδια, κι είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που κάνω κάτι τέτοιο».

«Μπα!» απάντησε η Κριστίν που είχε αρχίσει να ηρεμεί, «νομίζετε πως ξεφύγαμε από τη σκιά της φαντασίας μας;»

«Αν, πραγματικά, αυτό που είδαμε εκεί πάνω ήταν ο Ερίκ, θα 'πρεπε να τον καρφώσω πάνω στη λύρα του Απόλλωνα, όπως καρφώνουν τις κουκουβάγιες στους τοίχους των κτημάτων μας, στη Βρετάνη και το ζήτημα θα είχε λήξει».

«Καλέ μου Ραούλ, θα 'πρεπε πρώτα ν' ανεβείτε μέχρι τη λύρα του Απόλλωνα. Δε θάταν και πολύ εύκολη ανάβαση…»

«Κι όμως, τα πυρακτωμένα, μαύρα σαν κάρβουνο μάτια έμοιαζαν νάναι μια χαρά εκεί πάνω».

«Ε! Να τώρα, που και σεις, σαν και μένα, αρχίσατε να τον βλέπετε παντού… όμως μετά πρέπει να σκεφτεί κανείς και να πει: αυτό που νόμισα πως ήταν πυρακτωμένα, μαύρα σαν κάρβουνα μάτια, σίγουρα, στην πραγματικότητα δεν ήταν άλλο από τις χρυσαφένιες λάμψεις δυο αστεριών που κοιτούσαν την πόλη πίσω απ' τις χορδές της λύρας».

Η Κριστίν κατέβηκε ακόμη ένα πάτωμα. Ο Ραούλ την ακολούθησε. Είπε:

«Αφού είσαστε αποφασισμένη να φύγετε, σας διαβεβαιώνω πως το καλύτερο που 'χετε να κάνετε είναι να φύγετε τώρα αμέσως. Γιατί να περιμένετε μέχρι αύριο; Σκεφτείτε πως μπορεί να μας άκουσε απόψε!…»

«Μα όχι!… Δεν είναι δυνατόν!… Σας είπα πως δουλεύει τον Θριαμβεύοντα Δον Ζουάν του και δεν έχει καιρό ν' ασχοληθεί με μας».

«Είσαστε τόσο λίγο σίγουρη, που δε σταματάτε ούτε στιγμή να κοιτάτε πίσω σας».

«Πάμε στο καμαρίνι μου».

«Καλύτερα να συναντηθούμε έξω απ' την Όπερα».

«Ποτέ πριν φύγουμε!… Θα μας φέρει κακοτυχιά να μην κρατήσουμε το λόγο μας. Του έχω υποσχεθεί πως δεν πρόκειται να συναντηθούμε αλλού εκτός από δω».

«Πρέπει, λοιπόν, να του είμαι ευγνώμων που σας επέτρεψε έστω αυτό!… Ξέρετε, Κριστίν», είπε πικρόχολα ο Ραούλ, «πως ήταν πολύ θρασύ εκ μέρους σας να παίξετε μαζί μου αυτό το παιχνίδι των αρραβώνων».

«Μα, αγαπητέ μου, το 'κανα εν γνώσει του. Μου είπε: Σας έχω εμπιστοσύνη, Κριστίν. Ο κύριος Ραούλ ντε Σανιύ είναι ερωτευμένος μαζί σας και πρέπει να φύγει. Ας γίνει κι αυτός λοιπόν το ίδιο δυστυχισμένος με μένα!…»

«Και τι σημαίνει αυτό, σας παρακαλώ;»

«Μάλλον εγώ θα 'πρεπε να ρωτήσω εσάς, αγαπητέ μου φίλε. Είναι λοιπόν δυστυχισμένος όποιος αγαπά;»

«Ναι, Κριστίν, είναι δυστυχισμένος κανείς όταν αγαπά και δεν είναι σίγουρος πως αγαπιέται».

«Για τον Ερίκ το λέτε αυτό;»

«Το λέω και για τον Ερίκ και για μένα», είπε ο νέος άντρας κουνώντας το κεφάλι μ' ένα σκεφτικό κι απογοητευμένο ύφος.

Φτάσανε στο καμαρίνι της Κριστίν.

«Γιατί πιστεύετε πως είσαστε περισσότερο ασφαλής σ' αυτό το καμαρίνι απ' όσο στο θέατρο;» ρώτησε ο Ραούλ. «Αφού εσείς μπορείτε να τον ακούτε μέσα απ' τους τοίχους, προφανώς κι αυτός μπορεί ν' ακούει εμάς».

«Όχι! Μου έδωσε το λόγο του πως δε θα βρίσκεται πίσω απ' τους τοίχους του καμαρινιού μου και του έχω εμπιστοσύνη. Το καμαρίνι μου και το δωμάτιό μου στο διαμέρισμα της Λίμνης είναι δικά μου, απόλυτα δικά μου και τόποι ιεροί, απαραβίαστοι γι' αυτόν».

«Κριστίν, πώς μπορέσατε και βγήκατε απ' αυτό εδώ το καμαρίνι και βρεθήκατε στο σκοτεινό διάδρομο; Θέλετε να δοκιμάσουμε να επαναλάβουμε τις ίδιες κινήσεις;»

«Είναι επικίνδυνο φίλε μου, γιατί ίσως ο καθρέφτης με πάρει ξανά και αντί να φύγουμε, θα βρεθώ αναγκασμένη ν' ακολουθήσω ως το τέλος το μυστικό πέρασμα που οδηγεί στις όχθες της λίμνης και να φωνάξω τον Ερίκ».

«Μα θα σας ακούσει;»

«Ο Ερίκ θα μ' ακούσει απ' όπου κι αν τον φωνάξω… Μου το 'χει πει ο ίδιος. Είναι ένα πολύ περίεργο πνεύμα. Δεν πρέπει να πιστεύετε Ραούλ πως πρόκειται για ένα συνηθισμένο άνθρωπο που διασκεδάζει με το να μένει κάτω απ' τη γη. Κάνει πράγματα που κανείς άλλος δεν μπορεί να κάνει. Γνωρίζει πράγματα που οι ζωντανοί αγνοούν».

«Προσέξτε, Κριστίν… είσαστε έτοιμη να επινοήσετε ένα φάντασμα».

«Όχι, δεν είναι φάντασμα. Είναι ένας άνθρωπος τ' ουρανού και της γης, αυτό είν' όλο».

«Πώς μιλάτε γι' αυτόν… Είσαστε πάντα αποφασισμένη να τον εγκαταλείψετε;»

«Ναι. Αύριο».

«Θέλετε να σας πω γιατί θα 'θελα να σας δω να φεύγετε απόψε το βράδυ;»

«Πείτε μου, φίλε μου».

«Γιατί αύριο δε θάστε πια αποφασισμένη για τίποτα!»

«Τότε λοιπόν, θα με πάρετε παρά τη θέληση μου!… Έτσι δεν έχουμε συμφωνήσει;»

«Εδώ λοιπόν, αύριο το βράδυ! Τα μεσάνυχτα θα βρίσκομαι στο καμαρίνι σας», είπε ο νέος άντρας σκυθρωπός. «Ό,τι κι αν γίνει θα κρατήσω την υπόσχεση μου. Λέτε πως, αφού παρακολουθήσει την παράσταση, θα πάει να σας περιμένει στην τραπεζαρία της Λίμνης;»

«Ναι, αυτό το ραντεβού δώσαμε».

«Και πώς θα πηγαίνατε εκεί, Κριστίν, αφού λέτε πως δεν ξέρετε να βγείτε από το καμαρίνι σας “μέσ' απ' τον καθρέφτη”;»

«Μα, πηγαίνοντας κατευθείαν στη λίμνη».

«Μέσα απ' τα υπόγεια; Από τις σκάλες και τους διαδρόμους που χρησιμοποιούν οι τεχνικοί και οι άλλοι εργάτες; Τότε, όλοι θα γνώριζαν το μυστικό σας. Όλος ο κόσμος θα ακολουθούσε την Κριστίν Ντααέ που θα 'φτάνε τελικά στις όχθες της λίμνης με συνοδεία».

Η Κριστίν έβγαλε από ένα μπαούλο ένα τεράστιο κλειδί και το έδειξε στον Ραούλ.

«Τι είναι αυτό;» τη ρώτησε.

«Είναι το κλειδί του υπόγειου κιγκλιδώματος της οδού Σκριμπ».

«Καταλαβαίνω, Κριστίν. Οδηγεί κατευθείαν στη λίμνη. Θέλετε να μου δώσετε αυτό το κλειδί;»

«Ποτέ!» απάντησε έντονα. «Αυτό θα ήταν προδοσία!»

Ξαφνικά, ο Ραούλ είδε την Κριστίν ν' αλλάζει χρώμα. Μια νεκρική χλομάδα απλώθηκε στο πρόσωπό της.

«Ω, Θεέ μου!» φώναξε… «Ερίκ, Ερίκ! λυπηθείτε με!…»

«Πάψτε!» τη διέταξε ο νέος άντρας… «Δεν είπατε πως δεν μπορεί να μας ακούσει;»

Όμως η συμπεριφορά της τραγουδίστριας γινόταν ολοένα και πιο ακατανόητη. Έτριβε νευρικά τα δάχτυλά της και συνέχιζε να επαναλαμβάνει μ' ένα χαμένο ύφος:

«Ω, Θεέ μου! Ω, Θεέ μου!»

«Μα τι συμβαίνει; Τι συμβαίνει;» ρώτησε ο Ραούλ.

«Το δαχτυλίδι».

«Τι έγινε με το δαχτυλίδι; Σας παρακαλώ, Κριστίν, ελάτε στα συγκαλά σας!»

«Το χρυσό δαχτυλίδι που μου είχε δώσει».

«Α! Ώστε ο Ερίκ σας έδωσε αυτό το χρυσό δαχτυλίδι;»

«Μα, το ξέρετε ήδη Ραούλ! Αυτό όμως που δεν ξέρετε είναι το τι μου είπε όταν μου το έδωσε: “Σας δίνω την ελευθερία σας Κριστίν, υπό έναν όρο όμως: πως θα φοράτε αυτό το δαχτυλίδι. Όσο το φοράτε δε θα κινδυνεύετε από τίποτα και ο Ερίκ θα είναι πάντα φίλος σας. Αν όμως κάποτε το βγάλετε, τότε αλίμονο σε σας Κριστίν… Γιατί ο Ερίκ θα σας εκδικηθεί!…” Φίλε μου, φίλε μου! Το δαχτυλίδι δεν το φοράω πια!… Αλίμονο μας!…»

Μάταια ψάξανε παντού να βρουν το δαχτυλίδι. Δε βρήκαν τίποτα! Η Κριστίν δεν μπορούσε να ησυχάσει.

«Πρέπει να το 'χασα εκεί ψηλά, την ώρα που σας φίλησα, κάτω απ' τη λύρα του Απόλλωνα», σκέφτηκε τρέμοντας ολόκληρη. «Το δαχτυλίδι πρέπει να γλίστρησε απ' το δάχτυλο μου και να 'πεσε στην πόλη! Πώς είναι δυνατόν να το ξαναβρούμε τώρα; Πόσοι κίνδυνοι μας απειλούν, Ραούλ! Α! Πρέπει να φύγουμε! Να φύγουμε!»

«Ναι, πρέπει να φύγουμε τώρα αμέσως», επέμεινε ακόμη μια φορά ο Ραούλ.

Εκείνη δίστασε. Για μια στιγμή, ο Ραούλ νόμισε πως θα συμφωνούσε… Όμως, τα μάτια της ανοιγόκλεισαν και είπε:

«Όχι, αύριο!»

Μ' αυτά τα λόγια έφυγε εγκαταλείποντάς τον σε πλήρη σύγχυση, συνεχίζοντας να τρίβει τα δάχτυλά της, ελπίζοντας προφανώς πως το δαχτυλίδι θα εμφανιζόταν ξαφνικά.

Όσο για τον Ραούλ, γύρισε σπίτι του, πολύ ανήσυχος μετά απ' όλα αυτά που άκουσε.

«Αν δεν καταφέρω νκ τη σώσω απ' τα χέρια αυτού του τσαρλατάνου», μονολόγησε φωναχτά, «είναι χαμένη. Πρέπει να τη σώσω!»

Έσβυσε τη λάμπα και μέσα στο σκοτάδι ένιωσε την επιθυμία να καταραστεί τον Ερίκ. Φώναξε τρεις φορές δυνατά: «Τσαρλατάνε!… Τσαρλατάνε!… Τσαρλατάνε!…»

Όμως, ξαφνικά ανασηκώθηκε, λες και κάποιος τον έσπρωξε. Κρύος ιδρώτας άρχισε να τρέχει στους κροτάφους του. Δυο μάτια σαν πυρακτωμένα κάρβουνα έλαμψαν στην άκρη τον κρεβατιού του. Τον κοιτούσαν επίμονα, τρομερά μέσα στη μαύρη νύχτα.

Ο Ραούλ ήταν γενναίος, ωστόσο έτρεμε. Άπλωσε το χέρι του ψηλαφώντας αβέβαια προς το κομοδίνο. Βρήκε το κουτί με τα σπίρτα κι άναψε το κερί. Τα μάτια εξαφανίστηκαν. Χωρίς καμιά σιγουριά σκέφτηκε:

«Η Κριστίν μου είπε πως τα μάτια του φαίνονται μόνο στο σκοτάδι. Τα μάτια του εξαφανίστηκαν με το φως, αυτός όμως μπορεί νάναι ακόμη εδώ».

Σηκώθηκε, έψαξε. Κοίταξε προσεχτικά γύρω του, κάτω απ' το κρεβάτι του λες κι ήταν μικρό παιδί. Αισθάνθηκε γελοίος. Είπε φωναχτά:

«Τι να πιστέψει και τι να μην πιστέψει κανείς μ' ένα τέτοιο παραμύθι; Πού τελειώνει η πραγματικότητα και πού αρχίζει η φαντασία; Τι να είδε; Τι νόμισε ότι είδε;»

Πρόσθεσε ανατριχιάζοντας:

«Και εγώ; Τι να είδα άραγε; Είδα πραγματικά τα πυρακτωμένα μαύρα μάτια του; Έλαμψαν στ' αλήθεια ή μόνο στη φαντασία μου; Να, που δεν είμαι πια βέβαιος για τίποτα! Σίγουρα, δεν μπορώ να πάρω όρκο τι ήταν αυτό που είδα!»

Ξάπλωσε. Το σκοτάδι απλώθηκε ξανά.

Τα μάτια εμφανίστηκαν πάλι.

«Ω!» αναστέναξε ο Ραούλ. Ξαπλωμένος στο κρεβάτι του τα κοίταξε κι αυτός με τη σειρά του όσο πιο θαρραλέα μπορούσε. Αφού έμεινε σιωπηλός, προσπαθώντας να επιστρατεύσει όλο του το κουράγιο, φώναξε:

«Είσαι εσύ, ο Ερίκ; Άνθρωπος, πνεύμα ή φάντασμα! Εσύ είσαι;»

Σκέφτηκε λίγο.

«Αν είναι αυτός… θα πρέπει να βρίσκεται στο μπαλκόνι!»

Τότε σηκώθηκε κι έτσι όπως ήταν, με τα νυχτικά, έτρεξε σ' ένα μικρό έπιπλο και ψηλαφώντας, βρήκε και πήρε το πιστόλι του. Ωπλισμένος τώρα, άνοιξε την μπαλκονόπορτα. Έκανε πολύ κρύο. Ο Ραούλ έριξε μια γρήγορη ματιά στο έρημο μπαλκόνι και γύρισε μέσα κλείνοντας την πόρτα. Ξάπλωσε ξανά κρυώνοντας, ακούμπησε το πιστόλι πάνω στο κομοδίνο ώστε να μπορεί εύκολα να το πάρει αν χρειαστεί.

Για μια φορά ακόμη έσβυσε το κερί. Τα μάτια ήταν πάντα εκεί, στην άκρη του κρεβατιού ή μήπως πίσω απ' το τζάμι της μπαλκονόπορτας, δηλαδή στο μπαλκόνι;

Να τι ήθελε να μάθει ο Ραούλ. Ήθελε ακόμη να μάθει αν αυτά τα μάτια ανήκαν σε μια ανθρώπινη ύπαρξη… ήθελε να τα μάθει όλα…

Τότε, υπομονετικά, ψύχραιμα, δίχως να ταράξει τη νύχτα, που τον έζωνε, ο νέος άντρας πήρε το πιστόλι του και σημάδεψε.

Είδε δυο χρυσαφένια αστέρια που εξακολουθούσαν να τον κοιτάζουν με μια παράξενη, ακίνητη λάμψη. Σημάδεψε λίγο πιο κάτω απ' τ' άστρα. Μα, βέβαια! Αν αυτά τα δυο αστέρια ήταν τα μάτια του και αν κάτω απ' αυτά τα μάτια υπήρχε ένα μέτωπο, κι αν ο Ραούλ δεν ήταν αδέξιος…

Ο πυροβολισμός αντήχησε τρομερός μέσα στην ησυχία του σπιτιού…

Ενώ απ' τους διαδρόμους ακούγονταν βήματα που πλησίαζαν, ο Ραούλ, ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, με το χέρι τεντωμένο, έτοιμος να πυροβολήσει ξανά, σημάδευε…

Αυτή τη φορά, τα δυο άστρα είχαν εξαφανιστεί.

Φως, κόσμος, ο κόμης Φιλίπ φοβερά ανήσυχος…

«Τι συνέβη Ραούλ;»

«Συνέβη, πως μάλλον ονειρεύτηκα», απάντησε ο νεαρός. «Πυροβόλησα δυο άστρα που δε μ' άφηναν να κοιμηθώ».

«Παραλογίζεσαι;… Υποφέρεις!… Σε παρακαλώ Ραούλ… πες μας τι έγινε;…» είπε ο κόμης και πήρε το πιστόλι.

«Όχι! Όχι! δεν παραλογίζομαι!… άλλωστε δε θ' αργήσουμε να μάθουμε την αλήθεια…»

Σηκώθηκε, φόρεσε μια ρόμπα, έβαλε τις παντούφλες του, πήρε ένα κερί από έναν υπηρέτη, άνοιξε την μπαλκονόπορτα και βγήκε στο μπαλκόνι.

Ο κόμης διαπίστωσε πως το τζάμι είχε διαπεραστεί από μια σφαίρα στο ύψος του ανθρώπου. Ο Ραούλ είχε σκύψει απ' το μπαλκόνι φέγγοντας με το κερί…

«Ω, Ω!» έκανε… «αίμα… αίμα… Εδώ… εκεί… κι άλλο αίμα! Τόσο το καλύτερο… Ένα φάντασμα που αιμορραγεί… είναι λιγότερο επικίνδυνο!» γέλασε σαρκαστικά…

«Ραούλ! Ραούλ! Ραούλ!»

Ο κόμης τον τράνταξε λες και τράνταζε έναν υπνοβάτη για να ξυπνήσει από τον επικίνδυνο ύπνο του.

«Μα, αδελφέ μου, δεν κοιμάμαι!» διαμαρτυρήθηκε ο Ραούλ χάνοντας την υπομονή του. «Κι εσείς βλέπετε το αίμα. Νόμιζα πως ονειρευόμουν και πως είχα πυροβολήσει δυο αστέρια. Να όμως που δεν ήταν δυο αστέρια, αλλά τα μάτια του Ερίκ! Να το αίμα του!…»

Ξαφνικά, ανήσυχος, πρόσθεσε:

«Όμως ίσως, τελικά, δεν έκανα καλά που πυροβόλησα και η Κριστίν είναι ικανή να μη μου το συγχωρέσει ποτέ!… Τίποτα απ' όλ' αυτά δε θα 'χε συμβεί αν είχα φροντίσει να κλείσω τις κουρτίνες πριν κοιμηθώ».

«Ραούλ, μήπως τρελάθηκες ξαφνικά; Ξύπνα επιτέλους!»

«Πάλι τα ίδια! Καλά θα κάνετε αδελφέ μου, αντί να μου λέτε να ξυπνήσω, να με βοηθήσετε να βρω τον Ερίκ… γιατί, τελικά, ένα φάντασμα που αιμορραγεί είναι οπωσδήποτε κάτι που μπορεί να βρεθεί…»

Ο καμαριέρης του κόμη είπε:

«Είναι αλήθεια, κύριε, υπάρχει αίμα στο μπαλκόνι».

Ένας υπηρέτης έφερε μια λάμπα και με τη βοήθειά της μπόρεσαν να εξετάσουν τα πάντα. Το αιμάτινο χνάρι ακολουθούσε τη ράμπα του μπαλκονιού, προχωρούσε μέχρι το λούκι και σκαρφάλωνε πάνω του.

«Φίλε μου», είπε ο κόμης Φιλίπ, «πυροβόλησες μια γάτα».

«Ατυχία!» είπε ο Ραούλ μ ένα σαρκαστικό γέλιο που αντήχησε πολύ δυσάρεστα στ' αφτιά του κόμη· «δεν είναι διόλου απίθανο. Με τον Ερίκ, δεν ξέρεις ποτέ τι γίνεται».

Ο Ραούλ είχε αρχίσει να μονολογεί. Απαντούσε μ' έναν απόλυτα προσωπικό τρόπο στις ανησυχίες του, μ' έναν τρόπο που στους άλλους μπορεί να φαινόταν παράλογος, αλλά που σε σχέση με τις σκέψεις του ήταν απόλυτα συνεπής και λογικός. Μιλούσε μ' έναν τρόπο που έμοιαζε πολύ με τις εκμυστηρεύσεις της Κριστίν Ντααέ, οι οποίες, ενώ στην πραγματικότητα ήταν ρεαλιστικές και λογικές, έμοιαζαν παράλογες και μεταφυσικές. Πάντως, ο μονόλογος του Ραούλ δεν καθησύχαζε διόλου τον αδελφό του, που νόμιζε πως ο νεαρός είχε χάσει τα λογικά του. Στο ίδιο συμπέρασμα κατάληξε και ο ανακριτής, όπως μπορούμε να δούμε και στη σχετική αναφορά.

«Ποιος είναι ο Ερίκ;» ρώτησε ο κόμης σφίγγοντας το χέρι του αδελφού του.

«Είναι ο αντίζηλός μου! κι αν δεν πέθανε τόσο το χειρότερο». Με μια του κίνηση έδιωξε τους υπηρέτες.

Η πόρτα του δωματίου ξανάκλεισε. Οι δυο Σανιύ έμειναν μόνοι. Οι άνθρωποι όμως δεν απομακρύνονται τόσο γρήγορα κι έτσι ο καμαριέρης του κόμη μπόρεσε ν' ακούσει τον Ραούλ να λέει με έμφαση:

«Απόψε το βράδυ! απόψε το βράδυ θ' απαγάγω την Κριστίν Ντααέ!»

Αυτή η φράση επαναλήφτηκε στη συνέχεια και στον ανακριτήν κύριο Φορ. Όμως, ποτέ δε μαθεύτηκε τι άλλο ειπώθηκε ανάμεσα στα δυο αδέλφια.

Οι υπηρέτες είπαν πως δεν ήταν η πρώτη φορά που τα δυο αδέλφια μαλώνανε.

Συχνά, πίσω απ' τους τοίχους άκουγαν φωνές και πάντα το όνομα μιας ηθοποιού, της Κριστίν Ντααέ.

Το πρωί, ο Φιλίπ έδωσε εντολή να πάνε να παρακαλέσουν τον αδελφό του, να έρθει να προγευματίσει το γραφείο του. Ο Ραούλ πήγε, σκυθρωπός και σιωπηλός. Η σκηνή ήταν σύντομη.

Ο κόμης: Διάβασε τούτο δω!

Ο Φιλίπ απλώνει στον αδελφό του μια εφημερίδα: την «Επόκ». Του δείχνει τον ακόλουθο τίτλο:

Ο υποκόμης, με φωνή που μόλις ακούγεται, διαβάζει:

«Ένα μεγάλο γεγονός στη συνοικία μας. Αρραβωνιάστηκαν η δεσποινίς Κριστίν Ντααέ, λυρική καλλιτέχνις, και ο υποκόμης Ραούλ ντε Σανιύ. Αν πιστέψουμε τα κουτσομπολιά των παρασκηνίων, λέγεται πως ο κόμης Φιλίπ δήλωσε πως για πρώτη φορά ένας Σανιύ δεν επρόκειτο να κρατήσει την υπόσχεση του. Όμως, καθώς ο έρωτας είναι παντοδύναμος, και στην Όπερα αυτό ισχύει περισσότερο απ' οπουδήποτε αλλού, αναρωτιέται κανείς με ποιον τρόπο είναι δυνατόν ο κόμης Φιλίπ να εμποδίσει τον υποκόμη, τον αδελφό του, να οδηγήσει στην εκκλησία τη νέα Μαργαρίτα. Λένε πως τα δυο αδέλφια λατρεύονται, όμως ο κόμης μπορεί να κάνει λάθος αν ελπίζει ότι η αδελφική αγάπη μπορεί να υπερνικήσει τον Έρωτα!»

Ο κόμης (Θλιμμένος): Βλέπεις Ραούλ, μας έχεις γελοιοποιήσει!… Αυτή η μικρή σου 'χει πάρει τα μυαλά με τις ιστορίες της για το φάντασμα.

(Επομένως, καταλαβαίνουμε πως ο υποκόμης είχε διηγηθεί στον αδελφό του τα όσα του είχε πει η Κριστίν).

Ο υποκόμης: Αδελφέ μου, αντίο!

Ο κόμης: Μα, είναι γεγονός; Φεύγεις απόψε; (Ο υποκόμης δεν απαντά)… μαζί της;… Μα, δεν είναι δυνατόν να κάνεις μια τέτοια ανοησία!… (Ο υποκόμης μένει σιωπηλός). Θα σ' εμποδίσω!

Ο υποκόμης: Αντίο, αδελφέ μου!

(Φεύγει).

Αυτή τη σκηνή τη διηγήθηκε στον ανακριτή ο ίδιος ο κόμης, που δεν ξανάδε τον αδελφό του Ραούλ, παρά μόνο το ίδιο βράδυ στην Όπερα, λίγα λεπτά πριν την εξαφάνιση της Κριστίν Ντααέ.

Πραγματικά, όλη την ημέρα ο Ραούλ την αφιέρωσε στις προετοιμασίες της απαγωγής.

Τα άλογα, το αμάξι, ο αμαξάς, οι προμήθειες, οι αποσκευές, τα απαραίτητα χρήματα, η διαδρομή — δεν έπρεπε να πάρουν το σιδηρόδρομο για να καταφέρουν να ξεφύγουν απ' το φάντασμα — όλ' αυτά τον κράτησαν απασχολημένο μέχρι τις εννιά το βράδυ.

Στις εννιά, ένα είδος ταξιδιωτικής άμαξας, με τις κουρτίνες τραβηγμένες πάνω στα ερμητικά κλειστά παράθυρα, ήρθε κοντά στη Ροτόντα. Είχε δυο γερά άλογα και έναν αμαξά που δεν μπορούσες εύκολα να ξεχωρίσεις το πρόσωχό του, έτσι τυλιγμένο όπως ήταν στο κασκόλ του. Μπρος απ' αυτήν την άμαξα υπήρχαν τρία μικρότερα αμάξια. Αργότερα, από την ανάκριση, διαπιστώθηκε πως ανήκαν στην Καρλότα, που είχε έρθει ξαφνικά στο Παρίσι, στη Σορέλι και στον κόμη Φιλίπ ντε Σανιύ. Από την ταξιδιωτική άμαξα δεν κατέβηκε κανείς. Ο αμαξάς έμεινε στη θέση του. Το ίδιο έκαναν και οι τρεις άλλοι αμαξάδες.

Μια σκιά, τυλιγμένη σ' ένα μεγάλο μαύρο παλτό και με το κεφάλι καλυμμένο από ένα μαύρο μαλακό καπέλο πέρασε απ' το πεζοδρόμιο ανάμεσα στη Ροτόντα και τ' αμάξια. Φάνηκε να κοιτάζει προσεχτικά την ταξιδιωτική άμαξα. Πλησίασε τ' άλογα, μετά τον αμαξά… μετά απομακρύνθηκε χωρίς να πει τίποτα. Αργότερα, η ανάκριση κατάληξε πως επρόκειτο για τον υποκόμη Ραούλ ντε Σανιύ. Όσο για μένα, δε συμφωνώ, δεδομένου ότι εκείνο το βράδυ, όπως και όλα τ' άλλα βράδια, ο υποκόμης ντε Σανιύ φορούσε ένα μάλλον ψηλό καπέλο, το οποίο και βρήκαν αργότερα. Η γνώμη μου είναι πως επρόκειτο για το φάντασμα μάλλον, που γνώριζε τα πάντα, όπως θα δούμε παρακάτω.

Λες κι ήταν σημαδιακό, έπαιζαν τον Φάουστ. Η αίθουσα ήταν από τις πιο λαμπρές. Η συνοικία έδινε τον καλύτερό της εαυτό. Εκείνη την εποχή τα μέλη της Όπερας δε νοίκιαζαν και δεν επινοικιάζανε τις θέσεις τους ούτε στους χρηματιστές, ούτε στους εμπόρους, ούτε στους ξένους! Αντίθετα, σήμερα μπορεί να δει κανείς στο κατ' όνομα και μόνο θεωρείο του μαρκήσιου κάποιον έμπορο παστού χοιρινού, πράγμα που ο έμπορος παστού χοιρινού δικαιούται απολύτως εφόσον πληρώνει το θεωρείο του μαρκήσιου. Παλιότερα, κάτι τέτοιο δε γινόταν σχεδόν ποτέ. Τα θεωρεία της Όπερας ήταν σαλόνια όπου κανείς μπορούσε να συναντήσει κοσμικούς ανθρώπους που, μερικές φορές, αγαπούσαν τη μουσική.

Όλοι αυτοί οι ωραίοι άνθρωποι γνωριζόντουσαν μεταξύ τους, χωρίς τούτο να σημαίνει πως συναναστρέφονταν ο ένας τον άλλον. Πάντως, το κάθε πρόσωπο εκεί είχε ένα όνομα και οπωσδήποτε το όνομα του κόμη ντε Σανιύ ήταν γνωστό σε όλους.

Το πρωινό δημοσίευμα της Επόκ πρέπει να είχε τη σχετική του απήχηση, γιατί όλα τα μάτια ήταν στραμμένα στο θεωρείο όπου ο κόμης ντε Σανιύ, φαινομενικά ήρεμος κι αδιάφορος, καθόταν ολομόναχος. Το γυναικείο στοιχείο αυτής της λαμπρής σύναξης ήταν φοβερά περίεργο και η απουσία του υποκόμη έδινε λαβή σε ψιθύρους πίσω απ' τις βεντάλιες. Το κοινό υποδέχτηκε την Κριστίν Ντααέ μάλλον ψυχρά. Αυτό, το τόσο ειδικό κοινό, δεν ήταν δυνατόν να της συγχωρέσει το ότι κοίταξε τόσο ψηλά.

Η ντίβα, κατάλαβε την κακή διάθεση ενός μέρους του κοινού και ταράχτηκε.

Οι θαμώνες, που παρίσταναν τους γνώστες των ερώτων του υποκόμη, δεν παράλειψαν να χαμογελάσουν με νόημα σε ορισμένα μέρη του ρόλου της Μαργαρίτας. Ακριβώς μ' αυτό το πνεύμα γύρισαν και κοίταξαν θρασύτατα προς το θεωρείο του Φιλίπ ντε Σανιύ, όταν η Κριστίν τραγούδησε τη φράση: «Θα 'θελα πολύ να μάθω ποιος είναι αυτός ο νέος, αν είναι κάποιος μεγάλος άρχοντας και ποιο είναι τ' όνομά του».

Με το σαγόνι του ακουμπισμένο στη παλάμη του ο κόμης δε φαινόταν να δίνει σημασία σ' αυτές τις εκδηλώσεις του κόσμου. Το βλέμμα του ήταν καρφωμένο στη σκηνή· όμως την έβλεπε; Έμοιαζε τόσο απόμακρος…

Όσο πέρναγε η ώρα η Κριστίν ένιωθε όλο και πιο ανασφαλής. Έτρεμε. Βάδιζε στην καταστροφή… Ο Κάρολους Φόντα αναρωτήθηκε μήπως ήταν άρρωστη, κι αν θα μπορούσε ν' αντέξει ως το τέλος της σκηνής του κήπου. Στην αίθουσα, ο κόσμος θυμήθηκε το τραγικό συμβάν της Καρλότα και το ιστορικό πια «κουάξ» που, προς το παρόν τουλάχιστον, είχε διακόψει την καριέρα της στο Παρίσι.

Ακριβώς εκείνη τη στιγμή, έκανε την εμφάνισή της η Καρλότα, σ' ένα από τα μπροστινά θεωρεία. Ήταν μια εμφάνιση που δημιούργησε ταραχή. Η καημένη η Κριστίν σήκωσε τα μάτια προς αυτόν τον καινούργιο πόλο συγκινήσεων. Αναγνώρισε την αντίζηλό της. Της φάνηκε πως την είδε να γελά σαρκαστικά. Αυτό την έσωσε. Τα ξέχασε όλα. Για μια ακόμη φορά θριάμβευσε.

Από κείνη τη στιγμή και μετά, τραγούδησε μ' όλη της την ψυχή. Προσπάθησε να ξεπεράσει τον ίδιο της τον εαυτό και τα κατάφερε. Στην τελευταία πράξη, όταν άρχισε να καλεί τους αγγέλους και ν' ανυψώνεται, παράσυρε μαζί της όλον τον κόσμο που ριγούσε κι ένιωθε σαν ν' απόκτησε φτερά…

Σ' αυτό το υπεράνθρωπο κάλεσμα, στο κέντρο του αμφιθέατρου, ένας άντρας σηκώθηκε και στάθηκε όρθιος μπρος την ηθοποιό λες και μ' αυτήν την κίνηση εγκατέλειπε τη γη… Ήταν ο Ραούλ.

Άγγελοι αγνοί! Άγγελοι ακτινοβόλοι Άγγελοι αγνοί! Άγγελοι αντινοβόλοι.

Η Κριστίν, με τα χέρια απλωμένα, το λαιμό της αγκαλιασμένο, τυλιγμένο στη δόξα των μαλλιών της πούχαν λυθεί κι έπεφταν πάνω στους γυμνούς της ώμους, άφηνε τη θεία κραυγή:

Οδηγήστε την ψυχή μου στους ουρανούς!

Εκείνη τη στιγμή, η αίθουσα ξαφνικά σκοτείνιασε. Αυτό κράτησε τόσο λίγο που οι θεατές μόλις που πρόφτασαν να φωνάξουν τρομαγμένοι. Αμέσως, η αίθουσα ξανά φωτίστηκε.

…Όμως, η Κριστίν Ντααέ δεν ήταν πια εκεί!… Τι είχε απογίνει;… Τι θαύμα ήταν αυτό;… Όλοι κοιτάζονταν μεταξύ τους δίχως να καταλαβαίνουν. Η συγκίνηση ήταν στο αποκορύφωμά της, το ίδιο μεγάλη τόσο στη σκηνή όσο και στην αίθουσα. Από τα παρασκήνια οι άνθρωποι κατευθύνονταν στο μέρος όπου μόλις πριν λίγο τραγουδούσε η Κριστίν. Η παράσταση διακόπηκε μέσα σε πλήρη σύγχυση.

Τι έγινε; Πού μπορεί να πήγε η Κριστίν; Πώς εξαφανίστηκε; Ποια μάγια την εξαφάνισαν μπρος σε χιλιάδες θεατές και μέσα απ' την αγκαλιά του Κάρολους Φόντα; Τελικά, θα μπορούσε κανείς ν' αναρωτηθεί μήπως εισακούστηκε η φλογερή προσευχή της και ήρθαν οι άγγελοι στ' αλήθεια να την πάρουν και να οδηγήσουν στους ουρανούς το σώμα και ψυχή της…

Ο Ραούλ, που εξακολουθούσε νάναι όρθιος στο αμφιθέατρο άφησε μια κραυγή. Ο κόμης Φιλίπ χώθηκε στο θεωρείο του. Ο κόσμος κοιτούσε τη σκηνή, κοιτούσε τον κόμη, κοιτούσε τον Ραούλ κι αναρωτιόταν μήπως αυτό το αλλόκοτο γεγονός είχε κάποια σχέση με το πρωινό δημοσίευμα της Επόχ. Όμως, ο Ραούλ εγκατέλειψε βιαστικά τη θέση του, ο κόμης εξαφανίστηκε από το θεωρείο του και την ώρα που κατέβαζαν τις κουρτίνες τα μέλη έτρεξαν προς τα παρασκήνια. Το κοινό περίμενε μιαν ανακοίνωση μέσα σε απερίγραπτη αγωνία. Μιλούσαν όλοι μαζί. Όλοι παρίσταναν πως ήξεραν τι έγινε. Μερικοί έλεγαν: α Έπεσε μέσα σε μια καταπακτή». Άλλοι: «Τη σήκωσαν ψηλά με σχοινιά. Η δυστυχισμένη, ίσως είναι θύμα κάποιου καινούργιου τρικ της νέας διοίκησης». Άλλοι ακόμα: «Πρόκειται για απαγωγή. Η σύπτωση της εξαφάνισης και της συσκότισης αυτό δείχνουν».

Τελικά, οι κουρτίνες σηκώθηκαν αργά και ο Κάρολους Φόντα προχώρησε μέχρι το πόντιουμ του διευθυντή ορχήστρας και ανήγγειλε με μια σοβαρή και θλιμμένη φωνή:

«Κυρίες και κύριοι, μόλις συνέβη ένα παράδοξο γεγονός, που μας έχει βυθίσει στην πιο βαθιά ανησυχία. Η συνάδελφός μας Κριστίν Ντααέ, εξαφανίστηκε μπρος στα μάτια μας, δίχως να μπορούμε να καταλάβουμε πότε, πώς και γιατί!»

15

ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΜΑΝΑΣ

Η ΟΧΛΑΓΩΓΙΑ στη σκηνή είναι απερίγραπτη. Καλλιτέχνες, τεχνικοί, χορεύτριες, κομπάρσοι, χορωδοί, μέλη, όλοι τριγυρνούν και ρωτούν, φωνάζουν, σπρώχνονται. «Τι έγινε;» «Πού πήγε;» «Την απήγαγαν!» «Την απήγαγε ο υποκόμης ντε Σανιύ!» «Όχι ο κόμης!» «Α! Να η Καρλότα! Αυτή θα τα 'κάνε όλα!» «Όχι! είναι το φάντασμα!»

Μερικοί γελούν, ειδικά μετά την προσεκτική έρευνα που έγινε στις παγίδες και στα σανίδια και που απέκλεισε το ενδεχόμενο του ατυχήματος.

Μέσα σ' αυτό το θορυβώδες πλήθος ξεχωρίζει μια παρέα τριών προσώπων που μιλούν μεταξύ τους χαμηλόφωνα, κάνοντας απελπισμένες κινήσεις. Είναι ο Γκαμπριέλ, ο δάσκαλος του τραγουδιού, ο Μερσιέ, ο· διαχειριστής και ο Ρεμί, ο γραμματέας. Έχουν αποτραβηχτεί σε μια γωνιά, στο σημείο όπου η σκηνή επικοινωνεί με το φαρδύ διάδρομο του φουαγιέ του χορού. Εκεί, πίσω από τα τεράστια σκηνικά, συζητούν:

«Χτύπησα, αλλά δεν απάντησε κανείς! Μάλλον έχουν φύγει απ' το γραφείο τους. Εν πάση περιπτώσει, δεν ξέρουμε γιατί πήραν μαζί τους τα κλειδιά».

Αυτά τα είπε ο Ρεμί, ο γραμματέας και δεν υπάρχει αμφιβολία πως αναφερόταν στους διευθυντές, οι οποίοι μετά το τελευταίο διάλειμμα είχαν δώσει εντολή να μην τους ενοχλήσει κανείς, για κανένα λόγο. «Δεν είμαστε εδώ για κανέναν».

«Παρ' όλ' αυτά», καταλήγει ο Γκαμπριέλ… «δεν απαγάγει κανείς μια τραγουδίστρια επί σκηνής κάθε μέρα!…»

«Τους το είπατε αυτό;»

«Επιστρέφω αμέσως», είπε ο Ρεμί και εξαφανίστηκε τρέχοντας. Σ' αυτό το σημείο φτάνει ο διευθυντής σκηνής.

«Λοιπόν, κύριε Μερσιέ, θα 'ρθείτε; Τι κάνετε εδώ εσείς οι δυο; Κύριε διαχειριστά, σας χρειάζονται».

«Δε θέλω να δω τίποτα, ούτε θέλω να ξέρω τίποτε πριν τον ερχομό του ανακριτή», δηλώνει ο Μερσιέ. «Έστειλα να φωνάξουν τον Μιφρουά! Να δούμε τώρα πότε θα 'ρθει!»

«Και γω σας λέω πως πρέπει να κατεβείτε αμέσως στο μηχανοστάσιο».

«Όχι πριν έρθει ο αστυνόμος…»

«Εγώ πήγα ήδη στο μηχανοστάσιο…»

«Α! και τι είδατε;»

«Ε, δεν είδα κανέναν. Ακούτε; Κανέναν!»

«Και τι θέλετε να κάνω;»

«Μα, είναι φανερό, διάβολε!» απαντά ο διευθυντής που δεν έχει σταματήσει να πασπατεύει με φρενίτιδα ένα κομμάτι γούνα. «Αν υπήρχε κάποιος στο μηχανοστάσιο θα μπορούσε να μας πει πώς έγινε η συσκότιση. Όμως, ο Μοκλέρ δε βρίσκεται πουθενά! Καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό;»

Ο Μοκλέρ ήταν ο διευθυντής φωτισμού, που βρισκόταν στην Όπερα συνέχεια, μέρα και νύχτα.

«Ο Μοκλέρ δε βρίσκεται πουθενά;» επαναλαμβάνει ξαφνιασμένος ο Μερσιέ. «Καλά κι οι βοηθοί του;»

«Δε βρίσκονται πουθενά! Ούτε ο Μοκλέρ ούτε οι βοηθοί του! Κανένας ηλεκτρολόγος δεν υπάρχει, πουθενά! Για φανταστείτε», ουρλιάζει ο διευθυντής σκηνής, «όλ' αυτά να είναι δουλειά της μικρής! Και τι σημαίνει πάλι αυτή η απουσία των διευθυντών;… Απαγόρεψα να πλησιάσουν τα φώτα, έβαλα ένα πυροσβέστη να φυλάει το μηχανοστάσιο! Δεν έκανα καλά;»

«Ναι, ναι, καλά κάνατε… και τώρα ας περιμένουμε τον αστυνόμο».

Ο διευθυντής απομακρύνεται ανασηκώνοντας τους ώμους του, θυμωμένος, βρίζοντας αυτές τις «βρεγμένες γάτες» που μένουν ήσυχες σε μια γωνιά, τη στιγμή που όλο το θέατρο έχει γίνει άνω κάτω.

Ωστόσο, ο Γκαμπριέλ και ο Μερσιέ δεν ήταν καθόλου ήσυχοι. Μόνο που… μόνο που να, μόλις είχαν λάβει μια εντολή που τους ακινητοποιούσε. Δεν έπρεπε να ενοχλήσουν τους διευθυντές για κανέναν απολύτως λόγο. Ο Ρεμί παρέβη αυτή την εντολή, αλλά δεν κατάφερε τίποτα.

Νάτον που επιστρέφει από τη νέα του εκστρατεία με το πρόσωπο κατατρομαγμένο.

«Τι έγινε λοιπόν; Καταφέρατε να τους μιλήσετε;» ρωτάει ο Μερσιέ.

Ο Ρεμί απαντά:

«Τελικά, ο Μονσαρμέν μου άνοιξε την πόρτα. Τα μάτια του είχαν βγει απ' τις κόχες τους. Για μια στιγμή, φοβήθηκα πως θα με χτυπούσε. Δεν μπόρεσα ν' αρθρώσω ούτε λέξη και ξέρετε τι μου είπε;… ή μάλλον τι μου φώναξε; “Μήπως έχετε καμιά παραμάνα;” “Όχι”, του είπα. “Ε, τότε αδειάστε μας τη γωνιά”. Πρόλαβα να του πω πως στο θέατρο συνέβη κάτι το τρομερό… Φωνάζει: “Θέλω μια παραμάνα. Μπορείτε να μου δώσετε μια παραμάνα; Δώστε μου αμέσως μια παραμάνα!” Ένας μικρός του γραφείου που τον άκουσε — άλλωστε φώναζε σαν τρελός — ήρθε με μια παραμάνα, του την έδωσε και ο κύριος Μονσαρμέν μόλις την πήρε μου 'κλείσε την πόρτα κατάμουτρα! Αυτό είν' όλο!»

«Καλά, και δεν προλάβατε να του πείτε πως η Κριστίν Ντααέ…»

«Θα 'θελα να δω εσάς τι θα κάνατε στη θέση μου!… Ο άνθρωπος άφριζε απ' το κακό του… Δε σκεφτόταν τίποτα άλλο εκτός από την παραμάνα του… Νομίζω πως αν δεν του τη φέρνανε θα 'πέφτε κάτω ξερός!… Πάντως, σίγουρα όλ' αυτά δεν είναι διόλου φυσιολογικά και μου φαίνεται πως οι διευθυντές μας έχουν τρελαθεί!…»

Ο κύριος Ρεμί, ο γραμματέας, δεν είναι διόλου ευχαριστημένος.

«Μα, αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί! Δεν έχω συνηθίσει να μου συμπεριφέρονται μ' αυτόν τον τρόπο!»

Ξάφνου, ο Γκαμπριέλ λέει:

«Νομίζω πως πρόκειται για ένα ακόμη χτύπημα του Φ. τ. Ο.»

Ο Ρεμί γελά σαρκαστικά. Ο Μερσιέ αναστενάζει, μοιάζει έτοιμος ν' αρχίσει μιαν εξομολόγηση… μα, αφού κοίταξε τον Γκαμπριέλ που του έκανε νόημα να σωπάσει, παράμεινε σιωπηλός.

Στο μεταξύ, ο Μερσιέ, που νιώθει πως έχει κάποια αυξημένη ευθύνη, στο βαθμό που η ώρα περνά και οι διευθυντές δεν εμφανίζονται, δεν κρατιέται και λέει: «Ε, λοιπόν, θα πάω εγώ ο ίδιος να τους φωνάξω».

Ο Γκαμπριέλ όμως πολύ σκυθρωπός και σοβαρός τον σταματά.

«Σκεφτείτε τι πάτε να κάνετε, Μερσιέ! Ίσως μένουν στο γραφείο τους γιατί έτσι πρέπει να κάνουν! Το Φ. τ. Ο. παίζει σε πολλά ταμπλό!»

Όμως, ο Μερσιέ δεν τον ακούει και κουνάει το κεφάλι του.

«Τόσο το χειρότερο! Εγώ θα πάω! Αν με είχατε ακούσει απ' την αρχή, τώρα θα τα 'χαμε ήδη πει όλα στην αστυνομία!» λέει και φεύγει.

«Όλα, ποια όλα;» ρωτάει ο Ρεμί. «Τι θα λέγαμε στην αστυνομία; Α! Δε μιλάτε, Γκαμπριέλ!… Συμμετέχετε και σεις στο μυστικό! Ε, λοιπόν, καλά θα κάνατε να μ' ενημερώσετε και μένα, αν δε θέλετε να βάλω τις φωνές και να σας πάρω για τρελούς! Τελείως τρελούς!»

Ο Γκαμπριέλ γουρλώνει τα μάτια του σαν χαζός και μοιάζει να μην καταλαβαίνει τίποτα απ' αυτό το ξέσπασμα του κυρίου γραμματέα.

«Για ποιο μυστικό μιλάτε; Δεν καταλαβαίνω τι θέλετε να πείτε», μουρμουρίζει.

Ο Ρεμί απελπίζεται.

«Σήμερα το βράδυ ο Ρισάρ κι ο Μονσαρμέν συμπεριφερόντουσαν παράξενα».

«Δεν το πρόσεξα», λέει ο Γκαμπριέλ ενοχλημένος.

«Είσαστε ο μόνος!… Νομίζετε μήπως πως δεν τους είδα;… και πως και ο κύριος Παραμπίζ, ο διευθυντής της Τράπεζας Πίστεως, δεν είδε κι αυτός τίποτα; Και πως ο πρεσβευτής της Μπορντερί, για στολίδια τα 'χει τα μάτια του;… Μα, κύριε δάσκαλε της μουσικής, απόψε όλα τα μέλη έδειχναν με το δάχτυλο τους διευθυντές μας!»

«Τι έκαναν λοιπόν οι διευθυντές μας απόψε;» ρωτάει αφελέστατα ο Γκαμπριέλ.

«Τι έκαναν; Μα εσείς ξέρετε καλύτερα απ' τον καθένα τι έκαναν! Είσασταν εκεί!… και τους παρατηρούσατε, μαζί με τον Μερσιέ!… κι είσασταν οι μόνοι που δε γελούσατε…»

«Δεν καταλαβαίνω!»

Ο Γκαμπριέλ, ψυχρός κι απόμακρος απλώνει τα χέρια και τ' αφήνει να ξαναπέσουν, κίνηση που προφανώς σημαίνει πως δεν ενδιαφέρεται για την υπόθεση… Ο Ρεμί συνεχίζει.

«Τι είναι αυτή η καινούργια μανία;… Τώρα δε θέλουν ούτε να τους πλησιάζουμε;»

«Πώς; Δε θέλουν να τους πλησιάζουμε;»

«Δε θέλουν να τους αγγίζουμε;»

«Πραγματικά, παρατηρήσατε πως δε θέλουν να τους αγγίζουμε; Να, κάτι πολύ παράξενο, μα την αλήθεια!»

«Συμφωνείτε λοιπόν! Καιρός ήταν! Και περπατάνε προς τα πίσω!»

«Προς τα πίσω! Προσέξατε πως οι διευθυντές μας περπατάνε προς τα πίσω! Μα, νόμιζα πως μόνο τα καβούρια προχωρούν έτσι!»

«Μη γελάτε Γκαμπριέλ! Μη γελάτε!»

«Δε γελάω», διαμαρτυρήθηκε ο Γκαμπριέλ που έχει πάρει πολύ σοβαρό ύφος.

«Μπορείτε να μου εξηγήσετε σας παρακαλώ Γκαμπριέλ, εσείς που είσαστε φίλος των διευθυντών, γιατί στο διάλειμμα του “κήπου”, μπροστά στο φουαγιέ, ενώ προχωρούσα απλώνοντας το χέρι μου προς τον κύριο Ρισάρ, ο κύριος Μονσαρμέν με πλησίασε και μου ψιθύρισε σιγά στ' αφτί: “Απομακρυνθήτε! Απομακρυνθήτε! Κυρίως μην αγγίζετε τον κύριο διευθυντή!…”

Μήπως έχει καμιά κολλητική αρρώστια και δεν το ξέρω;»

«Απίστευτο!»

«Και δεν είναι μόνο αυτό. Λίγα λεπτά αργότερα, όταν ο πρεσβευτής της Μπορντερι πήγε κι αυτός να πλησιάσει τον κύριο Ρισάρ, δεν πρόσεξε τον κύριο Μονσαρμέν που πετάχτηκε ανάμεσά τους και δεν τον ακούσατε που φώναξε: “Κύριε πρεσβευτά, σας εξορκίζω μην αγγίξετε τον κύριο διευθυντή!”»

«Καταπληκτικό!… Και τι έκανε ο Ρισάρ εκείνη την ώρα;»

«Τι έκανε; Μα, είδατε πολύ καλά τι έκανε! Έκανε μισή στροφή γύρω απ' τον εαυτό του. Χαιρετούσε μπροστά του, τη στιγμή που δε βρισκόταν κανείς μπροστά του! και μετά απομακρυνόταν προχωρώντας προς τα πίσω».

«Προς τα πίσω;»

«Κι ο Μονσαρμέν πίσω απ' τον Ρισάρ έκανε κι αυτός μισή στροφή γύρω απ' τον εαυτό του, δηλαδή περπάτησε πίσω απ' τον Ρισάρ, έκανε γρήγορα έναν μισό κύκλο κι αποχώρησε κι αυτός περπατώντας ανάποδα! Μ' αυτόν τον τρόπο, έφτασαν μέχρι τη σκάλα της διοίκησης, ανάποδα… περπατώντας ανάποδα!… Τέλος πάντων! Αν δεν είναι τρελοί, μπορείτε να μου πείτε τι σημαίνουν όλ' αυτά;»

«Μήπως δοκίμαζαν κάποια φιγούρα του μπαλέτου;» λέει, χωρίς μεγάλη σιγουριά, ο Γκαμπριέλ.

Ο κύριος Ρεμί, ο γραμματέας, αισθάνεται προσβλημένος απ' αυτό το τόσο χυδαίο αστείο, σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή. Τα μάτια του στενεύουν, τα χείλια του σουφρώνουν. Σκύβει στ' αφτί του Γκαμπριέλ και του λέει:

«Μην κάνετε τον έξυπνο, Γκαμπριέλ. Εδώ συμβαίνουν πράγματα και θάματα και κανονικά θα 'πρεπε, εσείς κι ο Μερσιέ, ν' αναλάβετε τις ευθύνες σας».

«Τι Θέλετε να πείτε; Τι συμβαίνει;»

«Η Κριστίν Ντααέ δεν είναι η μόνη που εξαφανίστηκε ξαφνικά απόψε το βράδυ».

«Α! μπα!»

«Δεν υπάρχει “Α! μπα!” Μπορείτε να μου πείτε γιατί όταν η κυρά — Ζιρί κατέβηκε μόλις πριν λίγο στο φουαγιέ, ο Μερσιέ την άρπαξε απ' το χέρι και την πήρε βιαστικά μαζί του;»

«Για δες!» λέει ο Γκαμπριέλ, «δεν το 'χα προσέξει».

«Δεν είν' αλήθεια. Το προσέξατε Γκαμπριέλ και μάλιστα τόσο καλά ώστε ακολουθήσατε τον Μερσιέ και την κυρά — Ζιρί μέχρι το γραφείο του Μερσιέ. Από κείνη τη στιγμή και μετά, είδαμε ξανά εσάς και τον Μερσιέ, δεν ξαναείδαμε όμως την κυρά — Ζιρί…»

«Πιστεύετε λοιπόν πως τη φάγαμε;»

«Όχι! Πιστεύω όμως πως την κλειδαμπαρώσατε στο γραφείο, κι όταν κανείς πλησιάζει σ' αυτό το γραφείο ξέρετε τι ακούει; Ακούει κάποιον να λέει: “Α! τους λωποδύτες! Α! τους άθλιους!”»

Σ' αυτήν τη στιγμή αυτής της ιδιόμορφης συζήτησης, φτάνει ο Μερσιέ λαχανιασμένος.

«Να λοιπόν!» λέει με βαριά φωνή… «Αυτό τα ξεπερνάει όλα… Τους φώναξα: “Πρόκειται για κάτι πολύ σοβαρό! Ανοίξτε, είμαι ο Μερσιέ”. Άκουσα βήματα. Η πόρτα άνοιξε και εμφανίστηκε ο Μονσαρμέν. Ήταν πολύ χλομός. Με ρώτησε: “Τι θέλετε;” Του απάντησα: “Απήγαγαν την Κριστίν Ντααέ”. Ξέρετε τι μου είπε τότε; “Τόσο το καλύτερο γι' αυτήν!” και ξανάκλεισε την πόρτα δίνοντάς μου αυτό εδώ».

Ο Μερσιέ ανοίγει το χέρι του. Ο Ρεμί κι ο Γκαμπριέλ κοιτούν.

«Η παραμάνα!» φωνάζει ο Ρεμί.

«Περίεργο! Πολύ περίεργο!» λέει με χαμηλή φωνή ο Γκαμπριέλ που δεν μπορεί να μην ανατριχιάσει.

Ξάφνου, μια φωνή τους κάνει και τους τρεις να γυρίσουν.

«Με συγχωρείτε, κύριοι, μήπως μπορείτε να μου πείτε πού βρίσκεται η Κριστίν Ντααέ;»

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, μια τέτοια ερώτηση, σε μια τέτοια στιγμή, θα τους έκανε σίγουρα να σκάσουν στα γέλια… αν δεν αντίκρυζαν αυτήν την τόσο πονεμένη μορφή που έκανε τις καρδιές τους να ραγίσουν. Εκείνος που τους ρωτούσε δεν ήταν άλλος από τον υποκόμη Ραούλ ντε Σανιύ.

16

«ΚΡΙΣΤΙΝ! ΚΡΙΣΤΙΝ!»

Η ΠΡΩΤΗ σκέψη του Ραούλ, μετά τη φανταστική εξαφάνιση της Κριστίν Ντααέ, ήρθε να κατηγορήσει τον Ερίκ. Δεν αμφέβαλλε πια για τις σχεδόν υπερφυσικές δυνάμεις του Αγγέλου της μουσικής, τουλάχιστον όσον αφορά το χώρο της Όπερας, που, κατά κάποιο διαβολικό τρόπο, αποτελούσε την αυτοκρατορία του.

Ο Ραούλ, κατευθύνθηκε προς τη σκηνή, ξετρελαμένος από απελπισία κι έρωτα. «Κριστίν! Κριστίν!» φώναζε χαμένος. Φώναζε όπως θα φώναζε κι αυτή χαμένη στο σκοτεινό βάραθρο όπου την είχε μεταφέρει το τέρας σαν νάταν λεία του. Θα 'τρεμε βυθισμένη ακόμη στη θεία της έκσταση, τυλιγμένη στο λευκό σεντόνι, έτσι όπως ήταν έτοιμη να προσφερθεί στους αγγέλους του παραδείσου!

«Κριστίν! Κριστίν!» συνέχιζε να φωνάζει απεγνωσμένα ο Ραούλ… και νόμιζε πως άκουγε τις κραυγές του κοριτσιού μέσα απ' τις εύθραυστες σανίδες που τον κρατούσαν μακριά της! Έσκυψε για ν' ακούσει… την άκουγε!… Πηγαινοερχόταν στη σκηνή σαν τρελός. Α! Πρέπει να κατέβει! Να κατέβει! Να κατέβει… μέσα στα βάραθρα του σκότους που όλα τους τα περάσματα είναι αποκλεισμένα!

Α! τούτο το εύθραυστο εμπόδιο, που κανονικά μπορεί να υποχωρήσει τόσο εύκολα και ν' αφήσει να φανεί το βάραθρο που τον έλκει, αυτές οι σανίδες που τρίζουν κάτω απ' τα βήματά του και που κάτω απ' το βάρος του αντηχούν το θαυμάσιο ήχο του κενού των υπογείων… αυτές οι σανίδες, είναι κάτι παραπάνω από ακίνητες απόψε: μοιάζουν αναλλοίωτες… Μοιάζουν σίγουρες, σταθερές, αμετακίνητες… και να που τώρα, ως και τα σκαλοπάτια που οδηγούν κάτω απ' τη σκηνή είναι απαγορευμένα σ' όλον τον κόσμο!…

«Κριστίν! Κριστίν!…» Τον σπρώχνουν γελώντας… Τον κοροϊδεύουν… νομίζουν πως τα λογικά του σαλέψανε, του καημένου του εγκαταλειμμένου αρραβωνιαστικού, σαλέψανε το λογικά του!…

Άραγε, σε τι ξέφρενο αγώνα δρόμου, ανάμεσα στους διαδρόμους της νύχτας και του μυστηρίου που μόνο αυτός γνωρίζει, ο Ερίκ έσερνε το αθώο παιδί, μέχρι να φτάσουν σ' αυτό το φριχτό καταγώγιο, σ' αυτό το δωμάτιο στυλ «Λουί Φιλίπ» που η πόρτα του ανοίγει στη λίμνη της κόλασης;… «Κριστίν! Κριστίν! Δεν απαντάς! Αχ! νάσαι ακόμη ζωντανή Κριστίν; Μήπως άφησες κιόλας την τελευταία σου πνοή σε μια στιγμή παράφορης φρίκης κάτω απ' τη φλογερή ανάσα του τέρατος;»

Φριχτές σκέψεις διαπερνούν σαν κεραυνοβόλες αστραπές το ταραγμένο μυαλό του Ραούλ.

Ήταν φανερό πως ο Ερίκ είχε καταφέρει να μάθει το μυστικό τους, είχε μάθει πως η Κριστίν τον είχε προδώσει! Τι φοβερή που θάταν η εκδίκηση του!

Τι θάταν αυτό που ο Άγγελος της μουσικής δε θα τολμούσε να εξολοθρεύσει από το ύψος της υπεροψίας του; Η Κριστίν, μέσα στα χέρια αυτού του παντοδύναμου τέρατος, είναι χαμένη!

Ο Ραούλ σκέφτεται τα χρυσαφένια άστρα που την προηγούμενη νύχτα είχαν έρθει στο μπαλκόνι του. Σκέφτηκε πως μάλλον δεν κατάφερε τίποτα με το ανίσχυρο όπλο του!

Σίγουρα, έχει μάτια με υπεράνθρωπες δυνατότητες, που διαστέλλονται στο σκοτάδι και λάμπουν όμοια με τ' άστρα ή με τα μάτια της γάτας. (Όλοι άλλωστε ξέρουν πως υπάρχουν μερικοί άνθρωποι, όπως οι αλμπίνο, που τη μέρα τα μάτια τους μοιάζουν με κουνελιού και τη νύχτα με της γάτας!)

Σίγουρα, ήταν ο Ερίκ αυτός που ο Ραούλ είχε πυροβολήσει την προηγούμενη νύχτα! Μα, πώς μπορούσε νάναι βέβαιος πως δεν τον είχε σκοτώσει; Το τέρας είχε καταφέρει να ξεφύγει από το λούκι σαν τις γάτες και τους σεσημασμένους που — όπως πάλι είναι γνωστό σε όλους! — θα μπορούσαν να σκαρφαλώσουν κάθετα στον ουρανό, ακουμπώντας σ' ένα λούκι.

Δεν υπήρχε αμφιβολία, ότι ο Ερίκ είχε ξεκινήσει να εκδικηθεί τον νέον άντρα, όμως πληγώθηκε και έφυγε για να στραφεί ενάντια στην καημένη την Κριστίν.

Αυτά σκέφτεται, βασανίζοντας φριχτά τον εαυτό του ο δύστυχος ο Ραούλ, καθώς τρέχει προς το καμαρίνι της τραγουδίστριας…

«Κριστίν!… Κριστίν!…» Πικρά δάκρυα καίνε τα βλέφαρά του μόλις βλέπει, σκόρπια πάνω στα έπιπλα τα ρούχα που θα 'παιρνε μαζί της η όμορφη αρραβωνιαστικιά του!… Α! γιατί δεν ήθελε να φύγουν νωρίτερα! Γιατί άργησε τόσο;… Γιατί έπαιξε με την καταστροφή που τους απειλούσε;… με την καρδιά του τέρατος;… Γιατί, ποιο ανώτερο αίσθημα την ώθησε να ρίξει τελική βορά σε τούτη τη δαιμονική ψυχή, εκείνο το ουράνιο τραγούδι;…

Άγγελοι αγνοί, άγγελοι ακτινοβόλοι! Οδηγήστε την ψυχή μου στους ουρανούς!…

Ο Ραούλ, πνιγμένος στ' αναφυλλητά, ξεστομίζοντας κατάρες και βρισιές ψηλαφίζει με αδέξιες παλάμες το μεγάλο καθρέφτη που εκείνο το βράδυ άνοιξε μπροστά του για να μπορέσει η Κριστίν να κατέβει στη σκοτεινή κατοικία της. Ακουμπά, πιέζει, ψηλαφίζει… όμως ο καθρέφτης φαίνεται πως υπακούει μόνο στον Ερίκ… Μήπως οι κινήσεις είναι περιττές μ' έναν τέτοιο καθρέφτη;… Μήπως θα αρκούσε το να προφέρει κάποιες λέξεις;… Όταν ήταν μικρό παιδί του έλεγαν πως υπήρχαν αντικείμενα που υπάκουαν σε ορισμένες λέξεις!

Ξάφνου, ο Ραούλ θυμάται… «ένα κιγκλίδωμα που βγαίνει στην οδό Σκριμπ… Ένας υπόνομος που ξεκινά απ' τη λίμνη και καταλήγει κατευθείαν στην οδό Σκριμπ…» Ναι, η Κριστίν του είχε μιλήσει για όλ' αυτά!… Κι αφού, αλίμονο, ανακάλυψε πως το βαρύ κλειδί δεν ήταν πια στο σεντούκι ξεκίνησε για την οδό Σκριμπ.

Νάτον έξω, να γυροφέρνει τα τρεμάμενα χέρια του πάνω στις κυκλώπειες πέτρες' ψάχνει να βρει κάποιο άνοιγμα… Συναντά κάγκελα… Είναι αυτά που ψάχνει; Είναι αυτά εδώ ή τ' άλλα; Αναστενάζει… Βυθίζει το αδύναμο απογοητευμένο του βλέμμα ανάμεσα στα κάγκελα… Τι βαθιά πούναι η νύχτα εκεί μέσα!… Ακούει!… Τι σιωπή… Γυρνάει γύρω απ' το μνημείο!… Α, να εδώ, κάτι τεράστια κάγκελα! Ένα τεράστιο κιγκλίδωμα!… Είναι η πόρτα της αυλής της διοίκησης!

…Ο Ραούλ τρέχει προς τη θυρωρό: «Συγνώμη, κυρία μου, μήπως μπορείτε να μου πείτε πού βρίσκεται μια πόρτα με κάγκελα, ναι, μια πόρτα φτιαγμένη από κάγκελα, από σιδερένια κάγκελα… που βγάζει στην οδό Σκριμπ… και που οδηγεί στη λίμνη; Ξέρετε, τη λίμνη; Μα σας μιλάω για τη λίμνη! Την υπόγεια λίμνη… τη λίμνη που βρίσκεται κάτω απ' τη γη, κάτω απ' την Όπερα».

«Κύριε, ξέρω καλά πως υπάρχει μια λίμνη κάτω απ' την Όπερα, όμως δεν ξέρω ποια πόρτα οδηγεί εκεί… δεν έχω πάει ποτέ στη λίμνη!…»

«Και η οδός Σκριμπ, κυρία; Η οδός Σκριμπ; Έχετε πάει ποτέ στην οδό Σκριμπ;»

Γελάει! Σκάει στα γέλια! Ο Ραούλ το βάζει στα πόδια μουγκρίζοντας, πηδάει, σκαρφαλώνει τα σκαλιά, κατεβαίνει άλλα, διασχίζει όλη τη διοίκηση, ξαναβρίσκεται στα φώτα του «πλατό».

Σταματά, η καρδιά του χτυπά, η καρδιά του πάει να σπάσει μέσ' στο λαχανιασμένο στήθος του; Μήπως βρήκαν την Κριστίν Ντααέ; Να μερικοί: τους ρωτάει:

«Συγνώμη κύριοι, μήπως είδατε την Κριστίν Ντααέ;»

Αυτοί γελούν. Την ίδια στιγμή, στη σκηνή ακούγεται ένας περίεργος, πρωτόγνωρος θόρυβος και μέσα σ' ένα πλήθος μαύρων κουστουμιών που τον περιτριγυρίζουν σπρώχνοντας βίαια ο ένας τον άλλον, κάνει την εμφάνισή του ένας πολύ συμπαθητικός άντρας που φαίνεται ιδιαίτερα ήρεμος. Έχει ροδαλό πρόσωπο, με' φουσκωτά μάγουλα, πλαισιωμένο με κατσαρά μαλλιά, και φωτισμένο από δυο απίστευτα ειρηνικά, γαλανά μάτια. Ο κύριος Μερσιέ, ο διαχειριστής, συστήνει το νεοφερμένο στον υποκόμη ντε Σανιύ, λέγοντάς του:

«Ορίστε, κύριε, ο άνθρωπος στον οποίο πρέπει από δω και μπρος ν' απευθύνεστε. Κύριε, σας παρουσιάζω τον αστυνόμο Μιφρουά».

«Α! κύριε υποκόμη ντε Σανιύ! Χαίρομαι πολύ που σας βλέπω κύριε», είπε ο αστυνόμος. «Αν θέλετε να κάνετε τον κόπο να με ακολουθήσετε… Να δούμε τώρα… πού είναι οι διευθυντές;… πού είναι οι διευθυντές;…»

Καθώς ο διαχειριστής σωπαίνει, ο κύριος Ρεμί, ο γραμματέας, αναλαμβάνει αυτός να πληροφορήσει τον κύριο αστυνόμο πως οι κύριοι διευθυντές βρίσκονται κλεισμένοι στο γραφείο τους και πως ακόμη δεν ξέρουν τίποτα για την απαγωγή.

«Μα, πώς είναι δυνατόν;… Πάμε αμέσως στο γραφείο τους!»

Ο κύριος Μιφρουά, με ολοένα αυξανόμενη συνοδεία, προχωρεί προς τα γραφεία της διοίκησης. Ο Μερσιέ επωφελείται από τη φασαρία για να δώσει ένα κλειδί στον Γκαμπριέλ:

«Όλ' αυτά δε θα βγουν σε καλό», μουρμούρισε… «Πήγαινε λοιπόν να πεις τα νέα στη μαντάμ Ζιρί…»

Ο Γκαμπριέλ απομακρύνεται.

Δεν αργούν να φτάσουν μπρος στην πόρτα των διευθυντών. Μάταια ο Μερσιέ φωνάζει και τους επιπλήττει, η πόρτα δεν ανοίγει.

«Εν ονόματι του νόμου, ανοίξτε!» διατάζει η καθαρή και λίγο ανήσυχη φωνή του κυρίου Μιφρουά.

Τελικά η πόρτα ανοίγει. Όλοι τρέχουν μέσ' στο γραφείο ακολουθώντας τον αστυνόμο.

Ο Ραούλ μπαίνει τελευταίος. Καθώς ετοιμάζεται ν' ακολουθήσει κι αυτός την ομάδα και να μπει στο γραφείο, ένα χέρι ακουμπά στον ώμο του κι ακούει αυτά τα λόγια:

«Τα μυστικά του Ερίκ δεν αφορούν κανέναν!»

Γυρνά πνίγοντας μια κραυγή. Το χέρι που μόλις είχε αγγίξει τον ώμο του, βρίσκεται τώρα στα χείλια κάποιου με χρώμα εβένου, μάτια νεφρίτη, που φορά ένα σκουφί από αστρακάν… Είναι ο Πέρσης!

Ο άγνωστος, παρατείνει αυτήν τη χειρονομία που συστήνει σιωπή και διακριτικότητα και όταν ο υποκόμης, κατάπληκτος πάει να τον ρωτήσει τους λόγους της μυστηριώδους του παρέμβασης, χαιρετά κι εξαφανίζεται.

17

ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΝΤΑΜ ΖΙΡΙ, ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ

ΠΡΙΝ ακολουθήσουμε τον αστυνόμο, κύριο Μιφρουά, στα γραφεία των κυρίων διευθυντών, ας μου επιτρέψει ο αναγνώστης να τον ενημερώσω για κάποια εξαιρετικά γεγονότα που συνέβησαν μέσα σ' αυτό το γραφείο, όπου μάταια ο κύριος Ρεμί, ο γραμματέας, και ο διαχειριστής Μερσιέ προσπάθησαν να μπουν και όπου οι κύριοι Ρισάρ και Μονσαρμέν είχαν ερμητικά κλειστεί, για κάποιο λόγο που ο αναγνώστης, προς το παρόν, αγνοεί και που επομένως θεωρώ ιστορικό μου καθήκον — θέλω να πω καθήκον μου ως ιστορικού — να του γνωστοποιήσω.

Είχα και νωρίτερα την ευκαιρία να σας πω το πόσο η διάθεση των κυρίων διευθυντών είχε αλλάξει, προς το χειρότερο, τον τελευταίο καιρό και νομίζω πως άφησα να εννοηθεί ότι αυτή η αλλαγή δεν οφειλόταν μόνο στην πτώση του πολυελαίου.

Ας πληροφορήσουμε λοιπόν τον αναγνώστη — παρά την επιθυμία των κυρίων διευθυντών που θα προτιμούσαν ένα τέτοιο γεγονός να μη μαθευτεί ποτέ — πως το Φάντασμα είχε καταφέρει ήσυχα ήσυχα να πάρει τις πρώτες είκοσι χιλιάδες φράγκα! Α! πόσα κλάματα και πόσα τριξίματα δοντιών προκάλεσε αυτό το γεγονός! Πάντως, το πράγμα συνέβη πάρα πολύ απλά:

Ένα πρωί, οι κύριοι διευθυντές βρήκαν πάνω στο γραφείο τους ένα φάκελο. Αυτός ο φάκελος έγραφε: Για τον κύριο Φ. τ. Ο. (προσωπικό) και συνοδευόταν από ένα μικρό σημείωμα του ίδιου του φαντάσματος: «Έφτασε η στιγμή να εκτελεστεί η συμφωνία που αναγράφεται στο καταστατικό: Θα βάλετε είκοσι χιλιάδες φράγκα μέσα σ' αυτόν το φάκελο που θα σφραγίσετε με την προσωπική σας σφραγίδα και θα τον δώσετε στη μαντάμ Ζιρί, η οποία θα ασχοληθεί με τα περαιτέρω».

Οι κύριοι διευθυντές δεν περίμεναν να τους το πει δεύτερη φορά. Χωρίς να χάσουν καιρό, και χωρίς ν' αναρωτηθούν ξανά πάνω στο πώς ήταν δυνατόν να συμβαίνουν αυτά τα περίεργα πράγματα μέσα σε τούτο το γραφείο που πάντα φρόντιζαν να κλειδώνουν, βρήκαν την ευκαιρία να βάλουν χέρι στο μυστηριώδη δάσκαλο του τραγουδιού. Αφού τα είπαν όλα στον Γκαμπριέλ και τον Μερσιέ, ξορκίζοντάς τους να μην πουν τίποτα, πουθενά, έβαλαν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα στο φάκελο και χωρίς να ζητήσουν εξηγήσεις, τον παράδωσαν στη μαντάμ Ζιρί, η οποία, εν τω μεταξύ, είχε επαναπροσληφθεί. Η ταξιθέτρια δεν έδειξε την παραμικρή έκπληξη. Δε χρειάζεται βέβαια να σας πω πως βρισκόταν υπό συνεχή παρακολούθηση! Η μαντάμ Ζιρί πήγε αμέσως στο θεωρείο του φαντάσματος και άφησε τον πολύτιμο φάκελο πάνω στο τραπεζάκι. Οι δυο διευθυντές, μαζί με τον Γκαμπριέλ και τον Μερσιέ, είχαν κρυφτεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν να βλέπουν τι γίνεται με το φάκελο, σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, ακόμη και μετά την παράσταση. Ωστόσο, ούτε ο φάκελος κουνήθηκε απ' τη θέση του και επομένως ούτε αυτοί που τον παρακολουθούσαν. Το θέατρο άδειασε και η μαντάμ Ζιρί έφυγε, ενώ οι διευθυντές, ο Γκαμπριέλ και ο Μερσιέ εξακολουθούσαν νάναι κει. Τελικά, πήγαν και άνοιξαν το φάκελο, αφού πρώτα βεβαιώθηκαν πως οι σφραγίδες δεν είχαν πειραχτεί.

Με μια πρώτη ματιά, οι Ρισάρ και Μονσαρμέν διαπίστωσαν πως οι είκοσι χιλιάδες βρισκόντουσαν πάντα μέσα στο φάκελο· μετά όμως από μια προσεχτικότερη ματιά, είδαν πως δεν ήταν πια τα ίδια. Τα είκοσι χιλιάδες φράγκα είχαν εξαφανιστεί και στη θέση τους υπήρχαν είκοσι χιλιάδες φράγκα της «Αγίας Φάρσας»! Η πρώτη τους αντίδραση ήταν η οργή, μετά ο τρόμος!

«Αυτό ξεπερνάει και τον Ρομπέρ Χουντέν[4]!» φώναξε ο Γκαμπριέλ.

«Ναι, και κοστίζει πολύ πιο ακριβά!» είπε ο Ρισάρ.

Ο Μονσαρμέν ήθελε να πάνε να φωνάξουν την αστυνομία. Ο Ρισάρ διαφώνησε. Είχε το σχέδιο του. Είπε: «Μη γινόμαστε γελοίοι! Όλο το Παρίσι θα γελούσε μαζί μας. Το Φ. τ. Ο. κέρδισε τον πρώτο γύρο, θα τα πούμε τη δεύτερη φορά». Προφανώς σκεφτόταν το δεύτερο μισθό.

Πάντως, το φάντασμα τους την είχε «φέρει» τόσο ωραία, που για εβδομάδες ολόκληρες δεν μπόρεσαν να ξεπεράσουν την κατάθλιψή τους. Μα την πίστη μου, τους καταλαβαίνω απόλυτα. Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε γιατί δεν κάλεσαν την αστυνομία, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι κύριοι διευθυντές εξακολουθούσαν βαθιά μέσα τους να πιστεύουν ότι αυτή η τόσο παράξενη περιπέτεια δεν μπορούσε παρά να είναι μια αισχρή φάρσα, στημένη από τους προκατόχους τους και επομένως, καλύτερα θάταν να μην πουν τίποτα, σε κανέναν, προτού σιγουρευτούν για το τι ακριβώς συμβαίνει.

Από την άλλη, αυτή η σκέψη κατέρρεε μερικές φορές, από μια υποψία του Μονσαρμέν σχετικά με τον Ρισάρ τον ίδιο, ο οποίος, μερικές φορές, είχε κάτι τρελές ιδέες. Έτσι, έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο, περίμεναν τα συμβάντα, παρακολουθώντας οι ίδιοι, αλλά και βάζοντας κι άλλους να παρακολουθούν, τη μαντάμ Ζιρί, στην οποία ο Ρισάρ δεν ήθελε να πουν τίποτα.

«Αν είναι συνένοχη», έλεγε, «το 'χουμε χάσει το παιχνίδι. Κατά τη γνώμη μου όμως, δεν είναι παρά μια ανόητη!»

«Έχουν μπλεχτεί πολλοί ανόητοι σ' αυτήν την ιστορία!» σχολίασε ο Μονσαρμέν μ' ύφος απόμακρο.

«Ποιος θα μπορούσε ν' αμφιβάλλει γι' αυτό;…» αναστέναξε ο Ρισάρ… «όμως μη φοβάσαι… την επόμενη φορά θα 'χω πάρει τα μέτρα μου…»

Έτσι έφτασε και η επόμενη φορά… η επόμενη φορά που συνέπιπτε με την ημέρα της εξαφάνισης της Κριστίν Ντααέ.

Το πρωί κατάφτασε μια επιστολή του Φαντάσματος, που τους υπενθύμιζε τη λήξη της προθεσμίας. «Κάντε ότι κάνατε και την προηγούμενη φορά», συμβούλευε στοργικά το Φ.τ.Ο. «Την προηγούμενη φορά, όλα πήγαν πολύ χαλά. Δώστε ξανά το φάκελο με τις είκοσι χιλιάδες φράγκα σ' αυτήν την υπέροχη μαντάμ Ζιρί».

Το σημείωμα συνόδευε τον καθιερωμένο πια φάκελο. Δεν έμενε άλλο από το να γεμίσουν το φάκελο.

Αυτή η δουλειά έπρεπε να γίνει το ίδιο βράδυ, μισή ώρα πριν αρχίσει η παράσταση. Έτσι λοιπόν, μισή ώρα πριν σηκωθούν οι κουρτίνες για ν' αρχίσει αυτή η διαβόητη πλέον παράσταση του Φάουστ, εμείς θα εισχωρήσουμε στο διευθυντικό άντρο.

Ο Ρισάρ δείχνει το φάκελο στον Μονσαρμέν, μετά μετράει μπροστά του τις είκοσι χιλιάδες φράγκα και τα βάζει μέσα στο φάκελο, χωρίς όμως να τον κλείσει.

«Και τώρα», λέει, «φωνάξτε μου την κυρά Ζιρί».

Πήγαν να φωνάξουν τη γριά. Μπήκε, κάνοντας μια ωραία υπόκλιση. Η καλή κυρία φορούσε πάντα το φόρεμα της από μαύρο ταφτά, που το χρώμα του είχε αρχίσει να παίρνει τις αποχρώσεις της σκουριάς και του λιλά, και το καπέλο της με τα φτερά που 'χε το χρώμα της στάχτης. Έμοιαζε νάναι σε καλή διάθεση. Μόλις μπήκε τους είπε:

«Καλησπέρα σας, κύριοι! Σίγουρα με φωνάξατε για το φάκελο, έτσι δεν είναι;»

«Μάλιστα, μαντάμ Ζιρί», είπε ο Ρισάρ με πολύ φιλικό ύφος… «Σας καλέσαμε για το φάκελο… αλλά και για κάτι άλλο».

«Στη διάθεση σας, κύριε διευθυντά, στη διάθεσή σας!… Και, για τι άλλο πρόκειται, παρακαλώ;»

«Πρώτα απ' όλα, μαντάμ Ζιρί, θα 'θελα να σας κάνω μια μικρή ερώτηση».

«Ευχαρίστως, κύριε διευθυντά, σας ακούω… η κυρά Ζιρί είναι εδώ για να σας απαντήσει».

«Έχετε πάντα καλές σχέσεις με το φάντασμα;»

«Δε θα μπορούσαν να είναι καλύτερες, κύριε διευθυντά!»

«Α! μας ευχαριστεί πολύ αυτό… Πέστε μας λοιπόν, μαντάμ Ζιρί», είπε ο Ρισάρ παίρνοντας εξομολογητικό ύφος… «Τελικά, μεταξύ μας, μπορούμε να σας το πούμε… δεν είσαστε καμιά ανόητη».

«Μα, κύριε διευθυντά!…» φώναξε η ταξιθέτρια σταματώντας το χαριτωμένο κούνημα των δύο μαύρων φτερών του καπέλου της που 'χε το χρώμα της στάχτης, «μπορείτε να είσαστε βέβαιοι πως ποτέ κανείς δεν αμφέβαλλε γι' αυτό!»

«Συμφωνούμε και γι' αυτό πιστεύουμε πως μπορούμε να συνεννοηθούμε. Αυτή η ιστορία με το φάντασμα… πρόκειται για φάρσα, έτσι δεν είναι;… Ε… γι' αυτό… μεταξύ μας τώρα… δε νομίζετε πως κράτησε αρκετά;»

Η κυρία Ζιρί κοίταξε τους διευθυντές λες και της είχαν μιλήσει κινέζικα. Πλησίασε το γραφείο του Ρισάρ και πολύ ανήσυχη του είπε:

«Τι θέλετε να πείτε;… Δε σας καταλαβαίνω!»

«Α! μα νομίζω πως με καταλαβαίνετε πάρα πολύ καλά. Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να μας καταλάβετε… Και πρώτ' απ' όλα πρέπει να μας πείτε τ' όνομά του».

«Ποιανού το όνομα;»

«Του συνενόχου σας, μαντάμ Ζιρί».

«Εγώ; Νομίζετε πως εγώ είμαι συνένοχη του φαντάσματος;… Συνένοχη σε τι;»

«Κάνετε ό,τι θέλει αυτός».

«Ω!… Δε ζητάει και πολλά ξέρετε».

«Και πάντα σας δίνει φιλοδώρημα!»

«Δεν έχω κανένα παράπονο, είν' η αλήθεια!»

«Πόσα σας δίνει για να του πάτε το φάκελο;»

«Δέκα φράγκα».

«Μμμ… δεν είναι και πολλά!»

«Πολλά για τι πράγμα;»

«Θα σας πω αμέσως, μαντάμ Ζιρί. Τούτη τη στιγμή, αυτό που θέλουμε να μάθουμε είναι για ποιον λόγο… για ποιον… εξαιρετικό λόγο… έχετε τεθεί ψυχή τε και σώματι στην υπηρεσία αυτού του φαντάσματος και όχι κάποιου άλλου… Φαντάζομαι πως η αφοσίωση σας δεν οφείλεται στα δύο ή δέκα φράγκα…»

«Αυτό είναι αλήθεια!… και, μα την πίστη μου, μπορώ να σας πω το λόγο, κύριε διευθυντά! Δεν υπάρχει τίποτα το κακό ή το αναξιοπρεπές… το αντίθετο μάλιστα!»

«Δεν αμφιβάλλουμε, μαντάμ Ζιρί».

«Ε, λοιπόν, να… το φάντασμα δε θέλει να μιλάω για ό,τι το αφορά…»

«Α, χα!» χαχάνισε ο Ρισάρ.

«Όμως, αυτό που θα σας πω αφορά μόνον εμένα!…» συνέχισε η γριά… «λοιπόν, ήταν στο θεωρείο No 5… Ένα βράδυ, βρίσκω εκεί ένα γράμμα για μένα… ένα είδος σημειώματος γραμμένου με κόκκινο μελάνι… Αυτό το σημείωμα κύριε διευθυντά… δε χρειάζεται να σας το διαβάσω… το ξέρω απ' έξω… και δε θα το ξεχάσω ποτέ… ακόμη κι αν ζήσω εκατό χρόνια!…»

Η μαντάμ Ζιρί, όρθια και στητή, απαγγέλει το γράμμα με συγκινητική ευφράδεια:

«Κυρία μου.

— 1825, η δεσποινίς Μενετριέ, κορυφαία, έγινε μαρκησία του Κισί.

— 1832, η δεσποινίς Μαρί Ταλιόνι, χορεύτρια, έγινε κόμισσα Ζιλμπέρ ντε Βουαζέν.

— 1846, η Λα Σότα, χορεύτρια, παντρεύεται έναν αδελφό του βασιλιά της Ισπανίας.

— 1847, η Λόλα Μοντέζ, χορεύτρια, παντρεύεται, σε ανάρμοστο γάμο, το βασιλιά Λουί ντε Μπαβιέρ και έγινε κόμισσα του Λάντσφελντ.

— 1848, η δεσποινίς Μαρία, χορεύτρια, γίνεται βαρόνη ντ' Ερμενβίλ.

— 1870, η Τερέζ Χεσλέρ, χορεύτρια, παντρεύεται τον Δον Φερνάντο, αδελφό του βασιλιά της Πορτογαλίας…»

Ο Ρισάρ και ο Μονσαρμέν ακούνε τη γριά, που καθώς προχωρά σ' αυτήν την περίεργη απαρίθμηση αυτων των ένδοξων γάμων, εμψυχώνεται, ορθώνεται, αποθρασύνεται και τελικά, εκστασιασμένη, σαν άλλη Σίβυλλα στο τρίποδό της, εξαπολύει, με μια φωνή που πάλλεται από περηφάνεια, την τελευταία φράση αυτού του προφητικού γράμματος:

«1885, η Μεγκ Ζιρί αυτοκράτειρα!»

Εξαντλημένη απ' αυτήν την υπεράνθρωπη προσπάθεια, η ταξιθέτρια σωριάζεται στην καρέκλα της λέγοντας: «Κύριοι, το γράμμα αυτό είχε την υπογραφή: Το Φάντασμα της Όπερας! Είχα ακούσει να μιλούν για το φάντασμα, όμως δεν πίστευα ούτε τα μισά απ' όσα λέγανε. Από τη μέρα όμως που μου ανάγγειλε πως η μικρούλα μου η Μεγκ, η σάρκα από τη σάρκα μου, ο καρπός των σπλάχνων μου θα γινόταν αυτοκράτειρα, πίστεψα τα πάντα για το φάντασμα».

Στην πραγματικότητα, στην πραγματικότητα δε χρειαζόταν να κοιτάξει κανείς για πολύ την ενθουσιασμένη φυσιογνωμία της μαντάμ Ζιρί για να καταλάβει το τι μπορεί ν' αποσπάσει κανείς απ' αυτή τη «διάνοια», μ' αυτές τις δυο λέξεις:

«Φάντασμα και αυτοκράτειρα».

Μα, ποιος λοιπόν κινούσε τους σπάγγους αυτής της εκκεντρικής μαριονέτας;… Ποιος;

«Δεν τον έχετε δει ποτέ; Σας μιλά και σεις πιστεύετε σε ό,τι σας λέει;» ρώτησε ο Μονσαρμέν.

«Ναι. Πρώτ' απ' όλα, σ' αυτόν χρωστώ το ότι η μικρή μου Μεγκ έγινε κορυφαία. Είχα πει στο φάντασμα: «“Αν είναι να γίνει αυτοκράτειρα το 1885, τότε δεν έχετε καιρό για χάσιμο, πρέπει να γίνει κορυφαία αμέσως τώρα”. Μου απάντησε: “Εντάξει”. Μια λέξη του στον κύριο Πολινιύ άρκεσε για να τακτοποιηθούν όλα…»

«Να, λοιπόν, που ο κύριος Πολινιύ τον είδε!»

«Όχι περισσότερο από μένα… όμως τον άκουσε! Το φάντασμα του ψιθύρισε μια λέξη στ' αφτί… το ξέρετε καλά… ήταν το βράδυ που βγήκε κάτωχρος από το θεωρείο No 5».

Ο Μονσαρμέν αναστενάζει:

«Τι ιστορία!»

«Α!» απαντά η μαντάμ Ζιρί, «πάντα πίστευα πως υπήρχαν μυστικά ανάμεσα στο φάντασμα και τον κύριο Πολινιύ. Ό,τι κι αν ζητούσε το φάντασμα απ' τον κύριο Πολινιύ, ο κύριος Πολινιύ το έκανε… Ο κύριος Πολινιύ δεν αρνιόταν τίποτα στο φάντασμα».

«Τ' ακούς Ρισάρ, ο Πολινιύ δεν αρνιόταν τίποτα στο φάντασμα».

«Ναι, ναι, τ' ακούω!» δήλωσε ο Ρισάρ. «Ο κύριος Πολινιύ είναι ένας φίλος του φαντάσματος!… και όπως η κυρία Ζιρί είναι φίλη του κυρίου Πολινιύ, να 'μαστέ όλοι μπλεγμένοι για τα καλά», πρόσθεσε μ' ένα πολύ απότομο ύφος. «Όμως, εμένα αυτό που με απασχολεί δεν είναι ο κύριος Πολινιύ… Το μόνο πρόσωπο που μ' ενδιαφέρει, δεν το κρύβω πως είναι η μαντάμ Ζιρί!… Κυρία Ζιρί, ξέρετε τι υπάρχει μέσα σ' αυτόν το φάκελο;»

«Θεέ μου, όχι, δεν ξέρω!»

«Κοιτάξτε λοιπόν!»

Η κυρία Ζιρί ρίχνει μια ανήσυχη ματιά στο φάκελο, αλλά γρήγορα ξαναβρίσκει τη λάμψη της.

«Χαρτονομίσματα των χιλίων φράγκων!» αναφωνεί.

«Μάλιστα, κυρία Ζιρί! Μάλιστα, χαρτονομίσματα των χιλίων φράγκων!… και σεις το γνωρίζατε!…»

«Εγώ… εγώ κύριε διευθυντά… σας ορκίζομαι…»

«Μην ορκίζεστε, μαντάμ Ζιρί!… Και τώρα θα σας πω αυτό το άλλο που γι' αυτό άλλωστε και σας φωνάξαμε… Κυρία Ζιρί, θα ζητήσω να σας συλλάβουν».

Τα δυο μαύρα φτερά του καπέλου που 'χε το χρώμα της στάχτης, ενώ συνήθως έμοιαζαν με δυο ερωτηματικά, ξάφνου έγιναν δυο θαυμαστικά. Όσο για το ίδιο το καπέλο, ταλαντεύτηκε απειλητικά, πάνω στο τρικυμισμένο σινιόν. Η έκπληξη, η αγανάκτηση, η διαμαρτυρία και ο τρόμος εκφράστηκαν από τη μητέρα της μικρής Μεγκ, μ' ένα είδος εκκεντρικής πιρουέτας συνοδευόμενης από ένα «ζετέ — γκλισάντ» της προσβεβλημένης της αρετής, που την έκανε να βρεθεί ξαφνικά κάτω απ' τη μύτη του κυρίου διευθυντή, ο οποίος δεν μπόρεσε να συγκρατηθεί και οπισθοχώρησε μαζί με την πολυθρόνα του.

«Να με συλλάβουν;!»

Το στόμα που ξεστόμισε αυτά τα λόγια, έμοιαζε έτοιμο να φτύσει στο πρόσωπο του κυρίου Ρισάρ τα τρία δόντια που του είχαν απομείνει.

Ο κύριος Ρισάρ φάνηκε ηρωικός. Δεν οπισθοχώρησε ξανά.

Ο απειλητικός του δείκτης έδειχνε ήδη στους απόντες αστυνομικούς την ταξιθέτρια του θεωρείου No 5.

«Θα πω να σας συλλάβουν, μαντάμ Ζιρί, σας καταγγέλω ως κλέφτρα!»

«Για ξαναπέστο!»

Είπε η κυρία Ζιρί και χαστούκισε μ' όλη της τη δύναμη το διευθυντή κύριο Ρισάρ, προτού ο διευθυντής κύριος Μονσαρμέν προλάβει να παρέμβει. Εκδικητική αντίδραση! Δεν ήταν μόνο το ξερό χέρι της χολερικής γριάς που χτύπησε το διευθυντικό μάγουλο, αλλά κι ο ίδιος ο φάκελος, η αιτία όλου του σκανδάλου, ο μαγικός φάκελος που άνοιξε κι άφησε να φύγουν από μέσα χαρτονομίσματα, τα οποία άρχισαν να στροβιλίζονται τρελά, σαν γιγάντιες πεταλούδες.

Οι δυο διευθυντές άφησαν μια κραυγή και η ίδια σκέψη έκανε και τους δυο να πέσουν στα γόνατα μαζεύοντας πυρετωδώς τα πολύτιμα χαρτιά.

«Εξακολουθούν να είναι γνήσια; Μονσαρμέν». «Εξακολουθούν να είναι γνήσια; Ρισάρ». «Εξακολουθούν να είναι γνήσια!!» Πάνω απ' τα κεφάλια τους τα τρία δόντια της μαντάμ Ζιρί κροτάλιζαν, εξαπολύοντας ένα ηχηρό κατηγορώ γεμάτο αποτρόπαιες εκφράσεις. Δεν ήταν σε θέση να καταλάβουν όλα όσα έλεγε. Ωστόσο, άκουγαν καθαρά το λάιτ μοτίβ:

«Κλέφτρα εγώ;… Εγώ κλέφτρα;» Πνίγεται. Φωνάζει:

«Καταστράφηκα!»

Ξάφνου, μ' ένα πήδο, ξαναβρίσκεται κάτω απ' τη μύτη του Ρισάρ.

«Εν πάση περιπτώσει», στριγγλίζει, «εσείς κύριε Ρισάρ πρέπει να ξέρετε καλύτερα από μένα που πήγαν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα!»

«Εγώ;» ρωτάει ο Ρισάρ έκπληκτος. «Και πώς γίνεται αυτό;»

Αμέσως ο Μονσαρμέν, σοβαρός κι ανήσυχος, απαιτεί εξηγήσεις.

«Τι σημαίνει αυτό;» την ρωτάει. «Γιατί, κυρία Ζιρί, υποστηρίζετε πώς ο κύριος Ρισάρ πρέπει να ξέρει καλύτερα από σας που πήγαν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα;»

Όσο για τον Ρισάρ, που αισθάνθηκε να κοκκινίζει κάτω από το βλέμμα του Μονσαρμέν, έπιασε το χέρι της μαντάμ Ζιρί και την ταρακούνησε βίαια. Η φωνή του μιμείται τον κεραυνό. Επιπλήττει, τουφεκίζει… κατακεραυνώνει…

«Γιατί θα 'πρεπε να ξέρω καλύτερα από σας που πήγαν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα; Γιατί;»

«Γιατί απλούστατα, πέρασαν απ' την τσέπη σας!…» σφυρίζει η γριά γυναίκα κοιτώντας τον σαν να κοιτούσε τον ίδιο τον διάβολο.

Τώρα, είναι η σειρά του κυρίου Ρισάρ να νιώσει κεραυνοβολημένος, πρώτα απ' αυτήν την αναπάντεχη απάντηση, μετά από το ολοένα και πιο καχύποπτο βλέμμα του Μονσαρμέν. Νιώθει να χάνει το κουράγιο του, τώρα. ακριβώς που το χρειαζόταν για ν' αντικρούσει μια τόσο εξευτελιστική κατηγορία.

«Έτσι συμβαίνει πολλές φορές, κι οι πιο αθώοι, αιφνιδιασμένοι στην ειρήνη της ψυχής τους, συμπεριφέρονται σαν ένοχοι. Το ξαφνικό χτύπημα που δέχονται τους κάνει είτε να χλομιάζουν, είτε να κοκκινίζουν, να κλονίζονται, να αντιστέκονται, να καταρρέουν ή να διαμαρτύρονται. Μιλούν, όταν θα 'πρεπε να σωπάσουν, και σωπαίνουν, όταν θα 'πρεπε να μιλήσουν. Μένουν στεγνοί όταν θα 'πρεπε να ιδρώσουν και ιδρώνουν όταν θα 'πρεπε να μείνουν στεγνοί.

Ο Μονσαρμέν, αναχαίτισε την εκδικητική ορμή του αθώου Ρισάρ ενάντια στη μαντάμ Ζιρί και προσπαθεί να την ανακρίνει με… μαλακό τρόπο.

«Μα, πως μπορέσατε να υποψιασθείτε ότι ο συνεργάτης μου έβαλε τα είκοσι χιλιάδες φράγκα στην τσέπη του;»

«Δεν είπα ποτέ κάτι τέτοιο!» δηλώνει η μαντάμ Ζιρί, «δεδομένου πως εγώ η ίδια έβαλα τα είκοσι χιλιάδες φράγκα στην τσέπη του κυρίου Ρισάρ».

Πρόσθεσε με μισή φωνή:

«Ας είναι… πάει… Ελπίζω, το Φάντασμα να με συγχωρέσει!»

Καθώς ο Ρισάρ ξαναρχίζει να ουρλιάζει, ο Μονσαρμέν, αυταρχικά, τον διατάζει να σωπάσει:

«Συγνώμη! Συγνώμη! Αφήστε επιτέλους τη γυναίκα να μας εξηγήσει! Αφήστε με να τη ρωτήσω μερικά πράγματα». Και προσθέτει:

«Είναι πραγματικά παράξενος ο εκνευρισμός σου! Πλησιάζουμε στη λύση του μυστηρίου! Κι εσύ είσαι έξω φρενών! Δεν έχεις δίκιο!… Εγώ διασκεδάζω αφάνταστα».

Η κυρία Ζιρί, ως μάρτυρας, σηκώνει το κεφάλι, δείχνοντας το πρόσωπο της που λαμποκοπά από την πίστη της στην αθωότητα της.

«Μου λέτε πώς μέσα στο φάκελο που έβαζα στην τσέπη του κυρίου Ρισάρ υπήρχαν είκοσι χιλιάδες φράγκα, όμως εγώ, σας το επαναλαμβάνω, δεν ήξερα τίποτα… Εξάλλου, ούτε ο κύριος Ρισάρ ήξερε τίποτα!»

«Α, χα!» είπε ο Ρισάρ, αποκτώντας ξαφνικά ένα ηρωικό ύφος που καθόλου δεν άρεσε στον Μονσαρμέν. «Ώστε, λοιπόν, ούτε και γω ήξερα τίποτα! Βάζατε είκοσι χιλιάδες φράγκα στην τσέπη μου και δεν ήξερα τίποτα! Χαίρομαι πολύ που το λέτε αυτό, μαντάμ Ζιρί».

«Ναι», συμφώνησε, η τρομερή κυρία… «είναι αλήθεια!… Δεν ξέραμε τίποτα, ούτε γω, ούτε εσείς!… Όμως εσείς, δεν μπορεί… τελικά, θα 'πρεπε κάτι να καταλάβετε».

Δεν υπήρχε αμφιβολία πως αν δεν ήταν εκεί ο Μονσαρμέν, ο Ρισάρ θα κατασπάραζε τη μαντάμ Ζιρί! Όμως, ο Μονσαρμέν την προστατεύει. Επιταχύνει τις ερωτήσεις.

«Μα, ποιον φάκελο βάλατε στην τσέπη του κυρίου Ρισάρ; Δεν μπορεί να 'ταν αυτός που σας δώσαμε, αφού αυτόν, μπροστά στα μάτια μας, τον αφήσατε στο τραπεζάκι του θεωρείου No 5. Εκεί όμως, βρισκόντουσαν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα».

«Με συγχωρείτε! Το φάκελο που μου έδινε ο κύριος διευθυντής έβαζα στην τσέπη του κυρίου διευθυντή!» εξηγεί η μαντάμ Ζιρί. «Όσο γι' αυτόν που άφηνα στο τραπεζάκι του θεωρείου του φαντάσματος, ήταν ένας άλλος φάκελος, ακριβώς ίδιος με τον άλλον, που τον είχα φέρει εγώ και που σε μένα τον είχε δώσει το φάντασμα!»

Μ' αυτά τα λόγια η μαντάμ Ζιρί βγάζει απ' το μανίκι της ένα φάκελο ολόιδιο μ' αυτόν που περιείχε τα είκοσι χιλιάδες φράγκα. Οι κύριοι διευθυντές τον αρπάζουν. Τον εξετάζουν και διαπιστώνουν πως είναι σφραγισμένος με τις σφραγίδες τους. Τον ανοίγουν… Έχει μέσα τα είκοσι χιλιάδες φράγκα της Αγίας Φάρσας, όμοια μ' αυτά που είχαν βρει τον περασμένο μήνα».

«Πόσο απλό είναι!» λέει ο Ρισάρ.

«Πόσο απλό είναι!» επαναλαμβάνει, πιο ήρεμος παρά ποτέ, ο Μονσαρμέν.

«Τα εντυπωσιακότερα κόλπα είναι πάντα τα απλούστερα», απαντά ο Ρισάρ. «Αρκεί ένας συνεργάτης…»

«Ή μια ελαφρόμυαλη γυναίκα!» προσθέτει με τη στριγγή φωνή του ο Μονσαρμέν και συνεχίζει με τα μάτια καρφωμένα στη μαντάμ Ζιρί, σαν να 'θελε να την υπνωτίσει.

«Λοιπόν, αν κατάλαβα καλά, ήταν το φάντασμα αυτός που σας έδωσε τούτο το φάκελο και ήταν το φάντασμα αυτός που σας είπε να το βάλετε στη θέση του φακέλου που σας δίναμε. Το φάντασμα και πάλι ήταν αυτός που σας έλεγε να βάλετε το «γνήσιο» φάκελο στην τσέπη του κυρίου Ρισάρ;»

«Ω! ναι! Το φάντασμα!»

«Λοιπόν, κυρία μου, μήπως μπορείτε να μας κάνετε μια μικρή επίδειξη των ικανοτήτων σας;… Να ο φάκελος. Κάντε σαν να μην ξέραμε τίποτα».

«Στη διάθεση σας, κύριοι!»

Η μαντάμ Ζιρί ξαναπαίρνει το φάκελο με τα είκοσι χιλιάδες φράγκα και προχωρά προς την πόρτα. Ετοιμάζεται να βγει έξω.

Οι δυο διευθυντές έχουν κιόλας πέσει πάνω της.

«Α όχι! Όχι! δε θα μας “τη φέρουν” ξανά! Αρκετά ανεχτήκαμε αυτήν την ιστορία! Δε θα ξαναρχίσουμε τα ίδια!»

«Με συγχωρείτε κύριοι», λέει η γριά. «Συγνώμη. Εσείς μου είπατε να κάνω σαν να μην ήξερα τίποτα!… Ε, λοιπόν, αν δεν ήξερα τίποτα, θα 'φευγα με το φάκελο σας!»

«Καλά, μα τότε, πώς θα το βάζατε στην τσέπη μου;» την αντικρούει ο Ρισάρ ενώ ο Μονσαρμέν δε σταματά λεπτό να τον παρακολουθεί με την άκρη του αριστερού του ματιού, ενώ το δεξί του είναι υπεραπασχολημένο με τη μαντάμ Ζιρί — κατάσταση δύσκολη για το ανθρώπινο βλέμμα· όμως, ο Μονσαρμέν είναι αποφασισμένος για όλα φτάνει ν' ανακαλύψει την αλήθεια.

«Πρέπει να σας βάλω το φάκελο στην τσέπη τη στιγμή που δε θα το περιμένετε καθόλου, κύριε διευθυντά. Ξέρετε πως πάντα, κατά τη διάρκεια της παράστασης, έρχομαι και κάνω ένα γύρο στα παρασκήνια και συχνά συνοδεύω, όπως άλλωστε μου το επιβάλλει το μητρικό μου καθήκον, την κόρη μου, στο φουαγιέ του χορού. Της φέρνω τις κάλτσες και καμιά φορά το μικρό της ποτιστήρι… Μ' άλλα λόγια μπορώ και πηγαινοέρχομαι άνετα… Το ίδιο και τα μέλη… Το ίδιο και σεις, κύριε διευθυντά… Υπάρχει πολύς κόσμος…

Περνώ πίσω σας και χωρίς να με πάρετε είδηση βάζω το φάκελο στην πίσω τσέπη σας!… Είναι απλό!… δεν πρόκειται για μάγια!»

«Δεν πρόκειται για μάγια!» μουρμουρίζει ο Ρισάρ γουρλώνοντας κάτι μάτια κεραυνοκρατούντος Διός… δεν πρόκειται για μάγια! Μα, σας συλλαμβάνω να ψεύδεστε ασύστολα, γριά μάγισσα!»

Η αξιότιμη κυρία θίγεται όχι τόσο από τα προσβλητικά λόγια αλλά από το ότι αμφισβητούν την ειλικρίνεια της και την καλή της πίστη. Ορθώνεται, αγριεύει, τα τρία της δόντια προβάλουν απειλητικά.

«Γιατί;»

«Γιατί εκείνο το βράδυ, το πέρασα ολόκληρο μέσα στην αίθουσα, παρακολουθώντας το θεωρείο No 5 και τον ψεύτικο φάκελο που είχατε αφήσει εκεί. Δεν κατέβηκα στο φουαγιέ του χορού ούτε για μισό λεπτό…»

«Κύριε διευθυντά, δεν έβαλα το φάκελο στην τσέπη σας εκείνο το βράδυ!… αλλά το βράδυ της επόμενης παράστασης… Σταθείτε… ήταν το βράδυ που ο κύριος υπογραμματέας του Κράτους στη Σχολή Καλών Τεχνών…»

Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο κύριος Ρισάρ σταματά απότομα τη μαντάμ Ζιρί…

«Μα, ναι… είναι αλήθεια», λέει αναπολώντας, «θυμάμαι…, τώρα θυμάμαι! Ο κύριος δεύτερος γραμματέας του Κράτους είχε έρθει στα παρασκήνια. Με ζήτησε. Κατέβηκα για μια στιγμή στο φουαγιέ του χορού. Βρισκόμουν στα σκαλιά του φουαγιέ… Ο κύριος δεύτερος γραμματέας του Κράτους και ο σύμβουλός του ήταν στο φουαγιέ… Ξάφνου, γύρισα πίσω… και σας είδα που περνούσατε πίσω μου… μαντάμ Ζιρί… Μάλιστα, μου φάνηκε πως μ' αγγίξατε… Δεν υπήρχε κανείς άλλος πίσω μου… μόνο εσείς… Α! είναι σαν να σας βλέπω…»

«Λοιπόν, μάλιστα… αυτό είναι, κύριε διευθυντά! Αυτό είναι! Μόλις είχα ολοκληρώσει την αποστολή που είχε σχέση με την τσέπη σας! Μα την αλήθεια, κύριε διευθυντά… η τσέπη σας είναι πολύ βολική!»

Για μια ακόμη φορά, η κυρία Ζιρί συνοδεύει τα λόγια της με κίνηση… Περνά πίσω απ' τον κύριο Ρισάρ, τόσο γρήγορα, που ακόμη κι ο Μονσαρμεν, που τώρα την παρακολουθεί και με τα δυο του μάτια, αιφνιδιάζεται, κι αφήνει το φάκελο μέσα στην τσέπη του κυρίου διευθυντή.

«Πράγματι!» αναφωνεί ο Ρισάρ λίγο χλομός… «Ήταν πολύ έξυπνο αυτό εκ μέρους του Φ.τ.Ο. Το πρόβλημα γι' αυτόν είχε ως εξής: έπρεπε ν' αποφύγει κάθε επικίνδυνο ενδιάμεσο ανάμεσα σ' εκείνον που δίνει τα είκοσι χιλιάδες φράγκα και σ' εκείνον που τα παίρνει! Δεν μπορούσε να βρει καλύτερη λύση από το να 'ρχεται ο ίδιος να τα παίρνει απ' την τσέπη μου δίχως να τον παίρνω είδηση, πράγμα εύκολο σχετικά, από τη στιγμή που δεν ήξερα καν πως τα λεφτά βρίσκονται στην τσέπη μου… δεν είναι αξιοθαύμαστο;»

«Πραγματικά αξιοθαύμαστο! Δεν υπάρχει αμφιβολία», υπερθεμάτισε ο Μονσαρμεν… «μόνο που ξεχνάς Ρισάρ, πως είχα δώσει κι εγώ δέκα χιλιάδες φράγκα και πως στη δική μου τσέπη δεν έβαλαν τίποτα!»

18

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΡΓΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΜΑΝΑΣ

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ φράση του Μονσαρμέν έκφραζε μ' έναν τρόπο πολύ ξεκάθαρο τις υποψίες του για τον Ρισάρ. Μετά από θυελλώδεις εξηγήσεις, ο Ρισάρ κατάληξε πως από δω και στο εξής θα υπόκυπτε σε όλες τις επιθυμίες του Μονσαρμέν, με στόχο ν' ανακαλύψουν αυτόν τον άθλιο που τους κορόιδευε.

Έτσι, φτάνουμε στη στιγμή του «διαλείμματος του κήπου», στη στιγμή που ο κύριος Ρεμί, ο γραμματέας, που τίποτα δεν του ξεφεύγει, παρατήρησε την παράξενη συμπεριφορά των διευθυντών του. Από δω και μπρος, τίποτα δε θα 'ναι ευκολότερο από να εξηγήσουμε τις τόσο παράξενες και κυρίως τόσο αταίριαστες με τη διευθυντική αξιοπρέπεια συμπεριφορές των κυρίων Ρισάρ και Μονσαρμέν.

Η συμπεριφορά τους είχε σφραγιστεί από την αποκάλυψη που τους έγινε. 1ο) Εκείνο το βράδυ, ο Ρισάρ έπρεπε να επαναλάβει ακριβώς τις κινήσεις που είχε κάνει την πρώτη φορά που εξαφανίστηκαν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα. 2ο) Ο Μονσαρμέν δεν έπρεπε να χάσει λεπτό από τα μάτια του την πίσω τσέπη του Ρισάρ όπου η μαντάμ Ζιρί επρόκειτο να βάλει τα δεύτερα είκοσι χιλιάδες φράγκα.

Έτσι, ο κύριος Ρισάρ πάει και κάθεται στην ίδια ακριβώς θέση που βρέθηκε όταν χαιρέτησε το δεύτερο γραμματέα του Κράτους στη Σχολή Καλών Τεχνών, έχοντας δυο βήματα πίσω του τον κύριο Μονσαρμέν.

Η μαντάμ Ζιρί περνά, ακουμπά τον κύριο Ρισάρ, αφήνει τα είκοσι χιλιάδες φράγκα στην πίσω τσέπη του διευθυντή της κι εξαφανίζεται…

Ή μάλλον, την εξαφανίζουν. Εκτελώντας τη διαταγή του Μονσαρμέν, ο Μερσιέ κλειδώνει την καλή αυτή γυναίκα στα γραφεία της διοίκησης. Έτσι, η γριά δε θα μπορέσει να επικοινωνήσει με το φάντασμα της. Η καημένη η γυναίκα άφησε να την κάνουν ό,τι θέλουν… γιατί, η μαντάμ Ζιρί είναι πια μια ξεπουπουλιασμένη μορφή, που τα 'χει χαμένα απ' το φόβο της, με τα κοτίσια μάτια της ορθάνοιχτα κάτω από ένα αναστατωμένο λοφίο, με τ' αφτιά της τεντωμένα για ν' ακούσει τα βήματα του αστυνομικού που την απείλησαν πως θα έρθει να τη συλλάβει, μια γυναίκα που οι αναστεναγμοί της μπορούν να ραγίσουν ακόμη και τις κολόνες της μεγάλης σκάλας.

Στο μεταξύ, όλη αυτή την ώρα, ο κύριος Ρισάρ σκύβει, υποκλίνεται, χαιρετά, περπατά οπισθοχωρώντας, λες κι έχει συνέχεια μπροστά του αυτόν τον παντοδύναμο υπάλληλο, το δεύτερο γραμματέα του Κράτους της Σχολής Καλών Τεχνών… Όμως, ενώ όλες αυτές οι υπερβολικές ευγένειες δε θα προκαλούσαν καμιά εντύπωση στην περίπτωση που όντως βρισκόταν μπροστά στον κύριο Ρισάρ ο κύριος δεύτερος γραμματέας κ.λπ… προκάλεσαν τεράστια εντύπωση και πάμπολλα σχόλια, αφού μπροστά στον κύριο Ρισάρ δεν υπήρχε απολύτως κανένας.

Ο κύριος Ρισάρ, χαιρετούσε στα τυφλά… υποκλινόταν στο κενό… και οπισθοχωρούσε μπρος στο τίποτα…

…Μερικά βήματα πιο κει, ο Μονσαρμέν έκανε τα ίδια… και χειρότερα,…σπρώχνοντας τον κύριο Ρεμί, παρακαλώντας τον πρεσβευτή της Μπορντερί και τον κύριο διευθυντή της Τράπεζας Πίστεως να «μην αγγίξουν τον κύριο διευθυντή».

Ο Μονσαρμέν, που είχε την άποψή του, δεν έδωσε καμιά σημασία σ' αυτό που πριν λίγο του είπε ο Ρισάρ: «Ίσως είναι ο πρεσβευτής, ή ο διευθυντής της Τράπεζας ή ακόμη ο κύριος Ρεμί, ο γραμματέας».

Πολύ περισσότερο που την πρώτη φορά που έγινε η ιστορία με τα είκοσι χιλιάδες φράγκα, ο Ρισάρ, όπως άλλωστε παραδέχτηκε κι ο ίδιος, δεν είχε βρεθεί κοντά σε κανέναν άλλον εκτός από τη μαντάμ Ζιρί. Γιατί λοιπόν, αφού έπρεπε να επαναληφθούν ακριβώς οι ίδιες κινήσεις, να πλησίαζε κάποιον σήμερα;

Αφού πρώτα χαιρέτησε οπισθοχωρώντας, ο Ρισάρ εξακολούθησε να περπατά μ' αυτόν τον τρόπο, προληπτικά… μέχρι το διάδρομο της διοίκησης… Έτσι, ο Μονσαρμέν μπορούσε να τον παρακολουθεί συνέχεια από πίσω, ενώ ο ίδιος να παρακολουθεί συνέχεια αυτούς που τον πλησίαζαν από μπροστά.

Όπως ήταν φυσικό, αυτός ο νέος τρόπος βαδίσματος που είχαν υιοθετήσει οι διευθυντές της εθνικής Ακαδημίας της μουσικής, δεν πέρασε απαρατήρητος.

Σχολιάστηκε.

Ευτυχώς για τους κυρίους Ρισάρ και Μονσαρμέν, που τη στιγμή αυτής της τόσο περίεργης σκηνής σχεδόν όλες οι «μικρές» μπαλαρίνες απουσίαζαν.

Σίγουρα, η περίεργη συμπεριφορά τους, θα είχε βρει μεγάλη απήχηση στις μικρές…όμως, αυτοί δε σκέφτονταν άλλο πέρα από τα είκοσι χιλιάδες φράγκα τους.

Όταν έφτασαν στο μισοσκότεινο διάδρομο της διοίκησης, ο Ρισάρ είπε με σιγανή φωνή στον Μονσαρμέν:

«Είμαι σίγουρος πως δε μ' άγγιξε κανείς… τώρα, καλύτερα να πας να σταθείς μακριά μου και να με παρακολουθείς κρυμμένος μέχρι να φτάσω στο γραφείο μου… δεν πρέπει να μας πάρει είδηση κανείς και μεις θα δούμε τι θα γίνει».

Αλλά, ο Μονσαρμέν διαφωνεί:

«Όχι Ρισάρ, όχι!… Προχώρα μπροστά… και γω θα περπατήσω ακριβώς πίσω σου! Δεν πρόκειται να σ' αφήσω ούτε βήμα!»

«Έτσι όμως, δε θα μπορέσουν ποτέ να μας κλέψουν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα!»

«Το ελπίζω!» δηλώνει ο Μονσαρμέν.

«Μα τότε, αυτά που κάνουμε δεν έχουν κανένα νόημα!»

«Κάνουμε ακριβώς ό,τι κάναμε και την προηγούμενη φορά… Την προηγούμενη φορά σε συνάντησα καθώς έβγαινες απ' το πλατό, στη γωνία του διαδρόμου… και σε ακολούθησα από κοντά».

«Πραγματικά, έτσι είναι!» αναστενάζει ο Ρισάρ κουνώντας το κεφάλι και υπακούοντας παθητικά στον Μονσαρμέν.

Δυο λεπτά αργότερα, οι δυο διευθυντές κλειδώθηκαν στο γραφείο.

Κλείδωσε ο ίδιος ο Μονσαρμέν.

«Έτσι έγινε και την προηγούμενη φορά, μείναμε κλεισμένοι στο γραφείο μέχρις ότου έφυγες από την Όπερα για να γυρίσεις σπίτι σου».

«Έτσι είναι! Καλά, και δε μας ενόχλησε κανείς;».

«Κανείς».

«Τότε», αναρωτήθηκε ο Ρισάρ που προσπαθούσε να θυμηθεί τι ακριβώς είχε γίνει, «τότε σίγουρα θα πρέπει να με κλέψανε στη διαδρομή από την Όπερα ως στο σπίτι μου…»

«Όχι!» είπε μ' ένα αυστηρό ύφος ο Μονσαρμέν. «Αυτό αποκλείεται., γιατί απλούστατα εγώ σε πήγα σπίτι σου με την άμαξα μου. Τα είκοσι χιλιάδες φράγκα εξαφανίστηκαν στο σπίτι σου …τώρα πια είμαι σίγουρος γι' αυτό».

Αυτή ήταν η άποψη που είχε διαμορφώσει ο Μονσαρμέν.

«Μα, αυτό είναι απίστευτο!» διαμαρτυρήθηκε ο Ρισάρ… «είμαι σίγουρος για τους υπηρέτες μου!… και τέλος πάντων, αν κάποιος τα 'χε πάρει θα είχε εξαφανιστεί…»

Ο Μονσαρμέν ανασήκωσε τους ώμους, πράγμα που σήμαινε πως δεν τον απασχολούσαν οι λεπτομέρειες.

Σ' αυτό το σημείο όμως, ο Ρισάρ βρίσκει πως ο Μονσαρμέν έχει αρχίσει να το παρατραβά.

«Μονσαρμέν, αρκετά!» «Ρισάρ, καθόλου αρκετά!» «Τολμάς να με υποψιάζεσαι;»

«Ναι, σε υποψιάζομαι ως αυτουργό ενός ελεεινού αστείου!»

«Δεν αστειεύεται κανείς με είκοσι χιλιάδες φράγκα!»

«Αυτό νομίζω και γω!» δηλώνει ο Μονσαρμέν ξεδιπλώνοντας μια εφημερίδα και βυθιζόμενος πεισματάρικα στο διάβασμα.

«Μα τι κάνεις; Τώρα βρήκες την ώρα να διαβάσεις εφημερίδα;»

«Ναι, Ρισάρ, θα διαβάσω την εφημερίδα μου μέχρι να 'ρθει η ώρα να σε πάω σπίτι σου».

«Όπως την προηγούμενη φορά;»

«Όπως την προηγούμενη φορά».

Ο Ρισάρ αρπάζει την εφημερίδα από τα χέρια του Μονσαρμέν. Ο Μονσαρμέν σηκώνεται έξω φρενών. Αντικρύζει έναν απελπισμένο Ρισάρ, που του λέει, σταυρώνοντας τα χέρια στο στήθος (στάση αλαζονικής πρόκλησης, από καταβολής κόσμου):

«Ε, να λοιπόν», λέει ο Ρισάρ, «να, τι σκέφτομαι. Σκέφτομαι αυτό που θα μπορούσα να σκεφτώ· μια που την προηγούμενη φορά, αφού πέρασα τη βραδιά τετ α τετ μαζί σου, και μια που εσύ με πήγες σπίτι μου, ίσως σήμερα, όταν μ' αφήσεις στην πόρτα του σπιτιού μου, διαπιστώνω πως τα είκοσι χιλιάδες φράγκα έχουν κάνει φτερά… όπως την προηγούμενη φορά».

«Και τι λοιπόν θα μπορούσες να σκεφτείς;», ρώτησε ο Μονσαρμέν κατακόκκινος.

«Θα μπορούσα να σκεφτώ πως, αφού δεν έφυγες λεπτό από δίπλα μου και πως αφού, σύμφωνα με την επιθυμία σου, ήσουν ο μόνος που με πλησίασες, όπως άλλωστε συνέβη και την προηγούμενη φορά, θα μπορούσα να σκεφτώ πως, αν τα είκοσι χιλιάδες φράγκα κάνουν φτερά από την τσέπη μου, δεν είναι διόλου απίθανο να βρεθούν στη δική σου!»

Ο Μονσαρμέν, στο άκουσμα αυτού του συλλογισμού, τινάχτηκε απάνω.

«Ω!», φώναξε, «μια παραμάνα!».

«Τι τη θέλεις την παραμάνα;»

«Θα κλείσω την τσέπη σου με μια παραμάνα!… Μια παραμάνα!… Θέλω μια παραμάνα!».

«Θέλεις να κλείσεις την τσέπη μου με μια παραμάνα;»

«Ναι, να κλείσω τα είκοσι χιλιάδες φράγκα!… Έτσι, είτε βρισκόμαστε εδώ είτε στη διαδρομή ως στο σπίτι σου, δεν μπορεί παρά να το καταλάβεις αν κάποιος πάει να σου πάρει κάτι απ' την τσέπη σου… και θα δεις αν είμαι εγώ… Α! ώστε λοιπόν, τώρα είσαι εσύ που με υποψιάζεσαι…θέλω αμέσως μια παραμάνα!»

Τότε είναι που Μονσαρμέν άνοιξε την πόρτα φωνάζοντας:

«Μια παραμάνα! ποιος θα μου δώσει μια παραμάνα;»

Εμείς ξέρουμε πώς ο κύριος Μονσαρμέν υποδέχτηκε τον κύριο Ρεμί, το γραμματέα, που δεν είχε παραμάνα και πως εκείνη τη στιγμή ένα παιδί του γραφείου έφερε την πολυπόθητη παραμάνα.

Να, τι έγινε μετά:

Ο Μονσαρμέν, αφού έκλεισε την πόρτα, γονάτισε πίσω από τον Ρισάρ.

«Ελπίζω», είπε, «πως τα είκοσι χιλιάδες φράγκα βρίσκονται πάντα εδώ…»

«Και γω το ίδιο», είπε ο Ρισάρ.

«Τ' αληθινά;» ρώτησε ο Μονσαρμέν, που αυτή τη φορά ήταν αποφασισμένος να μην επιτρέψει να του τη φέρουν.

«Κοίτα! Εγώ πάντως, δε θέλω να τ' αγγίξω», δήλωσε ο Ρισάρ.

Ο Μονσαρμέν πήρε το φάκελο από την τσέπη του Ρισάρ και τρέμοντας, τράβηξε τα χαρτονομίσματα, γιατί αυτή τη φορά, για να μπορεί να ελέγξει τα χρήματα ανά πάσα στιγμή, δεν είχε σφραγίσει το φάκελο, ούτε καν τον είχε κολλήσει. Βεβαιώθηκε πως ήταν όλα εκεί, τ' αυθεντικά. Τα ξανάβαλε στην τσέπη του Ρισάρ και έβαλε την παραμάνα με μεγάλη προσοχή.

Μετά απ' αυτό, στάθηκε πίσω από την τσέπη και δεν την άφηνε λεπτό από τα μάτια του, ενώ ο Ρισάρ, καθισμένος στο γραφείο του, δεν έκανε την παραμικρή κίνηση.

«Λίγη υπομονή, Ρισάρ», συμβούλεψε ο Μονσαρμέν, «λίγα λεπτά ακόμα… το ρολόι δε θ' αργήσει να χτυπήσει μεσάνυχτα. Την προηγούμενη φορά είχαμε φύγει τα μεσάνυχτα».

«Ω! έχω όση υπομονή χρειάζεται!»

Η ώρα περνούσε, αργή, βαριά, μυστηριώδης, αποπνικτική. Ο Ρισάρ προσπάθησε να γελάσει.

«Θα καταλήξω να πιστέψω», είπε, «στην παντοδυναμία του φαντάσματος. Δε νομίζεις, πως αυτή τη στιγμή υπάρχει στο δωμάτιο μια περίεργη ατμόσφαιρα, μια ατμόσφαιρα που προκαλεί ανησυχία, αμηχανία και φόβο;»

«Ναι, είναι αλήθεια», παραδέχτηκε ο Μονσαρμέν, που πραγματικά αισθανόταν παράξενα.

«Το φάντασμα», συνέχισε ο Ρισάρ με χαμηλή φωνή λες και φοβόταν πως αόρατα αφτιά θα μπορούσαν να, τον ακούσουν… «το φάντασμα! Για σκέψου, τελικά να υπάρχει πραγματικά ένα φάντασμα, που να χτύπησε πριν από λίγο τρεις φορές πάνω στο τραπέζι… που αφήνει μαγικούς φακέλους… που μιλά στο θεωρείο No 5… που σκοτώνει τον Ζοζέφ Μπικέ… που γκρεμίζει τον πολυέλαιο… και που μας κλέβει! Γιατί διάολε! Διάολε… τελικά, εδώ μέσα δεν υπάρχουν άλλοι πέρα από σένα κι από μένα!… κι αν, τελικά, τα χαρτονομίσματα εξαφανίζονται, χωρίς να φταίμε ούτε γω ούτε συ… δεν μπορούμε παρά να. πιστέψουμε στο φάντασμα… στο φάντασμα…»

Εκείνη τη στιγμή, το ρολόι που ήταν πάνω στο τζάκι άρχισε να σημαίνει δώδεκα… ακούστηκε ο πρώτος χτύπος.

Οι δυο διευθυντές ανατρίχιασαν. Μια ανεξήγητη αγωνία τους πλημμύρισε… μια αγωνία που μάταια προσπαθούσαν να καταπολεμήσουν… Ιδρώτας έτρεχε στα μέτωπά τους. Ο δωδέκατος χτύπος ακούστηκε αλλόκοτα στ' αφτιά τους.

Όταν το ρολόι σταμάτησε, αναστέναξαν μ' ανακούφιση και σηκώθηκαν.

«Νομίζω πως τώρα μπορούμε να φύγουμε», είπε ο Μονσαρμέν.

«Συμφωνώ», είπε ο Ρισάρ.

«Πριν φύγουμε, μου επιτρέπεις να ρίξω μια ματιά στην τσέπη σου;».

«Μα, βέβαια Μονσαρμέν… πρέπει να κοιτάξεις!»

«Λοιπόν;» ρώτησε ο Ρισάρ τον Μονσαρμέν που ψαχούλευε.

«Ε, να… νιώθω την παραμάνα».

«Προφανώς, όπως είπες, κι είχες δίκιο, δεν μπορούν πια να να μας κλέψουν χωρίς να το αντιληφθώ».

Εκείνη τη στιγμή όμως, ο Μονσαρμέν, που εξακολουθούσε ν' ασχολείται με την τσέπη, ούρλιαξε:

«Νιώθω πάντα την παραμάνα, δε βρίσκω όμως τα χαρτονομίσματα».

«Όχι! Δεν είναι δυνατόν! Δεν είν' ώρα γι' αστεία Μονσαρμέν!…».

«Μα δες και μόνος σου».

Με μια κίνηση, ο Ρισάρ βγάζει το σακάκι του. Οι δυο διευθυντές αρπάζουν την τσέπη!… Η τσέπη είναι άδεια.

Το πιο περίεργο είναι πως η παραμάνα είχε μείνει στη θέση της.

Ο Ρισάρ και ο Μονσαρμέν χλόμιασαν. Δεν μπορούσαν πια ν' αμφιβάλλουν… επρόκειτο για μάγια.

«Το φάντασμα», μουρμουρίζει ο Μονσαρμέν.

Όμως, ξάφνου, ο Ρισάρ όρμησε στο συνεργάτη του.

«Μόνο εσύ άγγιξες την τσέπη μου!… Δώσε μου πίσω τα είκοσι χιλιάδες φράγκα!… Δώσε μου πίσω τα είκοσι χιλιάδες φράγκα!…»

«Στη ζωή μου», αναστενάζει ο Μονσαρμέν, που μοιάζει έτοιμος να λιποθυμήσει… «σου ορκίζομαι στη ζωή μου πως δεν τα έχω…»

Και, καθώς χτυπούσαν ξανά την πόρτα, πήγε ν' ανοίξει περπατώντας σαν αυτόματο. Έμοιαζε να μην αναγνωρίζει το διαχειριστή κύριο Μερσιέ και να μην καταλαβαίνει τι του λέει…έχοντας τα εντελώς χαμένα, με μιαν ασυνείδητη κίνηση άφησε στα χέρια τούτου του πιστού υπηρέτη την παραμάνα που δεν του χρησίμευε σε τίποτα πια…

19

Ο ΑΣΤΥΝΟΜΟΙ, Ο ΥΠΟΚΟΜΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΕΡΣΗΣ

ΤΑ ΠΡΩΤΑ λόγια του αστυνόμου, καθώς έμπαινε στο γραφείο των διευθυντών, ήταν για την τραγουδίστρια.

«Μήπως η Κριστίν Ντααέ βρίσκεται εδώ;»

Όπως ανάφερα και προηγούμενα, τον ακολουθούσε πλήθος κόσμου.

«Η Κριστίν Ντααέ; Όχι», απάντησε ο Ρισάρ. «Γιατί;»

Όσο για τον Μονσαρμέν δεν ήταν σε θέση να πει απολύτως τίποτα… Η κατάστασή του είναι πολύ χειρότερη από του Ρισάρ, γιατί ο Ρισάρ μπορεί να υποπτεύεται τον Μονσαρμέν, ο Μονσαρμέν όμως… βρίσκεται πια αντιμέτωπος μ' ένα μεγάλο μυστήριο… μ' αυτό που πάντα έκανε την ανθρωπότητα ν' ανατριχιάζει: με το Άγνωστο.

Ο Ρισάρ συνέχισε, αφού το πλήθος γύρω από τους διευθυντές και τον αστυνόμο παράμενε εντυπωσιακά σιωπηλό:

«Γιατί, κύριε αστυνόμε, με ρωτάτε αν η Κριστίν Ντααέ βρίσκεται εδώ;»

«Γιατί πρέπει να τη βούμε, κύριοι διευθυντές της εθνικής Ακαδημίας της μουσικής», δηλώνει ήρεμα ο κύριος αστυνόμος.

«Πώς; Πρέπει να τη βρούμε; Τι συνέβη λοιπόν; Εξαφανίστηκε;»

«Στη διάρκεια της παράστασης… Επί σκηνής!»

«Επί σκηνής! Είναι απίστευτο!»

«Ακριβώς. Και κάτι που είναι εξίσου απίστευτο μ' αυτήν την εξαφάνιση, είναι ότι εγώ πληροφορώ εσάς για το τι συνέβη!»

«Πράγματι», συμφωνεί ο Ρισάρ που πιάνει το κεφάλι του με τα δυο του χέρια και μουρμουρίζει: «Μα τι ιστορία είν' αυτή πάλι; Ω! μα την αλήθεια, εδώ αρχίζουν και υπάρχουν σοβαροί λόγοι παραίτησης!…»

Και, δίχως καν να το καταλάβει, ξεριζώνει μερικές τρίχες απ' το μουστάκι του:

«Λοιπόν», λέει σαν να ονειρεύεται… «εξαφανίστηκε επί σκηνής…»

«Ναι, την απήγαγαν κατά τη διάρκεια της πράξης της φυλακής, τη στιγμή που καλούσε τους αγγέλους να την πάρουν στους ουρανούς· όμως, πολύ αμφιβάλλω αν ήταν οι άγγελοι αυτοί που την απήγαγαν».

«Εγώ είμαι σίγουρος!»

Όλος ο κόσμος γυρνά προς αυτόν που μίλησε. Ένας χλομός νέος άντρας που τρέμει από συγκίνηση, επαναλαμβάνει:

«Είμαι σίγουρος!»

«Είσαστε σίγουρος για τι πράγμα;» ρωτά ο Μιφρουά.

«Είμαι σίγουρος πως την Κριστίν Ντααέ την απήγαγε ένας άγγελος, κύριε αστυνόμε, και μπορώ να σας πω και τ' όνομα του…»

«Αχά! κύριε υποκόμη ντε Σανιύ, υποστηρίζετε πως την Κριστίν Ντααέ απήγαγε ένας άγγελος, ένας άγγελος της Όπερας χωρίς αμφιβολία».

Ο Ραούλ κοιτάζει γύρω του. Προφανώς κάποιον ψάχνει. Αυτή τη στιγμή που χρειάζεται τόσο πολύ τη βοήθεια της αστυνομίας για να βρεθεί η μνηστή του, δε θα του κακοφαινόταν να ξαναδεί τον μυστηριώδη άγνωστο, που μόλις πριν λίγο τον συμβούλεψε νάναι διακριτικός. Όμως, δεν τον βλέπει πουθενά. Τέλος πάντων… δεν πειράζει… πρέπει να μιλήσει!… Ωστόσο, δε θα μπορούσε να μιλήσει μπρος σ' αυτό το πλήθος που τον κοιτάζει με τόσο αδιάκριτη περιέργεια.

«Μάλιστα, κύριε, ένας άγγελος της Όπερας», απάντησε στον κύριο Μιφρουά «και μπορώ να σας πω πού μένει, όταν μείνουμε μόνοι…»

«Έχετε δίκιο, κύριε».

Ο αστυνόμος, αφού βάζει τον Ραούλ να κάτσει δίπλα του, διώχνει όλον τον κόσμο, εκτός φυσικά από τους διευθυντές, που, στο μεταξύ, δεν έβγαλαν άχνα· τόσο πολύ τα 'χαν χάσει απ' ό,τι συνέβαινε γύρω τους.

Τότε, ο Ραούλ αποφασίζει να μιλήσει:

«Κύριε αστυνόμε, αυτός ο άγγελος ονομάζεται Ερίκ, κατοικεί στην Όπερα και είναι ο Άγγελος της μουσικής!»

«Ο Άγγελος της μουσικής! Σοβαρά!! Να, κάτι πολύ περίεργο!… Ο Άγγελος της μουσικής!»

Και γυρνώντας προς τους διευθυντές ο αστυνόμος, κύριος Μιφρουά, ρωτά:

«Κύριοι, γνωρίζετε την ύπαρξη αυτού του αγγέλου στο ίδρυμά σας;»

Οι κύριοι Ρισάρ και Μονσαρμέν κούνησαν το κεφάλι δίχως καν να χαμογελάσουν.

«Ω!», είπε ο υποκόμης, «σίγουρα αυτοί οι κύριοι έχουν ακούσει να μιλούν για το Φάντασμα της Όπερας. Μπορώ λοιπόν να σας διαβεβαιώσω πως το Φάντασμα της Όπερας και ο Άγγελος της μουσικής είναι ένα και το αυτό· και πως το αληθινό του όνομα είναι Ερίκ!»

Ο κύριος Μιφρουά σηκώθηκε και κοίταξε τον Ραούλ με προσοχή.

«Με συγχωρείτε, κύριε, μήπως θέλετε να κοροϊδέψετε τη δικαιοσύνη;»

«Εγώ;» διαμαρτυρήθηκε ο Ραούλ, που σκέφτηκε στενοχωρημένος: «Ακόμα ένας που δε θα θελήσει να μ' ακούσει».

«Ε, τότε τι είναι όλα αυτά που μου λέτε για το Φάντασμα της Όπερας;»

«Λέω, πως οι κύριοι έχουν ακούσει για το Φάντασμα».

«Κύριοι, γνωρίζετε λοιπόν το Φάντασμα της Όπερας;»

Ο Ρισάρ σηκώθηκε, κρατώντας τις τελευταίες τρίχες του μουστακιού του.

«Όχι, κύριε αστυνόμε, όχι δεν το γνωρίζουμε! Όμως, θα θέλαμε πολύ να το γνωρίσουμε γιατί, δεν έχει περάσει πολύ ώρα, που μας έκλεψε είκοσι χιλιάδες φράγκα!…»

Και ο Ρισάρ έριξε στον Μονσαρμέν ένα τρομερό βλέμμα που έλεγε:

«Δώσε μου αμέσως τα είκοσι χιλιάδες φράγκα, αλλιώς τα λέω όλα».

Ο Μονσαρμέν έλαβε το μήνυμα και με μια απελπισμένη κίνηση είπε: «Α! πες τα όλα! Πες τα όλα!…»

Όσο για τον Μιφρουά, κοιτούσε γύρω γύρω, μια τους διευθυντές, μια τον Ραούλ και αναρωτήθηκε μήπως, χωρίς να το καταλάβει, είχε βρεθεί σε κάποιο άσυλο ανιάτων. Πέρασε το χέρι του μέσα απ' τα μαλλιά του:

«Ένα φάντασμα», είπε, «που μέσα στο ίδιο βράδυ απαγάγει μια τραγουδίστρια και κλέβει είκοσι χιλιάδες φράγκα, είναι σίγουρα ένα πολυάσχολο φάντασμα! Αν συμφωνείτε, θα ήθελα να προσπαθήσουμε να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά. Πρώτα η τραγουδίστρια, μετά τα είκοσι χιλιάδες φράγκα! Λοιπόν, κύριε ντε Σανιύ, ας μιλήσουμε σοβαρά. Νομίζετε πως κάποιος που ονομάζεται Ερίκ απήγαγε την Κριστίν Ντααέ. Το γνωρίζετε αυτό το άτομο; Το έχετε δει;»

«Μάλιστα, κύριε αστυνόμε».

«Πού;»

«Σ' ένα νεκροταφείο».

Ο κύριος Μιφρουά αναπήδησε, αλλά συνέχισε να παρατηρεί με προσοχή τον Ραούλ, και είπε:

«Φυσικά!… συνήθως στα νεκροταφεία συναντά κανείς τα φαντάσματα. Και τι κάνατε εσείς στο νεκροταφείο;»

«Κύριε», είπε ο Ραούλ, «έχω πλήρη γνώση του ανορθόδοξου χαραχτήρα των λόγων μου και της εντύπωσης που σας προκαλούν. Σας ικετεύω όμως να πιστέψετε ότι είμαι πολύ καλά στα λογικά μου. Πρόκειται για τη σωτηρία του ανθρώπου που αγαπώ περισσότερο στον κόσμο, εκτός από τον αγαπημένο μου αδελφό Φιλίπ. Θα 'θελα να μπορούσα να σας πείσω με λίγα λόγια, γιατί ο χρόνος πιέζει, γιατί το κάθε δευτερόλεπτο είναι σημαντικό. Δυστυχώς, αν σας διηγηθώ την πιο περίεργη ιστορία που έχετε ακούσει ποτέ, πολύ φοβάμαι πως δε θα με πιστέψετε, ωστόσο, κύριε αστυνόμε, θα σας πω όλα όσα ξέρω πάνω στο Φάντασμα της Όπερας και, αλίμονο, κύριε αστυνόμε, δεν ξέρω και πολλά πράγματα…»

«Δεν πειράζει, πείτε μας ό,τι ξέρετε!» φώναξαν ο Ρισάρ και ο Μονσαρμέν, που ξαφνικά, άρχισαν να ενδιαφέρονται υπερβολικά για τα λεγόμενα του Ραούλ.

Όμως, δυστυχώς, οι ελπίδες που γεννήθηκαν μέσα τους, πως θα μάθαιναν πράγματα που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να ανακαλύψουν τον απατεώνα, γρήγορα διαψεύτηκαν κι αναγκάστηκαν να παραδεχτούν πως ο κύριος Ραούλ ντε Σανιύ τα 'χε κυριολεκτικά χαμένα. Όλη αυτή η ιστορία του Περός Γκιρέκ με τις νεκροκεφαλές, το μαγεμένο βιολί, είναι φανερό πως δεν μπορούσε να 'χει συμβεί αλλού παρά μόνο στο ταραγμένο μυαλό ενός ερωτευμένου.

Ήταν φανερό άλλωστε, πως και ο κύριος Μιφρουά, ο αστυνόμος, είχε την ίδια γνώμη και σίγουρα θα είχε διακόψει αυτές τις ασυνάρτητες διηγήσεις του υποκόμη, τις οποίες εμείς γνωρίσαμε στο πρώτο μέρος τούτου του αφηγήματος, αν δεν είχε συμβεί κάτι που ανάγκασε τον υποκόμη να σταματήσει.

Άνοιξε η πόρτα και μπήκε μέσα κάποιος πολύ παράξενα ντυμένος, με μια μαύρη ρεντικότα και ένα τριμμένο και γυαλιστερό ψηλό καπέλο, που του κατέβαινε μέχρι τ' αφτιά. Έτρεξε προς τον αστυνόμο και κάτι του είπε χαμηλόφωνα. Χωρίς αμφιβολία, θα ήταν κάποιος πράκτορας της αστυνομίας, που είχε έρθει να δώσει αναφορά.

Κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης ο κύριος Μιφρουά δεν άφησε λεπτό απ' τα μάτια του τον Ραούλ. Τελικά του είπε:

«Κύριε, αρκετά μιλήσαμε για το φάντασμα. Ας μιλήσουμε τώρα λίγο και για σας, αν συμφωνείτε φυσικά. Επρόκειτο να απαγάγετε σήμερα το βράδυ την Κριστίν Ντααέ;»

«Μάλιστα, κύριε αστυνόμε».

«Είχατε κάνει όλες τις σχετικές προετοιμασίες;»

«Μάλιστα, κύριε αστυνόμε».

«Το αμάξι που σας έφερε, μετά θα σας έπαιρνε και τους δυο. Ο αμαξάς είχε προειδοποιηθεί… Η διαδρομή είχε κανονιστεί από τα πριν… Κι επιπλέον, είχαν κανονιστεί και τα μέρη που θα σταματούσατε για ν' αλλάξετε άλογα…»

«Μάλιστα, κύριε αστυνόμε».

«Πάντως, το αμάξι σας εξακολουθεί να βρίσκεται έξω από την Όπερα, κοντά στη Ροτόντα και να περιμένει διαταγές σας, έτσι δεν είναι;»

«Μάλιστα, κύριε αστυνόμε».

«Ξέρετε ότι δίπλα στο δικό σας υπήρχαν κι άλλα τρία αμάξια;»

«Όχι, δεν πρόσεξα καθόλου…»

«Ήταν τ' αμάξια της δεσποινίδας Σορέλι, η οποία δεν μπόρεσε να βρει θέση στην αυλή της διοίκησης, της Καρλότας και του αδελφού σας, του κόμη ντε Σανιύ…»

«Είναι πιθανό…»

«Αυτό πάντως που είναι σίγουρο, είναι πως το δικό σας αμάξι, της Καρλότας και της Σορέλι βρίσκονται πάντα εκεί, ενώ το αμάξι του αδελφού σας έχει εξαφανιστεί…»

«Τι σχέση έχει αυτό, κύριε αστυνόμε;»

«Μα, συγνώμη! Ο αδελφός σας δεν ήταν αντίθετος στο γάμο σας με την Κριστίν Ντααέ;»

«Αυτό είναι κάτι που αφορά μόνο την οικογένεια».

«Μου απαντήσατε… ήταν αντίθετος λοιπόν σ' αυτόν τον γάμο… γι' αυτό και σεις θέλατε να απαγάγετε την Κριστίν Ντααέ, έτσι ώστε να μην μπορεί να παρέμβει ο αδελφός σας… Λοιπόν, κύριε ντε Σανιύ, επιτρέψτε μου να σας πληροφορήσω πως ο αδελφός σας υπήρξε περισσότερο δραστήριος από σας!… Απήγαγε αυτός τελικά την Κριστίν Ντααέ!»

«Ω!» αναστέναξε ο Ραούλ, ακουμπώντας το χέρι του στην καρδιά του, «δεν είναι δυνατόν… Είσαστε σίγουρος;»

«Αμέσως μετά την απαγωγή της καλλιτέχνιδας, η οποία οργανώθηκε με τη συμμετοχή άλλων, που προς το παρόν αγνοούμε, μπήκε μέσα στο αμάξι του, το οποίο άρχισε να τρέχει σαν τρελό προς το Παρίσι, να διασχίζει σαν τρελό το Παρίσι».

«Διέσχισε το Παρίσι; Τι θέλετε να πείτε;»

«Θέλω να πω, πως μετά βγήκε έξω απ' το Παρίσι…»

«Έξω απ' το Παρίσι; Από ποιο δρόμο;»

«Το δρόμο προς τις Βρυξέλλες».

Μια βραχνή κραυγή ξεφεύγει απ' το στόμα του δυστυχισμένου νεαρού.

«Ω!», φωνάζει, «ορκίζομαι πως θα τους πιάσω».

Και με δυο δρασκελιές βρέθηκε έξω από το γραφείο.

«Μην ξεχάσετε να μας τη φέρετε πίσω», φωνάζει χαρωπά ο αστυνόμος… «Εντάξει; Να, κάτι που αξίζει περισσότερο από τον Άγγελο της μουσικής!».

Σ' αυτό το σημείο ο κύριος Μιφρουά γυρνά προς το έκπληκτο ακροατήριο του και του ομολογεί αυτό το μικρό, ακίνδυνο κόλπο της έντιμης αστυνομίας.

«Δεν είμαι καθόλου σίγουρος αν πράγματι ο κόμης ντε Σανιύ απήγαγε την Κριστίν Ντααέ… όμως πρέπει να το ανακαλύψω και νομίζω πως ο καλύτερος τρόπος είναι μέσω του υποκόμη… Αυτή τη στιγμή, σίγουρα θα τρέχει να τους βρει…θα 'χει βάλει στα πόδια του φτερά! Είναι ο σημαντικότερος βοηθός μου! Αυτή, κύριοι, είναι η τέχνη της αστυνομίας, που πολλοί θεωρούν πολύπλοκη, αλλά που στην πραγματικότητα είναι απλούστατη, από τη στιγμή που θα γίνει κατανοητό πως πρέπει να χρησιμοποιούμε για την επιτυχία του έργου της αστυνομίας ανθρώπους που δεν ανήκουν σ' αυτήν!»

Όμως, ο αστυνόμος κύριος Μιφρουά δε θα 'ταν τόσο ευχαριστημένος με τον εαυτό του, αν ήξερε πως η πορεία του απεσταλμένου του είχε διακοπεί, από τη στιγμή κιόλας που μπήκε στον πρώτο διάδρομο, που ωστόσο ήταν άδειος πια από κόσμο. Ο διάδρομος έμοιαζε έρημος.

Ωστόσο, μια μεγάλη σκιά έκλεισε το δρόμο του Ραούλ.

«Πού πάτε τρέχοντας, κύριε ντε Σανιύ;» ρώτησε η σκιά.

Ο Ραούλ ανυπομονώντας σήκωσε τα μάτια κι αναγνώρισε το σκουφί από αστρακάν που είχε δει μόλις πριν λίγο. Σταμάτησε.

«Πάλι εσείς!» φώναξε με φωνή γεμάτη ταραχή, «εσείς που γνωρίζετε τα μυστικά του Ερίκ και που δε θέλετε να μιλάω γι' αυτά. Ποιος είστε λοιπόν;»

«Το ξέρετε καλά!… Είμαι ο Πέρσης!» είπε η σκιά.

20

Ο ΥΠΟΚΟΜΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΕΡΣΗΣ

Ο ΡΑΟΥΛ τότε θυμήθηκε πως, ένα βράδυ, ο αδελφός του του είχε δείξει αυτό το περίεργο πρόσωπο για το οποίο κανείς δε γνώριζε τίποτα. Του είχε πει πως ήταν Πέρσης και πως έμενε σ' ένα μικρό παλιό διαμέρισμα της οδού Ριβολί.

Ο άνθρωπος με το εβένινο χρώμα, τα μάτια σε χρώμα νεφρίτη και το σκουφί από αστρακάν, έσκυψε πάνω απ' τον Ραούλ.

«Ελπίζω, κύριε ντε Σανιύ, πως δεν προδώσατε το μυστικό του Ερίκ…»

«Και γιατί, κύριε, θα 'πρεπε να μην προδώσω αυτό το τέρας;» είπε ο Ραούλ με ύφος, προσπαθώντας ν' απαλλαγεί από τον ενοχλητικό αυτόν τύπο. Είναι λοιπόν φίλος σας;»

«Κύριε, ελπίζω να μην είπατε τίποτε, γιατί το μυστικό του Ερίκ είναι και το μυστικό της Κριστίν Ντααέ! Γιατί, αν μιλήσετε για τον έναν, είναι σαν να μιλάτε και για την άλλην!»

«Ω! κύριε!» είπε ο Ραούλ όλο και πιο ανυπόμονος, «μοιάζει να ξέρετε πολλά πράγματα που μ' ενδιαφέρουν, ωστόσο δεν έχω τώρα καιρό να σας ακούσω!»

«Σας ρωτώ τότε ξανά, κύριε ντε Σανιύ, πού πάτε τόσο βιαστικός;»

«Δεν το μαντεύετε; Πάω να σώσω την Κριστίν Ντααε…»

«Τότε, κύριε, καλύτερα θα 'ναι να μείνετε εδώ… γιατί η Κριστίν Ντααέ είναι εδώ!…»

«Με τον Ερίκ;»

«Με τον Ερίκ!»

«Και πώς το ξέρετε εσείς;»

«Ήμουν στην παράσταση και δεν υπάρχει άλλος κανείς που να μπορεί να διοργανώσει μια τέτοια απαγωγή!… Ω!…» είπε αναστενάζοντας βαθιά, «αναγνώρισα το χέρι του τέρατος!…»

«Τον ξέρετε λοιπόν;»

Ο Πέρσης δεν απάντησε, ο Ραούλ όμως άκουσε ξανά έναν αναστεναγμό.

«Κύριε!» είπε ο Ραούλ, «αγνοώ τις προθέσεις σας…μήπως όμως μπορείτε να κάνετε κάτι για μένα;… Θέλω να πω για την Κριστίν Ντααέ;»

«Έτσι νομίζω, κύριε ντε Σανιύ… γι' αυτό και βρίσκομαι εδώ».

«Τι μπορείτε να κάνετε;»

«Μπορώ να προσπαθήσω να σας οδηγήσω κοντά της… και κοντά του!»

«Κύριε, αυτό προσπάθησα και να κάνω αλλά δίχως να τα καταφέρω! Αν με βοηθήσετε, τότε σας χρωστάω τη ζωή μου!… Κύριε… ακόμη μια λέξη: ο αστυνόμος, μόλις μου είπε ότι την Κριστίν Ντααέ την απήγαγε ο αδελφός μου, ο κόμης Φιλίπ…»

«Ω! κύριε ντε Σανιύ, εγώ δεν πιστεύω λέξη απ' όλ' αυτά…»

«Δεν είναι δυνατόν να συνέβη κάτι τέτοιο, έτσι δεν είναι;»

«Δεν ξέρω αν είναι δυνατόν ή όχι, όμως η απαγωγή αυτή έγινε μ' έναν ορισμένο τρόπο κι απ' ό,τι ξέρω ο κόμης Φιλίπ δεν έχει ποτέ ασχοληθεί με μαγεία».

«Τα επιχειρήματά σας, κύριε, είναι εντυπωσιακά και γω είμαι τρελός από αγωνία!… Ω! κύριε! ας πάμε γρήγορα! Ας τρέξουμε! Ας τρέξουμε! Αφήνομαι στα χέρια σας!… Πώς είναι δυνατόν να μην σας πιστέψω όταν μόνο εσείς με πιστεύετε; Όταν είσαστε ο μόνος που δε χαμογελά ειρωνικά μόλις αναφέρω το όνομα του Ερίκ;!»

Μ' αυτά τα λόγια, ο νέος άντρας, που τα χέρια του έκαιγαν απ' τον πυρετό, έπιασε με μια αυθόρμητη κίνηση τα χέρια του Πέρση. Ήταν παγωμένα.

«Ησυχία!» είπε ο Πέρσης προσπαθώντας ν' αφουγκραστεί τους μακρινούς θορύβους απ' το θέατρο και τον παραμικρότερο θόρυβο απ' τους τοίχους και τους γειτονικούς διαδρόμους. Ας μην αναφέρουμε πια το όνομά του… ας λέμε απλά αυτός…έτσι θα έχουμε περισσότερες πιθανότητες να μην τραβήξουμε την προσοχή του…»

«Νομίζετε, λοιπόν, πως βρίσκεται τόσο κοντά μας;»

«Όλα είναι πιθανά, κύριε… αν δε βρίσκεται αυτή τη στιγμή, μαζί με το θύμα του, στο σπίτι της Λίμνης».

«Α! και σεις λοιπόν γνωρίζετε αυτό το μέρος;»

«…Αν δεν βρίσκεται εκεί, μπορεί να είναι μέσα σ' αυτόν τον τοίχο, μέσα σ' αυτό το πάτωμα, μέσα σ' αυτό το ταβάνι! Πού να ξέρω!… Το μάτι του μπορεί να 'ναι πίσω από τούτη την κλειδαριά!… και τ' αφτί του πίσω από τούτο το δοκάρι!…» και ο Πέρσης, παρακαλώντας τον να μην κάνει τον παραμικρότερο θόρυβο, οδήγησε τον Ραούλ μέσα σε διαδρόμους που εκείνος δεν είχε δει ποτέ, ούτε όταν η Κριστίν τον σεργιάνιζε σ' αυτόν το λαβύρινθο.

«Φτάνει», είπε ο Πέρσης, «φτάνει να 'χει φτάσει ο Δαρείος!»

«Ποιος είναι αυτός ο Δαρείος;» ρώτησε ο νέος τρέχοντας.

«Ο Δαρείος είναι ο υπηρέτης μου…»

Εκείνη τη στιγμή βρισκόντουσαν στο κέντρο μιας πραγματικά έρημης πλατείας, σ' ένα τεράστιο χώρο που φωτιζόταν αμυδρά από ένα φανάρι. Ο Πέρσης σταμάτησε τον Ραούλ και πολύ σιγά, μα πάρα πολύ σιγά, τόσο σιγά που ο Ραούλ δυσκολευόταν να τον ακούσει, τον ρώτησε:

«Τι είπατε στον αστυνόμο;»

«Του είπα πως ο κλέφτης της Κριστίν Ντααέ είναι ο Άγγελος της μουσικής, δηλαδή το Φάντασμα της Όπερας που το πραγματικό του όνομα είναι…»

«Σσσστ!… Και ο αστυνόμος σας πίστεψε;»

«Όχι».

«Δεν έδωσε καμιά σημασία σε όσα του είπατε;»

«Καμία!»

«Σας πέρασε για λίγο τρελό;»

«Ναι».

«Τόσο το καλύτερο!» αναστέναξε ο Πέρσης.

Και η πορεία συνεχίστηκε.

Αφού ανέβηκαν και κατέβηκαν ένα σωρό σκάλες, που ο Ραούλ έβλεπε για πρώτη φορά, οι δυο άντρες βρέθηκαν μπρος σε μια πόρτα, που ο Πέρσης άνοιξε μ' ένα μικρό πασπαρτού που είχε σε μια τσέπη του γιλέκου του. Ο Πέρσης, όπως και ο Ραούλ, φορούσε φυσικά φράκο. Μόνο που, ενώ ο Ραούλ φορούσε ένα ψηλό καπέλο, ο Πέρσης φορούσε ένα σκουφί από αστρακάν, το οποίο έχω ήδη αναφέρει. Ήταν μια παραφωνία και αποτελούσε παράβαση του κώδικα κομψότητας που απαιτούσε ψηλό καπέλο· όμως, στη Γαλλία, στους ξένους επιτρέπεται κάθε εκκεντρικότητα: το ταξιδιωτικό κασκέτο στους Άγγλους, το σκουφί από αστρακάν στους Πέρσες.

«Κύριε», είπε ο Πέρσης, «το ψηλό σας καπέλο θα σταθεί εμπόδιο στις εξερευνήσεις μας… Καλά θα κάνατε να το αφήνατε στο καμαρίνι…».

«Ποιο καμαρίνι;» ρώτησε ο Ραούλ.

«Μα, το καμαρίνι της Κριστίν Ντααέ!…»

Κι ο Πέρσης, αφού πέρασε μαζί με τον Ραούλ την πόρτα που μόλις άνοιξε, του έδειξε, ακριβώς μπροστά τους, το καμαρίνι της ηθοποιού. Ο Ραούλ αγνοούσε πως μπορούσε κανείς να έρθει στο καμαρίνι της Κριστίν από άλλο δρόμο. Βρισκόταν στην άκρη του διαδρόμου που συνήθως έπρεπε να διασχίσεις ολόκληρον για να φτάσεις στην πόρτα του καμαρινιού.

«Ω! κύριε, γνωρίζετε την Όπερα πολύ καλά!»

«Ωστόσο πολύ λιγότερο απ' αυτόν!» είπε σεμνά ο Πέρσης κι έσπρωξε το νέον άντρα μέσα στο καμαρίνι της Κριστίν.

Ήταν στην ίδια κατάσταση που το είχε αφήσει ο Ραούλ λίγο πριν.

Ο Πέρσης, αφού ξανάκλεισε την πόρτα, προχώρησε προς το λεπτό πανό που χώριζε το καμαρίνι από μια μεγάλη αποθήκη. Αφουγκράστηκε και μετά έβηξε δυνατά.

Αμέσως, κάτι ακούστηκε απ' την αποθήκη και μερικά δευτερόλεπτα αργότερα κάποιος χτύπησε την πόρτα.

«Πέρασε!» είπε ο Πέρσης.

Ένας άντρας μπήκε μέσα· φορούσε κι αυτός ένα σκουφί από αστρακάν και μια μακριά κάπα.

Χαιρέτησε και τράβηξε από την κάπα του ένα κουτί με πολλά σκαλίσματα. Το άφησε πάνω στο τραπέζι της τουαλέτας, χαιρέτησε ξανά και κατευθύνθηκε προς την πόρτα.

«Μήπως σε είδε κανείς Δαρείε;»

«Όχι δάσκαλε».

«Πρόσεξε να μη σε δει κανείς τώρα που θα βγαίνεις».

Ο υπηρέτης έριξε μια ματιά στο διάδρομο και εξαφανίστηκε.

«Κύριε», είπε ο Ραούλ, «νομίζω πως εδώ κινδυνεύουμε να μας ανακαλύψουν ο αστυνόμος δε θ'αργήσει να έρθει για να εξετάσει το καμαρίνι».

«Μπα! Δεν είναι ο αστυνόμος αυτός που πρέπει να φοβόμαστε».

Ο Πέρσης άνοιξε το κουτί. Μέσα στο κουτί βρίσκονταν ένα ζευγάρι μακριά πιστόλια, θαυμάσια διακοσμημένα.

«Αμέσως μετά την απαγωγή της Κριστίν Ντααέ, ειδοποίησα τον υπηρέτη μου να μου φέρει αυτά τα όπλα. Τα ξέρω εδώ και πάρα πολύ καιρό και είναι πολύ αποτελεσματικά».

«Θέλετε να μονομαχήσετε;» ρώτησε ο νεαρός, ξαφνιασμένος από τη θέα αυτού του οπλοστασίου.

«Πράγματι, κύριε, πηγαίνουμε να μονομαχήσουμε», απάντησε ο άλλος καθώς εξέταζε τα πιστόλια του. «Και τι μονομαχία!»

Μ' αυτά τα λόγια έτεινε ένα πιστόλι στον Ραούλ και πρόσθεσε:

«Σ' αυτήν τη μονομαχία θα είμαστε δύο εναντίον ενός: όμως, πρέπει να 'σαστε έτοιμος για όλα, κύριε, γιατί δε σας κρύβω πως θα έχουμε ν' αντιμετωπίσουμε τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο που μπορεί κανείς να φανταστεί. Αλλά… αγαπάτε πολύ την Κριστίν Ντααέ, έτσι δεν είναι;».

«Αν την αγαπώ… κύριε! Ωστόσο, μπορείτε να μου πείτε πως εξηγείτε, εσείς, που δεν την αγαπάτε, να είσαστε έτοιμος να διακινδυνεύσετε τη ζωή σας γι' αυτήν;… Χωρίς αμφιβολία, θα πρέπει να μισείτε θανάσιμα τον Ερίκ!»

«Όχι, κύριε», είπε λυπημένα ο Πέρσης, «δεν τον μισώ. Αν τον μισούσα θα 'ταν καιρός που δε θα 'κανε πια κακό σε κανέναν».

«Σας έχει κάνει κακό;»

«Για το κακό που μου έκανε τον έχω κιόλας συγχωρέσει».

«Είναι απίστευτο», συνέχισε ο νέος άντρας, «το πώς μιλάτε γι' αυτόν τον άνθρωπο! Αναφέρεστε σ' αυτόν σαν νάταν τέρας, μιλάτε για τα εγκλήματά του, σας έχει κάνει κακό κι όμως βλέπω πως και εσείς τελικά τον λυπάστε, όπως και η Κριστίν!…»

Ο Πέρσης δεν απάντησε. Είχε πάει να φέρει ένα σκαμνάκι που το 'βαλε κόντρα στον τοίχο απέναντι απ' το μεγάλο καθρέφτη. Μετά, ανέβηκε πάνω στο σκαμνάκι και με τη μύτη κολλημένη στην ταπετσαρία του τοίχου έμοιαζε κάτι να ψάχνει.

«Λοιπόν κύριε!» είπε ο Ραούλ που έβραζε από ανυπομονησία. «Σας περιμένω. Πάμε!»

«Να πάμε πού;» ρώτησε ο άλλος δίχως να γυρίσει το κεφάλι.

«Μα, στο τέρας! Ας κατέβουμε, πάμε να τον βρούμε! Δεν είπατε πως ξέρετε τον τρόπο;»

«Ψάχνω».

Και η μύτη του Πέρση συνέχισε τον περίπατό της στον τοίχο.

«Α!» είπε ξαφνικά ο άνθρωπος με το σκούφο, «εδώ είναι!» Το δάχτυλό του, πάνω απ' το κεφάλι του, ακούμπησε ένα σημείο της ταπετσαρίας.

Μετά, γύρισε και κατέβηκε κάτω απ' το σκαμνί.

«Σε μισό λεπτό», είπε, «θα βρισκόμαστε πάνω στα ίχνη του!» και διασχίζοντας όλο το καμαρίνι πήγε και ψηλάφισε το μεγάλο καθρέφτη.

«Όχι… δεν υποχωρεί ακόμη…» μουρμούρισε.

«Ω! Ώστε θα βγούμε απ' τον καθρέφτη», είπε ο Ραούλ!… «Όπως και η Κριστίν!…»

«Ξέρετε, λοιπόν, πως η Κριστίν Ντααέ είχε βγει απ' αυτόν τον καθρέφτη;»

«Βγήκε μπρος στα μάτια μου, κύριε! Είχα κρυφτεί εκεί, πίσω απ' την κουρτίνα της τουαλέτας και την είδα να εξαφανίζεται, όχι απ' τον καθρέφτη αλλά μέσα στον καθρέφτη!»

«Και τι κάνατε;»

«Νόμισα, κύριε, πως επρόκειτο για παραίσθηση! για τρέλα! για όνειρο!»

«Για κάποια καινούργια φαντασίωση που προκάλεσε το φάντασμα! Α! κύριε ντε Σανιύ», συνέχισε έχοντας πάντα το χέρι του πάνω στον καθρέφτη… «Μακάρι να 'χαμε να κάνουμε μ' ένα φάντασμα! Θα μπορούσαμε τότε ν' αφήσουμε στο κουτί τους τα πιστόλια μας!… Αφήστε το καπέλο σας, σας παρακαλώ… εκεί… και τώρα κλείστε το φράκο σας όσο καλύτερα μπορείτε… σαν και μένα… κατεβάστε τα ρεβέρ… ανασηκώστε το γιακά… πρέπει να γίνουμε αόρατοι…»

Αφού έμεινε για λίγο σιωπηλός, πρόσθεσε, καθώς έσκυβε πάνω στον καθρέφτη:

«Η απελευθέρωση του μοχλού, όταν πιέζεται το ελατήριο από το εσωτερικό του καμαρινιού, αργεί να έχει αποτέλεσμα. Δε συμβαίνει το ίδιο όταν η πίεση ασκείται πίσω απ' τον τοίχο, γιατί τότε μπορεί κανείς να επέμβει άμεσα στο μοχλό. Τότε ο καθρέφτης γυρνά αμέσως και με μεγάλη ταχύτητα…» «Ποιο μοχλό;» ρώτησε ο Ραούλ.

«Μα, αυτόν που κάνει ν' ανασηκώνεται όλο το πανό του τοίχου σε μια βάση! Δεν νομίζω να φαντάζεστε πως μετακινείται μόνο του, ως δια μαγείας!»

Ο Πέρσης τραβά το ένα χέρι του Ραούλ πάνω του ενώ εξακολουθεί ν' ακουμπά με το άλλο (αυτό που κρατούσε το πιστόλι) κόντρα στον καθρέφτη.

«Τώρα θα τα καταλάβετε όλα, αν προσέξετε. Ο καθρέφτης θα ανασηκωθεί μερικά χιλιοστά και μετά θα μετακινηθεί μερικά χιλιοστά από τ' αριστερά προς τα δεξιά. Τότε θα έχει τοποθετηθεί πάνω σε μια βάση και θα γυρίσει εντελώς. Ο μοχλός είναι σπουδαίο πράγμα! Μ' ένα μοχλό, ένα παιδί, μπορεί με το μικρό του δαχτυλάκι να μετακινήσει ένα ολόκληρο σπίτι… Όταν ένα πανό τοίχου, όσο βαρύ κι αν είναι, έχει μετακινηθεί με το μοχλό, σε μια περιστρεφόμενη βάση, είναι σαν να μη ζυγίζει παραπάνω από ένα πούπουλο».

«Δε γυρνά!» είπε ο Ραούλ ανυπόμονα.

«Ε! κάντε λίγη υπομονή! Έχετε καιρό για ν' ανυπομονείτε, κύριε! Ή έχει μπλοκάρει ο μηχανισμός ή το ελατήριο δε λειτουργεί πια».

Ο Πέρσης, αρχίζει ν' ανησυχεί.

«Όμως, μπορεί να συμβαίνει, κάτι άλλο».

«Τι άλλο λοιπόν μπορεί να συμβαίνει, κύριε;»

«Μπορεί απλούστατα να έκοψε το σκοινί του μοχλού κι έτσι να ακινητοποίησε το σύστημα…»

«Γιατί; Αφού δεν μπορεί να ξέρει πως θα ερχόμασταν…»

«Ίσως το υποψιάστηκε, γιατί ξέρει πως εγώ γνωρίζω το σύστημα».

«Αυτός σας το έδειξε;»

«Όχι! Εγώ έψαξα, ακολουθώντας τον, παραξενεμένος από τις μυστηριώδεις εξαφανίσεις του, και το ανακάλυψα. Ω! Είναι το απλούστερο σύστημα για τα κρυφά ανοίγματα! Είναι ένας μηχανισμός παλιός όσο το ιερό παλάτι των Θηβών με τις εκατό πόρτες, παλιός όσο και ο τρίποδας των Δελφών».

«Δε γυρνά κύριε! Σκεφτείτε την Κριστίν! την Κριστίν!…»

Ο Πέρσης είπε ψυχρά:

«Θα κάνουμε ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν!… όμως, να ξέρετε πως αυτός μπορεί να μας σταματήσει ανά πάσα στιγμή!»

«Είναι λοιπόν ο άρχων των τοίχων;»

«Κυριαρχεί στους τοίχους, στις πόρτες, στις καταπακτές. Εμείς, τον αποκαλούμε μ' ένα όνομα που σημαίνει: λάτρης των καταπακτών».

«Έτσι μου μίλησε και η Κριστίν… με το ίδιο μυστήριο, αποδίδοντάς του την ίδια δύναμη… Μα όλα αυτά μου φαίνονται απίστευτα!… Γιατί τούτοι οι τοίχοι να υπακούουν μόνο σ' εκείνον; Μήπως τους έχτισε αυτός;»

«Μάλιστα, κύριε!»

Και καθώς ο Ραούλ τον κοίταξε ταραγμένος, ο Πέρσης του έκανε νόημα να σωπάσει και μετά του έδειξε τον καθρέφτη… Ήταν κάτι σαν μια τρεμάμενη αντανάκλαση. Η διπλή τους εικόνα τρεμούλιασε σαν σε ταραγμένο νερό και μετά ακινητοποιήθηκε ξανά.

«Βλέπετε, κύριε, πως δε γυρνά, τελικά… Ας πάμε απ' αλλού!»

«Απόψε δεν υπάρχει άλλος τρόπος!» δήλωσε με μια ιδιαίτερα πένθιμη φωνή ο Πέρσης… «και τώρα προσοχή! κι ετοιμαστείτε να τραβήξετε!»

Έτεινε το πιστόλι του προς τον καθρέφτη. Ο Ραούλ τον μιμήθηκε. Ο Πέρσης, με το ελεύθερο χέρι, τράβηξε τον νέο άντρα πάνω στο στήθος του και ξαφνικά, ο καθρέφτης γύρισε μέσα σε μια εκτυφλωτική λάμψη. Γύρισε, σαν τις περιστρεφόμενες πόρτες που χρησιμοποιούν τώρα στα δημόσια κτίρια… γύρισε, παρασύροντας τον Ραούλ και τον Πέρση, μεταφέροντάς τους απότομα από το πιο εκτυφλωτικό φως στο πιο βαθύ σκοτάδι.

21

ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ

«ΤΟ χέρι ψηλά, νάστε έτοιμος να πυροβολήσετε ανά πάσα στιγμή!» επαναλάμβανε ο σύντροφος του Ραούλ.

Πίσω τους, ο τοίχος συνέχισε να γυρνά, έκανε έναν ολόκληρο κύκλο και ξανάκλεισε.

Οι δυο άντρες έμειναν για μερικά λεπτά ακίνητοι, κρατώντας και την αναπνοή τους ακόμα.

Μέσα στο σκοτάδι βασίλευε απόλυτη σιωπή.

Τελικά, ο Πέρσης αποφάσισε να κινηθεί και ο Ραούλ τον άκουσε που έπεσε στα γόνατα, ψάχνοντας με τα χέρια του να βρει κάτι.

Ξάφνου, μπρος στο νέο άντρα, το σκοτάδι φωτίστηκε λίγο από ένα μικρό φανάρι και ο Ραούλ ενστιχτώδικα τραβήχτηκε προς τα πίσω, λες για ν' αποφύγει την ανάκριση ενός μυστικού εχθρού. Δεν άργησε να καταλάβει βέβαια πως το φως ανήκε στον Πέρση. Ο μικρός κόκκινος δίσκος περιπλανιόταν δειλά στα τοιχώματα, ψηλά, χαμηλά, τριγύρω τους. Ο Ραούλ σκεφτόταν πως από κει θα 'πρεπε να 'χε περάσει και η Κριστίν την ημέρα που ακολούθησε τον Άγγελο της μουσικής. Αυτός θα 'πρεπε νάναι ο συνηθισμένος δρόμος που 'κανε ο Ερίκ για να έρθει μέσα από τους τοίχους να αιφνιδιάσει την Κριστίν και να εκμεταλλευτεί την αθωότητα και την καλή της πίστη. Και ο Ραούλ, που θυμόταν τα λόγια του Πέρση, σκέφτηκε πως με κάποιο μυστηριώδη τρόπο, τούτον το δρόμο τον είχε φτιάξει το ίδιο το φάντασμα. Αργότερα θα μάθαινε πως απλά, ο Ερίκ είχε ανακαλύψει τον κρυφό διάδρομο και πως για καιρό ήταν ο μόνος που γνώριζε την ύπαρξή του. Ο διάδρομος είχε κατασκευαστεί την εποχή της Κομμούνας του Παρισιού, για να μπορούν οι δεσμοφύλακες να οδηγούν κατευθείαν τους φυλακισμένους τους στα κελιά που υπήρχαν στα υπόγεια. Οι ομοσπονδιακοί, είχαν καταλάβει το κτίριο αμέσως μετά τις 18 Μάρτη. Το πάνω τμήμα του το χρησιμοποιούσαν ως ορμητήριο των προπαγανδιστών, που είχαν αναλάβει να μεταφέρουν σε όλα τα διαμερίσματα της πόλης του Παρισιού τις εμπρηστικές τους διακηρύξεις, και το κάτω μέρος του σαν κρατικές φυλακές.

Ο Πέρσης γονάτισε και ακούμπησε το φανάρι κάτω. Έμοιαζε πολύ απασχολημένος με κάτι που ήταν στο πάτωμα· ξαφνικά όμως, έκρυψε το φως.

Τότε ο Ραούλ άκουσε έναν ελαφρύ θόρυβο διακόπτη και είδε στο πάτωμα του διαδρόμου ένα λιγοστά φωτισμένο τετράγωνο. Ήταν σαν ν' άνοιγε ένα παράθυρο στα υπόγεια της Όπερας που ήταν ακόμη φωτισμένα. Ο Ραούλ, δεν έβλεπε πια τον Πέρση, αλλά ξαφνικά τον αισθάνθηκε δίπλα του και ένιωσε την αναπνοή του.

«Ακολουθήστε με και κάντε ό,τι θα κάνω».

Ο Ραούλ κατευθύνθηκε προς το φωτεινό φεγγίτη. Τότε, είδε τον Πέρση που γονάτιζε για μια ακόμη φορά και αφού κρεμάστηκε με τα χέρια του απ' το φεγγίτη αφέθηκε να γλιστρήσει στα υπόγεια. Ο Πέρσης, την ώρα που κατέβαινε, κρατούσε το πιστόλι του με τα δόντια.

Ήταν περίεργο, μα ο υποκόμης είχε απόλυτη εμπιστοσύνη στον Πέρση. Παρά το ότι δεν ήξερε τίποτα γι' αυτόν και τα λεγόμενά του δεν έκαναν άλλο από το να μεγαλώνουν το μυστήριο αυτής της περιπέτειας, δεν είχε καμιά απολύτως αμφιβολία πως σ' αυτήν την κρίσιμη στιγμή ο Πέρσης ήταν με το μέρος το δικό του και εναντίον του Ερίκ. Η ταραχή του, όταν του μίλησε για το «τέρας», του φάνηκε ειλικρινής και το ενδιαφέρον του αληθινό. Άλλωστε, αν ο Πέρσης είχε κακό σκοπό για τον Ραούλ, δε θα τον είχε οπλίσει με τα ίδια του τα χέρια. Και τελικά, για να πούμε όλη την αλήθεια: έπρεπε πάση θυσία να βρει την Κριστίν! Ο Ραούλ δεν είχε άλλη δυνατότητα επιλογής. Αν είχε διστάσει, έστω και γιατί θα αμφισβητούσε τις καλές προθέσεις του Πέρση, ο νέος άντρας θα θεωρούσε τον εαυτό του δειλό και τιποτένιο.

Τώρα, ήρθε η σειρά του Ραούλ να γονατίσει και να κρεμαστεί με τα δυο του χέρια από την καταπακτή. «Αφήστε τα χέρια σας!» άκουσε κι αφέθηκε να πέσει στην αγκαλιά του Πέρση που του είπε να ριχτεί αμέσως μπρούμυτα και που ξανάκλεισε την καταπακτή δίχως ο Ραούλ να καταλάβει πώς· τέλος, ξάπλωσε κι αυτός πλάι στον υποκόμη. Ο Ραούλ, θέλησε να τον ρωτήσει κάτι, όμως το χέρι του Πέρση του 'κλείσε το στόμα· αμέσως μετά άκουσε μια φωνή που αναγνώρισε: ήταν η φωνή του αστυνόμου που τον είχε ανακρίνει λίγο πριν.

Ο Ραούλ και ο Πέρσης, εκείνη την ώρα βρισκόντουσαν πίσω από κάτι σαν φράχτη που τους έκρυβε εντελώς. Εκεί κοντά ήταν μια στενή σκάλα που οδηγούσε σ' ένα μικρό δωμάτιο. Εδώ έπρεπε να βρίσκεται ο αστυνόμος, που πήγαινε πέρα δώθε κάνοντας διάφορες ερωτήσεις· άκουγαν το θόρυβο των βημάτων του και τον ήχο της φωνής του.

Το φως ήταν αδύναμο, όμως, επειδή μόλις είχαν βγει από το απόλυτο σκοτάδι του μυστικού διαδρόμου, ο Ραούλ δε δυσκολεύτηκε καθόλου να διακρίνει τι βρισκόταν γύρω του.

Δεν μπόρεσε να συγκρατήσει ένα υπόκωφο επιφώνημα, γιατί γύρω του βρισκόντουσαν τρία πτώματα.

Το πρώτο κείτονταν πάνω στο στενό κεφαλόσκαλο της μικρής σκάλας που ανέβαινε ως απάνω, στην πόρτα που πίσω της βρισκόταν ο αστυνόμος. Τα άλλα δύο είχαν κυλίσει στο κάτω μέρος της σκάλας κι είχαν τα χέρια σταυρωμένα. Ο Ραούλ, περνώντας τα δάχτυλά του μέσα απ' το «φράχτη» που τους έκρυβε μπόρεσε ν' αγγίξει το χέρι του ενός απ' τους δυστυχισμένους.

«Σιωπή!» ψιθύρισε ο Πέρσης. Είχε δει κι αυτός τα πτώματα και με μια λέξη εξήγησε το γεγονός:

«Αυτός!»

Τώρα, η φωνή του αστυνόμου ακουγόταν πιο δυνατά. Ζητούσε από το διευθυντή σκηνής να του εξηγήσει πώς λειτουργεί το σύστημα του φωτισμού. Πρέπει λοιπόν, να βρίσκονταν μπρος στο «παιχνίδι του αρμόνιου» ή σε κάποιο από τα εξαρτήματά του. Αντίθετα απ' ό,τι θα πίστευε κανείς, ειδικά όταν μιλάμε για το θέατρο της Όπερας, το «παιχνίδι του αρμόνιου» δεν έχει καμιά σχέση με τη μουσική. Εκείνη την εποχή, χρησιμοποιούσαν τον ηλεκτρισμό μόνο για ορισμένα σκηνικά εφέ και για τα κουδούνια. Το τεράστιο κτίριο και η σκηνή φωτιζόντουσαν με γκάζι και συγκεκριμένα με υγραέριο το οποίο ρύθμιζαν ανάλογα με το φωτισμό που απαιτούσε το κάθε σκηνικό. Αυτό γινόταν με τη βοήθεια ενός ειδικού εργαλείου που ήταν κατασκευασμένο από πολλούς σωλήνες, γι' αυτό και το ονόμασαν «αρμόνιο».

Κοντά στην τρύπα απ' όπου διοχέτευαν το αέριο, υπήρχε μια μικρή καμπίνα για το διευθυντή του φωτισμού. Απ' αυτήν την καμπίνα ο διευθυντής του φωτισμού έδινε οδηγίες στους υπαλλήλους και επέβλεπε το τι γινόταν. Σ' αυτήν την καμπίνα έπρεπε κανονικά να βρίσκεται ο Μοκλέρ. Μόνο που ο Μοκλέρ δε βρισκόταν στην καμπίνα του και οι υπάλληλοι δεν ήταν στις θέσεις τους.

«Μοκλέρ! Μοκλέρ!»

Η φωνή του διευθυντή σκηνής αντηχούσε τώρα στα υπόγεια πολύ δυνατά. Όμως ο Μοκλέρ δεν απαντούσε.

Είπαμε πριν πως μια μικρή πόρτα άνοιγε κι έβγαινε σε μια μικρή σκάλα που κατέβαινε στο δεύτερο υπόγειο. Ο αστυνόμος την έσπρωξε αλλά η πόρτα δεν άνοιξε: «Για κοιτάχτε! Κοιτάξτε, κύριε διευθυντά, δεν μπορώ ν' ανοίξω αυτήν την πόρτα… είναι πάντα έτσι δύσκολο ν' ανοίξει;»

Ο διευθυντής σκηνής δίνοντας μια δυνατή σπρωξιά με τον ώμο του προσπάθησε ν' ανοίξει την πόρτα. Κατάλαβε πως έσπρωχνε ταυτόχρονα κι ένα ανθρώπινο σώμα που αναγνώρισε αμέσως· δεν μπόρεσε να μην φωνάξει:

«Μοκλέρ!»

Όλοι αυτοί που ακολουθούσαν τον αστυνόμο σε τούτη την επίσκεψή του στο «αρμόνιο», προχώρησαν ανήσυχοι.

«Ο δύστυχος! Είναι νεκρός!» αναστέναξε ο διευθυντής σκηνής.

Όμως ο κύριος Μιφρουά, ο αστυνόμος, που τίποτα δεν μπορεί να τον αιφνιδιάσει, είχε κιόλας σκύψει πάνω από το μεγάλο αυτό σώμα και είπε:

«Όχι, απλά, είναι τύφλα στο μεθύσι!…»

«Πρώτη φορά θα πρέπει να του συμβαίνει κάτι τέτοιο», δήλωσε ο διευθυντής σκηνής.

«Τότε, ίσως του 'δωσαν κάποιο ναρκωτικό… Είναι πολύ πιθανό».

Ο Μιφρουά σηκώθηκε, κατέβηκε μερικά σκαλοπάτια ακόμα και φώναξε:

«Κοιτάξτε!»

Στη λάμψη ενός μικρού κόκκινου φαναριού είδε στη βάση της σκάλας δυο ακόμη σώματα. Ο διευθυντής σκηνής αναγνώρισε τους βοηθούς του Μοκλέρ… Ο Μιφρουά κατέβηκε, τους εξέτασε.

«Κοιμούνται βαθιά», είπε. «Πολύ περίεργο! Δεν μπορούμε πλέον να αμφισβητούμε την παρέμβαση κάποιου άγνωστου στην καμπίνα του φωτισμού… και προφανώς, αυτός ο άγνωστος ήταν στην υπηρεσία του απαγωγέα!… Μα, τι τρελή ιδέα ν' αρπάξει μια καλλιτέχνιδα επί σκηνής!… Αυτό είναι σίγουρα ριψοκίνδυνο και πολύ δύσκολο… μια πρόκληση!… Φωνάξτε μου το γιατρό του θεάτρου».

Και ο Μιφρουά επανέλαβε:

«Περίεργη, πολύ περίεργη υπόθεση!»

Μετά, γύρισε στο μικρό δωμάτιο και απευθυνόμενος στους άλλους, που ούτε ο Ραούλ ούτε ο Πέρσης μπορούσαν να δουν, ρώτησε:

«Τι έχετε να πείτε για όλ' αυτά, κύριοι; Είσαστε οι μόνοι που δεν έχετε πει τη γνώμη σας. Ωστόσο, δεν μπορεί, θα πρέπει και σεις να 'χετε κάποια άποψη…»

Τότε, ο Ραούλ κι ο Πέρσης είδαν από το κεφαλόσκαλο να εμφανίζονται οι δυο τρομαγμένες σκιές των κυρίων διευθυντών — από κει φαινόντουσαν μόνο οι σκιές τους — και άκουσαν την ταραγμένη φωνή του Μονσαρμέν:

«Κύριε αστυνόμε, εδώ συμβαίνουν πράγματα που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε!»

Οι σκιές τους εξαφανίστηκαν.

«Ευχαριστώ για την πληροφορία, κύριοι», είπε ειρωνικά ο Μιφρουά.

Ο διευθυντής σκηνής όμως, του οποίου το σαγόνι ξεκουραζόταν μέσα στη χούφτα του δεξιού του χεριού, στάση που είναι αναμφισβήτητο δείγμα βαθιάς περισυλλογής, είπε:

«Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κύριος Μοκλέρ κοιμάται μέσ' στο θέατρο. Θυμάμαι πως ένα βράδυ τον είχα βρει να ροχαλίζει στην καμπίνα του, δίπλα στην καπνοθήκη του».

«Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε;» ρώτησε ο κύριος Μιφρουά, ενώ σκούπιζε σχολαστικά τα κρύσταλλα του λορνιόν του, γιατί ο κύριος αστυνόμος ήταν μύωπας, κάτι που μπορεί να συμβεί και στα ωραιότερα μάτια του κόσμου.

«Θεέ μου!…» είπε ο διευθυντής σκηνής «…όχι, δεν έχει περάσει πολύς καιρός… Για σταθείτε!… Ήταν το βράδυ… Μα την πίστη μου… ναι… ήταν το βράδυ, ξέρετε, κύριε αστυνόμε, το βράδυ που ακούστηκε αυτό το διαβόητο κουάξ!…»

«Αλήθεια, ήταν εκείνο το βράδυ που η Καρλότα ξεστόμισε το κουάξ;» Ο κύριος Μιφρουά, αφού ξανάβαλε το ματογυάλι του, κοίταξε επίμονα το διευθυντή σκηνής λες κι ήθελε να διεισδύσει στη σκέψη του.

«Καπνίζει λοιπόν ο Μοκλέρ;…» ρώτησε μ' ένα ανέμελο ύφος.

«Και, βέβαια, κύριε αστυνόμε… Για σταθείτε!… να η καπνοθήκη του, εδώ σ' αυτό το πλακάκι. Α! είναι μεγάλος καπνιστής…»

«Και γω το ίδιο!» είπε ο κύριος Μιφρουά κι έβαλε την καπνοθήκη στην τσέπη του.

Ο Ραούλ και ο Πέρσης, δίχως κανείς ν' αντιληφθεί την παρουσία τους, παρακολούθησαν τη μεταφορά από τους τεχνικούς των τριών σωμάτων. Ο αστυνόμος τους ακολούθησε και ανέβηκε, μαζί μ' όλον τον υπόλοιπο κόσμο πίσω του. Για μερικά λεπτά, εξακολούθησαν ν' ακούνε τα βήματά τους απ' το πλατό.

Όταν έμειναν μόνοι, ο Πέρσης έκανε νόημα στον Ραούλ να σηκωθεί. Ο Ραούλ σηκώθηκε, δίχως ωστόσο να προσέχει τη στάση που του είχε συμβουλέψει ο Πέρσης. Ο Πέρσης του ζήτησε ξανά να είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμος να πυροβολήσει, ό,τι κι αν συμβεί.

«Μα, έτσι κουράζεται το χέρι μου αδίκως!» μουρμούρισε ο Ραούλ «κι όταν θα πυροβολήσω δε θάμαι καθόλου σίγουρος για το τι πυροβολώ!»

«Τότε, μην κρατάτε το όπλο συνέχεια με το ίδιο χέρι!» πρότεινε συμβιβαστικά ο Πέρσης.

«Δεν ξέρω να πυροβολώ με τ' αριστερό!»

Σ' αυτό ο Πέρσης απάντησε με την παρακάτω δήλωση που, οπωσδήποτε, δε στόχευε στο να ξεκαθαρίσει την κατάσταση μέσα στο αναστατωμένο μυαλό του νέου άντρα:

«Το θέμα δεν είναι να πυροβολήσετε με το δεξί η με τ' αριστερό. Το θέμα είναι να έχετε πάντα το ένα σας χέρι έτσι, σαν νάταν έτοιμο να τραβήξει τη σκανδάλη, το μπράτσο μισοτεντωμένο. Όσο για το ίδιο το πιστόλι, τελικά, θα μπορούσατε και να το βάλετε στην τσέπη σας».

Και πρόσθεσε:

«Αυτό πρέπει να γίνει απόλυτα κατανοητό, αλλιώς δεν εγγυούμαι πλέον για τίποτα! Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου. Τώρα, σιωπή κι ακολουθήστε με!»

Βρισκόντουσαν στο δεύτερο υπόγειο. Ο Ραούλ, στο φως μερικών ακίνητων φαναριών που υπήρχαν εδώ και κει, έβλεπε ένα απειροελάχιστο μέρος αυτής της αλλόκοτης, εξαίσιας αβύσσου, που είναι ταυτόχρονα διασκεδαστική σαν παιδικό παιχνίδι και τρομαχτική σαν βάραθρο. Έβλεπε ένα απειροελάχιστο μέρος από τα υπόγεια της Όπερας.

Είναι καταπληκτικά και είναι πέντε.

Ανταποκρίνονται στις σκηνικές ανάγκες. Σ' αυτά τα υπόγεια υπάρχουν όλες οι καταπακτές και τα ανοίγματα που χρειάζονται για να εμφανιστούν ή να εξαφανιστούν τα σκηνικά. Σκαλωσιές που υποβαστάζουν τις διάφορες καταπακτές. Πάσσαλοι φτιαγμένοι από μέταλλο ή από πέτρα, και διάφορα καλούπια σχηματίζουν σειρές σαν φράχτες, που αφήνουν όμως ένα πέρασμα για τα διάφορα σκηνικά τρικ. Όλ' αυτά τα «μηχανήματα» και εργαλεία τα συγκρατούν με σιδερένιους γάντζους, ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής. Τα υπόγεια είναι γεμάτα από τροχαλίες, τάμπουρα και μοχλούς, που χρησιμεύουν για τη μεταφορά μεγάλων σκηνικών ή για τις αλλαγές των σκηνικών και, καμιά φορά, για τις διάφορες εξαφανίσεις των προσώπων της θεατρικής παράστασης. Οι κύριοι Χ., Ψ. και Ω., που έκαναν μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη του έργου του Γκαρνιέ, λένε πως χάρη σ' αυτά τα υπόγεια μπορούν να μεταμορφώνονται τα τέρατα σε ωραίους καβαλάρηδες, κι οι φρικαλέες μάγισσες σε γοητευτικές νεράιδες. Ο Σατανάς έρχεται απ' αυτά τα υπόγεια όπου και χάνεται ξανά. Από δω ξεπετιούνται οι φλόγες της Κόλασης, από δω ακούγονται οι χορωδίες των δαιμόνων.

…Και τα φαντάσματα, εδώ κυκλοφορούν σαν στο σπίτι τους…

Ο Ραούλ ακολουθούσε τον Πέρση υπακούοντας κατά λέξη στις συμβουλές του, δίχως να προσπαθεί καν να καταλάβει το νόημά τους… αφού η μόνη του ελπίδα ήταν αυτός.

…Πραγματικά, τι θα έκανε μέσα σ' αυτό το χάος δίχως το σύντροφό του; Θα ήταν αναγκασμένος, κάθε λίγο και λιγάκι να σταματά μπρος στα δοκάρια και τα σκοινιά που θα 'βρίσκε μπροστά του. Θα χανόταν μέσα σ' αυτόν το γιγαντιαίο ιστό αράχνης.

Αλλά, ακόμη κι αν κατάφερνε να τα βγάλει πέρα μ' όλ' αυτά τα σκοινιά και τα εργαλεία, που αδιάκοπα πολλαπλασιαζόντουσαν μπροστά τους, θα κινδύνευε ανά πάσα στιγμή να καταποντιστεί σε κάποια απ' αυτές τις καταπακτές που κάθε τόσο άνοιγαν μπροστά του και που το βλέμμα του δεν μπορούσε καν να υπολογίσει το βάθος τους!

…Κατέβαιναν… Κατέβαιναν κι άλλο…

Τώρα, βρισκόντουσαν στο τρίτο υπόγειο. Η πορεία τους εξακολουθούσε κάθε τόσο να φωτίζεται από κάποιο μακρινό φανάρι…

Όσο πιο πολύ κατέβαιναν τόσο περισσότερες προφυλάξεις έπαιρνε ο Πέρσης… Δε σταματούσε να γυρνά πίσω, προς τον Ραούλ και να του υπενθυμίζει να κρατά την κατάλληλη στάση, δείχνοντάς του πώς ο ίδιος είχε τοποθετημένο το χέρι του, που τώρα ήταν άοπλο, στο ύψος του ματιού, σαν νάταν έτοιμος να πυροβολήσει…

Ξάφνου, μια βροντερή φωνή τους έκανε ν' ακινητοποιηθούν. Κάποιος από πάνω τους ούρλιαζε:

«Να έρθουν αμέσως στο πλατό όλοι οι φύλακες πορτών. Τους ζητά ο κύριος αστυνόμος!»

Άκουσαν βήματα και είδαν σκιές να γλιστρούν μέσ' στη σκιά. Ο Πέρσης είχε τραβήξει τον Ραούλ πίσω από ένα τρίποδο. Είδαν να περνούν κοντά τους, από πάνω τους, γέροντες καμπουριασμένοι από τα χρόνια και τα παμπάλαια φορτία των σκηνικών της Όπερας. Μερικοί, μόλις που μπορούσαν να περπατήσουν… άλλοι, από συνήθεια είχαν σκυμμένη την πλάτη και τα χέρια προτεταμένα, αναζητώντας κάποια πόρτα για να την κλείσουν.

Γιατί, αυτοί οι γέροντες δεν ήταν άλλοι από τους φύλακες των πορτών… Παλιοί εργάτες, ανίκανοι πια για δουλειά, που κάποια φιλάνθρωπη διοίκηση τους λυπήθηκε. Έτσι, τους έκανε «θυρωρούς πορτών» των υπογείων και των ανωγείων… Πηγαινοερχόντουσαν ασταμάτητα πάνω κάτω, κλείνοντας τις πόρτες — γι' αυτό και εκείνη την εποχή τους ονόμαζαν και «κυνηγούς ρευμάτων».

Είναι γνωστό πως τα ρεύματα κάνουν πολύ κακό στη φωνή[5].

Ο Πέρσης κι ο Ραούλ ευχαριστήθηκαν πολύ μ' αυτό το συμβάν, γιατί έτσι γλύτωναν από ανεπιθύμητες συναντήσεις. Βλέπετε, μερικοί απ' αυτούς τους «θυρωρούς», είτε από τεμπελιά είτε από ανάγκη, έμεναν συνέχεια στην Όπερα, ακόμη και τη νύχτα. Δεν ήταν διόλου απίθανο, μέσ' στα σκοτάδια, να σκοντάψουν πάνω τους, να τους ξυπνήσουν κι έπειτα να 'χουν να δίνουν εξηγήσεις. Ευτυχώς, η ανάκριση του κυρίου Μιφρουά προφύλασσε προς το παρόν τους δυο συντρόφους από τέτοια κακά συναπαντήματα.

Όμως, δε χάρηκαν για πολύ τη μοναξιά τους…

Τώρα, άλλες σκιές κατέβαιναν τον ίδιο δρόμο που λίγο πριν είχαν ανέβει οι «θυρωροί των πορτών». Η κάθε μια από αυτές τις σκιές κρατούσε κι από ένα φανάρι… που κουνούσε πέρα δώθε, πάνω, κάτω, εξετάζοντας το γύρω χώρο… Ήταν φανερό πως έψαχναν για κάτι ή για κάποιον.

«Διάβολε!» μουρμούρισε ο Πέρσης… «δεν ξέρω τι ψάχνουν, όμως μπορεί να μας δουν… ας φύγουμε από δω γρήγορα!… Κύριε, μην ξεχνάτε να είστε πάντα σ' επιφυλακή! Έτοιμος να πυροβολήσετε αν χρειαστεί! Λυγίστε λίγο περισσότερο το χέρι σας! Έτσι μπράβο… Το χέρι πρέπει να βρίσκεται στο ύψος του ματιού σαν να είσατε σε μονομαχία και περιμένετε από στιγμή σε στιγμή το σύνθημα για να πυροβολήσετε! Αφήστε λοιπόν το πιστόλι στην τσέπη σας… Γρήγορα, ας κατέβουμε. (Τράβηξε τον Ραούλ μέχρι το τέταρτο υπόγειο)…στο ύψος του ματιού!… Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου!… Ελάτε από δω, απ' αυτή τη σκάλα! (Έφτασαν στο πέμπτο υπόγειο)…Α! κύριε! Τι μονομαχία! Τι μονομαχία!…»

Ο Πέρσης, ανάσανε μόνο όταν έφτασε στο πέμπτο υπόγειο. Τώρα, έμοιαζε να νιώθει κάπως περισσότερο ασφαλής από πριν, τότε που είχαν σταματήσει στο τρίτο υπόγειο, ωστόσο, εξακολουθούσε νάναι πάντα σ' επιφυλακή!…

Ο Ραούλ εντυπωσιάστηκε — και πάλι — δίχως ωστόσο να κάνει κανένα απολύτως σχόλιο, αφού άλλωστε δεν ήταν η καταλληλότερη ώρα για κάτι τέτοιο. Εντυπωσιάστηκε λοιπόν σιωπηλά απ' αυτήν την εκπληκτική αίσθηση αυτοάμυνας που τον διακατείχε και που εκφραζόταν με το να 'χει το πιστόλι στην τσέπη του ενώ ταυτόχρονοι το χέρι του ήταν πάντα έτοιμο να πυροβολήσει λες και κρατούσε το πιστόλι, στο «ύψος του ματιού», θέση αναμονής για το σύνθημα «Πυρ!» στις μονομαχίες της εποχής.

Σχετικά μ' αυτό, ο Ραούλ θυμήθηκε τα λόγια του Πέρση: «Είναι πιστόλια για τα οποία είμαι σίγουρος!»

Του φάνηκε παραπάνω από λογικό ν' αναρωτηθεί: «Τι μπορεί να τον ενδιαφέρει η σιγουριά για ένα πιστόλι που δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσει;»

Όμως, ο Πέρσης σταμάτησε τους συλλογισμούς του. Κάνοντάς του νόημα να μείνει στη θέση του, ανέβηκε μερικά σκαλιά στη σκάλα που μόλις είχαν κατέβει. Μετά, πολύ γρήγορα, πήγε κοντά στον Ραούλ.

«Είμαστε ηλίθιοι», του σφύριξε στ' αφτί. «Σύντομα θα ξεφορτωθούμε τις σκιές με τα φανάρια… Είναι οι πυροσβέστες, που κάνουν τη συνηθισμένη τους περιπολία[6]».

Οι δυο άντρες παράμειναν σε στάση αναμονής, τουλάχιστον για πέντε ατελείωτα λεπτά. Μετά, ο Πέρσης τράβηξε και πάλι τον Ραούλ προς τη σκάλα που μόλις είχαν κατέβει. Αλλά, ξαφνικά με μια του κίνηση, τον διέταξε να ξαναμείνει ακίνητος.

…Μπροστά τους κάτι έμοιαζε να ταράζει το σκοτάδι.

«Πέστε μπρούμυτα», ψιθύρισε ο Πέρσης.

Οι δυο άντρες ξάπλωσαν στο δάπεδο.

Μόλις που πρόλαβαν.

…Μια σκιά, που αυτή τη φορά δεν κρατούσε κανένα φανάρι,… απλά μια σκιά περνούσε μέσα στη σκιά.

Πέρασε από δίπλα τους, σχεδόν τους άγγιξε.

Ένιωσαν στα πρόσωπα τους το ζεστό αέρα από το παλτό του… Γιατί, μπόρεσαν να διακρίνουν πως η σκιά φορούσε ένα παλτό που την τύλιγε από την κορφή μέχρι τα νύχια. Στο κεφάλι είχε ένα μαλακό μάλλινο καπέλο.

…Απομακρύνθηκε περπατώντας ξυστά στους τοίχους, στους οποίους, που και που, έδινε καμιά μικρή κλοτσιά.

«Ουφ!» αναστέναξε ο Πέρσης… «τη γλυτώσαμε… Αυτή η σκιά με ξέρει και ήδη μ' έχει πάει δυο φορές στους διευθυντές».

«Είναι κάποιος από την αστυνομία του θεάτρου;» ρώτησε ο Ραούλ.

«Κάποιος πολύ χειρότερος!» απάντησε ο Πέρσης χωρίς να δώσει άλλες εξηγήσεις[7]. «Δε φαντάζομαι νάταν αυτός;»

«Αυτός;… Αν δεν έρθει από πίσω θα δούμε τα χρυσαφένια μάτια του!… Α, έχουμε αυτό το πλεονέκτημα της νύχτας. Όμως, μπορεί και να 'ρθει από πίσω μας… περπατώντας σαν αγρίμι… κι είμαστε χαμένοι αν δεν έχουμε τα χέρια μας έτοιμα πάντα να πυροβολήσουν, στο ύψος του ματιού, μπροστά!»

Ο Πέρσης, δεν είχε προλάβει να ολοκληρώσει για μια ακόμη φορά τη «ντιρεχτίβα» του, όταν μπρος στα μάτια των δύο αντρών εμφανίστηκε μια φανταστική μορφή.

…Μια μορφή πούταν ολόκληρη… ένα πρόσωπο… όχι μόνο δυο χρυσαφένια μάτια… αλλά ένα φλογισμένο πρόσωπο… μια φλεγόμενη μορφή!

Ναι, μια φλεγόμενη μορφή που προχωρούσε σε ανθρώπινο ύψος, αλλά δίχως σώμα!

Αυτή η μορφή ήταν φωτιά.

Έλαμπε, έμοιαζε μέσα στη νύχτα, σαν μια φλόγα με ανθρώπινη μορφή.

«Ω!» έκανε ο Πέρσης μέσα απ' τα δόντια του, «είναι η πρώτη φορά που τη βλέπω!… Ο πυροσβέστης, λοιπόν, δεν ήταν τρελός! Στ' αλήθεια την είχε δει!… Μα τι είναι αυτή η φλόγα; Δεν είναι αυτός! Όμως δεν αποκλείεται να είναι αυτός που μας τη στέλνει!… Προσοχή!… Προσοχή!… Το χέρι σας πάντα στο ύψος του ματιού! Για όνομα του Θεού!… στο ύψος του ματιού!»

Η φλεγόμενη μορφή, που λες κι έβγαινε απ' την κόλαση, αυτή η δαιμονική φιγούρα, εξακολουθούσε πάντα να προχωρά σε ανθρώπινο ύψος, ασώματη, μπρος στα έκπληκτα μάτια των δυο αντρών…

«Ίσως να μας στέλνει αυτή τη μορφή από μπροστά για να μας αιφνιδιάσει από πίσω… ή απ' τα πλάγια… ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις! Γνωρίζω πολλά από τα κόλπα του… αυτό εδώ όμως! Αυτό εδώ!… Δεν το 'χω μάθει ακόμη!… Ας φύγουμε από δω!… Προληπτικά!… καλύτερα, για κάθε ενδεχόμενο, ας πάρουμε τα μέτρα μας! Το χέρι στο ύψος του ματιού!»

Και μ' αυτά τα λόγια, το 'βαλαν στα πόδια προς το βάθος του μεγάλου υπόγειου διαδρόμου που απλωνόταν μπροστά τους.

Μετά από μερικά δευτερόλεπτα τρεχαλητού, που τους φάνηκε πως κράτησε αιώνες, σταμάτησαν.

«Ωστόσο», λέει ο Πέρσης, «σπάνια έρχεται από δω! Αυτή η πλευρά δεν τον αφορά!… Δεν οδηγεί ούτε στη λίμνη ούτε στην κατοικία της λίμνης!… Όμως, ίσως ξέρει πως βρισκόμαστε στο κατόπι του!… Αν και του έχω υποσχεθεί πως θα τον αφήσω ήσυχο και πως δε θα ασχοληθώ άλλο με τις υποθέσεις του».

Καθώς μιλούσε, γύρισε το κεφάλι του και ο Ραούλ το ίδιο.

Είδαν πως η πύρινη κεφαλή εξακολουθούσε να βρίσκεται πίσω τους. Τους ακολουθούσε… Πρέπει να 'τρεξε κι αυτή κι απ' ό,τι φαίνεται, πιο γρήγορα από κείνους, γιατί τώρα έμοιαζε να βρίσκεται πολύ πιο κοντά τους.

Την ίδια στιγμή, άρχισαν ν' ακούν έναν ήχο, έναν ακαθόριστο ήχο που τους ήταν αδύνατον να καταλάβουν από πού προερχόταν. Απλά συνειδητοποιούσαν πως αυτός ο θόρυβος έμοιαζε να μετακινείται και να πλησιάζει μαζί με τη φλεγόμενη μορφή. Ήταν κάτι σαν τρίξιμο, λες και χιλιάδες νύχια γλιστρούσαν σ' ένα μαυροπίνακα. Ήταν ένας τρομακτικά ανυπόφορος ήχος, σαν κι αυτόν που δημιουργείται όταν η κιμωλία που πιέζεται πάνω στον πίνακα, περιέχει σκληρά πετρώματα.

Υποχωρούσαν συνεχώς, όμως η πύρινη κεφαλή εξακολουθούσε να προχωρά πλησιάζοντάς τους ολοένα και περισσότερο. Τώρα, μπορούσαν να ξεχωρίσουν τα χαραχτηριστικά της. Τα μάτια ήταν ολοστρόγγυλα και ακίνητα, η μύτη κάπως λοξή και το στόμα μεγάλο, με το κάτω χείλι σε σχήμα ημικύκλιου να κρέμεται. Κάτι σαν τα μάτια, τη μύτη και το χείλι του φεγγαριού, τον καιρό που το φεγγάρι είναι κατακόκκινο σαν αίμα.

Πώς αυτή η κόκκινη σελήνη γλιστρούσε μέσ' στα σκοτάδια σε ανθρώπινο ύψος δίχως να στηρίζεται πουθενά, δίχως σώμα, που έστω να φαίνεται πως τη στηρίζει; Και πώς πήγαινε τόσο γρήγορα, ολόισια, με τα μάτια της ακίνητα, λες καρφωμένα; Κι όλος αυτός ο θόρυβος, αυτό το τρίξιμο, αυτός ο στριγγός ήχος που έσερνε μαζί της, από πού ερχόταν;

Κάποια στιγμή, ο Πέρσης και ο Ραούλ σταμάτησαν να υποχωρούν, επειδή πλέον δεν είχαν πού και κόλλησαν, έγιναν ένα με τον τοίχο, μη ξέροντας τι έμελλε να τους συμβεί εξαιτίας αυτής της ακατανόητης πύρινης φιγούρας και πάνω απ' όλα, εξαιτίας του θορύβου που γινόταν τώρα πιο δυνατός, περισσότερο υπόκωφος, πιο ζωηρός, «πολυάριθμος», γιατί σίγουρα αυτός ο θόρυβος σχηματιζόταν από εκατοντάδες άλλους μικρούς ήχους που μετακινιόντουσαν στο σκοτάδι, κάτω από την πύρινη κεφαλή.

Προχωρά, η πύρινη κεφαλή… νάτην! μαζί με το θόρυβο της!… νάτην δίπλα τους!…

Οι δυο σύντροφοι, που 'χαν γίνει ένα με τον τοίχο, νιώθουν τις τρίχες της κεφαλής τους να σηκώνονται απ' τη φρίκη, επειδή, τώρα πια, ξέρουν από πού έρχονται οι χίλιοι θόρυβοι. Έρχονται όλοι μαζί, κοπαδιαστά, τυλιγμένοι στο σκοτάδι, κατά αμέτρητα βιαστικά μικρά κύματα, πιο γοργά από τα κύματα που πηγαινοέρχονται στην άμμο, καθώς η παλίρροια ανεβαίνει, πιο γοργά από τα μικρά κύματα της νύχτας που. αφρίζουν κάτω απ' το φεγγάρι, κάτω από την πύρινη φεγγαροκεφαλή.

Τα χιλιάδες μικροσκοπικά κύματα περνούν ανάμεσα στα πόδια τους, ανεβαίνουν πάνω τους, ακάθεκτα. Τότε ο Ραούλ και ο Πέρσης δεν μπορούν πια άλλο να συγκρατήσουν τις κραυγές φρίκης, έκπληξης και πόνου. Δεν μπορούν πια να συνεχίσουν να βρίσκονται σ' επιφυλακή με τα χέρια τους στο ύψος των ματιών — στάση μονομαχίας την ώρα της αναμονής του «Πυρ!». — Τα χέρια τους κατεβαίνουν προς τις γάμπες τους για να διώξουν αυτές τις μικρές φωτεινές νησίδες που κυκλοφορούν πάνω σε κάτι μυτερά πράγματα, κύματα γεμάτα ποδαράκια, δόντια και νύχια που γρατζουνάνε.

Μάλιστα. Ο Ραούλ και ο Πέρσης είναι έτοιμοι να λιποθυμήσουν, όπως ακριβώς συνέβη και με τον πυροσβέστη Παπέν. Όμως, εκείνη τη στιγμή η πύρινη κεφαλή, που άκουσε τα ουρλιαχτά τους, στράφηκε προς το μέρος τους και τους μίλησε:

«Ακίνητοι! Τελείως ακίνητοι!… Και, κυρίως, μη με ακολουθήσετε!… Είμαι εγώ! Ο εξολοθρεφτής των ποντικιών!… Αφήστε με να περάσω με τα ποντίκια μου!…»

Και απότομα η πύρινη κεφαλή, ενώ φώτιζε μπροστά της το διάδρομο, εξαφανίστηκε μέσα στα σκοτάδια. Απλό αποτέλεσμα του τρόπου μεταχείρισης του φαναριού από τον εξολοθρεφτή των ποντικιών, λοιπόν. Λίγο πριν, για να μην τρομάξει τα ποντίκια που βρίσκονταν μπροστά του, είχε στρέψει το φως του φαναριού προς το μέρος του, φωτίζοντας έτσι το κεφάλι του. Τώρα, για να μπορέσει να απομακρυνθεί γρηγορότερα φωτίζει το χώρο μπροστά του.,. Έτσι, απομακρύνεται παρασύροντας μαζί του όλα αυτά τα κύματα από ποντίκια που σκαρφαλώνουν, που στριγγλίζουν, που κάνουν χίλιους δυο ανατριχιαστικούς θορύβους.

Ο Πέρσης και ο Ραούλ, ελεύθεροι πια, τρέμοντας ακόμη, ανασαίνουν μ' ανακούφιση.

«Θα 'πρεπε να θυμηθώ. Ο Ερίκ μου είχε μιλήσει για τον εξολοθρεφτή των ποντικιών», είπε ο Πέρσης… «όμως δεν μου είχε πει πως έχει αυτήν την όψη… και είναι και περίεργο πώς δεν τον έχω συναντήσει ποτέ μέχρι τώρα[8]. Α! λίγο έλειψε να πιστέψω πως επρόκειτο ξανά για κάποιο κόλπο του τέρατος!…» αναστέναξε… «Όμως, όχι… Δεν έρχεται ποτέ απ' αυτή τη μεριά!»

«Βρισκόμαστε λοιπόν πολύ μακριά από τη λίμνη, έτσι δεν είναι; Μα, πότε επιτέλους, κύριε, θα φτάσουμε στη λίμνη;… Πάμε να φύγουμε! Πάμε στη λίμνη!… Πάμε γρήγορα στη λίμνη! Κι όταν φτάσουμε εκεί, θα φωνάξουμε, θα βροντήξουμε τους τοίχους, θα ουρλιάξουμε!… Η Κριστίν θα μας ακούσει!… Και αυτός θα μας ακούσει!… Και αφού τον γνωρίζετε θα μιλήσετε μαζί του!»

«Παιδί!» έκανε ο Πέρσης… «Αποκλείεται να μπούμε στην κατοικία της Λίμνης από τη λίμνη».

«Γιατί;»

«Γιατί ακριβώς εκεί είναι που το τέρας έχει προετοιμάσει την άμυνά του… Ακόμη και γω ο ίδιος, ποτέ δεν μπόρεσα να φτάσω στην άλλη όχθη!… στην όχθη όπου βρίσκεται το σπίτι!… Έπρεπε πρώτα να διασχίσω τη λίμνη και, πιστέψτε με, η λίμνη είναι καλά φυλαγμένη!… Φοβάμαι πως όλοι αυτοί που έχουν χαθεί στα υπόγεια της Όπερας, παλιοί τεχνικοί, παλιοί «θυρωροί πορτών» που δεν ξανάδαμε ποτέ, απλά, κάποια στιγμή αποπειράθηκαν να διασχίσουν τη λίμνη… Είναι τρομερό… Παρά λίγο να χαθώ και γω… Αν το τέρας δε με είχε αναγνωρίσει εγκαίρως… Σας δίνω μια συμβουλή, κύριε, μην πλησιάσετε ποτέ στη λίμνη… Και πάνω απ' όλα: βουλώστε τ' αφτιά σας αν τύχει κι ακούσετε τη φωνή της σειρήνας να τραγουδά το Φωνή κάτω από τη λίμνη».

«Μα τότε», είπε ο Ραούλ μέσα σ' ένα παραλήρημα ανυπομονησίας και οργής, «τότε τι κάνουμε εδώ;… Αν εσείς δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα για την Κριστίν, αφήστε τουλάχιστον εμένα να προσπαθήσω για χάρη της».

Ο Πέρσης προσπάθησε να ηρεμήσει τον νέον άντρα.

«Μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να σώσουμε την Κριστίν… πιστέψτε με… δεν είναι άλλος από το να μπούμε σ' αυτό το σπίτι, σ' αυτό το μέρος, δίχως να μας αντιληφθεί το τέρας».

«Μπορούμε να ελπίζουμε κάτι τέτοιο, κύριε;»

«Ε… μα, αν δεν έλπιζα κάτι τέτοιο, δε θα είχα έρθει να σας βρω!»

«Και πώς μπορούμε να μπούμε στην κατοικία της Λίμνης δίχως να περάσουμε από τη λίμνη;»

«Περνώντας από το τρίτο υπόγειο, απ' όπου αναγκαστήκαμε να φύγουμε κακήν κακώς… και όπου θα πρέπει να επιστρέψουμε από αυτό το δρόμο… Πρέπει να σας το πω, κύριε», είπε ο Πέρσης με φωνή αλλαγμένη ξαφνικά… «θα σας πω ποιο ακριβώς είναι το μέρος που πρέπει να πάμε… Είναι ένα μέρος που βρίσκεται ανάμεσα σε ένα τρίποδο και ένα εγκαταλειμμένο σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης, ακριβώς το μέρος που βρέθηκε νεκρός ο Ζοζέφ Μπικέ…»

«Α! Λέτε γι' αυτόν τον επικεφαλής των τεχνικών που βρήκαν κρεμασμένο;»

«Μάλιστα κύριε», πρόσθεσε μ' έναν εντελώς ιδιαίτερο ύφος ο Πέρσης, «μιλάω γι' αυτόν, γι' αυτήν την περίπτωση που δεν μπόρεσαν να βρουν το σχοινί με το οποίο κρεμάστηκε!… Λοιπόν… κουράγιο!… πάμε!… και τοποθετείστε ξανά το χέρι σας στη σωστή θέση, κύριε… Μα, πού βρισκόμαστε;»

Ο Πέρσης άναψε ξανά το φανάρι του. Κατεύθυνε τη φωτεινή δέσμη προς τους δυο διαδρόμους που διασταυρώνονταν στη δεξιά γωνιά και που οι άκρες τους χάνονταν στο άπειρο.

«Πρέπει να βρισκόμαστε», είπε, «στο μέρος που προορίζεται για την αποχέτευση. Δε βλέπω καμιά φωτιά απ' τα καλοριφέρ τριγύρω».

Προχώρησε μπροστά απ' τον Ραούλ, προσπαθώντας να βρει το δρόμο, σταματώντας απότομα κάθε φορά που φοβόταν την εμφάνιση κάποιου υδραυλικού. Μετά, αναγκάστηκαν να σταματήσουν για λίγο, εξαιτίας των αναλαμπών ενός είδους υπόγειου φούρνου, που εκείνη την ώρα έσβυνε. Ο Ραούλ αναγνώρισε τους δαίμονες που η Κριστίν του είχε πει πως είχε δει στη διάρκεια του πρώτου της ταξιδιού, την πρώτη μέρα της αιχμαλωσίας της.

Έτσι, σιγά σιγά, έφταναν στο βάθος της τεράστιας αποθήκης, που βρισκόταν στα έγκατα της γης φτάνει να σκεφτεί κανείς πως είχαν σκάψει τη γη δεκαπέντε μέτρα κάτω από τα στρώματα του νερού, που απλωνόταν παντού σ' αυτό το τμήμα της πρωτεύουσας, και πως θα πρέπει να αφαίρεσαν όλο το νερό. Για να πάρετε μια ιδέα για την ποσότητα του νερού που αντλήθηκε θα πρέπει να φανταστείτε την επιφάνεια του Λούβρου και μιάμιση φορά το ύψος της Παναγίας των Παρισίων. Όλο το νερό συγκεντρώθηκε στη λίμνη.

Εκείνη τη στιγμή, ο Πέρσης άγγιξε έναν τοίχο και είπε:

«Αν δεν κάνω λάθος, αυτός εδώ είναι ένας τοίχος που μπορεί ν' ανήκει στην κατοικία της Λίμνης!»

Χτυπούσε κάποιον τοίχο της αποθήκης. Ίσως είναι χρήσιμο για τον αναγνώστη να γνωρίζει πώς είναι κατασκευασμένοι οι τοίχοι και ο πάτος της αποθήκης.

Για ν' αποφύγουν να έρχονται τα νερά, που περιβάλλουν την κατασκευή, σε άμεση επαφή με τα τοιχώματα υποστήριξης του χώρου όπου φυλάσσονται τροχαλίες, διάφορα εργαλεία, η απαραίτητη ξυλεία, κλειδωνιές, βαμμένα σκηνικά και, γενικά, όλα σχεδόν τα απαραίτητα υλικά και εργαλεία για τις παραστάσεις, τα οποία πρέπει να προστατεύονται από την υγρασία, ο αρχιτέκτονας πρόβλεψε παντού διπλή κάλυψη.

Γι' αυτήν την εργασία απαιτήθηκε ένας ολόκληρος χρόνος. Ο Πέρσης, τώρα μόλις, είχε χτυπήσει το πρώτο τοίχωμα της εσωτερικής κάλυψης. Για κάποιον που γνωρίζει την αρχιτεκτονική του μνημείου, η κίνηση του Πέρση έμοιαζε να εξυπονοεί πως η μυστηριώδης κατοικία του Ερίκ είχε κατασκευαστεί ακριβώς ανάμεσα στα τοιχώματα της διπλής αυτής κάλυψης, που αποτελείτο από έναν χοντρό τοίχο, ενισχυμένο με πασσάλους, μετά, από έναν τοίχο τούβλινο, μια τεράστια στρώση τσιμέντου κι ακόμη έναν τοίχο, αρκετών μέτρων πάχους.

Στο άκουσμα των λόγων του Πέρση, ο Ραούλ πήγε και κόλλησε πάνω στο τοίχωμα αδημονώντας ν' ακούσει κάτι.

… Όμως δεν άκουσε τίποτα… τίποτα εκτός από κάποια μακρινά βήματα που αντηχούσαν πάνω στο πάτωμα, στο πάνω μέρος του θεάτρου.

Ο Πέρσης έσβυσε το φανάρι του ξανά.

«Προσοχή!» είπε… «προσοχή στο χέρι σας! Και τώρα ησυχία! Θα προσπαθήσουμε να μπούμε στην κατοικία του».

Τον τράβηξε μέχρι τη μικρή σκάλα που μόλις πριν λίγο είχαν κατέβει.

…Ξανανέβηκαν, σταματώντας σε κάθε σκαλοπάτι για ν' αφουγκραστούν μέσ' στη σιωπή και το σκοτάδι…

Έτσι, βρέθηκαν στο τρίτο υπόγειο…

Τότε, ο Πέρσης έκανε νόημα στον Ραούλ να γονατίσει κι έτσι γονατισμένοι και στηριζόμενοι στο ένα τους χέρι — το άλλο ήταν πάντα σε θέση επιφυλακής — έφτασαν στο τοίχωμα που ήταν στο βάθος βάθος.

Πάνω σ' αυτό το τοίχωμα υπήρχε ένα τεράστιος καμβάς από το σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης. …Και, δίπλα σ' αυτό το ντεκόρ, ένα τρίποδο…

Ανάμεσα σ' αυτό το σκηνικό κι αυτό το τρίποδο υπήρχε ίσα ίσα χώρος για ένα ανθρώπινο σώμα.

…Ένα σώμα, που μια μέρα βρήκαν κρεμασμένο… το σώμα του Ζοζέφ Μπικέ.

Ο Πέρσης, πάντα γονατισμένος, σταμάτησε. Αφουγκραζόταν.

Για μια στιγμή φάνηκε να διστάζει και κοίταξε τον Ραούλ' μετά, τα μάτια του στάφηκαν προς τα πάνω, προς το δεύτερο υπόγειο απ' όπου ερχόταν η αδύναμη ανταύγεια κάποιου φαναριού.

Προφανώς, το φως αυτό ενοχλούσε τον Πέρση.

Τέλος, κούνησε το κεφάλι και αποφάσισε.

Γλίστρησε ανάμεσα στο τρίποδο και το σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης.

Ο Ραούλ ήταν όρθιος.

Το ελεύθερο χέρι του Πέρση ψηλάφιζε το τοίχωμα. Ο Ραούλ, για μια στιγμή, τον είδε να σπρώχνει το τοίχωμα όπως παλιότερα είχε σπρώξει τον τοίχο στο καμαρίνι της Κριστίν… Και μια πέτρα υποχώρησε…

Τώρα, στο τοίχωμα υπήρχε μια τρύπα…

Ο Πέρσης έβγαλε το πιστόλι απ' την τσέπη του κι έκανε νόημα στον Ραούλ να τον μιμηθεί. Όπλισε τη σκανδάλη.

Αποφασιστικά, πάντα στα γόνατα, μπήκε στην τρύπα που σχημάτισε η πέτρα υποχωρώντας.

Ο Ραούλ, που ήθελε να περάσει πρώτος, αναγκάστηκε ν' αρκεστεί στο να τον ακολουθήσει.

Η τρύπα ήταν πάρα πολύ στενή. Ο Πέρσης σταμάτησε σχεδόν αμέσως. Ο Ραούλ τον άκουγε που ψηλάφιζε την πέτρα γύρω του. Μετά, έβγαλε ξανά το φανάρι του κι έσκυψε μπροστά, εξέτασε κάτι από κάτω του κι αμέσως έσβυσε το φανάρι. Ο Ραούλ τον άκουσε να του λέει:

«Θα χρειαστεί ν' αφεθούμε να κυλήσουμε μερικά μέτρα, χωρίς θόρυβο. Βγάλτε τα μποτίνια σας».

Ο Πέρσης ήδη έβγαλε τα δικά του. Έδωσε τα παπούτσια του στον Ραούλ.

«Αφήστε τα από την άλλη μεριά του τοίχου… Θα τα πάρουμε στην επιστροφή[9]».

Προχώρησε λίγο. Μετά — πάντα γονατισμένος — γύρισε εντελώς και βρέθηκε φάτσα με φάτσα με τον Ραούλ. Του είπε:

«Θα κρεμαστώ με τα χέρια μου από την άκρη της πέτρας και ύστερα θα αφεθώ να πέσω μέσα στο σπίτι του. Μετά, θα κάνετε κι εσείς ακριβώς το ίδιο. Μη φοβάστε: Θα σας πιάσω εγώ».

Ο Πέρσης έκανε όλ' αυτά που είχε πει. Από κάτω του ο Ραούλ άκουσε έναν υπόκωφο θόρυβο που προφανώς προκλήθηκε από το πέσιμο του Πέρση. Ο νέος άντρας φοβήθηκε μήπως αυτός ο θόρυβος προδώσει την παρουσία τους.

Πάντως, πολύ περισσότερο από το θόρυβο, η απουσία κάθε θορύβου ήταν αυτό που έκανε τον Ραούλ να νιώθει φριχτή αγωνία. Μα πώς ήταν δυνατόν! Σύμφωνα με τον Πέρση βρισκόντουσαν μέσα στους ίδιους τους τοίχους της κατοικίας της Λίμνης κι όμως, δεν άκουγαν τίποτα που να προδίδει την παρουσία της Κριστίν!… Ούτε μια φωνή! Ούτε ένα κάλεσμα σε βοήθεια!… Ούτε έναν αναστεναγμό!… Μεγαλοδύναμε Θεέ! Μήπως λοιπόν ήταν κιόλας πολύ αργά;…

Ακουμπώντας με τα γόνατά του στο τοίχωμα, αγκιστρωμένος με τα νευρικά του δάχτυλα στην πέτρα, ο Ραούλ, με τη σειρά του, αφέθηκε κι αυτός να πέσει.

Μόλις έπεσε, άκουσε κάποιον να 'ρχεται προς το μέρος του.

«Εγώ είμαι!» είπε ο Πέρσης, «ήσυχα!»

Έμειναν ακίνητοι κι αφουγκράστηκαν…

Ποτέ το σκοτάδι γύρω τους δεν ήταν τόσο βαθύ όσο τώρα… Ποτέ η σιωπή δεν ήταν τόσο βαθιά και τόσο απειλητική όσο τώρα…

Ο Ραούλ βύθιζε τα νύχια του στα χείλη του για να μην ουρλιάξει: «Κριστίν! Εγώ είμαι! Ήρθα… Απάντησε μου Κριστίν… για όνομα του Θεού… αν δεν είσαι νεκρή, Κριστίν, απάντησε μου!…»

Τελικά, ο Πέρσης ξανάναψε το φανάρι του. Φώτισε πάνω απ' τα κεφάλια τους, στο τοίχωμα, ψάχνοντας για την τρύπα απ' όπου είχαν περάσει και δεν μπορούσαν πια να ξαναβγούν…

«Ω!» είπε… «φαίνεται πως η πέτρα ξανάκλεισε μόνη της».

Η φωτεινή δέσμη του φαναριού κατέβηκε κατά μήκος του τοίχου, ως το δάπεδο.

Ο Πέρσης έσκυψε και μάζεψε κάτι, ένα είδος νήματος που εξέτασε για ένα δευτερόλεπτο και μετά πέταξε μακριά με φρίκη.

«Το νήμα του Πεντζάμπ!» μουρμούρισε.

«Τι είναι αυτό;» ρώτησε ο Ραούλ.

«Αυτό», απάντησε ο Πέρσης ανατριχιάζοντας, «αυτό εδώ μπορεί κάλλιστα να είναι το σκοινί του κρεμασμένου, που μάταια τόσον καιρό αναζητούσαν!…»

Η αγωνία τον κατέλαβε ξανά. Βιαστικά, κατεύθυνε το φως του φαναριού πάνω στους τοίχους… Έτσι, φώτισε, πράγμα πολύ παράξενο, έναν κορμό δέντρου, που έμοιαζε ακόμη ολοζώντανος, μ' όλα του τα φύλλα… Τα κλαδιά αυτού του δέντρου υψώνονταν κατά μήκος του τοιχώματος και έφταναν μέχρι το ταβάνι.

Επειδή το φως του φαναριού ήταν πολύ αδύναμο, τους ήταν πολύ δύσκολο να έχουν μια σωστή αίσθηση του χώρου… έβλεπαν ένα μέρος από τα κλαδιά… μετά μερικά φύλλα… μερικά άλλα… και δίπλα, δε διέκριναν απολύτως τίποτα… τίποτα εκτός από τη φωτεινή δέσμη που έμοιαζε να φωτίζει μόνο τον εαυτό της… Ο Ραούλ γλίστρησε το χέρι πάνω σ' αυτό το τίποτα, πάνω σ' αυτήν τη φωτεινή λουρίδα…

«Κοίτα!» είπε… «ο τοίχος… είναι ένας καθρέφτης!»

«Ναι! Ένας καθρέφτης!» είπε ο Πέρσης φανερά ταραγμένος και πρόσθεσε, περνώντας το χέρι που κρατούσε το πιστόλι πάνω στο ιδρωμένο μέτωπό του:

«Πέσαμε στο δωμάτιο των βασανιστηρίων».

22

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΩΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΕΝΟΣ ΠΕΡΣΗ ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ

Ο ΠΕΡΣΗΣ, έχει γράψει ο ίδιος για το πόσο είχε προσπαθήσει, μάταια μέχρι εκείνη τη νύχτα, να μπει μέσα στην κατοικία της Λίμνης από τη λίμνη, καθώς και για το πώς ανακάλυψε την είσοδο του τρίτου υπογείου και το πώς τελικά ο υποκόμης ντε Σανιύ κι ο ίδιος βρέθηκαν φυλακισμένοι, μαζί με τη σατανική φαντασία του φαντάσματος, μέσα στο δωμάτιο των βασανιστηρίων. Να, λοιπόν, η γραπτή αφήγηση που μας άφησε (κάτω από συνθήκες που θα προσδιορίσουμε αργότερα) και την οποία παραθέτω χωρίς ν' αλλάξω ούτε μια λέξη. Την δίνω έτσι ακριβώς όπως γράφτηκε, γιατί θεώρησα πως δεν έπρεπε να αποσιωπήσω τις προσωπικές περιπέτειες που έζησε ο νταρόγκα γύρω από το σπίτι της Λίμνης, προτού συναντήσει τον Ραούλ. Μπορεί στην αρχή να σας φανεί πως οι περιπέτειες του Πέρση μας απομακρύνουν από το δωμάτιο των βασανιστηρίων. Στην πραγματικότητα όμως, μας βοηθούν να εισχωρήσουμε σ' αυτό με τον καλύτερο τρόπο, γιατί μας ξεκαθαρίζουν πολύ σημαντικά πράγματα και μας εξηγούν μερικές επιφανειακά περίεργες συμπεριφορές του Πέρση, που μπορεί να μας φάνηκαν ακατανόητες.

Ήταν η πρώτη φορά που έμπαινα στο σπίτι της Λίμνης, γράφει ο Πέρσης. Μάταια είχα παρακαλέσει το λάτρη των καταπακτών - έτσι ονομάζαμε εμείς, στην Περσία, τον Ερίκ — να μου ανοίξει τις μυστηριώδεις πόρτες. Η απάντηση του ήταν πάντα αρνητική. Εγώ, που είχα πληρωθεί για να μάθω τα μυστικά του και τα κόλπα του, μάταια είχα προσπαθήσει, με χίλιους δυο τρόπους ν' αποχτήσω τη συγκατάθεσή του. Από τότε που ξαναβρήκα τον Ερίκ στην Όπερα, όπου έμοιαζε να κατοικεί, τον είχα παρακολουθήσει πολλές φορές. Άλλοτε στους διαδρόμους του πάνω μέρους του κτιρίου, άλλοτε στους διαδρόμους των υπογείων, άλλοτε στην όχθη της λίμνης, ενώ αυτός νόμιζε πως ήταν μόνος κι ανέβαινε στη μικρή του βάρκα και κατευθυνόταν στον απέναντι τοίχο. Όμως, η σκιά που τον περιέβαλλε ήταν πάντα πολύ βαθιά κι έτσι δεν μπόρεσα ποτέ να δω το ακριβές σημείο απ' όπου έμπαινε στην κατοικία του. Η περιέργεια, καθώς κι οι υποψίες που μου είχαν προκαλέσει οι συζητήσεις μου μαζί του, μ' έκαναν μια μέρα, που και γω με τη σειρά μου νόμιζα πως ήμουν μόνος, να πάρω τη μικρή βάρκα και να κατευθυνθώ προς το μέρος του τοίχου όπου έβλεπα πάντα να κατευθύνεται ο Ερίκ. Τότε ήταν που ήρθα αντιμέτωπος με τη Σειρήνα η οποία φύλαγε τις όχθες αυτού του τόπου και που παρ' ολίγο η γοητεία της ν' αποβεί μοιραία για μένα. Να πώς έγινε: Δεν είχα προλάβει ν' απομακρυνθώ από την όχθη, όταν η σιωπή που με περιέβαλλε μέχρι τότε ταράχτηκε ανεπαίσθητα από κάτι σαν φύσημα, κάτι σαν μελωδικό φύσημα που απλώθηκε τριγύρω μου. Ήταν ταυτόχρονα μια ανάσα και μια μουσική. Αυτός ο ήχος, λες κι αναδύονταν γλυκά από τα νερά της λίμνης και ήταν λες και βρισκόμουν κάτω από την επήρεια κάπου άγνωστου ναρκωτικού. Αυτός ο ήχος μ' ακολουθούσε, άλλαζε θέση κι αυτός μαζί με μένα και ήταν τόσο όμορφος που δεν μου προξενούσε καμιάν ανησυχία. Αντίθετα, ένιωθα μια μεγάλη επιθυμία να πλησιάσω την πηγή αυτής της γλυκιάς και μαγευτικής αρμονίας κι έσκυβα πάνω απ' τη μικρή μου βάρκα, προς τα νερά, γιατί δεν υπήρχε κανείς άλλος πέρα από μένα. Η φωνή, γιατί τώρα πια ξεχώριζα καθαρά μια φωνή, ήταν δίπλα μου, στην επιφάνεια των νερών. Έσκυβα, όλο έσκυβα, ολοένα και περισσότερο… Η λίμνη ήταν εντελώς ήρεμη και οι αχτίδες του φεγγαριού, που αφού πέρασαν από το κιγκλίδωμα της οδού Σκριμπ ήρθαν να φωτίσουν τη λίμνη, δε με βοηθούσαν να διακρίνω απολύτως τίποτα πάνω στη λεία και μαύρη σαν μελάνι επιφάνεια της λίμνης. Τίναξα κάπως τ' αφτιά μου σε μια προσπάθεια ν' απελευθερωθώ από κάποιον πιθανό βόμβο, όμως αναγκάστηκα να διαπιστώσω πως δεν επρόκειτο για κάποιο βόμβο των αφτιών μου. Κανένας βόμβος δεν μπορούσε να είναι τόσο αρμονικός όσο αυτή η μελωδική ανάσα που με ακολουθούσε και που τώρα πια με έλκυε.

Αν ήμουν προληπτικός ή εύκολος στο παραμύθιασμα, θα είχα σίγουρα σκεφτεί πως έμπλεξα με κάποια σειρήνα που αποστολή της ήταν να ταράζει τον επιπόλαιο ταξιδιώτη που τόλμησε να διασχίσει τα νερά της κατοικίας της Λίμνης. Όμως, δόξα το Θεώ! Έρχομαι από μια χώρα όπου αγαπούν πολύ το φανταστικό κι έτσι γνωρίζω όλα του τα μυστικά. Άλλωστε, εγώ ο ίδιος το είχα μελετήσει ιδιαίτερα: με πολύ απλούς αλλά κατάλληλους χειρισμούς είναι πολύ εύκολο, σε κάποιον που ξέρει, να εξάψει την καημένη την ανθρώπινη φαντασία.

Δεν είχα λοιπόν καμιά αμφιβολία πως επρόκειτο για καινούργια εφεύρεση του Ερίκ. Όμως, γι' ακόμη μια φορά, αυτή η εφεύρεση ήταν τόσο τέλεια που, καθώς έσκυβα πάνω απ' τη μικρή μου βάρκα, μ' ενδιέφερε περισσότερο ν' απολαύσω τη γοητεία αυτής της απάτης παρά να την αποκαλύψω.

Έτσι έσκυβα… Ολοένα έσκυβα… έτοιμος ν' ανατραπώ…

Ξαφνικά, μέσα απ' τα νερά πρόβαλαν δυο τερατώδη μπράτσα που μ' άρπαξαν απ' το λαιμό, παρασύροντάς με στο βυθό με ακατανίκητη δύναμη. Ήμουν σίγουρα χαμένος, αν δεν προλάβαινα να ουρλιάξω κι έτσι να μ' αναγνωρίσει ο Ερίκ.

Γιατί βέβαια, αυτός που μ' είχε αρπάξει ήταν ο Ερίκ και αντί να με πνίξει, όπως σίγουρα είχε κατά νου, με μετέφερε κολυμπώντας στις όχθες της λίμνης.

«Είδες πόσο επιπόλαιος είσαι», μου είπε στέκοντας όρθιος μπροστά μου, στάζοντας ολόκληρος αυτό το κολασμένο νερό. «Γιατί προσπάθησες να μπεις στο σπίτι μου; Δε σε κάλεσα! Δε θέλω ούτε εσένα ούτε κανέναν άλλον! Μα, τελικά, μου έσωσες τη ζωή για να μου την κάνεις ανυπόφορη; Όσο κι αν ήταν σπουδαίο αυτό που έκανες για μένα, ίσως, τελικά, ο Ερίκ καταλήξει να το ξεχάσει και ξέρεις πως τίποτε δεν μπορεί να συγκρατήσει τον Ερίκ… ούτε ο ίδιος ο Ερίκ».

Μιλούσε, αλλά εγώ δεν είχα άλλο στο νου μου, από το να μάθω τι ήταν αυτό που ήδη είχα ονομάσει το κόλπο της Σειρήνας. Θέλησε να ικανοποιήσει την περιέργεια μου, γιατί ο Ερίκ που — είναι ένα πραγματικό τέρας — για μένα εξακολουθεί να είναι ένα αλαζονικό και υπεροπτικό παιδί που δεν αγαπά τίποτα περισσότερο από το να επιδεικνύει την πραγματικά θαυμαστή ιδιοφυία του πνεύματός του.

Έβαλε τα γέλια και μου έδειξε ένα καλάμι.

«Είναι σχεδόν απλοϊκό!» μου είπε, «όμως και πολύ βολικό για ν' αναπνέεις και να τραγουδάς μέσα στο νερό! Είναι ένα κόλπο που έμαθα στους πειρατές του Τονκίν, οι οποίοι μ' αυτόν τον τρόπο μπορούν να μένουν ώρες ολόκληρες κρυμμένοι στα βάθη των ποταμών[10]».

Του μίλησα αυστηρά.

«Είναι ένα κόλπο που παραλίγο να με σκοτώσει!» είπα… «και ίσως για άλλους να υπήρξε μοιραίο!»

Δεν μου απάντησε, αλλά σηκώθηκε και στάθηκε μπρος μου παίρνοντας αυτό το παιδιάστικο, απειλητικό ύφος που ήξερα τόσο καλά.

Δεν άφησα να με «ρίξει» και του είπα αυστηρά:

«Ξέρεις τι μου υποσχέθηκες, Ερίκ! Όχι πια άλλα εγκλήματα!»

«Μα, είσαι σίγουρος πως έχω διαπράξει εγκλήματα;»

«Δυστυχισμένε!…» φώναξα… «Ξέχασες λοιπόν τις Ρόδινες Ώρες του Μαζεντεράν;»

«Ναι», απάντησε θλιμμένα… «προτιμώ να τις ξεχάσω… ωστόσο δεν μπορείς ν' αρνηθείς πως κατάφερα να κάνω τη μικρή σουλτάνα να γελάσει».

«Όλ' αυτά», δήλωσα, «είναι πια περασμένα… Όμως υπάρχει το παρόν… και κάτι μου χρωστάς απ' αυτό το παρόν, γιατί αν το ήθελα δε θα υπήρχε για σένα!… Μην το ξεχνάς ποτέ, Ερίκ: σου έχω σώσει τη ζωή!»

Εκμεταλλεύτηκα την τροπή που πήρε η συζήτηση για να του μιλήσω για κάτι που εδώ και αρκετό καιρό στριφογύριζε στο μυαλό μου.

«Ερίκ», του είπα… «Ερίκ ορκίσου μου…»

«Τι να ορκιστώ;…» είπε… «ξέρεις πολύ καλά πως δεν κρατώ τους όρκους μου. Οι όρκοι είναι φτιαγμένοι για να παγιδεύονται οι ηλίθιοι».

«Πες μου… Μπορείς τουλάχιστον να μου πεις αυτό, Ερίκ…»

«Τι;»

«Ο πολυέλαιος, Ερίκ; Ο πολυέλαιος;»

«Τι έγινε με τον πολυέλαιο;»

«Ξέρεις πολύ καλά τι θέλω να πω…»

«Α! χα!» γέλασε σαρκαστικά… «ο πολυέλαιος… Θα σου πω λοιπόν… Δεν έφταιγα εγώ για τον πολυέλαιο… Αυτός ο πολυέλαιος είχε κιόλας φθαρεί…»

Όταν γελούσε, ο Ερίκ γινόταν ακόμα πιο φρικιαστικός… Πήδηξε στη βάρκα, γελώντας τόσο αλλόκοτα που μ' έπιασε τρεμούλα.

«Ήταν φθαρμένος, αγαπητέ μου νταρόγκα[11], πολύ φθαρμένος… Ο πολυέλαιος έπεσε από μόνος του… Έκανε μπουμ! Και τώρα, νταρόγκα, μια συμβουλή. Πήγαινε να στεγνώσεις αν δε θες ν' αρπάξεις κανένα συνάχι!… και μην ξανανέβεις στη βάρκα μου… και, κυρίως, ποτέ, μα ποτέ, μην προσπαθήσεις να μπεις στο σπίτι μου… δεν είμαι πάντα εκεί, νταρόγκα, και πίστεψέ με θα με λυπούσε αφάντοιστα ν' αναγκαστώ να σου αφιερώσω τη νεκρώσιμη ακολουθία μου!»

Έτσι χαχανίζοντας, στεκόταν όρθιος στο πίσω μέρος της βάρκας και τραβούσε κουπί ισορροπώντας σαν αίλουρος. Έμοιαζε σαν μοιραίος βράχος, με τα χρυσαφένια του μάτια να λάμπουν. Μετά από λίγο, δεν έβλεπα άλλο από τα μάτια του, ώσπου τελικά εξαφανίστηκε εντελώς στη νύχτα της λίμνης.

Απ' αυτή τη μέρα και μετά παραιτήθηκα απ' την ιδέα να μπω στο σπίτι του από τη λίμνη! Ήταν φανερό πως αυτή η μεριά ήταν πολύ καλά φυλαγμένη, ιδιαίτερα από τότε που έμαθε πως τη γνώριζα. Ήμουν όμως σίγουρος πως θα 'πρεπε να υπάρχει και κάποιο άλλο πέρασμα, γιατί είχα δει, πάνω από μια φορά, τον Ερίκ να εξαφανίζεται από το τρίτο υπόγειο μπροστά στα μάτια μου. Από τότε που κατάλαβα πως ο Ερίκ μένει στην Όπερα, ζούσα μέσα σε διαρκή τρόμο για το τι θα μπορούσε να σκαρώσει με τη νοσηρή του φαντασία· ανησυχούσα όχι τόσο για τον εαυτό μου όσο για το τι θα μπορούσε να συμβεί σε άλλους[12]. Όποτε συνέβαινε κάποιο ατύχημα, κάποιο μοιραίο γεγονός, δεν μπορούσα να μη σκεφτώ: «Ίσως να είναι δουλειά του Ερίκ!…» έτσι όπως οι άλλοι γύρω μου έλεγαν: «Είναι δουλειά του φαντάσματος!…» Πόσες φορές αλήθεια δεν άκουσα να προφέρουν αυτή τη φράση χαμογελώντας! Οι δύστυχοι! Αν ήξεραν πως το φάντασμα υπήρχε στ' αλήθεια με σάρκα και οστά και πως ήταν εξίσου τρομερό με τη σκιά που ανάφεραν, σίγουρα δε θα ήταν σε θέση να χαμογελάσουν!… Αν μόνο ήξεραν για το τι ήταν ικανός ο Ερίκ και κυρίως σ' έναν χώρο σαν αυτόν της Όπερας!… Αν ήξεραν τι περνούσε απ' το μυαλό μου!…

Ήταν σαν να 'χα σταματήσει να ζω!… Παρόλο που ο Ερίκ, μου δήλωσε με κάθε σοβαρότητα πως είχε αλλάξει και πως είχε γίνει ο καλύτερος των ανθρώπων από τότε που κάποιος τον αγάπησε έτσι όπως είναι, φράση που εξάλλου με προβλημάτισε ιδιαίτερα, δεν μπορούσα να μην τρέμω στη σκέψη του τέρατος. Η φριχτή, μοναδική, απωθητική του ασχήμια τον τοποθετούσε στο περιθώριο της ανθρωπότητας και μου φαίνεται πως αυτό ακριβώς τον έκανε να μη νιώθει καμιά απολύτως υποχρέωση απέναντι στην ανθρώπινη φυλή. Ο τρόπος που μου είχε μιλήσει για τον έρωτά του μεγάλωσε την ανησυχία μου, γιατί διέβλεπα πως αυτό το γεγονός, που μου είχε αναφέρει με τη γνωστή του υπερβολή και έπαρση, ήταν προάγγελος καινούργιων δραμάτων, φριχτότερων από τα προηγούμενα. Ήξερα μέχρι ποιο σημείο υπέρτατης καταστροφικής απελπισίας μπορούσε να φτάσει ο πόνος του Ερίκ κι αυτά που μου 'χε πει (που αμυδρά προανάγγειλαν την τρομερότερη καταστροφή) δεν έπαυαν να βασανίζουν τη σκέψη μου.

Από την άλλη, είχα ανακαλύψει το παράξενο εμπόριο που διεξαγόταν ανάμεσα στο τέρας και την Κριστίν Ντααέ. Κρυμμένος στην αποθήκη που βρίσκεται δίπλα στο καμαρίνι της νεαρής ντίβας, άκουσα την θαυμάσια μουσική — που όπως ήταν φυσικό βύθιζε την Κριστίν σε μια θεία έκσταση. Παρ' όλ' αυτά όμως, ποτέ δε σκέφτηκα πως η φωνή του Ερίκ (που ανάλογα με τη διάθεση του ήταν βροντερή όπως ο κεραυνός ή γλυκιά σαν των αγγέλων) μπορούσε να την κάνει να ξεχάσει την ασχήμια του. Τα κατάλαβα όλα όταν ανακάλυψα πως η Κριστίν δεν τον είχε ακόμη δει! Μπόρεσα να μπω κρυφά στο καμαρίνι και φέρνοντας στον νου μου τα μαθήματα που μου 'χε δώσει παλιότερα, δε δυσκολεύτηκα ν' ανακαλύψω το τρικ που έκανε τον τοίχο με τον καθρέφτη να μετακινείται και να διαπιστώσω με ποιο κόλπο, χρησιμοποιώντας τρύπια τούβλα, κατάφερνε ν' ακούει η Κριστίν τη φωνή του σαν νάταν δίπλα της. Ανακάλυψα επίσης το δρόμο που οδηγούσε στην πηγή και στην κρύπτη (την κρύπτη των κομμουνάρων), καθώς και την καταπακτή που επέτρεπε στον Ερίκ να μπαίνει κατευθείαν στα υπόγεια της σκηνής.

Φαντάζεστε ποια ήταν η έκπληξή μου όταν, μερικές μέρες αργότερα, τα ίδια μου τα μάτια και τ' αφτιά με πληροφόρησαν πως ο Ερίκ και η Κριστίν Ντααέ βλεπόντουσαν και όταν είδα το τέρας, σκυμμένο πάνω από τη μικρή πηγή, στο δρόμο των κομμουνάρων, να δροσίζει το μέτωπο της λιπόθυμης Κριστίν Ντααέ. Ένα λευκό άλογο, το άλογο του Προφήτη, που είχε εξαφανιστεί από τους σταύλους της Όπερας, στεκόταν ήσυχα πλάι τους. Παρουσιάστηκα. Ήταν τρομερό. Είδα αστραπές να πετιούνται από δυο χρυσαφένια μάτια και πριν προλάβω ν' αρθρώσω λέξη ένιωσα ένα τρομερό χτύπημα στο μέτωπο κι έχασα τις αισθήσεις μου. Όταν συνήλθα, ο Ερίκ, η Κριστίν και το λευκό άλογο είχαν εξαφανιστεί. Δεν είχα καμιά αμφιβολία πως η δυστυχισμένη βρισκόταν φυλακισμένη στην κατοικία της Λίμνης. Χωρίς να διστάσω, αποφάσισα να πάω ξανά στην όχθη, παρ' όλον τον κίνδυνο που παρουσίαζε μια τέτοια απόπειρα. Για είκοσι τέσσερις ώρες καραδοκούσα. Κρυμμένος κοντά στη μαύρη όχθη, περίμενα το τέρας να εμφανιστεί, γιατί ήμουν σίγουρος πως θα 'βγαίνε για να κάνει προμήθειες. Επί τη ευκαιρία, πρέπει να σας πω, πως όταν έβγαινε και πήγαινε στο Παρίσι ή όποτε τέλος πάντων τολμούσε να εμφανιστεί δημόσια, έβαζε, στη θέση της φριχτής τρύπας που είχε για μύτη, μια ψεύτικη μύτη που συνοδευόταν από ένα μουστάκι, πράγμα που δεν αφαιρούσε διόλου το μακάβριο ύφος του, αφού απ' όπου περνούσε έλεγαν: «Κοίτα, ο Χάρος βγήκε παγανιά…» Μόλις και μετά βίας κατόρθωναν να υποφέρουν τη θέα του. Περίμενα λοιπόν στην όχθη της λίμνης — της Αχερουσίας του λίμνης, όπως την είχε αποκαλέσει πολλές φορές, γελώντας σαρκαστικά, της δικής του λίμνης. Κουρασμένος αναλογιζόμουν: «Σίγουρα θα βγήκε από το άλλο πέρασμα, το πέρασμα του τρίτου υπογείου», όταν άκουσα ένα θόρυβο στο σκοτάδι. Είδα δυο χρυσαφένια μάτια να λάμπουν σαν φανάρια. Η βάρκα δεν άργησε να φτάσει στην όχθη. Ο Ερίκ πήδηξε και προχώρησε προς το μέρος μου.

«Κλείνουν είκοσι τέσσερις ώρες που περιμένεις εδώ», μου είπε. «Μ' ενοχλείς! Σου δηλώνω πως αυτή η ιστορία θα έχει πολύ κακό τέλος! Και θάναι εξαιτίας σου! Η υπομονή μου σε σώζει… Νομίζεις πως με παρακολουθείς, απερίγραπτο χαζοπούλι… (κατά λέξη). Εγώ σε παρακολουθώ και ξέρω ακριβώς τι ξέρεις για μένα. Χτες, στο δρόμο των κομμουνάρων σε άφησα ήσυχο. Όμως, σου δηλώνω πως ήταν η τελευταία φορά! Μα την πίστη μου, όλ' αυτά που κάνεις είναι πολύ επιπόλαια και, μα την αλήθεια, αναρωτιέμαι αν καταλαβαίνεις τι σου λέω!»

Ήταν τόσο θυμωμένος που δεν τόλμησα να τον διακόψω. Αφού πήρε μια βαθιά αναπνοή σαν φώκια, συγκεκριμενοποίησε τις φριχτές του σκέψεις, που αντιστοιχούσαν πλήρως στις ανησυχίες μου.

«Ναι. Πρέπει να μάθεις μια για πάντα — μια για πάντα, είπε — τι σημαίνουν τα λόγια μου! Σου ξαναλέω πως με τις επιπολαιότητες σου — γιατί ήδη, η σκιά με το μάλλινο καπέλο σε σταμάτησε κιόλας δυο φορές και, δίχως να ξέρει τι γυρεύεις στα υπόγεια, σε οδήγησε στους διευθυντές, που σε πήραν για φαντασιόπληκτο Πέρση, λάτρη των θεατρικών τρικ και των θεατρικών παρασκηνίων. (Ήμουν και γω εκεί, ναι ήμουν εκεί μέσα στο γραφείο. Ξέρεις πολύ καλά πως βρίσκομαι παντού). Σου λέω λοιπόν, πως με τις επιπολαιότητές σου θα καταλήξουν να υποψιάζονται πως εδώ κάτι συμβαίνει… και τελικά, θ' ανακαλύψουν πως ψάχνεις για τον Ερίκ… και θα θελήσουν κι αυτοί, όπως κι εσύ, να βρουν τον Ερίκ… και θ' ανακαλύψουν το σπίτι της Λίμνης… Και τότε… τόσο το χειρότερο φίλε μου!… Δε θα ευθύνομαι πια για τίποτα!»

Ξεφύσηξε ξανά σαν φώκια.

«Για τίποτα!… Αν τα μυστικά του Ερίκ δεν παραμείνουν μυστικά του Ερίκ, τόσο το χειρότερο για πολλά από τα μέλη της ανθρώπινης φυλής! Αυτά είχα να σου πω χαζοπούλι — κατά λέξη — και θα 'πρεπε να είναι αρκετά. Εκτός κι αν δεν καταλαβαίνεις πια τι σου λέει ο άλλος!…»

Είχε κάτσει στο πίσω μέρος της βάρκας του και χτυπούσε το δάπεδό της με τα τακούνια των παπουτσιών του περιμένοντας την απάντησή μου. Εγώ, πολύ απλά του είπα:

«Δεν είναι για τον Ερίκ που έρχομαι εδώ!…»

«Για ποιον έρχεσαι τότε;»

«Ξέρεις πολύ καλά. Για την Κριστίν Ντααέ!»

Μου απάντησε:

«Έχω κάθε δικαίωμα να συναντιέμαι μαζί της στο σπίτι μου. Μ' αγαπά γι' αυτό που είμαι».

«Δεν είναι αλήθεια», είπα. «Την απήγαγες και την κρατάς αιχμάλωτη!»

«Άκουσε με», μου είπε. «Μου υπόσχεσαι να μην ασχοληθείς ποτέ ξανά με τη ζωή μου αν σου αποδείξω πως μ' αγαπά γι' αυτό που είμαι;»

«Ναι, στο υπόσχομαι», του απάντησα χωρίς να διστάσω, γιατί ήμουν σίγουρος πως ήταν αδύνατον να συμβαίνει κάτι τέτοιο, πως ήταν αδύνατον ν' αγαπά κανείς ένα τέτοιο τέρας.

«Ε, να λοιπόν! Είναι πάρα πολύ απλό!… Η Κριστίν Ντααέ θα βγει από δω όπως και όποτε θέλει και θα ξαναγυρίσει!… Ναι, θα ξαναγυρίσει, γιατί έτσι θα θελήσει, γιατί αυτή θα είναι η επιθυμία της… Θα ξαναγυρίσει μόνη της, γιατί μ' αγαπά γι' αυτό που είμαι!…»

«Α! πολύ αμφιβάλλω αν θα ξανάρθει!… Ωστόσο, έχεις καθήκον να την αφήσεις να φύγει».

«Καθήκον! Απερίγραπτο χαζοπούλι! (κατά λέξη). Δεν είναι καθήκον μου, είναι η θέλησή μου… Θέλω να την αφήσω να φύγει και αυτή θέλει να ξανάρθει… γιατί μ' αγαπά!… Όλ' αυτά, στο λέω… θα τελειώσουν μ' ένα γάμο… ένα γάμο στη Μαντλέν… απίθανο χαζοπούλι! (κατά λέξη). Με πιστεύεις επιτέλους; Αφού σου λέω πως έχω ήδη γράψει τη λειτουργία μου για το γάμο… θα δεις αυτό το Κύριε.…»

Χτύπησε ξανά τα τακούνια των παπουτσιών του στο ξύλο της βάρκας, δημιουργώντας ένα ρυθμικό ήχο που τον συνόδευε με μια σιγανή φωνή τραγουδώντας: «Κύριε!… Κύριε!… Κύριε Ελέησον!… Θα τη δεις… θα τη δεις αυτήν τη λειτουργία!»

«Άκουσε», κατάληξα, «θα σε πιστέψω όταν δω την Κριστίν Ντααέ να βγαίνει από το σπίτι της Λίμνης και να επιστρέφει από μόνη της!»

«Και δε θ' ανακατευτείς ξανά στη ζωή μου; Εντάξει; Καλά λοιπόν… θα τη δεις απόψε το βράδυ… Έλα στο χορό των μεταμφιεσμένων. Η Κριστίν και γω θα πάμε… Μετά, θα πας να κρυφτείς στην αποθήκη και θα δεις πως η Κριστίν, που στο μεταξύ θα 'χει γυρίσει στο καμαρίνι της, δε θα επιθυμεί τίποτα περισσότερο από το να ξαναπάρει το δρόμο των κομμουνάρων».

«Σύμφωνοι!»

Πραγματικά, αν παραβρισκόμουν σε κάτι τέτοιο δε θα 'χα παρά να υποκλιθώ, γιατί ένας πολύ όμορφος άνθρωπος έχει πάντα το δικαίωμα ν' αγαπήσει το φριχτότερο τέρας, ιδιαίτερα όταν, όπως συμβαίνει εδώ, το τέρας αυτό έχει όλη τη γοητεία της μουσικής και ο πολύ όμορφος άνθρωπος είναι μια τραγουδίστρια.

«Και τώρα φύγε! πρέπει να πάω να κάνω τα ψώνια μου!…»

Έφυγα λοιπόν όμως, εξακολουθούσα να σκέφτομαι και ν' ανησυχώ. Σκεφτόμουν: «Πώς θα τελειώσουν όλ' αυτά; Κι ενώ από φύση μου είμαι αρκετά μοιρολάτρης, δεν μπορούσα να μη νιώθω αγωνία στη σκέψη πως ανάλαβα μια τεράστια ευθύνη την ημέρα που έσωσα τη ζωή αυτού του τέρατος, που σήμερα απειλεί πολλά, από τα μέλη της ανθρώπινης φυλής.

Προς μεγάλη μου έκπληξη, τα πράγματα έγιναν όπως ακριβώς μου τα 'χε πει. Η Κριστίν Ντααέ βγήκε από το σπίτι της Λίμνης και ξαναγύρισε σ' αυτό πολλές φορές δίχως, απ' ό,τι φαινόταν τουλάχιστον, να την υποχρεώνει κανείς. Αποφάσισα να μην απασχολώ άλλο το μυαλό μου μ' αυτό το ερωτικό μυστήριο αλλά, δεν τα κατάφερνα να μη σκέφτομαι οτιδήποτε είχε σχέση με τον Ερίκ. Εν πάση περιπτώσει, τελικά, παίρνοντας απόφαση να μη φερθώ επιπόλαια δεν επιχείρησα ξανά να πάω στις όχθες της λίμνης, ούτε να πάρω το δρόμο των κομμουνάρων. Όμως, η ιδέα ενός άλλου περάσματος από το τρίτο υπόγειο με καταδίωκε κι έτσι πήγα πολλές φορές σ' αυτό το μέρος που τις πιο πολλές ώρες της μέρας είναι έρημο. Περνούσα ατέλειωτες ώρες εκεί στριφογυρνώντας τα δάχτυλά μου, κρυμμένος πίσω από ένα σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης, που και γω δεν ξέρω για ποιο λόγο βρισκόταν εκεί, αφού το Βασιλιά της Λαχόρης τον έπαιζαν εξαιρετικά σπάνια. Τόση υπομονή δεν μπορούσε παρά ν' ανταμειφθεί. Μια μέρα, είδα να 'ρχεται προς το μέρος μου, γονατιστό το τέρας. Ήμουν σίγουρος πως δεν μπορούσε να με δει. Πέρασε ανάμεσα στο σκηνικό που βρισκόταν εκεί και ένα τρίποδο, προχώρησε ως το τοίχωμα, κάτι έκανε, σ' ένα σημείο που μπόρεσα να εντοπίσω, και μια πέτρα μετακινήθηκε ανοίγοντας ένα πέρασμα. Το τέρας εξαφανίστηκε μέσα σ' αυτό το πέρασμα και η πέτρα ξανάκλεισε πίσω του. Τώρα, ήξερα το μυστικό του τέρατος· ένα μυστικό που όποτε το θελήσω θα με οδηγήσει στην κατοικία της Λίμνης.

Για να σιγουρευτώ, περίμενα στην ίδια θέση τουλάχιστον για μισή ώρα ακόμη. Έπειτα, πήγα και γω με τη σειρά μου να «πειράξω» εκείνο το μέρος του τοίχου. Όλα συνέβησαν όπως και με τον Ερίκ. Ωστόσο, δεν τόλμησα να μπω στην τρύπα, όσο ήξερα πως ο Ερίκ ήταν σπίτι του. Από την άλλη, η ιδέα πως από στιγμή σε στιγμή ο Ερίκ θα μπορούσε να με βρει εκεί, μου 'φερε ξαφνικά στο νου το θάνατο του Ζοζέφ Μπικέ και καθώς δεν ήθελα με κανέναν τρόπο να βάλω σε κίνδυνο μια τέτοια ανακάλυψη που θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη σε πολλά μέλη της ανθρώπινης φυλής, εγκατάλειψα τα υπόγεια της Όπερας, αφού ξανάβαλα πολύ προσεχτικά την πέτρα στη θέση της, ακολουθώντας ένα σύστημα που είναι τόσο παλιό όσο και η Περσία.

Καταλαβαίνετε βέβαια, πως το ενδιαφέρον μου για την ιστορία του Ερίκ και της Κριστίν Ντααέ εξακολουθούσε να είναι μεγάλο, κι αυτό, όχι γιατί με διακατείχε κάποια νοσηρή περιέργεια, αλλά γιατί ανησυχούσα. Σκεφτόμουν πως αν ποτέ ο Ερίκ ανακαλύψει ότι η Κριστίν δεν τον αγαπά γι' αυτό που είναι, τότε μπορούμε να περιμένουμε τα πάντα. Στη διάρκεια των προσεχτικών μου περιπλανήσεων στην Όπερα, δεν άργησα να μάθω την αλήθεια για το θλιβερό έρωτα του τέρατος. Κυριαρχούσε στο πνεύμα της Κριστίν μέσα απ' τον τρόμο. Κυριαρχούσε στο πνεύμα της Κριστίν, η καρδιά όμως αυτού του τρυφερού παιδιού ανήκε ολοκληρωτικά στον υποκόμη Ραούλ ντε Σανιύ. Ενώ οι δυο τους έπαιζαν αθώα τους αρραβωνιασμένους, στους πάνω ορόφους της Όπερας — ακριβώς για ν' αποφύγουν το τέρας — δεν έπαυαν ν' ανησυχούν πως κάποιος τους παρακολουθούσε. Ήμουν αποφασισμένος να σκοτώσω το τέρας, αν χρειαζόταν, και στη συνέχεια να πάω να παραδοθώ στην αστυνομία και να τα πω όλα. Όμως, ο Ερίκ δεν έδινε σημεία ζωής — πράγμα που δε σήμαινε πως εγώ είχα πάψει ν' ανησυχώ.

Πρέπει να σας εκθέσω όλον το συλλογισμό μου. Νόμισα πως το τέρας, εξαιτίας της ζήλειας του, είχε εγκαταλείψει την κατοικία του κι έτσι θεώρησα πως χωρίς κίνδυνο μπορούσα να μπω στο σπίτι της Λίμνης από το πέρασμα του τρίτου υπογείου. Πραγματικά, υπήρχαν πολλοί και σημαντικοί λόγοι για να με κάνουν να πάω να μάθω τι ακριβώς συνέβαινε εκεί μέσα! Μια μέρα, κουρασμένος πια να περιμένω την κατάλληλη ευκαιρία, πήγα και πασπάτεψα την πέτρα. Αμέσως άκουσα μια υπέροχη μουσική. Ήταν το τέρας που δούλευε, μ' όλες τις πόρτες ανοιχτές, τον Θριαμβεύοντα Δον Ζουάν του. Ήξερα πως αυτό ήταν το έργο της ζωής του. Δεν τολμούσα να κάνω την παραμικρή κίνηση· καθόμουν ακίνητος στη σκοτεινή μου τρύπα… Σε μια στιγμή, σταμάτησε να παίζει κι άρχισε να περπατά σαν τρελός πέρα δώθε μέσ' στο σπίτι του. Έλεγε μονολογώντας με δυνατή φωνή: «Πρέπει όλ' αυτά να τελειώσουν πριν! Να τελειώσουν για τα καλά! μια και καλή!». Αυτά τα λόγια, κάθε άλλο παρά με καθησύχασαν και καθώς η μουσική ξανάρχιζε έκλεισα σιγά σιγά την πέτρα. Όμως, παρόλο που η πέτρα ήταν κλειστή εξακολουθούσα ν' ακούω συγκεχυμένα ένα τραγούδι, πολύ μακρινό, λες κι ανέβαινε από τα έγκατα της γης, που μου 'φέρνε στο νου το τραγούδι της σειρήνας που αναδυόταν από τα βάθη των νερών της λίμνης. Θυμήθηκα τότε αυτά που είχαν πει μερικοί εργάτες μετά το θάνατο του Ζοζέφ Μπικέ και που είχαν προκαλέσει ειρωνικά χαμόγελα; «Γύρω από το σώμα του κρεμασμένου ακουγόταν ένας ήχος που έμοιαζε με το τραγούδι των νεκρών».

Την ημέρα της απαγωγής της Κριστίν Ντααέ έφτασα στην Όπερα, πολύ αργά το βράδυ τρέμοντας, έμαθα τα νέα. Είχα περάσει μια φριχτή μέρα, γιατί από την ώρα που διάβασα σε μια πρωινή εφημερίδα την αναγγελία του γάμου της Κριστίν Ντααέ με τον υποκόμη ντε Σανιύ, δεν έπαψα λεπτό ν' αναρωτιέμαι μήπως τελικά, το καλύτερο που είχα να κάνω ήταν να. καταγγείλλω το τέρας. Όμως, τελικά επικράτησε η λογική· ήμουν σίγουρος, πως κάτι ανάλογο, το μόνο που θα πετύχαινε ήταν η επιτάχυνση της ενδεχόμενης καταστροφής.

Όταν η άμαξά μου με άφησε μπροστά στην Όπερα κοίταξα αυτό το μνημείο λες και μου φαινόταν απίστευτο που βρισκόταν ακόμη στη θέση του!

Όμως, όπως κάθε καλός Ανατολίτης, είμαι λίγο μοιρολάτρης κι έτσι μπήκα μέσα έτοιμος για όλα!

Η απαγωγή της Κριστίν Ντααέ στη διάρκεια της πράξης της φυλακής, που όπως ήταν φυσικό αιφνιδίασε όλον τον κόσμο, με βρήκε προετοιμασμένο. Ήταν βέβαιο πως ο Ερίκ κρυβόταν πίσω απ' αυτό το ανεξήγητο γεγονός, σαν τέλειος «ταχυδακτυλουργός» που ήταν. Σκέφτηκα στα σοβαρά πως αυτό ήταν το τέλος της Κριστίν και ίσως το τέλος όλου του κόσμου.

Για μια στιγμή, αναρωτήθηκα μήπως θα 'πρεπε να συμβουλέψω όλον αυτόν τον κόσμο που χασομερούσε στο θέατρο, να φύγει το γρηγορότερο για να σωθεί. Αλλά, απόρριψα κι αυτήν την ιδέα, γιατί ήμουν σίγουρος πως θα μ' έπαιρναν για τρελό. Άλλωστε, ήξερα πολύ καλά πως αν, για παράδειγμα, άρχιζα να φωνάζω «φωτιά», για να κάνω όλον αυτόν τον κόσμο να φύγει από κει μέσα, πιθανά να γινόμουν η αιτία, λόγω του πανικού που θα προκαλούσα, μιας καταστροφής πολύ μεγαλύτερης απ' αυτήν που φοβόμουνα.

Εν πάση περιπτώσει, αποφάσισα, δίχως άλλη καθυστέρηση, να δράσω μόνος μου. Η στιγμή μου φάνηκε κατάλληλη. Είχα πολλές πιθανότητες, αυτήν την ώρα, ο Ερίκ να μη σκέφτεται τίποτ' άλλο από την αιχμάλωτή του. Έπρεπε λοιπόν να το εκμεταλλευτώ αυτό για να μπω στο σπίτι του από το πέρασμα του τρίτου υπογείου, και σκέφτηκα πως καλό θα ήταν να ενώσω τις δυνάμεις μου μ' αυτόν τον καημένο τον υποκόμη ντε Σανιύ, ο οποίος, αμέσως μόλις του μίλησα, μου έδειξε μια τόσο απόλυτη εμπιστοσύνη που με συγκίνησε βαθιά. Έστειλα τον υπηρέτη μου, τον Δαρείο, να μου φέρει το κουτί με τα πιστόλια στο καμαρίνι της Κριστίν. Έδωσα ένα πιστόλι στον υποκόμη και τον συμβούλεψα νάναι πάντα έτοιμος να πυροβολήσει γιατί, τελικά, δεν ήταν διόλου απίθανο ο Ερίκ να μας περιμένει πίσω από τον τοίχο. Έπρεπε να περάσουμε από το δρόμο των κομμουνάρων κι από την καταπακτή.

Ο νεαρός υποκόμης, όταν είδε τα πιστόλια, με ρώτησε αν επρόκειτο να μονομαχήσουμε. Και βέβαια, είπα. Και τι μονομαχία! Όμως, φυσικά, δεν είχα καιρό για να του δώσω περισσότερες εξηγήσεις. Ο νεαρός υποκόμης είναι γενναίος, όμως αγνοούσε σχεδόν τα πάντα για τον αντίπαλό του! Και, τελικά, τόσο το καλύτερο!

Τι είναι μια μονομαχία με τον τρομερότερο των μονομάχων σε σύγκριση με έναν αγώνα με τον ιδιοφυέστερο των ταχυδακτυλουργών; Κι εγώ ακόμη δεν μπορούσα εύκολα να παραδεχτώ πως επρόκειτο ν' αντιμετωπίσω έναν άνθρωπο που, από τη μια, μπορεί να γίνει αόρατος όποτε το θελήσει, κι από την άλλη, μπορεί να βλέπει όλ' αυτά που για τους άλλους παραμένουν αόρατα!… Έναν άνθρωπο που η παράξενη τέχνη του, η ευαισθησία του, η φαντασία και η επιδεξιότητα του του επιτρέπουν να έχει στη διάθεσή του όλες τις φυσικές δυνάμεις και που μπορεί να τις χειριστεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να προκαλεί καταστροφικές για τους άλλους παραισθήσεις! Κι όλ' αυτά, στα υπόγεια της Όπερας, που σημαίνει, στον ίδιο τον τόπο της φαντασμαγορίας! Μπορούμε στ' αλήθεια να τ' αναλογιστούμε όλ' αυτά δίχως ν' ανατριχιάσουμε; Μπορούμε άραγε στ' αλήθεια να φανταστούμε το τι μπορεί να συμβεί μέσα στην Όπερα -μέσα στα πέντε της υπόγεια και τα είκοσι πέντε της ανώγεια- μαζί μ' ένα Ρομπέρ Χουντέν, έναν άγριο και «αστείο» Ρομπέρ Χουντέν, που άλλοτε κοροϊδεύει και άλλοτε μισεί! Που άλλοτε αδειάζει τις τσέπες κι άλλοτε σκοτώνει!… Σκεφτείτε: Έχετε ν' αντιμετωπίσετε το «λάτρη των καταπακτών!» Θεέ μου! Να παλέψει κανείς με το λάτρη των καταπακτών στη χώρα των καταπακτών!…

Ενώ από τη μια έλπιζα να μην είχε αφήσει την Κριστίν Ντααέ στην κατοικία της Λίμνης, όπου θα 'πρεπε να την είχε μεταφέρει, λιπόθυμη για μια ακόμη φορά, από την άλλη, με τρομοκρατούσε η ιδέα πως μπορεί να βρισκόταν κάπου τριγύρω μας, ετοιμάζοντας τη θηλειά του Πεντζάμπ.

Κανείς δεν ξέρει καλύτερα απ' αυτόν να ρίχνει το λάσο του Πεντζάμπ και είναι ο πρίγκιπας των στραγγαλιστών, όπως είναι ο βασιλιάς των θαυματοποιών. Όταν τέλειωσε με το να κάνει τη μικρή σουλτάνα να γελάσει, τον καιρό των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν, αυτή επέμενε να διασκεδάζει με κόλπα που τη φόβιζαν. Αυτός τότε, δε βρήκε τίποτα καλύτερο από το παιχνίδι με το λάσο του Πεντζάμπ. Ο Ερίκ, που είχε μείνει για καιρό στην Ινδία, είχε αποκτήσει εκεί εκπληκτικές ικανότητες στραγγαλιστή. Κλεινόταν σε μιαν αυλή όπου έφερναν έναν πολεμιστή — τις περισσότερες φορές επρόκειτο για κάποιον καταδικασμένο σε θάνατο — που ήταν οπλισμένος με μια μακριά λόγχη κι ένα μεγάλο σπαθί. Ο Ερίκ δεν είχε τίποτ' άλλο πέρα απ' το λάσο του και πάντα συνέβαινε το ίδιο: τη στιγμή ακριβώς που, μετά από κάποιο τρομερό χτύπημα, ο μονομάχος νόμιζε πως είχε πια νικήσει τον Ερίκ, ακούγαμε το λάσο να σφυρίζει. Με μια επιδέξια κίνηση, ο Ερίκ είχε σφίξει το λεπτό σκοινί γύρω απ' το λαιμό του εχθρού του και τον έσερνε μπροστά στη μικρή σουλτάνα και τις γυναίκες της συνοδείας της, που παρακολουθούσαν το Θέαμα πίσω από ένα παράθυρο και χειροκροτούσαν. Η μικρή σουλτάνα, έμαθε κι αυτή να χρησιμοποιεί το λάσο, κατά τον ίδιο τρόπο. Έμαθε το παιχνίδι με το λάσο του Πεντζάμπ και μ' αυτό σκότωσε πολλές από κείνες τις γυναίκες, ακόμα και κάμποσες από τις φίλες της που είχαν έρθει να την επισκεφτούν. Όμως, τώρα προτιμώ να τελειώνω με τούτο το τρομερό θέμα των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν. Αν μίλησα γι' αυτό, το έκανα μόνο και μόνο για να καταλάβετε το γιατί έπρεπε να επιμείνω ιδιαίτερα στο να βρίσκεται ο νεαρός υποκόμης συνέχεια σε στάση επιφυλακής. Από τη στιγμή που μπήκαμε στα υπόγεια της Όπερας, τα πιστόλια μου δεν μπορούσαν να μας προσφέρουν και πολλά πράγματα· στην πραγματικότητα, ήταν άχρηστα, γιατί ήμουν βέβαιος πως, εφόσον ο Ερίκ δε μας επιτέθηκε στην αρχή, όταν μπήκαμε μέσα και προχωρήσαμε στο δρόμο των κομμουνάρων, δεν επρόκειτο να εμφανιστεί μπροστά μας. Μπορούσε όμως πάντα να μας στραγγαλίσει. Δε βρήκα ποτέ τον καιρό να τα εξηγήσω όλ' αυτά στον υποκόμη. Όμως, πιστεύω πως ακόμη κι αν είχα τον καιρό δε θα του έλεγα πως εκεί, κάπου στα σκοτάδια, μας παραμόνευε ένα λάσο του Πεντζάμπ. Δε χρειαζόταν να περιπλέξω την κατάσταση και περιορίστηκα στο να συμβουλέψω τον κύριο ντε Σανιύ να έχει πάντα το χέρι του τοποθετημένο στο ύψος του ματιού του, με το μπράτσο του λυγισμένο, να είναι δηλαδή ανά πάσα στιγμή έτοιμος, στη θέση του μονομάχου που περιμένει ν' ακούσει το «Πυρ!». Σ' αυτήν τη στάση είναι αδύνατον, ακόμη και για τον ικανότερο στραγγαλιστή, να ρίξει μ' επιτυχία το λάσο του Πεντζάμπ, γιατί, ταυτόχρονα με το λαιμό, θα πιάσει και το χέρι ή το μπράτσο κι έτσι η θηλειά γίνεται ακίνδυνη.

Αφού καταφέραμε ν' αποφύγουμε τον αστυνόμο, μερικούς θυρωρούς και μετά τους πυροσβέστες, αφού συναντήσαμε τον εξολοθρευτή των ποντικών (τον οποίον έβλεπα για πρώτη φορά) και περάσαμε απαρατήρητοι μπρος από τον άνθρωπο με το μαλακό καπέλο, ο υποκόμης και γω προχωρήσαμε χωρίς να συναντήσουμε άλλα εμπόδια μέχρι το τρίτο υπόγειο, ως εκεί που βρίσκονταν το τρίποδο και το σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης. Πασπάτεψα την πέτρα και πηδήξαμε μέσα στο σπίτι που ο Ερίκ είχε χτίσει ανάμεσα στους τοίχους της διπλής επένδυσης των θεμελίων της Όπερας. (Αυτό το είχε κάνει με όλη του την άνεση, γιατί ο Ερίκ ήταν ένας από τους πρώτους εργολήπτες του Φιλίπ Γκαρνιέ, του αρχιτέκτονα της Όπερας και κατά ένα μυστηριώδη τρόπο είχε καταφέρει να συνεχίσει να δουλεύει και μετά την επίσημη παύση των εργασιών, σε όλη τη διάρκεια της πολιορκίας του Παρισιού και της Κομμούνας).

Ήξερα αρκετά καλά τον Ερίκ μου κι έτσι μπορούσα να επιτρέψω στον εαυτό μου να έχει το θράσος να ελπίζει πως θα κατάφερνε ν' ανακαλύψει όλα τα κόλπα, που όλον αυτόν τον καιρό ο Ερίκ θα 'χε σκαρώσει εκεί μέσα. Ωστόσο, τούτο διόλου δε σήμαινε πως μπαίνοντας στο σπίτι του ένιωθα ασφαλής. Ήξερα τι είχε κάνει σε κάποιο παλάτι του Μαζεντεράν. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, κατάφερε να μετατρέψει την πιο απλή κι αθώα κατασκευή του κόσμου σ' έναν διαβολικό τόπο, όπου δεν μπορούσε κανείς να πει ούτε μια λέξη δίχως να τη μεταφέρει η ηχώ και να την ακούσει κάποιος άλλος. Πόσα οικογενειακά δράματα ξετυλίχτηκαν εκεί μέσα! Πόσες αιματηρές τραγωδίες δεν προκάλεσε το τέρας με τις καταπακτές και τις παγίδες του! Δίχως να υπολογίσουμε πως στα παλάτια που είχε βάλει το χέρι του, κανείς ποτέ δεν μπορούσε να ξέρει με ακρίβεια πού βρίσκεται. Οι εφευρέσεις του ήταν τρομερές. Σίγουρα όμως, η τρομερότερη, η πιο παράξενη και η πιο επικίνδυνη ήταν η αίθουσα των βασανιστηρίων. Εκτός από τις σπάνιες φορές που η μικρή σουλτάνα διασκέδαζε με το να κάνει να υποφέρουν απλοί, αθώοι υπήκοοι της, σ' αυτήν την αίθουσα έμπαιναν μόνο οι καταδικασμένοι σε θάνατο. Κατά τη γνώμη μου, επρόκειτο για το νοσηρότερο κατασκεύασμα των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν. Όταν ο «επισκέπτης» της αίθουσας των βασανιστηρίων δεν άντεχε άλλο, είχε πάντα τη δυνατότητα να «τελειώσει» μ' ένα σκοινί του Πεντζάμπ, που υπήρχε πάντα στη διάθεση του κάτω από το σιδερένιο δέντρο!

Φαντάζεστε λοιπόν την ταραχή μου όταν, μπαίνοντας μέσα στο σπίτι του τέρατος, είδα πως η αίθουσα όπου πηδήξαμε, ο υποκόμης κι εγώ, ήταν το ακριβές αντίγραφο της αίθουσας των βασανιστηρίων των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν.

Στα πόδια μας είδα το λάσο του Πεντζάμπ που τόσο πολύ φοβόμουν. Ήμουν σίγουρος, πως αυτό το σκοινί είχε ήδη χρησιμοποιηθεί για τον Ζοζέφ Μπικέ. Ο γέρο-αρχιεργάτης θα 'πρεπε κι αυτός, όπως και γω, να είχε δει κάποιο βράδυ τον Ερίκ να «πασπατεύει» την πέτρα του τρίτου υπογείου. Θα 'ταν περίεργος, κι έτσι κι αυτός, με τη σειρά του, θα προσπαθούσε να περάσει από την τρύπα πέφτοντας έτσι στην αίθουσα των βασανιστηρίων απ' όπου και δεν ξαναβγήκε παρά απαγχονισμένος. Δε μου ήταν καθόλου δύσκολο να φανταστώ τον Ερίκ να σέρνει το πτώμα που ήθελε να ξεφορτωθεί μέχρι το σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης και να το κρεμά εκεί, για παραδειγματισμό ή για να μεγαλώσει την τρομοκρατία της δεισιδαιμονίας, που τον βοηθούσε να φυλάει το σπίτι του!

Όμως, φαίνεται πως μετά από κάποια σκέψη, ο Ερίκ ξαναγύρισε για να πάρει πίσω το σκοινί του Πεντζάμπ, που είναι ειδικά φτιαγμένο από έντερα γάτας και που θα μπορούσε να προκαλέσει την περιέργεια κάποιου ανακριτή. Έτσι εξηγείται και η εξαφάνιση του σκοινιού του κρεμασμένου.

Και να τώρα που το ανακαλύπτω στα πόδια μας, στην αίθουσα των βασανιστηρίων!… Δε νομίζω πως είμαι μικρόψυχος· ωστόσο, κρύος ιδρώτας γέμισε το πρόσωπο μου.

Το φανάρι, που μ' αυτό φώτιζα την περιβόητη αίθουσα, έτρεμε στα χέρια μου.

Ο κύριος ντε Σανιύ κάτι κατάλαβε και μου είπε:

«Μα τι συμβαίνει λοιπόν, κύριε;».

Του έκανα απότομα νόημα να σωπάσει, γιατί μπορούσα ακόμη να ελπίζω πως ίσως βρισκόμασταν στην αίθουσα των βασανιστηρίων εν αγνοία του τέρατος!

Πάντως, κι αυτή η ελπίδα δε σήμαινε τη σωτηρία μας, γιατί μπορούσα κάλλιστα να φανταστώ πως η αίθουσα των βασανιστηρίων που είχε προορισμό να φυλάει την κατοικία της Λίμνης, ίσως έμπαινε αυτόματα σε λειτουργία.

Ναι, ίσως τα βασανιστήρια ν' άρχιζαν αυτόματα.

Ποιος μπορούσε να ξέρει ποιες κινήσεις μας αρκούσαν για να μπει σε λειτουργία;

Συμβούλεψα στο σύντροφό μου απόλυτη ακινησία.

Μια αβάσταχτη σιωπή βάραινε πάνω μας.

Το κόκκινο φανάρι μου εξακολουθούσε να κάνει το γύρο της αίθουσας των βασανιστηρίων… Την αναγνώριζα… την αναγνώριζα…

23

ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΩΝ

(Συνέχεια της διήγησης του Πέρση)

ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΑΝ στο κέντρο μιας μικρής αίθουσας σε σχήμα τέλειου εξαγώνου…που οι έξι πλευρές του ήταν επενδυμένες με καθρέφτες… από πάνω μέχρι κάτω… Στις γωνίες μπορούσε κανείς να διακρίνει πολύ καλά τα «πρόσθετα»…τα μικρά κομμάτια καθρέφτη που είχαν ως λειτουργία να στρέφονται στις βάσεις τους… ναι, ναι, τα αναγνωρίζω… κι αναγνωρίζω και το σιδερένιο δέντρο, σε μια γωνιά… το δέντρο για τους κρεμασμένους.

Είχα πιάσει το μπράτσο του συντρόφου μου. Ο υποκόμης ντε Σανιύ έτρεμε ολόκληρος, έτοιμος να φωνάξει την αρραβωνιαστικιά του, κάνοντάς της γνωστό πως ήρθε να τη βοηθήσει…

Πολύ αμφέβαλλα για το αν θα μπορούσε, τελικά, να συγκρατηθεί.

Ξαφνικά, στ' αριστερά μας ακούσαμε ένα θόρυβο.

Στην αρχή ήταν κάτι σαν το ανοιγοκλείσιμο μιας πόρτας στο διπλανό δωμάτιο, μετά ακούστηκε ένας υπόκωφος αναστεναγμός. Έπιασα ακόμη πιο σφιχτά το χέρι του κυρίου ντε Σανιύ. Έπειτα, ακούσαμε ξεκάθαρα τα παρακάτω λόγια:

«Διαλέξτε: Τη γαμήλια ή τη νεκρώσιμη ακολουθία».

Αναγνώριζα τη φωνή του τέρατος.

Ακούστηκε άλλος ένας στεναγμός.

Μετά, μια μεγάλη σιωπή.

Τώρα, ήμουν σίγουρος πως το τέρας αγνοούσε την παρουσία μας στο σπίτι του· διαφορετικά θα φρόντιζε να μην ακούγαμε τίποτα. Για να το πετύχει αυτό θα αρκούσε να κλείσει ερμητικά το μικρό αόρατο παράθυρο απ' όπου οι λάτρεις των βασανιστηρίων κοιτούν μέσα στην αίθουσα.

Άλλωστε, ήμουν σίγουρος πως εάν ήξερε ότι είμασταν εκεί, η διαδικασία των βασαναστηρίων θα είχε αρχίσει αμέσως.

Είχαμε λοιπόν ένα τεράστιο πλεονέκτημα σε σχέση με τον Ερίκ: βρισκόμασταν δίπλα του κι αυτός το αγνοούσε.

Το σημαντικό τώρα ήταν να φροντίσουμε να μη μάθει τίποτα για την παρουσία μας και τίποτα δε φοβόμουν περισσότερο από την επιθυμία του υποκόμη ντε Σανιύ που, θα 'θελε αν ήταν δυνατόν, να περάσει μέσα από τους τοίχους για να φτάσει στην αγαπημένη του Κριστίν Ντααέ, την οποία κάθε τόσο ακούγαμε ν' αναστενάζει.

«Ξέρετε, η νεκρώσιμη λειτουργία δεν είναι καθόλου διασκεδαστική», συνέχισε ο Ερίκ, «ενώ η γαμήλια λειτουργία είναι θαυμάσια! Πρέπει κανείς κάποτε να αποφασίζει! Να ξέρει τι θέλει και να παίρνει μια απόφαση! Όσο για μένα, μου είναι αδύνατον να εξακολουθώ να ζω έτσι, στα έγκατα της γης, μέσα σε μια τρύπα σαν ποντίκι! Ο θριαμβεύων Δον Ζουάν τέλειωσε· τώρα, θέλω να ζήσω όπως όλος ο κόσμος. Θέλω να 'χω μια γυναίκα όπως όλος ο κόσμος και να πηγαίνουμε μαζί βόλτα τις Κυριακές. Έφτιαξα μια μάσκα που θα με κάνει να περνώ απαρατήρητος. Ούτε καν θα γυρίζει κανείς στο πέρασμα μου. Θα είσαι η πιο ευτυχισμένη γυναίκα του κόσμου. Θα τραγουδάμε για μας, μέχρι να πεθάνουμε. Κλαις! Με φοβάσαι! Κι όμως, κατά βάθος δεν είμαι κακός! Αγάπησε με και θα δεις! Φτάνει να μ' αγαπήσει κάποιος για να γίνω καλός! Αν μ' αγαπάς, θα 'μαι ήσυχος σαν αρνάκι και θα με κάνεις ό,τι θέλεις».

Ο αναστεναγμός που συνόδευε αυτή την ερωτική λειτανία βάθαινε, όλο και βάθαινε. Ποτέ στη ζωή μου δεν είχα ακούσει κάτι τόσο απελπισμένο… Ο κύριος ντε Σανιύ και εγώ καταλάβαμε πως τούτος ο τρομερός θρήνος ανήκε στον ίδιο τον Ερίκ. Όσο για την Κριστίν, φαίνεται πως στεκόταν κάπου, ίσως από την απέναντι μεριά του τοίχου που βρισκόταν μπροστά μας, βουβή απ' τη φρίκη, δίχως να 'χει πια κουράγιο να φωνάξει, με το τέρας γονατισμένο μπροστά της.

Αυτός ο θρήνος ήταν μουσικός, βροντερός και μακρόσυρτος, σαν το μούγκρισμα του ωκεανού. Τρεις φορές ξεχείλισε από το λαιμό του Ερίκ το παράπονο…

«Δε μ' αγαπάς! Δε μ' αγαπάς! Δε μ' αγαπάς!»

Μετά ημέρωνε:

«Γιατί κλαις; Ξέρεις πόσο με κάνεις να πονώ όταν κλαις». Σιωπή.

Για μας, κάθε σιωπή ήταν μια ελπίδα. Σκεφτόμασταν: «Ίσως έφυγε κι άφησε μόνη την Κριστίν πίσω απ' τον τοίχο».

Το μόνο που σκεφτόμασταν ήταν το πώς θα κατορθώναμε να ειδοποιήσουμε την Κριστίν πως είμασταν εκεί, δίχως να το πάρει είδηση το τέρας.

Τώρα, δεν μπορούσαμε να βγούμε από την αίθουσα των βασανιστηρίων παρά μόνο αν η Κριστίν μας άνοιγε την πόρτα. Μόνο τότε θα μπορούσαμε να τη βοηθήσουμε, γιατί εμείς δεν είχαμε την παραμικρή ιδέα για το πού θα μπορούσε να βρίσκεται η πόρτα.

Ξαφνικά, η σιωπή του διπλανού δωματίου ταράχτηκε από ένα ηλεκτρικό κουδούνισμα.

Από την άλλη μεριά του τοίχου ακούστηκε ένας γδούπος και η βροντερή φωνή του Ερίκ:

«Χτυπάνε! κάντε τον κόπο και περάστε λοιπόν!»

Μακάβριο χαχανητό.

«Ποιος έρχεται πάλι να μας ενοχλήσει; Περίμενέ με εδώ… Πάω να πω στη σειρήνα ν' ανοίξει».

Κάποια βήματα απομακρύνθηκαν, μια πόρτα έκλεισε. Δεν είχα τον καιρό να σκεφτώ την καινούργια φρίκη που ετοιμαζόταν. Ξέχασα πως το τέρας δεν έβγαινε παρά για να διαπράξει ένα καινούργιο έγκλημα: Το μόνο που σκέφτηκα ήταν πως τώρα, πίσω απ' τον τοίχο, η Κριστίν ήταν μόνη της.

Ο υποκόμης ντε Σανιύ είχε αρχίσει κιόλας να τη φωνάζει.

«Κριστίν! Κριστίν!».

Αφού εμείς ακούγαμε το τι λέγονταν στο διπλανό δωμάτιο, προφανώς κι εμείς θ' ακουγόμασταν εκεί. Ο υποκόμης αναγκάστηκε να επαναλάβει πολλές φορές το κάλεσμά του.

Τελικά, μια αδύναμη φωνή έφτασε στ' αφτιά μας.

«Ονειρεύομαι», έλεγε η φωνή.

«Κριστίν! Κριστίν! είμαι γω, ο Ραούλ».

Σιωπή.

«Απαντήστε μου, Κριστίν!… Για όνομα του Θεού, αν είστε μόνη απαντήστε μου!».

Τότε, η φωνή της Κριστίν μουρμούρισε το όνομα του Ραούλ.

«Ναι, ναι, εγώ είμαι! Δεν ονειρεύεστε!… Κριστίν έχετε μου εμπιστοσύνη!… Είμαστε δω για να σας σώσουμε… όμως, προσέξτε… δεν επιτρέπεται καμιά απερισκεψία!… Όταν ακούσετε να 'ρχεται το τέρας ειδοποιείστε μας».

«Ραούλ!… Ραούλ!».

Χρειάστηκε να της επαναλάβουμε πολλές φορές πως δεν ονειρευόταν και πως ο Ραούλ ντε Σανιύ πραγματικά μπόρεσε να 'ρθει να τη βρει, συνοδευόμενος από έναν αφοσιωμένο σύντροφο που γνώριζε το μυστικό της κατοικίας του Ερίκ.

Όμως, αμέσως, τη μεγάλη χαρά που της δώσαμε τη διαδέχτηκε ένας μεγαλύτερος τρόμος. Αυτή ζητούσε να φύγει αμέσως ο Ραούλ από κει. Έτρεμε μήπως ο Ερίκ ανακαλύψει την κρυψώνα του και τον σκοτώσει. Μας είπε βιαστικά πως ο Ερίκ είχε τρελαθεί εντελώς από τον έρωτα του και πως είχε αποφασίσει να σκοτώσει όλο τον κόσμο και τον εαυτό του μαζί, αν εκείνη δε δέχονταν να γίνει γυναίκα του, μπρος στο δήμαρχο και τον παπά, τον παπά της Μαντλέν. Της είχε δώσει διορία μέχρι την επομένη το βράδυ, στις έντεκα η ώρα, για ν' αποφασίσει… Ήταν η τελευταία διορία. Τότε, όπως έλεγε, έπρεπε ν' αποφασίσει, να διαλέξει ανάμεσα στη γαμήλια και τη νεκρώσιμη ακολουθία.

Ο Ερίκ είχε προφέρει και μια φράση που η Κριστίν δεν κατάλαβε καλά το νόημα της: «Ναι ή όχι. Αν είναι όχι, τότε όλος ο κόσμος θα πεθάνει και θα θαφτεί!».

Εγώ, όμως, καταλάβαινα πολύ καλά το νόημα αυτης της φράσης, γιατί «απαντούσε» μ' ένα φοβερό τρόπο στα ερωτήματα που με απασχολούσαν.

«Μπορείτε μήπως να μου πείτε πού βρίσκεται ο Ερίκ;» ρώτησα.

Απάντησε πως μάλλον θα 'πρεπε να 'χει βγει έξω από το σπίτι.

«Μπορείτε να βεβαιωθείτε γι' αυτό;».

«Όχι!… Μ' έχει δεμένη… δεν μπορώ να κάνω την παραμικρή κίνηση».

Ακούγοντάς το αυτό ο κύριος ντε Σανιύ και γω δεν μπορέσαμε να συγκρατήσουμε μια οργισμένη κραυγή. Η σωτηρία και των τριών μας εξαρτιόταν από την ελευθερία κινήσεων της νεαρής κοπέλας.

«Ω! Πρέπει να την ελευθερώσουμε! Πρέπει να φτάσουμε ως αυτήν!»

«Μα, πού είστε λοιπόν;» ρώτησε ξανά η Κριστίν… Στο δωμάτιό μου, γι' αυτό, σας έχω μιλήσει Ραούλ!… υπάρχουν μόνο δυο πόρτες. Μια πόρτα απ' όπου μπαινοβγαίνει ο Ερίκ και μια άλλη που δεν έχει ανοίξει ποτέ μπροστά μου που μου έχει απαγορέψει ν' ανοίξω, γιατί είναι, καθώς λέει, η πιο επικίνδυνη πόρτα του κόσμου… η πόρτα των βασανιστηρίων!…»

«Κριστίν, βρισκόμαστε πίσω απ' αυτήν την πόρτα!…»

«Βρίσκεστε στο δωμάτιο των βασανιστηρίων;»

«Ναι, όμως εμείς δεν μπορούμε να δούμε την πόρτα».

«Αχ! αν μπορούσα να συρθώ μέχρι εκεί!… Θα χτυπούσα πάνω στην πόρτα και τότε εσείς θα καταλαβαίνατε πού βρίσκεται».

«Είναι μια πόρτα με κλειδαριά;» ρώτησα.

«Ναι, με κλειδαριά».

Σκέφτηκα: Από την άλλη μεριά ανοίγει με κλειδί, όπως όλες οι πόρτες, από τη δική μας μεριά όμως, πρέπει ν' ανοίγει με κάποιον μοχλό κι αυτό δε θα 'ναι κάτι εύκολο να τ' ανακαλύψουμε.

«Δεσποινίς!» είπα, πρέπει οπωσδήποτε να μας ανοίξετε αυτήν την πόρτα.

«Μα πώς;» απάντησε απεγνωσμένα… Ακούσαμε ένα σώμα να σέρνεται, να μετακινείται… Χωρίς αμφιβολία προσπαθούσε ν' απελευθερωθεί από τα δεσμά της…

«Ο μόνος τρόπος να γλιτώσουμε είναι να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας», είπα. «Πρέπει ν' αποκτήσουμε το κλειδί αυτής της πόρτας…»

«Ξέρω πού βρίσκεται», απάντησε η Κριστίν που έμοιαζε εξαντλημένη από την προσπάθεια που είχε κάνει… «Όμως, είμαι δεμένη! Ο άθλιος!…»

Ακούστηκε ένας λυγμός.

«Πού βρίσκεται το κλειδί;» ρώτησα, προστάζοντας τον κύριο ντε Σανιύ να πάψει και να αφήσει εμένα να χειριστώ το ζήτημα γιατί δεν είχαμε ούτε λεπτό για χάσιμο.

«Μέσα στο δωμάτιο, δίπλα στο αρμόνιο, μαζί μ' ένα άλλο μικρό μπρούτζινο κλειδί, που κι αυτό μου είχε απαγορεύσει ν' αγγίξω. Και τα δυο κλειδιά βρίσκονται σ' ένα μικρό δερμάτινο σακούλι που το ονομάζει: «Το μικρό σακούλι της ζωής και του θανάτου!… Ραούλ!… Ραούλ!… φύγετε!… όλα εδώ είναι τρομερά και μυστηριώδη… κι ο Ερίκ θα γίνει έξω φρενών… και σεις βρίσκεστε στην αίθουσα των βασανιστηρίων!… Φύγετε, από κει που ήρθατε! Δε θα πρέπει νάναι τυχαία η ονομασία αυτού του δωματίου!»

«Κριστίν!» είπε ο νεαρός άντρας, «από δω μέσα ή θα βγούμε μαζί ή θα πεθάνουμε κι οι δυο!»

«Από μας εξαρτάται να βγούμε από δω μέσα σώοι και αβλαβείς», είπα, «όμως θα πρέπει να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας. Γιατί σας έδεσε, δεσποινίς; Αφού έτσι κι αλλιώς δεν μπορείτε να φύγετε από το σπίτι του… το ξέρει καλά!»

«Θέλησα να σκοτωθώ! Απόψε το βράδυ, το τέρας, αφού με μετέφερε εδώ λιπόθυμη, (μου είχε δώσει χλωροφόρμιο) έφυγε. Απ' ό,τι φαίνεται — απ' ό,τι μου είπε — πήγε στον τραπεζίτη του!… Όταν επέστρεψε με βρήκε με το πρόσωπο γεμάτο αίματα… προσπάθησα να σκοτωθώ χτυπώντας το κεφάλι μου στον τοίχο!»

«Κριστίν!» αναστέναξε ο Ραούλ κι άρχισε να κλαίει.

«Έτσι λοιπόν, μ' έδεσε… δεν έχω το δικαίωμα να σκοτωθώ πριν από αύριο, στις έντεκα η ώρα!…»

Όλη αυτή η συζήτηση μέσα απ' τον τοίχο ήταν πολύ πιο κομματιαστή και πολύ πιο προσεχτική απ' όσο μπόρεσα να τη μεταφέρω εδώ. Συχνά σταματούσαμε στη μέση μιας φράσης, είτε γιατί μας φάνηκε πως ακούσαμε ένα «ρίξιμο, είτε κάποια βήματα, είτε κάποιο παράξενο θόρυβο… Εκείνη μας έλεγε: «Όχι! Όχι!' δεν είναι αυτός!… Έχει βγει έξω απ' το σπίτι! Είμαι σίγουρη! Αναγνώρισα το θόρυβο που κάνει όταν κλείνει ο τοίχος της λίμνης».

«Δεσποινίς!» της είπα, «το τέρας σας έδεσε κι αυτό θα σας λύσει… Όλο κι όλο που χρειάζεται γι' αυτό είναι να παίξετε καλά το σωστό ρόλο!… Μην ξεχνάτε πως σας αγαπά!»

«Τι δυστυχισμένη που είμαι!… Πώς θα μπορούσα ποτέ να το ξεχάσω;»

«Θυμηθείτε το λοιπόν, για να μπορέσετε να του χαμογελάσετε!… παρακαλέστε τον…πείτε του πως τα σκοινιά σας πονάνε».

Εκείνη τη στιγμή όμως η Κριστίν Ντααέ μας είτε:

«Σσστ! Κάτι ακούω στον τοίχο της λίμνης!… Αυτός είναι!… Φύγετε!… Φύγετε!… Φύγετε!…»

«Δε θα φύγουμε…ακόμα κι αν το θέλαμε δεν μπορούμε να φύγουμε!» της είπα μ' ένα βαρύγδουπο ύφος για να την εντυπωσιάσω. «Δεν μπορούμε πια να φύγουμε από δω! Και μην ξεχνάτε πως βρισκόμαστε στην αίθουσα των βασανιστηρίων!»

«Ησυχία», είπε ξανά η Κριστίν.

Σταματήσαμε κι οι τρεις.

Βαριά βήματα σύρθηκαν πίσω απ' τον τοίχο, μετά σταμάτησαν και μετά έκαναν ξανά το πάτωμα να τρίζει.

Ύστερα ακούστηκε ένας φοβερός στεναγμός, που τον ακολούθησε μια κραυγή τρόμου της Κριστίν κι ακούσαμε τη φωνή του Ερίκ.

«Σου ζητώ συγνώμη που σου δείχνω ένα τέτοιο πρόσωπο! Σε ωραία κατάσταση βρίσκομαι, έτσι δεν είναι; Φταίει ο άλλος! Γιατί χτύπησε το κουδούνι; Εγώ ρωτώ ποτέ τους περαστικούς τι ώρα είναι; Τώρα πια δε θα ξαναρωτήσει ποτέ τι ώρα είναι. Φταίει η σειρήνα…»

Ακούστηκε ακόμη ένας στεναγμός, πιο βαθύς, πιο τρομερός, που ερχόταν από την άβυσσο μιας ψυχής.

«Γιατί φώναξες, Κριστίν;»

«Γιατί υποφέρω, Ερίκ».

«Νόμισα πως σε τρόμαξα…»

«Ερίκ, χαλαρώστε τα δεσμά μου… μ' έχετε αιχμάλωτη;»

«Θα προσπαθήσεις ξανά να σκοτωθείς…»

«Μα, μου 'χετε δώσει διορία μέχρι αύριο το βράδυ στις έντεκα, Ερίκ…»

Ακούστηκαν ξανά βήματα να σέρνονται στο πάτωμα.

«Εντάξει… άλλωστε, αφού πρέπει να πεθάνουμε μαζί… και εγώ βιάζομαι όπως και εσύ… ναι, κι εγώ δεν αντέχω άλλο αυτή τη ζωή, καταλαβαίνεις;… Περίμενε, μην κουνιέσαι, θα 'ρθω να σε λύσω… Μόνο μια λέξη να πεις: Οχι και θα 'ρθει το τέλος για όλον τον κόσμο… Έχεις δίκιο… έχεις δίκιο! Γιατί να περιμένουμε μέχρι αύριο στις έντεκα; Α, ναι! Γιατί θα είναι πιο όμορφο… πάντα είχα τη μανία για το σκηνικό… για το μεγαλοπρεπές… πρόκειται για παιδισμό! Το μόνο που πρέπει να σκέφτεται κανείς σε όλη του τη ζωή είναι ο θάνατος του… όλα τ' άλλα είναι επιφανειακά… Βλέπεις πόσο βρεγμένος είμαι; Α, γλυκιά μου, δεν έπρεπε να βγω έξω! έκανα λάθος που βγήκα έξω! Ο καιρός είναι φριχτός!… Πέρα απ' αυτό… Κριστίν νομίζω πως έχω παραισθήσεις, πως βλέπω οράματα… Ξέρεις, αυτός που μόλις πριν λίγο έκανε τη σειρήνα να χτυπήσει — πήγαινε τώρα να δεις αν χτυπά απ' το βάθος της λίμνης — λοιπόν, έμοιαζε… Έτσι, γύρνα τώρα… Είσαι ευχαριστημένη; Νάσαι ελεύθερη… Ω, Θεέ μου, οι καρποί των χεριών σου, Κριστίν! Σε πόνεσα ε; Και μόνο γι' αυτό μου αξίζει να πεθάνω… Μια που μιλάμε για θάνατο, πρέπει να. τον λειτουργήσω!»

Ακούγοντας αυτά τα τρομερά πράγματα ένα φριχτό προαίσθημα με πλημμύρσε… Και γω κάποτε είχα χτυπήσει την πόρτα του τέρατος… και… δίχως να το ξέρω φυσικά… θα πρέπει να 'βαλα σε λειτουργία κάποιον μηχανισμό συναγερμού… Θυμήθηκα τα δυο μπράτσα που πρόβαλαν από τα μαύρα σαν μελάνι νερά της λίμνης… Ποιος να 'ταν άραγε ο δυστυχισμένος που χάθηκε σ' αυτές τις όχθες;

Η σκέψη γι' αυτόν το δύστυχο, δε μ' άφηνε να χαρώ με το κόλπο της Κριστίν, όμως, ο υποκόμης ντε Σανιύ δίπλα στ' αφτί μου μουρμούριζε αυτήν τη μαγική λέξη: ελεύθερη!… Μα ποιος λοιπόν; Ποιος ήταν ο άλλος; Για ποιον ακούγαμε τη νεκρώσιμη ακολουθία; Α! Τι υπέροχο οργισμένο τραγούδι! Ολόκληρο το σπίτι της Λίμνης έτρεμε… τα βάθη της γης ανατρίχιαζαν… Είχαμε κολλήσει τ' αφτιά μας στον τοίχο με τον καθρέφτη για να παρακολουθήσουμε καλύτερα το παιχνίδι της Κριστίν Ντααέ, το παιχνίδι που έπαιζε για να σωθούμε, αλλά δεν μπορούσαμε ν' ακούσουμε τίποτ' άλλο από τη νεκρώσιμη ακολουθία. Επρόκειτο μάλλον για μια λειτουργία κολασμένων… Έτσι, καθώς πλημμύριζε τα έγκατα της γης, ήταν σαν ένα δαιμονικό ροντό.

Θυμάμαι πως η Οργή των Θεών, που τραγούδησε ο Ερίκ, μας τύλιξε σαν καταιγίδα… Ναι, γύρω μας είχαμε βροντές κι αστραπές… Σίγουρα! Βέβαια, τον είχα ακούσει κι άλλες φορές να τραγουδά… Μπορούσε να κάνει και τα πέτρινα στόματα των ανδροκέφαλων ταύρων του παλατιού του Μαζεντεράν να τραγουδήσουν… Όμως, ένα τέτοιο τραγούδι… Ποτέ! Ποτέ! Τραγουδούσε σαν το Θεό των Κεραυνών!…

Ξάφνου, η φωνή και το αρμόνιο σταμάτησαν σταμάτησαν τόσο απότομα που ο κύριος ντε Σανιύ και γω οπισθοχωρήσαμε απ' τον τοίχο, τόσο πολύ ξαφνιαστήκαμε… Η φωνή, εντελώς αλλαγμένη, μεταμορφωμένη, άρθρωσε στριγκά, μια μια, τις παρακάτω μεταλλικές συλλαβές: «Τι έκανες το σακούλι μου;»

24

ΤΑ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΑΡΧΙΖΟΥΝ

(Συνέχεια της διήγησης του Πέρση)

Η ΦΩΝΗ επανέλαβε με οργή:

«Τι έκανες το σακούλι μου;»

Η Κριστίν Ντααέ δε θα 'πρεπε να τρέμει περισσότερο από μας.

«Γι' αυτό ήθελες να σ' ελευθερώσω; Για να πάρεις το σακούλι μου; Πες μου!…»

Ακούσαμε βιαστικά βήματα· ήταν η Κριστίν που έτρεχε προς το δωμάτιο «Λουί Φιλίπ» λες και γύρευε προστασία μπρος στον τοίχο μας.

«Γιατί το 'κανες αυτό;» έλεγε η φωνή λυσσασμένα… «Δώσε μου πίσω το σακούλι μου! Δεν ξέρεις, λοιπόν, πως πρόκειται για το σακούλι της ζωής και του θανάτου;»

«Ακούστε με, Ερίκ», αναστέναξε η νεαρή γυναίκα… «Αφού θα ζήσουμε μαζί, τι σας πειράζει που το πήρα;… Ό,τι ανήκει σε σας ανήκει και σε μένα!…»

Αυτά τα λόγια τα είπε τόσο φοβισμένα κι αβέβαια που σε γέμιζαν λύπη. Η δυστυχισμένη, έπρεπε να χρησιμοποιήσει όσες δυνάμεις της απέμεναν για να ξεπεράσει τον τρόμο της… Όμως, δεν ήταν βέβαια δυνατόν, με τέτοια παιδαριώδη κόλπα, ειπωμένα μάλιστα με δόντια που χτυπούσαν από το φόβο που την πλημμύριζε, να ξεγελάσει το τέρας.

«Ξέρετε πολύ καλά, πως εκεί μέσα το μόνο που υπάρχει είναι δυο κλειδιά… Τι θέλετε να κάνετε μ' αυτά τα κλειδιά;» τη ρώτησε.

«Θα 'θελα να επισκεφτώ αυτό το δωμάτιο που δεν έχω δει ποτέ, που πάντα το κρατούσατε κρυφό… Πρόκειται για γυναικεία περιέργεια!» πρόσθεσε, προσπαθώντας να διασκεδάσει την ανησυχία του Ερίκ, αλλά τελικά, το μόνο που κατάφερε, έτσι ψεύτικα που ακούστηκε, ήταν να υποψιάσει ακόμη περισσότερο το τέρας.

«Δε μ' αρέσουν οι περίεργες γυναίκες!» απάντησε ο Ερίκ «και θα 'πρεπε κάτι να 'χετε διδαχτεί από την ιστορία του Κυανοπόγωνα… Ελάτε λοιπόν, δώστε μου πίσω το σακούλι! Δώστε μου πίσω το σακούλι! Άσε λοιπόν το κλειδί, μικρή περίεργη!»

Γέλασε σαρκαστικά, ενώ η Κριστίν φώναζε από πόνο… Ο Ερίκ της έπαιρνε πίσω το σακούλι.

Εκείνη τη στιγμή ο υποκόμης, μην μπορώντας άλλο να συγκρατηθεί, έβγαλε μια οργισμένη κι απελπισμένη κραυγή που με πολλή μεγάλη δυσκολία κατάφερα να πνίξω κλείνοντάς του το στόμα με τα χέρια μου.

«Α!» είπε το τέρας… «Τι ήταν αυτό; Άκουσες Κριστίν;»

«Όχι! Όχι!» απάντησε η δύστυχη. «Δεν άκουσα τίποτα!»

«Ακούστηκε κάτι σαν κραυγή!»

«Μια κραυγή; Μήπως τρελαθήκατε εντελώς, Ερίκ;… Ποιος θα μπορούσε να κραυγάσει εδώ μέσα;… Εγώ μόνο φώναξα, γιατί με πονέσατε!… Εγώ δεν άκουσα τίποτα!…»

«Πως το λες αυτό;… Τρέμεις ολόκληρη!… Είσαι πολύ ταραγμένη!… Λες ψέματα… Κάποιος φώναξε! Κάποιος φώναξε!… Κάποιος βρίσκεται στο δωμάτιο των βασανιστηρίων!… Α! Τώρα τα καταλαβαίνω όλα!…»

«Δεν είναι κανείς, Ερίκ!…»

«Τώρα καταλαβαίνω!…»

«Κανείς!…»

«Ο αρραβωνιαστικός σου ίσως!…»

«Μα… δεν έχω κανέναν αρραβωνιαστικό! Το ξέρετε καλά!…»

Ακούστηκε ξανά ένα γεμάτο κακία γέλιο.

«Εν πάση περιπτώσει, δεν είναι δύσκολο να το μάθουμε… Μικρή μου Κριστίν, αγάπη μου… δε χρειάζεται ν' ανοίξουμε την πόρτα για να δούμε τι συμβαίνει στην αίθουσα των βασανιστηρίων… Θέλεις να δεις; Θέλεις να δεις;… Έλα!… Αν υπάρχει κάποιος εκεί μέσα… αν πράγματι υπάρχει κάποιος, θα δεις εκεί πάνω να φωτίζεται το αόρατο παράθυρο… Αρκεί να τραβήξεις τη μαύρη κουρτίνα και μετά να σβύσεις το φως… Να, έτσι… Ας σβύσουμε το φως! Δε φαντάζομαι να φοβάσαι το σκοτάδι όταν έχεις κοντά σου τον αγαπημένο σου αντρούλη!…»

Τότε ακούσαμε τη γεμάτη αγωνία φωνή της Κριστίν.

«Όχι!… Φοβάμαι!… Σας λέω πως φοβάμαι το σκοτάδι!… Αυτό το δωμάτιο δε μ' ενδιαφέρει πια καθόλου!… Εσείς πάντα με φοβίζατε μ' αυτό το δωμάτιο των βασανιστηρίων, σαν νάμουν μικρό παιδί!… Έτσι λοιπόν, ήμουν περίεργη, είναι αλήθεια!… Όμως, τώρα πια δε μ' ενδιαφέρει καθόλου! Καθόλου!…»

Τότε, αυτό που φοβόμουν περισσότερο από κάθε τι άλλο, άρχισε αυτόματα! Ξάφνου πλημμυρίσαμε φως!… Ναι, πίσω από τον τοίχο μας άστραψε κάτι σαν πυροτέχνημα. Ο υποκόμης ντε Σανιύ, που δεν περίμενε κάτι παρόμοιο, αιφνιδιάστηκε σε τέτοιο βαθμό, που παραλίγο να πέσει κάτω. Από δίπλα ακούστηκε η οργισμένη φωνή:

«Σου το 'λεγα πως κάποιος υπάρχει εκεί μέσα!… Το βλέπεις τώρα το παράθυρο;… το φωτεινό παράθυρο;!… Να το εκεί ψηλά!… Όποιος είναι πίσω απ' αυτόν τον τοίχο δεν μπορεί να το δει!… Εσύ όμως θ' ανεβείς αυτή τη διπλή σκάλα και θα το δεις! Άλλωστε, γι' αυτό το λόγο βρίσκεται εκεί… Πολλές φορές μ' έχεις ρωτήσει σε τι χρησιμεύει… Να, λοιπόν που τώρα το 'μαθες!… Χρησιμεύει για να κοιτά κανείς από το παράθυρο της αίθουσας των βασανιστηρίων… μικρή περίεργη!…»

«Ποια βασανιστήρια;… Τι βασανιστήρια υπάρχουν εκεί μέσα;… Ερίκ! Ερίκ! Πέστε μου πως μου τα λέτε όλ' αυτά για να με τρομάξετε!… Πέστέ το μου, Ερίκ, αν μ' αγαπάτε!… Δεν υπάρχουν βασανιστήρια, έτσι δεν είναι; Όλ' αυτά είναι ιστορίες για μικρά παιδιά!…»

«Πηγαίνετε λοιπόν να δείτε μόνη σας, χρυσή μου, εκεί στο μικρό παράθυρο!…»

Δεν ξέρω αν ο υποκόμης δίπλα μου άκουγε τη σβυσμένη φωνή της νέας γυναίκας, τόσο πολύ ήταν απορροφημένος από το πρωτοφανές θέαμα που ξετυλιγόταν μπρος στα έκπληκτα μάτια του… Όσο για μένα, που είχα δει πάρα πολλές φορές αυτό το θέαμα από το μικρό παράθυρο των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν, δε με απασχολούσε τίποτε άλλο πέρα από το να ακούω τι λεγόταν δίπλα, για να μπορέσω να σκεφτώ τι να κάνουμε.

«Πηγαίνετε λοιπόν να δείτε, πηγαίνετε να δείτε από το μικρό παράθυρο!… και θα μου πείτε!… Θα μου πείτε μετά τι μύτη έχει αυτός που είναι εκεί!»

Ακούσαμε τη σκάλα να κυλάει και ν' ακουμπάει στον τοίχο…

«Ανεβείτε λοιπόν!… Όχι, όχι… καλύτερα χρυσή μου ν' ανέβω εγώ!…»

«Καλά λοιπόν… θ' ανέβω να δω… αφήστε με!»

«Α! μικρή αγαπημένη!… μικρή μου αγαπημένη!… τι χαριτωμένη κι ευγενική που είστε… είναι πολύ ευγενικό εκ μέρους σας που θέλετε να μ' απαλλάξετε απ' αυτόν τον κόπο… στην ηλικία μου είναι λίγο δύσκολο, πράγματι… Θα μου πείτε λοιπόν πώς είναι η μύτη του!… Αν ήξερε ο κόσμος τι ευτυχία είναι να 'χει κανείς μια μύτη!… μια μύτη ολοδικιά του… τότε, κανείς ποτέ δε θα 'ρχόταν στην αίθουσα των βασανιστηρίων!…»

Εκείνη τη στιγμή ακούσαμε καθαρά πάνω απ' τα κεφάλια μας, τα παρακάτω λόγια:

«Φίλε μου, δεν υπάρχει κανείς!…»

«Κανείς! Είσαστε σίγουρη πως δεν υπάρχει κανείς;…»

«Μα την πίστη μου… ναι… Δεν υπάρχει κανείς…»

«Καλά λοιπόν, τόσο το καλύτερο!… Μα τι έχετε, Κριστίν; Τι συμβαίνει;… Δε φαντάζομαι να νιώθετε άσχημα!… Αφού δεν υπάρχει κανείς!… Ελάτε λοιπόν… Κατεβείτε! Έτσι μπράβο!… Συνέλθετε… αφού δεν υπάρχει κανείς… Αλλά πέστε μου πώς σας φάνηκε το τοπίο;»

«Α! πολύ ωραίο!…»

«Ωραία… τώρα πάμε καλύτερα!… Έτσι δεν είναι;… Τόσο το χειρότερο… πάμε καλύτερα… Δίχως ταραχή και συγκίνηση… Τι περίεργο σπίτι… έτσι δεν είναι;… Τι περίεργο σπίτι, όπου μπορεί να δει κανείς τέτοια τοπία!»

«Ναι. Θα νόμιζε κανείς πως βρισκόμαστε στο μουσείο Γκραβέν!… Μα πέστε μου, Ερίκ… Εκεί μέσα δεν υπάρχουν όργανα βασανιστηρίων… Να ξέρατε πόσο με τρομάξατε!…»

«Μα, γιατί τρομάξατε, αφού δεν υπάρχει κανείς μέσα κει!…»

«Εσείς φτιάξατε αυτό το δωμάτιο, Ερίκ! Το ξέρετε πως είναι πολύ όμορφο! Πραγματικά, Ερίκ, είστε μεγάλος καλλιτέχνης…»

«Ναι, στο είδος μου είμαι ένας μεγάλος καλλιτέχνης».

«Μα, πέστε μου, Ερίκ, γιατί ονομάσατε αυτό το δωμάτιο δωμάτιο βασανιστηρίων;»

«Α! Είναι πολύ απλό. Αλλά, για πέστε μου πρώτα, τι είδατε;»

«Είδα ένα δάσος!…»

«Και τι υπάρχει μέσα σ' αυτό το δάσος;»

«Δέντρα!…»

«Και τι υπάρχει πάνω σ' ένα δέντρο;»

«Πουλιά…»

«Είδες πουλιά…»

«Όχι δεν είδα πουλιά».

«Τι είδες λοιπόν; Σκέψου!… Είδες κλαδιά! Και τι υπάρχει πάνω σ' ένα κλαδί;» λέει η τρομερή φωνή… «Υπάρχει μια κρεμάλα! Να γιατί ονομάζω το δάσος μου δωμάτιο βασανιστηρίων!… Βλέπεις, είναι ένας τρόπος του λέγειν! Όλ' αυτά είναι για γέλια!… Εγώ δεν εκφράζομαι ποτέ όπως οι άλλοι!… Όμως κουράστηκα πια!… Κουράστηκα… Βαρέθηκα πια να 'χω ένα δάσος και ένα δωμάτιο βασανιστηρίων μέσα στο σπίτι μου!… Βαρέθηκα να μένω σαν τσαρλατάνος στο βάθος ενός κουτιού με διπλό πάτο!… Βαρέθηκα! Βαρέθηκα!… Θέλω να έχω ένα ήσυχο διαμέρισμα με κανονικές πόρτες και κανονικά παράθυρα και μέσα να 'χω μια τίμια γυναίκα· όπως έχει όλος ο κόσμος!… Θα 'πρεπε να το καταλαβαίνεις αυτό, Κριστίν και δε θα 'πρεπε ν' αναγκάζομαι να στο επαναλαμβάνω συνέχεια! Μια γυναίκα όπως όλος ο κόσμος!… Μια γυναίκα που θ' αγαπώ, που θα πηγαίνω μαζί της περίπατο την Κυριακή και που όλη την υπόλοιπη εβδομάδα θα την κάνω να γελά! Α! Κριστίν δεν πρόκειται ποτέ να πλήξεις κοντά μου! Έχω πολλά κόλπα στο σακούλι μου, χωρίς να υπολογίσουμε και όλα τα κόλπα με τα χαρτιά!… Κοίτα! Θέλεις να σου κάνω μερικά κόλπα με χαρτιά; Έλα! Έτσι θα περάσουν και πιο εύκολα οι ώρες μέχρι αύριο το βράδυ στις έντεκα!… Μικρή μου Κριστίν!… Μικρή μου Κριστίν!… Μ' ακούς;… Δε με διώχνεις πια από κοντά σου!… Πες μου… μ' αγαπάς;… Όχι δε μ' αγαπάς!… Όμως αυτό δε σημαίνει τίποτα! Θα μ' αγαπήσεις! Παλιότερα, δεν μπορούσες καν να κοιτάξεις τη μάσκα μου, γιατί ήξερες τι κρυβόταν από πίσω… Και να που τώρα θες να την κοιτάς και ξεχνάς τι κρύβεται πίσω της, και να που τώρα δε με διώχνεις πια!… Σε όλα μπορεί να συνηθίσει κανείς… όταν το θέλει… όταν έχει την καλή θέληση!… Πόσοι άνθρωποι που παντρεύονται χωρίς ν' αγαπιούνται μετά λατρεύουν ο ένας τον άλλον! Α! δεν ξέρω πια τι λέω… Πάντως, θα διασκεδάσεις καλά μαζί μου!… Δεν υπάρχει άλλος σαν και μένα, ναι, αυτό μπορώ να στο ορκιστώ στον καλό Θεό που θα μας παντρέψει, -αν φανείς λογική- να, για παράδειγμα, δεν υπάρχει άλλος στον κόσμο που να κάνει τον εγγαστρίμυθο σαν και μένα! Είμαι ο καλύτερος εγγαστρίμυθος του κόσμου!… Γελάς!… Μήπως δε με πιστεύεις;… Άκου!»

Ο δύστυχος (που ήταν πράγματι ο καλύτερος εγγαστρίμυθος του κόσμου) έβαζε όλα του τα δυνατά (ήταν φανερό) για να κάνει τη μικρή να ξεχάσει την αίθουσα των βασανιστηρίων!… Άδικος κόπος… κουτός συλλογισμός… Η Κριστίν δεν είχε στο νου της άλλο από μας!… Επανέλαβε πολλές φορές, με το γλυκύτερο ύφος του κόσμου την ίδια ικεσία:

«Σβύστε το μικρό παράθυρο!… Ερίκ! σας παρακαλώ σβύστε επιτέλους το μικρό παράθυρο!…»

Σκεφτόταν πως αυτό το φως, που εμφανίστηκε ξαφνικά στο μικρό παράθυρο και που γι' αυτό το τέρας είχε μιλήσει τόσο απειλητικά, θα είχε κάποιον τρομερό λόγο ύπαρξης… Φαντάζομαι πως το μόνο πράγμα που θα πρέπει να την καθησύχασε κάπως θάταν το ότι μας είδε και τους δυο πίσω απ' τον τοίχο, λουσμένους στο λαμπρό φως, όρθιους, γερούς και δυνατούς!… Όμως, θα ήταν πιο ήσυχη αν το τέρας έσβυνε το φως…

Ο άλλος είχε κιόλας αρχίσει να κάνει τον εγγαστρίμυθο. Έλεγε:

«Να κοίτα! Σηκώνω λίγο τη μάσκα μου! Μην ανησυχείς… πολύ λίγο… Βλέπεις τα χείλια μου; Αυτό που έχω για χείλια; Δεν κουνιούνται!… Το στόμα μου μένει κλειστό… αυτό το είδος στόματος… κι όμως βλέπεις… ακούς τη φωνή μου!… Μιλάω με την κοιλιά μου… είναι φυσικό… αυτό είναι ο εγγαστρίμυθος, αυτός που μπορεί να μιλά απ' την κοιλιά του!… Είναι γνωστό: άκου τη φωνή μου… πού θέλεις να πάει; Στο αριστερό σου αφτί; Στο δεξί σου αφτί;… στο τραπέζι;… στα μικρά εβένινα κουτιά πούναι στο τζάκι;… Α! Όλ' αυτά σε ξαφνιάζουν!… η φωνή μου μέσα στα μικρά κουτιά του τζακιού;… Τη θες μακρινή; Τη θες κοντινή;… Βροντερή;… Ψιλή;… Ένρινη;… Η φωνή μου μπορεί να πάει παντού!… Παντού!… Άκου, γλυκιά μου… στο μικρό δεξί κουτί πάνω στο τζάκι, άκουσε τη φωνή μου που λέει: “Πρέπει να γυρίσουμε τον σκορπιό;” Και τώρα, κρακ! άκου τι λέει αυτό το μικρό κουτί στ' αριστερά: “Πρέπει να γυρίσουμε την ακρίδα”;… Και τώρα, κρακ! Νάτην μέσα στο μικρό δερμάτινο σακούλι… Τι λέει; “Είμαι το μικρό σακούλι της ζωής και του θανάτου! Και τώρα, κρακ!… Νάτην μέσα στο λαιμό της Καρλότας, στο βάθος αυτού του χρυσού λαρυγγιού, μέσα σ' αυτό το χρυσό λαρύγγι, το κρυστάλλινο λαρύγγι της Καρλότας… και μα την πίστη μου!… Τι λέει; Λέει: “Είμαι εγώ, ο κύριος βάτραχος! Είμαι εγώ που τραγουδώ: Ακούω αυτή τη μοναχική φωνή… κουάξ… που τραγουδά στο… κουάξ…” Και τώρα, κρακ… Α! Α! Α! Πού είναι η φωνή του Ερίκ;… Άκου, γλυκιά μου Κριστίν!… Άκου… Είναι πίσω, πίσω από την πόρτα της αίθουσας των βασανιστηρίων!… Και τι λέω; Λέω: “Αλίμονο σ' αυτούς που έχουν την ευτυχία να έχουν μια μύτη, μιαν αληθινή μύτη και σ' αυτούς που μπαίνουν στην αίθουσα των βασανιστηρίων!… Αχ! Αχ! Αχ!”

Καταραμένη φωνή αυτού του εκπληκτικού εγγαστρίμυθου! Βρισκόταν παντού! Παντού!… Περνούσε μέσα από το μικρό αόρατο παράθυρο… μέσα από τους τοίχους… περιπλανιόταν γύρω μας… ανάμεσα μας… Ο Ερίκ ήταν εδώ!… Μας μιλούσε… Ενστιχτώδικα κάναμε μια κίνηση, σαν για να ριχτούμε απάνω του… αλλά, κιόλας, πιο γρήγορη, περισσότερο άπιαστη κι απ' την ηχώ, η φωνή του Ερίκ γύρισε πίσω!…

Σε λίγο, δεν μπορούσαμε πια ν' ακούσουμε τίποτ' άλλο γιατί, να τι έγινε:

Η φωνή της Κριστίν:

«Ερίκ! Ερίκ!… Με κουράζετε με τη φωνή σας…

Πάψτε πια!… Δε νομίζετε πως κάνει πολύ ζέστη εδώ μέσα;…»

«Ω! Ναι!» απάντησε η φωνή του Ερίκ, «η ζέστη αρχίζει να γίνεται ανυπόφορη!…»

Ξανά η γεμάτη αγωνία φωνή της Κριστίν:

«Μα τι γίνεται εδώ!… Ο τοίχος καίει!…»

«Θα σας εξηγήσω, Κριστίν, γλυκιά μου, είναι από το δάσος δίπλα!…»

«Καλά, τι εννοείτε;… το δάσος;…»

«Μα, δεν προσέξατε, λοιπόν, πως ήταν ένα δάσος του Κογκό;»

Και το γέλιο του τέρατος αντήχησε παντού τρομερό, τόσο δυνατά που δεν μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε τις ικετευτικές κραυγές της Κριστίν! Ο υποκόμης ντε Σανιύ φώναζε και χτυπούσε τους τοίχους σαν τρελός… Δεν μπορούσα πια να τον συγκρατήσω… Όμως, τίποτ' άλλο δεν ακουγόταν εκτός από τη φωνή του τέρατος… και το τέρας το ίδιο δεν άκουγε τίποτ' άλλο εκτός από το ίδιο του το γέλιο… Μετά, ακούστηκαν ήχοι μιας σύντομης πάλης, ο θόρυβος που κάνει ένα σώμα όταν πέφτει και που μετά το σέρνουν… και ύστερα ο θόρυβος μιας πόρτας που κλείνει δυνατά… και μετά, μετά τίποτα, τίποτα πέρα από τη σιωπή του μεσημεριού… στην καρδιά ενός αφρικάνικου δάσους!…

25

«ΒΑΡΕΛΙΑ! ΒΑΡΕΛΙΑ!

ΕΧΕΤΕ ΒΑΡΕΛΙΑ ΓΙΑ ΠΟΥΛΗΜΑ;»

ΕΧΩ ήδη πει πως το δωμάτιο όπου βρισκόταν ο κύριος υποκόμης ντε Σανιύ και εγώ, είχε σχήμα εξαγώνου και όλοι οι τοίχοι του ήταν από πάνω μέχρι κάτω επενδυμένοι με καθρέφτη. Από τότε, σε κάποιες εκθέσεις, έχουμε, κατά καιρούς, την ευκαιρία να δούμε παρόμοια δωμάτια που συνήθως ονομάζονται: «σπίτι των θαυμάτων» ή «παλάτι των παραισθήσεων». Αυτός πάντως που πρώτος κατασκεύασε έναν τέτοιον χώρο ήταν ο Ερίκ, κατά τη διάρκεια των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν. Αρκούσε να τοποθετήσει κανείς στις γωνίες ενός τέτοιου δωματίου κάποιο διακοσμητικό στοιχείο, όπως μια κολόνα για παράδειγμα, κι αμέσως είχες την εντύπωση πως βρισκόσουν σ' ένα παλάτι με χίλιες κολόνες, γιατί οι καθρέφτες πολλαπλασίαζαν την πραγματική αίθουσα, μετατρέποντάς την σε έξι εξάγωνες αίθουσες, που η κάθε μια τους πολλαπλασιαζόταν με τη σειρά της ως το άπειρο. Όταν ο Ερίκ κατασκεύασε αυτήν την αίθουσα, για να διασκεδάσει τη «μικρή σουλτάνα», είχε τοποθετήσει μέσα ένα ντεκόρ που τη μεταμόρφωνε σε «ατέλειωτο τέμενος». Όμως, η μικρή σουλτάνα γρήγορα κουράστηκε από μια τόσο παιδιάστικη ψευδαίσθηση, και τότε ο Ερίκ μετέτρεψε την εφεύρεση του σε αίθουσα βασανιστηρίων. Στη θέση του αρχιτεκτονικού μοτίβου τοποθέτησε, στο πρώτο ταμπλό, ένα σιδερένιο δέντρο. Γιατί, αυτό το δέντρο που με τα ζωγραφισμένα φύλλα του ήταν η τέλεια απομίμηση της ζωής, ήταν σιδερένιο; Γιατί έπρεπε νάναι αρκετά γερό ώστε ν' αντέξει σε όλες τις επιθέσεις του έγκλειστου της αίθουσας των βασανιστηρίων. Παρακάτω, θα έχουμε την ευκαιρία, δυο φορές, να δούμε πώς ένα ντεκόρ τοποθετημένο κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούσε, στιγμιαία, να μεταμορφωθεί διαδοχικά και σε δύο άλλα. Αυτό γινόταν χάρη στην αυτόματη περιστροφή των βάσεων που βρισκόντουσαν στις γωνίες και είχαν χωριστεί σε τρία μέρη, που στο καθένα τους υπήρχε κι από ένα διαφορετικό «ντεκόρ». Έτσι, τρία διαφορετικά «ντεκόρ» μπορούσαν να εμφανιστούν διαδοχικά, μ' άλλα λόγια, η αίθουσα «μπορούσε να μεταμορφωθεί» τρεις φορές.

Οι τοίχοι αυτής της αλλόκοτης αίθουσας ήταν άτρωτοι γιατί εκτός από το στερεότατο διακοσμητικό στοιχείο, ήταν επενδυμένοι από πάνω μέχρι κάτω με καθρέφτες, καθρέφτες αρκετά παχείς ώστε να μην κινδυνεύουν από την οργή του δυστυχισμένου που έριχναν εκεί μέσα και που για κάθε ενδεχόμενο, φρόντιζαν να μη φορά τίποτα στα χέρια και στα πόδια του.

Δεν υπήρχε κανένα έπιπλο. Το ταβάνι ήταν φωτεινό. Ένα ιδιοφυές σύστημα ηλεκτρικής θέρμανσης που από τότε πολλοί μιμήθηκαν, επέτρεπε την αύξηση της θερμοκρασίας των τοίχων κατά βούληση, έτσι ώστε η αίθουσα να έχει την επιθυμητή ατμόσφαιρα…

Αναφέρω όλες αυτές τις λεπτομέρειες μιας εντελώς φυσιολογικής εφεύρεσης, που δίνει ένα εντελώς υπερφυσικό αποτέλεσμα, (μερικά ζωγραφισμένα κλαδιά αρκούν για να προκαλέσουν την ψευδαίσθηση ενός τροπικού δάσους που καίγεται από τον ήλιο του Ισημερινού), για να μην μπορέσει κανένας να αμφισβητήσει την πνευματική μου υγεία, για να μην μπορέσει κανένας να πει: «Αυτός ο άνθρωπος τρελάθηκε» ή «αυτός ο άνθρωπος λέει ψέματα» ή «αυτός ο άνθρωπος μας περνά για ηλίθιους»[13].

Αν είχα διηγηθεί το τι συνέβη, έτσι:

«Όταν κατεβήκαμε στο βάθος ενός υπογείου βρεθήκαμε σ' ένα τροπικό δάσος που το 'καιγε ο ήλιος του Ισημερινού», θα είχα προκαλέσει ένα ωραίο εφέ αιφνιδιασμού του αναγνώστη, πράγμα όμως που δε μ' ενδιέφερε καθόλου. Δε μ' ενδιαφέρει η δημιουργία κάποιου εφέ αφού, γράφοντας αυτές τις γραμμές, έχω ως στόχο να μάθει ο κόσμος το τι ακριβώς συνέβη στον κύριο υποκόμη ντε Σανιύ και σε μένα στη διάρκεια μιας τρομερής περιπέτειας που αργότερα απασχόλησε τη γαλλική δικαιοσύνη.

Συνεχίζω τώρα από το σημείο που είχα σταματήσει.

Όταν φωτίστηκε το ταβάνι και φάνηκε γύρω μας το δάσος, η έκπληξη του υποκόμη ήταν αφάνταστη. Η εμφάνιση αυτού του αδιαπέραστου δάσους που τα δέντρα του, οι αμέτρητοι κορμοί και τα αμέτρητα κλαδιά του μας περιτριγύριζαν ως το άπειρο, τον είχε κυριολεκτικά συντρίψει. Πέρασε τα χέρια του πάνω απ' το μέτωπό του, λες για να διώξει ένα κακό όνειρο και τα μάτια του ανοιγόκλεισαν λες και μόλις είχε ξυπνήσει και δυσκολευόταν να συνειδητοποιήσει τι γίνεται γύρω του. Νομίζω πως για μια στιγμή δεν μπορούσε ν' ακούσει τίποτα!

Έχω ήδη πει πως η εμφάνιση του δάσους δε μ' αιφνιδίασε καθόλου. Εξακολουθούσα ν' ακούω τι συνέβαινε στο διπλανό δωμάτιο. Η προσοχή μου ήταν στραμμένη λιγότερο στο ντεκόρ και περισσότερο στον καθρέφτη που το αναπαρήγαγε. Σε μερικά σημεία, αυτός ο καθρέφτης ήταν ραγισμένος.

Πράγματι, είχε μερικά ραγίσματα. Είχαν κατορθώσει να τον ραγίσουν παρά τη γερή του κατασκευή κι αυτό μου αποδείκνυε πως η αίθουσα βασανιστηρίων στην οποία βρισκόμασταν είχε ήδη χρησιμοποιηθεί!

Κάποιος δυστυχισμένος, που τα χέρια και τα πόδια του δεν είχαν γυμνωθεί εντελώς, όπως συνέβαινε με τους καταδικασμένους των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν, είχε ζήσει αυτήν τη «θανάσιμη παραίσθηση» και τρελός από θυμό είχε χτυπήσει τους καθρέφτες που, όμως, παρά τα ραγίσματα τους, εξακολουθούσαν να καθρεφτίζουν την αγωνία του! Και το κλαδί του δέντρου όπου έδωσε τέλος στο μαρτύριό του ήταν τοποθετημένο έτσι ώστε όταν κρεμάστηκε θα πρέπει να 'βλέπε τριγύρω του χίλιους κρεμασμένους!

Ναι! Ναι! Ο Ζοζέφ Μπικέ είχε περάσει από δω!…

Άραγε θα πεθαίναμε κι εμείς όπως κι αυτός;

Δεν το πίστευα, γιατί ήξερα πως είχαμε ακόμη μερικές ώρες στη διάθεσή μας που θα μπορούσα να εκμεταλλευτώ, πράγμα που ο Ζοζέφ Μπικέ δεν ήταν σε θέση να κάνει.

Ήξερα πολύ καλά τα περισσότερα από τα κόλπα του Ερίκ. Τώρα είχε έρθει η ώρα να χρησιμοποιήσω τις γνώσεις μου.

Καταρχή, δε σκεφτόμουν πια καθόλου να γυρίσουμε πίσω από το πέρασμα που μας είχε οδηγήσει σ' αυτήν την καταραμένη αίθουσα. Δε σκεφτόμουν καθόλου να προσπαθήσω να ανοίξω την πέτρα από μέσα. Ο λόγος ήταν απλός: Δεν μπορούσα να το κάνω!… Στην αίθουσα των βασανιστηρίων βρεθήκαμε αφού πηδήξαμε από πολύ ψηλά κι έτσι, τώρα πια, δεν υπήρχε τρόπος ν' ανεβούμε τόσο ψηλά, δεν υπήρχε κανένα αντικείμενο τόσο ψηλό· ούτε το κλαδί του δέντρου, ούτε οι ώμοι μας ήταν αρκετά ψηλοί για να τα καταφέρουμε.

Τώρα πια, μόνο μια πιθανή διέξοδος υπήρχε: το πέρασμα που οδηγούσε στο δωμάτιο «Λουί Φιλίπ» όπου βρισκόντουσαν ο Ερίκ και η Κριστίν Ντααέ. Ενώ όμως αυτό το πέρασμα ήταν μια κανονική πόρτα, από την άλλη μεριά του τοίχου, από τη δική μας μεριά, ήταν αόρατο… Έπρεπε λοιπόν να προσπαθήσουμε ν' ανοίξουμε αυτήν την πόρτα δίχως να ξέρουμε πού βρίσκεται, πράγμα που δεν ήταν και πολύ εύκολο.

Όταν σιγουρεύτηκα πως δεν υπήρχε πλέον καμιά ελπίδα να μας ανοίξει η Κριστίν Ντααέ, όταν άκουσα το τέρας να τραβά ή μάλλον να σέρνει τη δυστυχισμένη νέα έξω από το δωμάτιο «Λουί Φιλίπ» ακριβώς για να μην παρεμποδίσει το βασανιστήρια μας, αποφάσισα να μη χάσω άλλο καιρό και ν' αρχίσω αμέσως να ψάχνω για το κόλπο της πόρτας.

Πρώτα όμως έπρεπε να ηρεμήσω τον κύριο ντε Σανιύ, που ήδη πηγαινοερχόταν σαν τρελός αφήνοντας ασυνάρτητες κραυγές. Τα κομμάτια της συζήτησης, που παρ' όλη την ταραχή του κατάφερε ν' ακούσει, τον τάραξαν ακόμη περισσότερο. Αν σ' αυτό προσθέσετε και το σοκ του μαγικού δάσους και την υπερβολική ζέστη, που άρχιζε να κάνει τον ιδρώτα να τρέχει ποτάμι πάνω μας, δεν είναι δύσκολο να καταλάβετε σε τι κατάσταση βρισκόταν ο κύριος ντε Σανιύ. Παρ' όλες τις συμβουλές μου, δεν έπαιρνε καμιά προφύλαξη.

Πήγαινε πέρα δώθε χωρίς λόγο, προχωρούσε προς μια ανύπαρκτη αλέα, νομίζοντας πως τον οδηγούσε έξω, και μετά από μερικά βήματα χτυπούσε πάνω στην αντανάκλαση του δάσους!

Όποτε γινόταν αυτό, φώναζε: Κριστίν! Κριστίν!… Κραδαίνοντας το πιστόλι του φώναζε μ' όλη του τη δύναμη το τέρας. Καλούσε τον Άγγελο της μουσικής σε μονομαχία, ενώ ταυτόχρονα βλαστημούσε το καταραμένο δάσος του. Γι' αυτόν, που ήταν απροετοίμαστος, το βασανιστήριο είχε κιόλας αρχίσει. Προσπάθησα, όσο ήταν δυνατόν, να τον βοηθήσω, εξηγώντας του με τη μεγαλύτερη δυνατή ηρεμία τι συνέβαινε: τον έβαζα ν' αγγίξει με τα δάχτυλά του τους καθρέφτες, το σιδερένιο δέντρο, τα κλαδιά πάνω στα τάμπουρα, εξηγώντας του τους νόμους της οπτικής που προκαλούσαν αυτό το φαινόμενο, αυτήν την ψευδαίσθηση που μας περιέβαλλε και λέγοντάς του πως δεν ήταν δυνατόν να πέσουμε θύματά της όπως οι ανίδεοι!

«Βρισκόμαστε μέσα σ' ένα δωμάτιο, μέσα σ' ένα μικρό δωμάτιο, να, αυτό πρέπει να το επαναλαμβάνετε συνέχεια στον εαυτό σας… Θα βγούμε απ' αυτό το δωμάτιο μόλις βρούμε την πόρτα. Επομένως, το καλύτερο που 'χουμε να κάνουμε είναι ν' αρχίσουμε να την ψάχνουμε!»

Του υποσχέθηκα πως, αν μ' άφηνε να ψάξω ήσυχα, χωρίς να φωνάζει και να πηγαινοέρχεται πέρα δώθε σαν τρελός, θα είχα βρει την πόρτα πριν περάσει μια ώρα.

Τότε, ξάπλωσε στο δάπεδο, όπως ξαπλώνει κανείς στο δάσος, και δήλωσε πως θα περίμενε μέχρι να βρω την πόρτα του δάσους, αφού έτσι κι αλλιώς δεν είχε τίποτα καλύτερο να κάνει! Θεώρησε μάλιστα καλό να προσθέσει πως από το σημείο που βρισκόταν «η θέα ήταν υπέροχη!» (Παρ' όλες τις προσπάθειες μου βρισκόταν κιόλας κάτω από την επήρεια του βασανιστηρίου).

Όσο για μένα, ξεχνώντας το δάσος, πήγα σ' έναν τοίχο από καθρέφτη κι άρχισα να τον ψηλαφίζω πολύ προσεχτικά, αναζητώντας το ευαίσθητο σημείο, όπου αν το ακουμπούσα θα γύρναγε και θα 'νοιγε η πόρτα, σύμφωνα με το σύστημα περιστρεφόμενων τοίχων, πορτών και καταπακτών του Ερίκ. Μερικές φορές, αυτό το ευαίσθητο σημείο μπορεί να ήταν μια απλή κηλίδα πάνω στον καθρέφτη, όχι μεγαλύτερο από ένα μπιζέλι, όπου όμως πίσω της βρισκόταν ο κατάλληλος μοχλός. Έψαχνα! Έψαχνα! Ψηλάφιζα όσο ψηλότερα μπορούσα. Ο Ερίκ είχε περίπου το ύψος μου και σκεφτόμουν πως δε θα 'χε τοποθετήσει το μοχλό ψηλότερα. Ήταν, βέβαια, μόνο μια υπόθεση, αλλά και η μόνη μου ελπίδα. Είχα αποφασίσει να ψηλαφίζω κατά τον ίδιο τρόπο και τους έξι τοίχους και μετά να εξετάσω με την ίδια προσοχή το δάπεδο. Προσπαθούσα να κάνω όσο πιο γρήγορα μπορούσα, γιατί η ζέστη μεγάλωνε ολοένα και περισσότερο και κυριολεκτικά ψηνόμασταν μέσα σ' αυτό το φλογισμένο δάσος.

Δούλευα έτσι για μισή ώρα περίπου και είχα ήδη τελειώσει με τρεις πλευρές του εξαγώνου όταν, για κακή μας τύχη, άκουσα τον υποκόμη να φωνάζει.

«Πνίγομαι!» έλεγε… «Όλοι αυτοί οι καθρέφτες προκαλούν μια κολασμένη ζέστη!… Θ' αργήσετε πολύ ακόμη ν' ανακαλύψετε το ελατήριο;… Αν αργήσετε πολύ ακόμα, θα ψηθούμε κι οι δυο μας ζωντανοί εδώ μέσα!»

Δε με δυσαρέστησαν τα λόγια του, γιατί δεν είπε τίποτα για δάσος και έτσι ήλπιζα πως η λογική του συντρόφου μου μπορούσε ν' αντισταθεί γι' αρκετή ώρα ακόμη στο βασανιστήριο. Όμως, δυστυχώς, πρόσθεσε:

«Αυτό που με παρηγορεί είναι πως το τέρας έδωσε διορία στην Κριστίν μέχρι αύριο το βράδυ στις έντεκα: αν δεν μπορέσουμε να βγούμε από δω και να τη βοηθήσουμε, τουλάχιστον θα 'χουμε πεθάνει πριν απ' αυτήν! Η νεκρώσιμη ακολουθία του Ερίκ θα χρησιμεύσει σε πολύ κόσμο!»

Πήρε μια βαθιά ανάσα καυτού αέρα που λίγο έλειψε να τον κάνει να λιποθυμήσει…

Καθώς δεν είχα τους ίδιους απελπισμένους λόγους με τον κύριο ντε Σανιύ να δεχτώ το τέλος, αφού του είπα μερικές ενθαρρυντικές κουβέντες, γύρισα ξανά στον τοίχο μου αλλά είχα κάνει το λάθος, καθώς μιλούσα, να κάνω χωρίς να το καταλάβω, μερικά βήματα, που όμως ήταν αρκετά για να μην μπορώ πια να ξεχωρίσω ποια ήταν η πλευρά που ψηλάφιζα! Να λοιπόν, που τώρα ήμουν αναγκασμένος να ξαναρχίσω απ' την αρχή… Δεν μπόρεσα να κρύψω τη δυσαρέσκειά μου κι έτσι ο υποκόμης κατάλαβε πως θα ξανάρχιζα απ' την αρχή. Τούτο τον έκανε να χάσει και τις τελευταίες του ελπίδες.

«Δε θα βγούμε ποτέ απ' αυτό το δάσος!» αναστέναξε.

Η απελπισία του όλο και μεγάλωνε κι όσο μεγάλωνε η απελπισία του τόσο ξεχνούσε πως είχε να κάνει με καθρέφτες και άρχιζε πραγματικά να πιστεύει πως βρισκόταν αιχμάλωτος σ' ένα πραγματικό δάσος.

Εγώ ξανάρχισα να ψάχνω… να ψηλαφίζω… Σιγά σιγά, άρχιζε να με καταλαμβάνει και μένα ο πανικός… γιατί δεν έβρισκα τίποτα… απολύτως τίποτα… Στο διπλανό δωμάτιο δεν ακουγόταν τίποτα. Είχαμε χαθεί για τα καλά μέσα σ' αυτό το δάσος… χωρίς έξοδο… χωρίς μπούσουλα… χωρίς οδηγό… χωρίς τίποτα. Ω! ήξερα καλά τι μας περίμενε αν δεν ερχόταν κάποιος να μας βοηθήσει… ή αν δεν ανακάλυπτα το μοχλό… Όμως, έψαχνα προσεχτικά, αλλά δεν έβρισκα τίποτα… παρά μόνο κλαδιά… θαυμάσια, όμορφα κλαδιά που ορθώνονταν μπροστά μου ή που έσκυβαν προστατευτικά πάνω απ' το κεφάλι μου… δίχως ωστόσο, να κάνουν σκιά! Ήταν φυσικό άλλωστε, αφού βρισκόμασταν σ' ένα τροπικό δάσος, με τον ήλιο να καίει κάθετα πάνω απ' τα κεφάλια μας… σ' ένα δάσος του Κογκό…

Πολλές φορές, ο υποκόμης ντε Σανιύ και εγώ βγάλαμε τα ρούχα μας και μετά τα ξαναβάλαμε, βρίσκοντας άλλοτε πως μας ζέσταιναν κι άλλοτε πως μας προστάτευαν κάπως από τη ζέστη.

Εγώ δεν είχα χάσει ακόμη τελείως το ηθικό μου, ο κύριος ντε Σανιύ όμως έμοιαζε εντελώς «φευγάτος». Έλεγε πως είχαν κιόλας περάσει τρεις μέρες και τρεις νύχτες που περπατούσε μέσα σ' αυτό το δάσος ψάχνοντας την Κριστίν Ντααέ. Πότε πότε, νόμιζε πως την έβλεπε πίσω από κάποιον κορμό, ή ανάμεσα στα κλαδιά ενός δέντρου και τότε άρχιζε να λέει λόγια που μου 'φερναν δάκρυα στα μάτια: «Κριστίν!… Κριστίν!» έλεγε, «γιατί μου φεύγεις; Δε μ' αγαπάς;… Δεν είμαστε αρραβωνιασμένοι;… Κριστίν, σταμάτα!… Βλέπεις πως είμαι εξαντλημένος!… Κριστίν, λυπήσου με!… Θα πεθάνω μέσ' στο δάσος… μακριά σου!…»

«Ω! πόσο διψάω», είπε τελικά παραληρώντας.

Και εγώ διψούσα… Ο λαιμός μου έκαιγε…

Ωστόσο, αυτό δε μ' εμπόδιζε να συνεχίζω το ψάξιμο. Ήμουν τώρα ξαπλωμένος στο πάτωμα κι έψαχνα… έψαχνα… έψαχνα το μοχλό που θ' άνοιγε την αόρατη πόρτα… έψαχνα πιο εντατικά τώρα γιατί ήξερα πως όσο πλησίαζε η νύχτα η παράνομη μας σ' αυτό το δάσος γινόταν περισσότερο επικίνδυνη… Ήδη το σκοτάδι της νύχτας άρχιζε να μας τυλίγει… Αυτό έγινε πολύ γρήγορα! Η νύχτα στα τροπικά μέρη πέφτει… ξαφνικά… με ελάχιστο σούρουπο…

Η νύχτα στα τροπικά μέρη είναι πάντα πολύ επικίνδυνη, ιδιαίτερα όταν, όπως συνέβαινε με μας, δεν μπορούσε κανείς ν' ανάψει μια φωτιά για ν' απομακρύνει τ' άγρια θηρία. Είχα προσπαθήσει, εγκαταλείποντας για μια στιγμή την αναζήτηση του μοχλού, να σπάσω μερικά κλαδιά για ν' ανάψω φωτιά, όμως και εγώ σκόνταψα στους περίφημους καθρέφτες κι αυτό μου θύμισε πως είχαμε να κάνουμε με εικόνες κλαδιών και όχι με πραγματικά κλαδιά…

Η μέρα πέρασε, όχι όμως και η ζέστη… αντίθετα… Τώρα έκανε ακόμη περισσότερο ζέστη κάτω από το μπλε φως του φεγγαριού. Συμβούλεψα τον υποκόμη να κρατά τα όπλα μας, έτοιμος να πυροβολήσει και να μην απομακρυνθεί όσο εγώ θα ψάχνω για το μοχλό.

Ξάφνου, ακούστηκε ο βρυχηθμός ενός λιονταριού, μόλις μερικά βήματα από μας. Το ουρλιαχτό του ξέσκισε τ' αφτιά μας.

«Ω!» έκανε ο υποκόμης χαμηλόφωνα, «είναι κοντά!… Δεν το βλέπετε;… εκεί πίσω απ' τα δέντρα!… μεσ' στη θυμωνιά… Αν ακουστεί ξανά θα πυροβολήσω!…»

Ο βρυχηθμός ακούστηκε, τρομερότερος κι ο υποκόμης πυροβόλησε, όμως δεν πιστεύω πως πέτυχε το λιοντάρι. Το μόνο που κατάφερε ήταν να σπάσει έναν καθρέφτη· αυτό το διαπίστωσα την επομένη το πρωί. Στη διάρκεια της νύχτας θα πρέπει να περπατήσαμε πολύ, γιατί ξάφνου βρεθήκαμε μπρος σε μια έρημο, μια τεράστια έρημο από άμμο, πέτρες και βράχια. Δεν άξιζε τον κόπο να βγούμε απ' το δάσος για να βρεθούμε στην έρημο. Άλλωστε και εγώ, κουρασμένος, αποκαμωμένος πια από το να ψάχνω το μοχλό που δεν έβρισκα, είχα ξαπλώσει πλάι στον υποκόμη.

Με είχε ξαφνιάσει το γεγονός, και το είπα στον υποκόμη, πώς δεν είχαμε άλλες κακές συναντήσεις στη διάρκεια της νύχτας. Κανονικά, μετά το λιοντάρι υπήρχε η λεοπάρδαλη και μετά, μερικές φορές, το βουητό της μύγας τσε-τσε. Ήταν πολύ εύκολο να δημιουργηθούν αυτά τα εφέ και εξήγησα στον κύριο ντε Σανιύ, ενώ ξεκουραζόμασταν πριν διασχίσουμε την έρημο, πως ο Ερίκ προκαλούσε το βρυχηθμό του λιονταριού μ' ένα μακρύ τύμπανο που μόνο η μια άκρη του καλυπτόταν από δέρμα γαϊδάρου. Πάνω σ' αυτό το δέρμα, ένα σκοινί από έντερο, δεμένο στη μέση με ένα άλλο, ίδιο σκοινί, το οποίο περνά κατά μήκος του τύμπανου. Ο Ερίκ δεν έχει παρά να τρίψει αυτό το σκοινί μ' ένα ειδικό γάντι, αλειμμένο με κολοφώνιο και ανάλογα με τον τρόπο που θα το τρίψει θα ακουστεί είτε η φωνή του λιονταριού, είτε της λεοπάρδαλης, είτε ακόμη, το βουητό της μύγας τσε-τσε.

Η ιδέα ότι ο Ερίκ μπορεί να ήταν στο πλαϊνό δωμάτιο και να κάνει τα κόλπα του, μ' έκανε ξαφνικά ν' αποφασίσω ν' αρχίσω τις διαπραγματεύσεις μαζί του, γιατί απ' ό,τι φαινόταν έπρεπε να παραιτηθώ από την ιδέα να τον αιφνιδιάσω. Τώρα πια θα 'πρεπε να ξέρει πως κάποιοι βρισκόντουσαν στην αίθουσα των βασανιστηρίων. Τον φώναξα: Ερίκ! Ερίκ!… Φώναξα όσο πιο δυνατά μπορούσα μέσα σ' αυτήν την έρημο αλλά κανείς δεν απάντησε στο κάλεσμα μου… Παντού γύρω μας απλωνόταν η σιωπή και η γυμνή απεραντοσύνη της πέτρινης αραβικής ερήμου… Τι θ' απογίνουμε άραγε, χαμένοι μέσα σ' αυτήν τη φριχτή μοναξιά;…

Κυριολεκτικά, είχαμε κιόλας αρχίσει να πεθαίνουμε από τη ζέστη, την πείνα και τη δίψα… κυρίως τη δίψα… Τελικά, είδα τον κύριο ντε Σανιύ ν' ανασηκώνεται και να μου δείχνει ένα σημείο του ορίζοντα… ανακάλυψε μια όαση!…

Ναι, πραγματικά, εκεί κάτω, εκεί κάτω η έρημος έδινε τη θέση της σε μιαν όαση… μιαν όαση με νερό… νερό λαμπερό σαν καθρέφτης… νερό που μέσα του καθρεφτιζόταν το σιδερένιο δέντρο!… Α!… αυτός ήταν ο πίνακας της οφθαλμαπάτης… τον αναγνώρισα αμέσως… ήταν το χειρότερο… κανείς δεν είχε μπορέσει να του αντισταθεί… κανείς… Έβαζα όλα μου τα δυνατά για να κρατηθώ στα λογικά μου… και να μην ελπίζω πως θα βρω νερό… γιατί ήξερα πως αν άρχιζα να ελπίζω πως θα βρω νερό, το νερό που μέσα του καθρεφτιζόταν το σιδερένιο δέντρο, και πως αν, αφού είχα ελπίσει, σκόνταφτα πάνω στον καθρέφτη, τότε το μόνο που θα μου 'μένε να κάνω ήταν να κρεμαστώ από το σιδερένιο δέντρο!…

Γι' αυτό φώναξα στον κύριο ντε Σανιύ: «Είναι οφθαλμαπάτη!… είναι οφθαλμαπάτη!… μην πιστεύετε πως είναι πραγματικό νερό!… είναι ακόμη ένα κόλπο του καθρέφτη!…» Τότε, ο κύριος υποκόμης ντε Σανιύ μ' έστειλε στο διάολο, μαζί μ' όλα μου τα κόλπα και τους καθρέφτες, τους μοχλούς, τις περιστρεφόμενες πόρτες και το παλάτι με τις οφθαλμαπάτες!… Δήλωσε πως πρέπει νάμαι τρελός ή τυφλός για να φαντάζομαι πως όλο αυτό το νερό που κυλούσε ανάμεσα στα τόσο όμορφα, αμέτρητα, δέντρα δεν ήταν αληθινό νερό!… Και η έρημος ήταν αληθινή! Και το δάσος επίσης!… Δεν μπορούσα να τον κάνω ν' αλλάξει γνώμη… είχε ταξιδέψει αρκετά… σε όλες τις χώρες… και ήξερε…

Σύρθηκε λέγοντας:

«Νερό! Νερό!…»

Είχε το στόμα του ανοιχτό λες κι έπινε…

Και γω είχα ανοιχτό το στόμα μου λες κι έπινα…

Γιατί, όχι μόνο το βλέπαμε το νερό, αλλά τ' ακούγαμε κιόλας!… Τ' ακούγαμε να κυλά… να παφλάζει!… Καταλαβαίνετε, συνειδητοποιείτε αυτή τη λέξη: παφλάζει; Είναι μια λέξη που την ακούς με τη γλώσσα!… Η γλώσσα βγαίνει έξω απ' το στόμα για να την ακούσει καλύτερα!…

Τέλος, το φριχτότερο απ' όλα τα βασανιστήρια! Ακούγαμε τη βροχή αλλά δεν έβρεχε! Ήταν μια διαβολική επινόηση… Ω! ξέρω πολύ καλά πώς το κατόρθωνε αυτό το Ερίκ! Γέμιζε ένα πολύ στενό και πολύ μακρύ κουτί με πετραδάκια, που το διαπερνούσαν ξύλινοι και μετάλλινοι μικροί σωλήνες. Τα πετραδάκια, πέφτοντας συναντούσαν αυτά τα σωληνάκια και πήγαιναν από το ένα στο άλλο προκαλώντας ήχους που θύμιζαν κατακλυσμιαία βροχή.

…Θα 'πρεπε να μας έβλεπε κανείς… τον κύριο ντε Σανιύ κι εμένα, πώς βγάζαμε τις γλώσσες μας έξω ενώ σερνόμασταν προς το νερό που πάφλαζε… Τα μάτια μας και τ' αφτιά μας ήταν γεμάτα νερό, η γλώσσα μας όμως ήταν θεόστεγνη!…

Όταν φτάσαμε πια στον καθρέφτη… ο κύριος ντε Σανιύ τον έγλειψε… και γω το ίδιο… έγλειψα τον καθρέφτη…

Ήταν καυτός!…

Τότε αρχίσαμε να κυλιόμαστε καταγής απελπισμένοι. Ο κύριος ντε Σανιύ πλησίασε στον κρόταφό του το τελευταίο πιστόλι που είχε μείνει γεμάτο και γω κοιτούσα στα πόδια μου το λάσο του Πεντζάμπ.

Τώρα ήξερα γιατί, σ' αυτό το τελευταίο σκηνικό, έκανε την επανεμφάνιση του το σιδερένιο δέντρο!…

Το σιδερένιο δέντρο με περίμενε!…

Καθώς όμως κοιτούσα τη θηλειά του Πεντζάμπ είδα κάτι που με τάραξε τόσο πολύ, που ο κύριος ντε Σανιύ, ενώ ήταν έτοιμος ν' αυτοκτονήσει, σταμάτησε. Είχε αρχίσει κιόλας να μουρμουρίζει: «Αντίο Κριστίν!…»

Του τράβηξα το χέρι. Μετά του πήρα το πιστόλι… και μετά σύρθηκα με τα γόνατα ως αυτό που είχα δει.

Κοντά στο σκοινί του Πεντζάμπ, σε μια σχισμή του πατώματος είδα ένα καρφί με μαύρη κεφαλή που αγνοούσα σε τι χρησίμευε…

Επιτέλους! Είχα βρει το μοχλό!… το μοχλό που θα άνοιγε την πόρτα!… που θα μας έδινε την ελευθερία μας!… που θα μας παρέδιδε τον Ερίκ.

Πασπάτεψα το καρφί… Έδειξα στον κύριο ντε Σανιύ ένα πρόσωπο που ακτινοβολούσε!… Ο κύριος ντε Σανιύ είδε το πρόσωπο μου ν' ακτινοβολεί!… Το μαύρο καρφί υποχωρούσε κάτω απ' την πίεση του χεριού μου…

Και τότε…

…Και τότε δεν άνοιξε μια πόρτα αλλά μια καταπακτή στο πάτωμα.

Αμέσως νιώσαμε φρέσκο, καθαρό αέρα, να 'ρχεται απ' αυτή την τρύπα. Σκύψαμε πάνω απ' αυτό το σκοτεινό τετράγωνο λες κι ήταν μια φωτεινή πηγή. Με το σαγόνι σκιασμένο στη δροσιά πίναμε, τη ρουφούσαμε.

Σκύβαμε ολοένα και περισσότερο πάνω απ' την καταπακτή. Τι άραγε υπήρχε μέσα σ' αυτήν την τρύπα, μέσα σ' αυτό το υπόγειο που απλωνόταν κάτω απ' αυτό το άνοιγμα;…

Μήπως εκεί μέσα υπήρχε νερό;…

Νερό για να πιούμε…

Άπλωσα το χέρι μου μέσ' στο σκοτάδι και ακούμπησα μια πέτρα, και μετά κι άλλη μια… μια σκάλα… Ήταν μια μαύρη σκάλα που κατέβαινε στο υπόγειο.

Ο υποκόμης ήταν ήδη έτοιμος να πέσει μέσα στην τρύπα!…

Εκεί μέσα, ακόμη κι αν δε βρίσκαμε νερό, θα γλυτώναμε από τον φωτεινό κλοιό τούτων των καταραμένων καθρεφτών.

Ωστόσο, σταμάτησα τον υποκόμη, γιατί φοβόμουν κάποιο νέο κόλπο του τέρατος κι έτσι άναψα το φανάρι μου, κατέβηκα πρώτος…

Η σκάλα χανόταν στο βαθύ σκοτάδι και περιστρεφόταν γύρω απ' τον εαυτό της. Α! Τι θαυμάσια πούταν η δροσιά της σκάλας και του σκοταδιού!…

Κατά πάσα πιθανότητα, η δροσιά δεν προερχόταν από το σύστημα κλιματισμού του Ερίκ αλλά από την ίδια τη γη, που σ' αυτό το σημείο, θα 'πρεπε νάταν γεμάτη νερό… Άλλωστε, η λίμνη δε θα 'πρεπε νάναι μακριά, τώρα πια!…

Δεν αργήσαμε να κατεβούμε… Τα μάτια μας είχαν αρχίσει να συνηθίζουν στο σκοτάδι κι έτσι μπορέσαμε να διακρίνουμε γύρω μας τα διάφορα σχήματα… στρογγυλά σχήματα… που φώτισα με το φανάρι μου…

Βαρέλια!…

Βρισκόμασταν στην κάβα του Ερίκ!

Εδώ θα 'πρεπε να φυλάει το κρασί του και ίσως και το πόσιμο νερό…

Ήξερα πως ο Ερίκ αγαπούσε τα καλά πράγματα…

Α! Εδώ μέσα πραγματικά υπήρχε κάτι να πιούμε!…

Ο κύριος ντε Σανιύ χάιδευε τις στρογγυλές φόρμες, επαναλαμβάνοντας δίχως σταμάτημα:

«Βαρέλια! βαρέλια!… Πόσα βαρέλια!…»

Πραγματικά, υπήρχαν πολλά βαρέλια τοποθετημένα συμμετρικά σε δυο σειρές, ανάμεσα στις οποίες βρισκόμασταν εμείς…

Ήταν μικρά βαρέλια. Σκέφτηκα πως ο Ερίκ είχε διαλέξει αυτό το μέγεθος για να μπορεί να τα μεταφέρει ευκολότερα στο σπίτι της Λίμνης!…

Τα εξετάζαμε όλα, για να βρούμε κάποιο που να 'χει κάνουλα. Όμως όλα τα βαρέλια ήταν ερμητικά κλειστά.

Τότε, αφού ανασηκώσαμε ένα για να βεβαιωθούμε πως είναι γεμάτο, αρχίσαμε μ' ένα μικρό μαχαίρι που είχα μαζί μου, να προσπαθούμε να το ανοίξουμε.

Εκείνη τη στιγμή, μου φάνηκε πως άκουσα να ' ρχεται από πολύ μακριά, ένα είδος μονότονου τραγουδιού που ο ρυθμός του μου ήταν γνώριμος γιατί το 'χα ακούσει πολλές φορές στους δρόμους του Παρισιού:

«Βαρέλια!… Βαρέλια!… Έχετε βαρέλια… για πούλημα;…»

Το χέρι μου ακινητοποιήθηκε… Ο κύριος ντε Σανιύ είχε ακούσει κι αυτός… Μου είπε:

«Είναι περίεργο! Θα 'λέγε κανείς πως τραγουδά το βαρέλι!…»

Το τραγούδι ξανακούστηκε… μακρινό…

«Βαρέλια, βαρέλια!… Έχετε βαρέλια για πούλημα;…»

«Ω! Σας ορκίζομαι», είπε ο υποκόμης, «πως το τραγούδι απομακρύνεται μέσα στο βαρέλι!…»

Σηκωθήκαμε και πήγαμε να κοιτάξουμε πίσω απ' το βαρέλι…

«Είναι μέσα!» είπε ο κύριος ντε Σανιύ· «είναι μέσα!…»

Όμως δεν ακούγαμε τίποτα πια… έτσι καταλήξαμε πως έφταιγε η κακή μας κατάσταση, η ταραχή των αισθήσεων μας…

Συνεχίσαμε τις προσπάθειές μας ν' ανοίξουμε το βαρέλι. Ο κύριος ντε Σανιύ έβαλε τα δυο του χέρια από πάνω κι εγώ, με μια τελευταία προσπάθεια, κατάφερα να πετάξω το στεφάνι.

«Μα τι είναι αυτό;» φώναξε ο υποκόμης… «Δεν είναι νερό!»

Ο υποκόμης με τα χέρια του γεμάτα πλησίασε το φανάρι μου…

Έσκυψα να δω και… αμέσως… πέταξα μακριά το φανάρι, τόσο απότομα που έσπασε κι έσβυσε… και χάθηκε…

Αυτό που είδα μέσα στα χέρια του υποκόμη ντε Σανιύ… ήταν μπαρούτι!

26

ΝΑ ΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΤΟ ΣΚΟΡΠΙΟ;

Η ΝΑ ΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΙΔΑ;

(Τέλος της διήγησης του Πέρση)

ΕΤΣΙ, κατεβαίνοντας στο βάθος της γης, άγγιξα και το βάθος των ανησυχιών μου! Αυτός ο άθλιος δεν έπαιζε όταν απειλούσε πολλούς από την ανθρώπινη φυλή! Στο περιθώριο της ανθρωπότητας, μακριά απ' τους ανθρώπους είχε γίνει ένα είδος υπόγειου κτήνους, αποφασισμένος ν' ανατινάξει τα πάντα, μαζί και τον εαυτό του, προκαλώντας μια φαντασμαγορική καταστροφή, αν, αυτοί που ζούσαν πάνω στη γη, τον ανακάλυπταν μέσα στο άντρο όπου είχε καταφύγει για να κρύψει την ασχήμια του.

Η ανακάλυψη που μόλις είχαμε κάνει μας τάραξε τόσο πολύ, ώστε φτάσαμε να ξεχάσουμε τα παθήματα μας, τόσο τα περασμένα όσο και τα τωρινά… Η φοβερή κατάσταση που μόλις πριν λίγο μας είχε οδηγήσει στο χείλος της αυτοκτονίας, τώρα έμοιαζε σχεδόν… ανώδυνη. Τώρα καταλαβαίναμε τι εννούσε το τέρας όταν μιλούσε στην Κριστίν Ντααέ. Τώρα ξέραμε τι σήμαινε η φράση του: «Ναι η όχι! Αν είναι όχι, τότε όλος ο κόσμος θα πεθάνει και θα θαφτεί!…» Ναι, θα θαφτεί κάτω απ' τα συντρίμμια αυτού που κάποτε υπήρξε η μεγάλη Όπερα, η Όπερα του Παρισιού!… Θα μπορούσε ποτέ κανείς να φανταστεί ένα φοβερότερο έγκλημα από το να εγκαταλείψει αυτόν τον κόσμο μέσα σε μια αποθέωση φρίκης; Αυτή η καταστροφή, που είχε προσχεδιαστεί για να διασφαλίσει την αποχώρησή του από τα εγκόσμια, τώρα θα χρησίμευε ως εκδίκηση του έρωτα του φοβερότερου τέρατος που εμφανίστηκε ποτέ σ' αυτόν τον κόσμο!… «Αύριο το βράδυ στις έντεκα η ώρα!… Η τελευταία διορία!…» Α! Είχε διαλέξει την κατάλληλη ώρα!… Την ώρα που η Όπερα θάταν πλημμυρισμένη από κόσμο!… από πολλά μέλη της ανθρώπινης φυλής!… εκεί πάνω… στα αστραφτερά πατώματα του σπιτιού της μουσικής!… Ποια καλύτερη συνοδεία θα μπορούσε να φανταστεί για το θάνατο του;… Θα πήγαινε στον τάφο μαζί με τους ωραιότερους ώμους του κόσμου, στολισμένους με τα ωραιότερα κοσμήματα του κόσμου!… Αύριο το βράδυ, στις έντεκα η ώρα!… Έπρεπε να ανατιναχτούμε στο ζενίθ της παράστασης… Θάταν το αποκορύφωμα του θεάματος… αν η Κριστίν Ντααέ έλεγε: Όχι!… Αύριο το βράδυ στις έντεκα η ώρα!… Και πώς ήταν δυνατόν η Κριστίν Ντααέ να μην πει: Όχι; Μήπως δεν προτιμούσε να παντρευτεί τον ίδιο τον θάνατο παρά αυτό το ζωντανό πτώμα; Μήπως δεν ήξερε πως από την άρνησή της εξαρτιόταν η ανατίναξη πολλών μελών της ανθρώπινης φυλής;… Αύριο το βράδυ στις έντεκα η ώρα!…

Εμείς, σερνόμενοι μέσα στα σκοτάδια, απομακρυνόμασταν από το μπαρούτι και προσπαθούσαμε να ξαναβρούμε τα πέτρινα σκαλοπάτια… γιατί όλα εκεί πάνω, πάνω απ' τα κεφάλια μας… η καταπακτή που οδηγεί στο δωμάτιο με τους καθρέφτες… όλα είχαν σβύσει… και εμείς επαναλαμβάναμε: Αύριο το βράδυ στις έντεκα η ώρα!…

…Επιτέλους ξαναβρίσκω τη σκάλα… όμως, ξαφνικά, ξανακατεβαίνω στο πρώτο σκαλοπάτι γιατί μια φοβερή σκέψη μου πέρασε απ' το νου:

«Τι ώρα είναι;»

Α! Τι ώρα είναι; Τι ώρα;… γιατί, τελικά, αύριο βράδυ έντεκα η ώρα θα μπορούσε νάναι σήμερα… Θα μπορούσε νάναι τώρα αμέσως… αυτή τη στιγμή!… α! ποιος θα μπορούσε να μας πει τι ώρα είναι!… Μου φαίνεται πως είμαστε κλεισμένοι σ' αυτήν την κόλαση εδώ και μέρες… πολλές μέρες… εδώ και πολλά χρόνια… από την αρχή του κόσμου… από πάντα… Ίσως από στιγμή σε στιγμή τα πάντα ανατιναχτούν!… Α!… Ένας θόρυβος!… Ένα τρίξιμο!… Ακούσατε κύριε;… Εκεί! Εκεί… στη γωνία!… Μεγαλοδύναμοι Θεοί!… κάτι σαν μηχανικός θόρυβος!… Ξανά!… Α! Φως!… Ίσως είναι ο μηχανισμός της ανατίναξης!… σας μιλάω: ακούστηκε ένα τρίξιμο… μα είστε κουφός;

Ο κύριος ντε Σανιύ και εγώ αρχίσαμε να φωνάζουμε σαν τρελοί… Έχουμε πανικοβληθεί… σκαρφαλώνουμε σερνόμενοι στα σκαλοπάτια… Ίσως εκεί πάνω η καταπακτή να 'χει κλείσει ξανά! Ίσως γι' αυτό είναι τόσο σκοτεινά… Αχ! Να βγούμε απ' αυτό το σκοτάδι… Αχ! να βγούμε απ' το σκοτάδι! να βγούμε απ' το σκοτάδι!… Αχ!… να ξαναβρίσκαμε τη θανάσιμη φωτεινότητα της αίθουσας με τους καθρέφτες!…

…Αλλά… να… φτάσαμε στην κορυφή της σκάλας… όχι, η καταπακτή δεν είναι κλειστή, τώρα όμως και η αίθουσα με τους καθρέφτες είναι σκοτεινή όπως και το υπόγειο που μόλις εγκαταλείψαμε!… Βγαίνουμε τελείως από το υπόγειο… σερνόμαστε πάνω στο πάτωμα της αίθουσας των βασανιστηρίων… το πάτωμα που μας χωρίζει απ' αυτήν την πυριτιδαποθήκη!…, τι ώρα όμως είναι;;;… Φωνάζουμε, τους φωνάζουμε!… Ο κύριος ντε Σανιύ με όσες δυνάμεις του απέμειναν φωνάζει: «Κριστίν!… Κριστίν!…» Και εγώ φωνάζω τον Ερίκ!… του θυμίζω πως του έχω σώσει τη ζωή!… Όμως κανείς δε μας απαντά, κανείς!… Τίποτα δεν υπάρχει πέρα απ' την απελπισία μας… από την τρέλα μας… τι ώρα είναι;… «Αύριο βράδυ στις έντεκα η ώρα!…» Συζητάμε… Προσπαθούμε να υπολογίσουμε πόσον καιρό βρισκόμαστε εδώ μέσα… όμως δεν είμαστε σε θέση να σκεφτούμε… Αχ! να μπορούσαμε να βλέπαμε το καντράν ενός ρολογιού με τους λεπτοδείχτες του να προχωρούν!… Τι υπέροχο θέαμα!… Το ρολόι μου έχει σταματήσει εδώ και πολύ ώρα… όμως το ρολόι του κυρίου ντε Σανιύ δουλεύει ακόμη!… Μου είπε πως το είχε κουρδίσει όταν ετοιμαζόταν να έρθει στην Όπερα… Προσπαθούσαμε, με βάση αυτό το στοιχείο, να βγάλουμε κάποιο συμπέρασμα που να μας κάνει να ελπίζουμε ότι ακόμη δεν είχε φτάσει η μοιραία ώρα…

…Ο παραμικρότερος θόρυβος, η παραμικρότερη υποψία θορύβου από την πυριτιδαποθήκη μάς ρίχνει στην πιο φριχτή αγωνία… Τι ώρα είναι;… Δεν έχουμε πια ούτε ένα σπίρτο… Κι όμως, έπρεπε να μάθουμε… Ο κύριος ντε Σανιύ σκέφτεται να σπάσει το τζάμι του ρολογιού του και να ψηλαφίσει τους δείχτες… Απόλυτη σιωπή καθώς ψηλαφίζει… Από τη θέση των δεικτών βγάζει το συμπέρασμα πως είναι έντεκα…

Όμως, μπορεί η ώρα έντεκα που φοβόμαστε να 'χει κιόλας περάσει… έτσι δεν είναι;… Ίσως είναι έντεκα το πρωί… κι έτσι έχουμε ακόμη μπροστά μας δώδεκα ώρες.

Ξαφνικά φωνάζω:

«Ησυχία!»

Μου φάνηκε πως άκουσα βήματα στο διπλανό δωμάτιο.

Δεν έκανα λάθος! Ακούω θόρυβο από πόρτες και βιαστικά βήματα. Χτυπούν τον τοίχο. Ακούγεται η φωνή της Κριστίν Ντααέ:

«Ραούλ! Ραούλ!»

Α! Τώρα φωνάζουμε όλοι μαζί κι απ' τις δυο μεριές του τοίχου. Η Κριστίν κλαίει με λυγμούς, δεν ήξερε αν θα ξανάβρισκε τον κύριο ντε Σανιύ ζωντανό!… Το τέρας φαίνεται πως φέρθηκε απαίσια… Ήταν σ' ένα διαρκές παραλήρημα περιμένοντας να του πει το «Ναι» που αυτή του αρνιόταν… Ωστόσο, του υποσχόταν αυτό το «Ναι» φτάνει να την οδηγούσε στην αίθουσα των βασανιστηρίων!… Αλλά, εκείνος επέμενε πεισματικά στην άρνησή του, εξαπολύοντας φοβερές απειλές εναντίον όλης της ανθρωπότητας… Τελικά, μετά από ατέλειωτες ώρες μέσα σ' αυτήν την κόλαση, βγήκε, για να την αφήσει μόνη να σκεφτεί… για τελευταία φορά…

… Ώρες ατέλειωτες…

«Τι ώρα είναι; Τι ώρα είναι, Κριστίν;»

«Είναι έντεκα!… Έντεκα παρά πέντε!…»

«Βράδυ ή πρωί;»

«Είναι η ώρα που πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο! Μου το είπε φεύγοντας», λέει η γεμάτη αγωνία φωνή της Κριστίν… «Είναι τρομερός!… Παραληρούσε… έβγαλε τη μάσκα του και τα χρυσά του μάτια έβγαζαν φλόγες! Και γελούσε! όλο γελούσε!… Γελώντας σαν μεθυσμένος δαίμονας μου είπε: “Πέντε λεφτά! Σ' αφήνω μόνη σου εξαιτίας της γνωστής ντροπής!… Δε θέλω να κοκκινίσεις, όπως όλες οι ντροπαλές αρραβωνιαστικές, όταν μου πεις το Ναι!… Διάβολε! ξέρω όλους του κανόνες της καλής συμπεριφοράς!” Σας λέω πως ήταν ένας μεθυσμένος δαίμονας!… “Να, κοίτα (είπε κι έβαλε το χέρι του μέσα στο μικρό σακούλι της ζωής και του Θανάτου). Να το μικρό μπρούτζινο κλειδί που ανοίγει τα εβένινα κουτιά που βρίσκονται πάνω στο τζάκι του δωματίου «Λουί Φιλίπ»… Μέσα σ' ένα απ' αυτά τα κουτιά Θα βρεις ένα σκορπιό και στο άλλο μιαν ακρίδα, δυο πολύ καλές μπρούτζινες απομιμήσεις από την Ιαπωνία. Πρόκειται για ζώα που λένε ναι και όχι! Μ' άλλα λόγια δεν έχεις παρά να γυρίσεις τον σκορπιό πάνω στη βάση του… αυτό Θα σημαίνει για μένα, όταν Θα επιστρέψω στο δωμάτιο του «Λουί Φιλίπ», στο δωμάτιο των αρραβώνων: Ναι!… Η ακρίδα, αν γυρίσεις την ακρίδα, αυτό Θα σημαίνει: Όχι! τότε Θα καταλάβω πως απαντάς όχι, όταν επιστρέψω στο δωμάτιο του «Λουί Φιλίπ», στο δωμάτιο του Θανάτου!…” Και γελούσε σαν μεθυσμένος δαίμονας! Εγώ δεν έκανα τίποτ' άλλο από το να τον παρακαλώ γονατιστή να μου δώσει το κλειδί της αίθουσας των βασανιστηρίων, δίνοντας του το λόγο μου πως, αν μου το έδινε, θα γινόμουν η γυναίκα του… για πάντα… Όμως, γελώντας σαν μεθυσμένος δαίμονας, μ' άφησε, λέγοντας μου πως δε θα επέστρεφε πριν περάσουν πέντε λεπτά, γιατί ήξερε πολύ καλά τι έπρεπε να κάνει ένας τζέντλεμαν σε παρόμοιες περιπτώσεις!… Α ναι! Πριν φύγει μου φώναξε ξανά: “Την ακρίδα! Πρόσεχε την ακρίδα! Αυτό που θα κάνεις δε θάναι μια απλή περιστροφή της ακρίδας, θάναι μια ανατίναξη! Θα τα τινάξεις όλα στον αέρα!”…»

Προσπάθησα εδώ ν' αναπαράγω με φράσεις, με διακοπτόμενες λέξεις, με θαυμαστικά, το νόημα των παραληρηματικών λόγων της Κριστίν!… Γιατί κι αυτή, σαν κι εμάς, στη διάρκεια αυτών των εικοσιτεσσάρων ωρών είχε αγγίξει τα όρια της ανθρώπινης οδύνης… και ίσως να υπέφερε περισσότερο κι από μας!… Κάθε τόσο σταματούσε για να φωνάξει με αγωνία: «Ραούλ! Ραούλ, υποφέρεις;…» και ψηλάφιζε τους τοίχους που τώρα ήταν κρύοι και ρωτούσε γιατί λίγο πριν ήταν καυτοί!… Και τα πέντε λεπτά κύλησαν και το φτωχό μου το μυαλό το γρατζούνιζαν με όλα τους τα ποδαράκια ο σκορπιός και η ακρίδα!…

Ωστόσο, διατηρούσα ακόμα αρκετή πνευματική διαύγεια για να καταλάβω πως αν γύρναγε την ακρίδα, η ακρίδα θα τιναζόταν… και μαζί μ' αυτήν πολλά μέλη της ανθρώπινης φυλής! Δεν υπήρχε καμιά αμφιβολία πως η ακρίδα συνδεόταν με κάποιο ηλεκτρικό καλώδιο που κατάληγε στην πυριτιδαποθήκη!… Βιαστικά, ο κύριος ντε Σανιύ, που από τότε που ξανάκουσε τη φωνή της Κριστίν Ντααέ έμοιαζε να 'χει ξαναβρεί το χαμένο του ηθικό, εξηγούσε βιαστικά στην κοπέλα την κατάσταση… Έπρεπε να γυρίσει το σκορπιό αμέσως…

Αυτός ο σκορπιός, που απαντούσε το Ναι που τόσο επιθυμούσε ο Ερίκ, πρέπει να ήταν κάποιος μηχανισμός που θα εμπόδιζε την επικείμενη καταστροφή.

«Πήγαινε!… πήγαινε λοιπόν, Κριστίν, λατρεμένη μου γυναίκα!…» διέταξε ο Ραούλ.

Έγινε σιωπή.

«Κριστίν», φώναξα, «πού είσαστε;»

«Κοντά στο σκορπιό!»

«Μην αγγίξετε τίποτα!»

Μου πέρασε απ' το μυαλό η ιδέα -γιατί ήξερα πολύ καλά το φίλο μου τον Ερίκ — πως το τέρας είχε για μια ακόμη φορά ξεγελάσει τη νέα γυναίκα. Ίσως ήταν ο σκορπιός αυτός που θα προκαλούσε την έκρηξη. Αλλιώς, γιατί δεν ήταν και ο ίδιος εκεί; Τώρα πια τα πέντε λεπτά είχαν περάσει για τα καλά!… Και ίσως περίμενε τη φαντασμαγορική έκρηξη… Δεν περίμενε άλλο απ' αυτό!… Άλλωστε, στην πραγματικότητα δεν μπορούσε να ελπίζει στ' αλήθεια πως η Κριστίν θα συμφωνούσε να γίνει αιχμάλωτη του!… Γιατί δεν ξαναγύρισε;… Μην αγγίξετε τον σκορπιό!…

«Νάτος!…» φώναξε η Κριστίν. «Τον ακούω που 'ρχεται!… Νάτος…»

Ερχόταν, πράγματι. Ακούσαμε τα βήματά του που πλησίαζαν στο δωμάτιο «Λουί Φιλίπ». Πλησίασε την Κριστίν. Δεν είπε ούτε μια λέξη.

Τότε μίλησα δυνατά:

«Ερίκ! Εγώ είμαι! Μ' αναγνωρίζεις;»

«Δεν πεθάνατε λοιπόν εκεί μέσα;… Καλά λοιπόν, καθείστε ήσυχα τότε».

Ετοιμαζόμουν να τον διακόψω, αλλά μου μίλησε μ' ένα τόσο αυστηρό ύφος, που έμεινα εκεί πίσω απ' τον τοίχο παγωμένος:

«Ούτε μια λέξη νταρόγκα, γιατί θα τα τινάξω όλα στον αέρα!» Και αμέσως πρόσθεσε:

«Η τιμή ανήκει στη δεσποινίδα!… Η δεσποινίς δεν άγγιξε ούτε το σκορπιό ούτε την ακρίδα (πόσο στημένα μιλούσε!) η δεσποινίς δεν άγγιξε την ακρίδα! (με τι τρομαχτική ψυχραιμία μιλούσε!) όμως δεν είναι πολύ αργά για να το κάνει. Κοιτάξτε, ανοίγω εγώ τα κουτιά, χωρίς κλειδί, γιατί εγώ είμαι ο λάτρης των καταπακτών και μπορώ ν' ανοίγω και να κλείνω ό,τι θέλω, όποτε θέλω, και όπως θέλω… Ανοίγω λοιπόν τα μικρά εβένινα κουτιά: κοιτάξτε, δεσποινίς, μέσα στα μικρά εβένινα κουτιά… δυο όμορφα μικρά ζωάκια… Πραγματικά είναι πολύ καλές απομιμήσεις… μοιάζουν ακίνδυνα… έτσι δεν είναι;… Όμως το ράσο δεν κάνει τον παπά! (Όλ' αυτά τα έλεγε με μια φωνή εντελώς άχρωμη, επίπεδη…) Αν στρέψουμε την ακρίδα, δεσποινίς μου, θα τιναχτούμε όλοι στον αέρα… Κάτω απ' τα πόδια του Παρισιού… Αν όμως στρέψουμε το σκορπιό όλο αυτό το μπαρούτι θα πνιγεί στο νερό!… Δεσποινίς μου, με την ευκαιρία των γάμων μας, θα κάνετε ένα ωραίο δώρο σ' αρκετές εκατοντάδες Παριζιάνους που αυτή τη στιγμή χειροκροτούν ένα άθλιο αριστούργημα του Μέγιερμπερ… Θα τους χαρίσετε τη ζωή… γιατί, εσείς, δεσποινίς μου, με τα ωραία σας χεράκια — τι ράθυμη φωνή — θα στρέψετε τον σκορπιό!… Και, ω τι μεγάλη χαρά! θα παντρευτούμε!»

Απλώθηκε για λίγο σιωπή, και μετά:

«Δεσποινίς μου, αν μέσα σε δυο λεπτά δεν έχετε στρίψει το σκορπιό, έχετε υπόψη σας πως έχω ένα ρολόι που λειτουργεί θαυμάσια, τότε εγώ θα στρέψω την ακρίδα… και να ξέρετε πως και η ακρίδα, κι αυτή λειτουργεί θαυμάσια!…»

Απλώθηκε ξανά σιωπή. Αυτή τη φορά ήταν τρομακτικότερη από κάθε προηγούμενη. Ήξερα πολύ καλά πως από τη στιγμή που ο Ερίκ έπαιρνε αυτήν τη φωνή, την τόσο γαλήνια, τόσο ήσυχη και νωχελική, αυτό σήμαινε πως ήταν έτοιμος για όλα. Ήταν ικανός για τη φοβερότερη εκδίκηση όπως και για την πιο μεγάλη θυσία και πως αρκούσε μια λέξη, μια συλλαβή ενοχλητική για ν' απελευθερωθούν οι ασκοί του Αιόλου. Ο κύριος ντε Σανιύ είχε καταλάβει πως δεν του απέμενε τίποτ' άλλο από τον να προσευχηθεί… κι έτσι γονατιστός προσευχόταν… Όσο για μένα, το αίμα χτυπούσε τόσο δυνατά στις αρτηρίες μου που ένιωσα την ανάγκη να πιάσω την καρδιά μου, τόσος ήταν ο φόβος μου πως θα 'σπαγε… Ξέραμε πολύ καλά τι γινόταν εκείνη την ώρα στην ξετρελαμένη σκέψη της Κριστίν Νταχέ… καταλαβαίναμε το δισταγμό της να γυρίσει το σκορπιό… Μπορεί νάταν ο σκορπιός αυτός που θα τα τίναζε όλα στον αέρα!… αν ο Ερίκ είχε αποφασίσει να χαθούν όλοι μαζί του!

Τελικά, ακούστηκε ξανά η φωνή του Ερίκ, γλυκιά αυτή τη φορά, αγγελική:

«Τα δυο λεπτά πέρασαν… αντίο, δεσποινίς!… Τινάξου ακρίδα!…»

«Ερίκ», φώναξε η Κριστίν, που θα πρέπει να συγκράτησε το χέρι του τέρατος, «ορκίσου μου τέρας, ορκίσου μου στον κολασμένο έρωτά σου, πως πραγματικά ο σκορπιός είναι αυτός που πρέπει να γυρίσουμε…»

«Ναι, για να εκτιναχτούμε στους γάμους μας…»

«Α! Βλέπεις λοιπόν πως θ' ανατιναχτούμε!»

«Θα εκτιναχτούμε στη σφαίρα της ευτυχίας των γάμων μας, αθώο μου παιδί!… Ο σκορπιός ανοίγει το χορό!… Όμως αρκετά!… Δε θες το σκορπιό; Δική μου τότε η ακρίδα!»

«Ερίκ!…»

«Αρκετά!…»

Είχα προσθέσει τις φωνές μου σ' αυτές της Κριστίν. Ο κύριος ντε Σανιύ, πάντα γονατιστός εξακολουθούσε να προσεύχεται…

«Ερίκ! Γύρισα το σκορπιό!!…»

Α! Τι ατέλειωτο δευτερόλεπτο που ζήσαμε!

Περιμένοντας!

Περιμένοντας να γίνουμε συντρίμμια μέσα σε βροντές κι ερείπια…

Περιμένοντας να πέσουν κάτω απ' τα πόδια μας, μέσα στο ανοιχτό βάραθρο… διάφορα πράγματα… πράγματα που θα μπορούσαν νάναι η αρχή της αποθέωσης της φρίκης… γιατί, από την ανοιχτή καταπακτή μέσ' στα σκοτάδια… μαύρη τρύπα μέσ' στα μαύρα σκοτάδια… ακούσαμε ένα ανησυχητικό σφύριγμα — σαν το θόρυβο που κάνει το αναμμένο φυτίλι- που γινόταν ολοένα και δυνατότερο…

…Στην αρχή ήταν αδύναμο… μετά ο θόρυβος έγινε πιο βαθύς… μετά πολύ δυνατός…

Μα, ακούστε! Ακούστε! και κρατήστε και με τα δυο σας χέρια την καρδιά σας που είναι έτοιμη να σπάσει μαζί με πολλές άλλες…

Μήπως ήταν ο θόρυβος από νερό;…

Στην καταπακτή! πάμε στην καταπακτή!

Ακούστε! Ακούστε!

Τώρα κάνει γκλου γκλου… γκλου γκλου…

Στην καταπακτή!… στην καταπακτή!… στην καταπακτή!…

Τι δροσιά!

Α! Η δροσιά! πάμε στη δροσιά! Όλη μας η δίψα, που ο τρόμος της φοβερής ανακάλυψης είχε διώξει, ξανάρχεται πιο δυνατή, μαζί με το θόρυβο του νερού.

Το νερό! το νερό! το νερό που ανεβαίνει!…

Που ανεβαίνει μέσα στο υπόγειο, που σκεπάζει τα βαρέλια, όλα τα γεμάτα μπαρούτι βαρέλια (βαρέλια! βαρέλια!… έχετε βαρέλια για πούλημα;) νερό!… το νερό που προχωράμε ν' αντιμετωπίσουμε με στεγνά λαρύγγια… το νερό που ανεβαίνει μέχρι τα σαγόνια μας, μέχρι τα στόματά μας…

Και πίνουμε… Στο βάθος του υπογείου, πίνουμε, πίνουμε την κάβα…

Ξανανεβαίνουμε, ανεβαίνουμε τη σκάλα που είχαμε κατεβεί για να βρούμε το νερό και που ξανανεβαίνουμε μαζί με το νερό.

Πραγματικά, εδώ έχουμε μπόλικο βρεγμένο μπαρούτι, μπαρούτι που χάθηκε κάτω από τεράστιες ποσότητες νερού!… Ωραία δουλειά! Δεν είναι το νερό που λείπει από το σπίτι της Λίμνης! Αν αυτό συνεχιστεί, όλη η λίμνη θα μπει στο υπόγειο…

Γιατί, εδώ που τα λέμε, τώρα πια δεν ξέρει κανείς πού θα σταματήσει…

Να που βγήκαμε από το υπόγειο και το νερό εξακολουθεί πάντα ν' ανεβαίνει…

Τώρα, το νερό βγαίνει απ' το υπόγειο, απλώνεται στο πάτωμα…

Αν συνεχιστεί έτσι, σε λίγο όλο το σπίτι της Λίμνης θα πλημμυρίσει. Το δάπεδο της αίθουσας με τους καθρέφτες έχει γίνει κι αυτό μια μικρή λίμνη, που στα νερά της πλατσουρίζουν τα πόδια μας. Φτάνει τόσο νερό! Πρέπει τώρα ο Ερίκ να κλείσει τη στρόφιγγα: Ερίκ! Ερίκ! Δε χρειάζεται άλλο νερό! Γύρνα τη στρόφιγγα. Κλείσε το σκορπιό!

Όμως, ο Ερίκ δεν απαντά… Δεν ακούμε πια τίποτ' άλλο πέρα από το νερό που ανεβαίνει… τώρα έχει φτάσει μέχρι τη μέση της γάμπας μας!…

«Κριστίν! Κριστίν! το νερό ανεβαίνει! ανέβηκε μέχρι τα γόνατα μας», φωνάζει ο κύριος ντε Σανιύ!

Όμως η Κριστίν δεν απαντά… δεν ακούγεται τίποτ' άλλο πέρα απότο νερό που ολοένα ανεβαίνει.

Τίποτα! Τίποτα! τίποτα δεν ακούγεται στο πλαϊνό δωμάτιο… Δεν είναι πια κανείς εκεί! Κανείς για να κλείσει τη βρύση! κανείς για να κλείσει το σκορπιό!

Είμαστε ολομόναχοι, μέσα στο μαύρο σκοτάδι, μαζί με το μαύρο νερό που μας παρασύρει, που σκαρφαλώνει, που μας παγώνει! Ερίκ! Ερίκ! Κριστίν! Κριστίν!

Τώρα δε πατώνουμε πια και στριφογυρνάμε μέσα στο νερό, παρασυρμένοι στη δίνη του, γιατί το νερό στριφογυρνά μαζί μας και μεις χτυπιόμαστε στους μαύρους καθρέφτες… και με τους λαιμούς μας ανασηκωμένους ουρλιάζουμε…

Θα πεθάνουμε εδώ άραγε; πνιγμένοι μέσα στην αίθουσα των βασανιστηρίων;… Ποτέ μου δεν είχα δει κάτι τέτοιο! Τον καιρό των Ρόδινων Ωρών του Μαζεντεράν, ο Ερίκ, ποτέ δε μου 'χε δείξει κάτι τέτοιο από το μικρό αόρατο παράθυρο!… Ερίκ! Ερίκ! Σου 'χω σώσει τη ζωή! Το θυμάσαι;… Ήσουν καταδικασμένος!… Θα πέθαινες!… Σου άνοιξα τις πόρτες της ζωής!… Ερίκ!…

Α! Στριφογυρνούσαμε μέσ' στο νερό… έρμαια της δίνης του…

Όμως, ξάφνου έπιασα με τα χέρια μου τον κορμό του σιδερένιου δέντρου!… και φωνάζω τον κύριο ντε Σανιύ… και να 'μαστε και οι δυο μας γραπωμένοι στο κλαδί του σιδερένιου δέντρου…

Και το νερό να εξακολουθεί ν' ανεβαίνει!

Α! Α! Θυμηθείτε! Πόσος χώρος υπάρχει ανάμεσα στο κλαδί του σιδερένιου δέντρου και το ταβάνι του δωματίου με τους καθρέφτες;… Προσπαθείστε να θυμηθείτε!… Άλλωστε, ίσως τελικά το νερό σταματήσει… σίγουρα σε κάποιο σημείο θα σταματήσει… Να! Μου φαίνεται πως σταμάτησε!… Όμως όχι!… Τι φρίκη!… Πρέπει να κολυμπήσουμε! Να κολυμπήσουμε!… Πνιγόμαστε!… χτυπιόμαστε απελπισμένα μέσ' στα μαύρα νερά… Ήδη δυσκολευόμαστε ν' αναπνεύσουμε τον μαύρο αέρα πάνω απ' αυτό το μαύρο νερό… τον αέρα που φεύγει, που τον ακούμε να φεύγει από κει, πάνω απ' τα κεφάλια μας, δεν ξέρω και γω από ποιο εξάρτημα κλιματισμού… Αχ! ας στριφογυρίσουμε! Ας στριφογυρίσουμε μέχρι να βρούμε το στόμιο του αέρα… Θα κολλήσουμε το στόμα μας στο στόμιο του εξαερισμού… Όμως οι δυνάμεις μου μ' εγκαταλείπουν, προσπαθώ να κρατηθώ από τους τοίχους! Αχ! πώς γλιστράνε αυτοί οι καθρέφτες κάτω από τα δάχτυλά μας που ψάχνουν… που προσπαθούν… Στριφογυρίζουμε ξανά!… Βυθιζόμαστε… Μια τελευταία προσπάθεια!… Μια τελευταία κραυγή!… Ερίκ!… Κριστίν!… γκλου, γκλου, γκλου!… στο βάθος του μαύρου νερού τ' αφτιά μας κάνουν γκλουγκλου!… Λίγο πριν χάσω τις αισθήσεις μου, μου φάνηκε πως ανάμεσα σε δυο γκλουγκλου άκουσα: «Βαρέλια!… Βαρέλια!… Έχετε βαρέλια για πούλημα;»

27

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΩΝ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΟΣ

Σ' ΑΥΤΟ το σημείο, τελειώνει η γραπτή αφήγηση που μου άφησε ο Πέρσης.

Παρ' όλη τη φρίκη αυτής της κατάστασης, που έμοιαζε να τους οδηγεί σε βέβαιο θάνατο, ο κύριος ντε Σανιύ και ο σύντροφος του σώθηκαν χάρη στη θεία αφοσίωση της Κριστίν Ντααέ. Το τέλος της περιπέτειας το άκουσα από τον ίδιο τον νταρόγκα.

Όταν πήγα να τον δω, κατοικούσε, όπως πάντα, στο μικρό του διαμέρισμα της οδού Ριβολί, απέναντι ακριβώς από τον κήπο των Τουλερί. Ήταν βαριά άρρωστος και χρειάστηκε να επιστρατεύσω όλο μου το ταλέντο για να τον πείσω πως αυτό που μ' ενδιέφερε, ως δημοσιογράφο και ιστορικό, ήταν η αλήθεια και μόνον η αλήθεια κι έτσι ν' αποφασίσει να ξαναζήσει μαζί μου το απίστευτο αυτό δράμα. Ο παλιός πιστός του υπηρέτης Δαρείος τον βοηθούσε όπως πάντα αυτός με οδήγησε κοντά του. Ο νταρόγκα με υποδέχτηκε καθισμένος σε μια βαθιά πολυθρόνα, μπρος στο παράθυρο που βλέπει στον κήπο. Προσπαθούσε να συναρμολογήσει ένα θώρακα από κάποια παλιά πανοπλία, που κάποτε θα πρέπει να ήταν πολύ ωραίος. Ο Πέρσης μας, είχε ακόμη τα υπέροχα μάτια του, αλλά το καημένο το πρόσωπο του ήταν πάρα πολύ κουρασμένο. Είχε ξυρίσει εντελώς το κεφάλι του, που συνήθως κάλυπτε μ' ένα σκουφί από αστρακάν. Φορούσε μια άνετη, πολύ απλή ρόμπα κι ασυνείδητα, μέσα απ' τα φαρδιά της μανίκια, έπαιζε με τα δάχτυλά του. Το πνεύμα του είχε διατηρήσει όλη του τη διαύγεια. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τα παλιά του βάσανα δίχως να καταληφθεί από πυρετό και με δυσκολία κατάφερα να του εκμαιεύσω το τέλος αυτής αλλόκοτης ιστορίας. Μερικές φορές, έπρεπε να τον παρακαλέσω ώρα πολλή για να απαντήσει στις ερωτήσεις μου. Άλλοτε, παρασυρμένος από τις αναμνήσεις του, αναπαρίστανε μπρος μου, με μιαν εκπληκτική ζωντάνια, την εικόνα του τρομερού Ερίκ και τις φοβερές ώρες που ο κύριος ντε Σανιύ κι αυτός ζήσανε στο σπίτι της Λίμνης.

Έπρεπε να βλέπατε το τρέμουλο που τον τάραζε ολόκληρο όταν περιέγραφε το ξύπνημά του, μετά το δράμα των νερών, μέσα στο ανησυχητικό ημίφως του δωματίου «Λουί Φιλίπ»… Και να, λοιπόν, το τέλος αυτής της τρομερής ιστορίας, έτσι όπως μου το διηγήθηκε ο Πέρσης, για να ολοκληρωθεί η γραπτή διήγηση που θέλησε να μου εμπιστευθεί:

Ανοίγοντας τα μάτια του, ο νταρόγκα είδε πως ήταν ξαπλωμένος πάνω σ' ένα κρεβάτι… Ο κύριος ντε Σανιύ κοιμόταν πάνω σ' έναν καναπέ, δίπλα σ' ένα ντουλάπι με καθρέφτη. Από πάνω τους, ένας άγγελος κι ένας δαίμονας…

Μετά από τα οράματα, τις οφθαλμαπάτες και τις παραισθήσεις της αίθουσας των βασανιστηρίων, η καθημερινότητα των αντικειμένων αυτού του δωματίου τάραζε ακόμη περισσότερο το ήδη ταραγμένο μυχλό αυτού που είχε βρεθεί σε τούτο το βασίλειο του ζωντανού εφιάλτη. Ήταν σαν να 'χαν τοποθετηθεί επίτηδες εκεί, για να τον κάνουν να τα χάσει εντελώς. Αυτό το κρεβάτι, τούτες οι καρέκλες από ακαζού, αυτό το κομοδίνο με τα σκαλίσματα του, η φροντίδα με την οποία εκείνα τα δαντελένια καρέ είχαν τοποθετηθεί στις πολυθρόνες, το εκκρεμές και τα μικρά κουτάκια που βρισκόντουσαν πάνω στο τζάκι κι έμοιαζαν τόσο αθώα… τέλος… αυτή η εταζέρα, διακοσμημένη με κοχύλια, κόκκινες πελότες για τις καρφίτσες, καραβάκια κι ένα τεράστιο αυγό στρουθοκαμήλου… Όλος ο χώρος φωτιζόταν από ένα αμπαζούρ που βρισκόταν πάνω σ' ένα χαμηλό τραπεζάκι… όλη αυτή η τόσο μπανάλ επίπλωση στα «υπόγεια της Όπερας» τάραζε τη φαντασία περισσότερο από κάθε προηγούμενη φαντασμαγορία.

Η σκιά του ανθρώπου με τη μάσκα, μέσα σ' αυτό το γεροντίστικο μπανάλ περιβάλλον, το τόσο καθημερινό και «καθώς πρέπει», έμοιαζε ακόμη πιο εξωπραγματική. Έσκυψε μέχρι τ' αφτί του Πέρση και του είπε με σιγανή φωνή:

«Αισθάνεσαι καλύτερα νταρόγκα;… Κοιτάς το σπίτι μου;… Είναι ό,τι απόμεινε από τη δύστυχη μητέρα μου…»

Του είπε κι άλλα ακόμη, που όμως δε θυμόταν πια. Όμως — κι αυτό γιατί του έκανε ιδιαίτερη εντύπωση — ο Πέρσης θυμόταν πολύ καλά πως, όσο κράτησε εκείνο το όραμα σ' εκείνο το παλιομοδίτικο δωμάτιο, μιλούσε μόνο ο Ερίκ. Η Κριστίν Ντααέ δεν έλεγε κουβέντα· απλά πηγαινοερχόταν αθόρυβα σαν μια καλόγρια που 'χε δώσει όρκο σιωπής, πότε για να φέρει κάποιο τονωτικό… πότε αχνιστό τσάι… Ο άνθρωπος με τη μάσκα τής έπαιρνε το φλυτζάνι και το 'δίνε στον Πέρση.

Όσο για τον κύριο ντε Σανιύ… κοιμόταν…

Ο Ερίκ, ρίχνοντας λίγο ρούμι στο φλυτζάνι του νταρόγκα και δείχνοντας του τον ξαπλωμένο υποκόμη, είπε:

«Είχε συνέλθει πολύ πριν μάθουμε αν θα ζήσετε ή όχι, νταρόγκα. Πάει πολύ καλά… Κοιμάται… Δεν πρέπει να τον ξυπνήσετε…»

Για μια στιγμή, ο Ερίκ έφυγε από το δωμάτιο και ο Πέρσης ανασηκώθηκε και κοίταξε ολόγυρα του… Σε μια γωνιά κοντά στο τζάκι διέκρινε τη λευκή φιγούρα της Κριστίν Ντααέ. Της μίλησε… τη φώναξε… όμως ακόμη ήταν πολύ αδύναμος κι έτσι ξανάπεσε πίσω στο μαξιλάρι του… Η Κριστίν ήρθε κοντά του, ακούμπησε το χέρι της στο μέτωπο του και μετά απομακρύνθηκε… Ο Πέρσης θυμόταν πως καθώς απομακρυνόταν δεν έριξε ούτε μια ματιά στον κύριο ντε Σανιύ που, πράγματι, κοιμόταν ήσυχα ήσυχα… Ξανακάθησε στην πολυθρόνα της δίπλα στο τζάκι, σιωπηλή, σαν μια αδελφή του Ελέους που έχει δώσει όρκο σιωπής…

Ο Ερίκ επέστρεψε κρατώντας διάφορα μικρά μπουκαλάκια που ακούμπησε πάνω στο τζάκι. Μετά, πολύ σιγανά, για να μην ξυπνήσει τον κύριο ντε Σανιύ, είπε στον Πέρση, αφού πρώτα του πήρε το σφυγμό:

«Τώρα, είσαστε κι οι δυο σας εκτός κινδύνου και θα σας οδηγήσω πίσω, πάνω στη γη, για να ευχαριστήσω τη γυναίκα μου».

Σηκώθηκε και χωρίς να δώσει καμιά άλλη εξήγηση εξαφανίστηκε ξανά.

Ο Πέρσης, κοίταξε κάτω απ' το φως της λάμπας το ήσυχο προφίλ της Κριστίν Ντααέ. Διάβαζε ένα πολύ μικρό βιβλίο, με χρυσωμένες τις άκρες των φύλλων του σαν τα θρησκευτικά βιβλία. Η Μίμηση κάνει παρόμοιες εκδόσεις. Στ' αφτιά του Πέρση αντηχούσαν ακόμη τα λόγια που είχε πει ο άλλος, με το φυσικότερο ύφος του κόσμου: «Για να ευχαριστήσω τη γυναίκα μου».

Ο νταρόγκα, πολύ σιγανά, τη φώναξε ξανά' όμως η Κριστίν θα πρέπει να βρισκόταν, διαβάζοντας, κάπου πολύ μακριά, γιατί δεν άκουσε τίποτα…

Ο Ερίκ ξανάρθε… έδωσε στον νταρόγκα να πιει ένα φάρμακο και μετά του είπε να μην απευθύνει το λόγο ξανά ούτε στη «γυναίκα του» ούτε σε κανέναν άλλον, «γιατί αυτό μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνο για όλον τον κόσμο».

Μετά απ' αυτό, ο Πέρσης θυμάται ακόμη τη μαύρη σκιά του Ερίκ και τη λευκή φιγούρα της Κριστίν, που γλιστρούσε πάντα σιωπηλή μέσ' στο δωμάτιο, να σκύβουν πάνω από τον κύριο ντε Σανιύ. Ο Πέρσης ήταν ακόμη πολύ αδύναμος και ο παραμικρότερος θόρυβος, η πόρτα του ντουλαπιού που έτριζε, για παράδειγμα, του προξενούσε τρομερούς πόνους στο κεφάλι. Κοιμήθηκε κι αυτός όπως κι ο κύριος ντε Σανιύ.

Αυτή τη φορά, όταν ξύπνησε, ήταν στο σπίτι του και δεχόταν τις περιποιήσεις του πιστού του Δαρείου, που τον πληροφόρησε πως τον είχαν βρει την προηγούμενη νύχτα έξω από την πόρτα του διαμερίσματός του, όπου θα πρέπει να τον μετέφερε κάποιος άγνωστος που φρόντισε, προτού απομακρυνθεί, να χτυπήσει το κουδούνι.

Μόλις ξαναβρήκε τις δυνάμεις του, ο νταρόγκα έστειλε να μάθει τα νέα του υποκόμη απ' το σπίτι του κόμη Φιλίπ.

Τον πληροφόρησαν πως ο νέος άντρας δεν επέστρεψε ποτέ και πως ο κόμης Φιλίπ ήταν νεκρός. Είχαν βρει το πτώμα του στις όχθες της λίμνης της Όπερας, από τη μεριά της οδού Σκριμπ. Ο Πέρσης θυμήθηκε τη νεκρώσιμη ακολουθία που είχε παρακολουθήσει πίσω απο τον τοίχο της αίθουσας των βασανιστηρίων και δεν είχε καμιά αμφιβολία, ούτε για το πώς έγινε το έγκλημα ούτε για το ποιος ήταν ο δολοφόνος. Γνωρίζοντας τον Ερίκ, του ήταν πολύ εύκολο να καταλάβει τι έγινε.

Νομίζοντας πως αδελφός του ήταν αυτός που είχε απαγάγει την Κριστίν Ντααέ, ο κόμης Φιλίπ έτρεξε να τον βρει. Τον ακολούθησε στο δρόμο των Βρυξελλών. Πήρε το δρόμο των Βρυξελλών γιατί ήξερε πως από κει επρόκειτο να φύγουν. Καθώς όμως δε βρήκε τίποτα, ξαναγύρισε στην Όπερα. Θυμήθηκε τις παράξενες εκμυστηρεύσεις του Ραούλ για τον φανταστικό του αντίπαλο κι έμαθε πως ο υποκόμης είχε κάνει το παν για να κατέβει στα υπόγεια της Όπερας και πως, τελικά, εξαφανίστηκε αφήνοντας το καπέλο του στο καμαρίνι της ντίβας, δίπλα σε μια θήκη πιστολιών. Ο κόμης, που πια ήταν σίγουρος πως ο αδελφός του είχε τρελαθεί, ρίχτηκε κι αυτός με τη σειρά του μέσα σ' εκείνον το σατανικό υπόγειο λαβύρινθο. Δε χρειαζόντουσαν περισσότερα για να βρεθεί το πτώμα του κόμη Φιλίπ στις όχθες της λίμνης, όπου καιροφυλαχτούσε το τραγούδι της σειρήνας, της σειρήνας του Ερίκ, αυτής της θυρωρού της λίμνης των Νεκρών…

Έτσι, ο Πέρσης δε δίστασε. Συγκλονισμένος απ' αυτή την καινούργια συμφορά, μην μπορώντας να ζει άλλο μέσα στην αβεβαιότητα για το τι μπορεί να έχει συμβεί στον υποκόμη και την Κριστίν Ντααέ, αποφάσισε να πάει να τα πει όλα στην αστυνομία.

Μόνο που η υπόθεση είχε ανατεθεί στον ανακριτή κύριο Φορ κι έτσι πήγε και μίλησε σ' αυτόν. Μπορείτε νομίζω να φαντασθείτε το πώς, ένα καχύποπτο, τετράγωνο κι επιπόλαιο μυαλό, (τα λέω έτσι ακριβώς όπως τα σκέφτομαι), πέρα για πέρα ανέτοιμο για μια τέτοια εκμυστήρευση, αντιμετώπισε την κατάθεση του νταρόγκα. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο ανακριτής Φορ θεώρησε πως ο νταρόγκα δεν έστεκε καλά στα λογικά του.

Ό Πέρσης, αφού απελπίστηκε και συνειδητοποίησε πως η αστυνομία δεν επρόκειτο να τον πάρει στα σοβαρά, άρχισε να γράφει. Μπορεί η αστυνομία να μην ενδιαφερόταν για την κατάθεσή του, ίσως όμως η κατάθεσή του να ενδιέφερε τον Τύπο. Άρχισε λοιπόν να γράφει. Ένα βράδυ, αφού είχε γράψει την τελευταία πρόταση της διήγησης που μόλις σας παράθεσα, ο Δαρείος του ανάγγειλε τον ερχομό ενός αγνώστου, που αρνιόταν επίμονα να πει τ' όνομα του και που ήταν αδύνατον να δει κανείς το πρόσωπό του. Ο άγνωστος είχε δηλώσει πολύ απλά πως δεν επρόκειτο να φύγει αν δεν έβλεπε τον νταρόγκα.

Ο Πέρσης, που αμέσως κατάλαβε ποιος ήταν ο άγνωστος επισκέπτης, διέταξε να τον οδηγήσουν πάραυτα μέσα.

Ο νταρόγκα δεν είχε κάνει λάθος.

Ήταν το φάντασμα! Ήταν ο Ερίκ!

Ήταν πάρα πολύ αδύνατος κι ακουμπούσε στον τοίχο λες και φοβόταν πως θα 'πέφτε κάτω… Έβγαλε το καπέλο του αφήνοντας να φανεί ένα μέτωπο χλομό σαν το κερί. Το υπόλοιπο πρόσωπο του το 'κρύβε η μάσκα.

Ο Πέρσης τον πλησίασε.

«Δολοφόνε του κόμη Φιλίπ, τι έκανες τον αδελφό του και την Κριστίν Ντααέ;».

Ακούγοντας αυτές τις φοβερές κατηγορίες ο Ερίκ τρέκλισε και έμεινε για λίγο σιωπηλός. Μετά, σωριάστηκε σε μια πολυθρόνα, αναστέναξε βαθιά και με μικρές φράσεις, με μικρές λέξεις, βαριανασαίνοντας, είπε:

«Νταρόγκα, μη μου μιλάς για τον κόμη Φιλίπ… Ήταν κιόλας νεκρός… όταν βγήκα απ' το σπίτι μου… ήταν νεκρός… κιόλας… όταν… τραγούδησε η σειρήνα… ήταν ένα ατύχημα… ένα θλιβερό… ένα απαράδεκτα θλιβερό ατύχημα… Αδέξια, φυσικά, και απλά, είχε πέσει μόνος του στη λίμνη!…»

«Λες ψέματα!» φώναξε ο Πέρσης.

Τότε ο Ερίκ έσκυψε το κεφάλι και είπε:

«Δεν ήρθα εδώ…για να σου μιλήσω για τον κόμη Φιλίπ… αλλά για να σου πω… πως θα πεθάνω…».

«Πού βρίσκονται ο Ραούλ ντε Σανιύ και η Κριστίν Ντααέ;…»

«Θα πεθάνω…»

«Ο Ραούλ ντε Σανιύ και η Κριστίν Ντααέ;».

«…Από έρωτα… νταρόγκα… θα πεθάνω από έρωτα… αυτή είναι η αλήθεια… την αγαπούσα τόσο πολύ!… Και την αγαπώ ακόμη, νταρόγκα, γιατί πεθαίνω απ' την αγάπη μου γι' αυτήν, σου το λέω. Αν ήξερες πόσο όμορφη ήταν όταν μου επέτρεψε να τη φιλήσω ζωντανή, μου ορκίστηκε στη σωτηρία της ψυχής της… Ήταν η πρώτη φορά, νταρόγκα, η πρώτη φορά, τ' ακούς, που φίλησα μια γυναίκα… Ναι, ζωντανή, τη φίλησα ζωντανή και ήταν ωραία σαν νεκρή!…»

Ο Πέρσης σηκώθηκε και τόλμησε ν' αγγίξει τον Ερίκ. Του τράνταξε το μπράτσο.

«Θα μου πεις επιτέλους αν είναι νεκρή ή ζωντανή;…»

«Γιατί με τραντάζεις έτσι», απάντησε ο Ερίκ κάνοντας προσπάθεια για να μιλήσει… «Σου λέω πως εγώ είμαι αυτός που θα πεθάνει. Ναι, τη φίλησα ζωντανή…».

«Και τώρα είναι νεκρή;».

«Σου λέω, πως τη φίλησα έτσι, στο μέτωπο… κι αυτή δε τραβήχτηκε, δεν απομάκρυνε το μέτωπο της από το στόμα μου!… Αχ! είναι μια τίμια κοπέλα! Δε νομίζω πως είναι νεκρή, αν κι αυτό είναι κάτι που δε με αφορά πια… Όχι! Όχι! δεν είναι νεκρή! Και αλίμονο, αν μάθω πως κάποιος πείραξε έστω μια τρίχα απ' τα μαλλιά της! Είναι μια γενναία και τίμια κοπέλα, που σου έσωσε τη ζωή, νταρόγκα, εκεί πάνω απ' την αγορά, γιατί τότε εγώ δεν έδινα δεκάρα για το περσικό πετσί σου, νταρόγκα. Κατά βάθος, κανείς δεν ασχολιόταν μαζί σου. Γιατί, λοιπόν, είχες έρθει μαζί με το μικρό νεαρό άντρα; Θα πέθαινες εκεί, κάτω από την αγορά! Σου ορκίζομαι, με παρακαλούσε για το μικρό νεαρό της άντρα, αλλά εγώ της είπα πως από τη στιγμή που γύρισε το σκορπιό, αυτόματα έγινα εγώ ο αρραβωνιαστικός της και πως δε χρειαζόταν να 'χει δυο αρραβωνιαστικούς, πράγμα που νομίζω ήταν πολύ σωστό. Όσο για σένα, δεν υπήρχες, δεν υπήρχες, στο επαναλαμβάνω, και θα πέθαινες κι εσύ μαζί με τον άλλον αρραβωνιαστικό!

»Μόνο που, άκουσε προσεχτικά, νταρόγκα, καθώς φωνάζατε σαν δυο διαμονισμένοι εξαιτίας του νερού, η Κριστίν με πλησίασε και κοιτώντας με με τα όμορφα, μεγάλα, γαλανά της μάτια ορθάνοιχτα, μου ορκίστηκε στη σωτηρία της ψυχής της, πως δεχόταν να γίνει γυναίκα μου ζωντανή! Μέχρι εκείνη τη στιγμή, νταρόγκα, μέσα στα βάθη των ματιών της, έβλεπα πάντα τη γυναίκα μου νεκρή. Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα τη γυναίκα μου ζωντανή. Ήταν ειλικρινής, είχε ορκιστεί στη σωτηρία της ψυχής της. Δε θ' αυτοκτονούσε. Η συμφωνία έκλεισε. Μισό λεπτό αργότερα, όλα τα νερά επέστρεψαν στη λίμνη και εγώ τραβούσα τη γλώσσα σου, νταρόγκα γιατί, στο λόγο μου, πίστευα πως ήσουν κιόλας νεκρός!… Επιτέλους! Να, λοιπόν, τι έπρεπε να γίνει! Θα 'πρεπε να σας μεταφέρω και τους δυο στα σπίτια σας πάνω στη γη. Επιτέλους, μου αδειάσατε τον τόπο κι έμεινα μόνος μου μαζί της».

«Μα, τι έκανες με τον υποκόμη ντε Σανιύ», τον διέκοψε ο Πέρσης.

«Α! καταλαβαίνεις, νταρόγκα… αυτόν δεν μπορούσα να τον μεταφέρω αμέσως πάνω στη γη… Μου χρησίμευε για όμηρος… Όμως, από την άλλη, δεν μπορούσα και να τον έχω μέσα στο σπίτι της Λίμνης, εξαιτίας της Κριστίν. Έτσι, λοιπόν, αποφάσισα να πάω να τον κρύψω σ' ένα σίγουρο και άνετο μέρος. Τον αλυσόδεσα (το άρωμα του Μαζεντεράν τον είχε κάνει εντελώς άβουλο) μέσα στο υπόγειο των κομμουνάρων που, όπως ξέρεις, είναι το πιο απόμακρο και το πιο έρημο υπόγειο της Όπερας, βρίσκεται πιο κάτω από το πέμπτο υπόγειο. Εκεί όπου ποτέ κανείς δεν πατά, εκεί απ' όπου κανείς ποτέ δεν μπορεί ν' ακουστεί. Έτσι, ήσυχος γύρισα στην Κριστίν. Με περίμενε…»

Σ' αυτό το σημείο της αφήγησής του φαίνεται πως το φάντασμα σηκώθηκε όρθιο τόσο μεγαλόπρεπα ώστε ο Πέρσης, που στο μεταξύ είχε ξανακαθήσει στην πολυθρόνα του, αναγκάστηκε να σηκωθεί κι αυτός, λες και υπάκουε στην ίδια παρόρμηση, νιώθοντχς πως είναι αδύνατον να μένει καθισμένος σε μια τόσο ιερή στιγμή. Έβγαλε μάλιστα και τον σκούφο του (μου το είπε ο ίδιος ο Πέρσης) παρ' όλο που είχε το κεφάλι του ξυρισμένο.

«Ναι, με περίμενε!» συνέχισε ο Ερίκ, που άρχισε να τρέμει σαν το φύλλο, να τρέμει από μια πραγματική ιερή συγκίνηση… «με περίμενε ολόρθη, ζωντανή, σαν μια πραγματική αρραβωνιαστικιά, ζωντανή, έτσι όπως μου. το είχε ορκιστεί στη σωτηρία της ψυχής της!… Και όταν εγώ άρχισα να την πλησιάζω, πιο ντροπαλά κι από ένα παιδί, εκείνη δεν απομακρύνθηκε… όχι… όχι… έμεινε εκεί… με περίμενε… νομίζω μάλιστα, νταρόγκα, πως λίγο… όχι πολύ… μα λίγο, σαν μια ζωντανή αρραβωνιαστικιά, έτεινε το μέτωπό της προς το μέρος μου… Και… και… τη φίλησα!… Εγώ!… εγώ!… εγώ!… Κι εκείνη δεν είναι νεκρή!… Κι εκείνη, πολύ φυσικά, έμεινε στο πλάι μου, αφού τη φίλησα… έτσι… στο μέτωπο… Αχ! πόσο όμορφο είναι, νταρόγκα να φιλάς κάποιον!… Δεν μπορείς εσύ να ξέρεις!… Όμως εγώ! εγώ!… Η μητέρα μου, νταρόγκα, η καημένη η δυστυχισμένη μου μητέρα ποτέ δε θέλησε να τη φιλήσω… Έφευγε μακριά!… πετώντας μου τη μάσκα!… ούτε καμιά άλλη γυναίκα!… ποτέ!… ποτέ!… Αχ!Αχ! Αχ! Τότε… έτσι δεν είναι;… τότε, μετά από μια τόσο μεγάλη ευτυχία έκλαψα. Και κλαίγοντας έπεσα στα πόδια της… και φίλησα τα πόδια της, τα μικρά της πόδια, κλαίγοντας… Κι εσύ, νταρόγκα κλαις;… Κι αυτή έκλαιγε… ο άγγελος έκλαψε…»

Καθώς τα διηγόταν όλ' αυτά ο Ερίκ, έκλαιγε με λυγμούς και ο Πέρσης, κι αυτός, πραγματικά, δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του μπρος σ' αυτόν το μασκοφόρο άντρα, που με τους ώμους του να τραντάζονται, με τα χέρια του στο στήθος, βογγούσε πότε από αβάσταχτη οδύνη και πότε από αβάσταχτη τρυφερότητα.

«Ω! νταρόγκα, ένιωσα να δάκρυά της να κυλούν πάνω στο μέτωπό μου, στο δικό μου μέτωπο! στο δικό μου! στο δικό μου! Ήταν ζεστά… ήταν γλυκά! κυλούσαν και γινόντουσαν ένα με τα δικά μου δάκρυα, κυλούσαν μέσ' στα μάτια μου!… κυλούσαν μέχρι το στόμα μου… κυλούσαν στο στόμα μου. Αχ! τα δικά της δάκρυα πάνω μου! Άκου, νταρόγκα, άκου τι έκανα… Έβγαλα τη μάσκα μου για να μη χάσω ούτε ένα δάκρυ της… κι εκείνη δεν έφυγε!… Και δεν ήταν νεκρή! Έμεινε εκεί, ζωντανή, να κλαίει… να κλαίει πάνω μου… μαζί μου… Κλάψαμε μαζί!… Κύριε των δυνάμεων! Μου χαρίσατε τη μεγαλύτερη ευτυχία του κόσμου όλου!…»

Ο Ερίκ, θρηνώντας, κατάρρευσε στην πολυθρόνα.

«Α! Αχ! Δε θέλω ακόμη να πεθάνω… όχι τώρα αμέσως… μα αφήστε με να κλάψω!» είπε στον Πέρση.

Μετά από λίγο, ο μασκοφόρος άντρας συνέχιζε:

«Άκου, νταρόγκα… άκου καλά… άκου το καλά αυτό… ενώ ήμουν στα πόδια της… την άκουσα να μου λέει: “Καημένε μου, δυστυχισμένε Ερίκ!”. Και πήρε το χέρι μου στο δικό της!… Εγώ, καταλαβαίνεις, δεν ήμουν πια παρά ένα κακόμοιρο σκυλί έτοιμο να πεθάνω γι' αυτήν,…είναι αλήθεια, νταρόγκα!

«Σκέψου, πως μέσα στο χέρι μου είχα ένα δαχτυλίδι, μια βέρα, μια χρυσή βέρα που της είχα δώσει… και που αυτή είχε χάσει… Την έβαλα στο μικρό της χέρι και της είπα: Πάρτην!… πάρτην για σένα… και γι' αυτόν… Αυτό θα 'ναι το δώρο μου για τους γάμους σας… το δώρο του καημένου, του δυστυχισμένου Ερίκ… Ξέρω πως τον αγαπάς, το νέο αυτόν άντρα… μην κλαις άλλο!… Με μια φωνή γλυκύτατη, με ρώτησε τι ήθελα να πω. Τότε την έκανα να καταλάβει πως γι' αυτήν δεν ήμουν τίποτε άλλο παρά ένα κακόμοιρο σκυλί έτοιμο να πεθάνει… αλλά πως αυτή, αυτή θα μπορούσε να παντρευτεί με το μικρό νεαρό άντρα όποτε ήθελε, γιατί είχε κλάψει μαζί μου… Αχ! νταρόγκα… καταλαβαίνεις… εκείνη την ώρα ήταν σαν να κομμάτιαζα ήσυχα ήσυχα την καρδιά μου με τα ίδια μου τα χέρια… μα εκείνη… εκείνη, νταρόγκα, είχε κλάψει μαζί μου… και είχε πει: «Καημένε μου, δυστυχισμένε μου Ερίκ!…»

Η συγκίνηση του Ερίκ ήταν τέτοια που χρειάστηκε να προειδοποιήσει τον Πέρση να μη γυρίσει να τον κοιτάξει, γιατί ένιωθε να πνίγεται και θα 'βγαζε τη μάσκα του. Ο Πέρσης μου είπε πως πήγε ο ίδιος στο παράθυρο για να τ' ανοίξει και πως η καρδιά του ήταν γεμάτη θλίψη και λύπη για αυτόν, ωστόσο, φρόντισε ιδιαίτερα να κοιτάζει συνέχεια σ' ένα σημείο, έξω στα δέντρα των Τουλερί, για να μη συναντήσει το πρόσωπο του τέρατος.

«Πήγα», συνέχισε ο Ερίκ, «να ελευθερώσω τον νέο άντρα και του είπα να μ' ακολουθήσει… Αγκαλιάστηκαν μπροστά μου… εκεί… στο δωμάτιο «Λουί Φιλίπ»… Η Κριστίν φορούσε τη βέρα μου… Έβαλα την Κριστίν να μου ορκιστεί πως όταν θα πέθαινα, θα 'ρχοταν μια νύχτα, περνώντας από τη λίμνη της οδού Σκριμπ, θα 'ρχοταν να με θάψει μυστικά περνώντας μου τη βέρα που μέχρι εκείνη τη στιγμή θα φορούσε εκείνη… της είπα πού θα 'βρισκε το σώμα μου και τι έπρεπε να κάνει… Τότε η Κριστίν με φίλησε, για πρώτη φορά εκείνη, με φίλησε στο μέτωπο… (μην κοιτάς, νταρόγκα!) εκεί πάνω στο μέτωπο… πάνω στο μέτωπό μου… φίλησε το δικό μου μέτωπο!… (μη γυρνάς, νταρόγκα!) και φύγανε… οι δυο τους… Η Κριστίν δεν έκλαιγε πια… εγώ μόνος έκλαιγα… νταρόγκα, νταρόγκα… αν η Κριστίν κρατήσει τον όρκο της δε θ' αργήσει να γυρίσει!…»

Και ο Ερίκ έπαψε. Ο Πέρσης δεν τον ρώτησε πια τίποτε άλλο. Τώρα, ήταν απόλυτα σίγουρος για την τύχη του Ραούλ ντε Σανιύ και της Κριστίν Ντααέ. Κανένας άνθρωπος δε θα μπορούσε ποτέ ν' αμφισβητήσει τα λόγια του Ερίκ που έκλαιγε.

Το τέρας είχε ξαναβάλει τη μάσκα του και με όσες δυνάμεις του απόμεναν ετοιμάστηκε να φύγει. Του είπε πως όταν θα 'νιωθε το θάνατο πολύ κοντά, για να τον ευχαριστήσει για το καλό που κάποτε του είχε κάνει, θα του έστελνε ό,τι πολυτιμότερο είχε στον κόσμο: όλα τα γράμματα της Κριστίν Ντααέ που είχε γράψει στη διάρκεια αυτής της περιπέτειας στον Ραούλ, και που τα είχε αφήσει στον Ερίκ, μαζί με κάποια άλλα δικά της μικροαντικείμενα! δυο μαντίλια, ένα ζευγάρι γάντια κι ένα φιόγκο από παπούτσι. Απαντώντας σε ερώτηση του Πέρση, ο Ερίκ τον πληροφόρησε πως οι δυο νέοι, μόλις ελευθερώθηκαν, αποφάσισαν να πάνε να βρουν έναν παπά σε κάποιο απόμερο μέρος, όπου θα έκρυβαν την ευτυχία τους… Έτσι πήγαν στο «σταθμό του Βορρά του Κόσμου». Τέλος, ο Ερίκ υπολόγιζε στον Πέρση, για ν' αναγγείλει το θάνατο του στους δυο νέους. Γι' αυτό, θα αρκούσε να βάλει μια γραμμή στις αγγελίες θανάτων της Επόκ.

Ο Πέρσης συνόδεψε τον Ερίκ ως την πόρτα και ο Δαρείος τον βοήθησε να κατέβει μέχρι κάτω στο πεζοδρόμιο. Ένα αμάξι περίμενε. Ο Πέρσης, που είχε βγει στο παράθυρο, τον άκουσε να λέει: «Κατευθείαν στην Όπερα».

Το αμάξι χάθηκε μέσα στη νύχτα. Ήταν η τελευταία φορά που ο Πέρσης έβλεπε τον δυστυχισμένο Ερίκ.

Τρεις βδομάδες αργότερα, η εφημερίδα Επόκ δημοσίευσε την παρακάτω αγγελία θανάτου:

«Ο Ερίκ πέθανε».

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

ΑΥΤΗ είναι η αληθινή ιστορία του φαντάσματος της Όπερας. Όπως το είχα αναγγείλει και στην αρχή αυτού του έργου, τώρα δεν μπορεί κανείς πια ν' αμφιβάλλει για το αν ο Ερίκ υπήρξε πραγματικά. Οι αποδείξεις για την ύπαρξή του είναι πάρα πολλές, και σήμερα προσιτές στον καθένα, έτσι ώστε να είναι δυνατόν να παρακολουθήσει κανείς, με μια λογική σειρά, όλα τα γεγονότα και τις συμπεριφορές του Ερίκ που έχουν σχέση με το δράμα των Σανιύ.

Δε νομίζω πως χρειάζεται να επαναλάβω εδώ το πόσο αυτό το δράμα συγκλόνισε την πρωτεύουσα. Η απαγωγή της καλλιτέχνιδας, ο θάνατος του κόμη ντε Σανιύ, κάτω από τόσο περίεργες συνθήκες, η εξαφάνιση του αδελφού του και η τριπλή νάρκωση των υπάλληλων της Όπερας!… Πόσα δράματα! Πόσα πάθη! πόσα εγκλήματα διαπράχτηκαν γύρω από το ειδύλλιο του Ραούλ με τη γλυκιά και γοητευτική Κριστίν!… Τι απόγινε η υπέροχη και μυστηριώδης τραγουδίστρια που ποτέ κανείς δεν ξανάκουσε γι' αυτήν;… Την παρουσίασαν ως το θύμα του ανταγωνισμού των δυο αδελφών και κανείς δε φαντάστηκε αυτό που πραγματικά συνέβη. Κανείς δεν σκέφτηκε πως αφού είχαν εξαφανιστεί και οι δύο, το πιθανότερο ήταν πως το ζευγάρι είχε αποτραβηχτεί σε κάποια ήσυχη γωνιά του κόσμου για να ζήσει μιαν ευτυχία που, μετά τον ανεξήγητο θάνατο του κόμη Φιλίπ, δεν ήθελε να είναι δημόσια… Μια μέρα, πήραν το τρένο απ' το «σταθμό του Βορρά του Κόσμου…»

Ίσως και γω κάποια μέρα θα πάρω το τρένο απ' αυτόν το σταθμό και θα πάω να αναζητήσω στις λίμνες, ω! Νορβηγία, ω! σιωπηλή Σκανδιναβία!, τα χνάρια του Ραούλ και της Κριστίν, που ίσως ζουν ακόμη, καθώς και της μαμά-Βαλέριους που κι αυτή είχε εξαφανιστεί την ίδια εποχή!… Ίσως κάποια μέρα θ' ακούσω τη μοναχική Ηχώ του Βορρά, να επαναλαμβάνει το τραγούδι εκείνης που γνώρισε τον Άγγελο της μουσικής…

Πολύν καιρό μετά το κλείσιμο της υπόθεσης, κάτω από τις κάθε άλλο παρά έξυπνες φροντίδες του ανακριτή κυρίου Φορ, ο Τύπος, κάθε τόσο, προσπαθούσε ακόμη να διεισδύσει στο μυστήριο… και συνέχιζε ν' αναρωτιέται ποιο να ήταν άραγε το τερατώδες χέρι που είχε προετοιμάσει και εκτελέσει τόσες φοβερές καταστροφές! (Έγκλημα και εξαφάνιση).

Μια λαϊκή εφημερίδα, που ήξερε όλα τα κουτσομπολιά των παρασκηνίων, ήταν η μόνη που έγραψε:

«Αυτό το χέρι είναι το χέρι του Φαντάσματος της Όπερας». Το έγραψε φυσικά σε τόνο ειρωνικό. Μόνον ο Πέρσης, που δεν είχαν θελήσει ν' ακούσουν, και που μετά την επίσκεψη του Ερίκ δεν επιχείρησε φυσικά να πάει ξανά να μιλήσει στην αστυνομία, μόνον αυτός ήξερε όλη την αλήθεια.

Είχε μάλιστα και τις βασικές αποδείξεις που του προμήθεψε το ίδιο το φάντασμα, στέλνοντάς του τα ιερά του κειμήλια, όπως του είχε πει…

Τις αποδείξεις εκείνες έπεσε σε μένα να τις συμπληρώσω, με τη βοήθεια του ίδιου του νταρόγκα.

Τον κρατούσα καθημερινά ενήμερο για την πορεία των ερευνών μου κι αυτός τις καθοδηγούσε. Είχε να πάει στην Όπερα πάρα πολλά χρόνια· ωστόσο, θυμόταν το μνημείο πάρα πολύ καλά, με κάθε λεπτομέρεια και πραγματικά, δε θα μπορούσα να βρω καλύτερον οδηγό για ν' ανακαλύψω διάφορες κρυφές γωνιές. Ο Πέρσης ήταν αυτός επίσης, που μου υποδείκνυε τις πηγές για τις έρευνές μου. Αυτός με ώθησε να πάω να χτυπήσω την πόρτα του κυρίου Πολινιύ, σε μια εποχή μάλιστα που ο καημένος ήταν σχεδόν ετοιμοθάνατος. Δεν τον ήξερα καθόλου και δε θα ξεχάσω ποτέ την επίδραση που είχαν πάνω του οι ερωτήσεις μου, οι σχετικές με το φάντασμα. Με κοίταξε λες κι έβλεπε τον ίδιο το διάβολο και δε μου απάντησε· ξεστόμισε μόνο μερικές ασυνάρτητες φράσεις που όμως επιβεβαίωσαν (κι αυτό είναι το βασικό) το πόσο πολύ, στον καιρό του, το Φ.τ.Ο. είχε ταράξει την ήδη ανήσυχη ζωή του. (Ο κύριος Πολινιύ ήταν αυτό που συνηθίζουμε να λέμε viveur.

Οταν μετέφερα στον Πέρση τα πενιχρά αποτελέσματα της επίσκεψης μου στον κύριο Πολινιύ, ο νταρόγκα χαμογέλασε αόριστα και μου είπε: «Ο Πολινιύ ποτέ του δεν κατάλαβε μέχρι ποιο σημείο αυτό το κάθαρμα ο Ερίκ (ο Πέρσης μιλούσε για τον Ερίκ άλλοτε σαν νάταν Θεός κι άλλοτε σαν νάταν σκουπίδι) τον δούλευε. Ο Πολινιύ ήταν προληπτικός κι ο Ερίκ το ήξερε. Ήξερε πολλά πράγματα για την Όπερα… πάρα πολλά, δημόσια και προσωπικά.

Σ.μτφ.: αυτός που κάνει έντονη ζωή.

«Όταν ο κύριος Πολινιύ άκουσε μια μυστηριώδη φωνή στο θεωρείο No 5, να του μιλά για το τι έκανε και για το αν ο συνεταίρος του ήταν άξιος εμπιστοσύνης είχε ήδη πέσει στην παγίδα. Λες και κεραυνοβολήθηκε από μια φωνή εξ ουρανού, νόμισε πως ήταν δαιμονισμένος. Αργότερα όμως, όταν η φωνή άρχισε να του ζητά χρήματα, κατάλαβε πως είχε πέσει θύμα κάποιου επιδέξιου, όπως άλλωστε και ο συνεταίρος του, Ντεμπιέν. Και οι δυο τους, ήδη κουρασμένοι, για διάφορους λόγους, από τα διευθυντικά τους καθήκοντα, παραιτήθηκαν κι έφυγαν δίχως να προσπαθήσουν να γνωρίσουν βαθύτερα την προσωπικότητα του Φ.τ.Ο. που τους είχε κάνει να δεσμευτούν μ' ένα τόσο ιδιόμορφο καταστατικό.

«Κληροδότησαν όλο το μυστήριο στην επόμενη διοίκηση, αφήνοντας ένα βαθύ αναστεναγμό ανακούφισης, νιώθοντας ξαλαφρωμένοι από το βάρος μιας ιστορίας που τους είχε υπεραπασχολήσει δίχως να τους κάνει να γελάσουν, ούτε τον έναν ούτε τον άλλο».

Αυτά είπε ο Πέρσης για τους κυρίους Ντεμπιέν και Πολινιύ. Επί τη ευκαιρία, του μίλησα για τους διαδόχους τους, τους κυρίους Ρισάρ και Μονσαρμέν. Του είπα πως μου 'χε κάνει εντύπωση το γεγονός ότι στις Αναμνήσεις ενός διευθυντή, ο κύριος Μονσαρμέν, ενώ στο πρώτο μέρος είχε μιλήσει τόσο ολοκληρωμένα για τα γεγονότα και τις κινήσεις του Φ.τ.Ο., στο δεύτερο μέρος δεν ανάφερε τίποτα ή σχεδόν τίποτα. Σε τούτη μου την παρατήρηση, ο Πέρσης, που ήξερε αυτά τα απομνημονεύματα σαν να τα 'χε γράψει ο ίδιος, μου είπε πως θα έβρισκα την εξήγηση πάνω σ' αυτό, αν έκανα τον κόπο να σκεφτώ γύρω από μερικές γραμμές που, ακριβώς, στο δεύτερο μέρος του έργου, ο Μονσαρμέν θέλησε ν' αφιερώσει στο Φάντασμα. Να οι γραμμές που μας ενδιαφέρουν: όχι ιδιαίτερα βέβαια, γιατί αναφέρονται στο τέλος της ιστορίας των είκοσι χιλιάδων φράγκων:

«Όσο για το Φ.τ.Ο. (είναι ο κύριος Μονσαρμέν που μιλάει), για το οποίο σας έχω ήδη μιλήσει στην αρχή των απομνημονευμάτων μου, δεν έχω πια τίποτε άλλο να πω εκτός από ένα πράγμα: με μια σωστή κίνηση εξαγόρασε όλα τα δεινά που είχε προκαλέσει στον αγαπητό μου συνεργάτη, και, οφείλω να το παραδεχτώ, και σε μένα. Χωρίς αμφιβολία θα έκρινε πως υπάρχουν κάποια όρια, ακόμα και στις φάρσες· ιδιαίτερα αν κοστίζουν τόσο ακριβά και αν ο αστυνόμος είναι ανήμπορος να παρέμβει, γιατί, όταν μερικές μέρες μετά την απαγωγή της Κριστίν Ντααέ πήγαμε να συναντήσουμε τον Μιφρουά στο γραφείο μας, για να του πούμε όλη την ιστορία, βρήκαμε πάνω στο γραφείο του Ρισάρ μέσα σ' έναν ωραίο φάκελο, όπου με κόκκινο μελάνι ήταν γραμμένο: «Εκ μέρους του φαντάσματος της Όπερας», όλα τα αρκετά σημαντικά χρηματικά ποσά που είχε καταφέρει να πάρει προσωρινά, παίζοντας, από το διευθυντικό ταμείο. Ο Ρισάρ, είπε αμέσως πως θα 'πρεπε να μη δώσουμε συνέχεια στην ιστορία. Συμφώνησα μαζί του. Τέλος καλό, όλα καλά. Έτσι δεν είναι αγαπητό μου Φ.τ.Ο.;»

Προφανώς, ο Μονσαρμέν, ιδιαίτερα μάλιστα μετά την επιστροφή των χρημάτων, συνέχιζε να πιστεύει πως επρόκειτο για κάποια επινόηση της μπουρλέσκ φαντασίας του Ρισάρ, όπως άλλωστε και ο Ρισάρ απ' τη μεριά του, δεν έπαψε ποτέ να πιστεύει πως ο Μονσαρμέν ήταν πίσω απ' όλ' αυτά, όπου τον εκδικιόταν για κάποια από παλιότερες φάρσες που του 'χε κάνει.

Μου φαίνεται πως ήρθε η στιγμή να ζητήσω απ' τον Πέρση να μου πει με ποιο κόλπο το Φάντασμα εξαφάνιζε τα είκοσι χιλιάδες φράγκα από την τσέπη του Ρισάρ, παρόλο που υπήρχε η παραμάνα. Μου απάντησε πως δεν είχε εμβαθύνει σ' αυτήν τη λεπτομέρεια αλλά πως αν ήθελα να εξετάσω ο ίδιος τους χώρους, θα εύρισκα σίγουρα το κλειδί του αινίγματος μέσα στο γραφείο των διευθυντών. Έπρεπε να 'χω κατά νου πως δεν ήταν χωρίς λόγο που ο Ερίκ είχε ονομαστεί «λάτρης των καταπακτών». Υποσχέθηκα στον Πέρση να πάω να δω, μόλις μπορέσω. Λέω αμέσως στον αναγνώστη πως το αποτέλεσμα των ερευνών μας ήταν απόλυτα ικανοποιητικό. Στην πραγματικότητα, δεν πίστευα πως θα εύρισκα τόσες ατράνταχτες αποδείξεις για την αυθεντικότητα των φαινομένων που αποδίδονταν στο Φάντασμα.

Καλό είναι να ξέρετε πως τα χαρτιά του Πέρση, τα χαρτιά της Κριστίν Ντααέ, οι πληροφορίες που μου έδωσαν οι παλιοί συνεργάτες των κυρίων Ρισάρ και Μονσαρμέν, η ίδια η μικρή Μεγκ (αυτή η υπέροχη μαντάμ Ζιρί — αλίμονο! — δε ζούσε πια) και η Σορέλι, που τώρα έχει αποτραβηχτεί στη Λουβεσιέν, καλό είναι, επαναλαμβάνω, να ξέρετε πως όλ' αυτά, που αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία για την ύπαρξη του Φαντάσματος, στοιχεία τα οποία και θα καταθέσω στα αρχεία της Όπερας, συμπληρώθηκαν και επιβεβαιώθηκαν από πολλές σημαντικές ανακαλύψεις για τις οποίες είμαι υπερήφανος.

Μπορεί να μην ανακάλυψα την κατοικία της Λίμνης — ο Ερίκ θα πρέπει να έχτισε όλα τα μυστικά περάσματα, όλες τις μυστικές εισόδους. (Ωστόσο, πιστεύω πως θα το ανακαλύπταμε αν αποξηραίναμε τη λίμνη, πράγμα που πολλές φορές ζήτησα από τη διεύθυνση των Καλών Τεχνών[14] — ανακάλυψα όμως τον κρυφό διάδρομο των κομμουνάρων που σε μερικά σημεία είναι εντελώς καταστραμμένος. Επίσης, ανακάλυψα την καταπακτή απ' όπου ο Πέρσης και ο Ραούλ κατέβηκαν στα υπόγεια του θεάτρου. Στην κρυψώνα των κομμουνάρων ανακάλυψα πολλά αρχικά που είχαν χαράξει στους τοίχους αυτοί οι δυστυχισμένοι· ανάμεσά τους βρήκα και τα αρχικά Ρ και Σ. Αυτό δε σημαίνει κάτι; Ραούλ ντε Σανιύ! Τα γράμματα, ακόμη και σήμερα, διαβάζονται εύκολα. Φυσικά δεν αρκέστηκα σ' αυτό. Στο πρώτο και στο τρίτο υπόγειο ανακάλυψα δυο καταπακτές με περιστροφικό σύστημα, σύστημα εντελώς άγνωστο στους τεχνικούς της Όπερας, οι οποίοι δε χρησιμοποιούσαν παρά μόνο καταπακτές οριζόντιας ολίσθησης.

Τέλος, έχοντας πλήρη συνείδηση των λόγων μου, μπορώ να πω στον αναγνώστη:

«Επισκεφθείτε μια μέρα την Όπερα, ζητείστε να σας αφήσουν να την επισκεφθείτε ήσυχα, δίχως κάποιον ηλίθιο τσιτσερόνε, μπείτε στο θεωρείο No 5 και χτυπήστε την πελώρια κολόνα που χωρίζει αυτό το θεωρείο από το προσκήνιο. Χτυπήστε με το μπαστούνι σας ή με το χέρι σας κι αφουγκραστείτε· μέχρι το ύψος του κεφαλιού σας η κολόνα ακούγεται κούφια! Μετά απ' αυτό δε θα πρέπει να σας παραξενεύει το ότι κατοικήθηκε από τη φωνή του Φαντάσματος. Μέσα σ' αυτήν την κολόνα υπάρχει χώρος για δυο άτομα! Αν αναρωτηθείτε, πώς και κανείς δε σκέφτηκε την κολόνα, μην ξεχνάτε πως η κολόνα δίνει την εντύπωση ότι είναι συμπαγής και πως η φωνή ακουγόταν από την απέναντι μεριά. (Ξέρουμε πως το φάντασμα, που ήταν εγγαστρίμυθο, μπορούσε να κάνει τη φωνή του ν' ακούγεται απ' όπου ήθελε). Η κολόνα είναι καλοδουλεμένη, έχει πάνω πολλά διακοσμητικά μοτίβα. Δε θα ξαφνιαστώ καθόλου αν μια μέρα μάθω πως κάποιο κομμάτι απ' τ' ανάγλυφα άνοιγε κάποιο πέρασμα· έτσι θα εξηγηθεί και η αλληλογραφία του φαντάσματος με τη μαντάμ Ζιρί, καθώς και οι αβροφροσύνες του. Βέβαια, όλ' αυτά που είδα, άκουσα, αισθάνθηκα κι έπιασα δεν είναι τίποτα μπρος σ' αυτό που στην πραγματικότητα ένα πελώριο, μυθικό πλάσμα όπως ο Ερίκ, θα πρέπει να 'χει δημιουργήσει μέσα στο μυστήριο ενός χώρου σαν κι αυτόν της Όπερας… Παρ' όλ' αυτά, με τίποτα δε θα άλλαζα την ανακάλυψη που έκανα μέσα στο ίδιο το γραφείο του διευθυντή, μερικά εκατοστά από την πολυθρόνα: μια καταπακτή που ξανακλείνει όπως κλείνει ένα κουτί, μια καταπακτή απ' όπου βλέπω να ξεπροβάλλει ένα χέρι που με επιδεξιότητα «δουλεύει» στην τσέπη ενός σακακιού από φράκο…

Από κει λοιπόν εξαφανίστηκαν τα σαράντα χιλιάδες φράγκα!… Κι από κει, με κάποιο άλλο κόλπο, επέστρεψαν ξανά…

Όταν μίλησα, με μεγάλη συγκίνηση όπως μπορείτε να φανταστείτε, γι' αυτήν μου την ανακάλυψη στον Πέρση, του είπα:

«Ώστε λοιπόν, ο Ερίκ τα 'κανε όλ' αυτά για να διασκεδάσει;…»

Ο Πέρσης μου απάντησε:

«Μην πιστεύετε καθόλου κάτι τέτοιο!… Ο Ερίκ είχε ανάγκη από χρήματα, τοποθετώντας τον εαυτό του έξω από την ανθρωπότητα, δεν είχε κανέναν ενδοιασμό και χρησιμοποιούσε αυτά τα εξαιρετικά χαρίσματα, της επιδεξιότητας και της φαντασίας, με τα οποία τον είχε προικίσει η φύση (λες για να τον αποζημιώσει για τη φριχτή του ασχήμια) για να εκμεταλλεύεται τα μέλη της ανθρωπότητας και συχνά μ' έναν υπέροχο τρόπο, γιατί μην ξεχνάτε ότι πολλές φορές είχε ανταμειφθεί με το βάρος του σε χρυσό. Αν αποφάσισε να επιστρέψει τα σαράντα χιλιάδες φράγκα, το 'κανε γιατί τότε δεν τα είχε πια ανάγκη! Είχε πια παραιτηθεί από την ιδέα να παντρευτεί την Κριστίν Ντααέ. Είχε πια απαρνηθεί την ευτυχία και όλα τα εγκόσμια. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Πέρση, ο Ερίκ καταγόταν από μια μικρή πόλη κοντά στη Ρουέν. Ήταν γιος ενός εργολάβου οικοδομών. Είχε φύγει νωρίς από το πατρικό σπίτι, όπου η ασχήμια του προκαλούσε φόβο και φρίκη στους δικούς του. Για κάμποσο καιρό επιδεικνυόταν στα πανηγύρια, όπου ο ιμπρεσάριός του τον παρουσίαζε ως «νεκροζώντανο». Θα πρέπει να 'χε διασχίσει μ' αυτόν τον τρόπο, από πανηγύρι σε πανηγύρι όλη την Ευρώπη, και θα πρέπει να τελειοποίησε την ιδιόμορφη καλλιτεχνική του εκπαίδευση, καθώς και την εκπαίδευσή του στα μαγικά κόλπα, στην ίδια την κοιτίδα της τέχνης και της μαγείας, στους Τσιγγάνους. Μιαν ολόκληρη περίοδο της ζωής του Ερίκ τη σκεπάζει το σκοτάδι. Τον ξαναβρίσκουμε στο πανηγύρι του Νίζνι-Νόβγκοροντ, όπου εμφανιζόταν σε όλο το αποτρόπαιο μεγαλείο του. Ήδη τραγουδούσε όπως κανείς άλλος στον κόσμο δεν έχει τραγουδήσει ποτέ. Έκανε τον εγγαστρίμυθο και επιδιδόταν σε καταπληκτικές ταχυδακτυλουργίες, που γι' αυτές, τα καραβάνια δεν έπαυαν να μιλάνε ακόμη και μετά το γυρισμό τους στην Ασία. Έτσι, η φήμη του έφτασε στα τείχη του ανάκτορου του Μαζεντεράν, όπου η μικρή σουλτάνα, η αγαπημένη του σα-εν-σαχ, έπληττε. Κάποιος έμπορος γουναρικών, που μόλις είχε γυρίσει στη Σαμαρκάνδη από το Νίζνι-Νόβγκοροντ, διηγήθηκε τα θαύματα που είχε δει κάτω από τη σκηνή του Ερίκ. Κάλεσαν τον έμπορο στο παλάτι, όπου τον ανάκρινε ο νταρόγκα του Μαζεντεράν. Μετά απ' αυτό, ανατέθηκε στον νταρόγκα να βρει και να φέρει τον Ερίκ στο παλάτι. Έτσι ήρθε ο Ερίκ στην Περσία. Εδώ πέρασε πολύ καλά και πολύ κακά. Διέπραξε ουκ ολίγες φρικαλεότητες, γιατί φαίνεται πως δεν είχε αίσθηση ούτε του καλού ούτε του κακού, και συνεργάστηκε σε μερικές πολιτικές δολοφονίες, το ίδιο αδιάφορα όπως είχε καταφέρει να νικήσει, με κάποιες διαβολικές εφευρέσεις τον εμίρη του Αφγανιστάν, που τότε βρισκόταν σε πόλεμο με την αυτοκρατορία. Ο σα-εν-σαχ τον έκανε φίλο του. Εδώ τοποθετούνται Οι Ρόδινες Ώρες του Μαζεντεράν, για τις οποίες πήραμε μια ιδέα από την αφήγηση του Πέρση. Καθώς ο Ερίκ είχε μια εντελώς προσωπική αντίληψη για την αρχιτεκτονική και ένα παλάτι το αντιλαμβανόταν περισσότερο όπως ένας ταχυδακτυλουργός το μαγικό του μπαούλο, ο σα-εν-σαχ του παράγγειλε μια τέτοια κατασκευή που ο Ερίκ πραγματοποίησε με μεγάλη επιτυχία. Αυτή η κατασκευή ήταν τόσο μεγαλοφυής που η Μεγαλειότητά Του μπορούσε να περιφέρεται παντού χωρίς να τον βλέπει κανείς και μπορούσε να εξαφανιστεί ανά πάσα στιγμή χωρίς κανείς να μπορεί να καταλάβει πώς. Όταν ο σα-εν-σαχ απόχτησε αυτό το διαμάντι, διέταξε, όπως κάποτε είχε κάνει κάποιος Τσάρος για έναν ιδιοφυή αρχιτέκτονα μιας εκκλησίας στην Κόκκινη πλατεία της Μόσχας, να βγάλουν τα χρυσαφένια μάτια του Ερίκ. Όμως, μετά σκέφτηκε πως ο Ερίκ ακόμη και τυφλός θα μπορούσε να χτίσει ένα παρόμοιο παλάτι για κάποιον άλλο άρχοντα. Τελικά, όσο ο Ερίκ ήταν ζωντανός, αυτό σήμαινε πως υπήρχε κάποιος που ήξερε τα μυστικά του παλατιού. Έτσι, αποφασίστηκε ο θάνατος του Ερίκ, καθώς και όλων των εργατών που δούλεψαν κάτω από τις διαταγές του. Ο νταρόγκα του Μαζεντεράν ανάλαβε την εκτέλεση αυτής της φριχτής διαταγής. Ο Ερίκ, κάποτε τον είχε βοηθήσει, τον είχε κάνει να γελάσει. Τον έσωσε λοιπόν, και του έδωσε τα μέσα να φύγει. Όμως, λίγο έλειψε να πληρώσει με το κεφάλι του αυτή του τη γενναιοδωρία. Ευτυχώς για τον νταρόγκα, στις όχθες της Κασπίας Θάλασας βρέθηκε ένα μισοφαγωμένο απ' τα θαλασσοπούλια πτώμα, που θεωρήθηκε πως ήταν το πτώμα του Ερίκ. Σ' αυτό βοήθησαν οι φίλοι του νταρόγκα, που είχαν φροντίσει να ντύσουν το πτώμα με ρούχα του Ερίκ. Ο νταρόγκα, τιμωρήθηκε με κατάσχεση της περιουσίας του και με εξορία. Ωστόσο, επειδή ο νταρόγκα ήταν από βασιλική οικογένεια, το περσικό κράτος εξακολουθούσε να του δίνει κάποιο μικρό ποσό, μερικών εκατοντάδων φράγκων, κάθε μήνα. Έτσι ο νταρόγκα ήρθε πρόσφυγας στο Παρίσι.

Όσο για τον Ερίκ, είχε καταφέρει να περάσει στη Μικρά Ασία. Πήγε στην Κωνσταντινούπολη όπου μπήκε στην υπηρεσία του σουλτάνου. Για να σας δώσω να καταλάβετε τι είδους υπηρεσίες μπορεί να πρόσφερε ο Ερίκ σ' έναν άρχοντα που καταδιωκόταν από χιλιάδες εχθρούς, αρκεί να σας πω πως όλες αυτές οι περίφημες καταπακτές, τα μυστικά δωμάτια και τα μυστηριώδη θησαυροφυλάκια που βρέθηκαν στο Γιλντίζ-Κιοσκ, μετά την τελευταία τούρκικη επανάσταση, ήταν έργα δικά του. Αυτός ήταν[15] επίσης που είχε την έμπνευση να κατασκευάσει αυτόματα ντυμένα σαν τον πρίγκιπα, έτσι που ο κόσμος νόμιζε πως ο πρίγκιπας βρισκόταν κάπου, ενώ στην πραγματικότητα, ξεκουραζόταν κάπου αλλού.

Όπως ήταν επόμενο, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το παλάτι για τους ίδιους λόγους που είχε φύγει κι από την Περσία. Ήξερε πάρα πολλά. Τότε, κουρασμένος πια απ' αυτήν την εκπληκτική και τερατώδη περιπετειώδη του ζωή, ευχήθηκε να ζήσει κι αυτός σαν όλο τον κόσμο. Έτσι έγινε εργολάβος, ένας κανονικός εργολάβος που έχτιζε για όλο τον κόσμο, κανονικά σπίτια, με κανονικά τούβλα. Ανάλαβε κάποιες εργολαβίες για την κατασκευή της Όπερας. Όταν όμως βρέθηκε μέσα στα υπόγεια αυτού του τεράστιου θεάτρου, ο καλλιτέχνης, ο θαυματοποιός και ο μάγος, που βρίσκονταν πάντα μέσα του, βγήκαν στην επιφάνεια. Καημένε, δυστυχισμένε Ερίκ! Μα πρέπει να τον λυπόμαστε; Μήπως πρέπει να τον καταριόμαστε; Κατά βάθος, το μόνο που ζητούσε, αυτό που ήθελε, ήταν να ζήσει κι αυτός σαν όλο τον κόσμο! Όμως, ήταν πολύ άσχημος! Έτσι είχε μπρος του δυο επιλογές: είτε να κρύψει την ιδιοφυία του είτε να την περιφέρει, ενώ αν είχε ένα κανονικό πρόσωπο θα ήταν ένας από τους καλύτερους ανθρώπους! Είχε μια μεγάλη καρδιά που μπορούσε να χωρέσει τον κόσμο όλο κι όμως, αυτός τελικά αναγκάστηκε να αρκεστεί σ' ένα υπόγειο. Νομίζω πως το Φάντασμα της Όπερας πρέπει να το λυπηθούμε!

Εγώ, παρ' όλα τα εγκλήματα του, προσευχήθηκα για τη σωτηρία της ψυχής του, παρακάλεσα το Θεό να τον λυπηθεί! Μα, γιατί ο Θεός δημιούργησε έναν τόσο άσχημο άνθρωπο;

Προσευχήθηκα πάνω στο πτώμα του, τις προάλλες, όταν τον ξέθαψαν από τη γη. Εκεί στο ίδιο μέρος που έθαβαν τις ζωντανές φωνές, βρήκαν το σκελετό του. Δεν τον αναγνώρισα βέβαια από την ασχήμια του, γιατί όταν για τόσον πολύ καιρό βρισκόμαστε νεκροί στο χώμα, όλοι είμαστε άσχημοι· τον αναγνώρισα από τη χρυσή βέρα που φορούσε και που δίχως αμφιβολία ήταν η Κριστίν που είχε έρθει και είχε φορέσει στο δάχτυλό του, προτού τον θάψει, όπως του το 'χε υποσχεθεί.

Ο σκελετός βρισκόταν πολύ κοντά στη μικρή πηγή, εκεί όπου, για πρώτη φορά, ο Άγγελος της μουσικής είχε κρατήσει μέσα στα τρεμάμενα χέρια του την Κριστίν Ντααέ.

Και τώρα τι θα κάνουν το σκελετό; Δε φαντάζομαι να τον πετάξουν σε κάποιον κοινό τάφο… Εγώ, το λέω: η θέση του σκελετού του Φαντάσματος της Όπερας, είναι στα αρχεία της εθνικής Ακαδημίας της μουσικής: Δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο σκελετό.

Υποσημειώσεις

1

Θα ήμουν αχάριστος αν, πριν αρχίσω αυτήν την τρομαχτική και πραγματική ιστορία, δεν ευχαριστούσα και τη σημερινή διοίκηση της Όπερας, που με τόση ευγένεια με βοήθησε σε όλες τις «ανακρίσεις» και ιδιαίτερα τον κύριο Μεσαζέ. Ακόμη, θέλω να ευχαριστήσω το συμπαθή διαχειριστή κύριο Γκαμπιόν και τον αγαπητό αρχιτέκτονα που έχει αναλάβει τη διατήρηση του μνημείου και που δε δίστασε να μου δανείσει τις εργασίες του Σαρλ Γκαρνιέ, ενώ ήταν σχεδόν σίγουρος πως δεν επρόκειτο να τους τις επιστρέψω. Τέλος, απομένει ν' αναγνωρίσω δημόσια τη γενναιοδωρία του φίλου και παλιού συνεργάτη μου κυρίου Ζ. Λ. Κρόζε, που μου επέτρεψε να χρησιμοποιήσω τη θαυμάσια θεατρική βιβλιοθήκη του και να δανειστώ μοναδικές εκδόσεις που η αξία τους ήταν ανεκτίμητη γι' αυτόν.

Γκ. Λ.

2

Υπάρχει η μαρτυρία του κ. Πέντρο Γκαϊλάρ, παλιού διευθυντή της Όπερας.

3

Σμτφ: Μια καλλιτέχνιδα της εποχής.

4

Σμτφ: Χουντίνι, διάσημος ταχυδακτυλουργός της εποχής.

5

Ο κύριος Πέντρο Γκαϊλάρ, μου διηγήθηκε ο ίδιος πως είχε δημιουργήσει και θέσεις «θυρωρών πορτών» για τους παλιούς τεχνικούς που δεν ήθελε να διώξει.

6

Εκείνη την εποχή, οι πυροσβέστες είχαν ακόμη ως αποστολή τους, πέρα από το να συμμετέχουν στις παρελάσεις, να φροντίζουν για την ασφάλεια της Όπερας. Όμως, από τότε αυτή η υπηρεσία καταργήθηκε. Όταν ρώτησα τον κύριο Πέντρο Γκαϊλάρ για το λόγο, μου απάντησε «επειδή φοβηθήκαμε μήπως, εξαιτίας της πλήρους άγνοιας που είχαν για τα υπόγεια της Όπερας, βάλουν φωτιά.

7

Ο συγγραφέας, όπως άλλωστε και ο Πέρσης, δεν έδωσε άλλες εξηγήσεις πάνω στην εμφάνιση τούτης της σκιάς. Ενώ όλα σ' αυτήν την ιστορική υπόθεση, παρά την αφύσικη μερικές φορές εξέλιξη των γεγονότων, βρίσκουν τη λογική τους εξήγηση, ο συγγραφέας επίτηδες δε θα εξηγήσει ποτέ στον αναγνώστη τι ήθελε να πει ο Πέρσης μ' αυτήν τη φράση: «Είναι κάποιος πολύ χειρότερος!» (από κάποιον αστυνομικό του θεάτρου). Ο αναγνώστης θα πρέπει να το μαντέψει μόνος του, γιατί ο συγγραφέας υποσχέθηκε στον πρώην διευθυντή της Όπερας κύριο Πέντρο Γκαϊλάρ,να κρατήσει μυστική την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και χρήσιμη προσωπικότητα της φευγαλέας σκιάς με το παλτό, που ενώ ήταν καταδικασμένη να ζει στα υπόγεια της Όπερας, προσέφερε πολύτιμη βοήθεια σε όσους, τις βραδιές των γκαλά για παράδειγμα, τολμούν να βρίσκονται στα επάνω πατώματα. Αναφέρομαι σε κρατικές υπηρεσίες και λόγω τιμής δεν μπορώ να πω τίποτα παραπάνω.

8

Ο παλιός διευθυντής της Όπερας κύριος Πέντρο Γκαϊλάρ μια μέρα, στο ακρωτήριο του Άιλ, στο σπίτι της κυρίας Πιέρ Γουλφ, μου είπε για την τεράστια υπόγεια καταστροφή που οφειλόταν στην εισβολή των ποντικών, μέχρι την ημέρα που η διεύθυνση αποφάσισε, έναντι πολύ μεγάλης αμοιβής, ν' αναθέσει την εξολόθρευση τους σε κάποιον που υποστήριζε ότι μπορεί να εξαφανίσει τη μάστιγα, κάνοντας ένα γύρο μέσα στα υπόγεια, κάθε δεκαπέντε μέρες.

Από τότε δεν υπάρχουν πια ποντίκια στην Όπερα, εκτός από «τα ποντικάκια», τις μικρές μπαλαρινούλες, του φουαγιέ του χορού. Ο κύριος Γκαϊλάρ πίστευε πως αυτός ο «εξολοθρευτής» είχε ανακαλύψει ένα μυστικό άρωμα που τραβούσε πάνω του τα ποντίκια, όπως το «κοκλεβάν», που μερικοί ψαράδες βάζουν στα πόδια τους, τραβάει τα ψάρια. Έτσι τα μάζευε γύρω του, πάνω του σχεδόν, και τα παρέσερνε σε κάποια υπόγεια όπου τα έπνιγε. Είδαμε τον τρόμο που προκάλεσε η εμφάνιση αυτής της φιγούρας στον πυροσβέστη, τρόμος που έφτασε μέχρι τη λιποθυμία — συζήτηση με τον κύριο Γκαϊλάρ — και για μένα δεν υπήρχε αμφιβολία πως η πύρινη κεφαλή που συνάντησε ο πυροσβέστης ήταν η ίδια που προκάλεσε πανικό στον Πέρση και στον υποκόμη ντε Σανιύ (κείμενα του Πέρση).

9

Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Πέρση, αυτά τα δυο ζευγάρια μποτίνια, που είχαν αφήσει, ήταν ακριβώς ανάμεσα στο τρίποδο και το σκηνικό του Βασιλιά της Λαχόρης, στο σημείο που είχαν βρει κρεμασμένο, τον Ζοζέφ Μπικέ, και δεν ξαναβρέθηκαν ποτέ, θα πρέπει να τα πήρε είτε κάποιος τεχνικός ή κάποιος «θυρωρός των πορτών».

10

Μια διοικητική αναφορά, με προέλευση το Τονκίν, που έφτασε γύρω στα 1900 στο Παρίσι, διηγείται το πώς ο διάσημος αρχηγός της συμμορίας, Ντε Ταμ, όταν του επιτέθηκαν οι στρατιώτες μας, μπόρεσε να γλιτώσει, μαζί με όλους τους συντρόφους του χάρη σ' αυτά τα καλάμια.

11

Νταρόγκα, στην Περσία, λέγεται ο γενικός διευθυντής της κυβερνητικής αστυνομίας.

12

Εδώ, ο Πέρσης θα μπορούσε να παραδεχτεί πως η τύχη του Ερίκ τον ενδιέφερε και γι' αυτόν τον ίδιον, γιατί, ήξερε πολύ καλά πως αν η κυβέρνηση της Τεχεράνης μάθαινε ότι ο Ερίκ ήταν ακόμη ζωντανός, Θα καταλάβαινε πως αυτό έγινε χάρη στη βοήθεια του παλιού νταρόγκα. Από την άλλη, εξάλλου, είναι σωστό να προσθέσουμε, ότι ο Πέρσης είχε μια ευγενική και γενναιόδωρη ψυχή και διόλου δεν αμφιβάλλουμε πως τον απασχολούσε πραγματικά το τι καταστροφές θα μπορούσε να προκαλέσει ο Ερίκ στους άλλους. Εξάλλου, όλη του η συμπεριφορά σ' αυτήν την υπόθεση κάτι τέτοιο αποδείχνει.

13

Την εποχή που ο Πέρσης τα έγραφε αυτά, είχε απόλυτη ανάγκη να γίνει πιστευτός. Σήμερα, που όλος ο κόσμος τις ξέρει τέτοιου είδους αίθουσες οι προσπάθειες του να πείσει μοιάζουν περιττές.

14

Σαρανταοκτώ ώρες πριν την έκδοση του έργου τούτου συζητούσα με τον κ. Ντιζαρντέ-Μπομέτς, το συμπαθητικό δεύτερο γραμματέα του Κράτους στη σχολή Καλών Τεχνών, που μ' άφησε να ελπίζω· του έλεγα ότι το Κράτος ωφείλει να θέσει ένα τέλος στο θρύλο του Φαντάσματος αποκαθιστώντας, την περίεργη ιστορία του Ερίκ. Για κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο, και θα αποτελέσει την επισφράγιση των προσωπικών μου προσπαθειών, να ανακαλυφτεί η κατοικία της Λίμνης, στην οποία ίσως βρίσκονται ακόμα μουσικοί θησαυροί. Δεν αμφιβάλλουμε πλέον ότι ο Ερίκ ήταν ένας καλλιτέχνης ασυναγώνιστος. Ποιος μας λέει ότι δε θα βρούμε στην κατοικία της Λίμνης την περίφημη παρτιτούρα του Θριαμβεύοντα Δον Ζουάν του;

15

Συνέντευξη του Μοχάμεντ-Άλι μπέη, την επομένη της εισόδου των συμμοριών της Σαλονίκης στην Κωνσταντινούπολη, από τον ειδικό απεσταλμένο της Ματέν.

Content

Γκαστον Λερου
Τo φαντασμα της Οπερας

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

1 ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ;

2 Η ΝΕΑ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ

3

4 ΤΟ ΘΕΩΡΕΙΟ No 5

5 ΣΥΝΕΧΕΙΑ TOΥ «ΘΕΩΡΕΙΟΥ No 5»

6 ΤΟ ΜΑΓΕΜΕΝΟ ΒΙΟΛΙ

7 ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΘΕΩΡΕΙΟ No 5

8 ΟΠΟΥ ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΦΕΡΜΕΝ ΡΙΣΑΡ ΚΑΙ ΑΡΜΑΝ ΜΟΝΣΑΡΜΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΟ ΘΡΑΣΟΣ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΟΥΝ ΤΟΝ «ΦΑΟΥΣΤ» ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ «ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΗ» ΑΙΘΟΥΣΑ, ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ.

9 Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΑΜΑΞΑ

10 ΣΤΟ ΧΟΡΟ ΤΩΝ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΜΕΝΩΝ

11 ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΑΣΕΤΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ «ΑΝΤΡΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ»

12 ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΠΑΚΤΕΣ

13 Η ΛΥΡΑ TOΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ

14 ΕΝΑ ΚΑΙΡΙΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΤΡΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΠΑΚΤΩΝ

15 ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΜΑΝΑΣ

16 «ΚΡΙΣΤΙΝ! ΚΡΙΣΤΙΝ!»

17 ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΝΤΑΜ ΖΙΡΙ, ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ

18 Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΡΓΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΜΑΝΑΣ

19 Ο ΑΣΤΥΝΟΜΟΙ, Ο ΥΠΟΚΟΜΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΕΡΣΗΣ

20 Ο ΥΠΟΚΟΜΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΕΡΣΗΣ

21 ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ

«Αυτός!»

22 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΩΤΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΕΝΟΣ ΠΕΡΣΗ ΣΤΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ

23 ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΩΝ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΩΝ (Συνέχεια της διήγησης του Πέρση)

24 ΤΑ ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΑΡΧΙΖΟΥΝ (Συνέχεια της διήγησης του Πέρση)

25 «ΒΑΡΕΛΙΑ! ΒΑΡΕΛΙΑ! ΕΧΕΤΕ ΒΑΡΕΛΙΑ ΓΙΑ ΠΟΥΛΗΜΑ;»

26 ΝΑ ΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΤΟ ΣΚΟΡΠΙΟ; Η ΝΑ ΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΙΔΑ; (Τέλος της διήγησης του Πέρση)

27 ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΩΝ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΟΣ

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Υποσημειώσεις