Mari Jungstedt

Umierający Dandys

Anders Knutas 04

Przełożyła Magdalena Landowska

Tytuł oryginału Den Döende Dandyn

Moim bohaterom dnia codziennego,

Cennethowi, Belli i Bassemu

Prolog

Dwie sekundy. Wystarczyło tak mało, żeby go zmiażdżyć. Położyć kres jego życiu. Zaledwie dwie sekundy.

Nocami krążyły mu po głowie męczące myśli, nie dawały spokoju, od wielu tygodni nie pozwalały spać. Dopiero na granicy dnia i nocy nadchodził w końcu uwalniający sen. Przez kilka godzin mógł odpocząć. Gdy się budził, wracało piekło. Jego własne, przeżywane w samotności inferno, które szalało pod powłoką opanowania. Nie mógł z nikim dzielić tego cierpienia, nie było to możliwe.

To podczas tamtych dwóch sekund spadł prosto na głowę w najczarniejszą z przepaści. Nigdy nie przypuszczał, że prawda może być tak okrutna.

Minęło trochę czasu, zanim zrozumiał, co musi zrobić. Pomału, lecz nieuchronnie wziął górę instynkt. Musi sam temu podołać. Nie było odwrotu, nie było tylnego wyjścia, przez które mógłby się wymknąć i udawać przed światem i sobą samym, że nic się nie stało.

Wszystko zaczęło się, gdy odkrył pewną tajemnicę i nie wiedział, co z nią zrobić. Przez jakiś czas nosił w sobie tę wiadomość. Swędziała, piekła i drażniła jak otwarta rana, która nie chce się zagoić.

Być może pomału wszystko odeszłoby w zapomnienie. Może przekonałby siebie samego, że najlepiej będzie, jeśli to zostawi. Gdyby…

Gdyby ciekawość nie kazała mu szukać dalej, nie zapominać, lecz próbować dowiedzieć się więcej. Nawet jeśli to bolało.

Aż nadszedł katastrofalny dzień, choć wówczas, na początku oczywiście tego nie wiedział. Przynajmniej nie świadomie. Może ciało przeczuwało coś instynktownie. A może nie.

Był w domu sam. Większą część nocy przeleżał, nie mogąc zasnąć, myśląc o tym samym, o czym myślał od tygodni. Gdy usłyszał, jak dzień budził się za oknem, z wielkim wysiłkiem podniósł się z łóżka.

Nie miał apetytu, ledwo wmusił w siebie filiżankę herbaty. Siedział przy stole kuchennym, sam nie wiedząc jak długo, i wpatrywał się w szarą pogodę za oknem i w wieżowce naprzeciwko. W końcu frustracja wyciągnęła go z domu.

Dzień rozpoczął się już na dobre, lecz jak to często bywa w listopadzie, nie zrobiło się tak naprawdę jasno. Na chodnikach leżał brudny śnieg. Ludzie śpieszyli każdy w swoją stronę, brodząc w tej plusze, nie patrząc sobie w oczy. Zimno było wilgotne i przenikliwe, nie pozwalało na leniwe wałęsanie się po mieście.

Zdecydował, że pojedzie jeszcze raz w tamto miejsce, tak bez żadnego powodu. Poszedł za impulsem. Gdyby wiedział, co się wydarzy, nie pojechałby. Ale wszystko było jakby z góry ustalone.

Gdy dotarł na miejsce, mężczyzna właśnie zamykał drzwi. Nie będąc przez niego dostrzeżonym, poszedł za nim na przystanek autobusowy. Autobus przyjechał niemal od razu. Był pełen ludzi, dotknęli się prawie ramionami, gdy cisnęli się w przejściu między siedzeniami.

Przed domem towarowym Nordiska Kompaniet mężczyzna wysiadł i zdecydowanie przedarł się przez tłum ludzi czekających na przystanku. Żwawym krokiem skierował się w stronę centrum miasta, w swoim eleganckim wełnianym płaszczu, z apaszką niedbale przerzuconą przez ramię, paląc papierosa. Nagle skręcił w jedną z bocznych uliczek.

Mężczyzna nigdy wcześniej tędy nie szedł. Puls przyspieszył. Trzymał się z tyłu, w odpowiedniej odległości. Dla pewności szedł drugą stroną ulicy, stamtąd też doskonale go widział.

Nagle go zgubił. Szybko przeszedł przez ulicę. Znalazł tam blaszane drzwi, tak niepozorne, że zlewały się z obskurną fasadą. Dyskretnie rozejrzał się na boki. Mężczyzna musiał zniknąć za tymi drzwiami. Zdecydował się pójść jego śladem. Gdy naciskał klamkę, nie zdawał sobie sprawy, że konsekwencje będą katastrofalne.

W środku było niemal zupełnie ciemno, słaba, czerwona jarzeniówka emitowała niewiele światła. Ściany były pomalowane na czarno. Strome schody ze stopniami ozdobionymi małymi żarówkami prowadziły w dół, do piwnicy. Po chwili wahania zszedł nimi i znalazł się w długim, opustoszałym korytarzu. Był on słabo oświetlony, mógł tylko dostrzec ludzi, którzy poruszali się w ciemności w głębi korytarza.

Był środek dnia, ale tutaj, w piwnicy, nie było tego widać. Świat na zewnątrz nie istniał. Tu panowały inne prawa. Zrozumiał to zaledwie po kilku minutach.

Z pozoru niekończące się korytarze tworzyły skomplikowany labirynt. Cienie postaci pojawiały się i znikały, nie mógł dojrzeć twarzy mężczyzny, którego śledził. Wysilał się, żeby nie chłonąć umysłem tego, co widział, próbował się bronić. Wrażenia natarczywie domagały się jego uwagi, wciskały się do głowy.

Zgubił się i znalazł przed jakimiś drzwiami. Przed tymi przeklętymi drzwiami. Gdyby tylko wówczas ich nie otworzył.

Zrozumienie tego, co się działo w środku, zajęło mu dwie sekundy.

Ten widok miał zniszczyć mu życie.

W powietrzu od samego rana wisiał niepokój.

Egon Wallin spał źle i przez całą noc wiercił się w łóżku. Domek szeregowy leżał nad brzegiem morza, zaraz za murami obronnymi Visby. Egon spędził wiele bezsennych godzin, gapił się w ciemność i słuchał dochodzących zza okna odgłosów wzburzonego morza.

Bezsenność spowodowana była czymś innym niż pogodą. Po tym weekendzie jego uporządkowane życie mało zostać wywrócone do góry nogami, a on był jedynym, który o tym wiedział. Decyzja dojrzewała podczas ostatniego półrocza i teraz nie było już odwrotu. Jego małżeństwo z dwudziestoletnim stażem miało zakończyć się w poniedziałek.

Nic dziwnego, że nie mógł zasnąć. Jego żona Monika leżała odwrócona do niego plecami, zawinięta w kołdrę. Ani jego bezsenność, ani niepogoda nie wydawały się jej obchodzić. Spała, oddychając głęboko i spokojnie.

Gdy elektroniczny zegar wyświetlił piętnaście po piątej, poddał się i wstał z łóżka.

Wymknął się z sypialni i zamknął za sobą drzwi. Twarz, która powitała go w łazienkowym lustrze, była niewyspana i miała pod oczami wyraźne cienie, widać to było mimo przyciemnionego światła. Długo stał pod prysznicem.

W kuchni nastawił kawę, syczenie ekspresu mieszało się z wyciem wiatru nad dachem domu.

Sztorm świetnie pasował do jego stanu uczuciowego, tak samo niespokojnego i chaotycznego. Po dwudziestu pięciu latach pracy jako właściciel galerii sztuki, mając stabilne małżeństwo, dwoje dorosłych dzieci i spoczywającą na mocnych podstawach egzystencję, miał nagle drastycznie zmienić bieg swojego życia. Nie wiedział, jak się to wszystko skończy.

Ta nieodwołalna decyzja dojrzewała od dłuższego czasu. Zmiany, jakie się w nim dokonały podczas ostatniego roku, były ekscytujące, choć czasem wydawały mu się zbyt śmiałe. Nie poznawał sam siebie, a jednocześnie był bliżej swojego ja niż kiedykolwiek. Uczucia szalały w nim jak u nastolatka, jakby obudził się z kilkudziesięcioletniego odrętwienia. Nowe strony, które odkrył w sobie samym, pociągały i przerażały.

Na zewnątrz nic nie okazywał, starał się wydawać niewzruszony. Monika nic nie wiedziała o jego planach, na pewno będzie to dla niej szok. Nie żeby go to obchodziło. Małżeństwo od dawna było martwe. Wiedział, czego chciał. Nic więcej nie miało znaczenia.

Własne zdecydowanie uspokoiło go na tyle, że mógł usiedzieć na krześle barowym przy nowoczesnym barku kuchennym i rozkoszować się swoim podwójnym macchiato. Otworzył gazetę na siódmej stronie i z zadowoleniem przyglądał się ogłoszeniu. Znajdowało się zaraz u góry po prawej stronie, było dobrze widoczne. Przyjdzie wiele osób.

Zanim poszedł spacerem do miasta, zszedł na chwilę na plażę. Światło słoneczne każdego dnia pojawiało się wcześniej. Już teraz, w połowie lutego, czuć było, że zbliżała się wiosna. Kamieniste plaże były typowe dla Gotlandii, z wody gdzieniegdzie wystawały głazy. Ptaki morskie szybowały nad powierzchnią morza, rozwierały dzioby i krzyczały. Fale chaotycznie biły o brzeg, bez żadnego rytmu. Powietrze było zimne, do oczu napłynęły mu łzy. Szary horyzont wydawał się obfitować w obietnice, od razu jego myśli powędrowały do tego, co miał robić późnym wieczorem.

To poprawiło mu humor i raźnym krokiem pomaszerował do miasta oddalonego o niecały kilometr.

Za murami obronnymi było nieco spokojniej. Uliczki były ciche i opustoszałe. W sobotę niewiele osób wstawało tak wcześnie. Dopiero w sercu miasta, na rynku Stora Torget, napotkał pierwsze oznaki życia. Przed supermarketem ICA Torgkassen stał samochód z pieczywem. Tylne drzwi, przez które przyjmowano dostawę, były szeroko otwarte, ze środka dochodziło pobrzękiwanie.

Gdy zbliżył się do galerii, ścisnęło mu się w żołądku. W poniedziałek miał opuścić to miejsce, któremu poświęcił całe swoje zawodowe życie. Zostawił tam swoją duszę, a liczba godzin, które spędził w galerii, była niemożliwa do określenia.

Przez chwilę stał na ulicy i przyglądał się fasadzie. Duże, nowoczesne okna wychodziły na rynek i ruiny kościoła Świętej Katarzyny z dwunastego wieku. Budynek galerii został zbudowany w średniowieczu, w środku znajdowały się sklepienia i podziemne przejścia z tego samego okresu. Aby uzyskać kontrast z tym historycznym otoczeniem, urządził galerię w nowoczesny sposób, używając jasnych, lekkich kolorów i dodając pojedyncze, nietypowe detale, które nadawały galerii swoisty charakter. Odwiedzający często chwalili go za to wyszukane połączenie starego i nowego.

Otworzył drzwi do galerii, wszedł do biura i zdjął płaszcz. Nie dość, że był to decydujący weekend w jego życiu prywatnym, był to także czas pierwszego wernisażu w tym roku, który miał być także jego ostatnim. Przynajmniej tutaj w Visby. Sprzedaż galerii przeszła przez wszystkie prawne zawiłości i nowy właściciel podpisał umowę. Wszystko było gotowe. Jedyną osobą na Gotlandii, która wiedziała o tej sprzedaży, był on sam.

Popatrzył na lokal. Obrazy wisiały na swoich miejscach, poprawił jeden z nich, który się przekrzywił. Zaproszenia zostały wysłane z wielotygodniowym wyprzedzeniem i duże zainteresowanie jeszcze przed wernisażem wskazywało na to, że przyjdzie wiele osób.

Wkrótce będzie na miejscu firma cateringowa z zakąskami. Ostatnia kontrola obrazów i ich oświetlenia, do którego przykładał wielką wagę. Obrazy były rozmieszczone z wielką starannością, rzucały się w oczy swoimi intensywnymi kolorami. Ekspresjonistyczne i abstrakcyjne, przepełnione młodzieńczą siłą i energią. Niektóre z nich były brutalne, pełne przemocy i przerażająco mroczne. Artysta Mattis Kalvalis był młodym Litwinem i dotychczas nie był znany w Szwecji. Jak na razie wystawiał obrazy tylko w krajach bałtyckich. Egon Wallin lubił stawiać na nieznane karty, na nowych artystów, którzy mieli przed sobą przyszłość.

Podszedł do okna, żeby ustawić w nim czarno-biały portret Mattisa Kalvalisa.

Gdy podniósł wzrok i spojrzał na ulicę, zobaczył mężczyznę stojącego w pewnym oddaleniu i patrzącego prosto na niego. Był ubrany w luźną, czarną, pikowaną kurtkę, na głowie miał dzianą czapkę naciągniętą aż po oczy. Najbardziej zadziwiające było to, że w środku zimy miał wielkie, czarne okulary przeciwsłoneczne. Dzisiaj nie było słonecznie.

Dziwne. Stał tam tylko i nic nie robił. Może na kogoś czekał.

Egon Wallin kontynuował niewzruszenie swoje zajęcia. Lokalne radio nadawało piosenkę Lill-Babs czy też Barbro Svensson, jak wolał ją nazywać. Uśmiechnął się lekko, poprawiając jeden z najbardziej brutalnych obrazów z prawie że pornograficznym tematem. Cóż za kontrast do piosenki „Czy jesteś jeszcze we mnie zakochany, Klas-Göran?”.

Gdy znów odwrócił się w stronę ulicy, drgnął. Mężczyzna, którego widział w oddali, zmienił miejsce. Stał teraz tuż przy szybie wystawowej, tak, że czubkiem nosa prawie dotykał szkła. Obcy patrzył mu prosto w oczy, ale nie wykonywał żadnego ruchu, żeby go pozdrowić.

Egon automatycznie cofnął się i zaczął nerwowo rozglądać się za czymś do zrobienia. Udawał, że poprawia ustawienie kieliszków, które stały tam od poprzedniego wieczoru, i półmisków na przystawki, które miała przywieźć firma cateringowa.

„Klas-Göran” się skończył i w radiu zabrzmiał Magnus Uggla, który śpiewał hałaśliwą piosenkę z lat osiemdziesiątych.

Egon Wallin kącikiem oczu widział, że tajemniczy mężczyzna stał w tym samym miejscu, co wcześniej. Ogarnęło go nieprzyjemne uczucie. Czy to jakiś psychol z zakładu Świętego Olofa? Nie miał zamiaru dać się sprowokować temu idiocie. Wkrótce sobie pójdzie, pomyślał. Znudzi mu się, jeśli nie będzie mnie widział. Drzwi były zamknięte, tego był pewien. Galerię otwierali dopiero o pierwszej, bo dziś był wernisaż.

Wszedł schodami na górę, do biura i zamknął drzwi. Usiadł i wyciągnął jakieś papiery, ale niepokój go nie opuszczał. Musi coś zrobić. Zmierzyć się z mężczyzną na ulicy. Dowiedzieć się, czego chce.

Zdenerwowany, że mu przeszkodzono, podniósł się i szybko zszedł na dół. Gdy podszedł do okna, zobaczył jednak, że mężczyzna sobie poszedł.

Z westchnieniem ulgi powrócił do swoich zajęć.

Obudził go silny wiatr. Szyby w oknach dzwoniły, jakaś gałąź uderzała o ścianę domu, morze huczało, w koronach drzew wyło. Kołdra osunęła się na podłogę, marzł. Niewielka liczba kaloryferów, które znajdowały się w środku, nie wystarczała, żeby ogrzać domek. Zazwyczaj nie wynajmowano tego domku zimą, ale udało mu się przekonać właścicielkę, by zrobiła wyjątek. Powiedział jej, że prowadził badania dla Urzędu do spraw Rolnictwa dotyczące zagrożeń dla cukrownictwa na Gotlandii, ale że robił to jako wolny strzelec, więc nie miał pieniędzy na pokój hotelowy. Właścicielka chyba nie do końca zrozumiała powiązanie, ale nie pytała więcej. Wynajęcie domku nie kosztowało jej wiele dodatkowej pracy, było to głównie przekazanie kluczy.

Wstał z łóżka i włożył sweter i spodnie.

Musi wyjść na dwór, mimo niepogody. Domek miał, co prawda, zarówno kuchnię, jak i toaletę, ale na zimę woda była odłączona.

Wiatr stawiał opór, gdy otwierał drzwi. Zamknęły się one za nim z trzaskiem. Skręcił za róg domku i ustawił się tak blisko ściany, jak to było możliwe, od blisko lasu, gdzie było nieco spokojniej. Otworzył rozporek i skierował strumień na ścianę.

Gdy był już w środku, w kuchni, zjadł kilka bananów i wymieszał napój wzmacniający, który wypił na stojąco przy blacie kuchennym. Odkąd przed dwoma miesiącami ukuł plan, był przekonany, że nie było innej alternatywy. Nienawiść opanowała go zupełnie, uczyniła jego język złośliwym, a myśli ostrymi jak noże. Metodycznie i świadomie pracował nad przygotowaniami, odhaczał punkt po punkcie z największą dokładnością. Wszystko wykonywał w tajemnicy. To, że nikt nie zdawał sobie sprawy, co się działo, jeszcze bardziej go uspokajało. Kontrolował sytuację, była to przewaga, która miała mu pomóc w wykonaniu tego, do czego się zabrał. Jeden po drugim analizował detale, aż nie pozostał ani jeden słaby punkt, ani jeden kamień, o który mógłby się potknąć. Nieuchronnie nadszedł czas działania. Był to dobrze przemyślany, wyrafinowany plan, który nie był zupełnie łatwy do wykonania.

Pochylił się i wyjrzał przez okno. Jedynym jego zmartwieniem był ten przeklęty wicher. Sztorm komplikował sytuację i w najgorszym razie mógł zniweczyć jego plany. Jednocześnie miało to pewne zalety. Im gorsza pogoda, tym mniej ludzi na dworze i ryzyko bycia odkrytym było mniejsze.

W gardle swędziało. Przeziębienie? Jedną ręką dotknął czoła i, niech to diabli, miał z pewnością gorączkę. Cholera. Wygrzebał pudełko z paracetamolem, połknął dwie tabletki i popił je wodą z wiaderka stojącego na blacie kuchennym. Przeziębienie przyszło cholernie nie w czas, będzie potrzebował całej swojej siły mięśni.

Plecak z narzędziami stał spakowany, ostatni raz skontrolował, że wszystko w nim było. Szybko zasunął zamek i usiadł przed lustrem. Wprawnymi ruchami zaczął się malować, włożył soczewki kontaktowe i przymocował perukę. To przebranie wypróbował wcześniej kilka razy, by było doskonałe. Gdy skończył, przyglądał się przez chwilę swojej metamorfozie.

Następnym razem, gdy przejrzy się w lustrze, zobaczy w nim twarz mordercy. Zastanawiał się, czy będzie to widać.

Mattis Kalvalis był nerwowy i podczas ostatniej godziny wychodził na papierosa mniej więcej co dziesięć minut.

–  What if nobody comes? [1] – pytał w kółko z szorstkim, wschodnim akcentem. Jego twarz była jeszcze bledsza niż zwykle, a wątłe ciało poruszało się niespokojnie między obrazami. Egon Wallin wiele razy pokazał mu ogłoszenie w gazecie i poklepywał po ramieniu.

–  Everything will be just fine – trust me [2]

Menedżer, który przyjechał z artystą z Litwy, nie był zbyt pomocny. Przez większą część czasu siedział przed galerią, palił i rozmawiał przez telefon komórkowy. Wydawało się, że nie przeszkadzały mu lodowate wiatry.

Frekwencja na wernisażu zapowiadała się wysoka. Gdy Egon Wallin otworzył drzwi do galerii, kolejka osób przytupujących z zimna była długa.

Wiele znajomych twarzy uśmiechało się do niego serdecznie, oczy błyszczały z ciekawości. W tłumie, który wszedł do galerii, szukał pewnej osoby. No cóż, jest jeszcze dużo czasu. Trudno mu będzie zachowywać się jak gdyby nigdy nic.

Z zadowoleniem stwierdził, że do galerii spieszył reporter zajmujący się kulturą w lokalnym radiu. Po chwili zobaczył kolejnego dziennikarza z jednej z miejscowych gazet, pochłoniętego przeprowadzaniem wywiadu z artystą. Jego kontakt z mediami i reklamy w prasie oraz kilka rozmów telefonicznych najwyraźniej przyniosły owoce.

Galeria szybko wypełniła się odwiedzającymi. Ze swoimi trzystoma metrami kwadratowymi rozłożonymi na dwóch piętrach była ona właściwie nieproporcjonalnie duża jak na Gotlandię. Lokal był dziedziczony z pokolenia na pokolenie, a Egon Wallin próbował zachować dawny wygląd, na ile było to możliwe. Lubił dawać sztuce odpowiednią przestrzeń, tak aby mogła zostać jak najlepiej zaprezentowana. Obrazy znajdowały tu naprawdę godne siebie otoczenie – ekspresyjne kolory i ultranowoczesność stwarzały silny kontrast z chropowatymi ścianami. Wernisażowi goście spacerowali między dziełami sztuki i sączyli wino musujące. W pomieszczeniach słychać było przyciszoną muzykę – artysta nalegał, aby oglądaniu obrazów towarzyszyły tony litewskiej grupy rockowej, która brzmiała jak mieszanka Franka Zappy i niemieckiego zespołu Kraftwerk, grającego muzykę elektroniczną.

Egonowi udało się go przekonać, żeby przynajmniej trochę ściszyć.

Teraz Mattis Kalvalis wyglądał na znacznie bardziej zadowolonego. Krążył między odwiedzającymi, głośno rozmawiał, śmiał się i gestykulował swoimi wielkimi dłońmi, tak że wino chlupało z kieliszka. Ruchy miał nieskoordynowane, mało płynne, a od czasu do czasu dostawał ataku histerycznego śmiechu, że prawie zginał się w pół.

Przez jedną straszną chwilę Egon podejrzewał, że artysta był pod wpływem narkotyków, ale w następnej sekundzie odsunął od siebie tę myśl. To na pewno było napięcie, które puszczało.

– Cholernie pięknie, Egon. Naprawdę dobra robota – usłyszał czyjś głos za swoimi plecami.

Ten zachrypnięty, lizusowski głos rozpoznałby na kilometr.

Odwrócił się i stanął oko w oko z Sixtenem Dahlem, właścicielem jednej z najlepiej prosperujących galerii w Sztokholmie. W czarnym skórzanym płaszczu i spodniach oraz kozakach z tego samego materiału, w przyciemnionych okularach z pomarańczowymi oprawkami wyglądał jak gorsza kopia gwiazdy muzyki pop, George’a Michaela. Sixten Dahl posiadał wspaniałą galerię na rogu ulic Karlavägen i Sturegatan w najelegantszej dzielnicy Sztokholmu, Östermalm.

– Tak uważasz? Bardzo się cieszę. Miło cię tu widzieć – powiedział z udawanym entuzjazmem Egon.

Zadbał o to, by konkurent dostał zaproszenie, tylko po to, żeby go podrażnić. Sixten Dahl sam próbował zdobyć dla siebie Mattisa Kalvalisa, ale to Egon wyszedł z pojedynku zwycięsko.

Obydwaj byli w Wilnie na spotkaniu dla właścicieli galerii z obszaru Morza Bałtyckiego i wówczas wpadło im w oko wyjątkowe malarstwo młodego artysty. Podczas kolacji Egon Wallin siedział przy stole obok Mattisa Kalvalisa. Świetnie się dogadywali i zupełnie nieoczekiwanie Kalvalis przedłożył gotlandzką galerię nad Sixtena Dahla i metropolię.

Wiele osób w kręgach artystycznych było tym zdziwionych. Mimo iż Egon Wallin był znanym nazwiskiem, było zaskakujące, że artysta wybrał właśnie jego. Sixten Dahl miał przynajmniej tak samo dobrą opinię, a Sztokholm był o wiele większy od Gotlandii.

To, że największy konkurent Egona pojawił się na wernisażu w Visby, nie było samo w sobie niczym dziwnym. Sixten Dahl był znany z tego, że nie poddawał się przy pierwszej porażce. Być może w swojej naiwności wierzył, że uda mu się przekonać Kalvalisa, aby mimo wszystko rozpoczął współpracę z nim, myślał Egon. Niech o tym zapomni. Sixten Dahl nie wiedział, że Kalvalis poprosił Egona, aby został on jego agentem i reprezentował go w całej Szwecji.

Umowa była gotowa i czekała tylko na podpisanie.

Wernisaż był udany. Chęć kupowania wydawała się zarażać jak katar. Egon nigdy nie mógł się nadziwić stadnym zachowaniom ludzi. Jeśli odpowiednia osoba kupiła wystarczająco szybko i dużo, nagle wiele innych było chętnych do otwarcia portfeli. Czasem wydawało się, że przy ocenianiu dzieł sztuki bardziej decydował przypadek, niż jakość.

Jeden z gotlandzkich koneserów był zachwycony i prawie od razu kupił trzy obrazy. To wystarczyło, aby dać impuls innym, przy kilku obrazach doszło nawet do licytacji. Cena znacznie się podniosła. Egon Wallin zacierał ręce. Teraz reszta kraju leżała u stóp malarza.

Jego radość zatruwało jedynie to, że osoba, na którą czekał, ociągała się.

Weteran sztuki i rzeczoznawca Erik Mattson dostał zadanie wycenienia dużego dworku w Burgsvik w południowej Gotlandii. Szef asystentów domu aukcyjnego Bukowskis spytał go i jednego z jego kolegów, czy mogliby się tym zająć. Właściciel dużej posiadłości na Gotlandii miał u siebie duży zbór szwedzkich dzieł sztuki z przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku, które chciał sprzedać. Chodziło o trzydzieści dzieł, od akwafort Zorna do malarstwa olejnego Georga Pauli i Isaaca Grünewalda.

Spędzili w Burgsviku cały piątek i było to dla nich wielkie przeżycie. Dworek okazał się unikatowym przykładem rdzennego, starego gotlandzkiego gospodarstwa z wapienia. Cieszyli się zarówno otoczeniem, jak i imponującym zbiorem malarstwa. Nawiązali tak dobry kontakt z właścicielami majątku, że zostali zaproszeni na kolację. Noc spędzili w hotelu Strand w Visby.

W sobotę Erik chciał być wypoczęty. Program był napięty. Miał zacząć dzień od odwiedzenia miejsca, które kochał najbardziej ze wszystkich i w którym nie był od wielu lat.

Zaraz po śniadaniu wskoczył w samochód i udał się w drogę. Dzień był pochmurny, w prognozie pogody zapowiadali nadchodzące opady śniegu. Nie miał jednak daleko. Cel jego wyprawy leżał pięć kilometrów na północ od Visby.

Gdy miał skręcać przy znaku, na którym widniał napis: Muramaris, zobaczył wyjeżdżający stamtąd samochód. Zdziwiło go to. Czego ktoś tam mógł szukać zimą?

Parking na wzniesieniu przy drodze przeznaczony był dla odwiedzających, choć teraz, w lutym stał opustoszały. Gdy wyszedł z samochodu, stanął na żwirowej drodze, z twarzą zwróconą ku morzu, które stąd można było ledwo wyczuć. W oddali na dole fale przybijały i odbijały się od brzegu tak samo mechanicznie jak lata, które przychodziły i odchodziły.

Po obu stronach drogi gęsto rosły drzewa, wysokie i powykrzywiane, wyraźnie naznaczone silnymi jesiennymi sztormami. W pobliżu nie było żadnych innych domów.

Podczas spaceru w dół zbocza jego oczy wypełniły się łzami. Ostatni raz był tu tak dawno temu. Dookoła niego szeptały korony drzew, żwir trzeszczał mu pod stopami. Był sam i właśnie tego chciał. To był święty moment.

Gdy dom wynurzył się zza zakrętu, zaczął padać śnieg. Płatki pomału spadały z nieba i delikatnie osiadały mu na głowie.

Zatrzymał się i przyglądał posiadłości leżącej u stóp zbocza, zniszczonemu budynkowi mieszkalnemu, domkowi ogrodnika i w oddali czerwonemu domkowi letniskowemu, który miał swoją szczególną historię.

Kontrast był wielki w porównaniu z ostatnim razem, kiedy tutaj był. Wówczas był środek lata i zatrzymali się w Muramaris na dwa miesiące, tak samo jak przed ponad stu laty goszczący tu artysta i jego największa miłość.

Erik rozkoszował się każdą sekundą, spaniem w tym samym pokoju co on, znajdowaniem się pod tym samym dachem, jedzeniem śniadania w kuchni, w której on siedział. Stara żelazna kuchenka nie została wymieniona od tamtego czasu. Ściany skrywały historie, które mógł sobie tylko wyobrazić.

Teraz widział dom artysty, Muramaris, w całej okazałości. Nazwa oznaczała „nadmorską siedzibę”. Ten czworokątny budynek w kolorze piasku był zbudowany z wapienia i miał dwa piętra. Jego architektura była interesującą mieszanką włoskiej renesansowej willi z loggią skierowaną ku morzu i tradycyjnego gotlandzkiego domostwa. Duże okna z białymi szczeblinami wychodziły na wszystkie strony: w stronę lasu, wody i surowego barokowego ogrodu na tyłach domu, ozdobionego rzeźbami, fontannami, ścieżkami wysypanymi kamieniami i równiutkimi rabatkami.

Mężczyzna, który miał tak wielki wpływ na jego życie, często był tu w odwiedzinach, spędzał tutaj słoneczne tygodnie letnie, kąpał się w morzu, spacerował wzdłuż plaży, malował i obcował z kontrowersyjną parą artystów, która na początku ubiegłego stulecia wybudowała na tym płaskowyżu dom swoich marzeń.

Mimo iż minęło wiele lat, wyraźnie wyczuwało się jego obecność.

Z pewnym trudem otworzył zieloną drewnianą furtkę, która z przeciągłym skrzypieniem niechętnie ruszyła się z miejsca. Obszedł dom i znalazł się na jego tyłach. Posiadłość stała opustoszała przez wiele lat, zanim przejął ją nowy właściciel, co było widać. Tynk odpadał, murek dookoła działki zawalił się w wielu miejscach, a w ogrodzie brakowało wielu rzeźb. Ta niegdyś tak dumna budowla krzyczała o remont.

Szedł pomału po wysypanej kamieniami ścieżce między zadbanymi grządkami. Usiadł na ławce przy oczku wodnym pośrodku ogrodu. Była wilgotna i zimna, ale to w ogóle go nie obchodziło, podobnie jak to, że śnieg zaczynał padać coraz mocniej. Wzrok miał utkwiony w jednym bardzo szczególnym oknie. Było to okno pokoju gościnnego, leżącego na parterze, obok kuchni. Tam powstał jeden z najbardziej owianych legendą obrazów w historii szwedzkiego malarstwa. Tak przynajmniej głosiła wieść i nie było powodów, aby w to wątpić. Malarz pracował nad tym wielkim obrazem olejnym w tym samym czasie, w którym założył ogród w Muramaris. W Europie szalała pierwsza wojna światowa – był 1918 rok.

To wówczas Nils Dardel malował „Umierającego dandysa”. Wyszeptał te słowa, siedząc na ławce w ogrodzie.

Umierający dandys – zupełnie tak jak on sam.

Po udanym wernisażu cała paczka z galerii świętowała na wystawnej kolacji w restauracji Donners Brunn w centrum Visby. Mattis Kalvalis siedział w środku i wyglądało na to, że znajdowanie się w centrum uwagi sprawiało mu wielką przyjemność. Nastrój przy stole był radosny i odświętny. Egon Wallin uważał, że wieczór był szczęśliwym zakończeniem jego starego życia. Siedzieli przy najlepszym stole w tej wspaniałej piwnicy restauracji, przy blasku świec, nad dobrze przyrządzonym i ładnie podanym jedzeniem.

Wzniósł jeszcze jeden toast i wszyscy owacją powitali nową gwiazdę wschodzącą na niebie artystów. Jeszcze dobrze nie przebrzmiały ich okrzyki, a w restauracji pojawiło się dwóch nowych gości: Sixten Dahl w towarzystwie młodszego mężczyzny, którego Egon nigdy wcześniej nie widział.

Grzecznie pozdrowili wszystkich, przechodząc obok ich stołu, a Sixten ponownie pochwalił wernisaż, rzucając jednocześnie znaczące spojrzenie artyście. Co on u diabła znowu knuł? Na szczęście usiedli przy stole w drugim końcu sali, tak że Egon był do nich zwrócony plecami.

Gdy później Egon poszedł do toalety, odkrył, że Mattis Kalvalis stał z Sixtenem Dahlem w restauracyjnej palarni. Byli tam sami, głęboko pogrążeni w czymś, co wyglądało na poważną rozmowę. Zagotował się ze złości. Otworzył szklane drzwi.

– Co ty wyprawiasz? – zdenerwowany powiedział po szwedzku do Sixtena.

– O co ci chodzi, Egon? – spytał konkurent z udawanym zdziwieniem. – Palimy, jesteśmy w palarni.

– Nie próbuj żadnych sztuczek. Ja i Mattis mamy umowę.

– Ach tak, tak mówisz? Słyszałem, że nie jest podpisana – powiedział Sixten, zgasił papierosa i nonszalancko przeszedł koło niego, wychodząc z palami.

Mattis Kalvalis nie zrozumiał naturalnie nic z tego, co zostało powiedziane. Wyglądał jednak na dość zakłopotanego. Egon postanowił nie robić z tego wydarzenia wielkiej sprawy. Zwrócił się w stronę Kalvalisa.

– We have a deal, don’t we?[3]

- Of course we do [4].

Było po jedenastej, gdy on i jego żona w końcu wrócili do domu. Monika poszła od razu się położyć. On powiedział, że na razie nie chce jeszcze spać, że musi przetrawić wrażenia minionego dnia. Nalał sobie kieliszek koniaku i usiadł w salonie.

Teraz musiał tylko czekać. Zastanawiał się przez chwilę nad incydentem w Donners Brunn, ale szybko się uspokoił. Oczywiście, że Sixten próbował. Ale kontrakt z Mattisem Kalvalisem będzie podpisany już jutro. Umówili się na spotkanie w galerii.

Poza tym wernisaż odniósł sukces. Był pewien, że przytrzyma przy sobie Kalvalisa.

Wziął duży łyk koniaku. Minuty mijały. Próbował się uspokoić i nałożyć cugle na swoją niecierpliwość. Jeśli Monika będzie trzymać się swojej rutyny, spędzi jakieś dziesięć minut w łazience, potem położy się do łóżka i przeczyta kilka stron książki, a następnie wyłączy światło i zaśnie. To oznaczało, że musi poczekać około dwudziestu minut, zanim będzie mógł opuścić dom i pójść do hotelu. Recepcja była zamknięta w nocy, nie ryzykował więc, że ktoś mógłby go rozpoznać.

Jego ciało nie mogło doczekać się tego spotkania.

Wieczorne zajęcia żony zajęły więcej czasu, niż przewidywał i gdy w końcu wyszedł, był porządnie poirytowany. Tak jakby przeczuwała, że miał jakieś plany, czytała dłużej niż zazwyczaj. Z pewnością kilka rozdziałów.

Wiele razy podkradał się do drzwi sypialni tak cicho, jak tylko potrafił i widział, że w środku paliło się światło. Żądza świerzbiła na całym ciele jak egzema. W końcu zgasiła światło. Poczekał jeszcze kwadrans, żeby być pewnym, że zasnęła. Uchylił lekko drzwi i słuchał przez chwilę jej równego oddechu, zanim odważył się wyruszyć w drogę.

Gdy wyszedł na ulicę, odetchnął z ulgą. Oczekiwanie paliło usta i język. Raźnym krokiem maszerował w stronę miasta. W większości okien światła były pogaszone, mimo iż była sobota i nie wybiła jeszcze północ. Za nic w świecie nie chciał natknąć się na kogoś z sąsiadów – tutaj wszyscy się znali. Kupili tu nowo wybudowany domek szeregowy, gdy dzieci były małe. Małżeństwo było dość udane i razem mijał im rok za rokiem. Egon nigdy nie zdradzał swojej żony, mimo iż dużo wyjeżdżał w sprawach służbowych i spotykał wiele różnych osób.

Przed rokiem pojechał do Sztokholmu w zwyczajną podróż służbową. Uczucie poraziło go jak piorun i podczas jednej nocy wszystko się zmieniło. Był na to zupełnie nieprzygotowany. Nagle życie otrzymało nowy sens, wypełniła je nowa treść.

Współżycie z Moniką stało się prawie nie do zniesienia. Jej odpowiedź na jego na wpół żarliwe inicjatywy była i tak dość chłodna w ostatnich latach. Wkrótce ich życie seksualne zamarło zupełnie, co było dla niego wielką ulgą. Nigdy o tym nie rozmawiali.

Ale teraz w środku paliła go tęsknota. Wybrał najkrótszą drogę obok szpitala i wzgórz przy parku Strandgärdet. Niedługo będzie na miejscu. Wyjął telefon komórkowy, żeby powiedzieć, że jest w drodze.

Właśnie gdy miał wybrać numer, potknął się i upadł. W ciemności nie zauważył wielkiego korzenia, który zagradzał mu ścieżkę. Porządnie uderzył głową o kamień i na kilka sekund stracił przytomność. Gdy doszedł do siebie, poczuł, jak krew spływała mu z czoła na policzek. Z trudem usiadł, w głowie mu się kręciło. Przez chwilę siedział na zimnej ziemi. Na szczęście miał w kieszeni chusteczki higieniczne i mógł wytrzeć krew. Piekło porządnie na czole i na prawym policzku.

Do diabła, pomyślał. Tylko nie teraz.

Ostrożnie dotknął rany koniuszkami palców. Na szczęście obrażenia nie były poważne, choć nad prawą brwią urósł mu potężny guz.

Postąpił chwiejnie kilka kroków. Upadek zszokował go i zaskoczył.

Na początku posuwał się pomału, miał jeszcze zawroty głowy. Wkrótce jednak znalazł się przy murze, stąd nie było daleko do hotelu.

Minął właśnie małe przejście w murze wychodzące na morze, które nazywano Bramą Miłości, gdy nagle zdał sobie sprawę, że ktoś znajdował się zupełnie blisko niego. Usłyszał szybki świst obok jednego ucha i zaraz potem został pociągnięty do tyłu.

Egon Wallin nigdy nie dotarł na swoje umówione spotkanie.

Siv Eriksson obudziła się jak zwykle kilka minut przed budzikiem, tak jakby przeczuwała, kiedy była pora wstawać. Szybko wyłączyła budzik, żeby alarm nie zbudził jej męża Lennarta. Ostrożnie wstała z łóżka i starała się zachowywać tak cicho, jak tylko potrafiła. W końcu była to niedziela.

Poczłapała do kuchni w swoich różowych, kudłatych pantoflach, które dostała od męża na Boże Narodzenie, nastawiła kawę, wzięła ciepły prysznic i umyła włosy. Rozkoszowała się potem jedzonym w samotności śniadaniem, słuchając radia i pozwalając włosom, żeby same wyschły.

Siv Eriksson nie mogła się doczekać dzisiejszego dnia. Dzień pracy w niedziele był krótki, tylko od siódmej do dwunastej, potem miał przyjechać po nią Lennart i razem mieli jechać na piąte urodziny ich jedynego wnuka. Córka mieszkała ze swoją rodziną w Slite w północnej Gotlandii, więc mieli kawałek do przejechania. Siv przygotowała prezenty, które ładnie zapakowane leżały na stole w korytarzu. Lennart miał je zabrać, gdy będzie jechał, zostawiła mu kartkę z wiadomością, żeby nie zapomniał.

Wypiła kawę, umyła zęby i ubrała się. Dała kotu jedzenie i świeżą wodę. Nie okazywał większego zainteresowania, żeby wyjść na dwór, tylko spojrzał na nią ospałym wzrokiem i zwinął się w koszyku. Zerknęła na termometr za oknem i stwierdziła, że znów się ochłodziło, minus dziesięć stopni. Najlepiej będzie, jak włoży czapkę i szalik. Wełniany płaszcz był stary i trochę za ciasny.

Ich mieszkanie leżało na ostatnim piętrze w budynku na ulicy Polhemsgatan z widokiem na północno-wschodnią stronę murów obronnych.

Gdy Siv Eriksson wyszła na ulicę, ciągle było jeszcze dość ciemno. Do pracy w hotelu Wisby miała piechotą kilka kilometrów, ale to jej nie przeszkadzało. Lubiła spacerować, poza tym była to jej jedyna gimnastyka. Lubiła pracę jako bufetowa. Razem z koleżanką były odpowiedzialne za przygotowywanie śniadania. O tej porze roku w hotelu było mało gości, co jej odpowiadało – nie czuła się dobrze w stresujących sytuacjach.

Przeszła przez ulicę, weszła na ścieżkę przy boisku, którego murawa pokryta była cienką warstwą śniegu. Na parkingu przed gminnym Biurem do spraw Kultury i Czasu Wolnego była bliska wywinięcia salta na śliskim jak szklanka asfalcie.

Przy przejściu na ulicy Kung Magnus väg, która biegła równolegle do wschodniej strony muru, przystanęła i spojrzała w obie strony, choć tak właściwie było to zbędne. W niedzielne poranki ruch był mały, ale Siv Eriksson była ostrożną osobą i nie ryzykowała bez potrzeby. Przeszła przez Östergravar, niewielki park leżący przy murach obronnych. Ten kawałek drogi wydawał się o tej porze niepokojąco opustoszały, ale stąd niedaleko miała już do średniowiecznych murów obronnych, które otaczały Stare Miasto. Musiała przejść przez bramę Dalmansporten, żeby dostać się do miasta. Brama znajdowała się w wysokiej na siedemnaście metrów wieży Dalmanstornet, jednej z bardziej okazałych baszt murów.

Około trzydziestu metrów od bramy Siv Eriksson stanęła jak wryta. Na początku nie wierzyła własnym oczom. Coś wisiało i delikatnie kołysało się w prześwicie bramy. Skonsternowana przez kilka minut myślała, że to worek. Gdy podeszła bliżej, ku swojemu przerażeniu zobaczyła, że był to mężczyzna, który wisiał na sznurze przywiązanym do kraty nad bramą. Była to krata, którą w dawnych czasach opuszczano, gdy nadciągał wróg.

Kark mężczyzny był zgięty, ręce kołysały się bezwładnie po bokach ciała. Poślizgnęła się na oblodzonym moście i była bliska upadku, ale w ostatniej chwili złapała się poręczy mostu. Wzrok jeszcze raz powędrował do mężczyzny. Był ubrany w długi do ziemi, czarny skórzany płaszcz i czarne spodnie, na nogach miał krótkie kozaki. Był ciemnowłosy, być może około pięćdziesiątki.

Trudno jej było dostrzec jego twarz, postąpiła ostrożnie kilka kroków do przodu, jednocześnie ze strachem rozglądając się dookoła.

Gdy podeszła wystarczająco blisko, by zobaczyć twarz nieboszczyka, cała zdrętwiała. Bez trudu rozpoznała mężczyznę.

Pomału wyjęła komórkę i wybrała numer na policję.

Komisarz Anders Knutas przybył do bramy Dalmansporten pół godziny po otrzymaniu zgłoszenia. Zazwyczaj w takich przypadkach zostawał na komendzie, żeby rozdzielić pracę, ale to chciał zobaczyć. Widok mężczyzny, który najprawdopodobniej został zamordowany i z zimną krwią wywieszony na widok publiczny w jednej z największych i najokazalszych bram muru obronnego, był tak nietypowy, że Knutas zrobił wyjątek. Patrol, który przyjechał jako pierwszy na miejsce znalezienia ciała, od razu podniósł alarm, że nie wyglądało to na samobójstwo, ale że najprawdopodobniej mieli do czynienia ze zbrodnią. Ciało wisiało bowiem kilka metrów nad ziemią i przynajmniej metr od każdej ze ścian murów obronnych. W pobliżu nie było niczego, na czym ofiara mogłaby stać, albo po czym mogłaby się wspiąć, żeby dosięgnąć do miejsca, gdzie była zawieszona lina.

Gdy Knutas przybył na miejsce, byli tam już zarówno inspektor Karin Jacobsson, jak i technik kryminalistyczny Erik Sohlman. Karin ze swoimi stu sześćdziesięcioma centymetrami wzrostu wyglądała na jeszcze niższą niż zazwyczaj i była tak blada, że jej twarz wydawała się przezroczysta. Knutas pozdrowił ją uściśnięciem jej ramienia. Przyszła tu spacerem ze swojego mieszkania położonego w obrębie murów miejskich. Knutas od razu się domyślił, że Karin widziała już ciało. Ona chyba nigdy nie przyzwyczai się do widoku martwych osób, właściwie on sam pewnie też nie.

Zdążyła się już zebrać grupka osób mieszkających w pobliżu, które wpatrywały się w wiszące do nich plecami ciało w bramie. Nikt nie mógł uwierzyć, że coś tak strasznego jak morderstwo mogło przydarzyć się na ich spokojnej uliczce.

Brama Dalmansporten była częścią murów obronnych, leżała pośrodku Norra Murgatan, długiej i wąskiej brukowanej uliczki, która biegła równolegle do wschodniego muru. Po obu bokach uliczki ciągnęły się niskie, malownicze domki. Prawdziwa idylla z robionymi na szydełku firankami w oknach, doniczkami z gotlandzkiej ceramiki i małymi ogródkami za drewnianymi płotami. Niektóre domy, leżące po tej samej stronie co mur, były wbudowane w mury obronne.

Karin i Knutas przeszli obok betonowej przeszkody, która uniemożliwiała samochodom wjazd w bramę i przeszli ponad biało-niebieskimi taśmami.

Knutas zadrżał, gdy zobaczył ofiarę.

Na pierwszy rzut oka wyglądało to na tragiczne samobójstwo. Lina przywiązana była do mocnego haka, który zaczepiony był na kracie nad bramą. Głowa martwego mężczyzny opierała się na jego piersi, ciało było bezwładne.

Scenariusz przypomniał mu morderstwa z ubiegłego roku, kiedy to wiele osób zostało zamordowanych w rytualny sposób i następnie powieszonych.

– Coś mi to przypomina – powiedział do Karin.

– Ach, nic nie mów, pierwsze, co mi przyszło na myśl, to to, jak znaleźliśmy ubiegłego lata Martinę Flochten.

Karin pokręciła głową i schowała ręce jeszcze głębiej do kieszeni swojej pikowanej kurtki.

Gdy Knutas podszedł na tyle blisko, że mógł zobaczyć twarz ofiary, znieruchomiał.

– Dobry Boże, to przecież Egon Wallin, właściciel galerii.

Technik kryminalistyczny Erik Sohlman, który właśnie fotografował ciało z różnych stron, obniżył aparat fotograficzny i przyjrzał się dokładnie twarzy nieboszczyka.

– No przecież, to on – wybuchnął. – A niech to cholera. Byłem u niego w galerii zaledwie tydzień temu i kupiłem obraz na sześćdziesiąte urodziny mamy.

– Musimy go jak najszybciej ściągnąć – kontynuował ponuro Knutas. – Ciało na pewno widać z ulicy, a ludzie wkrótce zaczną się budzić.

Kiwnął głową w stronę ulicy Kung Magnus väg, gdzie zatrzymało się już wiele samochodów. Ludzie zaczęli wychodzić z pojazdów i pokazywać sobie bramę. Poranne światło ukazywało wszystkim przechodniom makabryczne znalezisko.

– Pospieszcie się – ponaglał Knutas. – Wisi tu jak w oknie wystawowym.

Rozejrzał się dookoła. Trudno było powiedzieć, ile terenu trzeba będzie odgrodzić, choć doświadczenie zawodowe podpowiadało mu, że im więcej, tym lepiej.

Policja nie mogła jeszcze wykluczyć samobójstwa, lecz jeśli Egon Wallin został pozbawiony życia, jak uważał Knutas, będą musieli zabezpieczyć wszystkie ślady. Szybko oszacował w głowie, że prawdopodobnie trzeba odgrodzić cały park, od bramy Österport do bramy Norderport. Wszędzie na śniegu widać było ślady butów i któreś z nich mogły należeć do mordercy.

Knutas przyjrzał się kracie, do której przymocowana była lina. Wydawało się niemożliwe, żeby Egon Wallin mógł sam tego dokonać. W pobliżu nie było absolutnie niczego, na co mógłby się wspiąć. Lina przymocowana była tak wysoko, że obawiał się, iż niezbędne będzie sprowadzenie straży pożarnej, żeby zdjąć ciało.

Wyjął telefon komórkowy i zadzwonił do zakładu medycyny sądowej w Solnie. Lekarz sądowy musi przybyć na Gotlandię policyjnym helikopterem tak szybko, jak jest to możliwe.

Z doświadczenia wiedział, że lekarz sądowy zawsze chciał, aby ciało nie było ruszane aż do jego przybycia, ale w tym przypadku było to niemożliwe. Wyglądało to, jakby nieboszczyk był ofiarą publicznej egzekucji. Jeśli okazałoby się, że mieli do czynienia z morderstwem, media rzuciłyby się na nich, zanim by się obejrzeli.

Ledwie Knutas zdążył to pomyśleć, a już poczuł na karku pierwsze błyski fleszów. Przestraszony obrócił się. Oślepiły go kolejne błyski.

Rozpoznał fotografa z „Gotlands Allehanda” razem z jedną z najbardziej dociekliwych reporterek gazety. Cały czerwony na twarzy ze złości, gwałtownie chwycił ją za ramię.

– Co wy u licha wyprawiacie? To może być samobójstwo, na razie jeszcze nic nie wiemy. Zupełnie nic! Jeszcze nawet krewni nie są poinformowani. Dopiero go znaleziono!

– Czy wiecie, kto to jest? – spytała czupurnie i wyjęła rękę z uścisku, nie zwracając uwagi na rozjuszenie Knutasa. – Uważam, że wygląda on na Egona Wallina, właściciela galerii.

– Nie słychać, co mówię? Nie jest to pewne, że mamy do czynienia z przestępstwem. Idźcie stąd i pozwólcie nam pracować w spokoju!

Samobójstwo było przynajmniej czymś, co dziennikarze respektowali i o czym zazwyczaj nie pisali. Jak na razie. Ale mając na uwadze zmiany, które zachodziły w krajowych mediach, nie potrwa pewnie długo i będą grzebać też w samobójstwach.

Knutas był jeszcze bardziej zdenerwowany całą sytuacją, ponieważ znał i cenił Egona Wallina. Nie byli może dobrymi znajomymi, ale spotkali się przez te wszystkie lata niejeden raz i Knutas zawsze lubił tego mężczyznę. Biła od niego uczciwość i przyzwoitość. Prostolinijny człowiek, który twardo stąpał po ziemi i był zadowolony ze swojego życia. W przeciwieństwie do tak wielu innych osób, które w kółko narzekały. Wydawał się takim typem osoby, która ze wszystkimi i w każdej sprawie potrafiła się dogadać, po prostu równy chłop. Byli mniej więcej w tym samym wieku i Knutas zawsze spoglądał z podziwem na Egona Wallina. Miał on dookoła siebie aurę, która sprawiała, że chciało się być jego przyjacielem. A teraz wisiał tu przed nim – martwy jak pień.

Każda minuta, która upływała w oczekiwaniu na zdjęcie ciała, była męczarnią. Włos mu się jeżył na głowie, gdy myślał, że będzie musiał powiedzieć o tym tragicznym wydarzeniu żonie Wallina.

Wielu dziennikarzy tłoczyło się już teraz po drugiej stronie biało-niebieskich taśm. Po części rozumiał, że musieli oni wykonywać swoją pracę. Jeśli okazałoby się, że jest to morderstwo, będzie zmuszony zwołać konferencję prasową.

Knutas był zadowolony, że na miejscu nie było na razie żadnych dziennikarzy z telewizji. W następnej sekundzie zobaczył Pię Lilję, najbardziej zawziętego fotografa i operatora telewizyjnego, jakiego kiedykolwiek spotkał. Pracowała razem z Johanem Bergiem z Telewizji Szwedzkiej. Teraz była sama, co nie przeszkadzało jej w robieniu zdjęć. Znajdowali się w miejscu publicznym i jeśli tylko trzymała się za taśmami odgradzającymi, nie mógł jej tego zabronić.

Knutas westchnął, rzucił ostatnie spojrzenie na ciało i odszedł stamtąd w towarzystwie Karin.

Zapowiadał się pracowity dzień.

W niedzielę w redakcji Wiadomości Regionalnych, znajdującej się w budynku telewizji w dzielnicy Gärdet, zazwyczaj panował spokój. Tego dnia nie było inaczej. Johan Berg siedział zmęczony przy swoim biurku i walcząc z kacem, bez zapału przeglądał poranne dzienniki. Nic a nic się nie wydarzyło. Ani w Sztokholmie, ani na Gotlandii, ani w Uppsali, za które to obszary odpowiedzialne były Wiadomości Regionalne.

Poprzedni wieczór był dłuższy i suciej zakrapiany, niż zamierzał. Wyszedł na piwo ze swoim najlepszym przyjacielem Andreasem, też dziennikarzem. Wylądowali w pubie Kvarnen, a potem, niewiele się zastanawiając, poszli z kilkoma kolegami z redakcji wiadomości Radia Szwedzkiego na imprezę do położonej na obrzeżach Sztokholmu dzielnicy Hammarbyhöjden. Dopiero około czwartej rano na chwiejnych nogach przekroczył próg swojego dwupokojowego mieszkania przy ulicy Heleneborgsgatan.

Jakby nie dość, że miał niewielką ochotę na spędzenie tego dnia w pracy, to jeszcze redaktor był zastępowany przez osobę, do której miał niewielkie zaufanie. Ledwo zdążył zdjąć kurtkę, a już pani redaktor entuzjastycznie proponowała jeden przeciętny temat na reportaż za drugim. Nerwowo zdawała się chwytać wszystkiego, co wpadło jej w ręce. Dobry Boże, pozostało jeszcze dziesięć godzin do tego marnego pięciominutowego wydania, które nadawali w niedzielę. A poza tym mieli już przecież jeden przygotowany wcześniej reportaż. Uspokój się, do cholery, myślał ze złością. Wszystkiego mu się odechciewało na sam jej widok. Poza tym była moderatorem programu, nie było więc nikogo innego z szefostwa, z kim mógłby porozmawiać. W niedzielę było ich w redakcji tak mało, że redaktorem i prowadzącym program była ta sama osoba.

Usiadł przy biurku i przeglądał różne wiadomości prasowe, które przysłano do redakcji w ten weekend. Dziewięćdziesiąt pięć procent wszystkich dotyczyło różnych festynów i wydarzeń w mieście, począwszy od tego, że Markoolio będzie konferansjerem na otwarciu nowego centrum Tumba, a kończąc na organizowanych w mieście warsztatach robienia koronek albo wyścigów świnek morskich na targach w Sollentunie.

Nienawidził wszystkich „dni”, które wynaleziono w ostatnich latach. Najpierw był Dzień Dziecka, Dzień Książki i Dzień Kobiet i do tego nie miał żadnych zastrzeżeń, ale teraz roiło się od dni, które trzeba było świętować: Dzień Bułeczki Cynamonowej, Dzień Przedmieścia, Dzień Samochodo-Roweru, a ta niedziela była najwyraźniej Dniem Rękawiczki z Jednym Palcem. Czy miało to oznaczać, że każdy miał dziś chodzić w robionych na drutach wełnianych rękawiczkach z jednym palcem, machać rękoma i do wszystkich się uśmiechać? W jakim celu? Może jeszcze zamierzano tego dnia sprzedawać ciasteczka w kształcie rękawiczek z Lovikki i wymieniać się wzorami na rękawiczki?

Prawie, że przyszła mu ochota zrobić reportaż na ten temat, tylko dlatego, że było to takie głupie.

Reszta wiadomości pochodziła albo od osób, które były niezadowolone z transportu publicznego, albo od podejrzanych małych grupek działaczy, które protestowały przeciwko wszystkiemu: przeciw niebezpiecznej drodze do szkoły w Gimo, przeciw zamknięciu zagrożonego oddziału przedszkolnego w Vaxholmie albo przeciw długiej kolejce telefonicznej w Kasie Ubezpieczeń Społecznych w Salemie.

Johan kręcił głową, wyrzucając do kosza jedną wiadomość za drugą.

Przysiadł się do niego z filiżanką kawy dyżurny operator kamery i siedzieli tak razem i biadolili, że nie było nic porządnego do roboty. Od czasu do czasu czuli na sobie karcący wzrok redaktorki, ale Johan postanowił ją ignorować. Jeszcze przez chwilę.

Próbował wiele razy zadzwonić do Emmy, ale cały czas było zajęte. Że też miała czas rozmawiać tak długo przez telefon, kiedy musiała opiekować się Elin, pomyślał poirytowany. Jednocześnie poczuł dobrze znane ukłucie tęsknoty. Jego córeczka miała osiem miesięcy, a widywał ją sporadycznie.

Odłożył słuchawkę i spojrzał w stronę biurka, przy którym siedziała redaktorka i obdzwaniała wszystkie małe komendy policji z ich obszaru, żeby się dowiedzieć, czy zdarzyło się coś, o czym można by zrobić reportaż.

Odezwały się w nim wyrzuty sumienia i stwierdził, że powinien wziąć się do roboty. To przecież nie była jej wina, że był dziś zmęczony i do niczego. Albo to, że niedziele były beznadziejne pod względem wiadomości.

Może dzięki swoim dobrym kontaktom w policji uda mu się wygrzebać gdzieś jakieś ziarenko, które przy odrobinie dobrej woli mogłoby urosnąć do wiadomości. Przynajmniej na potrzeby niedzieli.

Już miał podnieść słuchawkę na swoim przepełnionym różnymi rzeczami biurku, gdy zadzwoniła jego komórka.

Od razu rozpoznał pełen entuzjazmu głos Pii Lilji na drugim końcu. Była operatorem kamery i z nią najczęściej pracował, gdy jeździł w ostatnich czasach na Gotlandię.

– Słyszałeś? – wyrzuciła z siebie z podnieceniem w głosie.

– Nie, co?

– Dziś rano w jednej z bram murów obronnych znaleziono powieszone ciało mężczyzny.

– Żartujesz sobie ze mnie?

– Nie, do licha, to prawda.

– Czy to samobójstwo?

– Nie mam pojęcia, ale się dowiem. Nie mogę dłużej rozmawiać, muszę trzymać rękę na pulsie. Coś się będzie działo.

– Okej. Zadzwoń, jak będziesz wiedzieć więcej.

– Pewnie. Ciao.

Johan wybrał numer do komisarza Andersa Knutasa. Wydawał się zdyszany.

– Cześć, tu Johan Berg.

– Cześć, minęło trochę czasu od ostatniego razu. Zacząłeś znów pracować?

– No halo, jak często oglądasz Wiadomości Regionalne? Wróciłem już kilka tygodni temu.

– Miło mi to słyszeć. Mam na myśli to, że jesteś znów na nogach, nie to, że znów pracujesz.

Johan uśmiechnął się krzywo.

Był przez kilka miesięcy na chorobowym, po tym jak poprzedniego lata zadano mu cios nożem podczas pogoni za mordercą, w którą się uwikłał. Było naprawdę poważnie. Knutas odwiedził go w szpitalu wiele razy, ale teraz minęło już sporo czasu, odkąd rozmawiali po raz ostatni.

– Co się wydarzyło?

– Dziś rano znaleźliśmy martwego mężczyznę wiszącego w bramie Dalmansporten.

– Czy to morderstwo?

– Nie wiemy. Oceni to lekarz sądowy.

– Więc nic nie wskazuje na to, że jest to morderstwo?

– Tego nie powiedziałem.

– Nie no, ale daj spokój, Knutas. Wiesz, w jakiej jestem sytuacji, jestem w Sztokholmie. Muszę wiedzieć, czy warto przyjechać na Gotlandię, czy też nie. Ku czemu się skłaniacie? Morderstwo czy samobójstwo?

– Niestety nie mogę na razie odpowiedzieć ci na to pytanie.

Głos Knutasa zmiękł.

– Wiecie, kim jest nieboszczyk?

Krótkie wahanie.

– Tak, ale nie jest on oficjalnie zidentyfikowany. Jak zapewne doskonale rozumiesz, nie możemy podać na razie jego imienia i nazwiska. Rodzina nie jest jeszcze poinformowana.

Knutas dyszał w słuchawkę. Johan słyszał, że komisarz szedł, rozmawiając z nim.

– Ile ma lat?

– W średnim wieku, tyle mogę powiedzieć. Wiesz co, muszę kończyć. Napiszemy później wiadomość dla prasy. Mamy tu wielu zainteresowanych dziennikarzy.

– Kiedy będziesz wiedział więcej?

– Myślę, że wstępną odpowiedź będziemy mieli najwcześniej w okolicach obiadu.

– Skontaktuję się z tobą.

– Okej.

Johan skrzywił się, gdy odłożył słuchawkę. Było niesłychanie frustrujące nie móc ocenić, czy warto jechać na Gotlandię, czy nie i mieć do tego świadomość, jak bardzo zostanie w tyle z relacjonowaniem, jeśli okazałoby się, że było to morderstwo. Było oczywiste, że jego gotlandzcy koledzy będą mieli dużą przewagę.

Od wielu lat walczył o to, by stworzyć na Gotlandii stałą posadę dla reportera, ale dotychczas nic nie udało mu się wskórać. Jego zdaniem było niewiarygodne, iż szefostwo nie mogło pojąć, że potrzeba im tam stałego teamu reporterskiego. Wyspa była dość duża, liczba stałych mieszkańców dochodziła do sześćdziesięciu tysięcy. Poza tym Gotlandia rozwijała się, szkoła wyższa kwitła, podobnie jak życie artystyczne i kulturalne. Nie było to tylko miejsce, które ożywało latem, kiedy to najeżdżały je tysiące turystów.

Kilka sekund później na ekranie pojawiła się depesza szwedzkiej agencji prasowej Tidningarnas Telegrambyrå.

TT (Sztokholm)

Na Gotlandii, tuż przed godziną siódmą, znaleziono martwego mężczyznę. Znaleziono go wiszącego w bramie Dalmansporten w murze obronnym Visby.

Na razie nie udało się ustalić tożsamości. Policja nie wyklucza morderstwa.

Dla pewności Johan zamówił miejsce w najbliższym samolocie do Visby. Tutaj należało działać szybko. Jeśli zostałoby potwierdzone, że było to morderstwo, musiał jechać tam od razu. Zmęczenie ustąpiło jak ręką odjął, adrenalina zawsze podskakiwała, gdy działo się coś ważnego. Jeśli okazałoby się, że jest to morderstwo, byłaby to sensacja we wszystkich programach Telewizji Szwedzkiej, o tym był przekonany. Ciało powieszone w zabytkowym murze idyllicznego Visby. Niech to cholera.

Nie mógł przestać myśleć o tym, że jeśli rzeczywiście okazałoby się to morderstwem, pojechałby na Gotlandię i zobaczyłby Emmę i Elin wcześniej, niż się tego spodziewał. Doszło do tego, że w głębi duszy miał nadzieję, iż mężczyzna w bramie został zamordowany.

Nie trwało długo, zanim redaktor naczelny Telewizji Szwedzkiej wpadł do ich redakcji, żeby zapytać, co Wiadomości Regionalne zamierzały z tym zrobić.

Johan nie zdążył odpowiedzieć, bo znów zadzwonił jego telefon.

Była to Pia Lilja.

– Johan, jestem prawie pewna, że jest to morderstwo. Najlepiej będzie, jak przyjedziesz od razu.

– Dlaczego tak uważasz?

– Ależ dobry Boże, widziałam przecież, jak to wygląda. Wisi na sznurze przyczepionym do kraty, która przymocowana jest nad bramą, a brama Dalmansporten jest bardzo wysoka. Sam prześwit ma przynajmniej pięć metrów. Niemożliwe, żeby samemu się tam wspiąć. Poza tym policja odgrodziła spory teren. Dlaczego by to zrobili, jeśli nie mielibyśmy do czynienia z przestępstwem?

– Okej – powiedział rozentuzjazmowany. – Jakie masz materiały? Przeprowadziłaś z kimś wywiad?

– Nie, policja nie puszcza pary z ust. Do nikogo, jeśli może to być jakimś pocieszeniem. Za to zrobiłam dobre zdjęcia. Udało mi się przedostać na drugą stronę muru, zanim zdążyli wszystko odgrodzić i sfotografowałam samo ciało z cholernie dobrej perspektywy, zanim je zdjęli. Makabryczny widok. Myślę, że tylko my to mamy.

– Tak, nie mam wątpliwości. Do zobaczenia.

Minuty wlokły się. Prom zazwyczaj nie miał opóźnienia, ale oczywiście akurat tego poranka było inaczej. Zaczął kręcić się w fotelu, siedząc w cichym salonie na dziobie promu. Było niewielu pasażerów. Kawałek dalej siedziała starsza para, która zdążyła już wyjąć zabrany ze sobą prowiant, termos i kanapki, które jedli, rozwiązując krzyżówkę. W rzędzie za nim mężczyzna w jego wieku przysypiał przykryty kurtką.

Gdy prom w końcu odbił od brzegu, odetchnął z ulgą.

Przez chwilę był przekonany, że policja nagle wtargnie do promowego salonu i go aresztuje.

Pomału zaczął się odprężać. Za trzy godziny i piętnaście minut będą na kontynencie. Nie mógł się tego doczekać.

W restauracji zjadł makaron z kurczakiem i sałatkę oraz napił się soku. Po tym poczuł się jeszcze lepiej. Operacja się udała. Zdziwiony stwierdził, że to nawet nie było takie trudne, z psychologicznego punktu widzenia. Skoncentrowany jak żołnierz na polu bitwy wykonał to, co miał wykonać, ściśle trzymając się planu. Był skupiony na zadaniu. Później spłynął na niego pokój i uczucie zadowolenia, jakiego nie doświadczył od dawna.

Gdy przed nim rozciągało się tylko otwarte morze, podniósł się z fotela, wziął ze sobą obie reklamówki i wyszedł na górny pokład. Na dworze było zimno i nie było tam żadnego innego pasażera. Musiał działać szybko, zanim ktoś się pojawi. Upewnił się dokładnie, że nikogo nie było w pobliżu. Następnie podniósł obie reklamówki i wyrzucił je za burtę.

Gdy zniknęły w pieniących się falach, ostatni ucisk w klatce piersiowej zniknął.

Wynik wstępnego badania ciała przez technika kryminalistycznego Erika Sohlmana był jednoznaczny. Wszystko wskazywało na to, że Egon Wallin został zamordowany. W porze obiadowej Knutas zebrał swoich najbliższych współpracowników. Grupa śledcza składała się z czterech osób oprócz Knutasa. Był w niej rzecznik prasowy policji i zastępca szefa do spraw kryminalnych Lars Norrby, inspektor Karin Jacobsson i Thomas Wittberg, też inspektor. Brakowało tylko Sohlmana, ponieważ znajdował się na miejscu zbrodni, gdzie czekał na lekarza sądowego. W spotkaniu uczestniczył również zaprawiony w bojach prokurator Birger Smittenberg, który przerwał swój niedzielny wypoczynek specjalnie po to, by nie opuścić pierwszego spotkania grupy śledczej.

Knutasowi zależało na tym, żeby rozpocząć śledztwo na wszystkich frontach tak szybko, jak to było możliwe – pierwsze dwadzieścia cztery godziny po morderstwie miały często decydujące znaczenie.

Ktoś był na tyle przewidujący, że zamówił kanapki z klopsikami i kawę. Gdy wszyscy dookoła stołu zdążyli się posilić, Knutas zaczął spotkanie.

– Mamy więc niestety do czynienia z morderstwem. Ofiarą jest właściciel galerii sztuki Egon Wallin. Został znaleziony za piętnaście siódma przez kobietę, która szła do pracy. Jak na pewno już wszyscy słyszeliście, ciało wisiało w bramie Dalmansporten. Obrażenia na szyi świadczą o tym, że Egon Wallin został zamordowany. Erik niedługo do nas dotrze i powie coś więcej na ten temat. Lekarz sądowy właśnie przyjechał ze Sztokholmu i jest na miejscu zbrodni.

– To niewiarygodne, znowu powieszone ciało, tak jak poprzedniego lata – wybuchnął Thomas Wittberg. – Co tu się właściwie dzieje?

– Tak, jest to zastanawiające – zgodził się Knutas. – Ale Egon Wallin nie wydaje się być ofiarą rytualnego morderstwa. Świadek, który znalazł ciało, jest przesłuchiwany – kontynuował. – Kobieta została najpierw odwieziona do szpitala, gdzie ją zbadano i dano coś na uspokojenie. Najwyraźniej doznała porządnego szoku.

Knutas podniósł się i długopisem wskazał na mapę wiszącą na ścianie w głębi pomieszczenia. Przedstawiała wschodnią stronę muru, bramę Dalmansporten i park Östergravar.

– Odgrodziliśmy cały park Östergravar wzdłuż ulicy Kung Magnus väg, od bramy Österport do bramy Norderport. Teren ten będzie zamknięty na czas nieokreślony, aż zabezpieczymy wszystkie ślady. Po wewnętrznej stronie muru odgrodziliśmy część ulic Norra Murgatan i Uddens gränd, najbliżej bramy, ale będziemy musieli je zwolnić dość szybko. Ruch w tej części miasta, w Klinten, nie jest, co prawda, bardzo duży, ale jednak. Technicy w pierwszej kolejności koncentrują się na tym terenie. Prawdopodobnie sprawca nadszedł właśnie z tej strony.

– Dlaczego tak sądzisz? – spytała Karin Jacobsson.

– Dlatego, że według Sohlmana, ofiara najprawdopodobniej nie została zamordowana przy bramie Dalmansporten, lecz ciało zostało przewiezione tam z innego miejsca.

– Skąd może on to wiedzieć tak szybko?

Wittberg otworzył szeroko swoje błękitne oczy.

– Mnie nie pytaj. Powiedział tylko, że miejsce zbrodni i miejsce znalezienia ciała najprawdopodobniej nie pokrywają się ze sobą. Wytłumaczy nam to, gdy tu przyjdzie. A jeśli sprawca – albo sprawcy – odebrali życie Wallinowi w innym miejscu, musieli mieć pewnie samochód. Myślę, że wleczenie ze sobą po mieście ciała nie byłoby takie proste. I wydaje mi się mało prawdopodobne, żeby przyjechali od strony parku Östergravar.

– Czy są jacyś świadkowie? – spytał Birger Smittenberg. – Czy nikt z ludzi mieszkających w pobliżu niczego nie widział ani nie słyszał? Brama leży w środku ulicy z domami mieszkalnymi.

– Przesłuchujemy mieszkańców i możemy mieć tylko nadzieję, że coś nam to da. Przy samej bramie znajduje się właściwie tylko jeden dom, którego okna wychodzą na bramę. Trudno znaleźć lepsze miejsce w centrum miasta, które gwarantowałoby taką swobodę działania. Jeśli dokona się takiego czynu w nocy, to można przy odrobinie szczęścia zostać niezauważonym.

– Ale jednak – zaoponował Wittberg – wydaje się to strasznie ryzykowne. Mam na myśli, że potrzeba trochę czasu, aby wywlec ciało z samochodu i powiesić je w ten sposób.

– I siły mięśni – dodał Norrby. – Nie każdy dałby radę podciągnąć kogoś tak wysoko. Oczywiście, jeśli nie było ich więcej.

– Ktokolwiek by to był, najprawdopodobniej wcześniej był on albo oni przy bramie wiele razy, aby zrobić rozeznanie i przygotować się. Musimy spytać ludzi, czy widzieli tam kogoś w ostatnich dniach.

Knutas kichnął głośno. Gdy wydmuchiwał nos, prokurator skorzystał z przerwy, żeby zadać pytanie.

– Czy zostały już odkryte jakieś konkretne ślady?

Jak na zamówienie drzwi otworzyły się i wszedł Erik Sohlman. Pozdrowił wszystkich krótko. Wygłodniały chwycił za kanapkę i nalał sobie filiżankę kawy. Knutas postanowił dać mu zjeść, zanim zasypie go pytaniami.

– Co wiemy o ofierze? – Knutas zerknął w swoje papiery. – No więc, nazywa się Egon Wallin, urodzony w 1951 roku w Visby. Mieszkał tu przez całe życie. Żonaty z Moniką Wallin, dwoje dorosłych, niemieszkających już z rodzicami dzieci. Był właścicielem jednego z domków szeregowych przy ulicy Snäckgärdsvägen. Żona została poinformowana o śmierci męża i obecnie jest w szpitalu. Przesłuchamy ją później. Skontaktowaliśmy się również z dziećmi, oboje mieszkają na kontynencie. Egon Wallin był w mieście dobrze znaną osobą. Od dwudziestu pięciu lat prowadził razem z żoną galerię sztuki. Przejął ją po swoim ojcu, galeria była w posiadaniu ich rodziny od tak dawna, jak mogę sięgnąć pamięcią. Wallin nie był notowany. W ciągu tych wszystkich lat spotkałem go wiele razy, choć nie mogę twierdzić, że się znaliśmy. Bardzo sympatyczny chłop, wydawał się lubiany. Czy ktoś inny miał z nim bliższe kontakty?

Wszyscy pokręcili przecząco głowami.

Erik Sohlman zdążył do tego czasu pochłonąć dwie kanapki, więc Knutas uznał, że był już zdatny do mówienia.

– Erik, co masz nam do powiedzenia?

Sohlman podniósł się i podszedł do komputera stojącego w środku pomieszczenia. Dał znać Smittenbergowi, który siedział najbliżej drzwi, żeby zgasił światło.

– To właśnie ten widok powitał Siv Eriksson dziś rano, gdy szła do pracy. Przyszła ścieżką od strony ulicy Kung Magnus väg, gdy odkryła widoczne z daleka ciało, wiszące w otworze bramy. Egon Wallin był kompletnie ubrany, ale nie znaleźliśmy ani jego telefonu, ani portfela. Ubrania wyślemy dzisiaj do analizy do Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego. Na ziemi pod ciałem znaleźliśmy apaszkę, nie wiemy, czy należała do ofiary, czy też nie, wyślemy ją naturalnie również do laboratorium.

Sohlman, klikając, wyświetlał kolejne zdjęcia ofiary zrobione z różnych stron.

– Zbadałem ciało tylko pobieżnie, ale jestem tym razem prawie pewny, że mamy do czynienia z morderstwem. Powodem jest wygląd obrażeń na szyi. Gdy zdjęliśmy ciało, mogłem mu się bliżej przyjrzeć i wyglądało na to, że ofiara nie umarła z powodu powieszenia.

Zrobił teatralną przerwę i wypił łyk kawy. Wszyscy dookoła stołu słuchali skoncentrowani.

Sohlman długopisem wskazał na zdjęcie.

– Wallin ma wyraźne obrażenia, które nie pochodzą od liny zaciśniętej dookoła szyi. Obie równoległe, cienkie na milimetr bruzdy, które widzicie tuż nad krtanią, biegną dookoła szyi i kończą się na karku. Ślady te świadczą o tym, że ofiara została zaatakowana od tyłu i uduszona cienką, ostrą żyłką, na przykład struną fortepianu czy czymś podobnym. Sprawca nie był pewien, czy jego ofiara umarła od pierwszej próby lub też Egon Wallin stawiał opór, stąd też te dwa równoległe ślady. W bruzdach można dostrzec czerwone pęknięcia, które wskazują na to, że to żyłka spowodowała śmierć ofiary. Poza tym widzicie też grubszą bruzdę, najprawdopodobniej pozostawioną przez linę, na której został powieszony Wallin. W niej nie ma jednak śladów krwi i odbarwień. Spójrzcie tutaj, bruzda jest żółtobrązowa, zaschnięta, sprawia wrażenie pergaminu. Oznacza to, że ofiara była już martwa, gdy została powieszona. W przeciwnym razie obrażenia wyglądałyby inaczej.

Na wielu zdjęciach widać było twarz ofiary. Knutas instynktownie się wzdrygał. Zawsze było gorzej, gdy ofiarami zbrodni były osoby, które znał i lubił. Nigdy nie umiał zupełnie wyłączyć swoich uczuć.

Wydawało się jednak, że Sohlmanowi udawało się to znakomicie. Stał tam w swojej zwykłej brązowej marynarce z manczesteru, z rudymi, zmierzwionymi włosami i spokojnym, przyjemnym głosem opowiadał szczegółowo o tym, jak dokonano tej strasznej zbrodni. Od czasu do czasu popijał kawę i robił wrażenie, jakby pokazywał zdjęcia z wakacji. Knutas nigdy nie mógł zrozumieć, jak Sohlman to potrafił.

Zerknął szybko na Karin. Była kredowobiała na twarzy. Knutasa przepełniło współczucie, wiedział, jak ze sobą walczyła. Zdjęcia ofiary były bardzo wyraziste. Twarz Egona Wallina była czerwonawa, oczy szeroko otwarte. Na czole widać było ranę i guza, na policzku miał zadrapanie. Knutas zastanawiał się, czy rany te powstały podczas walki Wallina z mordercą. Tak jakby Sohlman umiał czytać w jego myślach, kontynuował:

– Sytuację komplikują te obrażenia na twarzy. Nie mam pojęcia, skąd się wzięły. Oczywiście nie można wykluczyć, że powstały podczas wieszania ofiary, ale wydaje mi się to dziwne. Obrażenia na szyi wskazują, że Wallina napadnięto od tyłu. Ale tłumaczenie tych siniaków na twarzy odstąpię chętnie lekarzowi sądowemu. W końcu on też musi coś zrobić.

Sohlman skrzywił się w uśmiechu.

– Jak długo był martwy, zanim go znaleziono? – spytała Karin, która odzyskała swój zwyczajny kolor twarzy.

– Trudno powiedzieć. Sądząc po temperaturze ciała, stawiałbym na minimum sześć godzin. Ale jak już mówiłem, to tylko zgadywanie, musicie poczekać na wstępny wynik badania lekarza sądowego.

– Jak wygląda sprawa śladów? – spytał Knutas.

– Przy bramie nie znaleźliśmy prawie nic interesującego: kilka niedopałków i gumę do żucia, ale mogły tam leżeć już wcześniej. Niedaleko bramy są widoczne świeże ślady opon i butów. Od strony parku Östergravar śladów butów i innych jest oczywiście całe mnóstwo. Szukaliśmy tam też przy pomocy psów, ale jak na razie nie znaleźliśmy nic godnego uwagi.

– Czy możemy mieć do czynienia z czymś tak banalnym jak morderstwo na tle rabunkowym? – Wittberg spojrzał pytająco na swoich kolegów.

– Nawet jeśli coś strzeliłoby nagle do głowy złodziejowi, żeby zamordować swoją ofiarę, dlaczego miałby zadawać sobie tyle trudu, żeby powiesić ją w bramie? – Spytała Karin z powątpiewaniem w głosie. – Wydaje się to dość nieprawdopodobne.

Sohlman odchrząknął.

– Jeśli nie jestem już potrzebny, chciałbym wrócić do pracy.

Wyłączył komputer i zapalił światło, po czym opuścił pomieszczenie.

Knutas spojrzał uważnie na pozostałych w sali.

– Na razie zostawmy sprawę motywu. Jest o wiele za wcześnie, żeby o tym spekulować. Teraz musimy przede wszystkim przyjrzeć się dokładnie życiu Egona Wallina, jego handlowi sztuką, pracownikom, sąsiadom, przyjaciołom, krewnym, jego przeszłości, tak – wszystkiemu. Za to będą odpowiedzialni Thomas i Karin. Lars, ty zajmiesz się prasą – dziennikarze będą krążyć dookoła nas jak sępy. To, że ofiara była powieszona w bramie miasta, nie polepsza sprawy. Wiecie, jak ci pisarczycy kochają sensację – będą się nad tym rozwodzić.

– Czy nie powinniśmy zorganizować konferencji prasowej już dzisiaj? – zaproponował Lars Norrby. – W przeciwnym razie będziemy cały czas wisieć przy telefonie. Wszyscy chcą w końcu wiedzieć to samo.

– Wydaje mi się to trochę za wcześnie – zaoponował Knutas. – Czy nie wystarczy na razie telegram do prasy?

Knutas nienawidził konferencji prasowych i gdy tylko było to możliwe, próbował ich unikać. Jednocześnie rozumiał stanowisko rzecznika prasowego.

– No cóż, wygląda na to, że ta sprawa będzie się rozrastać. Mam na myśli, że może lepiej by było, gdybyśmy mieli wszystkich z głowy za jednym razem.

– Okej, zaraz po spotkaniu napiszemy wiadomość do prasy, w której potwierdzimy, że jest to morderstwo i zapowiemy konferencję prasową na popołudnie – może być?

Norrby skinął głową.

– A teraz musimy dowiedzieć się tak dużo, jak jest to możliwe o Wallinie i o tym, co robił w ostatnich dniach. Kogo spotkał? Kto widział go po raz ostatni żywego? To morderstwo to nie był przypadek.

W samolocie Johan myślał o Emmie. Wszystko potoczyło się tak szybko, że nie zdążył do niej zadzwonić. Teraz będą mogli spotkać się wcześniej, niż planowali. Zobaczył przed sobą jej twarz, gdy ostatnio się widzieli, jej ciemne oczy, bladą cerę i czułe usta. Gdy się żegnali, patrzyła na niego w nowy sposób, uważał Johan. Tak jakby więcej dla niej znaczył niż wcześniej. Przez trzy lata ich związek przeżywał wzloty i upadki, lecz mimo wszystko były to najlepsze lata jego życia.

Oparł się o ścianę i wyjrzał przez okno. Zbite chmury przypomniały mu zasnutą mgłą plażę, na której przed trzema laty Helena Hillerström zgubiła się i spotkała swojego mordercę. Była najlepszą przyjaciółką Emmy. On i Emma poznali się właśnie w związku z tym morderstwem. Johan przeprowadzał z Emmą wywiad i od tamtego czasu zaczęli się spotykać. Wówczas Emma była mężatką z dwojgiem dzieci. Wydawało się to teraz takie odległe. Od roku Emma była rozwiedziona z Ollem i urodziła jeszcze jedno dziecko – tym razem dziecko Johana. Elin miała osiem miesięcy i była cudem świata. Ale nie było łatwo pielęgnować ten nowy związek. Zbyt wiele spraw go komplikowało, zbyt wiele osób było zamieszanych.

Co się tyczy pracy, Johan był zatrudniony w Sztokholmie, na to nie mógł za wiele poradzić. Emma musiała myśleć też o swoich wcześniejszych dzieciach, o Sarze i Filipie. Jej były mąż znów stał się dokuczliwy i utrudniał wszystko, co się tyczyło współpracy w kwestii dzieci.

To, że wiatr wiał im zawsze prosto w oczy, to mało powiedziane. Wiele razy wydawało mu się, że ich związek się rozpadnie, ale za każdym razem do siebie wracali. Teraz czuł, że jego miłość była silniejsza niż kiedykolwiek. Johan zaakceptował to, że Emma musi mieć czas dla swoich dzieci z pierwszego związku, że nie jest jeszcze gotowa z nim zamieszkać, mimo iż mieli córkę.

Próbowali widywać się tak często, jak to było możliwe. Johan był na Gotlandii w sprawach służbowych przynajmniej raz w tygodniu, ale uważał, że było to za mało. Z końcem lata szedł na urlop ojcowski i wówczas miał zamieszkać u Emmy w jej domku w Romie. To miała być ich próba ogniowa. Jeśli wszystko będzie dobrze, w przyszłym roku wezmą ślub i zamieszkają razem na stałe. Przynajmniej Johan miał taką nadzieję. Miał nadzieję również na jeszcze jedno dziecko, ale z tym życzeniem musiał być ostrożny. Emma od razu się wycofywała, gdy próbował sprowadzać rozmowę na ten temat.

Ledwo zdążył wypić kawę, a już kapitan zapowiedział, że rozpoczęli schodzenie w kierunku lotniska w Visby. Johan dziwił się zawsze, jak szybko i sprawnie przebiegał lot na wyspę. Gdy był w swoim domu w Sztokholmie i tęsknił za Emmą i Elin, Gotlandia wydawała się przeraźliwie odległa. Teraz był prawie na miejscu.

Pia czekała na niego w samochodzie telewizyjnym, gdy przybył na miejsce. Jej czarne włosy jak zwykle sterczały na wszystkie strony, oczy były jak zawsze mocno umalowane. W nosie błyszczała fioletowa perła. Uśmiechnęła się i objęła go.

– Fajnie cię znowu widzieć, wiesz. Coś się dzieje. Brązowe oczy błyszczały.

– Policja przed chwilą napisała nową wiadomość prasową. Podejrzewają przestępstwo.

Z triumfującą miną podała mu kartkę papieru.

Pia Lilja była w swoim żywiole. Action. Dramat. Szybkie piłki.

Johan przeczytał zwięzłą informację. Zapowiedziano konferencję na czwartą. Wygrzebał notes i długopis i poprosił Piję o podgłośnienie radia, żeby mogli słyszeć wiadomości lokalnej rozgłośni.

– Powiedzieli coś o tym, jak został zabity?

– Dobry Boże, nie.

Pia przewróciła oczami, przejechała przez bramę Norderport, a następnie ostro skręciła w pnącą się stromo ulicę Rackarbacken.

– Za to wiem, kim jest ofiara – powiedziała z zadowoleniem.

– Ach tak, kto to?

– Nazywa się Egon Wallin, jest znany tutaj w mieście. Jest on, albo raczej był – poprawiła się szybko – posiadaczem największej galerii sztuki w Visby. Wiesz, tej, która leży przy rynku Stora Torget.

– Ile miał lat?

– Myślę, że około pięćdziesiątki, żonaty, dwoje dzieci. Gotlandczyk, urodzony w Sundre, ożeniony z Gotlandką. Sprawiał wrażenie solidnej firmy, honorowego faceta. Więc raczej nie są to porachunki świata przestępczego.

– Czy mogła to być napaść rabunkowa?

– Może i tak, ale jeśli morderca chciał tylko jego pieniądze, to po co miałby go zabijać i potem zadawać sobie tyle trudu, żeby go powiesić w bramie? Nie wydaje ci się to zbyt wyrafinowane?

Gwałtownie zatrzymała samochód na parkingu na wzniesieniu niedaleko katedry. Z pewnością był to parking z najlepszym widokiem w całej Szwecji, pomyślał Johan, spoglądając na miasto, które rozpościerało się u jego stóp, z potężną katedrą, plątaniną domów i średniowiecznych ruin. W tle majaczyło morze, dzisiaj osnute szarą mgiełką.

Spiesznie podążyli w kierunku bramy Dalmansporten.

Na ulicy przed bramą wrzało jak w ulu. Rozstawieni policjanci pilnowali, żeby nikt nie przeszedł poza taśmy odgradzające, mały parking tuż przy bramie zajmowały radiowozy, dookoła spacerowały patrole z psami. Johan przecisnął się tak blisko, jak tylko mógł. Przy bramie dostrzegł Knutasa, który rozmawiał z jakimś mężczyzną. Johan rozpoznał w nim lekarza sądowego.

Udało mu się złapać kontakt wzrokowy z Knutasem, który dał znać lekarzowi, aby poczekał. Johan miał dobre układy z miejscową policją, po tym jak poprzedniego lata pomógł im rozwiązać zagadkę seryjnych morderstw.

Knutas, witając się, uścisnął dłoń Johana szczególnie mocno i długo. Nie widzieli się, odkąd Johan wrócił do pracy.

– Jak się czujesz?

– Dziękuję, już dobrze. Została mi fajowa blizna w poprzek brzucha, która, miejmy nadzieję, tego lata uczyni mnie interesującym na plaży. A co ty mi możesz powiedzieć o tym?

Johan skinął głową w stronę bramy.

– Nie mogę powiedzieć za wiele poza tym, że jesteśmy dość pewni, iż mamy do czynienia z morderstwem.

– Jak został zamordowany?

– Wiesz, że na razie nie mogę nic na ten temat powiedzieć.

– Skąd pewność, że nie odebrał sobie życia? – próbował Johan, mając nadzieję, że komisarzowi wymknie się coś mimo woli.

Nic z tego, Knutas obrzucił go tylko wymownym spojrzeniem.

– Okej, okej – ustąpił Johan. – Czy możesz potwierdzić, że ofiarą jest Egon Wallin, właściciel galerii sztuki?

Knutas westchnął z rezygnacją.

– Oficjalnie nie. Wszyscy krewni nie są jeszcze poinformowani.

– A nieoficjalnie?

– Tak, jest to Egon Wallin. Ale nie dowiedziałeś się tego ode mnie.

– Czy mogę przeprowadzić z tobą krótki wywiad z tego miejsca? Oficjalny, oczywiście.

Johan uśmiechnął się.

– Dobrze, tylko szybko.

Knutas nie powiedział wiele więcej nad to, co Johan już wiedział. Choć przeprowadzenie wywiadu z policjantem odpowiedzialnym za śledztwo prosto z miejsca zbrodni miało wielką wartość. Poza tym za jego plecami policja pracowała na całego. To było silną stroną telewizji, że mogła przenieść widza do innego miejsca.

Przeprowadzili wywiady z wieloma osobami, które kręciły się w pobliżu i gdy skończyli, Johan spojrzał na zegarek.

– Zdążymy podjechać jeszcze pod galerię. Na pewno jest zamknięta, bo dziś niedziela, ale chociaż sfilmujemy ją z zewnątrz. Może będę mógł zrobić stamtąd stand-upa.

– Pewnie, oczywiście.

Pia złożyła statyw.

Gdy zaparkowali samochód telewizyjny na rynku Stora Torget, zobaczyli kwiaty i zapalone znicze na chodniku przed galerią.

Na drzwiach wisiał napis „Zamknięte”. Światło było zgaszone, w środku było ciemno i Johan mógł zobaczyć zaledwie fragmenty dużych obrazów wiszących na ścianach. Nagle drgnął. Kątem oka dostrzegł w galerii plecy kogoś, kto wchodził po schodach. Próbował dojrzeć coś przez okno wystawowe. Pukał do drzwi wiele razy.

Mimo iż długo stał pod drzwiami, nikt mu nie otworzył.

Przez całą niedzielę Knutas latał jak kot z pęcherzem między komendą policji a bramą Dalmansporten. Późnym popołudniem zdał sobie sprawę, że zapomniał zadzwonić do domu.

Gdy tylko usłyszał głos Line, przypomniało mu się, że planowali zjeść niedzielną kolację u jego rodziców w Kappelshamn w północnej Gotlandii. Do licha. Wiedział, jak bardzo rodzicom zależało na tym, żeby wszystko było tak, jak zaplanowali. Słyszał już w głowie zawiedziony głos swojego taty, gdy Line mówiła, że ich syn nie będzie na kolacji. W głębi duszy chyba nigdy nie zaakceptowali tego, że został policjantem. Nie do końca. Knutas nadal to odczuwał, mimo iż miał pięćdziesiąt dwa lata. Dla swoich rodziców nigdy tak naprawdę nie stał się dorosły.

Za to Line najczęściej przyjmowała zmiany planów ze spokojem, bez względu na to, czy były to odwołane wakacje w górach, czy wywiadówka, na której się nie stawił. Wszystko się ułoży, mówiła zawsze i tak też było. Rzadko musiał mieć wyrzuty sumienia z powodu swojej pracy, co niesamowicie ułatwiało życie. Jego duńska żona miała w sobie jakąś lekkość, często myślał, iż miał niesamowite szczęście. Spotkali się zupełnie przypadkowo, gdy będąc w Kopenhadze na konferencji dla policjantów, poszedł do restauracji na kolację. Line dorabiała sobie w tej restauracji podczas studiów jako kelnerka. Teraz pracowała jako położna w szpitalu w Visby.

Konferencja prasowa przyciągnęła wielu dziennikarzy. Ofiara była dobrze znaną na Gotlandii osobą, dlatego wiadomość była szczególnie interesująca dla lokalnej prasy. A to, że Egon Wallin został w dodatku powieszony w jednej z bram murów miejskich, wystarczyło, żeby zjechały się media z całego kraju. No, a poza tym była niedziela.

Gdy Knutas i Norrby weszli do sali, w której miała się odbyć konferencja prasowa, w powietrzu można było wyczuć nerwowe wyczekiwanie. Reporterzy siedzieli rzędami na swoich miejscach z rozgrzanymi do czerwoności notesami na kolanach, operatorzy i fotografowie ustawili swoje kamery i aparaty, mikrofony czekały zamontowane na podium znajdującym się w głębi sali. Knutas przedstawił najważniejsze informacje i zdradził tożsamość ofiary. Nie było powodu, aby tego nie robić. Wszyscy krewni zostali poinformowani, a wieść i tak rozeszła się już po Visby i góra kwiatów przed galerią przy rynku Stora Torget stale rosła.

– Podejrzewacie morderstwo na tle rabunkowym?

Pytanie zadał jeden z wysłanników lokalnego radia.

– Niczego na razie nie możemy wykluczyć – powiedział Knutas.

– Czy ofiara miała przy sobie jakieś wartościowe przedmioty, na przykład portfel?

Knutas drgnął. Oczywiście Johan Berg. Wymienił spojrzenie z Norrbym.

– Ten rodzaj szczegółów należy do postępowania przygotowawczego, nie mogę więc nic na ten temat powiedzieć.

– Skąd pewność, że jest to morderstwo?

– Ofiara została poddana wstępnym badaniom i na jej ciele odnaleziono takie obrażenia, których nie mogła sobie sama zadać.

– Czy może pan opisać te obrażenia?

– Nie.

– Czy użyto jakiejś broni?

– Na to pytanie też nie mogę odpowiedzieć.

– Jak to możliwe, że ofiara została powieszona tak wysoko w bramie? – spytała ta sama wścibska reporterka z lokalnej gazety, którą spotkał na miejscu zbrodni. – Wy musieliście poprosić o pomoc straż pożarną, żeby zdjąć ciało.

– Wychodzimy z założenia, że mamy do czynienia z wieloma sprawcami lub z wyjątkowo silnym mężczyzną.

– Szukacie typu kulturysty?

– Niekoniecznie. Czasem wyglądają oni na silniejszych, niż są w rzeczywistości.

Ktoś się zaśmiał.

– Czy macie jakieś teorie na temat tego, czy sprawca jest z Gotlandii czy z kontynentu?

– To pozostaje otwartą kwestią.

– Jeśli nie jest to morderstwo na tle rabunkowym – jaki inny mógł być motyw?

– Jest o wiele za wcześnie, by spekulować na ten temat. Pracujemy na wielu frontach i jesteśmy otwarci na różne teorie. W tak wczesnym stadium niczego nie można wykluczyć.

– Czym zajmuje się obecnie policja?

– Prowadzimy przesłuchania, zbieramy informacje i sprawdzamy te, które do nas wpływają. Prosimy jednocześnie wszystkich, którzy uważają, że widzieli lub słyszeli coś podczas wieczoru, w którym popełniono morderstwo lub w ostatnich dniach. Uważamy, że sprawca był przy bramie Dalmansporten już wcześniej, żeby zrobić rozpoznanie.

– W galerii Egona Wallina tego samego dnia, kiedy został on zamordowany, odbył się duży i bardzo udany wernisaż – powiedział Johan. – Jakie to może mieć znaczenie?

– Tego nie wiemy, ale zwracamy się do wszystkich, którzy w sobotę odwiedzili wernisaż, żeby zgłosili się na policję.

Wiele więcej nie zostało powiedziane. Knutas i Norrby zakończyli konferencję prasową i podnieśli się, żeby opuścić spotkanie.

Dziennikarze niezwłocznie ruszyli w stronę Knutasa, żeby przeprowadzić z nim wywiady. Komisarz próbował skierować jak najwięcej osób do Norrby’ego, który chętnie załatwiał jednego dziennikarza po drugim.

Wszyscy pytali z grubsza o te same rzeczy, a do tego stawiali te same pytania, co podczas konferencji prasowej.

Po godzinie, gdy wszystko wreszcie się zakończyło, Knutas był wyczerpany. Żałował, że zgodził się na udział w konferencji. Szczególnie w tak wczesnym stadium śledztwa powinien być do dyspozycji swoich współpracowników, a nie dziennikarzy.

Lars Norrby sam mógłby zająć się konferencją.

W końcu to on był rzecznikiem prasowym.

Knutas po konferencji prasowej zamknął się na chwilę w swoim biurze. Dopiero wówczas poczuł, jaki był zmęczony. Wyjął fajkę i zaczął ją nabijać, zastanawiając się jednocześnie, jak nakłonić Norrby’ego, żeby sam zajął się prasą, a mniej angażował się w śledztwo. Knutas uważał, że nie ma już tyle czasu dla dziennikarzy co wcześniej. Nie wydawało mu się rozsądne, aby on, główna osoba odpowiedzialna za śledztwo, trwonił czas na informowanie dziennikarzy, szczególnie w sytuacji, gdy policja nie miała im prawie nic do powiedzenia.

Zazwyczaj współpraca z Norrbym przebiegała dobrze. Był on powolny i przesadnie dokładny, ale jego pracy nic nie można było zarzucić.

Knutas i Norrby byli rówieśnikami i pracowali razem od dwudziestu lat. Na początku nie było to wcale takie oczywiste, że to Knutas zostanie szefem biura kryminalnego, a nie Norrby. Jednakże w końcu funkcja ta przypadła Knutasowi, choć sam nie potrafiłby wytłumaczyć dlaczego.

Lars Norrby był sympatyczną osobą, rozwodnik z dwoma nastoletnimi synami, którzy mieszkali razem z nim. W jego wyglądzie najbardziej rzucał się w oczy wzrost – prawie dwa metry. Był niemal do przesady szczupły, przez co wydawał się jeszcze wyższy.

Jeśli Norrby czuł się pokrzywdzony, że to Knutas został szefem, dobrze to skrywał. Nigdy nie okazał ani cienia zazdrości. Knutas bardzo go za to cenił.

Włożył do ust niezapaloną fajkę i zadzwonił na komórkę do Wittberga, ale numer był zajęty.

Pomału sporządzali listę gości obecnych na wernisażu. Pracownicy galerii, którzy uczestniczyli również w odświętnej kolacji, zostali odszukani i byli obecnie przesłuchiwani.

Knutas poprosił Wittberga, by niezwłocznie przyprowadził na komendę artystę i jego menedżera. Według zeznań Moniki Wallin, złożonych na pierwszym przesłuchaniu w szpitalu, obaj mieli zatrzymać się na Gotlandii do wtorku.

Knutas miał nadzieję, że rozmowa z nimi rzuci światło na kilka niejasności. To, że Egon Wallin został zamordowany w tym samym dniu, w którym odbył się w jego galerii pierwszy wernisaż w tym roku, który do tego spotkał się z dużym zainteresowaniem, być może nie było przypadkiem.

Spytał Karin, czy mogłaby pomóc mu w przesłuchaniu, ponieważ jego angielski pozostawiał wiele do życzenia.

Zadzwonił telefon, to Wittberg. Był zdyszany.

– Cześć, jestem w hotelu Wisby.

– Tak?

– Mattisa Kalvalisa nie ma tu. Nie ma też jego menedżera. Dziś rano recepcjonistka zamówiła dla nich taksówkę na lotnisko.

– Co? Zwiali?

Knutas rozdziawił buzię ze zdziwienia.

– Najwidoczniej. Zadzwoniłem przed chwilą do linii lotniczych Gotlandsflyg, żeby dowiedzieć się, czy rzeczywiście polecieli z nimi do Sztokholmu. Potwierdzili to. Samolot odleciał o dziewiątej rano.

Ledwo Emma przekroczyła próg domu, gdy zadzwonił telefon. Posadziła Elin na podłodze – w grubym ortalionowym kombinezonie siedziała nieruchomo i przypominała ludzika Michelina.

– Emma Winarve.

– Cześć, to ja, Johan.

Dlaczego zawsze paliło ją w żołądku, gdy przez jakiś czas nie słyszała jego głosu?

– Cześć!

Elin zaczęła płakać. Emma miała wzrok utkwiony w córce, rozmawiając jednocześnie przez telefon.

– Jestem w Visby. Próbowałem zadzwonić wcześniej, ale nikt nie odpowiadał.

– Byłam z Elin na długim spacerze. Wiesz co, mogę zadzwonić do ciebie za dziesięć minut? Właśnie weszłam do mieszkania z Elin.

– Oczywiście. Do usłyszenia.

Szybko rozebrała Elin, odwróciła głowę, gdy poczuła woń wydobywającą się z pieluszki i poszła do łazienki, żeby przebrać dziecko. Przewijając Elin, myślała o Johanie. Ostatnio tęskniła za nim bardziej niż zwykle. Nie żeby potrzebowała pomocy z domem czy Elin. Dobrze dawała sobie radę, a córka stwarzała mało problemów. Sara i Filip zaczęli przyzwyczajać się do swojego nowego życia i nowego rozkładu tygodnia po rozwodzie rodziców. Sara szła do trzeciej klasy, a Filip do drugiej – był między nimi tylko rok różnicy i czasem uważała, że byli prawie jak bliźniaki. Teraz potrafili razem ładnie się bawić, nawet lepiej niż przed rozwodem. Rozejście jej i Ollego sprawiło, że dzieci zbliżyły się do siebie. Jednocześnie było to też smutne, bo wyglądało na to, że ich zaufanie do rodziców zmniejszyło się. Już teraz doświadczyły, że nic nie trwa wiecznie, że nie można niczego brać za pewnik.

Ze względu na dzieci Emma była ostrożna z nowym związkiem. Pewnie to przez niego jej małżeństwo się rozpadło, ale nie była gotowa rzucać się od razu w nowy układ rodzinny. Świadomie trzymała Johana na odległość, nawet jeśli była zakochana jak nigdy wcześniej.

Jej życie przewróciło się do góry nogami, odkąd go spotkała i czasem zastanawiała się, czy było to tego warte. Mimo iż w środku wiedziała, że nie ma żadnej wątpliwości. Dlatego zdecydowała się urodzić ich wspólne nieplanowane dziecko, które przyszło na świat, gdy ich związek stał na bardzo niepewnym gruncie.

To, że Johan prawie stracił życie, gdy Elin miała zaledwie miesiąc, wstrząsnęło Emmą bardziej, niż się tego spodziewała. Od tamtej pory nie miała wątpliwości, że chciała z nim być, tylko ze względu na dzieci trzeba było wszystko dobrze poukładać.

Podniosła Elin i pocałowała ją w mięciutką szyję. Kolacja mogła trochę poczekać. Usiadła na kanapie i wybrała numer komórki Johana. Odpowiedział od razu.

– Cześć kochanie, co słychać?

– Wszystko dobrze. Jak to się stało, że jesteś tutaj? Co się wydarzyło?

– W bramie Dalmansporten znaleziono martwego mężczyznę. Został zamordowany.

– A niech to. Kiedy to się stało?

– Dziś rano. Nie słyszałaś w radiu? Mówili o tym cały dzień.

– Nie, przegapiłam to. To straszne. Wiesz, kto to jest?

– Tak, to właściciel galerii sztuki przy rynku Stora Torget.

– Co? Egon Wallin? Naprawdę?

– Znasz go?

– Nie, ale wszyscy wiedzą kto to. Został obrabowany?

– Nie sądzę. Nie jest takie proste powiesić człowieka w ten sposób, myślę, że chodzi tu o coś innego.

– Powieszono go w bramie? Boże, ale makabryczne. Przypomina mi to te przerażające morderstwa z zeszłego lata. Czy to może być ktoś, kto się na nich wzorował?

– Masz na myśli jakiś copycat? [5] Możemy mieć tylko nadzieję, że nie. Choć nie wiem, jak został zamordowany, wiem tylko, że wisiał w świetle bramy. Policja na razie nie mówi za wiele. W każdym razie ja i Pia mamy pełne ręce roboty. Przygotowujemy wejście zarówno do Wiadomości Regionalnych, jak i Rapportu i Aktuellt.

– Więc wieczorem jesteś zajęty?

Głos Johana zmiękł.

– Myślałem, że mógłbym przyjechać, jak będę wolny. Gdy już skończymy.

– Jak najbardziej. Nie ma problemu.

– Myślę, że nie będzie to wcześniej niż o dziewiątej albo jeszcze później, jeśli się coś wydarzy.

– Wiem. To nic. Możesz przyjść, kiedy chcesz.

Knutas, idąc w niedzielę na wieczorne spotkanie grupy śledczej, słyszał z daleka oburzone głosy dochodzące z sali spotkań. Wszyscy byli obecni i stali pochyleni nad jednym z komputerów.

– Te przeklęte sępy, które zwą się dziennikarzami – warczał Wittberg. – Co oni mają w głowie zamiast rozumu?

Popukał się palcami w skroń.

– O co chodzi?

Knutas przecisnął się między kolegami, żeby zobaczyć, co się działo.

Pierwszą stronę internetowego wydania tabloidów zdobił Egon Wallin wiszący w bramie Dalmansporten. Tytuł był krótki i zwięzły. Czarne, grube litery układały się w napis: „Zamordowany”.

Dobrze, że przynajmniej twarz ofiary była częściowo zasłonięta przez jednego z policjantów, tak, że niemożliwe było rozpoznanie ofiary.

Knutas potrząsnął głową. Wittberg kontynuował:

– Czy w ogóle nie myślą o krewnych ofiary? Dobry Boże, ten człowiek miał przecież dzieci!

– To zdjęcie nie znajdzie się chyba w drukowanym wydaniu gazety? – zastanawiała się Karin. – Posunęliby się chyba zbyt daleko?

– Można się zastanawiać, czy warto w ogóle organizować konferencje prasowe – powiedział Wittberg. – To wydaje się tylko nakręcać dziennikarzy.

– Może byliśmy zbyt szybcy – przyznał Knutas.

Niestety dał się przekonać argumentom Norrby’ego, że konferencja prasowa uspokoi dziennikarzy i da policji lepsze warunki do pracy. Jednak wyglądało na to, że rezultat był wręcz odwrotny.

Czuł, jak wzrastało w nim poirytowanie. Uparty ból głowy nie ustępował od rana.

– Czas ucieka, musimy przejść do rzeczy – powiedział i usiadł na swoim miejscu u szczytu stołu.

Wszyscy usiedli i spotkanie mogło się rozpocząć.

– Możemy być zupełnie pewni, że mamy do czynienia z morderstwem. Dostałem pierwsze wyniki ekspertyzy lekarza sądowego, który zgadza się z Sohlmanem, że obrażenia nie pozostawiają wątpliwości. Dziś wieczorem ciało zostanie przewiezione promem na kontynent do Zakładu Medycyny Sądowej. Mam nadzieję, że jutro dostaniemy wstępne wyniki obdukcji. Egon Wallin miał, jak pamiętamy, dziwne obrażenia twarzy, dla których również chcielibyśmy znaleźć wyjaśnienie. Ze względu na rodzinę czekamy z przeszukaniem domu i galerii. Niedawno odbyłem interesującą rozmowę z jedną z zatrudnionych w galerii, Evą Blom. Mówiła, że z galerii zniknęła rzeźba. Była to mała figurka wykonana z gotlandzkiego wapienia nosząca tytuł „Tęsknota”, autorką jest rzeźbiarka Anna Petrus. Jest to mniejszy model rzeźby, która stoi w ogrodzie Muramaris. Wiecie, w tym domu artystów, który leży zaraz przed ogrodami Krusmyntagården.

– Kiedy zniknęła rzeźba?

– W sobotę. Według Evy Blom znajdowała się na swoim miejscu, gdy otwierali wernisaż o pierwszej. Pamięta to dokładnie, bo obeszła całą galerię, żeby zobaczyć, czy wszystko było tak, jak miało być.

– O której zamknięto galerię?

– Odwiedzający byli w niej do siódmej, ósmej. Potem Egon Wallin, jego żona, artysta i pracownicy galerii poszli na kolację do restauracji Donners Brunn. Zamknęli galerię i włączyli alarm, tak jak zwykle.

– Jest tego pewna?

– Na sto procent.

– Oznacza to, że rzeźba zniknęła podczas wernisażu?

– Na to wygląda.

– Ma ona dużą wartość?

– Nie, jest najwyraźniej dość mała, a materiał nie jest szczególnie wyszukany. Rzeźbiarka nie jest bardzo znana, więc według Evy Blom, rzeźba nie została skradziona po to, by ją sprzedać i na tym zarobić.

– Dlaczego więc ktoś ją zabrał?

Pytanie zawisło w powietrzu.

Oczy piekły go ze zmęczenia. Knutas pomyślał, że pomału powinien zbierać się do domu. Przez cały dzień nie miał dla siebie ani jednej minuty, potrzebował posiedzieć w samotności w swoim biurze, żeby zebrać myśli. Poukładać wszystkie wrażenia i fakty.

Opadł na swój stary, wysłużony fotel dębowy obity miękką skórą. Zachował go po gruntownej renowacji komendy policji, kiedy to wymieniono również całe umeblowanie. Fotel ten miał od początku swojej pracy w dziale kryminalnym i nie chciał się z nim rozstać. Tak wiele spraw rozwiązał, siedząc w tym fotelu. Mógł się na nim kręcić i trochę bujać, co pomagało myślom swobodnie krążyć w głowie.

Zadrżał, gdy pomyślał o widoku, który zastał w bramie Dalmansporten. Ten sympatyczny facet. Dokąd zmierzała Gotlandia? W ostatnich latach liczba przestępstw z użyciem przemocy wzrosła, morderstwa nie stanowiły wyjątku. Chociaż z drugiej strony w całym społeczeństwie widać było coraz więcej przemocy. Przypomniał sobie czasy, kiedy to włamanie do kiosku było wiadomością z pierwszych stron gazet. Teraz nie zawsze o tym nawet wspominano. Klimat w społeczeństwie zrobił się surowszy we wszystkich dziedzinach życia i nie podobała mu się ta zmiana.

Wyjął fajkę z górnej szuflady swojego biurka i z namaszczeniem zaczął ją nabijać. Gdy skończył, oparł się w fotelu i ssał ją niezapaloną.

To, że artysta i jego menedżer zniknęli w tak tajemniczy sposób, było niepokojące. Poza tym okazało się, że byli w towarzystwie jednego z właścicieli galerii, którzy odwiedzili wernisaż, mianowicie w towarzystwie Sixtena Dahla. Z żadnym z nich nie udało się dziś skontaktować. No tak, pomyślał. Będziemy musieli zająć się tym jutro.

Myślami pobiegł do Egona Wallina. Wiele razy spotkał go w różnych sytuacjach. On i Line również parę razy odwiedzili galerię podczas tych wszystkich lat, choć zazwyczaj tylko po to, żeby popatrzeć. Raz kupił obraz Lennarta Jirlowa z motywem z restauracji, która przypominała knajpkę, w której pracowała Line w Kopenhadze, gdy się poznali. Uśmiechnął się przy tej myśli. To było na czterdzieste urodziny Line i chyba z niczego, co dostała od Knutasa, nigdy tak się nie ucieszyła, jak z tego obrazu. Prezenty nie były jego mocną stroną.

Wywołał w głowie obraz Egona Wallina. Tym, co najbardziej wprawiało w konsternację, były jego ubrania. Ubierał się zazwyczaj w długi skórzany płaszcz i rzucające się w oczy kowbojskie kozaki. Wyglądał bardziej jak mieszkaniec dużego miasta niż jak Gotlandczyk. Widać było wyraźnie, że farbował włosy na rudy blond i że jego lekka opalenizna, która nie znikała nawet zimną, nie była naturalna.

Wygląd Wallina był w jaskrawym kontraście do wyglądu jego żony, która była bezbarwnie codzienna i miała tak pozbawioną wyrazu twarz, że trudno ją było zapamiętać. Czasem Knutas nieco złośliwie zastanawiał się, jak to było możliwe, że Egon Wallin tak się wysilał, podczas gdy jego żonę zupełnie nie obchodziło, jak wygląda.

Właściwie Knutas nie wiedział wiele o życiu prywatnym Wallina. Gdy się spotykali, zazwyczaj zamieniali kilka słów. Rozmowa najczęściej zamierała o wiele za szybko, uważał Knutas. Wydawało mu się zawsze, jakby on chciał rozmawiać dalej z Egonem Wallinem, ale nie było to odwzajemnione. Mimo iż byli prawie w tym samym wieku, nie mieli żadnych wspólnych przyjaciół.

Dzieci Wallina były o wiele starsze niż bliźniaki Knutasa, Petra i Nils, które miały wkrótce skończyć czternaście lat, więc przez dzieci też się nie spotkali. Wallin nie wydawał się też zainteresowany sportem, a był to na Gotlandii dość silny element łączący. Sam Knutas pływał, grał w unihokeja i w golfa. Wallin obracał się głównie w kręgach artystów, do których Knutas stanowczo nie należał. Nie miał zielonego pojęcia o sztuce.

Podniósł się i stanął przy oknie. Spojrzał w ciemność ponad opustoszałym parkingiem supermarketu Coop Forum. Mógł stąd prawie zobaczyć bramę Dalmansporten. Znajdowała się drażniąco blisko komendy policji, zastanawiał się, czy morderca był tego świadomy.

Wybór tego miejsca był brawurowy, jako że brama była widoczna od ulicy Kung Magnus väg. Równie dobrze mógł przejeżdżać tamtędy radiowóz, gdy sprawca wieszał ciało. Być może był on pod wpływem narkotyków i nic go to nie obchodziło.

Knutas od razu odrzucił tę myśl. Osoba znajdująca się pod wpływem narkotyków lub alkoholu nie zdołałaby raczej przeprowadzić tak wyrafinowanego morderstwa. Możliwe, że sprawca nie wiedział, że komenda policji leżała w pobliżu. Może był z kontynentu. Pozostaje pytanie, co go łączyło z Egonem Wallinem. Czy morderstwo miało coś wspólnego z handlem sztuką, czy chodziło tu o coś zupełnie innego?

Westchnął zmęczony. Było już po jedenastej.

Wcześniej czy później otrzymają odpowiedź.

Johan obudził się w dużym łóżku małżeńskim w domu w Romie. Wyciągnął rękę i pogłaskał miękkie ramię Emmy i kosmyk jej włosów. Z łóżeczka dały się słyszeć gardłowe dźwięki, które od razu poderwały go na nogi. Pokój był pogrążony w ciemności. Gdy przenosił Elin na przebieralnię, czuł jej miękkie, ciepłe, rozespane ciało obok swojego.

Lekkim pociągnięciem uruchomił pozytywkę i nucił razem z nią kołysankę Bä, bä, vita lamm. Elin chwyciła się za stopki i popiskiwała z zadowoleniem. Potarł swoją głową o jej pulchny brzuszek i zaczął ją całować, aż Elin nie mogła złapać tchu ze śmiechu. Nagle na chwilę przystanął i trzymał swoją twarz przy jej ciele zupełnie nieruchomo. Przez kilka sekund stał w ten sposób, Elin odprężyła się i uciszyła.

Urodziło mu się dziecko, ale ostatni raz widział ją przed dwoma tygodniami. Co to było za życie? Rosła u boku mamy i z nią dzieliła wszystko. To Emma dawała Elin poczucie bezpieczeństwa. On był tylko dodatkiem – kimś, kto czasem pojawiał się ni stąd, ni zowąd, zostawał kilka godzin, dzień lub dwa, żeby znów zniknąć. Co to była za więź? Jak mogło dojść do takiej sytuacji?

Gdy był w Sztokholmie i dni wypełniała mu praca, było w miarę dobrze. Tęsknota dawała się we znaki wieczorem, gdy wracał do domu. Minęło, co prawda, dopiero kilka miesięcy, odkąd opuścił szpital, więc tak naprawdę jako rodzice nie żyli rozdzieleni zbyt długo.

W Boże Narodzenie byli razem niemal cały czas, co było wspaniałe. Potem wróciła szara codzienność, dni przemijały jeden za drugim i układały się w tygodnie. Jeździł na Gotlandię tak często, jak tylko mógł. Ale teraz czuł, że nie da się już dłużej.

Podniósł Elin, podgrzał kaszkę w mikrofalówce i usiadł z nią i z butelką na kanapie w salonie. Nagle spłynął na niego spokój. Koniec z takim życiem, definitywnie zamyka ten rozdział.

Emma pojawiła się w drzwiach, jasnobrązowe włosy dłuższe niż kiedyś były potargane. Gdy się poznali, sięgały jej do ramion, a teraz spory kawałek leżał na plecach. Były grube i błyszczące. Stała tam w samych majtkach i jego jasnoniebieskim T-shircie i zaspana patrzyła na niego. Nawet gdy była blada i dopiero co obudzona, uważał, że jest piękna. Jego uczucia do niej były oczywiste, po prostu były. Nawet jeśli nic innego nie wydawało się między nimi łatwe. Od samego początku ich związek borykał się z różnymi problemami, ale teraz siedział tutaj, trzymając w ramionach swoją córkę i mając przy boku kobietę, którą kochał. Koniec ze wszystkimi przeciwnościami. Nie martwił się tym, czy dostanie na Gotlandii pracę jako dziennikarz, czy też nie. Od tego nie mogło zależeć wszystko. Mógł podjąć się czegokolwiek, pracy w kasie w supermarkecie Hemköp albo mycia samochodów. Miał to naprawdę gdzieś, co będzie robił.

– Już wstałeś?

Emma ziewnęła, idąc do kuchni.

– Chodź tutaj, zawołał tak cicho, jak potrafił.

Elin z otwartą buzią spała w jego ramionach.

– Co takiego?

– Usiądź.

Emma wyglądała na zaskoczoną, ale usiadła na kanapie obok niego i podkuliła pod siebie nogi. Zwrócił twarz w jej stronę. W pokoju było cicho jak makiem zasiał, tak jakby Emma czuła, że ma jej coś ważnego do powiedzenia.

– Wystarczy już tego.

Johan wypowiedział te słowa spokojnym i zdecydowanym głosem. W oczach Emmy pojawił się niepokój.

– Co?

Johan nie przerywał ciszy, podniósł się, poszedł do zaciemnionej sypialni i położył ostrożnie Elin w łóżeczku. Przymknął drzwi i wrócił do salonu.

Emma z niepokojem wodziła za nim wzrokiem. Johan usiadł na kanapie i wziął ostrożnie jej twarz w swoje ręce.

– Chcę się tu przeprowadzić – powiedział spokojnie. – Mieszkać tu z tobą i Elin, wy jesteście moją rodziną. Nie mogę dłużej czekać. Praca i wszystko inne pomału się ułoży. Musisz pozwolić mi zaopiekować się wami, być prawdziwym tatą dla Elin i przybranym tatą dla Sary i Filipa. Chcę być twoim mężem. Chcesz zostać moją żoną?

Emma patrzyła na niego oniemiała. Minęło kilka sekund. Łzy zaczęły spływać jej po policzkach. Niezupełnie takiej reakcji się spodziewał.

– Już dobrze, malutka, już.

Pochylił się i objął ją. Płakała wtulona w jego ramiona.

– To pytanie nie było chyba aż takie straszne? – powiedział z niepewnym uśmiechem.

– Jestem taka zmęczona – płakała. – Tak cholernie zmęczona.

Johan nie wiedział za bardzo, co ma robić, więc tylko niezręcznie poklepywał Emmę po plecach. Nagle zaczęła całować go po szyi, a jej pocałunki stawały coraz namiętniejsze. Odgarnęła włosy i wygłodniałe szukała jego ust. Cały czas z zamkniętymi oczami.

W ciągu sekundy obudziła się w nim żądza, brutalnie rzucił ją na kanapę. Zaczął ją całować z dzikością, prawie że gryzł jej wargi. Emma odpowiedziała głuchym warczeniem wydobywającym się z głębi krtani, oplotła silnie swoje nogi dookoła jego ciała. Kochali się na kanapie, oparci o stół, w oknie i w końcu na podłodze. Gdy było już po wszystkim, leżał z jej głową na ramieniu i wpatrywał się w spód ławy, znajdujący się zaledwie kilka milimetrów od jego spoconego czoła. Uśmiechnął się, gdy pocałował ją w policzek.

– Rozumiem, że mam to odczytywać jako tak.

Jak prawie każdego poranka Knutas szedł do pracy piechotą wzdłuż ulicy Östra Hansegatan, obok budynku telewizji i radia. Zobaczył, że w oknie na drugim piętrze, gdzie obecnie mieściła się redakcja Wiadomości Regionalnych, paliło się światło. Zastanawiał się, czy Johan był już w pracy. Wcale by go to nie zdziwiło.

Na dworze było jeszcze ciemno, powietrze było rześkie i chłodne. Spacer do pracy zabierał mu niecałe dwadzieścia minut i pomagał rozjaśnić myśli.

Gdy otworzył drzwi komendy policji, poczuł znany dreszcz, który pojawiał się, gdy zaczynał nowe śledztwo w sprawie morderstwa. Oczywiście było to straszne, że takie rzeczy się zdarzały, lecz jednocześnie wraz z nową sprawą budził się dreszczyk emocji i ochota złapania mordercy. Pogoń się rozpoczęła i to było coś, co dawało mu wiele przyjemności. Wcale tego nie ukrywał. Knutas lubił swoją pracę, zawsze tak było, od czasu, gdy awansował do wydziału kryminalnego przed dwudziestu laty. Przez ostatnie dziesięć lat był jego szefem i dobrze czuł się w tej roli, pomijając robotę papierkową, bez której doskonale mógłby się obejść.

Jak zwykle zażartował z dziewczynami z recepcji i zamienił kilka słów z dyżurnym policjantem, zanim wszedł schodami na drugie piętro, na którym mieścił się wydział kryminalny.

Sala spotkań była pełna, gdy dotarł do niej dwie minuty przed ustalonym czasem. Pierwsze spotkania po jakimś ważniejszym wydarzeniu były zawsze wyjątkowe. W pokoju wyraźnie wyczuwało się zebraną energię.

Erik Sohlman rozpoczął spotkanie od przedstawienia wyników badań technicznych.

– Morderca przyjechał samochodem od ulicy Norra Murgatan i podjechał aż pod bramę. Ślady ciągnięcia ofiary i obrażenia na ciele wskazują na to, że Egon Wallin został zamordowany w innym miejscu, a następnie przewieziony do bramy Dalmansporten. Sprawdzamy wszystkie ślady i znaleziska w parku Östergravar, choć właściwie nie są one dla nas tak bardzo interesujące, ponieważ morderca najprawdopodobniej wcale w parku nie był.

– Przeprowadzono pierwsze przesłuchanie żony ofiary, Moniki Wallin – powiedział Knutas. – To ona, jak wiemy, ostatnia widziała Egona Wallina żywego. W sobotni wieczór po kolacji w restauracji Donners Brunn małżonkowie Wallin pojechali do swojego domu na ulicy Snäckgärdsvägen. Żona poszła się położyć, ale Wallin powiedział, że chce jeszcze chwilę posiedzieć sam. Rano, gdy się obudziła, nie było go. Najwyraźniej ubrał się i wyszedł. Resztę wiemy.

– Czy w domu mogła znajdować się trzecia osoba? – spytała Karin. – Na przykład ktoś przyszedł z niespodziewaną wizytą lub niepostrzeżenie dostał się do środka?

– Nie, nic z tych rzeczy. Wygląda na to, że wyszedł sam.

– Czy żona ma jakieś przypuszczenia, dokąd mógł pójść? – spytał Wittberg.

– Nie – odpowiedział Knutas. – Ale mam się z nią dziś spotkać, więc może dowiemy się czegoś więcej. Wczoraj na pewno była w szoku.

– Jak wygląda sprawa śladów opon? – zainteresował się Norrby.

– Trudno powiedzieć. Jest to większy samochód, zgaduję, że była to furgonetka lub mała ciężarówka.

– Musimy sprawdzić zarówno skradzione samochody, jak i wypożyczalnie – powiedział Knutas.

– Ciekawe, co się kryje za tą sprawą – z namysłem dodał Wittberg. – Potrzeba przecież dużo wysiłku, żeby przygotować coś takiego. Dlaczego morderca powiesił swoją ofiarę w bramie? To musi oznaczać coś szczególnego.

Przeczesał ręką swoje złote loki. Wittberg wyglądał zadziwiająco rześko jak na poniedziałkowy poranek, pomyślał Knutas. Zazwyczaj był bardzo zmęczony po weekendowych przygodach. Ten przystojny dwudziestoośmiolatek był Casanovą policji. Jego błękitne oczy, pojawiające się przy uśmiechu dołki w policzkach i wytrenowane ciało oczarowywały pracujące na komendzie policji kobiety. Z wyjątkiem być może Karin, która wydawała się traktować go jak niesfornego i zadziornego młodszego brata. Zwykle Thomas Wittberg miał ciągle nowe dziewczyny, ale od pewnego czasu wyglądało na to, że się ustatkował. Właśnie wrócił z Tajlandii, gdzie był na wakacjach ze swoją obecną dziewczyną i jego mocna opalenizna silnie kontrastowała z bladymi twarzami i podkrążonymi oczami jego kolegów.

– To nie może być przypadek – zgodziła się Karin. – Mam na myśli przypadkowe napadnięcie albo coś w tym rodzaju. Albo, że miał pecha i trafił na wariata. To wygląda na dobrze zaplanowane działanie. Najprawdopodobniej Wallin znał mordercę.

– Musimy sporządzić dokładną listę osób, które zostały zaproszone na wernisaż i dowiedzieć się, czy byli tam też przypadkowi odwiedzający – kontynuował Knutas. – Trzeba sprawdzić i przesłuchać wszystkich. I musimy zrobić wszystko, żeby odnaleźć artystę i jego menedżera.

– W każdym razie nie wymeldowali się z hotelu – powiedział Wittberg. – Ich rzeczy są w pokojach i nie zapłacili jeszcze za pobyt, więc może tylko wyjechali na jeden dzień. Będę próbował skontaktować się z nimi dzisiaj, dotychczas byli nieuchwytni na komórkach. Mam nadzieję, że uda mi się przynajmniej złapać Sixtena Dahla. Niedługo jego galeria będzie otwarta i ktoś tam na pewno będzie umiał mi pomóc. Możliwe, że on wie, gdzie przebywa artysta i menedżer.

Przerwał im dzwonek telefonu komórkowego Knutasa. Wyjął go z kieszeni marynarki i odpowiedział.

Wszyscy oczekiwali w milczeniu, słuchając potakiwań i pochrząkiwań szefa i przyglądając się uważnie zmieniającej się mimice Knutasa, która na początku wyrażała olbrzymie zdziwienie, żeby zaraz potem zmienić się w konsternację. Gdy zakończył rozmowę, wzrok wszystkich był skierowany w jego stronę.

– Dzwoniła Monika Wallin. Przed chwilą przed ich domem zaparkował samochód firmy zajmującej się przeprowadzkami. Firma dostała od Egona Wallina zlecenie na przeprowadzkę, ze szczegółową listą, jakie przedmioty miały być zabrane. Wszystko zapłacone z góry.

Pomieszczenia prestiżowego domu aukcyjnego Bukowskis odznaczały się stonowaną elegancją. Recepcja, która witała klientów, zwrócona była w stronę ulicy Arsenalgatan, między parkami Berzelii Park i Kungsträdgården położonymi w centrum miasta.

Rzeczoznawca Erik Mattson, z zaczesanymi do tyłu włosami, ubrany w nierzucający się w oczy szary garnitur, przyjął znacznie skromniej ubranego klienta, który jak się wydawało, czuł się niezręcznie i był lekko zmieszany w tym eleganckim otoczeniu. Pod pachą trzymał obraz olejny zawinięty w gazetę i oklejony taśmą izolacyjną.

Mężczyzna dzwonił tego ranka i opisał obraz jako motyw z archipelagu w różnych odcieniach szarości, z dużą ilością nieba i morza oraz z małym białym domkiem z czarnym dachem. Mimo iż obraz był niepodpisany, Erik uważał, że brzmiało to interesująco i poprosił klienta, aby przyniósł obraz do wyceny.

Mężczyzna stał teraz przed nim, ubrany w płaszcz, który miał już za sobą najlepsze dni, a na szyi wisiała cienka, staromodna apaszka. Buty od dawna nie widziały szczotki. Erik Mattson zawsze zwracał na to uwagę. Czyste buty były oznaką tego, że klient dbał o siebie. W przypadku mężczyzny, który stał przed nim i nerwowo przebierał palcami po swoim dużym pakunku, było inaczej. Na czole wystąpiły mu krople potu. Kołnierz koszuli był pognieciony, na zniszczonym płaszczu widniała plama, rękawiczki, które położył na stole, były zdarte aż do poszewki. Mówił z wyraźnym akcentem z południa Sztokholmu. Niewiele osób mówiło dziś w ten sposób. Było to niemal czarujące.

Erik miał nadzieję, że obraz nie był skradziony. Badawczo spojrzał na klienta – nie, nie wyglądał na przestępcę. Obraz najpewniej nie był nic wart, tak było zazwyczaj z niepodpisanymi obrazami. Mimo wszystko musieli brać je do wyceny, od czasu do czasu trafiała się prawdziwa perełka i takich okazji za nic w świecie nie chcieli przegapić. W najgorszym przypadku takie skarby trafiały w ręce ich największych konkurentów, domu aukcyjnego Auktionsverket. Nie mogli do tego dopuścić.

Wskazał klientowi drogę do niewielkiego, lecz eleganckiego pokoju, w którym dokonywano wyceny. Znajdował się tam gustawiański stół z dwoma krzesłami, po jednym z każdej strony, na ścianie wisiał obraz Einara Jolina oraz półka z fachową literaturą. Na stole stał przenośny komputer, aby móc szybko sprawdzić historię jakiegoś dzieła lub odnaleźć informację o jego domniemanym twórcy. Jeśli trudno było wycenić przedmiot, zdarzało się, że rzeczoznawca musiał poprosić o pomoc kolegę. Czasem zatrzymywano dzieło sztuki na kilka dni, jeśli potrzebne było dokładniejsze badanie. Była to fascynująca praca, Erik ją kochał.

Razem położyli obraz na stole. Erik czuł w piersi dobrze znane napięcie. Był to jeden z najpiękniejszych momentów w jego pracy, gdy stał z nieznanym klientem i znał obraz tylko z opisu, ale jeszcze go nie widział. Uwielbiał to uczucie – niepewność, czy jest to nieznane, może zapomniane dzieło wielkiego artysty, warte miliony koron, czy może nic niewarta kopia wykonana przez jednego z uczniów malarza.

Erik Mattson pracował od piętnastu lat jako młodszy asystent do spraw rzeźby i malarstwa nowożytnego w domu aukcyjnym Bukowskis i stał się najlepszym rzeczoznawczą, jakiego mieli. To, że nie awansował na stanowisko starszego asystenta, jak to było w przypadku większości młodszych asystentów, którzy pracowali w domu aukcyjnym przez kilka lat, miało swoje wytłumaczenie.

Gazeta szeleściła, trudno było rozerwać grubą taśmę.

– Skąd ma pan ten obraz? – spytał Erik, żeby rozładować dobrze widoczną nerwowość klienta.

– Wisiał w domku letniskowym mojego taty na jednej z wysp sztokholmskiego archipelagu. Niedawno tata sprzedał domek, a my, dzieci, mogliśmy zabrać, co nam się podobało. Zawsze lubiłem ten obraz, ale nie sądziłem, że mógłby mieć jakąś wartość.

Spojrzał na Erika z nadzieją i niepokojem w oczach.

– Jeden z sąsiadów zobaczył go na ścianie i powiedział, że jest tak zręcznie wykonany, że powinienem pójść go wycenić. Właściwie to nie sądzę, żeby miał jakąś wartość – powiedział przepraszająco. – Ale przecież nie zaszkodzi spróbować.

– Oczywiście, po to tu jesteśmy.

Erik uśmiechnął się przyjaźnie do mężczyzny, który nieco się rozluźnił.

– Skąd miał ten obraz pana tata?

– Babcia i dziadek kupili go na aukcji w latach czterdziestych. Od tamtego czasu wisiał w ich domku letniskowym. Znajduje się on na wyspie Svartsö, wie pan, taka duża stara willa, typowa dla dobrze sytuowanych kupców. Lubili mieć na ścianach obrazy przedstawiające archipelag. Ot i cała historia obrazu.

Teraz pozostawało tylko zdjąć ostatnią warstwę papieru.

Erik odwrócił obraz i jak tylko go zobaczył, oniemiał. Nie potrafił ukryć swojego zdziwienia. Klient jak urzeczony wpatrywał się w niego, gdy ten pospiesznie wyjął lupę i sprawdzał oryginalność dzieła. Żaden z nich nic nie mówił, ale napięcie było wyczuwalne.

Erik rozpoznał natychmiast styl autora obrazu. Artysta sięgał po ten motyw wiele razy, nawet jeśli nie namalował wielu płócien, było ich jedynie nieco ponad sto, tych, o których wiadomo. Po wyniszczającym rozwodzie w 1892 roku z następującymi po nim sprawami w sądzie, w których stracił prawo do trojga swoich dzieci, oddał się malarstwu. Miejscem jego ucieczki był sztokholmski archipelag. Latarnia morska, znak nawigacyjny, samotna roślina i uparta skała, które nieustannie musiały stawiać czoła żywiołowi, stały się symbolami artysty, który walczył z nurtem swoich czasów i bronił swojego prawa do swobodnego myślenia.

Był on dobrym obserwatorem natury, w szaroniebieskich odcieniach doskonale potrafił uchwycić humorzastą pogodę sztokholmskiego archipelagu. Erik Mattson widział jego obrazy z Dalarö, w których powracał do tego samego motywu. W latarni, samotnie stojącej na opustoszałej plaży pod pełnym dramatyzmu niebem, odnalazł motyw, który pasował do niego samego w tamtym okresie. To, że nie podpisał obrazu, nie było niczym niezwykłym. Traktował malarstwo jako dodatkowe zajęcie, coś, czemu poświęcał się, gdy nie był w stanie pisać.

Mimo to zalicza się on do największych artystów swoich czasów. Erik Mattson szybko wycenił w głowie obraz na cztery do sześciu milionów koron.

Artystą był nikt inny jak tylko August Strindberg.

Stwierdzenie, że żona ofiary, Monika Wallin, miała bezbarwnie codzienny wygląd, nie było dużą przesadą. Ze swoimi krótkimi włosami w kolorze mysi blond, ułożonymi w trudno dającą się określić fryzurę, z cienkimi, nieumalowanymi ustami i prostą, trochę kanciastą figurą była na pierwszy rzut oka osobą, która łatwo znika w tłumie. Otworzyła drzwi do domu przy ulicy Snäckgärdsvägen, po tym jak Knutas zadzwonił dzwonkiem cztery razy.

Była blada i wyglądała na zmęczoną, miała podkrążone oczy.

Knutas wiedział, że widzieli się wcześniej wiele razy, choć nigdy ze sobą nie rozmawiali. Mimo to dziwił się, że prawie jej nie rozpoznawał. Monika Wallin nie była osobą, która wywierała na innych duże wrażenie, to było pewne. Knutas przedstawił się i wyciągnął rękę.

– Proszę przyjąć moje kondolencje.

Nawet nie drgnęła. Jej uścisk ręki był zadziwiająco silny.

– Proszę wejść – powiedziała i poszła przodem. Idąc korytarzem, już po kilku krokach Knutas zauważył, że w tym domu mieszkały osoby, które interesowały się sztuką. Jasne ściany pokrywały obrazy, małe i duże, różnych nowożytnych artystów. Nawet Knutas widział, że były dobre.

Usiedli w fotelach w pokoju dziennym, którego okna wychodziły na szaroniebieskie morze. Tylko ta ściana oddzielała działkę, na której stał dom, od plaży Snäckgärdsbadet. Knutas wyjął notes i długopis.

– Proszę opowiedzieć, co się wydarzyło dziś rano.

Monika Wallin rozpoczęła swoje opowiadanie. W ręku trzymała chusteczkę, którą cały czas obracała i miętosiła.

– No więc, siedziałam w kuchni, gdy na naszym podjeździe zatrzymał się duży samochód z firmy zajmującej się przeprowadzkami. Na początku pomyślałam oczywiście, że pomylili domy. Ale po chwili zadzwonili do drzwi i pokazali mi zamówienie podpisane przez Egona. Zamówił przeprowadzkę.

– Czy ma pani kopię zamówienia?

– Tak, zostawili dokumenty.

Monika Wallin podniosła się i wyszła do kuchni, nie przestając mówić. Słyszał, jak otwierała szufladę.

– Odjechali bez niczego. Tak naprawdę nie miało to dla nich z pewnością wielkiego znaczenia, wręcz przeciwnie. Egon zapłacił za wszystko z góry.

Wróciła do pokoju z cienką jasnoniebieską kartką papieru. Knutas zobaczył, że była to kopia zamówienia, na której odczytał adres docelowy przeprowadzki: ulica Artillerigatan w Sztokholmie.

– Artillerigatan – powiedział z namysłem. – To chyba jest w dzielnicy Östermalm?

Monika Wallin potrząsnęła głową.

– Nie wiem, gdzie leży ta ulica.

– Na zamówieniu nie ma stacjonarnego numeru telefonu – wymruczał Knutas. – Tylko numer komórki. Czy jest to numer Egona?

– Tak.

– I pani nic o tym wszystkim nie wiedziała?

– Nie, było to dla mnie ogromnym zaskoczeniem. Niestety nie jedynym. Egon miał w domu biurko z kilkoma zamkniętymi na klucz szufladami. Oczywiście wiedziałam, gdzie trzymał klucz, ale nigdy dotąd nie miałam powodu, żeby grzebać w jego rzeczach. Teraz jednak otworzyłam szuflady tuż przed pana przyjściem.

Wzięła do ręki teczkę, która leżała na stole.

Usta Moniki Wallin były wąskie i suche, teraz zwęziły się jeszcze bardziej.

– Tutaj są dokumenty rozwodowe, które zdążył nawet wypełnić, dokument potwierdzający kupno mieszkania przy ulicy Artillerigatan w Sztokholmie i akt przekazania galerii niejakiemu Perowi Erikssonowi. Tak – powiedziała z goryczą. – Aż się nie chce w to wierzyć.

– Mogę zobaczyć?

Knutas z zainteresowaniem pochylił się nad dokumentami.

Szybko przejrzał całą stertę. Widać było wyraźnie, że Egon Wallin dokładnie przygotował swoje odejście z Visby.

– Nie wiem, jak sobie poradzę – powiedziała załamującym się głosem. – Najpierw morderstwo, a teraz to.

– Rozumiem, że musi być pani bardzo ciężko – powiedział Knutas współczująco. – I przykro mi, że sprawiam dodatkowy kłopot, ale muszę zadać pani kilka pytań ze względu na dobro śledztwa.

Monika Wallin skinęła głową. Nadal miętosiła w rękach chusteczkę.

– Proszę opowiedzieć, co robiliście w sobotę, w dzień wernisażu – zaczął Knutas.

– Egon poszedł do galerii wcześnie rano, gdy jeszcze spałam. To nie było nic nadzwyczajnego. Gdy mieliśmy wernisaż, lubił być w galerii dużo wcześniej, żeby dopiąć wszystko na ostatni guzik, skontrolować, czy obrazy wiszą dobrze i takie tam. Ja zawsze zajmuję się cateringiem, przyszłam do galerii tuż po jedenastej, jednocześnie z dostawą.

– Jaki się pani wydawał Egon? Czy zachowywał się jakoś nienaturalnie?

– Prawdę mówiąc, był trochę bardziej nerwowy niż zwykle, niecierpliwy i przewrażliwiony. Wydawało mi się to dziwne, bo wszystko szło zgodnie z planem.

– Co się potem stało?

– Pojawił się artysta, Mattis Kalvalis, i od tego czasu nie mieliśmy chwili wytchnienia. Cały czas czegoś chciał, a to szklankę wody, a to popielniczkę, a to papierosy, a to ciastka, a to plaster, ciągle coś. Był bardzo pobudzony, nigdy nie spotkałam bardziej nerwowej osoby. I bardziej zajętej sobą. Nie obchodziło go w ogóle, że musimy skoncentrować się na naszej pracy. Pochłaniał bardzo dużo uwagi.

Westchnęła i lekko potrząsnęła głową.

– Potem w każdym razie zaczęli przychodzić ludzie, było to około pierwszej, i galeria była pełna aż do siódmej wieczorem.

– Czy podczas wernisażu coś się wydarzyło, na co zwróciła pani uwagę?

– Właściwie to tak. Przez dłuższy czas nie mogłam nigdzie znaleźć Egona. Szukałam go wszędzie, ale nikt nie wiedział, gdzie się podział.

– Jak długo go nie było?

– Mogło to być około godziny.

– Spytała go pani później, gdzie był?

– Tak, ale powiedział mi tylko, że poszedł przynieść więcej wina. Było tak dużo do roboty, że więcej już o tym nie myślałam.

Zamyśliła się i spojrzała za okno. Na chwilę zrobiło się cicho. Knutas odczekał, chciał pozwolić Monice Wallin, żeby sama podjęła opowiadanie. Podczas delikatnych przesłuchań ważne było umieć czasem milczeć.

– Jaki się pani wydawał, gdy wrócił?

– Był pobudzony jak przez cały dzień.

– Czy ktoś z odwiedzających mógł spowodować jego niepokój?

– Nie wiem – powiedziała, wzdychając. – Byłby to w takim razie Sixten Dahl. To jedyna osoba na wernisażu, której Egon nie lubił. Jest on właścicielem galerii sztuki w Sztokholmie.

Knutas drgnął. To właśnie z Sixtenem Dahlem artysta i jego menedżer pojechali do Sztokholmu w niedzielny poranek. Nie zdradzając swoich podejrzeń, kontynuował śledztwo.

– Co Egon miał przeciwko niemu?

– Czasem się spotykali i Egon się potem skarżył, że Sixten był zarozumiałym typem. Właściwie uważam, że było tak dlatego, bo byli do siebie bardzo podobni – powiedziała z namysłem. – Często walczyli o tych samych artystów, najprawdopodobniej mieli po prostu taki sam gust. Tak jak to było teraz z Mattisem Kalvalisem. Wiem, że Sixten Dahl był również nim zainteresowany, ale Mattis wybrał Egona.

– Co się wydarzyło po wernisażu?

– Poszliśmy na kolację do restauracji Donners Brunn.

– Kto dokładnie? – spytał Knutas, choć znał odpowiedź.

– Ja i Egon, Mattis i inni pracownicy galerii.

– Ile osób pracuje w galerii?

– Cztery osoby, oprócz nas Eva Blom i Gunilla Rydberg, obie pracują u nas od dwudziestu lat.

Knutas notował wszystko w pośpiechu. Pojawienie się w opowiadaniu osoby Sixtena Dahla było bardzo interesujące. Miał nadzieję, że Wittbergowi udało się skontaktować z całą trójką. Evę Blom znał od młodości, chodzili do tej samej klasy. Wiedział, że mieszkała ze swoją rodziną w parafii Väte. Za to nazwisko Gunilla Rydberg było dla niego nowe.

– Czy wie pani, że zarówno artysta, jak i jego menedżer opuścili hotel?

– Co? Nie, nie wiedziałam tego.

– Pojechali dziś rano do Sztokholmu. Nie wie pani, czy mieli tam może jakąś sprawę do załatwienia?

– Nie mam pojęcia. – Monika Wallin wyglądała na prawdziwie zdziwioną. – Mattis miał dziś podpisać umowę agencyjną z Egonem. Choć jak wiadomo, teraz nie jest to już aktualne.

– Kiedy wracają na Litwę?

– We wtorek po południu. Wiem to na pewno, bo planowaliśmy zjeść razem obiad przed ich odjazdem na lotnisko.

– Hm – Knutas odchrząknął. – Powróćmy jeszcze na chwilę do wieczoru morderstwa. Czy wydarzyło się coś szczególnego podczas kolacji w Donners Brunn?

– Nie. Zjedliśmy kolację, wypiliśmy trochę wina i dobrze się bawiliśmy. Mattis znacznie się uspokoił, widać było, że się rozluźnił. Opowiedział mnóstwo litewskich kawałów, a my śmialiśmy się, aż nam łzy leciały.

– Jak zakończył się wieczór?

– Opuściliśmy restaurację około jedenastej, pożegnaliśmy się na zewnątrz i rozeszliśmy każdy w swoim kierunku. Ja i Egon pojechaliśmy do domu taksówką. Ja położyłam się prawie od razu, ale Egon powiedział, że chce jeszcze chwilę posiedzieć sam. Nie było to nic nadzwyczajnego, on jest nocnym markiem, ja zaś wcześnie chodzę spać. Prawie zawsze szłam do łóżka pierwsza.

– Kiedy widziała go pani po raz ostatni?

– Gdy siedział w salonie w fotelu – powiedziała z namysłem.

– Gdy go znaleźliśmy, nie miał przy sobie ani telefonu komórkowego, ani portfela. Zostawił je w domu?

– Nie chce mi się w to wierzyć. Egon nie rozstawał się ze swoją komórką, zawsze miał ją przy sobie, praktycznie nawet gdy szedł do toalety. Nie potrafię też sobie wyobrazić, żeby wyszedł bez portfela. Poza tym z pewnością znalazłabym je tu w domu, a tak się nie stało.

– Czy możemy spróbować zadzwonić na jego komórkę? Może leży gdzieś schowana? – zaproponował Knutas.

– Oczywiście.

Monika Wallin wstała, przyniosła swój telefon komórkowy i wybrała numer. Nic nie było słychać. Zadzwoniła jeszcze raz, obchodząc przy tym cały dom.

– Niestety – powiedziała, wzdychając. – Po chwili włącza się tylko automatyczna sekretarka.

– Okej – odrzekł Knutas. – Dziękuję za pomoc. Czy może mi pani zapisać numer Egona?

– Oczywiście.

– Mam jeszcze jedno pytanie dotyczące soboty. Słyszeliśmy, że z galerii zniknęła rzeźba.

– Tak, to było przykre. Musiał ją wziąć ktoś z odwiedzających.

Wydawała się dość opanowana jak na osobę, której dzień wcześniej w makabryczny sposób zamordowano męża, pomyślał Knutas. I który w dodatku zamierzał się przeprowadzić i zostawić ją bez słowa pożegnania.

Zastanawiał się, jak sam zareagowałby, gdyby to Line znaleziono zamordowaną i powieszoną w ten sposób. Najprawdopodobniej leżałby w śpiączce farmakologicznej na oddziale psychiatrycznym w Visby. Zadrżał w środku i odrzucił od siebie tę myśl.

– Macie dwoje dzieci? – kontynuował.

– Tak. Syn ma dwadzieścia trzy lata i mieszka w Sztokholmie. Córka ma dwadzieścia lat i studiuje medycynę w Uppsali.

– A czym zajmuje się syn?

– Pracuje w przedszkolu.

– Ach tak.

– Dzieci przyjadą tu jeszcze dzisiaj.

– Rozumiem – powiedział Knutas. – Proszę mi wybaczyć, jeśli zadaję osobiste pytania, ale jak się układało między panią a Egonem?

Tak jakby Monika Wallin oczekiwała tego pytania, odpowiedziała bez chwili wahania.

– Nasz związek był stabilny i nudny. Nasze małżeństwo można było uznać za udane, bo byliśmy dobrymi przyjaciółmi, ale z biegiem lat przerodziło się to w coś, co przypominało bardziej więź między bratem a siostrą. Razem prowadziliśmy firmę Wallin, właściwie tylko to nas łączyło.

– Dlaczego nadal mieszkaliście razem? Przecież chyba nie ze względu na dzieci?

Knutas mógł ugryźć się w język, powinien ostrożniej się obchodzić z ledwo co owdowiałą kobietą. Pytanie samo mu się wyrwało, lecz Monika Wallin najwyraźniej nie wzięła mu tego za złe.

– Oboje najwidoczniej sądziliśmy, że nie było nam w tym związku źle. Praca w galerii pochłaniała prawie cały nasz czas, Egon zajmował się podróżami i sztuką, ja byłam odpowiedzialna za administrację. Żyliśmy obok siebie, ale nie wchodziliśmy sobie w drogę. Poza tym uważam, że kogoś miał.

Monika Wallin wyprostowała się nieco i Knutas przyznał sam przed sobą, że była kobietą mającą styl. Włosy nie miały koloru mysi blond, gdy się im przyjrzał lepiej, lecz raczej miękki cedrowy ton, który pobłyskiwał w świetle padającym z okna. Skóra była gładka i czysta. Jej bezbarwność była naprawdę ładna.

– Dlaczego pani tak sądzi?

– Nasze życie intymne ustało. Wcześniej Egon miał dość duże potrzeby.

Chrząknęła.

– Poza tym wydawał się wyjątkowo zadowolony i radosny po swoich podróżach do Sztokholmu, zaczął jeszcze bardziej dbać o swój wygląd i całymi nocami przesiadywał przed komputerem. Mówił, że pracuje, ale ja widziałam, że rozmawiał z kimś na czacie.

– Nigdy z nim pani o tym nie rozmawiała?

– Nie, dlaczego miałabym to robić? To nie miało już znaczenia. Nasz związek był na zupełnie innej płaszczyźnie.

– Więc nie wie pani, kto to mógł być?

– Nie mam zielonego pojęcia.

Morderstwo właściciela galerii sztuki Egona Wallina stało się wiadomością na cały kraj. Pia Lilja jako jedyna uchwyciła na zdjęciu ciało ofiary wiszące w bramie i wszystkie gazety chciały mieć to zdjęcie. Szef redaktorów Wiadomości Regionalnych, Max Grenfors, był wniebowzięty, gdy zadzwonił w poniedziałek rano na komórkę Johana, żeby pochwalić niedzielny reportaż.

– Wspaniale! Dobra robota. I jakie zdjęcia, ta Pia jest nie do przebicia!

– Ale czy nie powinieneś…

– Tak, tak, już do niej dzwoniłem, żeby ją pochwalić – przerwał Grenfors, tak jakby wiedział, co Johan zamierzał powiedzieć. – Widziałeś poranne gazety? Cała Szwecja mówi teraz o morderstwie, dzisiaj też wszyscy będą chcieli mieć wasz reportaż – powiedział z zapałem. – Bądźcie gotowi na przekazanie materiału także do wydania południowego i popołudniowego.

Czasem męczył Johana cynizm jego szefa. Zdjęcie zrobione przez Pię, ukazujące ciało wiszące w bramie, zdobiło pierwsze strony tabloidów. Ponieważ każdy Szwed choć raz w życiu odwiedził w wakacje Gotlandię, zdjęcie budziło wiele emocji. Johan widział już rano, że była to najważniejsza informacja porannego wydania wiadomości telewizyjnych. Max Grenfors chciał nadawać na żywo, ale został powstrzymany przez szefostwo wiadomości, które stwierdziło, że nadszedł czas, by interweniować.

Johan skręcił na parking przed budynkiem radia i telewizji przy ulicy Östra Hansegatan i zaparkował na miejscu przeznaczonym dla Wiadomości Regionalnych. Wcześniej wszystkie redakcje miały swoją siedzibę w małym budynku w obrębie murów miejskich, ale zostały przeniesione do lokali po zlikwidowanych koszarach regimentu A7. Budynek służył niegdyś za stajnie dla koni wojskowych, co architekt chciał zachować, projektując wnętrza. Widać to było po drzwiach, kolumnach i szerokich deskach pokrywających ściany. Kolorystycznie przeważały odcienie brązu i bieli. Wszystko było ładnie urządzone i większość osób wydawała się zadowolona z przeprowadzki, nawet jeśli redakcja nie leżała tak centralnie jak wcześniej. Wiadomości Regionalne dostały dwa świeżo wyremontowane pomieszczenia na drugim piętrze z widokiem na park. Pia siedziała przy jednym z komputerów. Szybko podniosła wzrok, gdy Johan wszedł do redakcji.

– Cześć – przywitał się. – Zdarzyło się coś nowego?

– Nie, ale spójrz na to. – Machnęła mu ręką, żeby usiadł. – Każda, dosłownie każda gazeta ma moje zdjęcie. Widziałeś?

Kliknięciami wyświetlała strony internetowe różnych gazet. Biedny Egon Wallin zdobił pierwszą stronę każdej z nich.

– Niech to cholera – powiedział Johan z niesmakiem. – Człowiek się zastanawia, co się stało z etyką. Tym razem nawet Grenfors miał wątpliwości.

– No tak, ale jest to cholernie dobre zdjęcie – wymruczała Pia, nie odrywając wzroku od ekranu.

– Lecz pomyśl o jego rodzinie. Na ile fajne może być dla jego dzieci to, że wszystkie gazety w kraju mają na pierwszych stronach ciało ich taty wiszące w bramie? I dlaczego nosisz ze sobą aparat fotograficzny, gdy masz filmować?

Pia westchnęła głęboko i spojrzała na Johana.

– Pamiętaj o tym, że jestem wolnym strzelcem. Zawsze mam ze sobą aparat. A tym razem udało mi się znaleźć miejsce, z którego mogłam sfotografować ciało lepiej niż ktokolwiek inny. Dobry Boże, łatwo być porządnym i wrażliwym, gdy się ma stałą płacę. Przez wiele miesięcy będę żyła z tego zdjęcia. Poza tym rozumiem doskonale, że rodzinie zmarłego musi być ciężko. Ale my pracujemy z wiadomościami i nie możemy oglądać się zbytnio na wszystkich, którzy w jakiś sposób są powiązani z tym, co się dzieje na świecie, zaniedbując przy tym relacjonowanie. Uważam, że zdjęcie jest w porządku, bo ciało widać z daleka, a twarz jest zasłonięta. Nikt nie może go rozpoznać. Poza tym dzieci są dorosłe.

– Nikt z osób, które go nie znały, nie – powiedział Johan sucho. – Dzwonił do ciebie Grenfors?

Chciał zmienić temat. Johan bardzo lubił Pię, lecz co się tyczyło etyki, ich poglądy były zupełnie rozbieżne i wszelkie próby przekonania jej do jego bardziej ostrożnego stanowiska były mówieniem do obrazu. Najgorsze było to, że redaktorzy z Grenforsem na czele najczęściej popierali stanowisko Pii. Poszkodowani zbyt często stawiani byli na drugim miejscu, uważał Johan, który był przekonany, że można było wykonywać pracę dziennikarza, nie raniąc przy tym innych osób. Poza tym jego zdaniem to reporter jest odpowiedzialny za treść reportażu, to w końcu jego nazwisko widnieje potem na ekranie.

Gdy dyskusje stawały się bardzo zaognione, Grenfors krzyczał na Johana, że był cholernym konsekwentnym dziennikarzem, to znaczy, że myślał zbyt wiele o następstwach, jakie mogło mieć relacjonowanie.

W dziennikarstwie istniała szkoła, która opowiadała się za neutralnością wobec konsekwencji i do tej szkoły należał Grenfors, ale Johan się z nim nie zgadzał. Uważał, że dziennikarz ponosi odpowiedzialność również po opublikowaniu wywiadu, szczególnie w kryminalistyce, gdzie często zarówno ofiary, jak i ich rodziny współtworzyły reportaż. Tę odpowiedzialność ponosiła przede wszystkim telewizja, jako że miała olbrzymią siłę przebicia.

Męczyła go ta nieustannie powracająca dyskusja. Każdego dnia trzeba było na nowo podejmować decyzje dotyczące etyki, co było początkiem niekończących się dysput. On i Pia spędzili połowę niedzielnego wieczoru na kłóceniu się o zdjęcie Egona Wallina. Johan był na początku przeciwko publikacji, ale miał przeciw sobie zarówno Pię, jak i szefostwo redakcji, tak że w końcu był zmuszony zgodzić się na krótką sekwencję, w której widać było w oddali wiszące w bramie ciało. Wówczas brakowało tylko kilku minut do wydania i jeśli nie podjęliby decyzji, cały reportaż mógłby przepaść.

Zaczął się nowy dzień i Johan uzgodnił z Pią, że zaczną od galerii sztuki, jeśli była otwarta po tym, co się zdarzyło. Mieli nadzieję, że jednak ktoś tam będzie.

W samochodzie Pia spojrzała na niego spod swojej czarnej, nierównej grzywki opadającej jej na oczy.

– Nie jesteś zły, co?

– Oczywiście, że nie. Mamy tylko odmienne poglądy.

– To dobrze – powiedziała i klepnęła go w kolano.

– Ciekawe, kto był wczoraj w galerii? – odezwał się Johan, żeby zmienić temat.

– Mogła być to któraś z pracujących tam osób, która nas zobaczyła i nie miała ochoty na wywiady – stwierdziła Pia. – Na pewno musieli posprzątać po wernisażu.

– Masz rację. Być może było ich więcej, może chcieli się spotkać po tym, co się stało.

– Najprawdopodobniej tak właśnie było – powiedziała Pia, omijając dużego rudego kota, który przebiegł im drogę.

Z wprawą prowadziła samochód po wąskich brukowanych uliczkach, aż dotarli do rynku Stora Torget. Teraz w zimie nie było problemów z zaparkowaniem samochodu na rynku, gdy nie było na nim straganów, które latem wszystko tarasowały.

Pia postawiła statyw na ulicy i zaczęła filmować. Gdy tylko włączyła kamerę, nadeszła pulchna kobieta ubrana w czapkę i futro z owczej skóry, z bukietem kwiatów w ręku. Johan szybko podszedł do niej z mikrofonem.

– Co pani sądzi o morderstwie?

Kobieta najpierw chwilę się zawahała, ale szybko odnalazła się w sytuacji.

– Jest to przerażające, że coś takiego zdarzyło się u nas, w małym Visby. A Egon był taki sympatyczny, zawsze uprzejmy i serdeczny. Nie mogę pojąć, że to wszystko jest prawdą.

– Dlaczego kładzie tu pani kwiaty?

– Choć w ten sposób mogę uczcić pamięć po Egonie. Większość mieszkańców miasta jest w szoku, ludzie nie wiedzą, co mają robić.

– Czy boi się pani?

– Pewnie że człowiek zaczyna się zastanawiać, czy po mieście krąży jakiś szaleniec. Czy można czuć się bezpiecznie na ulicach.

Kobiecie pojawiły się w oczach łzy. Ucichła i ruchem ręki pokazała, że Pia ma skończyć filmować. Johan spytał, czy mogą wykorzystać wywiad w reportażu. Zgodziła się i przeliterowała wyraźnie swoje nazwisko.

Nowoczesny szyld ze stali przymocowany między średniowiecznymi kotwami do chropowatej kamiennej fasady informował, że galeria nazywa się Wallin Art. W oknie wystawowym stała fotografia Egona Wallina, przed nią paliła się świeczka. Drzwi do galerii były zamknięte na klucz, ale widać było, że w środku ktoś był. Johan zapukał i udało mu się przyciągnąć uwagę jednej z kobiet. Podeszła do drzwi i otworzyła. Gdy przekroczyli próg, słychać było krótki sygnał. Kobieta przedstawiła się jako Eva Blom. Przy biurku stała jeszcze jedna kobieta i pisała na kartce drukowanymi literami „Zamknięte z powodu tragicznego wypadku”.

– Tak, dziś raczej nie otworzymy galerii – wytłumaczyła Eva Blom i uśmiechnęła się z przymusem. – Myślę, że Monika nie chciałaby, żebyśmy mieli otwarte jak zwykle. Również ze względu na tych wszystkich dziennikarzy, którzy dzwonili, zarówno wczoraj, jak i dziś rano. Spojrzała na Pię, która zdążyła już wyjąć kamerę i rozpocząć filmowanie portretu Egona Wallina w oknie wystawowym.

Eva Blom była kobietą lubiącą zdecydowane kolory, miała na sobie czarny sweter i czarną spódnicę. Usta pomalowane były ognistoczerwoną szminką, która ładnie kontrastowała z jej mlecznobiałą cerą. Spojrzała na Johana niebieskimi oczami ukrytymi za czerwonymi oprawkami okularów.

– Czego chcecie? Przedstawił ich oboje.

– Chcielibyśmy zdać relację z tego, co się wydarzyło i dowiedzieć się, co o tym sądzicie. Pracowaliście tak blisko Egona Wallina – powiedział i spojrzał poważnie na Evę Blom. Była niskiego wzrostu, ledwo sięgała mu do ramion.

– Dobrze, tylko nie filmujcie – powiedziała krótko. – Nie chcę być w telewizji.

– Niestety jest to dla nas jedyny sposób, żeby coś opowiedzieć, ponieważ pracujemy dla telewizji – wyjaśnił Johan. – Czy możemy przynajmniej sfilmować wnętrze galerii?

Grenfors nie będzie zadowolony, że przeprowadzili tak mało wywiadów. Poza tym Johan zdecydowanie odmówił prośbie szefa, żeby zrobił wywiad z dopiero co owdowiałą Moniką Wallin. Wszystko miało swoje granice.

Inspektor Karin Jacobsson była osobą, na której Knutasowi najbardziej zależało ze wszystkich jego współpracowników. Pracowali razem od piętnastu lat. Była bystrą i zręczną policjantką, ale to przede wszystkim osobowość Karin zrobiła na nim wrażenie od samego początku. Karin była czarująca, energiczna, ciągle w ruchu i miała zawsze wiele do powiedzenia na każdy temat. Poza tym nigdy nie spotkał osoby, która tak bezpośrednio mówiłaby o wszystkim. W każdym razie, gdy dotyczyło to pracy. Była urocza, niskiego wzrostu, ciemnowłosa, z brązowymi sarnimi oczami. W wolnym czasie oddawała się treningom piłki nożnej, co zdradzało jej muskularne ciało. Najbardziej wyróżniającą ją cechą była duża szpara między jedynkami widoczna przy uśmiechu. Karin prawie zawsze ubrana była w dżinsy i sweter i gdy czasem się zdarzało, że pojawiła się w pracy w sukience, wiele brwi unosiło się ze zdziwieniem. Miała trzydzieści dziewięć lat, ale wyglądała na młodszą i nadal była singlem, przynajmniej z tego, co było wiadomo Knutasowi. Jeśli miała kogoś, trzymała to w tajemnicy, co było prawie niemożliwie w takim małym mieście jak Visby.

Jej rodzice mieszkali w Tingstäde, Karin odwiedzała ich od czasu do czasu. Wokół osoby Karin było coś tajemniczego, czego nie umiał odgadnąć.

Teraz siedzieli w jego biurze z filiżankami kawy w rękach i zastanawiali się nad wszystkimi możliwymi motywami morderstwa Egona Wallina.

– Pewnie, że może się wydawać dziwne, iż zarówno artysta, jak i jego menedżer pojechali do Sztokholmu następnego ranka po morderstwie, ale może to mieć zupełnie naturalne wytłumaczenie – powiedziała Karin. – Być może było to ustalone już dawno temu.

– Tak, mam nadzieję, że uda nam się ich dziś złapać i że ta kwestia się wyjaśni. Choć wydaje się to dziwnym zbiegiem okoliczności, że polecieli tym samym samolotem, co największy konkurent Egona Wallina, który poza tym już wcześniej próbował zagarnąć dla siebie Mattisa Kalvalisa.

– Pewnie, ale ile lotów jest w niedzielę do Sztokholmu? – kontynuowała Karin. – To być może nie ma żadnego związku ze sprawą. Myślę, że przede wszystkim powinniśmy dowiedzieć się, dlaczego Egon Wallin wyszedł z domu w środku nocy. Jaki normalny człowiek, który z żoną wraca po przyjęciu do domu o jedenastej w nocy, postanawia nagle wyjść na spacer? Poza tym w nocy z soboty na niedzielę było przeraźliwie zimno. Jedynym wytłumaczeniem, które wydaje mi się logiczne, jest to, że miał kogoś spotkać. Że najzwyczajniej w świecie był umówiony na randkę.

– Ja też tak myślałem. Ale kim jest ta kochanka i gdzie jej mamy szukać? I dlaczego się do nas nie zgłosiła? Egon Wallin nie pojechał samochodem ani nie zadzwonił po taksówkę, już to sprawdziliśmy. Musiał więc wyjść z domu i zostać zamordowany w drodze albo u swojej kochanki.

– Może być w to zamieszane więcej osób – dorzuciła Karin. – Być może kochanka miała męża, który odkrył, co się działo i zabił Egona Wallina.

– Jeśli nie zrobiła tego sama kochanka – zaproponował Knutas. – Choć trudno mi sobie wyobrazić, że jakaś kobieta byłaby w stanie powiesić ciało w bramie. Jeśli oczywiście nikt jej w tym nie pomógł.

Knutasowi przerwało silne kichnięcie. Starannie wydmuchał nos, po czym kontynuował.

– Tak, dobry Boże, można spekulować o tym w nieskończoność, ale to nas nigdzie nie zaprowadzi.

Karin wypiła ostatni łyk kawy i podniosła się z krzesła.

– A co u ciebie tak poza tym? – spytał Knutas. – Jak się czujesz?

Przyglądał jej się uważnie. Coś ją przytłaczało, zauważył to już kilka dni temu. Była naprawdę słodka, pomyślał, widząc jej niezdecydowanie.

Na początku, gdy Karin zaczęła pracować w policji w Visby, sądził przez jakiś czas, że był na dobrej drodze, żeby się w niej zakochać, ale wówczas poznał Line i zapomniał o swoim kiełkującym uczuciu do Karin.

Nie tylko Knutas miał problem, żeby wydobyć z niej, o czym myślała i co czuła. Jej integralność była jak pancerz, co sprawiało, że ludzie nie śmieli pytać jej o życie prywatne. Chyba że dotyczyło to piłki nożnej.

Ciekawe, że Knutasowi łatwo się z nią rozmawiało, mimo iż sama była oszczędna w zwierzeniach. Często zwracał się do Karin, gdy miał problemy z Line lub z którymś z dzieci. Była wówczas dobrym słuchaczem i okazywała zrozumienie. Gdy pytał ją wtedy o podobne doświadczenia, zawsze wymigiwała się od odpowiedzi. Mimo to bardzo ją lubił i czasem bał się, że będzie chciała zmienić stanowisko na bardziej ambitne. Choć Karin pracowała w policji w Visby od szesnastu lat, nigdy nie będzie pewien, czy zostanie u nich, dopóki nie ustatkuje się w życiu prywatnym. W każdej chwili mogła bowiem spotkać kogoś z kontynentu i przeprowadzić się. Albo dostać propozycję pracy, której trudno jej się będzie oprzeć.

Czasem czuł się jak jej ojciec, mimo iż dzieliło ich tylko trzynaście lat. Knutas stał się uzależniony od Karin i za nic w świecie nie chciał stracić jej z grupy śledczej.

Karin ociągała się chwilę z odpowiedzią.

– Wszystko w porządku.

– Na pewno?

Jej mina była nieprzenikniona, gdy napotkała jego wzrok.

– Oczywiście, wszystko jest okej.

Nawet jeśli zdawał sobie sprawę, że coś ją gryzło, wiedział, że najlepiej zrobi, jak nie będzie zadawał kolejnych pytań.

Oświadczyny Johana całkowicie zaskoczyły Emmę. W pewien sposób wydawały się nieuniknione, tak jakby ostateczna decyzja dotycząca ich związku musiała zapaść wcześniej czy później. Mieli dziecko. Emma podjęła decyzję już wtedy, gdy postanowiła zachować dziecko i rozbić swoje małżeństwo. Mimo wszystko zdawała sobie sprawę, że odkąd poznała Johana, ciągle zmieniała zdanie i uważała, że był to cud, że jej jeszcze nie zostawił. Że nie zmęczył się jej wahaniem już dawno temu.

Przed chwilą pojechał do miasta, do pracy. Pocałował ją, zanim wyszedł, ale o nic nie pytał, nie próbował wydusić z niej odpowiedzi. Podążała za nim wzrokiem, gdy szedł w kierunku samochodu po pokrytej śniegiem ścieżce. Ciemne kręcone włosy, brązowa wytarta skórzana kurtka, wyblakłe dżinsy.

Z jednej strony decyzja była bardzo prosta, kochała go i gdy się zastanowiła, było dla niej oczywiste, że się pobiorą. Z drugiej strony bała się, żeby ich związek z czasem nie zaczął przypominać jej małżeństwa z Ollem. Rutyna i szarość dnia codziennego, które zakradały się między ludzi, gdy tylko mijał pierwszy entuzjazm po zamieszkaniu razem. Zauroczenie, które pomału znikało i nieuchronnie prowadziło do tego, że nie rozpalali się wzajemnie. Życie seksualne zamierało, ponieważ nikt nie miał siły na podsycanie dawnego żaru. Wszystko stawało się mechaniczne i z poczucia obowiązku.

Zadrżała, leżąc pod kołdrą, która pachniała Johanem. Nie mogło się tak stać. Wstała, włożyła pantofle i T-shirt, który leżał na kanapie od poprzedniego wieczoru. Poszła do sypialni i pochyliła się nad łóżeczkiem, w którym drzemała Elin. Do kuchni wpadały promienie słońca. Wydawało się to niemal nierzeczywiste po tygodniach szarugi. Zdała sobie sprawę, że niemal zapomniała, jak wyglądało słońce.

Nastawiła kawę i zrobiła tosty. Usiadła na swoim miejscu przy oknie i spojrzała na pokryty śniegiem krajobraz. Napadało tak dużo, że dzieci mogły jeździć na sankach, z czego bardzo się cieszyła. W pobliżu znajdował się pagórek, z którego uwielbiały zjeżdżać. Niedługo Elin będzie mogła pójść tam razem z Sarą i Filipem.

Teraz były u swojego taty. Zaczęła przyzwyczajać się do tego, że była z dziećmi co drugi tydzień i czasem nawet się cieszyła, że może być sama z Elin. Spojrzała na krzesło stojące naprzeciw niej. Przez te wszystkie lata siedział na nim Olle i pił swoją zieloną herbatę, której zapachu nie znosiła. Johan całe szczęście nie pijał zielonej herbaty.

Zastanawiała się, jakie inne przywary wyjdą na jaw, gdy zamieszkają razem. Coś, co Johan trzymał dotychczas w tajemnicy, ale co ujrzy światło dzienne, jak tylko wprowadzi się tu ze swoimi manatkami.

Odtąd to on tam będzie siedział, pomyślała i spróbowała wyobrazić sobie Johana na krześle naprzeciwko. Jak długo wytrzyma miłość tym razem?

Westchnęła i włożyła jeszcze jedną kromkę chleba do tostera. Oczywiście zdawała sobie sprawę, że była zrażona nieudanym małżeństwem i że najprawdopodobniej widziała wszystko w zbyt ciemnych kolorach. Nic nie wskazywało na to, że i tym razem pójdzie tak źle.

Gdy skończyła jeść śniadanie i posprzątała ze stołu, zajrzała jeszcze raz do Elin. Ciągle spała.

Wracając z sypialni, dostrzegła swoje odbicie w małym, okrągłym lustrze wiszącym w korytarzu. Zatrzymała się, zdjęła je z haka i zaniosła do sypialni. Następnie położyła się na łóżku, trzymając lustro przed sobą.

Leżała tak przez chwilę i przyglądała się swojej zimowo bladej twarzy. Oczy były smutne i zaspane, usta bezbarwne, tylko włosy, które spływały na poduszkę, były nadal dość ładne. Kim tak właściwie była i czego chciała? Urodziła troje dzieci, ale ciągle czuła się jak zagubiona mała dziewczynka. Tak naprawdę nie wiedziała, kim była osoba, którą widziała w lustrze. Wiele osób ją kochało, nigdzie jednak nie zapuściła korzeni. Nigdy nie była zbyt pewna siebie.

Nagle zdała sobie sprawę, że sama prawie nie podejmowała żadnych decyzji. Nie do końca. Była bierna wobec życia. Gdy spotkała Ollego, to on o nią zabiegał i wychodził z większością inicjatyw. Był przystojny, sympatyczny, czuły i bardzo w niej zakochany. Czyżby przystała na ten związek jak jakaś ciamajda niemająca własnego zdania?

Odsunęła nieco od siebie lustro. Napotkała swoje spojrzenie. Co ona wyprawia? Czas wziąć życie w swoje ręce.

Jak się dobrze zastanowiła, decyzja nie była trudna. Nic a nic.

Późnym popołudniem Knutas dostał odpowiedź na wiele ważnych pytań. Wittberg przyszedł do jego biura i usiadł na krześle po drugiej stronie biurka. Włosy miał zmierzwione, policzki zaczerwienione z powodu podekscytowania.

– Cholera, nie uwierzysz własnym uszom. Jest tego tak dużo, że nie wiem, od czego zacząć.

– Zamieniam się w słuch.

– Udało mi się skontaktować zarówno z Sixtenem Dahlem, Mattisem Kalvalisem, jak i menedżerem Vigorem Haukasem. Tak jak podejrzewaliśmy, pojechali razem do Sztokholmu. Sixten Dahl podczas wernisażu złożył artyście ofertę, którą temu trudno było odrzucić. Ponieważ ciągle jeszcze nie podpisał kontraktu z Egonem Wallinem, zgodził się, żeby w niedzielę pojechać do Sztokholmu i zobaczyć galerię Dahla, spotkać jego współpracowników i dowiedzieć się więcej o ofercie. Jak dotychczas nie było w tym nic dziwnego. Lecz posłuchaj tego: Galerię Egona Wallina kupił niejaki Per Eriksson ze Sztokholmu, tak?

– Tak, to już wiedzieliśmy.

– Ale nie wiedzieliśmy, że Per Eriksson jest fikcyjną osobą. Tak naprawdę galerię kupił Sixten Dahl.

Wittberg odchylił się do tyłu z triumfującym uśmiechem na ustach.

– A niech to cholera.

Knutas sięgnął po fajkę.

– Musimy pójść dalej tym tropem. Czy naszych dwóch przyjaciół z Litwy wróci na wyspę?

– Są już w hotelu. Wracają na Litwę jutro po południu, pozwoliłem więc sobie wyznaczyć im spotkanie na komendzie jutro o dwunastej.

– Doskonale. A Sixten Dahl?

– Będzie przesłuchany jutro rano przez sztokholmską policję.

– Dobra robota, Thomas.

Zadzwonił telefon. Był to lekarz sądowy, który miał wstępne wyniki sekcji zwłok. Knutas przykrył ręką słuchawkę.

– Coś jeszcze?

– I to niejedno.

– Zajmiemy się tym na spotkaniu. Mam telefon od lekarza sądowego.

Wittberg zniknął za drzwiami.

– Zacznijmy od przyczyny śmierci – powiedział lekarz. – Wallin został uduszony kilka godzin przed powieszeniem. Wnioskując z obrażeń, został najprawdopodobniej napadnięty od tyłu i uduszony cienką linką, na przykład struną fortepianową. Na ramionach widać ślady walki, pod paznokciami fragmenty naskórka i zadrapania na szyi, które wskazują, że stawiał opór. Jednocześnie linka tak głęboko wżęła się w ciało, że…

– Dziękuję, to wystarczy, na razie nie potrzebuję takich dokładnych wyjaśnień. – Knutas wraz z upływem lat stawał się coraz wrażliwszy. Obecnie nie potrafił znieść szczegółowych opisów obrażeń ofiar.

– No dobrze.

Lekarz odchrząknął, w jego głosie dało się wyczuć nutkę niezadowolenia.

– Co się tyczy pozostałych obrażeń, to ma on kilka mniejszych skaleczeń na twarzy, guz nad jedną brwią i zadrapanie na policzku. Najprawdopodobniej powstały one w związku z napaścią lub podczas ciągnięcia go po ziemi.

– Czy może mi pan powiedzieć w przybliżeniu godzinę śmierci?

– Wiemy jedynie, że został zamordowany między północą a piątą, szóstą rano. To byłoby wszystko. Przefaksuję panu wynik, gdy tylko skończymy rozmawiać.

Knutas podziękował za telefon i odłożył słuchawkę. Potem zadzwonił do Centralnego Biura Śledczego i poprosił o połączenie z Martinem Kihlgårdem. Ich współpraca nie odbywała się bez zgrzytów, ale potrzebowali pomocy. Ponieważ Kihlgård był niesłychanie popularny wśród kolegów Knutasa, byłoby szaleństwem prosić kogoś innego. Musiał odczekać wiele sygnałów, zanim Kihlgård podniósł słuchawkę. Słychać było, że właśnie coś jadł.

– Tak, słucham – powiedział niewyraźnym głosem.

– Cześć, tu Anders Knutas, co słychać?

– Knutti! – zawołał Kihlgård z entuzjazmem. – Właśnie się zastanawiałem, kiedy zadzwonisz. Poczekaj, niech przełknę.

W słuchawce słychać było szybkie przeżuwanie, a następnie odgłosy przełykania jakiegoś napoju. Wszystko zakończyło się lekkim beknięciem. Knutas się skrzywił. Niepohamowany apetyt Kihlgårda działał mu na nerwy, podobnie jak to, że jego kolega ze Sztokholmu upierał się, żeby go nazywać Knuttim, mimo iż wiele razy go prosił, aby przestał.

– Tak jakoś leci. Bardzo się cieszę, że zadzwoniłeś, bo właśnie zaczynałem uważać, że się tu za mało dzieje.

– To dobrze się składa – stwierdził sucho Knutas. – Będziemy potrzebować pomocy.

Streścił w paru słowach przypadek, podczas gdy Kihlgård słuchał, potakując od czasu do czasu.

Knutas widział go oczami wyobraźni, jak siedział w malutkim pokoiku w Centralnym Biurze Śledczym w Sztokholmie, bujając się swoim wielkim ciałem na krześle, z długimi nogami zarzuconymi na drugie krzesło. Kihlgård miał metr dziewięćdziesiąt wzrostu i ważył z pewnością dobrze ponad sto kilo.

– A niech to licho, co się u was wyrabia, czysty dziki zachód.

– Tak, można się zastanawiać, dokąd zmierza nasze społeczeństwo.

– Zaraz zbiorę tu kilka osób i prawdopodobnie przylecimy do was pierwszym samolotem jutro rano.

– Doskonale – powiedział Knutas. – Do zobaczenia.

Przechodził tamtędy wiele razy. Najpierw poczuł niepohamowaną ochotę, żeby wejść do środka, ale postanowił poczekać. Za każdym razem, gdy tam jechał, miał na sobie lekki kamuflaż. Tak dla pewności. Zawsze mógł spotkać kogoś, kogo znał. Postanowił robić wszystko po kolei, bez pośpiechu. Będzie zbliżał się pomału, lecz nieodwołalnie, by przystąpić do ataku, kiedy nadejdzie odpowiednia chwila. Chciał najpierw poznać swoją ofiarę. Potem będzie już za późno.

Stał przed szybą wystawową i przyglądał się mężczyźnie po drugiej stronie. Próbował zebrać się na odwagę, żeby wejść do środka. Nie żeby się go bał – bał się swojej reakcji. Bał się, że nie wytrzyma i rzuci się na niego. Wziął kilka głębokich wdechów. Samokontrola była zazwyczaj jego mocną stroną, ale teraz nie czuł się pewny.

Zauważył, że zaczął ciężko oddychać i zrozumiał, że nie da rady. Przeszedł się po okolicy, by uspokoić nerwy. Gdy wrócił, mężczyzna właśnie wychodził, trzymając w ręku dużą czarną torbę. Skierował się w stronę metra.

Poszedł za nim. Mężczyzna wysiadł na trzecim przystanku i schodami ruchomymi wyjechał na górę. Przekroczył ulicę i zniknął w jednej z największych i najbardziej ekskluzywnych siłowni w mieście. Poszedł za nim i zapłacił za wstęp – cholernie drogo, sto pięćdziesiąt koron.

O tej porze siłownia była niemal pusta. Słychać było stukanie jakiegoś przyrządu i muzykę płynącą z głośników. Dziewczyna w obcisłych getrach i dopasowanej bluzce maszerowała w miejscu na steperze, czytając książkę. Po chwili z przebieralni wyszedł ten, którego szukał. Zaczął biec po bieżni, wyglądało to patetycznie.

Ponieważ nie miał ze sobą ubrań do ćwiczeń, nie mógł się włączyć, czego żałował. Byłoby wspaniale móc biec blisko niego, sprowokować go w jakiś sposób.

Mimo iż postanowił, że będzie działał bez pośpiechu, żeby jak najbardziej przedłużyć cierpienie, naszła go wielka ochota zrobienia czegoś teraz, tylko po to, by go wystraszyć. Poszedł do toalety, by sprawdzić, czy kamuflaż dobrze się trzyma.

Gdy wyszedł, zobaczył, że mężczyzna zmienił miejsce. Leżał teraz na plecach na ławie i podnosił sztangi. Przyglądał się z pewnego oddalenia, jak nakłada coraz większe obciążenia. Na koniec leżał na ławie i głośno sapał z wysiłku. Czterdzieści kiło po każdej stronie sztangi.

Ostrożnie rozejrzał się na wszystkie strony, zanim zbliżył się do niego. Mężczyzna nie widział go, bo leżał na plecach. Nikogo nie było w pobliżu, dziewczyna na steperze znajdowała się w innym pomieszczeniu i była zwrócona do nich tyłem, a jedyny chłopak, który ćwiczył w tej samej sali co oni, właśnie wyszedł. Teraz był odpowiedni moment.

Powstrzymał się w ostatniej sekundzie. Coś sprawiło, że nagle zatrzymał się i zrobił kilka kroków do tyłu. Tylko nie być zbyt pochopnym. To mogło zniszczyć wszystko. Musi się opanować, a nie wymyślać kawały, które mogły zniweczyć cały jego plan. A jeśli złapałaby go policja, zanim dokona dzieła? Byłaby to katastrofa.

Pokonał kilkoma krokami stopnie, które dzieliły go od kawiarni znajdującej się w siłowni. Opadł na krzesło i próbował skoncentrować się na tym, żeby oddychać spokojnie.

Po chwili podniósł się, żeby napić się wody, ale naszły go nagłe mdłości. Musiał pospiesznie udać się do toalety, która była w sali podnoszenia ciężarów.

Silne konwulsje wstrząsały jego ciałem, wymiotował do sedesu. Ku swojej złości poczuł, że zaczęły mu płynąć łzy. Długo siedział na podłodze i próbował dojść do siebie. Czy nie będzie w stanie przeprowadzić tego, co zamierzał?

Nagle ktoś zapukał do drzwi. Zesztywniał, serce zaczęło walić mu jak szalone.

Szybko stanął na nogi, ochlapał twarz i kilka razy spuścił wodę. Gdy otworzył drzwi, o mało nie dostał zawału. Stał przed nim on. Z zatroskaną miną pytał, czy wszystko w porządku.

Przez kilka długich jak wieczność sekund wpatrywał się prosto w szarozielone oczy, które wyrażały niepokój i współczucie. Wymruczał, że nic mu nie jest, przecisnął się obok niego i wyszedł.

Gdy Knutas poinformował pozostałe osoby z grupy śledczej o przyjeździe Martina Kihlgårda, odpowiedziały mu oklaski zebranych.

Ten wesoły, hałaśliwy komisarz z Centralnego Biura Śledczego był nie tylko doskonałym policjantem, ale również klownem, który rozluźniał atmosferę wielu gnuśnych porannych spotkań, kiedy to sytuacja, w jakiej znajdowało się śledztwo, wydawała się beznadziejna. Jedną z osób, która szczególnie go lubiła, była Karin Jacobsson. Uśmiechała się teraz całą buzią, Knutas od dawna nie widział jej tak radosnej. Czasem zastanawiał się nawet, czy nie byli w sobie zakochani. Z drugiej strony na samą myśl o nich jako o parze chciało mu się śmiać. Karin ważyła pewnie z połowę tego co Kihlgård i sięgała mu zaledwie do piersi. Poza tym było między nimi piętnaście lat różnicy, nie żeby było to samo w sobie jakąś przeszkodą, ale Kihlgård wydawał się starszy, tak jakby należał do innego pokolenia. Knutas uważał, że bardzo przypominał on starego aktora Thora Modéena występującego w kiepskich komediach z radosnych lat czterdziestych. Byli do siebie bardzo podobni. Ale nie można było dać się zwieść rubasznemu wyglądowi Kihlgårda. Był on doskonałym policjantem, dzielnym, nieznającym strachu, o analitycznym umyśle.

Gdy radość wywołana nowiną o przyjeździe Kihlgårda opadła, zaczęli omawiać zdobyte tego dnia wiadomości. Thomas Wittberg, który zbierał informacje w terenie, miał sporo ciekawych rzeczy do opowiedzenia z ulicy Snäckgärdsvägen, przy której mieszkali Wallinowie.

– Po pierwsze, okazało się, że Monika Wallin ma kochanka – zaczął Wittberg.

– Ach tak? – zdziwił się Knutas.

Nigdy nie przyszłoby mu to do głowy, gdy przesłuchiwał żonę Egona Wallina tego poranka.

Wszyscy siedzący dookoła stołu słuchali z uwagą.

– Ma romans z sąsiadem, Rolfem Sandénem, który również mieszka w domku szeregowym kawałek dalej. Jest od wielu lat wdowcem, ma dorosłe dzieci, które już z nim nie mieszkają. Wcześniej pracował na budowie, potem przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Najwyraźniej ten romans trwa już wiele lat, według sąsiadów. Wszyscy mówili z grubsza to samo, z wyjątkiem jednej starej kobiety, która wydawała się zarówno ślepa, jak i głucha, więc nie jest to aż takie dziwne, że niczego nie zauważyła. Jeśli Egon Wallin nie wiedział o ich romansie, był w takim razie ostatni w okolicy.

–  Shit pommes frites – powiedziała Karin.

Knutas obrzucił ją zdziwionym spojrzeniem. Tego wyrażenia nigdy wcześniej nie słyszał.

– Udało ci się skontaktować z tym Rolfem Sandénem? – spytał Wittberga.

– Tak, gdy do niego zadzwoniłem, właśnie wracał z kontynentu, ale wkrótce znów ma gdzieś jechać. Umówiłem się z nim na przesłuchanie jutro. W każdym razie był bardzo rozmowny i z chęcią przyznał się do swojego romansu z Moniką Wallin. Mając na względzie obecne okoliczności, uważam, że zachowywał się dość dziwnie, wydawał się niemal radosny. Dopiero co brutalnie zamordowano jego sąsiada i do tego męża kochanki, nie wydawało mi się więc całkiem normalne, że był w tak dobrym humorze. Mógłby przynajmniej trochę poudawać, że jest mu przykro.

– Widzi w tym na pewno swoją szansę – powiedziała Karin. – Ma teraz wolną drogę, żeby jawnie żyć w związku z Moniką Wallin, po tych wszystkich latach ukradkowych spotkań. Być może jest w niej bardzo zakochany i nie może się doczekać, żeby zaprowadzić ją przed ołtarz.

– Może on to zrobił – wtrącił Norrby.

– Tak, kto wie? – powiedział Wittberg. – Jeśli nie była to ona.

– Albo oboje – wymruczał Sohlman upiornym głosem, podnosząc jednocześnie ręce do góry jak wampir gotowy do ataku.

Knutas poderwał się z miejsca. Czasem bezpodstawne spekulacje prowadzone dookoła stołu działały mu strasznie na nerwy.

– Spotkanie zakończone – powiedział i wyszedł z sali.

Johan i Pia zajechali na chwilę do redakcji Wiadomości Regionalnych między wywiadami, żeby zabrać baterie do kamery i sprawdzić ostatnie wiadomości. Gdy Johan miał właśnie włączyć komputer, dostał esemesa: „Tak, chcę – jak najszybciej”.

Usiadł na krześle i gapił się na wiadomość z głupkowatym uśmiechem.

– Co się dzieje? – spytała Pia, zauważywszy, że zatrzymał się w połowie ruchu. Bez słowa podał jej telefon.

Pia przeczytała, ale wyglądała tylko na zdziwioną.

– Co to ma oznaczać?

– Że Emma chce.

Zwrócił się w stronę Pii.

– Że chce! – zawołał szczęśliwy. – Rozumiesz? Jest gotowa – w końcu!

Podniósł z krzesła zdziwioną Pię, objął ją i zaczął z nią tańczyć. Pia się śmiała.

– Ale co chce, co?

Aż w końcu dotarło do niej, o co w tym wszystkim chodziło.

– No co ty? Poważnie? Chce, żebyście zamieszkali razem, żebyście tak na dobre stali się parą?

– Tak! – krzyczał Johan. – TAAK!

W drzwiach pojawiło się kilka osób z radia, które zaczęły się zastanawiać, co się działo. Okrzyki radości Johana słychać było w połowie pomieszczeń redakcji.

Pia wzięła jeszcze raz telefon komórkowy do ręki.

– I napisała jeszcze: „jak najszybciej”. Jak to jak najszybciej? Co to znaczy?

– Nie mam pojęcia, ale mogę się z nią ożenić nawet jutro, jeśli tego chce. Cholera, jak wspaniale!

W głowie Johana z olbrzymią prędkością przesuwały się obrazy. On i Emma w kościele z krewnymi i przyjaciółmi, duże przyjęcie weselne z Emmą w romantycznej białej sukience, widział, jak razem kroją tort weselny, widział Emmę oczekującą ich drugiego dziecka, w ogrodniczkach, w chustce na głowie i z dużym brzuchem, piekącą w kuchni babkę, podczas gdy Elin bawi się na podłodze, wywiadówki w szkole, on, Emma i dzieci na wakacjach, widział, jak kupują domek letniskowy i siedzą na progu ganku w podeszłym wieku, podczas gdy ich wnuki hałasują na trawniku. Johan ruszył w stronę kolegów z radia i objął każdego po kolei, a następnie zadzwonił do Emmy.

Była zasapana, w tle słyszał gaworzenie Elin.

– Czy to prawda? Chcesz!? – zawołał, nie mogąc ukryć swojej radości.

Emma zaśmiała się.

– Tak, chcę – naprawdę.

– Ależ to jest jakieś zwariowane! Mam na myśli, to jest wspaniałe, kochanie! Wezmę swoje rzeczy i wprowadzę się zaraz dzisiaj, może być?

– Tak, pewnie – powiedziała Emma ze śmiechem. – Staniemy się od razu konkubentami.

– Przyjadę dziś wieczorem, jak tylko uporamy się z pracą.

– Zadzwoń, jak będziesz jechał.

– Buziaki!

– Buziaki! Cześć!

– Cześć…

Pomału odłożył słuchawkę, nie wierząc własnym uszom. Czy naprawdę powiedziała „tak”, po tych ciągłych zmianach decyzji? Nie miał odwagi w to wierzyć i gapił się na Pię, która miała w oczach łzy.

– Czy ona mówi to na poważnie?

– Tak, oczywiście – odpowiedziała Pia i uśmiechnęła się. – Ona mówi to na poważnie, Johan.

Zazwyczaj Erik Mattson kończył pracę w domu aukcyjnym Bukowskis około piątej po południu i w drodze do domu zatrzymywał się na drinka w restauracji Grodan przy ulicy Grev Turegatan. Gdy wszedł do środka, właśnie otwierano bar, ale nie trwało długo i lokal zapełnił się dobrze sytuowanymi mieszkańcami luksusowej dzielnicy Östermalm, którzy przyszli wypić kieliszek wina po pracy. Ludzie tacy jak on. Przynajmniej z wyglądu.

Spotykał się tam ze swoimi przyjaciółmi, gdy tylko nadarzyła się okazja. Tego wieczoru zastał w restauracji Pera Reuterskölda, Otto Diesena i Kallego Cellinga, którzy stali przy barze, popijając piwo. Znali się od wielu lat, odkąd chodzili razem do liceum w Östra Real.

Teraz stuknęła im czterdziestka, co po niektórych widać było bardziej, po innych mniej. Jednak większość jego znajomych zadowalała się jednym piwem lub dwoma i potem jechała do domu do swoich rodzin, podczas gdy Erik kilka wieczorów w tygodniu zaglądał do swojego mieszkania tylko po to, żeby wziąć szybki prysznic i po mniej więcej godzinie być z powrotem w mieście, w okolicach placu Stureplan.

On też miał wprawdzie dzieci, ale był rozwiedziony i dzieci dorastały u matki. Powodem było nadużywanie przez Erika alkoholu i miękkich narkotyków. Do pewnego stopnia udawało mu się kontrolować swoje nałogi, lecz jednak nie do końca. Gdy zajmował się dziećmi, wiele razy zdarzyło mu się upaść, stracił więc prawo do wspólnej opieki nad nimi. Po rozwodzie czuł się bardzo źle i zapadł na głęboką depresję. Dzieci były wówczas tak małe, że najprawdopodobniej nie zauważyły, w jakim żył chaosie ani nie rozumiały złośliwości wymienianych przez rodziców.

Z czasem stosunki Erika z byłą żoną polepszyły się. Był w stanie kontrolować swoje uzależnienie na tyle, że nie cierpiały na tym dzieci i mógł z nimi przebywać co drugi weekend. Te dni były dla niego bezcenne. Erik kochał swoje dzieci i robił dla nich wszystko. Prawie. Nie potrafił zupełnie przestać pić. To było dla niego za wiele. Utrzymywał picie, jak to sam nazywał, na akceptowalnym poziomie.

W pracy sprawował się nienagannie, z wyjątkiem tych okresów, w których przesadzał z imprezami. Zdarzało się to w regularnych odstępach czasu i szef zrozumiał, że jeśli chce zatrzymać u siebie Erika, musi zaakceptować, że tak się działo i że czasem Erik w ogóle nie pojawiał się w pracy. Było powszechnie wiadomo, jak świetnym rzeczoznawcą był Erik i to dodawało firmie Bukowskis dodatkowego prestiżu, a poza tym pozwalało zaoszczędzić pieniądze, ponieważ Erik był bardzo szybki.

Jednak z powodu problemów z piciem Erik nigdy nie mógł awansować na starszego asystenta. Zaakceptował to już dawno temu.

Erik był poza tym wesoły i towarzyski, zawsze nienagannie ubrany, miał ostry język i figlarny uśmiech. Dużo żartował, ale nigdy kosztem innych.

Przy pierwszym spotkaniu mógł się wydawać bardzo otwartą osobą, lecz miał silną integralność, przez którą trudno się było przebić. Nie wyglądał na czterdzieści trzy lata, lecz o wiele młodziej. Był wysoki, muskularny, elegancki, atrakcyjny ze swoimi ciemnymi zaczesanymi do tyłu włosami, dużymi szarozielonymi oczami i regularnymi rysami.

Czasem wydawał się nieobecny i ci, którzy go dobrze znali, tłumaczyli to jego alkoholizmem. W jakiś niewytłumaczalny sposób wydawał się wyłączony z tego, co się działo dookoła niego. Tak jakby żył w swoim świecie, odgrodzony od wszystkiego innego.

W tych kręgach, w których się obracał, większość osób wiedziała wszystko o rodzinach innych, ale Erik był wyjątkiem. Chętnie mówił o swoich dzieciach, ale nigdy nie wspominał swoich rodziców ani nie mówił o nich w jakimkolwiek kontekście.

Jednak było powszechnie wiadomo, że był on synem jakiejś szychy ze świata biznesu. Niektórzy zastanawiali się, skąd Erik miał pieniądze na tak wystawne życie, mając tylko pensję młodszego asystenta w Bukowskis, która nie mogła być przecież szczególnie wysoka. Na takie pytania odpowiadali wówczas dobrzy znajomi Erika, tłumacząc, że mimo iż Erik nie miał dobrego kontaktu z rodzicami, dostawał od nich co miesiąc pieniądze na utrzymanie, co pozwalało mu na rozrzutne życie i sprawiało, że nie musiał martwić się o przyszłość.

Stał tam teraz w swoim garniturze w kredowe paski, nonszalancko oparty o bar, z piwem w ręku i rozglądał się po lokalu, słuchając opowiadania Otto Diesena o tym, jak to zderzył się ze śliczną brunetką na stoku podczas podróży służbowej do Davos. Wypadek skończył się tym, że leżeli nadzy w apartamencie hotelowym i masowali wzajemnie swoje obolałe ciała. Otto nie przejmował się w ogóle tym, że był żonaty, nikt inny zresztą też nie. Czasem Erik myślał, że podczas ich spotkań wszyscy zachowywali się tak, jakby wciąż byli chłopcami z liceum.

Opowiadali te same stare historie podbojów, jak to robili przez wszystkie lata ich znajomości. Choć w innych sferach życia dużo się zmieniło: nowa praca, rodzina i tak dalej, gdy się spotykali, miało się wrażenie, że czas się zatrzymał. Przyłapał siebie samego na tym, że mu się to podobało. Dawało poczucie bezpieczeństwa, między nimi nic się nie zmieni, cokolwiek by się działo w ich życiu. Było to dla Erika pocieszenie i gdy chwilę potem żegnali się, poklepując się po plecach i dając sobie szturchańce, wrócił mu dobry humor. Zatrzymał się w barze sushi na rogu i kupił kolację na wynos.

Jego mieszkanie znajdowało się na ostatnim piętrze w ładnej kamienicy przy ulicy Karlavägen z widokiem na park Humlegården i Królewską Bibliotekę. Gdy wszedł, powitała go sterta poczty leżąca na wycieraczce w korytarzu. W westchnieniem podniósł plik reklam i kopert z okienkami, po części rachunków. Jego znajomi nie widzieli, że comiesięczne utrzymanie od rodziców zostało wstrzymane i żył obecnie nieco ponad swoje możliwości. Pod koniec każdego miesiąca, gdy trzeba było zapłacić rachunki, nachodził go niepokój.

Nie otwierając żadnej koperty, rzucił pocztę na bok i włączył płytę Marii Callas. Przyjaciele bardzo sobie z niego żartowali, że tak mu się podobała jej muzyka. Następnie wziął prysznic, ogolił się i przebrał. Długo stał przed lustrem i za pomocą żelu układał włosy.

Ciało było odprężone i nieco obolałe, po obiedzie był w siłowni i trenował dłużej niż zwykle. Trening był przeciwwagą dla jego nadmiernej konsumpcji alkoholu. Był świadomy tego, że pił zbyt dużo, ale nie chciał skończyć. Od czasu do czasu mieszał alkohol z tabletkami, ale zdarzało się to najczęściej tylko wtedy, gdy kilka razy do roku zapadał w swoje głębokie depresje. Czasem przechodziły one po kilku dniach, czasem utrzymywały się miesiącami. Przyzwyczaił się do nich i dawał sobie z nimi radę na własną rękę. Jedyne co mu w tych depresjach przeszkadzało to to, że wówczas najczęściej nie chciał widzieć dzieci. Obecnie rozumiały problem, co ułatwiało sprawę, były już dorosłe. Emelie miała dziewiętnaście lat, Karl dwadzieścia, a David dwadzieścia trzy. Erik za wszelką cenę chciał uniknąć przyznania się przed nimi, że cierpiał na depresję. Nie chciał ich obciążać ani niepokoić. Zazwyczaj udawał, że nic się nie dzieje, mówił tylko, że musi wyjechać albo że ma dużo pracy. One też miały swoje życie, dziewczyny, chłopaków, studia, sport i kolegów. Czasem przez kilka tygodni nie miał kontaktu z dziećmi, z wyjątkiem Davida, z którym był najbardziej związany. Może dlatego, że był on najstarszy.

Erik Mattson prowadził podwójne życie. Jedno jako szanowany i ceniony pracownik w domu aukcyjnym Bukowskis, życie towarzyskie z przyjaciółmi, wystawnymi przyjęciami, podróżami i ojcostwem, nawet jeśli sporadycznym. Drugie życie było zupełnie inne: tajemnicze, ponure i destrukcyjne. A jednak nie miał wyjścia.

Jakąś godzinę później Erik Mattson opuścił mieszkanie. Już teraz wiedział, że będzie to długa noc.

Knutas obudził się z dokuczliwym bólem głowy. Tej nocy nie spał dobrze. Obraz zmarłego Egona Wallina prześladował go we śnie, a gdy leżał bezsennie, rozmyślał o śledztwie. W dzień prawie nie było czasu na zastanawianie się nad czymkolwiek, więc to nocą musiał poukładać wrażenia. Cała masa innych rzeczy, które nie należały do pracy policyjnej, ciągle przerywała śledztwo, co doprowadzało go do szału. Denerwujące było również to, że media były tak dobrze poinformowane.

Czasem zastanawiał się, czy dobrze się stało, że jego zastępca Lars Norrby pełnił funkcję rzecznika prasowego. Może lepiej by było, gdyby nie wiedział tak dużo. Im bardziej rzecznik prasowy był zorientowany w śledztwie, tym większe ryzyko, że wyjawi więcej, niż powinien.

Najlepiej byłoby zapewne wyłączyć go z grupy śledczej, ale wówczas z pewnością podniósłby się krzyk.

Osławione zdjęcie ofiary wiszącej w bramie Dalmansporten przysporzyło im wiele problemów. Nie zdziwiło go bardzo, że autorką zdjęcia była Pia Lilja. Razem z Johanem Bergiem stanowili team, którego najchętniej by unikał. Oczywiście szanował Johana, dobrze wykonywał on swoją pracę, był dociekliwym reporterem, ale zadawał zawsze niepotrzebne pytania, które prowadziły donikąd. Johan wiele razy pomógł policji rozwiązać zagadkę morderstwa, co nieuchronnie przyczyniło się do tego, że policjanci w komendzie, z Knutasem na czele, byli przychylnie nastawieni do tego dziennikarza. A że na domiar wszystkiego podczas ostatniej pogoni za mordercą Johan prawie stracił życie, sympatia policjantów do niego tylko wzrosła, co na dłuższą metę nie było niczym dobrym. Berg był reporterem, którego powinno się unikać, jeśli chciało się pracować w spokoju. A zwłaszcza gdy był w towarzystwie takiego operatora kamery jak Pia Lilja. Pokora i szacunek dla integralności policji nie były z pewnością jej głównymi cechami. Wchodziła z buciorami w najdelikatniejsze sprawy i nie stawiała sobie zbyt wielu pytań. Wystarczyło spojrzeć, jak wyglądała: czarne włosy, które sterczały na głowie jak szczecina, oczy pomalowane jak u wojownika ruszającego do boju i do tego kolczyk w nosie, który, jak zauważył ostatnio, zamieniła na perłę. Przynajmniej to trochę lepiej wyglądało. Oczywiście Knutas rozumiał, jak ważne były dobre stosunki z prasą, ale czasem tak bardzo przeszkadzali w pracy, że chciał tylko, aby wszyscy poszli do diabła.

Sięgnął po budzik, była dopiero za kwadrans szósta. Jeszcze może chwilę poleżeć. Ułożył się na boku zwrócony w stronę Line. Miała na sobie różową koszulę nocną w duże pomarańczowe kwiaty. Na jej mlecznobiałym ramieniu, które położyła sobie na głowie, odznaczały się tysiące piegów. Kochał każdą z tych kropeczek. Rude loki rozsypały się po całej poduszce.

– Dzień dobry – wyszeptał jej do ucha. Zamruczała tylko w odpowiedzi. Delikatnie ścisnął ją w talii, żeby zobaczyć, czy zareaguje.

– Co robisz – powiedziała po duńsku. Czasem zdarzało jej się to, gdy była zmęczona. Pochodziła z duńskiej wyspy Fyn, poznali się w Kopenhadze przed piętnastoma laty. Ludzie mówili, że miłość ulatywała z biegiem lat, że związek stawał się czym innym, zakochanie znikało i zamieniało się w coś głębszego, ale nie aż tak silnego. Niektórzy mówili, że małżonkowie stawali się parą dobrych przyjaciół, namiętność wygasała i zamieniała się w poczucie bezpieczeństwa. Tak jednak nie było w jego związku z Line. Kochali się i kłócili z taką samą pasją jak na samym początku.

Line kochała swoją pracę jako położna. Oczywiście pozostawiało to w niej ślad, że była całymi dniami otoczona krwią, bólem, nieopisanym szczęściem i najgłębszy zwątpieniem. Nie potrzebowała wiele, żeby wybuchnąć płaczem lub śmiechem, była bardzo otwarta i wyraźnie okazywała, co czuła i czego chciała. To w pewien sposób ułatwiało życie z nią. Z drugiej strony jej bezpośrednie objawianie uczuć i zmiany humoru męczyły Knutasa. Jej bezpodstawna złość, jak to nazywał Knutas, co rozwścieczało ją jeszcze bardziej, gdy popełnił ten błąd, że powiedział to na głos.

W każdym razie teraz leżała koło niego rozespana i odprężona. Odwróciła się w jego stronę i spojrzała na niego zielonymi oczami.

– Dzień dobry, skarbie. Już trzeba wstawać?

Pocałował ją w czoło.

– Możemy poleżeć jeszcze chwilkę.

Kwadrans później wstał i poszedł nastawić kawę. Na dworze było ciągle ciemno. Kotka ocierała się o jego nogę, podniósł ją, a ona od razu ułożyła mu się na kolanach. Myślał o wczorajszej rozmowie z żoną ofiary. Dlaczego nic nie powiedziała o swoim romansie z Rolfem Sandénem? Powinna wiedzieć, że wcześniej czy później wyjdzie to na jaw.

Musi do niej zadzwonić, pomyślał i sięgnął po swój stary, wysłużony notatnik. Pisał tam swoje przemyślenia dotyczące pracy, żeby mu nie uleciały. Przejrzał zapiski z ich rozmowy, z trudnością mógł je odczytać. Notatnik był tak zniszczony, że zaczęły z niego wypadać kartki. Nie nadaje już się, pomyślał Knutas. Muszę kupić nowy.

Rzucił okiem na zegar wiszący na ścianie w kuchni. Dzisiejsze spotkanie zaczynało się o dziewiątej, zamiast o ósmej, bo zgodził się na wystąpienie w porannym programie Telewizji Szwedzkiej. Teraz zastanawiał się, dlaczego na to przystał. Telewizja go stresowała, zawsze uważał, że przed kamerą wypadał niezręcznie i wyglądał na niezdecydowanego. Trudno mu było składać zdania, gdy stał w bezlitosnym świetle reflektorów, a wszyscy oczekiwali od niego perfekcyjnie sformułowanych, wyważonych, dobrze przemyślanych odpowiedzi, które usatysfakcjonowałyby zarówno dziennikarzy, jak i jego przełożonych, co wydawało się niemożliwą kombinacją. Nie zdradzić zbyt wiele, a jednocześnie opowiedzieć wystarczająco dużo, żeby policja mogła dostać informacje od widzów.

Prawda była taka, że policja potrzebowała pomocy społeczeństwa. Tylko wtedy mieli konkretne tropy, którymi mogli podążać. Dotychczas nie zgłosił się ani jeden świadek, który miałby coś wartościowego do powiedzenia, a w życiu Egona Wallina nie odkryli nic, co mogłoby zaprowadzić ich do mordercy. Brakowało motywu. Nikt nie wierzył w napad na tle rabunkowym, mimo iż nie znaleziono ani telefonu, ani portfela.

Egon Wallin przez te wszystkie lata zajmował się galerią, pracował ciężko i z determinacją. Miał dobry kontakt ze swoimi pracownikami i nigdy nie popadł w konflikt z prawem ani, jak było im wiadomo, z nikim innym.

Wywiad wypadł lepiej, niż tego oczekiwał. Knutas siedział w malutkim studiu i miał bezpośrednie połączenie z programem porannym. Moderator programu był dość ostrożny w zadawaniu pytań i nie drążył zbyt mocno. Po tych trzech minutach na wizji był cały spocony, ale mimo to dość zadowolony. Telefon od komendantki regionalnej policji kilka minut po wystąpieniu utwierdził go w przekonaniu, że udało mu się wypaść naprawdę dobrze.

Gdy wrócił na komendę, zadzwonił do psycholog sądowej, z której usług już wcześniej korzystał. Miał nadzieję, że będzie potrafiła zinterpretować sposób działania sprawcy i dać im jakąś wskazówkę. Ale psycholog uważała, że było jeszcze na to za wcześnie i poprosiła o kontakt w późniejszej fazie śledztwa. I miała na pewno rację. Kilka informacji udało mu się jednak z niej wydostać. Nie wykluczała, że mógł to być ktoś, kto po raz pierwszy popadł w konflikt z prawem. Z drugiej strony nie wierzyła, żeby to było przypadkowe morderstwo, uważała, że było planowane, być może przez dłuższy czas. Morderca był prawdopodobnie świadomy tego, że Egon Wallin wyjdzie z domu w środku nocy i że będzie sam. To oznaczało, że sprawca przez jakiś czas obserwował swoją ofiarę.

Musieli przepytać jeszcze raz wszystkich z otoczenia Egona. Ktoś mógł coś zauważyć, może nową, nieznaną osobę w jego pobliżu. A potem fakt, że ofiara znała swojego oprawcę – to znacznie zawężało obszar poszukiwań. Nawet jeśli Egon Wallin prowadził wyjątkowo bujne życie towarzyskie, było dla policji dużym ułatwieniem, że sprawca najprawdopodobniej znajdował się w jego pobliżu.

Peron zapełnił się cierpliwie czekającymi pasażerami, którzy przez lata przywykli do pociągów spóźniających się z powodu zamarzniętych zwrotnic i zaśnieżonych torów, wagonów zaparowanych w zimne dni oraz drzwi, które się nie otwierały. Zawsze coś. Sztokholmczycy musieli żyć z tym komunikacyjnym chaosem, odkąd sięgał pamięcią.

Przyglądał się z niesmakiem ludziom stojącym dookoła niego. Stali tam jak stado bydła i marzli w swoich zimowych płaszczach i puchowych kurtkach. Dżinsy, rękawice i grube kozaki, zakatarzone nosy i załzawione od zimna oczy. Termometr pokazywał minus siedemnaście stopni. Apatycznie wpatrywali się w tablice informacyjne sztokholmskiego przedsiębiorstwa komunikacyjnego informujące o anulowanych i opóźnionych pociągach. Niecierpliwe przestępował z nogi na nogę, żeby się trochę rozgrzać. Piekielne zimno, jak on go nienawidził. I jak nienawidził tego żałosnego tłumu dookoła siebie. Jakie godne pożałowania życie prowadzili ci ludzie.

Ruszali w drogę z samego rana, gdy jeszcze było ciemno, wielu czekało na przystankach w niedających schronienia przed ostrym wiatrem lodowatych wiatach, a potem telepało się autobusami, w których śmierdziało mokrą wełną, spalinami i wilgocią i tak aż do stacji kolejowej. Tam znów oczekiwanie na pojawienie się pociągu. Gdy w końcu nadjeżdżał spóźniony, musieli się tłoczyć przyciśnięci jedni do drugich, stacja po stacji, aż do momentu, gdy pół godziny później ukazywał im się Sztokholm Centralny.

Po tym co wydawało się wiecznością, wreszcie na stację wtoczył się pociąg. Rozpychał się łokciami, żeby zająć miejsce siedzące przy oknie. Głowa go bolała i mimo iż światło w wagonie było przyciemnione, mrużył oczy, żeby widzieć jak najmniej.

Podróż pociągiem do miasta była męczarnią. Udało mu się znaleźć wolne miejsce koło grubej baby, która siedziała od strony przejścia. Oparł głowę o okno i gapił się na zewnątrz, żeby nie musieć patrzeć na ludzi w wagonie. Pociąg zostawiał za sobą kolejne stacje przedmieścia, jedną bardziej przygnębiającą od drugiej. A mógł uniknąć tych dojazdów, jego życie mogło wyglądać zupełnie inaczej. Jak zwykle dostawał palącej zgagi, gdy to sobie uświadamiał. Ciało reagowało instynktownie, fizycznie. Zrobiło mu się niedobrze, gdy pomyślał, jak mogła wyglądać jego egzystencja. Gdyby nie.

Zaczęła narastać w nim niecierpliwość i poczuł, że musi coś zrobić, niezwłocznie. Nie mógł dłużej czekać. Coraz trudniej było mu robić dobrą minę do złej gry. Czasem ogarniało go przerażenie, że wziął na swoje barki ciężar ponad siły.

Wysiadł na stacji Sztokholm Centralny, gdzie wchłonął go szybki rytm miasta. Wraz z rzeką dojeżdżających popłynął obok pociągów, przez bramki, w stronę metra. Pociąg stał już na peronie, ostatni kawałek pokonał biegiem. Od starego miasta Gamla Stan dzieliła go tylko jedna stacja.

Monika Wallin uprzedziła Knutasa. Gdy był w drodze do pracy, zadzwoniła na jego komórkę. Wydawała się podenerwowana.

– Coś znalazłam. Chciałabym, żeby pan tu przyjechał.

– Co takiego?

– Nie mogę tego powiedzieć przez telefon. Wczoraj wieczorem przeszukiwałam naszą komórkę i znalazłam coś, co z pewnością zechce pan zobaczyć.

Knutas zerknął na zegarek. Spóźni się na poranne spotkanie, ale nic na to nie poradzi. Na szczęście tego ranka wziął samochód. Choć na ulicę Snäckgärdsvägen nie było daleko, leżała bowiem zaraz za szpitalem, samochodem było o wiele szybciej. Zamiast zatrzymać się przy komendzie, przejechał obok, skręcił w ulicę Kung Magnus väg i przejechał rondo przy znanej cukierni Norrgatt, a potem skierował się w stronę szpitala. Gdy skręcił na mały parking przed domkami szeregowymi, Monika Wallin już na niego czekała. Miała na sobie różową pikowaną kurtkę i ze zdziwieniem zauważył, że pomalowała usta na różowo.

– Dzień dobry – powitała go nieco sztywno i wyciągnęła rękę. Rękawiczki też miała różowe.

Poszła przodem w stronę domków szeregowych. Drzwi do komórki, która przylegała do domu, były otwarte. Monika Wallin weszła pierwsza do tego słabo oświetlonego pomieszczenia, które w środku było większe, niż się to wydawało z zewnątrz. Było zawalone różnymi rzeczami i jeśli w domu u państwa Wallin panował porządek, nie można tego było powiedzieć o komórce. Bez ładu i składu leżały tu doniczki, stare narty, szpadle, abażury lamp, koła rowerów, kartony, narzędzia do majsterkowania i do pracy w ogrodzie.

– Tak, to Egon zajmował się komórką – powiedziała przepraszająco Monika Wallin. – Ja nigdy tu nie wchodziłam, ponieważ panował tu taki bałagan. Dlatego nawet nie mogłam zmienić żarówki, bo nie wiedziałam, gdzie mam zacząć szukać.

Westchnęła i z rezygnacją rozejrzała się dookoła, tłocząc się z Knutasem na jedynym wolnym skrawku podłogi. Ściany pokryte były półkami z różnymi rzeczami, a w jednym kącie stał stół obładowany skrzyniami.

– To tutaj – wymruczała i wcisnęła się w wąskie przejście, które najprawdopodobniej sama wcześniej utorowała, żeby dostać się do najodleglejszej części komórki. Znajdowały się tam drzwi, które otworzyła.

– Prowadzą one do ogrzewanej części komórki. Znajduje się obok pralni i z tamtej strony też są drzwi, ale ustawiliśmy przy nich suszarkę bębnową, więc można się tu dostać tylko od tej strony.

Knutas wszedł za nią do mniejszego pomieszczenia. Tutaj panował porządek. Wzdłuż ścian stały równo ustawione rzędami kartony, z jednej strony znajdował się ładny stół kuchenny starszego modelu. Monika Wallin odsunęła płytę pilśniową zakrywającą fragment jednej ze ścian i podniosła plandekę. Ciekawość Knutasa wzrosła. Pochylił się z zainteresowaniem, żeby zobaczyć, co się tam znajdowało.

Wyciągnęła nieduży karton, postawiła go na stole i odsunęła znajdującą się w nim bibułkę.

– Proszę zobaczyć. Nie mam pojęcia, skąd się one tu wzięły.

Knutas z ciekawością zajrzał do kartonu.

Zobaczył obraz, który był nie większy niż kartka papieru A4. Ukazywał on fragment pałacu królewskiego w Sztokholmie, w tle widać było kościół na wyspie Riddarholmem, lecz przeważająca część obrazu przedstawiała wodę sztokholmskiej zatoki Strömmen. Sądząc po żółtych barwach w oknach zamku, artysta chciał uchwycić światła wieczoru. Knutas nie był znawcą sztuki, ale i on był w stanie dostrzec, że obraz był dobry.

– Kto to namalował?

– Nie jestem pewna. Nie jestem znawcą sztuki, zajmowałam się przede wszystkim papierkową robotą, ale jeśli miałabym zgadywać, stawiałabym na Zorna.

– Na Andersa Zorna? – wybuchnął Knutas zdziwiony. – Musi mieć olbrzymią wartość.

– Tak, jeśli rzeczywiście jest to Zorn. Ale jest tu więcej takich obrazów.

Następny obraz był nieco większy i miał ładną złotą ramę. Przedstawiał motyw, dzięki któremu Knutas od razu rozpoznał, co to za artysta go namalował. Dwie pulchne nagie kobiety o białej skórze, z zarumienionymi policzkami, nad brzegiem jeziora, które z pewnością było jeziorem Siljan.

– To jest na pewno Zorn, prawda? – powiedział rozgorączkowany i zaczął szukać podpisu, który znalazł w prawym rogu obrazu.

Nie wierzył własnym oczom. Stał w małej zakurzonej komórce domku szeregowego w Visby i podziwiał dzieła jednego z największych szwedzkich artystów wszech czasów. To nie mieściło się w głowie.

Monika Wallin pokazała mu wiele obrazów: obraz Nilsa Kreugera przedstawiający konie, inny autorstwa Bruno Liljeforsa z kilkoma wróblami na śniegu, kolejny ukazujący dwóch chłopców, którzy przyglądali się jabłoni, z domem w tle. Był on podpisany CL. Carl Larsson.

Knutas musiał aż usiąść na stołku znajdującym się w tym ciasnym pomieszczeniu.

– Nie wiedziała więc pani, że te obrazy tu są?

– Oczywiście, że nie. Nigdy nie wystawialiśmy ich w galerii, nie kupiliśmy ich, nigdzie nie są zaksięgowane.

– Wszystkie obrazy wykonane są przez bardzo znanych malarzy, jak pani myśli, ile mogą być warte?

– Majątek – westchnęła. – Mówimy tu na pewno o milionach koron.

– Czy przejrzała pani inne kartony, które tutaj stoją?

– Nie, nie miałam na to siły. Wy się tym zajmijcie.

– Musimy przeszukać cały dom, na pewno to pani rozumie?

Skinęła głową i rozłożyła ręce w wyrażającym rezygnację geście.

Gdy oczekiwali nadejścia posiłków z komendy policji, Monika Wallin zaprosiła go na kawę. Wówczas Knutas podjął drażliwy temat. Postanowił od razu przejść do rzeczy.

– Dlaczego nie powiedziała mi pani, gdy rozmawialiśmy ostatnim razem, że ma pani romans z Rolfem Sandénem?

Najwidoczniej Monika Wallin spodziewała się pytania. Jej twarz nie wyrażała żadnych uczuć.

– Uważałam, że nie było to interesujące.

– Wszystko, co ma związek z panią i Egonem, ma dla nas znaczenie. Czy Egon o tym wiedział?

Westchnęła głęboko.

– Nie, nic nie wiedział. Tak w ogóle to niczego już nie zauważał. Przestał mnie widzieć dawno temu.

– Jak może być pani tego taka pewna?

– Wszystko było dobrze zaplanowane. Spotykaliśmy się za dnia, gdy Egon był w galerii. Pracuję dużo w domu, w galerii jestem zazwyczaj tylko w poniedziałki.

– Najwyraźniej jednak sąsiedzi o tym wiedzą.

– Jest to nieuniknione w takiej małej okolicy. Nie żebym się tym przejmowała, nie spotykam się z nikim z mieszkańców tej dzielnicy.

– Oprócz Rolfa?

– Tak, oprócz Rolfa.

Obrazy, które znaleziono w komórce u Wal linów, zostały skonfiskowane przez policję i wysłane najbliższym samolotem do domu aukcyjnego Bukowskis w Sztokholmie w celu identyfikacji. Erik Mattson odebrał przesyłkę we wtorek po południu.

Zidentyfikowanie obrazów i sprawdzenie ich oryginalności zabrało mu niecałą godzinę. Wszystkie były oryginalne. Większy z obrazów Zorna, przedstawiający kobiety z Dalarny na brzegu jeziora Siljan, został wyceniony na trzy do czterech milionów koron. Każdy z pozostałych był wart kilkaset tysięcy. Erik Mattson oszacował wartość wszystkich obrazów na cztery do pięciu milionów koron. Dzieła były znane i gdy sprawdził w bazie danych, okazało się, że wszystkie były skradzione.

Oba obrazy Zorna zostały ukradzione przed trzema laty kolekcjonerowi w Göteborgu, obraz Carla Larssona zginął przed rokiem z wystawy w Falunie, a Bruno Liljefors został skradziony zaledwie kilka miesięcy temu podczas transportu z posiadłości na Gotlandii.

Gdy tylko Erik Mattson zakończył swoją pracę, zadzwonił do Knutasa.

– A niech to cholera! – wybuchnął komisarz. – Wszystkie skradzione? Jest pan pewien?

– Tak, możecie sami sprawdzić w waszej bazie danych.

– I jest pan pewny ich oryginalności?

– Nie mam żadnych wątpliwości.

– Dziękuję bardzo.

Knutas odłożył słuchawkę i wybrał bezpośredni numer do Centralnego Biura Śledczego, prosząc ich, aby sprawdzili te kradzieże, jak do nich doszło i czy byli jacyś podejrzani.

Spojrzał za okno i zamyślił się.

A więc Egon Wallin był zamieszany w kradzieże obrazów na skalę krajową albo przynajmniej był paserem, co było równie poważnym przestępstwem. Knutas był w szoku. Tak słabo potrafił oceniać ludzi? Zawsze uważał Egona Wallina za człowieka honoru. Czy było coś więcej, czego o nim nie wiedział?

Jeszcze tego samego dnia mieli przeszukać dom i galerię Wallinów. Nie mógł się doczekać rezultatów przeszukania.

Mediom nie umknęło bynajmniej, że odgrodzono i przeszukano dom Wallinów. Sąsiedzi widzieli, jak wynoszono obrazy z komórki i wieść o tym, że były skradzione, szybko zaczęła krążyć po okolicy.

– Ja to czułam – powiedziała Pia z zapałem, gdy jechali na ulicę Snäckgärdsvägen. – Wiedziałam, że coś było nie tak z Egonem Wallinem.

Gdy przyjechali na miejsce, w dzielnicy panowało spore zamieszanie. Działka Wallinów była odgrodzona, a przed domem stało kilka samochodów policyjnych. Niektórzy z sąsiadów obserwowali pracę policji. Johan dojrzał w oknie kuchennym Monikę Wallin. Zrobiło mu się jej żal.

Podszedł do jednego z policjantów, który pilnował odgrodzonego terenu.

– Co się tutaj dzieje?

– Nie mogę odpowiedzieć na to pytanie. Musi pan rozmawiać z rzecznikiem prasowym albo z prowadzącym śledztwo, Andersem Knutasem.

– Czy któryś nich jest tutaj?

– Nie.

– Może choć powie mi pan, dlaczego odgrodziliście okolicę?

– W posiadłości odkryto coś, co zainteresowało policję, więcej nie mogę powiedzieć.

– Czy chodzi o skradzione obrazy?

Policjant nie zrobił nawet grymasu.

– Nie mogę się na ten temat wypowiadać.

Johan i Pia próbowali porozmawiać z kilkoma sąsiadami, którzy powiedzieli im tylko, że nie mieli pojęcia, iż Wallinowie przechowywali w domu skradzione obrazy. Za to wiele osób skierowało ich do najbardziej wścibskiej kobiety w dzielnicy, która mieszkała w ostatnim domku szeregowym. Jeśli ktoś wiedział coś więcej, to była to ona.

Kobieta wyglądała co najmniej na osiemdziesiątkę i otworzyła, zanim zdążyli zadzwonić. Była wysoka i szczupła, siwe włosy upięła w kok. Miała na sobie elegancką sukienkę, wyglądała, jakby miała właśnie wyjść.

– O co chodzi? – spytała podejrzliwie. – Jesteście z policji? Już wszystko wam powiedziałam.

To, że Pia miała ze sobą wielką kamerę, wydawało się nic kobiecie nie mówić.

Przedstawili się.

– Jesteście z telewizji? Tego bym się nie spodziewała.

Zaśmiała się zmieszana i odruchowo poprawiła włosy.

– Ingrid Hasselblad – przedstawiła się i wyciągnęła do nich szczupłą rękę. Paznokcie były zadbane, pomalowane na czerwono. Otworzyła szeroko drzwi.

– Wchodźcie, wchodźcie. Może napijecie się kawy?

– Z chęcią.

Johan i Pia wymienili spojrzenia. Kawa oznaczała zazwyczaj, że wywiad zabierał więcej czasu, niż potrzeba, ale tym razem może było warto.

Zaprowadziła ich do salonu. Widok był wspaniały, morze było tak blisko, iż wydawało się, że fale za chwilę dosięgną okna.

– Proszę mi wybaczyć, zaraz wrócę.

Kobieta zniknęła i gdy wróciła z tacą z kawą, Johan zauważył, że poprawiła szminkę i nałożyła zbyt wiele różu na policzki.

Kawa była słaba, a ciastka suche, ale zarówno Pia, jak i Johan chwalili wszystko.

– Nie boli to? – spytała Ingrid Hasselblad i wskazała na perłę w nosie Pii.

– Nie, w ogóle się tego nie czuje.

Pia uśmiechnęła się.

– Tak, dzisiejsza moda. My starzy tego nie rozumiemy. – Strzepnęła okruszek ze spódnicy. – W młodości byłam modelką, ale to było dawno temu.

– Chcielibyśmy tylko zadać kilka pytań dotyczących państwa Wallinów – powiedział Johan, stwierdziwszy, że dość już rozmawiania o niczym. – Czy możemy filmować naszą rozmowę?

– Oczywiście, nie mam nic przeciwko temu.

Ingrid Hasselblad wyprostowała się i uśmiechnęła do kamery, jakby pozowała do zdjęcia.

– No więc będziemy udawać, że nie ma tu kamery i jesteśmy tylko my i tak sobie rozmawiamy – powiedział Johan.

– Oczywiście.

Ingrid Hasselblad siedziała znieruchomiała w tej samej pozycji co wcześniej, ze sztucznym uśmiechem na czerwonych ustach.

– Okej, jeśli się pani odwróci w moją stronę – instruował Johan – to najpierw zrobimy próbę, a potem włączymy kamerę. Żeby wczuć się w sytuację.

Dał Pii znać, żeby filmowała.

– Co widziała pani w domu u Egona Wallina?

– Dziś rano, gdy wracałam z zakupów i przechodziłam obok domu Wallinów, widziałam, jak wychodziło z niego wielu policjantów, którzy wynosili obrazy.

– Co z nimi robili?

– Wkładali je do samochodu policyjnego. Obrazy były przykryte pokrowcami, ale gdy mieli włożyć jeden z obrazów do samochodu, pokrowiec się zsunął i udało mi się zobaczyć całe dzieło.

– Czy wie pani, co to był za obraz?

– Nie jestem pewna, ale wyglądało to jak Zorn.

– Czy mogłaby pani go opisać?

– Przedstawiał dwie pulchne kobiety o białej skórze, tak jak na wszystkich obrazach Zorna. Dookoła rosła trawa, a kobiety stały przy jakimś jeziorze albo jakiejś rzece, w każdym razie nad wodą.

– Czy zwróciła pani uwagę na coś szczególnego u państwa Wallinów?

– Widziałam, że Egon Wallin wnosił i wynosił obrazy, ale nie zastanawiałam się nad tym zbyt wiele, mają w końcu galerię. Nie było to więc takie dziwne, że przechowywali w domu obrazy.

– Czy widziała pani kiedyś Monikę Wallin wnoszącą lub wynoszącą obrazy?

– Niee – odpowiedziała z namysłem. – Nie widziałam.

– Coś jeszcze?

Ingrid Hasselblad zarumieniła się pod warstwą różu.

– Tak, można by tak powiedzieć.

Johan zamienił się w słuch.

– Co takiego?

– Ta Monika, ona zdradzała męża. Z Rolfem Sandénem, który mieszka tu obok. – Skinęła dyskretnie w stronę ściany. – Mają romans od wielu lat, spotykali się w dzień, gdy Egon był w pracy.

– Czy może pani opisać Rolfa Sandéna? Co to za osoba?

– Jest wdowcem od wielu lat. Tak, jego żona była urocza i miła, ale zginęła w wypadku samochodowym. Ich dzieci już dawno wyprowadziły się z domu.

– Nie pracuje w dzień?

– Nie, jest na rencie. Pracował na budowie i nadwerężył plecy. Choć jest młodym chłopakiem, ma dopiero pięćdziesiąt lat. Tego lata wyprawiał huczne urodziny.

Pochyliła się do przodu i powiedziała ściszonym głosem.

– Ciągle gra na wyścigach konnych, słyszałam, że jest od tego uzależniony.

– Kto tak mówi?

Johan słuchał z zainteresowaniem. Robiło się coraz ciekawiej.

– Ludzie gadają. Jest to powszechnie wiadome, że Rolf Sandén to notoryczny gracz. Wszyscy to wiedzą.

Ingrid Hasselblad poprawiła się zakłopotana na krześle i zwróciła się do Pii:

– Powie mi pani, kiedy zaczniemy? Chciałabym najpierw poprawić szminkę.

Gdy tylko Knutas wrócił na komendę z przerwy obiadowej, podczas której kupił sobie kanapkę, usłyszał, że Kihlgård i cała reszta z Centralnego Biura Śledczego już przyjechali. Trudno było nie rozpoznać hałaśliwego śmiechu Martina Kihlgårda. Z sali spotkań dochodziły głośne rozmowy i salwy śmiechu, jakby odbywało się tam prawdziwe przyjęcie koktajlowe. Zawsze to samo. Ledwo pojawiał się Kihlgård, atmosfera w wydziale kryminalnym od razu się rozluźniała.

Nikt nie zwrócił uwagi na Knutasa, gdy otworzył drzwi. Kihlgård stał zwrócony do niego szerokimi plecami i najwyraźniej właśnie opowiedział jeden ze swoich niezliczonych kawałów, ponieważ wszyscy dookoła stołu zwijali się ze śmiechu.

– I wtedy przyszedł i władował w siebie wszystko – kontynuował Kihlgård. – Każdy najmniejszy okruszek!

Ta końcówka wywołała kolejną salwę śmiechu, od której aż zatrzęsły się ściany. Jedynie Knutas się nie śmiał. Rozejrzał się dookoła i delikatnie popukał Kihlgårda w ramię. Mina komisarza, gdy się odwrócił, wyrażała entuzjazm.

– Ależ Knutti, cześć! Co słychać, stary druhu?

Knutas prawie zniknął w szerokim uścisku Kihlgårda. Sam poklepał go niezręcznie po plecach.

– Dziękuję, dobrze. Ty też wydajesz się być w formie.

– Tak, wszystko się układa jak układanka, jak to mówią!

Kihlgård znów wybuchnął śmiechem, a z nim cała grupa śledcza.

Nie tylko żarty Kihlgårda były śmieszne, on cały był śmieszny. Niesforne włosy sterczały na wszystkie strony, jakby nigdy nie widziały grzebienia. Twarz była lekko purpurowa, oczy nieco wyłupiaste, a do tego ubierał się często w obcisłe swetry z dekoltem w serek, które podkreślały jego wydatny brzuch. To, że dużo wymachiwał rękami, gdy mówił, i jadł praktycznie bez przerwy, potęgowało wrażenie pajaca. Trudno było ocenić jego wiek, mógł mieć od czterdziestu do sześćdziesięciu lat, choć Knutas wiedział, że Kihlgård był trzy lata starszy od niego, miał więc pięćdziesiąt pięć lat.

Gdy Knutas przywitał się też z pozostałymi policjantami z Centralnego Biura Śledczego, spotkanie mogło się rozpocząć. Kiedy skończył sprawozdanie, spojrzał z wyczekiwaniem na kolegów ze Sztokholmu.

– No i co na to powiecie?

– Bezsprzecznie jest wiele tropów, którymi możemy pójść – rozpoczął Kihlgård. – Te skradzione obrazy są interesujące, nie były to w końcu byle jakie dzieła. A Egon Wallin był właścicielem dużej galerii.

– Pojawia się pytanie, od jak dawna zajmował się paserstwem. Jeśli do tego ograniczała się jego rola w tym interesie – wtrąciła Karin.

– To mogło trwać od dawna, choć jednocześnie uważam, że wcześniej coś byśmy zauważyli – powiedział Knutas zakłopotany.

– Że też nie bał się przechowywać ich w komórce – zainteresował się Wittberg. – Czy to nie dziwne? Mógł wybuchnąć pożar albo mogło się stać coś innego. Poza tym ktoś mógł się włamać do jego domu.

– Może to była kryjówka tylko na jeden raz, zrobił wyjątek dla tych obrazów – rzekł Norrby.

– Ale dlaczego nadal tam były, po tym jak przygotował wszystko z taką dokładnością, przeprowadzkę i inne rzeczy? – zastanawiała się Karin.

– Zamierzał pewnie sprzedać je w Sztokholmie – wyraził przypuszczenie Knutas. – Najprawdopodobniej miał tam jakiś kontakt.

– Miał komputer? – Spytał Kihlgård.

– Oczywiście, jeden w domu i jeden w galerii. Dzisiaj przeszukamy oba miejsca, zajmiemy się też komputerami.

– Sprzedaż galerii sztuki musiała wstrząsnąć zarówno żoną, jak i pracownikami. Jak zareagowali? I w dodatku to, że sprzedał ją Sixtenowi Dahlowi.

– Monika Wallin wydawała się dość opanowana, gdy z nią rozmawiałem – powiedział Knutas. – Choć oczywiście może to być tylko maska. Musimy dokładniej zbadać sprawę. Ponadto musimy poprosić Sztokholm o pomoc w poszukiwaniu ewentualnych partnerów nieczystych interesów Wallina i w przeszukaniu mieszkania, do którego miał się przeprowadzić.

– Tak, z pewnością musiał mieć dobre kontakty w Sztokholmie – wymruczał Kihlgård. – Czy żona nic na ten temat nie wie?

– Nic na razie o tym nie mówiła – uciął Knutas, zły na siebie, że nie spytał ją o to przy ostatnim spotkaniu. – Musimy przesłuchać ją jeszcze raz.

– A odwiedzający wernisaż? – kontynuował Kihlgård. – Macie listę zaproszonych?

– Tak, ja się tym zajęłam – powiedziała Karin i podniosła duży arkusz papieru. – W pierwszej rubryce zapisałam tych, którzy otrzymali zaproszenie na wernisaż, w drugiej tych, którzy się zjawili, a w trzeciej pozostałych odwiedzających, tych, którzy przyszli bez zaproszenia i o których przypomnieli sobie pracownicy.

– Czy są tam jakieś interesujące nazwiska?

– Tak, oczywiście. Jest para znanych właścicieli galerii ze Sztokholmu, o których wiemy, że mieli kontakty handlowe z Wallinem: Hugo Malmberg, który ma galerię na starym mieście Gamla Stan, no i oczywiście Sixten Dahl, którego już znamy – odpowiedziała Karin. – Miał być przesłuchany dziś rano w Sztokholmie, ale nie dostaliśmy jeszcze na ten temat informacji, więc nie wiemy, co dało przesłuchanie. Jak by nie było, jest on dla nas bardzo interesujący, ponieważ konkurował z Egonem Wallinem o tego litewskiego artystę, a poza tym kupił galerię w Visby przez podstawioną osobę.

– Tych dwóch z pewnością ściągniecie tutaj i sami ich przesłuchacie?

Kihlgård spojrzał pytająco na Knutasa, otwierając torebkę z żelatynowymi samochodami. Na chwilę zapadła cisza, po czym Knutas zabrał głos.

– No cóż, niezupełnie.

– Mając na uwadze to, że Egon Wallin chciał w tajemnicy przeprowadzić się do Sztokholmu i że poza tym parał się sprzedażą bądź pośrednictwem w handlu skradzionymi obrazami, jest bardzo interesujące to, że dwóch właścicieli galerii ze Sztokholmu odwiedziło wernisaż tego samego dnia, którego został zamordowany. Nieprawdaż?

Kihlgård wrzucił do ust garść żelków.

Knutas czuł, jak wzrasta w nim irytacja. Kihlgård już po pięciu minutach rozmowy potrafił doprowadzić człowieka do szału.

– Rozważymy to. Poczekamy najpierw na odpowiedź ze Sztokholmu i zobaczymy, co dało przesłuchanie Sixtena Dahla.

Knutas zebrał swoje dokumenty i podniósł się, żeby zaznaczyć, że był to koniec spotkania.

Potrzebował powietrza.

Żołądek skręcał się z głodu, pora obiadowa już dawno minęła. Nędzna kanapka, którą zjadł, nie nasyciła go ani trochę, ale teraz nie miał czasu, żeby myśleć o takich trywialnych sprawach jak jedzenie. Trzeba było przesłuchać Mattisa Kalvalisa, zanim pojedzie z powrotem na Litwę.

Obmył twarz w toalecie i włożył do ust miętową pastylkę.

Gdy zszedł do recepcji, artysta i jego menedżer już na niego czekali. Nigdy wcześniej nie spotkał malarza osobiście, widział go tylko na zdjęciu. Mattis Kalvalis nie pasował do komendy policji, delikatnie mówiąc.

Najbardziej zwracały uwagę włosy, czarne z wyjątkiem grzywki, która ufarbowana była na jaskrawozielony kolor. Z jednego ucha zwisał długi łańcuch. Mattis Kalvalis był ubrany w czerwone skórzane spodnie i marynarkę w tym samym żarówiastym kolorze co grzywka. Do tego miał na nogach parę jasnoniebieskich sportowych butów z wysokimi cholewkami. Przypominały one Knutasowi buty, które sam nosił za młodu.

Menedżer, siedzący obok niego, był jego przeciwieństwem. Wyglądał jak rosyjski górnik, mocnej budowy, z surowymi rysami twarzy, ubrany w czapkę z futra z nausznikami i dużą, granatową pikowaną kurtkę. Knutas przy uścisku wyczuł, że miał on spocone ręce.

Inspektor wydusił z siebie kilka pozdrowień niepewnym szkolnym angielskim i zaprowadził ich do wydziału kryminalnego. Na szczęście spotkanie grupy śledczej już się zakończyło, zawołał więc ruchem ręki Karin, która stała z Kihlgårdem przy automacie z kawą.

Litwini odmówili kawy. Usiedli na kanapie dla gości w biurze Knutasa. Karin, która lepiej znała angielski, prowadziła śledztwo, a Knutas przysłuchiwał się i przyglądał mężczyznom. Miało to też swoje zalety. Mógł dostrzec każdą zmianę ich mimiki przy kolejnych pytaniach albo to, czy przesłuchiwany miał niespokojne spojrzenie.

Karin włączyła magnetofon i nagrała rutynowe wprowadzenie.

–  Can I smoke? [6]

Artysta zadał pytanie, wyjmując papierosa z pogniecionej paczki, którą miał w wewnętrznej kieszeni marynarki.

– I’m afraidnot [7].

Ten szczupły, oryginalny mężczyzna, siedzący naprzeciwko niej, zatrzymał się z papierosem w połowie drogi do ust i bez żadnego grymasu na twarzy włożył go z powrotem do paczki.

Karin przyglądała się jego bladej twarzy, młodej i o ładnych rysach, ale pooranej głębokimi zmarszczkami. Oczy były mocno podkrążone. Mattis Kalvalis wyglądał, jakby nie spał od kilku dni. Wydawało się, że nie czuł się komfortowo w tej sytuacji, cisnąc się na dwuosobowej kanapie ze swoim przysadzistym menedżerem.

Po standardowych pytaniach dotyczących danych osobowych, Karin zwróciła się do artysty:

– Czy dobrze znał pan Egona Wallina?

Mattis Kalvalis zwlekał chwilę z odpowiedzią.

– No cóż, właściwie nie za dobrze. Łatwo było prowadzić z nim interesy, ale spotkaliśmy się tylko kilka razy.

– Jak się poznaliście?

– Musiało to być przed rokiem – powiedział, spoglądając na swojego menedżera, który kiwnął potakująco głową. – Tak, ubiegłej wiosny spotkaliśmy się w Wilnie. Był tam na jakiejś konferencji, tak mi się wydaje.

Spojrzał jeszcze raz na mężczyznę obok siebie, który wydął usta i skinął głową.

– A jak to się stało, że rozpoczęliście współpracę?

– Siedzieliśmy przy tym samym stole na kolacji wydanej przez litewski Związek Krzewienia Sztuki. Widział moje dzieła, były wówczas wystawione w małej galerii w Wilnie i powiedział, że mu się podobają. Następnego dnia umówiliśmy się na obiad i Egon zaproponował, że zostanie moim agentem na Skandynawię.

– I pan od razu się zgodził?

– Nie, oczywiście, że nie. Wystawa w Wilnie, która była moją pierwszą, wzbudziła sporo zainteresowania i dość dużo pisano o niej w gazetach. Dostałem propozycje od różnych osób, ale oferta Egona Wallina była najkorzystniejsza.

Zdziwiło to Knutasa. Jak Egon Wallin mógł tak łatwo pokonać innych agentów? Zanotował to w swoim zeszycie.

– Co to była za propozycja?

Karin wpatrywała się w Mattisa Kalvalisa. Jej oczy były tak samo czarne, jak jego oczy.

– Miał sprzedawać moje obrazy i brać dwadzieścia procent od zysku.

– Dlaczego było to korzystne?

– Inni biorą dwadzieścia pięć procent. Poza tym wydawał się mieć dobre kontakty w branży.

Mattis Kalvalis uśmiechnął się lekko. Na początku przesłuchania wydawał się spięty, ale teraz coraz bardziej się rozluźniał.

– I tak chyba rzeczywiście było, jeśli brać pod uwagę pana pierwszy wernisaż tutaj. Z tego co zrozumiałam, sprzedaliście większość obrazów.

– No właśnie.

– I rozgłos, jaki zdobyliśmy – dodał menedżer, który po raz pierwszy podczas przesłuchania się odezwał. – W ubiegły weekend Mattis był w każdej większej gazecie, teraz ciągle wpływają do nas zamówienia. Egon Wallin był doskonałym partnerem do interesów, widać to było na pierwszy rzut oka. Nie wiemy teraz, co robić dalej.

– Nie mamy pojęcia – zgodził się Mattis i zrezygnowany wzruszył ramionami.

Jednak sądząc z miny, nie był on szczególnie niespokojny o przyszłość.

– Wiemy, że po wernisażu, tego samego wieczoru, którego dokonano morderstwa, byliście na kolacji w restauracji Donners Brunn. Co potem robiliście?

– Ja nie poszedłem na kolację – powiedział menedżer. – Źle się czułem i poszedłem od razu do hotelu.

– Ach tak?

Karin zmarszczyła czoło. Była przekonana, że Vigor Haukas też był na kolacji.

– Tak, myślę, że wypiłem zbyt dużo wina. Poniosło mnie z radości, że tak dużo sprzedaliśmy.

– Co robił pan w hotelu?

– Poszedłem spać. Byłem bardzo zmęczony po całej tej bieganinie i stresie związanym z wernisażem.

Zaśmiał się, jakby się wstydził. Karin zwróciła się do Mattisa Kalvalisa.

– Czy może pan opowiedzieć o tamtym wieczorze?

– Oczywiście. Wernisaż był, jak już mówiłem, udany. Można by chyba nawet powiedzieć, że odniósł sukces. Świetnie się bawiłem, było bardzo interesujące móc porozmawiać z wszystkimi odwiedzającymi. Ludzie tutaj są tacy otwarci i entuzjastycznie nastawieni – powiedział, poprawiając swoją zieloną grzywkę. – Przybyło też sporo dziennikarzy, udzieliłem wielu wywiadów. Tak, potem poszliśmy wszyscy do restauracji, wszyscy oprócz Vigora, i było bardzo wesoło.

– Jak długo pozostał pan w restauracji?

– Wyszedłem około jedenastej.

– Co robił pan później?

– Poszedłem prosto do hotelu. Następnego dnia musiałem bardzo wcześnie wstać.

– I nikogo pan nie spotkał?

– Nie, hotel leży tuż przy restauracji. Poszedłem do pokoju i położyłem się.

– Czy ktoś pana widział?

– Nie. Recepcja jest w nocy zamknięta, więc w holu nikogo nie było.

– Nikt więc nie może potwierdzić, że pana zeznania się zgadzają?

– Nie – powiedział artysta zdziwiony. – Jestem podejrzany?

Ze strachem przycisnął jedną rękę do klatki piersiowej.

– Zadaję tylko standardowe pytania, tak jak wszystkim – powiedziała Karin uspokajająco. – Taka jest procedura.

– Okej. Rozumiem.

Mattis Kalvalis uśmiechnął się niepewnie i rzucił przelotne spojrzenie swojemu menedżerowi.

– Dlaczego pojechaliście do Sztokholmu?

– W tej sytuacji możemy powiedzieć prawdę. Co prawda, obiecałem Egonowi, że będzie moim agentem na Skandynawię, ale umowa nie była podpisana. Podczas wernisażu jeden z właścicieli galerii ze Sztokholmu zaproponował mi jeszcze lepsze warunki.

– Sixten Dahl?

– Tak, dokładnie. Przekonał mnie, żebym przynajmniej pojechał do Sztokholmu zobaczyć jego galerię i dowiedzieć się więcej na ten temat. Już podczas wernisażu ustaliliśmy, że pojadę z nim.

– Podpisał pan umowę z Sixtenem Dahlem? Artysta rozłożył ręce.

– Tak, podpisałem. Warunki były o wiele korzystniejsze. Ale teraz nie ma to żadnego znaczenia. Teraz, gdy Egon nie żyje.

Po przesłuchaniu Knutas i Karin poszli do pizzerii za rogiem na późny obiad. Byli jedynymi gośćmi. Było już po drugiej i Knutasowi kręciło się w głowie z głodu. Zamówili po jednej pizzy capricciosa i usiedli przy oknie wychodzącym na ulicę. Słońca nie było widać, za oknem szarość i plucha.

– Nie wydaje mi się rozsądne pozwolić tym dwóm odjechać – powiedziała Karin i potrząsnęła głową. – Zbyt wiele rzeczy wisi w powietrzu.

– Masz rację – zgodził się Knutas. – Ale jaki mamy wybór? Nie możemy przecież ich zatrzymać.

Karin upiła łyk lekkiego piwa, które stało przed nią.

– Ta sprawa komplikuje się coraz bardziej. Najpierw morderstwo Egona Wallina, jego w tajemnicy planowane nowe życie, skradzione obrazy i kochanek żony. Ale chaos.

Przyniesiono im pizze, jedli w milczeniu. Knutas wygłodniały rzucił się na jedzenie, aż dostał czkawki. Zamówił wodę mineralną Ramlösa, którą szybko wlał w siebie, żeby pozbyć się męczącej przypadłości.

– Widzę tu dwa punkty wspólne – powiedział Knutas. – Sztuka i Sztokholm. Wallin miał się przeprowadzić do Sztokholmu, a Kalvalis też ma tam najwidoczniej sporo znajomości. Czy przychodzi ci do głowy coś jeszcze?

– Tajemnice – odrzekła Karin. – Zarówno Wallin, jak i jego żona mieli przed sobą tajemnice. Wallinowi udało się nawet sprzedać galerię, kupić mieszkanie w Sztokholmie i praktycznie przygotować rozwód bez wiedzy Moniki. Biedna kobieta.

– A Mattis Kalvalis? – wymruczał Knutas z namysłem. – Co on ma za tajemnice?

Odsunął talerz i spojrzał badawczo na Karin. A ty, pomyślał, mówiąc o tajemnicach.

– Co u ciebie? – spytał.

– Jak to? Pytasz, co u mnie?

Wyglądała na zakłopotaną.

– Tak.

– Wszystko w porządku.

– Nie umiesz kłamać.

– Ach, daj spokój.

Mimo wszystko uśmiechnęła się.

Knutas spojrzał jej poważnie prosto w oczy.

– Znamy się bardzo długo, możesz mi powiedzieć.

Karin zaczerwieniła się.

– Ależ drogi Andersie, to nic takiego. W życiu są słoneczne i pochmurne dni, sam wiesz, jak to jest.

– Masz chłopaka?

Karin drgnęła. Knutas sam się zdziwił swoją śmiałością. Tym, że zdobył się na zadanie pytania.

– Nie, nie mam – odpowiedziała cicho. Spuściła wzrok na swój na wpół pusty kufel, pomału obracała go w dłoniach.

– Przepraszam – powiedział. – Nie chciałem wchodzić w twoje prywatne życie z buciorami. Zauważyłem tylko ostatnio, że coś cię gryzie. Mam rację?

Karin westchnęła.

– Okej, mam trochę osobistych problemów, ale nie chcę o tym teraz rozmawiać.

– A kiedy będziesz chciała? – zapytał ze złością.

Nagle wybuchnął.

– Pytam kiedy? Kiedy zdecydujesz się coś mi o sobie opowiedzieć? Pracujemy razem od piętnastu lat, Karin. Jeśli masz jakieś problemy, chciałbym ci pomóc. Musisz dać mi szansę!

Karin podniosła się gwałtownie i ze złością patrzyła na niego.

– Pomóc mi – wysyczała. – Jak u licha ciężkiego wyobrażasz sobie, że mi możesz pomóc?

Nie miał szansy odpowiedzieć. Karin odwróciła się i zniknęła za drzwiami pizzerii.

Knutas nie ruszył się z miejsca, wpatrywał się tylko w jej oddalającą się, emanującą złością sylwetkę.

Nic z tego nie rozumiał.

Gdy w środę rano zebrała się grupa śledcza, okazało się, że niewiele osób skontaktowało się z policją w sprawie morderstwa, mimo nawoływań w mediach.

– Jak to możliwe, że zamordowano człowieka i powieszono go w bramie murów obronnych Visby i nikt niczego nie zauważył?

Knutas kichnął tak mocno, że ochlapał połowę stołu. Od tygodni zmagał się z przeziębieniem, które nie dawało za wygraną.

Przeprosił i wytarł stół chusteczką wyjętą z kieszeni.

– Gdybyśmy przynajmniej wiedzieli, gdzie go zamordowano – westchnęła Karin.

– W końcu odnajdziemy to miejsce – uspokajał Norrby. – Jak by nie było, sprawdziliśmy mieszkanie w Sztokholmie, do którego Egon Wallin miał się przeprowadzić, to przy ulicy Artillerigatan 38. Kupił je przed dwoma miesiącami, dokładnie siedemnastego listopada. Jest to świeżo wyremontowany trzypokojowy lokal, prawie kompletnie umeblowany z zupełnie nowymi meblami, nowym telewizorem i stereo, w kuchni są naczynia i sprzęty kuchenne. Kupił nieruchomość z ogłoszenia, zapłacił za nią cztery miliony dwieście tysięcy koron.

Wittberg zagwizdał.

– Cholernie drogo. Miał tyle pieniędzy?

– Ceny w dzielnicy Östermalm są wysokie, a to jest do tego mieszkanie narożne z balkonem, na piątym piętrze i całkiem spore – sto pięć metrów kwadratowych.

Norrby zrobił teatralną przerwę i przeczesał ręką włosy.

– A żeby odpowiedzieć na twoje pytanie. Tak, miał tyle pieniędzy. Dopiero co sprzedał galerię i użył najpewniej pieniędzy z tej sprzedaży. Poza tym miał też trochę akcji i obligacji.

– Ubezpieczenie na życie? – spytała Karin.

– Tak, na trzy miliony. Po jego śmierci pieniądze przypadają żonie.

– Aha – powiedział Kihlgård odchylając się na krześle i splatając ręce na brzuchu. – To mamy kolejny motyw. Może powinniśmy przesłuchać jeszcze raz Monikę Wallin. W poprzednich przesłuchaniach jest wiele luk.

Rzucił szybkie spojrzenie Knutasowi, który zakłopotany poprawił się na krześle.

– Miała kochanka, a śmierć męża czyni ją bogatą. Dwa klasyczne motywy morderstwa.

– A dzieci – dorzuciła Karin. – Co one dostają?

– Z pewnością sporo odziedziczą. Nie wiem ile dokładnie, ale Wallin na pewno miał kilka milionów – odrzekł Norrby. – Żona i dzieci dostaną równe części, każdemu z nich przypadnie niemała suma.

– Mamy więc trzy osoby, które miałyby dobre motywy – podsumowała Karin. – Dzieci ciągle jeszcze nie przesłuchano. Co się zaś tyczy Rolfa Sandéna, kochanka Moniki Wallin, to ma on zarówno motyw, jak i odpowiednią siłę do powieszenia ciała. Niestety ma alibi. Był u swojego dobrego przyjaciela w Slite, gdzie zatrzymał się na noc. Przyjaciel potwierdził, że byli razem przez cały wieczór.

– Sprawdziłem partnerów handlowych Egona Wallina w Sztokholmie – kontynuował Kihlgård. – Najpierw ten Sixten Dahl, któremu Wallin nieświadomie sprzedał swoją galerię. Dahl nie powiedział nic szczególnego na przesłuchaniu w Sztokholmie. Poza tym też ma alibi, dzielił pokój ze swoim przyjacielem ze Sztokholmu, więc byli razem przez cały wieczór i noc. Nie są parą – dodał Kihlgård szybko – już o to pytaliśmy. Hotel był pełen i nie było miejsca dla obu. W mieście odbywała się jakaś konferencja dotycząca Morza Bałtyckiego.

– No pewnie – wpadła mu w słowo Karin. – Ta o gazociągu między Rosją a Niemcami, który miałby być poprowadzony po dnie morza.

– No właśnie – przytaknął Kihlgård. – Zeznania Dahla potwierdza zarówno personel restauracji Donners Brunn, jak i recepcjonistka hotelu. Wrócili o jedenastej i od razu poszli do pokoju.

– Choć mogli wyjść jeszcze raz – zwróciła uwagę Karin.

– I w dodatku jedli w tej samej restauracji co Egon Wallin i reszta, jest to dość interesujący zbieg okoliczności – uważał Wittberg.

– Tak, lecz z drugiej strony wybór nie jest olbrzymi, a ta restauracja leży najbliżej hotelu – dodał Knutas.

– Musimy to jeszcze raz sprawdzić – zaproponował Kihlgård. – Sixten Dahl ma się przeprowadzić razem z żoną na Gotlandię, na razie na pół roku, na próbę, żeby rozruszać galerię. Tak, tak, to nie ma właściwie nic wspólnego ze sprawą – powiedział, przewracając leżące przed nim dokumenty, tak jakby czegoś szukał. W końcu jego twarz rozpromieniła się.

– A, tu jest.

Pomału włożył okulary i wziął kęs bułeczki cynamonowej, który popił kawą. Wszyscy czekali cierpliwie, podczas gdy on wyjmował okruszki z kącika ust. – Egon Wallin został współwłaścicielem galerii sztuki na starym mieście Gamla Stan w Sztokholmie. Należy ona do czerech różnych osób, jest on więc piątym udziałowcem.

– Jak nazywają się pozostali? – spytał Knutas, który zapomniał o swojej złości z powodu przygadywania Kihlgårda.

– Mam tu listę z nazwiskami.

Poprawił okulary na nosie i przeczytał nazwiska.

– Katarina Ljungberg, Ingrid Jönsson, Hugo Malmberg i Peter Melander.

– Gdzieś już słyszałam nazwisko Hugona Malmberga – powiedziała Karin. – Nie wiem, czy nie był on przypadkiem na wernisażu.

Spojrzała w papiery, które leżały przed nią na stole.

– Miałam rację – zawołała zadowolona. – Został przesłuchany w Sztokholmie przez niejakiego Stenströma.

– Interesujące, zajmiemy się tym od razu – zdecydował Knutas. – Jak daleko zaszły sprawy z kupnem udziałów w galerii?

– Wszystko było gotowe – odrzekł Kihlgård. – Wallin wpłacił swoją część i wydaje się, że nie było tu żadnych problemów.

– Musimy od razu skontaktować się z tym Malmbergiem – powiedział Knutas. – Innych też musimy sprawdzić. Być może ktoś z nich był zamieszany w handel kradzionymi obrazami.

– Tak, a poza tym mamy tu jeszcze jeden motyw – dodał Wittberg. – Może ktoś z udziałowców nie był zachwycony, że Egon Wallin przystąpił do ich interesu.

– I posunęliby się aż do morderstwa? Nie, nie.

Norrby potrząsnął głową.

Tej lutowej nocy Sztokholm był nadzwyczaj cichy, przejmujące zimno trzymało ludzi w domach. Temperatura spadła do minus siedemnastu stopni i wszystko wydawało się skamieniałe, zamarznięte.

Gdy Hugo Malmberg otworzył drzwi i wyszedł na ulicę Långholmsgatan, uderzyła go fala lodowatego powietrza. Połowę twarzy zakrył szalem i postawił kołnierz. Wpatrywał się w dół opustoszałej ulicy, ani śladu taksówki. Była prawie trzecia w nocy. Zapalił papierosa i czekał, tupał nogami, żeby się rozgrzać. Zastanawiał się, czy nie wejść z powrotem do budynku, lecz uświadomił sobie, że zapomniał kodu do drzwi. Spojrzał w górę, w okna Ludviga i Alexii znajdujące się na czwartym piętrze. Światło było już zgaszone. Szybko im poszło, widać nie mogli się doczekać, kiedy w końcu sobie pójdzie.

Minął kolejny piątkowy wieczór z doskonałym jedzeniem, ekskluzywnymi winami i dobrymi przyjaciółmi. Spodnie cisnęły go w pasie, musi uważać, żeby nie przytyć. Został najdłużej ze wszystkich, co nie było niczym nadzwyczajnym. Tym razem wdał się w dyskusję z gospodarzem przyjęcia na temat braku zainteresowania sztuką w dużych dziennikach. Było w nich miejsce tylko na literaturę. Gdy użyli już wszystkich argumentów i dali upust swojemu oburzeniu, było wpół do trzeciej. Pozostali goście odpadli jeden po drugim, co nie przerwało jednak ani na chwilę prowadzonej przez obu przyjaciół dyskusji. Żonie Ludviga, Alexii, przypadło odprowadzanie wszystkich po kolei do drzwi i życzenie im dobrej nocy.

W końcu nawet Hugo uznał, że nadszedł czas, by iść do domu i Ludvig zadzwonił po taksówkę. Zazwyczaj taksówki przyjeżdżały bardzo szybko, więc Hugo uważał, że najlepiej będzie, jak od razu zjedzie windą na dół i poczeka na dworze, paląc długo wyczekiwanego papierosa.

W domu u Ludviga i Alexii panował zakaz palenia. Gdy wypalił drugiego papierosa i taksówki ciągle jeszcze nie było, spojrzał na zegarek. Czekał już od dziesięciu minut i zaczynał mieć wątpliwości, czy w ogóle przyjedzie. Na domiar wszystkiego telefon zostawił w domu, a nie za bardzo pociągała go myśl, żeby zacząć wołać Ludviga albo próbować rzucać kamieniem w jego okno na czwartym piętrze.

Spojrzał w stronę mostu Västerbron. Właściwie to nie miał daleko. Musiał tylko przejść przez most, następnie zejść w dół schodami i przejść przez park Rålambshovsparken, a potem zostawał tylko krótki odcinek ulicą Norr Mälarstrand do rogu ulicy John Ericssonsgatan, przy której mieszkał. Nie powinno mu to zabrać więcej niż dwadzieścia minut, góra pół godziny. Przez chwilę się zawahał, było bowiem przeraźliwie zimno, lecz w końcu stwierdził, że jeśli będzie dość szybko szedł, nie powinno być tak źle.

Hugo Malmberg był jednym z najbardziej uznanych właścicieli galerii w Sztokholmie. Miał udziały w dużej galerii na starym mieście Gamla Stan i dzięki udanym kontraktom w latach osiemdziesiątych udało mu się zbić niewielką fortunę, która od tamtego czasu ciągle się powiększała.

Żwawo pomaszerował w stronę mostu Västerbron, żeby pobudzić krążenie krwi. Zimno czyniło bolesnym każdy oddech. Szwecja nie jest stworzona dla ludzi, myślał. Jeśli istniał Bóg, zapomniał o tej dziurze na północy Europy. Miasto było pogrążone w zlodowaciałym odrętwieniu. Warstwa lodu pokrywająca poręcz mostu błyszczała w świetle latarni ulicznych. Przed nim wyrósł most ze swoim ładnie wygiętym łukiem, spod którego tafla lodu ciągnęła się aż do centrum miasta. Jeszcze wyżej podniósł kołnierz i włożył ręce pod płaszcz.

Jak na złość autobus nocny przejechał koło niego, gdy był na moście Västerbron. Nie przyszło mu do głowy, że mógłby pojechać autobusem. Pod sobą widział wyspę Långholmen z ogołoconymi drzewami i skałami. Większość tej dawnej wyspy-więzienia pokrywał las, zaś wzdłuż jej brzegów znajdowały się głównie miejsca na łodzie.

Kawałek dalej zaczynały się schody, którymi można było zejść z mostu prosto na opustoszałą wyspę.

Nagle zauważył postać, która poruszała się na dole między drzewami. Mężczyzna ubrany był w ciemną pikowaną kurtkę, na głowie miał dzianą czapkę.

Gdy mijał schody, ich spojrzenia się spotkały. Ubrany na ciemno mężczyzna był wysoki i wydawał się muskularny. Twarz miał delikatną, spod czapki wystawały kręcone blond włosy.

Hugo nie zdobył się na żadne słowo. To dziwna sytuacja, byli sami w środku zimnej nocy, może powinni się pozdrowić. Młody mężczyzna jest niesamowicie atrakcyjny, pomyślał Hugo. A niech tam, teraz chciał tylko jak najszybciej być w domu. Policzki zdrętwiały mu z zimna. Przyspieszył kroku.

Za sobą nie słyszał żadnych dźwięków. Nie wiedział, czy mężczyzna, którego widział przy schodach, szedł za nim, czy poszedł w przeciwnym kierunku, w stronę Södermalm. W końcu nie mógł się oprzeć pokusie i obejrzał się za siebie. Drgnął zaskoczony – nieznajomy był tylko kilka kroków za nim, lekko się uśmiechał i patrzył mu prosto w oczy.

Nie wiedząc, jak ma odczytywać uśmiech, Hugo Malmberg szedł dalej.

Gdy zbliżał się do szczytu mostu, wiatr się wzmógł. Powietrze było tak ostre i zimne, że prawie nie mógł oddychać.

Szedł przez centrum Sztokholmu i nie mógł sobie przypomnieć, żeby kiedykolwiek widział miasto tak opustoszałe. Wszystko dookoła było znieruchomiałe, zamarznięte, tak jakby życie miasta nagle skamieniało, zastygło podczas ruchu. Takie same uczucia towarzyszyły mu, gdy podziwiał sztukę. Zręcznie namalowany obraz sprawiał, że wszystko dookoła niego na chwilę zastygało, jak na fotografii – czas i miejsce ulatywały i jedyne, co pozostawało, to był on sam i obraz, który podziwiał.

Aż znów zobaczył nieznajomego. Nagle był przed nim. Jak to się stało? Stał po drugiej stronie mostu i patrzył prosto na niego.

Hugona ogarnęło nieprzyjemne uczucie. Coś było nie tak w zachowaniu tego młodego mężczyzny. W tym momencie zdał sobie sprawę, jak bardzo był wystawiony na niebezpieczeństwo, znajdował się na środku mostu, widoczny z daleka, bez najmniejszej szansy, żeby się schować, jeśli ktoś chciałby go napaść. Oczywiście mógł próbować uciekać, ale napastnik z pewnością dogoniłby go, zanim zdążyłby się rozpędzić.

W oddali na ulicy Norr Mälarstrand zobaczył osamotnioną taksówkę jadącą w stronę centrum.

Szedł dalej, nie spuszczając oczu z mężczyzny po drugiej stronie. Nagle usłyszał dźwięk silnika, który przeszedł wkrótce w ogłuszające dudnienie. Z naprzeciwka nadjeżdżał z dużą prędkością samochód ciężarowy. Udało mu się dojrzeć twarz kierowcy, gdy przejeżdżał obok.

Gdy ciężarówka go minęła, po mężczyźnie na moście nie było śladu.

W sobotę zbudziło Knutasa dzwonienie telefonu. Od razu poznał głos Sohlmana.

– Znaleźliśmy miejsce zamordowania ofiary.

– Naprawdę? Gdzie?

Knutas rozbudził się w mgnieniu oka.

– Przy Bramie Miłości. Myślę, że powinieneś tu przyjechać.

– Okej, będę za piętnaście minut.

Wyskoczył z łóżka i pognał pod prysznic. Line sennie spojrzała na puste miejsce w łóżku.

– Co się dzieje? – spytała zaspana.

– Muszę jechać, praca wzywa. Pocałował ją w czoło.

– Zadzwonię później – zawołał i kilkoma susami pokonał schody prowadzące na parter. Musi zdążyć zjeść choć kanapkę, kawa będzie musiała poczekać, co było dla niego poświęceniem niemal nieludzkim. Kawa była jego eliksirem życia, który każdego dnia napełniał go energią.

Jechał w stronę portu tak szybko, jak potrafił i dalej wzdłuż muru, aż do małego prześwitu w zachodnim murze, który nazywano Bramą Miłości. Gdy przybył na miejsce, spory kawał terenu był już odgrodzony.

– Co się stało? – spytał Sohlmana, który wyjrzał przez bramę, gdy usłyszał Knutasa.

– Dziś rano znalazł to pewien mężczyzna.

Sohlman trzymał w ręku plastikową torebkę z portfelem z czarnej skóry.

– Nic z niego nie zginęło, więc możemy definitywnie wykluczyć teorię morderstwa na tle rabunkowym.

– Portfel Wallina – powiedział do siebie Knutas.

– Musiał go zgubić podczas szarpaniny, gdy go napadnięto. Wiele śladów wskazuje na to, że właśnie tu został zamordowany. Na murze są ślady krwi, znaleźliśmy też niedopałek tej samej marki, co na miejscu znalezienia ciała. Lucky Strike. Jest to dość rzadko spotykana marka, przynajmniej tu, na Gotlandii.

– Po telefonie nie ma śladu?

– Niestety.

– Można przyjechać tu też samochodem – zauważył Knutas i rozejrzał się dookoła. – Ale pewnie nie zachowały się ślady opon.

– Nie jest to wykluczone. Śnieg nie padał od tamtego wieczoru, a tu samochody praktycznie nie jeżdżą. Przynajmniej nie zimą. Mamy szczęście.

– Najprawdopodobniej morderca śledził go aż z ulicy Snäckgärdsvägen. Pozostaje pytanie, dokąd zmierzał. Z pewnością do miasta, ale dokładnie?

– Musiał być z kimś umówiony. Najprawdopodobniej w jednej z restauracji, które są otwarte w soboty do późna w nocy, albo w którymś z hoteli. Trudno mi wyobrazić sobie inne miejsce.

– Chyba, że było to u kogoś w domu – powiedział Knutas. – Mógł chcieć się spotkać w tajemnicy z kimś z miejscowych.

– Jeśli nie był to sam morderca, z którym był umówiony.

– Oczywiście, tak też mogło być.

Knutas westchnął.

– W każdym razie cieszę się, że znaleźliśmy miejsce morderstwa. Gdzie jest świadek?

– Na przesłuchaniu – odpowiedział Sohlman. – Wracam do pracy.

– Okej, zawiadomię wszystkich, których złapię, o spotkaniu po południu. Mam nadzieję, że uda się nam zachować to w tajemnicy przed mediami.

– Będzie ciężko – powiedział Sohlman. – Przez większość dnia musimy mieć odgrodzony dość duży obszar. Mam nadzieję, że uda nam się dokładnie ustalić, którędy szedł.

– Odnoszę wrażenie, że morderca dość dobrze orientował się w terenie – stwierdził Knutas z namysłem. – Być może jest to Gotlandczyk.

Gdy był już na komendzie, zadzwonił do Line i powiedział, że będzie musiał pozostać w pracy przez większą część dnia.

Nawet jeśli nie mógł doczekać się weekendu, cieszył się, że w końcu coś się działo. Jak tylko śledztwo przez kilka dni stało w miejscu, zaczynał powątpiewać, że uda im się znaleźć mordercę. Niecierpliwość zwiększała się wraz z wiekiem.

Nie trwało długo i zadzwonił do niego Sohlman. Wrócił na komendę, żeby poddać badaniu technicznemu zawartość portfela Wallina.

– Możesz zejść do mnie?

– Pewnie.

Knutas pospiesznie zszedł schodami do działu technicznego, znajdującego się na parterze.

Sohlman rozsypał zawartość portfela na stole, nad którym zawieszone były silne jarzeniówki.

– Wygląda na to, że niczego nie brakuje: są karty kredytowe, pieniądze, karty upominkowe. Portfel wpadł w dołek i był zupełnie przykryty śniegiem, nic więc dziwnego, że nikt wcześniej go nie znalazł.

– Myślisz, że świadek mógł zatrzeć ślady?

– Był to starszy mężczyzna, który spacerował z psem. Kundel wyczuł portfel pod śniegiem. Świadek od razu rozpoznał Egona Wallina na zdjęciu przy prawie jazdy, rzucił więc portfel na ziemię i zadzwonił po nas. Gdy dotykał portfela, miał na rękach rękawiczki. Widział w telewizji, jak się to robi. Potem stał tam i pilnował portfela aż do naszego przybycia. Możemy być za to wdzięczni wszystkim programom kryminalnym w telewizji. Jednak portfel leżał tak długo pod śniegiem, że nie będzie na nim żadnych odcisków palców, ale to już inna sprawa.

– Co znalazłeś?

– Jest tu jedna rzecz, która daje trochę do myślenia.

Sohlman chwycił pęsetą kartkę papieru leżącą na stole. Była to żółta samoprzylepna karteczka, na której widniały cztery cyfry.

– Wygląda to jak jakiś kod – domyślał się Knutas. – Może jego pin do bankomatu?

– Byłoby to dość nierozsądne nosić go w portfelu razem z kartą, tak widoczny i łatwo dostępny – powątpiewał Sohlman. – Pewnie że ludzie czasem robią takie głupoty, ale nie wydaje mi się to pasować do Wallina.

– Masz rację – przyznał Knutas. – Musi to być coś innego. Mieli jakiś kod do drzwi w galerii? Na wypadek gdyby zapomnieli klucza?

Sohlman spojrzał na niego z powątpiewaniem.

– Wallin prowadził galerię od dwudziestu pięciu lat. Był tam codziennie. Nawet jeśli niedawno zmienili kod, powinien znać go na pamięć.

– Jednak musimy sprawdzić wszystkie możliwości – powiedział Knutas. – Zleć to Kihlgårdowi. Przynajmniej będzie musiał pomyśleć o czymś innym niż tylko o jedzeniu.

Erik Mattson pomału przychodził do siebie. Słyszał dochodzący z oddali szum prysznica i inne dźwięki, których nie rozpoznawał. Hałas uliczny był jakiś inny, bardziej intensywny niż za jego oknem na ulicy Karlavägen. Powietrze w pokoju było ciężkie, jak w długo niewietrzonych pomieszczeniach, a łóżko, na którym leżał, było bardziej miękkie i zapadnięte niż jego ekskluzywny Duxkomfort, do którego był przyzwyczajony. Ciało miał obolałe, przede wszystkim w kroczu. Głowa mu pękała.

Otworzył oczy i od razu się zorientował, że znajduje się w hotelu. Przypomniał sobie poprzedni wieczór i zanim zdążył prześledzić w myśli przebieg wydarzeń, w drzwiach do łazienki pojawił się rosły mężczyzna. Wycierał ogoloną głowę, przyglądając się Erikowi leżącemu w łóżku. Był zupełnie nagi i wycierał się bez żadnego skrępowania, członek znajdował się w stanie spoczynku. Erik widział, jak pod niespotykanie białą skórą jego dobrze wytrenowanego ciała poruszały się mięśnie. Mężczyzna prawie w ogóle nie miał owłosienia, nawet w kroczu. Na ramieniu widniał wytatuowany mały żółw. Wyglądało to śmiesznie.

Spotkali się w jednym z bardziej dekadenckich klubów dla gejów, do którego Erik zwykł chodzić w piątki. Wystarczyło pół drinka i kilka dłuższych spojrzeń, żeby ten rosły mężczyzna okazał zainteresowanie. Bardzo mu się spieszyło, zdążyli wypić tylko kilka drinków i od razu chciał iść do hotelu. Gdy Erik powiedział mu, że to kosztuje, zdenerwował się i odszedł. Nie trwało jednak długo, gdy wrócił i spytał o cenę. Najwyraźniej mu odpowiadała, bo opuścili razem lokal i wzięli taksówkę do jego hotelu. Był szorstki i zdecydowany, prawie że gwałtowny. Kilka razy Erika ogarnął strach, ale mężczyzna nigdy nie przekroczył granicy. Choć był blisko. Gdy zrobił przerwę i poszedł do toalety, Erik szybko połknął dwie żółte tabletki, żeby zagłuszyć ból i przetrzymać resztę nocy. Klient nie okazywał żadnych oznak zaspokojenia, wydawał się nie mieć miary.

Erik czuł, że tym razem było trudniej niż zwykle. Czasem sam czerpał z tego przyjemność, zarówno seksualną, jak i psychiczną. Było tak, jakby dokądś uciekał, jakby rozkoszował się destruktywną stroną tego wszystkiego. Jego życie było równią pochyłą, nie istniała inna droga. Najlepiej pozwolić, żeby działo się to, co chce. Ból oznaczał czasem, że całego następnego dnia czuł się bardziej zadowolony. I do tego ten dreszczyk emocji. Gdy szedł do klubu, wiedział, że za kilka godzin będzie znajdował się z drugim człowiekiem w sytuacji najbardziej intymnej z możliwych, lecz nie wiedział, kto ze wszystkich obecnych w klubie to będzie. Istniały przyjemne strony jego podwójnego życia, dzięki temu mógł też podbudować swój budżet, choć jednocześnie takie noce były wyniszczające, zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Czasem miewał ataki strachu i zwątpienia, czuł bezgraniczną pustkę. Zagłuszał to tabletkami i alkoholem. Była to ucieczka tylko na chwilę, pewnie, ale Erik nie widział innej możliwości. Nie było dla niego przyszłości, innego życia. Był jak złota rybka w szklanej kuli, bez możliwości ucieczki.

Mężczyzna uśmiechnął się do niego i sprowadził go do rzeczywistości. Triumfalnym gestem odrzucił ręcznik i jedno spojrzenie na jego organ płciowy wystarczyło Erikowi, żeby zrozumieć, że mężczyzna nie był jeszcze zaspokojony.

Policjanci z Centralnego Biura Śledczego pojechali na weekend do Sztokholmu, wszyscy z wyjątkiem Martina Kihlgårda. Czasem Knutas zastanawiał się, czy miał on w ogóle jakieś życie prywatne. Nie wiedział o nim zbyt wiele. Jego kolega nie mówił nigdy o swojej rodzinie i nie miał obrączki, Knutas więc wnioskował z tego, że nie był żonaty. Nie wiedział też, jakie miał zainteresowania, oczywiście z wyjątkiem jedzenia. Również tego dnia zastał Kihlgårda zajadającego bagietkę z salami i serkiem brie, gdy wsadził głowę do pokoju, który zajmował Kihlgård podczas pobytu na Gotlandii.

– Jak leci?

– W porządku, sprawdziłem ten tajemniczy kod. Zacząłem od zadania sobie prostego pytania.

Kihlgård jak zwykle zaczął mówić z pełnymi ustami, Knutas czekał, aż przełknie jedzenie.

– No więc, zastanawiało mnie, skąd morderca mógł wiedzieć, że Wallin wyjdzie w nocy z domu.

Knutas wzruszył ramionami.

– Może tylko zgadywał. Może śledził Wallina i czekał, aż zgasi światło.

– Albo wiedział, że Wallin miał kogoś spotkać!

Kihlgård wypowiedział to triumfującym głosem, jakby powiedział coś nowego i rewolucyjnego.

– Tak, na ten temat już dyskutowaliśmy setki razy – powiedział Knutas niecierpliwie. Nie zamierzał w każdym razie trwonić swojego cennego czasu na rozmawianie o niczym.

– Morderca musiał wiedzieć, że Wallin planował wyjść w nocy, żeby kogoś spotkać – kontynuował niewzruszenie Kihlgård. – Najprawdopodobniej wiedział również, że ta osoba zatrzymała się w hotelu Wisby.

– W hotelu Wisby?

Twarz Knutasa wyrażała zdziwienie.

– Skąd wiesz, że ta kobieta tam się zatrzymała?

Kihlgård podniósł kartkę z kodem, którą dał mu Knutas tego samego poranka.

– Dlaczego w takim razie miałby w portfelu nocny kod do hotelu?

– Jak do tego doszedłeś?

– Najpierw sprawdziłem w banku, czy nie jest to kod karty kredytowej i spytałem Monikę Wallin, czy nie był to kod ich domowego alarmu, mają przecież bardzo dużo cennych dzieł sztuki. Był to jednak fałszywy trop. Zacząłem się więc zastanawiać nad całą sytuacją i nad tym, że Egon Wallin miał kogoś spotkać, bardzo prawdopodobne, że w jednym z hoteli. Sprawdziłem, który z hoteli nie ma nocnego portiera. Po zamordowaniu nocnej portierki w hotelu Wisby zmieniono system. Jeśli ktoś przychodzi do hotelu między północą a szóstą rano, musi zadzwonić dzwonkiem i wtedy przychodzi recepcjonista, żeby mu otworzyć. W ten sposób nikt niepowołany nie może po prostu wtargnąć do hotelu. Jeśli zaś gość hotelowy nie chce wołać portiera, ponieważ na przykład chce przemycić kogoś do pokoju…

Kihlgård mrugnął do Knutasa z miną wiesz-o-comi-chodzi.

– …dostaje kod, którym może otworzyć drzwi. Zadzwoniłem do hotelu i okazał się to strzał w dziesiątkę. Ze względów bezpieczeństwa każdej nocy zmieniają kombinację, a to był właśnie kod, który obowiązywał z soboty dziewiętnastego lutego na niedzielę dwudziestego.

Knutas zagwizdał.

– Nieźle – powiedział z podziwem w głosie. – Imponujące. W takim razie ograniczyliśmy się do hotelu Wisby. Nie ma tam aż tak wielu gości. Wspaniale, Martin.

Klepnął kolegę przyjaźnie po plecach.

– Dziękuję.

Przerwała im Karin, która zajrzała do pokoju.

– Obiad?

Kihlgård się rozpromienił.

– Wspaniała propozycja – ucieszył się i włożył do ust resztę bagietki. – Jest jeszcze jedna rzecz. Porównałem listy gości hotelowych z tymi, którzy byli zaproszeni na wernisaż.

– Tak?

– Nie ma ani jednej kobiety, która byłaby na obu. Wszyscy, którzy odwiedzili wernisaż i zatrzymali się w hotelu, to mężczyźni.

W sobotę rano Johan obudził się wcześnie. Leżał w łóżku na boku, przyglądał się twarzy Emmy i zastanawiał się, jak będzie wyglądał ich ślub. Mając na względzie to, jak wiele turbulencji przeszedł ich związek, zgadzał się z Emmą, że najlepiej będzie nie czekać zbyt długo. Nie chciał ryzykować, że coś mogło pokrzyżować ich plany.

Może będzie musiał porzucić swoje marzenie o ślubie w kościele. I tak będzie ładnie.

Był koniec lutego i musieli dać sobie przynajmniej dwa miesiące, jeśli chcieli zdążyć wysłać na czas zaproszenia. Wszyscy krewni i przyjaciele mieli być w tym dniu z nimi. Tutaj był nieugięty. Ale gdzie mogłaby się odbyć ceremonia, jeśli nie w kościele? W tym samym momencie przyszła mu do głowy pewna myśl, – dlaczego by nie w ruinach klasztoru w Romie? A przyjęcie mogli zorganizować w domu. Będzie może trochę ciasno, ale dom był dość duży, jeśli wszyscy rozproszą się na jego dwustu metrach kwadratowych, jakoś to będzie. Nie musieli mieć stołu do zasiadania, może nawet zrobić przyjęcie bez jedzenia? Mogli poczęstować wszystkich szampanem i tortem – najpierw tort kanapkowy, a potem tort weselny. Żadnego przydzielania miejsc przy stołach, żadnych sztywnych przemówień. Tylko radość, przyjęcie, zabawa.

Tak się rozgorączkował tą myślą, że wstał z łóżka i poszedł po papier i długopis. Musi się zastanowić, kogo chce zaprosić, żeby zobaczyć, czy w ogóle było możliwe zorganizowanie przyjęcia w domu. Jeśli chcieli wziąć ślub pod gołym niebem, może powinni go trochę przesunąć? Na maj albo na czerwiec, gdy zrobi się ciepło, zielono i ładnie. Muszą też pomyśleć o podróży poślubnej. Z pozostawieniem dzieci nie będzie problemu. Najlepiej będzie, jeśli Elin zostanie w domu i zajmie się nią jego mama albo rodzice Emmy, którzy mieszkają na Fårö. Mogli wykorzystać ten czas, żeby być razem z Sarą i Filipem.

Może mogliby pojechać do Paryża, pomyślał rozmarzony. Nie mógł sobie wyobrazić bardziej romantycznego miasta. Wiosną albo na początku lata. Byłoby wspaniale.

Już miał budzić Emmę, gdy nagle uderzyła go pewna myśl. Chyba najpierw powinni się zaręczyć? Miał sam kupić obrączki zaręczynowe [8], czy mają zrobić to razem? Nie wiedział, jaki był zwyczaj. Musi kogoś o to spytać. Przeciągnął palcem po jej nagich plecach. Był pewien tego, że ją kocha, dlatego właściwie nie miało znaczenia, jak będzie wyglądał ich ślub. Ważne, że w końcu go wezmą.

Pustka, która zawsze dawała mu się we znaki po takiej nocy, wygnała go na dwór. Erik Mattson był w domu kilka godzin, żeby wypocząć, ale po południu opuścił mieszkanie i pojechał autobusem do muzeum sztuki Waldemarsudde na wyspie Kungliga Djursgården.

Wysiadł na przystanku położonym tuż nad fiordem i przeszedł piechotą ostatni kawałek, który dzielił go od dziewiętnastowiecznego domu księcia Eugena. Książę-malarz, który nigdy nie został królem, ale który był wielkim artystą, malował przede wszystkim piękne krajobrazy. Przez całe życie zbierał dzieła sztuki i gdy umarł w 1947 roku, pozostawił państwu niemałą kolekcję i swój piękny dom.

Ten stojący na wzgórzu budynek o jasnożółtej fasadzie wydawał się wyrastać ze skał. Leżał nad brzegiem fiordu, na najbardziej wysuniętym w stronę Morza Bałtyckiego cyplu wyspy, które z tej strony dochodziło aż do Sztokholmu. Budynek, w którym mieszkał książę, nazywano pałacem, choć przypominał on raczej mniejszy dworek.

Obecnie odbywała się w nim wystawa szwedzkiej sztuki z początku dziewiętnastego wieku.

Wszedł do środka i kupił bilet. Nie poszedł do galerii, lecz skierował swoje kroki do samego pałacu, w którym niegdyś mieszkał książę. Tam również były wyeksponowane obrazy. Dzieło, którego szukał, wisiało w tak zwanym pokoju towarzyskim.

Zobaczył je z daleka. Był to duży obraz olejny, zajmował całą ścianę. Ten jego nastrój, kolory, miękkie ruchy pochylonych postaci, tragizm i kokieteria. Opadł zauroczony na ławkę ustawioną przed wielkim dziełem Nilsa Dardela Umierający dandys.

Obraz miał w sobie coś magicznego, podziwiając go, prawie nie zauważał innych odwiedzających. Miotały nim sprzeczne uczucia.

Czuł się tak bliski Dardelowi, jakby był z nim powiązany w jakiś tajemniczy sposób, niezależnie od miejsca i czasu. To, że nigdy się nie spotkali, nie miało znaczenia. Wiedział, że byli bratnimi duszami, wiedział to, odkąd przed wieloma laty na przyjęciu z okazji zakończenia liceum w domu znajomego rodziców po raz pierwszy zobaczył Umierającego dandysa.

Miał wówczas siedemnaście lat, był niepewny i poszukiwał własnej drogi. Dzieło od razu do niego przemówiło. Głównym motywem obrazu, który natychmiast przyciągał wzrok oglądającego, był blady, śliczny dandys. Dokoła dandysa, który symbolizował samego Dardela, unosiła się mistyka i zagadkowość. Był taki młody, pomyślał Erik, siedząc przed obrazem. Tak delikatny i pociągający. Zamknięte oczy z gęstymi, ciemnymi rzęsami, które kontrastowały z bladymi policzkami. Szczupłe ciało, które na wpół leżało na ziemi, z lekko rozchylonymi nogami, w niemal erotycznym geście mimo całego tragizmu. Dandys trzymał jedną rękę na sercu, tak jakby go bolało, choć zważywszy na to, jaki był blady, prawdopodobnie siły życiowe już go opuściły.

Erika fascynował jego wygląd: subtelna twarz, eleganckie ubranie, jedna ręka, która kokieteryjnie spoczywała na ziemi. Jej długie, smukłe palce trzymały lusterko. Co ono oznaczało? Umierał, żeby uciec od siebie? Nie potrafił wytrzymać ze swoim życiem, z alkoholizmem i homoseksualnością? Chciał uciec od swojego dekadenckiego życia, zupełnie tak jak Erik, ale nie miał na to odwagi?

Wzrok Erika powędrował do trzech współczujących kobiet pochylonych nad dandysem. Spojrzał na ich miękkie kształty, na emanującą z nich troskliwość. Jedna z nich przykrywała właśnie wątłą, elegancką postać dandysa kocem, jak przykrywa się cenny instrument muzyczny po skończonym koncercie.

Na obrazie był również młody mężczyzna. Stał w tle, na wpół odwrócony plecami do tej małej grupki, wydawał się zrozpaczony. Do jednego oka przykładał chusteczkę jak monokl. Miał ciemne oczy i czerwone usta, w całej jego postaci było coś teatralnego. Był ubrany tak samo jak dandys, choć w bardziej wyzywających kolorach: liliowa marynarka, pomarańczowa koszula i czerwono-zielony krawat. Erik był pewien, że mężczyzna w tle przedstawiał najważniejszego kochanka Dardela, Rolfa de Maré.

Dardel miał wiele homoseksualnych związków, mimo iż jednocześnie wiązał się również z kobietami.

Erik odszukał wzrokiem rękę dandysa leżącą na sercu. Czy cierpienie było czysto fizyczne, może dostał właśnie zawału serca? Dardel miał wprawdzie wadę serca po przebytej w dzieciństwie szkarlatynie, ale czy było to tak banalne? Może chodziło tu o złamane serce? Może artysta chciał pokazać, że zamierzał zostawić Rolfa de Maré i homoseksualną stronę swojego życia, żeby związać się z kobietą? Gdy Dardel malował obraz latem 1918 roku, był potajemnie zaręczony z córką ministra Nitą Wallenberg. Czy to dlatego mężczyzna w tle rozpaczał?

Obraz miał tak wiele wymiarów, dotykał on najbardziej wrażliwych strun jego duszy i tragizmu jego własnego życia. Co by było, gdyby się spotkali, gdyby żyli w tych samych czasach? Jak bardzo by go kochał. Wiele razy rozmyślał o tym, co chciał powiedzieć Dardel, malując ten obraz.

Może patrzy na mnie teraz, powiedział i automatycznie spojrzał w sufit. Po chwili oczy znów powędrowały do obrazu.

Sposób, w jaki te trzy kobiety zebrane były dookoła umierającego dandysa, przypominał o śmierci Chrystusa, z dandysem jako Chrystusem. Erik uważał, że kobieta, która przykrywała dandysa kocem, wyglądała jak anioł, z zielonymi liśćmi palmy za plecami przypominającymi skrzydła. Druga z kobiet była może matką Chrystusa, ubrana w sukienkę o intensywnie niebieskim, typowym dla Maryi kolorze. Trzecia zaś, najmłodsza niewiasta, która trzymała leżącą pod głową dandysa poduszkę, mogła symbolizować Marię Magdalenę, z charakterystycznymi rudymi włosami i ubraniami w odcieniach czerwieni i fioletu. Mężczyzna w tle miał rysy ukochanego ucznia Jezusa, Jana. Tak, dlaczego by nie?

Nie dało się nie zauważyć tragizmu obrazu – jakkolwiek by go tłumaczyć. Gdy Dardel malował obraz, w Europie szalała pierwsza wojna światowa. Szwecja, co prawda, nie brała w niej udziału, ale dopiero co przyłączyła się do wojny Finlandia i tym samym front bardzo się do Szwecji przybliżył, co miało wielkie znaczenie. Nawet w eleganckich salonach, w których obracał się Nils Dardel, nie można było dalej przymykać oczu na straszliwy los, który spotykał wielu ludzi. Może artysta chciał za pośrednictwem obrazu opowiedzieć o zmianach w społeczeństwie dokonujących się w tamtym czasie? O tym, że uciechy i przyjęcia, którymi cieszył się razem z przyjaciółmi, w tej sytuacji były absurdalne i że ten daleki od rzeczywistości dandys musiał w końcu otworzyć oczy na to, co działo się dookoła.

Erik uważał, że Dardel był idealistą, choć bardzo skomplikowanym wewnętrznie, z wieloma obliczami, a jednocześnie bardzo tragiczną postacią, która chciała uciec od siebie samego. Robił to przez alkohol, lecz również przez sztukę.

Dokładnie tak jak Erik.

Pytanie, czy Egon Wallin był homoseksualistą, zajmowało przez resztę soboty zarówno Knutasa, jak i Kihlgårda. Knutas zadzwonił do Moniki Wallin i spytał ją o to, ale ona stanowczo zaprzeczyła. Nie żeby były między nimi jakieś silne uczucia, ale nie wierzyła w to, że jej mąż mógłby być gejem. Podczas ich długiego małżeństwa nigdy nie zauważyła, by pociągali go mężczyźni.

Kihlgård porozmawiał z pozostałymi pracownikami galerii i otrzymał zupełnie inne odpowiedzi. Obie kobiety podejrzewały, że Egona Wallina interesowali przedstawiciele tej samej co on płci.

Na koniec Kihlgård spróbował z drugiej strony i zaczął sprawdzać, którzy z mężczyzn obecnych na wernisażu i mieszkających w hotelu Wisby byli homoseksualistami. Odnalazł dwóch: Hugo Malmberg, jeden z współwłaścicieli galerii sztuki, w której udziały kupił Egon Wallin i Mattis Kalvalis.

Kihlgård zapukał do Knutasa, który siedział zatopiony w myślach i opowiedział mu, co udało mu się odkryć.

– Interesujące – rzekł Knutas. – A więc Kalvalis lub Malmberg. Prawdopodobnie szedł spotkać się z jednym z nich.

– A może z obydwoma? – zaproponował Kihlgård i zatrzepotał rzęsami. – Być może był to ménage à trois!

– Ach, przestań – żachnął się Knutas. – Nie przesadzajmy. Który z nich wydaje ci się bardziej prawdopodobny?

– Malmberg jest w podobnym wieku, Kalvalis jest co najmniej o dwadzieścia lat młodszy od Wallina. Choć to pewnie nie odgrywa większej roli.

– Nie, ale Egon Wallin miał się stać partnerem handlowym Malmberga – powiedział Knutas. – Poza tym Wallin planował przeprowadzić się do Sztokholmu. Nie wiadomo, może Malmberg też zajmował się handlem skradzionymi obrazami, może obaj byli w to zamieszani.

– Sprawdziłem Malmberga, nie występuje w rejestrze karnym, ma za sobą wzorowe życie. Udało mi się też skontaktować z nim przez telefon. Stanowczo zaprzeczył, jakoby był w związku z Egonem Wallinem i powiedział ponadto, że nie wydaje mu się, żeby Egon był homoseksualistą. Mówi, że na pewno by to zauważył.

– A Mattis Kalvalis, rozmawiałeś z nim?

– Tak, jego reakcja wydawała się szczera. Wybuchnął niepohamowanym śmiechem, gdy spytałem go, czy miał kontakty seksualne z Egonem Wallinem. Z tym staruszkiem? Nigdy w życiu! Jest on jednak przekonany, że Wallin był homo, miał takie odczucie, nawet jeśli Wallin nigdy mu tego wprost nie powiedział.

Kihlgård spojrzał na zegarek.

– Muszę lecieć, mam randkę obiadową – oznajmił zadowolony.

– Ach tak, z kim?

– Chciałbyś to wiedzieć, co?

Kihlgård mrugnął do niego, zachichotał i zniknął za drzwiami.

Gdy Knutas został sam, zaczął nabijać fajkę.

Co się tyczyło handlu skradzionymi obrazami, utkwili w miejscu i nie mieli żadnych nowych tropów. Przeszukanie mieszkania w Sztokholmie nic nie dało. Nie odnaleziono twardych dysków komputerów. Księgi rachunkowe Wallinów były bez zarzutu, nic nie wskazywało na nieścisłości. Monika Wallin wzorowo wykonywała swoją pracę.

Knutas odczuwał dużą frustrację, bo nie wiedział, co mieli dalej robić ze śledztwem w sprawie obrazów. Sprawdzili wszystkich możliwych partnerów handlowych Wallina w Sztokholmie, ale tam też nie znaleźli nic ciekawego.

Pomału czytał listę zaproszonych na wernisaż i nagle zatrzymał się, gdy zobaczył, że Erik Mattson z domu aukcyjnego Bukowskis też na niej był. Nie został zaproszony osobiście, wysłano ogólne zaproszenie do firmy, która potwierdziła udział dwóch osób, Erik był jedną z nich. Bardzo interesujące, pomyślał Knutas. Mattson wyceniał skradzione obrazy, które znaleziono w domu Wallina, ale gdy rozmawiali przez telefon, nie pisnął ani słowem o tym, że też był na wernisażu.

Wybrał numer domu aukcyjnego i udało mu się porozmawiać z szefem asystentów, który przygotowywał dużą aukcję wiosenną zaplanowaną na następny tydzień. Potwierdził on, że w ubiegły weekend wysłali dwóch pracowników na Gotlandię. W piątek mieli wycenić dzieła sztuki w Burgsviku, a w sobotę, korzystając z okazji, mieli odwiedzić wernisaż w Visby. Ponieważ obaj byli ekspertami w dziedzinie sztuki nowoczesnej, było ważne, żeby byli zorientowani w tym, co się działo w świecie sztuki, a wszystko wskazywało na to, że Mattis Kalvalis miał się stać znanym nazwiskiem.

Knutas chciał porozmawiać z Erikiem Mattsonem, ale nie było go w pracy. Dostał numer telefonu komórkowego. Nikt nie odbierał, zostawił więc informację na automatycznej sekretarce.

Było po szóstej, sobota. Próbował znaleźć w internecie numer domowy Mattsona, ale mu się to nie udało. Z jakiegoś powodu był zapewne zastrzeżony. Spróbował zadzwonić jeszcze raz na komórkę, bez odpowiedzi. No cóż, będzie to musiało poczekać. Niepokój dręczył go, gdy jechał samochodem do domu.

Zapadał zmrok i niebo zabarwiło się czerwono-różowymi odcieniami. Odwiedzający Gotlandię zawsze zwracali na to uwagę. Na światło. Mówili, że na Gotlandii było inne. Najprawdopodobniej mieli rację. Mimo iż był do tego przyzwyczajony, mógłby zatrzymać się i podziwiać te wyjątkowe barwy, które unosiły się nad wyspą.

Serce Knutasa w całości należało do Gotlandii. Jego korzenie wyspiarskie były głębokie, mieszkali tu jego tak dalecy przodkowie, do jakich komukolwiek udało się dotrzeć w drzewach genealogicznych. Jego rodzice mieszkali w domu w Kappelshamn w północno-wschodniej części wyspy. Byli już w wieku emerytalnym, lecz wciąż zajmowali się wypiekiem cieniutkiego chleba, który sprzedawali restauracjom i butikom na wyspie. Chleb był sławny i niektórzy turyści twierdzili, że przyjeżdżają na wyspę tylko po to, żeby go kupić. Nie można go było dostać nigdzie indziej. Knutas miał dobry kontakt ze swoimi rodzicami, ale wolał mieszkać w odpowiednim oddaleniu od nich. Gdy on i Line mieli kupić domek letniskowy, jego tata próbował go namówić, żeby kupili w Kappelshamn. W końcu zdecydowali się na leżący w pobliżu Lickershamn. Jeśli rodzice potrzebowaliby latem ich pomocy, mogli bardzo szybko do nich przyjechać, ale wolał uniknąć sytuacji, że mieliby wiecznie jego rodziców u siebie w domku, czy by tego chcieli, czy nie.

Knutas miał starszą siostrę, która mieszkała w Färjestaden, na sąsiedniej wyspie Öland i brata bliźniaka, który mieszkał na wyspie Fårö. Najczęściej spotykali się na uroczystościach rodzinnych. Siostrę Lenę widywał przeważnie na święta Bożego Narodzenia i w Midsommar, była siedem lat starsza od niego i nigdy nie miał z nią dobrego kontaktu. Jego brat za to dzwonił do niego od czasu do czasu, żeby wyciągnąć go na piwo albo do restauracji. Mimo iż widywali się dość rzadko, ich stosunki były bardzo dobre. Może tak to już było z bliźniakami, myślał Knutas, że zawsze się wiedziało, że jest ta druga osoba i nie trzeba było nieustannie podtrzymywać więzi. Gdy jego brat przyjeżdżał do Visby, najczęściej zatrzymywał się u nich. Dzieci bardzo lubiły swojego wujka. Petra i Nils uwielbiali słuchać jego pełnych przygód historii o żołnierskim życiu. Zawsze potrafił ich rozśmieszyć do łez.

Gdy skręcił na wjazd przed domem i zobaczył Line w oknie kuchennym, naszła go nagła melancholia. I pomyśleć, że ludzie mogli żyć jeden obok drugiego i mieć przed sobą takie tajemnice jak Monika i Egon Wallin. Przerażała go myśl, że mógłby niczego nieświadomy uważać, że ma udane małżeństwo, gdy było wręcz przeciwnie. Że drugi małżonek może z zimną krwią planować przeprowadzkę i rozpoczęcie nowego życia, bez poinformowania o tym słowem swojego partnera. Nie mógł pojąć, jak można było tak bardzo zawieść drugą osobę. Szkoda mu się zrobiło Moniki Wallin. Nawet jeśli miała kochanka, została całkowicie oszukana.

Z głębokim westchnieniem Johan postawił walizkę na podłodze w swoim mieszkaniu. Już niedługo będzie miał tylko jeden adres, ta myśl bardzo mu się podobała.

Max Grenfors zadzwonił do niego w niedzielę po południu, właśnie wtedy, gdy dopiero co ustalili z Emmą, że kupią tajlandzkie jedzenie na wynos i wypożyczą dobry film na wieczór. Typowe. Przez tydzień mógł się cieszyć mieszkaniem z Emmą i Elin, ale teraz musiał wracać z powrotem do Sztokholmu. Z drugiej strony było to zupełnie naturalne, że wezwano go do macierzystej redakcji. Ostatnio w sprawie morderstwa nic nowego się nie wydarzyło, a w Sztokholmie redakcja była zdziesiątkowana przez grypę. Pia musiała pozostać sama na posterunku na Gotlandii.

Zaczął od otwarcia okien, gdyż powietrze w mieszkaniu było zatęchłe. Dwóm roślinom doniczkowym znajdującym się w mieszkaniu wyraźnie brakowało wody. Podlał je obficie i zabrał się do przeglądania poczty. Większość pokaźnego stosu leżącego na wycieraczce stanowiły rachunki, poza kilkoma reklamami i bajeczną widokówką od Andreasa, który był na wakacjach w Brazylii.

Opadł na kanapę i rozejrzał się dookoła. Jego dwupokojowe mieszkanie na parterze domu w dzielnicy Södermalm nie było zbyt duże ani nie wyróżniało się w żaden inny sposób, ale jego położenie sprawiało, że łatwo będzie je wynająć. Musi tylko dostać pozwolenie od właściciela nieruchomości.

Przyglądał się swojej wytartej skórzanej kanapie, ławie z dębu, którą dostał od mamy i półce na książki z IKEA. Nie będzie mu brakowało tych mebli. Za to kolekcję płyt musi zabrać ze sobą na Gotlandię, odtwarzacz też. Nie zdziwiło ich to, że były mąż Emmy, Olle, po rozwodzie zabrał ze sobą stereo.

Johan wszedł do kuchni i przystanął na chwilę oparty o framugę drzwi. Jakie się tu wszystko wydawało spartańskie w porównaniu z domem Emmy, jej dużą willą w Romie. W jego kuchni mieścił się tylko mały składany stół stojący przy oknie i dwa krzesła. Nic nie chciał zabierać ze sobą na Gotlandię, być może poza tosterem, którego w samotności używał aż do znudzenia. Z drugiej strony dobrze by było móc go więcej nie widzieć. Sypialnia też nie była niczym wyjątkowym. Łóżko nie miało zagłówka, przykryte było starą brzydką narzutą. Zdał sobie sprawę, że nie ruszył nawet palcem, żeby urządzić swoje mieszkanie. Wynajmował je od dziesięciu lat i dobrze się w nim czuł, ale traktował je tylko jak coś przejściowego, a nie jak prawdziwy dom.

Było naprawdę anonimowe i nieprzytulne. Puste i bez życia. Jak dobrze będzie móc się stąd wyprowadzić. Odsłuchał automatyczną sekretarkę, jego mama dzwoniła kilka razy, chyba zapomniała, że był w pracy na Gotlandii.

Dzwoniło też dwóch jego braci. Brakowało mu ich, miał nadzieję, że uda im się spotkać teraz, gdy wrócił do Sztokholmu. Johan był najstarszy i w pewien sposób przejął rolę ojca po tym, jak ten zmarł przed kilkoma laty. Całe szczęście mama znalazła nową miłość, mieszkali razem i wydawało się, że wiedzie się im znakomicie, co go bardzo cieszyło. Nie tylko ze względu na mamę, lecz również ze względu na siebie. Nie potrzebowała go tak jak wcześniej. Myślał o tym, jak to teraz będzie, kiedy postanowili z Emmą, że zamieszkają razem. Że się pobiorą. Johan będzie pierwszy z rodzeństwa. Była to poważna decyzja. Na razie nie chciał nikomu nic mówić. Jeszcze nie.

Niepokój zwiększał się wraz ze zbliżającą się nocą. Coś było w niedzielnych wieczorach, Erik zawsze to czuł. Weekend się kończył i na horyzoncie pojawiało się widmo dnia codziennego. Z odpowiedzialnością, rutynami, zobowiązaniami – musiał jakoś funkcjonować. To wystarczyło, żeby dostawał ataku paniki. Leżał na kanapie w salonie i gapił się w sufit. Szklanka whisky wypełniłaby pustkę. Ale dziś miał nie pić. Nigdy nie pijał w niedziele.

Podniósł się i wyjął kilka starych albumów fotograficznych z dzieciństwa. Włączył płytę Marii Callas i zaczął przewracać kartki. On jako siedmiolatek na pomoście parowców na wyspie Moja. Stawiający żagiel razem z tatą, tu znów z kolegą na jolce. Jako dziecko kochał sztokholmski archipelag. Jego rodzina każdego lata przez kilka tygodni pływała żaglówką po archipelagu. Zatrzymywali się na wyspach Moja, Sandhamn i Utö, uczestniczyli w potańcówkach na pomostach i jadali kolacje w wykwintnych restauracjach. Tata był razem z nimi i mama była wówczas zawsze bardziej radosna i zrelaksowana. Gdy miała przy sobie męża, zapominała o irytacji, którą ciągle okazywała w stosunku do Erika, gdy byli sami w domu, gdy jego tata był w podróżach służbowych. Opalała się i jej szczupłe, dobrze wytrenowane ciało stawało się brązowe i zaokrąglało się. Wydawało się, że jej napięta twarz wygładzała się i widać w niej było coś z wesołej dziewczynki, którą może niegdyś była, w co Erik bardzo chciał wierzyć, a która skrywała się na co dzień pod surową powierzchownością.

Erik był jedynakiem, dorastał w pełnym przepychu domu w modnej dzielnicy na przedmieściach Djursholmu. Chodził do prywatnej szkoły podstawowej, a potem do prestiżowego liceum Östra Real. Przyszłość stała przed nim otworem. Miał iść śladami swojego ojca i uczyć się w Wyższej Szkole Handlowej Handelshögskolan, skończyć ją z najlepszymi ocenami i zacząć pracować w przedsiębiorstwie rodzinnym. Nie rozważano innych możliwości.

Erik dość dobrze radził sobie w szkole, mimo nieokazującej mu uczuć matki i nieobecnego ojca. Zawsze z łatwością nawiązywał kontakty, życie towarzyskie poza domem dawało mu siłę do przetrwania, rok po roku. Z niecierpliwością wyglądał dnia, kiedy będzie mógł zebrać swoje manatki i wyprowadzić się od rodziców.

W okresie dojrzewania zaczęły się zmiany. W jego klasie pojawił się nowy kolega, który interesował się sztuką i chodził na wszystkie wernisaże w mieście oraz w wolnym czasie sam dużo malował. Tak bardzo potrafił zarazić swoim entuzjazmem, że wiele osób z klasy chodziło z nim w weekendy na wystawy do galerii Liljevalchs, do Muzeum Narodowego, muzeum Waldemarsudde i do małych, nieznanych galerii sztuki. Erik wciągnął się najbardziej ze wszystkich, fascynowała go przede wszystkim szwedzka sztuka z przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku. W tamtym czasie odkrył Umierającego dandysa i został nim całkowicie oczarowany. Wówczas nie rozumiał, co w tym obrazie przemawiało do niego tak mocno, wiedział tylko, że obraz poruszył w nim coś głębokiego, ukrytego, nad czym nie miał kontroli. Zaczął czytać wszystko, co tylko znalazł o Dardelu i o sztuce z początku dwudziestego wieku. Rozpoczął studia z historii sztuki, obok nauki w szkole handlowej. Nie chciał zdradzać swojej pasji przed rodzicami tak długo, jak to było możliwe.

W tamtym czasie nie tylko zainteresowanie sztuką komplikowało mu życie. Czuł coraz większy pociąg do tej samej płci, kobiety zupełnie go nie interesowały. Gdy jego koledzy rozmawiali o dziewczynach i o seksie, śmiał się jak wszyscy, potakiwał i od czasu do czasu sam opowiadał jakąś historię podboju, w której chwalił się swoimi osiągnięciami w tej dziedzinie. Jednak w ukryciu Erik spoglądał na mężczyzn. W autobusie, na ulicy i pod prysznicem po gimnastyce. To ciało mężczyzn, a nie kobiet było interesujące. Ponieważ był boleśnie świadomy staromodnych i zacofanych zapatrywań swoich rodziców na homoseksualizm, robił wszystko, żeby stłumić w sobie pociąg do mężczyzn. Aż pewnego razu jego uczucia znalazły potwierdzenie.

Jechał z rodzicami na weekend na wyspę Gotska Sandön, gdzie mieli zatrzymać się na noc w domku letniskowym. Na promie spotkali sympatyczną rodzinę z Göteborga, w której był chłopak w jego wieku. Późnym wieczorem, gdy dorośli rozmawiali, popijając wino, obaj młodzieńcy opuścili towarzystwo i poszli na spacer wzdłuż długich piaszczystych plaż otaczających wyspę. Było to tuż przed świętem Midsommar, noc była jasna i ciepła. Położyli się obok siebie na jednej z wydm, patrzyli w niebo i rozmawiali. Erik czuł sympatię do Joela, mieli ze sobą wiele wspólnego. Zaczęli się sobie zwierzać i Erik opowiedział Joelowi o swoich problemach w domu. Ten okazał współczucie i zrozumienie i ani się nie obejrzeli, a padli sobie w ramiona. Erik nigdy nie zapomni tej nocy. Wymienili się adresami i numerami telefonu, lecz nigdy się ze sobą nie skontaktowali.

Erik wrócił do swojego zwyczajnego życia w Sztokholmie mocno wstrząśnięty swoim homoseksualnym debiutem. Był tak śmiertelnie przerażony odkrytymi w sobie uczuciami, że zaczął starać się o dziewczynę, która na wykładach obrzucała go długimi spojrzeniami.

Nazywała się Lydia, zostali parą i dość szybko się pobrali. Na początku małżeństwo było nawet udane i w niedługim czasie doczekali się trojga dzieci.

Problemy alkoholowe Erika zaczęły się dużo wcześniej, ale z każdym rokiem się pogłębiały.

Jego rodzice, skoncentrowani za bardzo na sobie, nic nie zauważyli i dawali Erikowi i Lydii pieniądze, by mogli żyć wystawnie w eleganckim mieszkaniu na Östermalm. Lydia pochodziła z Leksandu, z rodziny zaliczającej się do klasy średniej. Pomału zdobyła wykształcenie jako konserwator zabytków i dostała pracę w Muzeum Narodowym.

Pewnego razu, gdy Erik nie wrócił na noc do domu, jak to mu się często zaczęło zdarzać, i pojawił się dopiero następnego dnia około drugiej po południu, wyraźnie pod wpływem alkoholu i narkotyków, Lydia nie wytrzymała. Była to sobota, zabrała dzieci i pojechała do teściów.

Oczywiście rodzice Erika ogromnie się zdenerwowali i zagrozili, że wstrzymają pieniądze, które przesyłali im każdego miesiąca.

Lydia chciała się rozwieść i naturalnie rodzice Erika stanęli po jej stronie. To w końcu Erik nie potrafił się zachować i nie dotrzymał tego, co przyrzekł.

To, co uważała jego matka, w ogóle go nie obchodziło, udało jej się zniszczyć dziecięcą miłość przez te wszystkie lata psychicznej tyranii i nieokazywania mu miłości. Ile to razy poniżała go i ośmieszała przed nauczycielami, sąsiadami, krewnymi i znajomymi. Nie czuł do niej zupełnie nic i był przekonany, że było to odwzajemnione. Jeśli żywili do siebie jakieś uczucie, była to głęboka pogarda.

Jednak nadal zależało mu na ojcu. Tak naprawdę nigdy nie traktował Erika źle. Mimo iż świetnie sobie radził w świecie biznesu, w domu był marionetką w rękach żony. To ona wszystkim kierowała i była wszystkiemu winna, jej mąż rzadko podawał w wątpliwość jej decyzje. Zostawiał wszystko żonie. Tak będzie najlepiej dla spokoju rodzinnego, mówił z dobrodusznym uśmiechem na ustach i uciekał z pola walki, udając się w kolejną podróż służbową.

Po rozwodzie spotkał swoich rodziców tylko raz, na piątych urodzinach Emelie.

Siedząc przy kawie na przyjęciu urodzinowym córki, Erik widział ból i zawód w oczach swojego ojca i to go bolało. Pośród balonów, koleżanek z przedszkola, prezentów i kawałków tortu unosił się zawód i zranione uczucia. Był zmuszony wyjść na balkon, żeby zaczerpnąć powietrza.

Nawet jeśli Lydia zaraz po rozwodzie była bardzo zawiedziona zachowaniem Erika, to jednak rozumiała go jak żaden inny człowiek na świecie. Opowiedział jej o swoim nieudanym dzieciństwie, o niełatwych stosunkach z matką i o tym, jak coraz bardziej stawał się świadomy swojej homoseksualności. Zaakceptowała go takim, jakim był i gdy silne emocje związane z rozwodem ucichły, zostali przyjaciółmi. Lydia zrozumiała chyba, że starał się, jak tylko potrafił. Postanowili, że dzieci zostaną przy niej, bo były jeszcze bardzo małe, ale Erik mógł spędzać z nimi co drugi weekend.

Ten układ funkcjonował przez pół roku. Erik zachowywał się bez zarzutu i nie pił w te weekendy, w które zajmował się dziećmi. Rodzice nadal przesyłali mu co miesiąc znaczną sumę na konto, nawet jeśli jego matka podkreślała, że było to ze względu na dzieci, a nie na niego.

Aż pewnego razu, gdy miał u siebie dzieci, pojawił się jego dawny chłopak. Został na kolacji. Gdy dzieci zasnęły, jego były zaczął się do niego kleić, poszli do łóżka, a potem otworzyli dobrą whisky, którą gość przyniósł ze sobą. Jak to zwykle bywało, gdy Erik zaczął pić, nie mógł skończyć.

Następnego dnia w porze obiadowej obudził się na kanapie w salonie. Ktoś uparcie dzwonił do drzwi. Była to Lydia, która wpadła do mieszkania i znalazła dzieci w sypialni przed telewizorem chrupiące chipsy, ciastka i surowe spaghetti.

Tej niedzieli mieli iść razem do skansenu. Był to ostatni weekend, kiedy Erik miał u siebie dzieci, a jego rodzice wstrzymali comiesięczne przelewy na jego konto.

Nigdy więcej nie spotkał już rodziców.

Pewnego razu przypadkiem zauważył swoją matkę w dziale z kapeluszami domu towarowego Nordiska Kompaniet. Przez dłuższą chwilę stał ukryty za kolumną i obserwował ją, gdy śmiejąc się, razem ze swoją przyjaciółką przymierzała kapelusze. Nie mógł zrozumieć, że ta kobieta, na którą patrzył, była jego własną matką. Że nosiła go w swoim ciele, urodziła go i karmiła piersią, gdy był niemowlęciem. Było to nie do pojęcia. Tak samo jak to, że kiedyś zdecydowała się zostać matką.

Noc była ciemna i zimna. Gdy skręcił w ulicę Valhallavägen, nigdzie nie było widać żywej duszy. Termometr wskazywał minus dwanaście stopni. Zaparkował na wolnym miejscu przed sklepem 7-Eleven, prawie obok dzielnicy Gärdet. Było to dostatecznie daleko, żeby nikt nie skojarzył samochodu z miejscem przestępstwa, jeśli ktoś mimo wszystko zwróciłby uwagę na zaparkowany samochód.

Plecak w bagażniku był lekki i dobrze spakowany. Pasek z papierowym rulonem przytwierdził do ramienia, tak aby mieć swobodę ruchów. Szybko przeszedł przez ulicę i wybrał drogę wzdłuż dzielnicy Gärdet, aby szansa, że ktoś go zauważy, była jak najmniejsza.

Przy hotelu i restauracji Källhagen przeszedł przez parking i skierował się w stronę kanału Djurgårdsbrunn. Kawałek dalej dostrzegł białe, potężne Muzeum Historii Morza, z oświetloną fasadą. Dookoła było cicho i bezludnie. Po drugiej stronie kanału na ciemnym nocnym niebie odznaczały się skały skansenu. Kawałek dalej błyszczały światła miasta. Wydawało się ono takie odległe, choć znajdował się zaledwie około kilometra od największych ulic handlowych.

Przy pomoście założył łyżwy. Wiatr zdmuchnął cienką warstwę śniegu, która leżała na lodzie, co ułatwiało jazdę. Wypróbował ten odcinek wiele razy i nie było problemu, jeśli trzymało się dość blisko brzegu.

Zazwyczaj nie można było pokonać tej drogi na łyżwach, ponieważ albo lód był za cienki i zbyt nierówny, albo warstwa śniegu zbyt gruba. Ale teraz warunki były doskonałe i trudno było o lepszy środek transportu. Nie będzie go ani widać, ani słychać.

Lód trzeszczał i skrzypiał pod nim, gdy wyruszył w drogę. Najpierw musiał przejechać przez kanał. Rozwinął dość dużą prędkość i wkrótce minął galerię Thielska galleriet położoną na cyplu Biskopsudden.

Wyjechał z kanału i zobaczył rozpościerające się przed nim zamarznięte wody fiordu, który wyglądał jak wypolerowana podłoga. Miał nadzieję, że lód wytrzyma, kawałek dalej od brzegu znajdowała się wolna od lodu droga wodna, którą pływały zimą statki.

Przy pomoście cypla Waldemarsudde było ciemno. Pojechał dalej, zatrzymał się, gdy był dokładnie przed pałacem. Było ciemno choć oko wykol, palce zdrętwiały mu z zimna. Szybko rozsznurował łyżwy i zostawił je na lodzie. Wziął plecak i przekradł się do budowli, która samotnie i majestatycznie wznosiła się na pagórku. Całe szczęście w pobliżu nie było innych domów, a najbliższy sąsiad mieszkał poza zasięgiem wzroku od strony wody.

Pałac pogrążony był w ciemności. On miał na sobie czarne ubrania, na głowę naciągnął dzianą czapkę. W plecaku znajdowały się wszystkie potrzebne przedmioty. Nic go teraz nie mogło zatrzymać.

Wspiął się po schodach pożarowych na tyłach pałacu, a następnie wszedł na dach i przeszedł w stronę frontu budynku, który wychodził na fiord. Tam znajdował się wylot kanału wentylacyjnego.

Na starych rycinach pałacu na Waldemarsudde widział, że przewód wentylacyjny prowadził prosto do magazynu znajdującego się przy holu ze schodami.

Otworzył wlot i wślizgnął się do wąskiego kanału, zaparł się łokciami i kolanami i wkrótce był już przy kratce, którą szybko odkręcił i wszedł do środka.

Znalazł się w ciasnym, ciemnym pomieszczeniu bez okien. Włączył latarkę i znalazł drzwi. Przystanął na chwilę z ręką na klamce i zawahał się.

W tej samej sekundzie, kiedy otworzy drzwi, z dużym prawdopodobieństwem włączy się alarm, przygotowywał się psychicznie na wycie syreny. Pozostawało pytanie, jak dużo czasu zajmie policji dostanie się do Waldemarsudde. Ponieważ muzeum leżało na samym końcu wyspy Djurgården, liczył na przynajmniej dziesięć minut. Jeśli jakiś patrol nie znajduje się w pobliżu, ale to byłby straszny pech.

Obliczył, że operacja powinna zająć mu sześć, siedem minut, co pozostawiało mu pewien margines czasu. Pomału nacisnął klamkę i otworzył drzwi.

Sygnał alarmu był ogłuszający, wył ze wszystkich stron. Miał wrażenie, że zaraz pękną mu bębenki w uszach. Pobiegł przez ciemne pomieszczenia do salonu, gdzie wisiało dzieło sztuki, którego szukał. Światło księżyca wpadało do środka przez wysokie okna i wskazywało mu drogę.

Obraz był większy, niż to zapamiętał, a w ciemności jego motyw wyglądał upiornie. Z całych sił próbował utrzymać koncentrację, choć wycie alarmu doprowadzało go do szaleństwa. Wyjął z plecaka składaną drabinkę. Zatrzeszczała, gdy po niej wchodził i przez chwilę wystraszył się, że się przewróci.

Obraz był tak duży, że jedynym sposobem było wyciąć płótno. Przystawił nóż tapicerski w jednym rogu ramy i przeciągnął nim wzdłuż brzegu, tak ostrożnie, jak tylko potrafił. Udało mu się bez przeszkód przeciąć płótno przy górnej krawędzi, potem przy kolejnych, aż w końcu spadło na ziemię. Zwinął je szybko i włożył do kartonowej tuby. Akurat się w niej zmieściło.

Pozostała jeszcze jedna rzecz. Spojrzał na zegarek, dotychczas wykorzystał cztery minuty. Zostały mu jeszcze najwyżej trzy. Włożył rękę do plecaka i wyjął z niego przedmiot, który miał uwieńczyć jego dzieło. Ustawił go na stole przed ramą, w której wcześniej wisiał obraz.

Szybko pobiegł z powrotem do komórki. Wygodniej byłoby oczywiście wyjść przez okno lub drzwi balkonowe, ale były chronione zarówno w kratami, jak i szkłem pancernym. Niemożliwe do pokonania, jeśli nie miało się ze sobą buldożera.

Był zmuszony wyjść tą samą drogą, którą dostał się do środka, przez przewód wentylacyjny. Tubę z obrazem miał przymocowaną paskami do pleców. Gdy wyszedł na dach, przystanął i złapał oddech. Rozejrzał się na wszystkie strony, ale w zasięgu wzroku nie było żadnej osoby ani radiowozu.

Skoncentrowany, z sercem walącym w piersi, skoczył na ziemię, skręcił za róg i znalazł się na tyłach budynku. Zbiegł, potykając się, po stromych schodach prowadzących w stronę zamarzniętego fiordu. Trzęsącymi się rękoma zasznurował łyżwy. Gdy ruszył, o mały włos się nie przewrócił, ale odzyskał równowagę i zniknął tak szybko, jak potrafił, odpychając się długimi, rytmicznymi ruchami.

W oddali słyszał coraz wyraźniej syreny radiowozów. Gdy był z powrotem w kanale, widział samochody policyjne pędzące przez most Djurgårdsbron w drodze do Waldemarsudde.

Słuchał swojego ciężkiego oddechu, piersi bolały go od zimnego powietrza i z wysiłku. Jednocześnie czuł kiełkującą wewnątrz radość. W końcu dług zostanie spłacony. Obraz był w drodze do prawowitego właściciela. Ta świadomość dawała mu wewnętrzny spokój.

Jego ślady urwą się na kamieniach przed pałacem. Ucieknie im. Już drugi raz.

Po raz pierwszy w historii muzeum ktoś włamał się do niego nocą. Gdy dyrektor Per-Erik Sommer przybył do muzeum o trzeciej w nocy z soboty na niedzielę, czuł się tak, jakby ktoś wtargnął do jego prywatnego mieszkania. Był dyrektorem muzeum i intendentem przez piętnaście lat, Waldemarsudde traktował jak swój drugi dom, jak swoje dziecko. Nigdy nie wyobrażał sobie, że zwykły złodziej mógł tu się wedrzeć, gdy było zamknięte. Przepisy bezpieczeństwa były bardzo rygorystyczne. W Sztokholmie w ostatnich latach zdarzyło się wiele głośnych kradzieży dzieł sztuki. Napad z bronią w biały dzień w Muzeum Narodowym, świetnie przygotowane włamanie przez dach w Muzeum Sztuki Współczesnej. Naturalnie to zmieniało sposób myślenia dotyczący zabezpieczeń również w innych muzeach w mieście. W Waldemarsudde wydano miliony koron, żeby chronić dom księcia i jego bogate zbiory.

Gdy przybył na miejsce, policja odgradzała właśnie teren wokół pałacu i przeszukiwała okolicę przy pomocy psów. Przy głównym wejściu powitał go komisarz Kurt Fogestam, który dowodził policjantami. Pokazał mu, którędy złodziej dostał się do środka. Na nic się zdały wszystkie środki bezpieczeństwa, złodziej bezczelnie wszedł przez kanał wentylacyjny. Per-Erik potrząsnął głową.

Razem weszli do środka, żeby zorientować się, co zginęło.

Pomieszczenia były teraz w pełni oświetlone. Zaczęli od biblioteki. Niczego w niej nie brakowało, w tak zwanej sali kwiatów też nie. Per-Erik odetchnął z ulgą, gdy zobaczył, że salon też był nietknięty. Tam wisiał między innymi portret autorstwa Andersa Zorna przedstawiający matkę księcia, królową Sofię, z którą książę miał bardzo dobry kontakt. Jeśli obraz by zginął, byłaby to katastrofa. Inny niezwykle cenny obraz, Wodnik Erlanda Josephssona, był zawsze na noc chowany w schowku w ścianie i tym samym na szczęście niemożliwy do skradzenia.

Aż zauważył, co zniknęło. Ponieważ obraz swoją wielkością dominował nad wszystkimi innymi wystawionymi w jadalni, jego brak od razu rzucał się w oczy i stwarzał wrażenie pustki w pomieszczeniu. Umierający dandys został skradziony. Wycięty – rama złowrogo świeciła pustką jak niemy świadek tego, co się zdarzyło.

Chciał usiąść, ale policja nie pozwoliła mu, bojąc się, że mógłby zatrzeć ślady. Był w szoku, czuł się jak ogłuszony, lecz rozejrzał się po pomieszczeniu, żeby zobaczyć, czy zginęło coś jeszcze.

Wówczas odkrył przedmiot, na który wcześniej nie zwrócił uwagi.

Na stole przed obrazem stała mała rzeźba. Nie należała ona do domu księcia Eugena. W ogóle jej nie rozpoznawał. Pomału pochylił się nad figurką.

– Co to jest? – spytał Kurt Fogestam.

– To nie należy do naszych zbiorów – odpowiedział Per-Erik Sommer.

Chciał wziąć figurkę do ręki, ale komisarz go powstrzymał.

– Co ma pan na myśli?

– Statuetka nie należy do muzeum. Musiał ją tu zostawić złodziej.

Zdziwieni patrzyli na małą figurkę wykonaną w kamieniu. Był to nagi tors z długą szyją i przechyloną na bok, lekko odchyloną do tyłu głową. Twarz była wyrzeźbiona prosto, oczy zamknięte, usta zaciśnięte. Statuetka tchnęła melancholią, tęsknotą. Trudno było powiedzieć, czy przedstawiała mężczyznę, czy kobietę. Jej hermafrodytyzm bardzo dobrze pasował do skradzionego obrazu.

– Co na miłość boską ma to oznaczać?

Per-Erik Sommer wytrzeszczył oczy ze zdziwienia. To, że złodzieje okradali muzea, to była jedna rzecz, ale nigdy nie słyszał, żeby jakiś złodziej pozostawił dzieło sztuki na miejscu przestępstwa.

Gdy Johan przekroczył próg redakcji Wiadomości Regionalnych, powitał go redaktor Max Grenfors w stanie zupełnej rozsypki. Siedział przy biurku z włosami sterczącymi na wszystkie strony, w pogniecionej koszuli i z dzikim spojrzeniem. Po słuchawkach telefonów przy każdym uchu, po długopisie w ustach i czterech do połowy wypitych filiżankach kawy na stole widać było, że był ogromnie zapracowany. Połowy jego reporterów nie było w pracy, a właśnie wydarzyło się coś niesłychanie ważnego – z pewnością nie był to wymarzony scenariusz dla szefa redakcji. Śmiała kradzież w Waldemarsudde będzie dominowała w całym wydaniu. Widać było od razu, że ta sytuacja nadwerężała jego nerwy. Jego wycieńczona twarz rozjaśniła się, gdy zobaczył Johana.

– Dobrze, że jesteś – zawołał, choć miał na linii dwie rozmowy telefoniczne.

– Jedź od razu, Emil czeka.

Emil Jansson był młodym, pełnym zapału kamerzystą, który pracował dotychczas przede wszystkim na terenach konfliktów politycznych, takich jak Strefa Gazy i Irak. Pozdrowił uprzejmie Johana i razem pospieszyli do samochodu stojącego w garażu Telewizji Szwedzkiej. Droga do Waldemarsudde zajęła im tylko pięć minut, siedziba telewizji była oddalona o rzut kamieniem od mostu Djurgårdsbron.

Policja odgrodziła cały park przy pałacu, galerię i stary dom. Przeszukiwano okolicę. Johanowi udało się znaleźć policjanta, który zgodził się na wywiad. Z rozmowy z policjantem dyżurnym przeprowadzonej podczas jazdy samochodem nie dowiedział się niczego nowego.

Tło do wywiadu było doskonałe, z odgrodzonym pałacem i policjantami przeczesującymi teren z psami.

– Co się wydarzyło? – zaczął Johan.

Najprostsze pytania były najczęściej najbardziej skuteczne.

– Dziesięć po drugiej w nocy zaalarmowano nas, że został skradziony obraz z muzeum – powiedział policjant oficjalnym tonem. – Był to obraz wypożyczony muzeum na pewien czas, mianowicie Umierający dandys Nilsa Dardela.

– Jak złodzieje dostali się do środka?

– Tak, złodzieje albo złodziej, tego nie wiemy – poprawił policjant. – Choć prawdą jest, że trudno przeprowadzić taką rzecz samemu. Musiało ich być przynajmniej dwóch.

Odwrócił się i spojrzał w stronę budynku muzeum. Emil podążył kamerą za jego wzrokiem. Przez chwilę wydawało się, jakby policjant nie był świadomy, że wywiad jest filmowany. Zachowywał się niezwykle naturalnie i był prawdziwie zatroskany całą kradzieżą. Poza tym Johan odniósł wrażenie, że interesował się on sztuką.

– Jak złodzieje dostali się do środka?

– Przez przewód wentylacyjny na tyłach głównego budynku, na to wygląda. – Skinął głową w stronę pałacu.

– Nie ma tam alarmu?

– Jest, ale złodzieje się nim nie przejęli, zrobili to, co zamierzali i zniknęli.

– Ryzykowali.

– Oczywiście, lecz zważywszy na to, że muzeum leży na uboczu, trochę to trwa, zanim przyjedzie policja i ochrona.

– Ile im to zajęło?

– Mówi się o dziesięciu minutach. Jest to nieco za dużo, można by sądzić. W tym czasie złodziej zdąży dokonać kradzieży i uciec. I dokładnie tak się stało.

Johan poczuł ciepło na policzkach. Nie zdarzało się często, żeby jakiś policjant krytykował swoich kolegów.

– Ile czasu powinno to trwać pana zdaniem?

– Pięć minut powinno wystarczyć policji, tak uważam. Skoro włączył się alarm, oznacza to, że nie ma chwili do stracenia.

Johana ujęła szczerość policjanta. Musi to być jakiś nowicjusz, pomyślał i przyjrzał się młodemu policjantowi. Nie miał więcej niż dwadzieścia pięć lat i mówił z silnym värmlandzkim akcentem. Już on dostanie od szefostwa za ten wywiad, pomyślał Johan, ale co tam. Tym lepiej dla nas, że jest taki naiwny.

Gdy przeprowadzał wywiady ze zwykłymi ludźmi, był ostrożniejszy, ale za to nie robił sobie zbyt wielu problemów, gdy chodziło o policjantów.

– W jaki sposób dokonano kradzieży? Jeśli się nie mylę, obraz jest bardzo duży.

Johan znał bardzo dobrze obraz Dardela. Widział go wiele razy, gdy jego mama ciągała go ze sobą do Muzeum Sztuki Współczesnej, próbując obudzić w nim zainteresowanie sztuką.

– Złodziej lub złodzieje wycięli płótno.

– Czy nie brakuje jeszcze czegoś?

– Wygląda na to, że nie.

– Czy nie jest to dziwne, że złodzieje nie ukradli więcej obrazów? W środku znajduje się przecież dużo cennych dzieł sztuki, prawda?

– Tak, można by tak rozumować, lecz najwyraźniej byli zainteresowani właśnie tym obrazem.

– Uważacie, że jest to kradzież na zamówienie?

– Wiele na to wskazuje.

Młody policjant zaczął się wiercić, tak jakby poczuł, że powiedział za dużo. W następnej sekundzie podszedł do nich starszy, umundurowany policjant i odsunął swojego młodszego kolegę sprzed kamery.

– Co się tutaj dzieje? Policja w obecnej sytuacji nie udziela wywiadów, musicie poczekać na konferencję prasową po południu.

Johan rozpoznał w nim nowego rzecznika prasowego stołecznej policji.

Młody policjant wyglądał na śmiertelnie wystraszonego i szybko zniknął ze swoim starszym kolegą.

Johan spojrzał na Emila, który ciągle miał włączoną kamerę.

– Nagrałeś wszystko?

W poniedziałek po południu Knutas odebrał telefon z policji ze Sztokholmu. Był to jego stary przyjaciel Kurt Fogestam. Poznali się na konferencji, gdy byli młodymi policjantami i przyjaźń przetrwała te wszystkie lata. Zawsze próbowali się spotkać, gdy Knutas był w Sztokholmie. Ponieważ obaj byli oddanymi fanami sztokholmskiego klubu AIK, oglądali czasem razem mecze i szli po nich na malt whisky, która była ich ulubionym drinkiem. Kilka razy Kurt przyjechał również na Gotlandię.

– Cześć – pozdrowił go Knutas radośnie. – Kupę lat. Co słychać?

– Cześć – powiedział Kurt Fogestam. – Wszystko dobrze, dziękuję. Dzwonię do ciebie, bo mam wiadomości, które są powiązane z twoim śledztwem.

– Ach tak? – Knutas wyostrzył słuch. Nowy trop był tym, czego najbardziej im teraz było potrzeba.

– Dzisiejszej nocy włamano się do muzeum Waldemarsudde. Skradziono bardzo cenne dzieło sztuki, Umierający dandys Nilsa Dardela. Znasz je?

– Umierający dandys – powtórzył Knutas i przed oczami pojawił mu się niewyraźny obraz bladego, na wpół leżącego młodego mężczyzny z zamkniętymi oczami.

– Tak sobie – przyznał. – Ale co ma wspólnego ta kradzież z moim śledztwem?

– Złodziej wyciął płótno i zostawił ramę. Jest to bardzo duży obraz, wiesz?

– Tak?

Knutas nie rozumiał, do czego zmierzał jego kolega ze Sztokholmu.

– Na miejscu przestępstwa sprawca pozostawił małą rzeźbę, którą ustawił przed pustą ramą obrazu. Sprawdziliśmy dziś rano tę figurkę. Jest to statuetka, którą skradziono z galerii zamordowanego Egona Wallina w Visby.

Hugo Malmberg obudził się w poniedziałek wcześnie rano. Wstał, poszedł do toalety, opłukał twarz i tors, po czym wrócił do łóżka. Jego dwa amerykańskie cocker spaniele, Elvis i Marilyn, spały w swoim koszu i wydawało się, że nie zauważyły, iż już wstał. Nieobecnym wzrokiem wpatrywał się w bogatą sztukaterię sufitu. Nie spieszyło mu się, musiał być w galerii dopiero krótko przez dziesiątą. Psy zabierał ze sobą do pracy, były więc przyzwyczajone, że wychodziły na swój poranny spacer nieco później. Wzrok spłynął po brokacie baldachimu łóżka, ciemnej, czerwono-złotej tapecie i starym, plamiastym lustrze wiszącym na przeciwległej ścianie. Będąc myślami gdzie indziej, sięgnął po pilota, by obejrzeć poranne wiadomości. W Waldemarsudde dokonano zuchwałej kradzieży, zginął słynny obraz Umierający dandys. Nie do pomyślenia. Reporter zdawał relację bezpośrednio z muzeum, Hugo zobaczył w tle policjantów i taśmy odgradzające.

Przygotował jajka Benedykta, zaparzył mocną kawę i śledził wiadomości o kradzieży zarówno w radiu, jak i w telewizji. Niesamowicie zuchwała kradzież. Policja podejrzewała, że złodziej uciekł na łyżwach.

Późno wyszedł z domu. Gdy otworzył drzwi wychodzące na ulicę, poczuł rześkie poranne powietrze. Ulica John Ericssonsgatan łączyła ulicę Handverksgatan z eleganckim bulwarem Norr Mälarstrand, który ciągnął się wzdłuż fiordu, od parku Ralåmbshovsparken aż do ratusza. Jego mieszkanie leżało na rogu i rozciągał się z niego widok zarówno na fiord, jak i na ładną ulicę, przy której mieszkał, z drzewami, szerokimi chodnikami i trawnikami przed domami.

Lód był gruby, lecz Hugo Malmberg wybrał drogę wzdłuż przystani, gdzie nawet o tej porze roku stały w rzędzie przycumowane stare kutry. Gdy spojrzał w stronę mostu Västerbron, przypomniał sobie o mężczyźnie, którego spotkał w piątkową noc. Dziwne zdarzenie.

Odwrócił się od mostu i poszedł raźnym krokiem w przeciwnym kierunku, minął leżący tuż nad brzegiem wody na wyspie Kungsholmen dumny ratusz, zbudowany na początku ubiegłego stulecia w stylu romantyzmu narodowego. Romantyzm narodowy był, jego zdaniem, najbardziej interesującym okresem w historii szwedzkiej sztuki. Psy dziko bawiły się na śniegu. Ze względu na nie przeszedł przez lód na wyspę Gamla Stan, uwielbiały galopować po otwartej przestrzeni, jaką dawał im lód.

Wiele razy tego dnia wydawało mu się, że widzi mężczyznę z mostu Västerbron. Raz przed galerią zatrzymał się młody chłopak. Miał na sobie pikowaną kurtkę i taki sam fason czapki. W następnej chwili już go nie było. Czy był to ten sam mężczyzna, który szedł za nim w piątkową noc? Odrzucił tę myśl. Na pewno tylko to sobie wmawiał, może w głębi duszy miał nadzieję znowu spotkać tego przystojnego młodzieńca o przenikliwym spojrzeniu. Możliwe, że chłopak był zainteresowany, ale potem się rozmyślił.

Tuż przed obiadem zadzwonił telefon. Był wówczas w galerii sam. Gdy podniósł słuchawkę, nikt nie odpowiadał.

– Halo? – powtórzył, ale nie otrzymał odpowiedzi.

– Kto tam? – próbował jeszcze raz, wyglądając przy tym na ulicę.

Cisza.

Słyszał tylko czyjś oddech.

Gdy w poniedziałek po południu grupa śledcza zebrała się na spotkaniu, w pomieszczeniu dawało się wyczuć w duże napięcie. Wszyscy słyszeli już o gotlandzkiej rzeźbie, którą zostawiono w muzeum Waldemarsudde i chcieli się dowiedzieć więcej na ten temat. Nawet Kihlgård siedział cicho i skoncentrowany wpatrywał się w Knutasa, gdy ten zajął miejsce u szczytu stołu.

– Słyszeliście już z pewnością najnowsze wieści – rozpoczął. – Ta sprawa staje się coraz bardziej skomplikowana, istnieje z pewnością powiązanie między morderstwem i dokonaną tej nocy kradzieżą obrazu w Waldemarsudde.

Streścił to, co mu opowiedział Kurt Fogestam.

– I do tego są jeszcze skradzione obrazy znalezione w domu Egona Wallina – dodała Karin. – Musi istnieć między tymi kradzieżami jakiś związek. Czy jest to jakiś niezadowolony szef grupy przestępczej, z którym Wallin robił interesy i który nie otrzymał zapłaty, więc zamordował Wallina i teraz chce w ten sposób to wyrazić?

– A co innego mogłoby to być? To oczywiste, że kluczem do zagadki jest handel kradzionymi obrazami – powiedział Wittberg.

– Ale dlaczego zadowolił się tylko jednym obrazem?

Kihlgård spojrzał na swoich kolegów.

– Jeśli są to rzeczywiście złodzieje sztuki, którzy ryzykują włamanie do jednego z najbardziej strzeżonych muzeów Szwecji, dlaczego ukradli tylko jeden obraz? I nawet nie ten najcenniejszy? Nic z tego nie rozumiem – powiedział i otworzył opakowanie czekolady, którą przyniósł ze sobą.

Wokół stołu zrobiło się cicho, wszyscy zastanawiali się nad tajemniczym powiązaniem między sprawami.

– Tak naprawdę to nic nie wiemy o handlu kradzionymi obrazami Egona Wallina – powiedziała Karin. – Na jaką skalę był zakrojony ten proceder i od jakiego czasu Egon Wallin tym się parał. Żadne przesłuchanie tu, na Gotlandii nic nam nie dało, a wydaje się, że i w Sztokholmie Egon Wallin jest zupełnie nieznany wśród złodziei sztuki i paserów. Dobry Boże, musimy znaleźć choć jedną osobę, która wie coś o jego nieczystych interesach. Obrazy, które miał w domu, to nie były przecież pierwsze lepsze dzieła sztuki.

– Tak naprawdę to powinniśmy się cieszyć z kradzieży w Waldemarsudde – stwierdził sucho Norrby. – Mamy nowy trop, a tego doprawdy potrzebowaliśmy.

– Tak – zgodził się Knutas, uciskając brodę. – Ale dlaczego złodzieje chcieli poinformować nas o tym powiązaniu w taki sposób? Nie mogę z tego nic zrozumieć.

Nikt nie miał na to dobrej odpowiedzi.

– Innym pytaniem jest to, dlaczego złodziej wybrał właśnie Umierającego dandysa. Nie próbował nawet zakamuflować swojego wyboru przez kradzież jeszcze jednego obrazu.

– Myślę, że nie miał na to zbyt wiele czasu – wtrąciła Karin. – Włączył się przecież alarm.

– To prawda, ale pozostaje pytanie, dlaczego właśnie Umierający dandysi

– Mogła to być kradzież na zamówienie – zaproponował Wittberg. – Jakiś fanatyczny kolekcjoner, który wynajął kogoś do skradzenia dzieła sztuki. Podobno tego obrazu nie da się sprzedać, przynajmniej nie w Szwecji. Co wiemy o Umierającym dandysie?

Lars Norrby spojrzał w swoje papiery.

– Sprawdziłem trochę na ten temat. Został namalowany w 1918 roku przez Nilsa von Dardela albo raczej przez Nilsa Dardela. Pochodził on z rodziny szlacheckiej, ale odrzucił przyimek szlachecki „von”, gdy dorósł. Tak, udało mi się znaleźć trochę ciekawostek.

Uśmiechnął się zadowolony. Jego koledzy patrzyli na niego, nic nie rozumiejąc.

– Dardel zaczął tworzyć pod koniec dziewiętnastego wieku, ale jego najlepszy czas przypada na lata dwudzieste i trzydzieste dwudziestego wieku. Obraz Umierający dandys był w posiadaniu różnych prywatnych osób, aż na początku lat dziewięćdziesiątych został zakupiony przez Muzeum Sztuki Współczesnej od finansisty Thomasa Fischera. Został również sprzedany pewnego razu na aukcji w firmie Bukowskis za rekordową sumę. Może to pamiętacie, w gazetach dużo wówczas pisano o tej sprzedaży.

Bukowskis, pomyślał Knutas. Ciekawe, że znowu pojawia się ta nazwa w toku śledztwa. W głowie pojawiło mu się nazwisko Erika Mattsona. Ciągle jeszcze nie otrzymał od niego wyjaśnienia, dlaczego nie powiedział nic o tym, że był na wernisażu Egona Wallina. Coś się tu nie zgadzało. Musi pamiętać o tym, żeby skontaktować się z Mattsonem. Zapisał to w swoim notesie.

– Jakie osoby w Szwecji interesują się szczególnie Nilsem Dardelem? Może powinniśmy zacząć od tego końca? – zaproponowała Karin.

– Ale co ma wspólnego Egon Wallin z Nilsem Dardelem? To chyba w żaden sposób się nie wiąże? – powątpiewał Wittberg.

– Na razie nic o tym nie wiemy, ale jest to jeden z tropów, którymi musimy pójść – powiedział Knutas. – Jak by nie było, myślę, że najlepiej będzie, jeśli ktoś z nas pojedzie od razu do Sztokholmu i spotka się z tamtejszą policją, odwiedzi Waldemarsudde i spróbuje dowiedzieć się czegoś więcej o handlu kradzionymi obrazami. Może warto spotkać się z tym tam Sixtenem Dahlem i Hugonem Malmbergiem na ich własnym terenie.

– Ja mogę jechać – zaproponował Kihlgård.

– W takim razie chciałbym, aby pojechał też ktoś z naszych – powiedział Knutas.

– Ja mogę – zgłosiła się Karin pospiesznie. – Chętnie pojadę.

– Dobrze, niech będzie – zgodził się Knutas i obrzucił ją niezadowolonym spojrzeniem. Dlaczego właśnie ona?

I on?

Dębową podłogę podłużnej sali domu aukcyjnego Bukowskis Auktioner pokrywał gruby, wzorzysty dywan. Rzędy czarnych krzeseł ze stali i plastiku wypełniały całe pomieszczenie aż do wejścia, gdzie znajdowała się recepcja i garderoba. W głębi sali, nad podium, wisiało duże białe płótno z podobizną Henryka Bukowskiego. Był to poważny mężczyzna w okularach, o wysokim czole, z brodą i wąsami. Wzrok miał skierowany lekko w bok i do góry, tak jakby spoglądał w nieznaną przyszłość. Ten polski szlachcic wyemigrował do Szwecji w 1870 roku i założył tu dom aukcyjny Bukowski, który wraz z upływem lat stał się największym i najbardziej poważanym domem aukcyjnym w Skandynawii.

Przyglądał się podium wykonanemu z białego drewna z pozłacaną literą B w środku. Miał na sobie kamuflaż, by nikt go nie rozpoznał. Szukał pewnego mężczyzny, ale nigdzie nie mógł go znaleźć.

W pomieszczeniu zaczął się unosić zapach drogich perfum i ekskluzywnej wody po goleniu. Odwiedzający zostawiali w garderobie płaszcze i futra z norek, kupowali program i odbierali tabliczki aukcyjne. W powietrzu wyczuwało się pełne napięcia wyczekiwanie, przepojoną niecierpliwością potrzebę wydania pieniędzy.

Zrobiło mu się od tego niedobrze.

Usiadł zupełnie z tyłu, po lewej stronie, skąd miał dobry widok na wejście.

Niedługo potem przyszła jakaś kobieta około czterdziestki i usiadła obok niego. Miała na sobie brązowe futro z norek i okulary z cienkimi złotymi oprawkami. Była lekko opalona, pewnie pozostałość po urlopie bożonarodzeniowym, który spędziła na jakiejś egzotycznej plaży po drugiej stronie kuli ziemskiej, pomyślał zawistnie. Śmierdziała pieniędzmi. Brązowe włosy były upięte w klasyczny kok, miała na sobie szal, skórzane kozaki i czarne spodnie, a na palcu błyszczał ciężki diamentowy pierścionek.

Średnia wieku w sali była nieco ponad pięćdziesiąt lat, tyle samo mężczyzn co kobiet, dobrze ubranych, zamożnych; wszyscy emanowali takim samym spokojem i dostojnością. Mieli wrodzone poczucie pewności siebie, które w dużej mierze zawdzięczali pieniądzom.

Spojrzał na zegarek. Zostało jeszcze dziesięć minut do rozpoczęcia aukcji. Rozejrzał się raz jeszcze za mężczyzną, który był powodem jego wizyty tutaj. Sala zaczynała się wypełniać, między ścianami rozbrzmiewały przyciszone rozmowy, od czasu do czasu dolatywały do niego fragmenty zdań po angielsku. Z tyłu sali stało sporo osób w grupkach i rozmawiało przyciszonymi głosami, to wszystko miało w sobie coś z przyjęcia koktajlowego. Większość klientów domu aukcyjnego się znała, słychać było często „cześć”, „co słychać”, Jak miło państwa widzieć”.

Przyszedł w końcu i mąż damulki siedzącej obok niego, z siwymi włosami, opalony, w dobrze skrojonej marynarce. Miał pod nią jaskrawożółtą kamizelkę i intensywnie niebieską koszulę. Kolory szwedzkiej flagi. No tak. Typowy przedsiębiorca. Jakiś znajomy pozdrowił parę.

– Musisz teraz na nią uważać. Ha ha. Żeby nie wydała wszystkich pieniędzy. Nie byłoby wtedy zbyt wesoło, co?

Czuł, jak wzrastała w nim niechęć. Zmuszał się, żeby nie wstać z tego niewygodnego krzesła i nie wyjść.

Przy podium zajął miejsce aukcjoner. Był to mężczyzna około pięćdziesiątki o surowym, eleganckim wyglądzie. Nieco wyniosły, wysoki i szczupły, z orlim nosem i zaczesanymi do tyłu włosami. Stuknął trzy razy młotkiem w stół, żeby uciszyć obecnych na sali.

Dwóch rumianych chłopców wniosło pierwsze dzieło sztuki, nie mogli mieć więcej niż szesnaście, siedemnaście lat. Byli nienagannie ubrani, mieli na sobie świeżo wyprasowane ciemne spodnie i białe, wykrochmalone koszule oraz ciemnoniebieskie krawaty. Ich szczupłe chłopięce ciała opasywały skórzane fartuchy. Z zainteresowaniem obserwowali przebieg aukcji, lekko podtrzymując dzieło, które podczas licytacji spoczywało na sztaludze.

Z coraz większą pogardą przyglądał się temu, co się działo na sali. Aukcjoner z wprawą prowadził licytację, widać było, że czerpał przyjemność z wyczuwalnego w pomieszczeniu napięcia i energii. Oferty krążyły jak piłeczka pingpongowa między zebranymi w sali i niewidzialnymi klientami licytującymi przez telefon. Wiedział również, że na balkonie nad ich głowami siedzieli eksperci domu aukcyjnego i przez lornetki obserwowali klientów. Nie widzieli go i on też ich nie widział. Pieniądze szybko zmieniały właścicieli za pomocą skinień i kręcenia głową, dzięki tabliczkom aukcyjnym unoszonym w górę, mrugnięciom i unoszonym rękom. Energia i oczekiwanie, zawiedzione i spełnione nadzieje. Lornetki, które podnoszono do oczu, żeby przyjrzeć się mniejszym obiektom. Aukcjoner cały czas znajdował się w świetle reflektorów, w centrum uwagi, uderzał młotkiem podczas kolejnych licytacji jak atakująca kobra, a w kąciku ust pojawiał się lekki uśmiech zadowolenia, gdy cena wzrastała. To on panował nad sytuacją: „pani w trzecim rzędzie”, „oferta z Göteborga”, „po raz pierwszy, po raz drugi, po raz trzeci”. I na koniec lekkie uderzenie młotka.

Licytacja obrazu Roberta Thegerströma zatytułowanego Lenistwo rozpoczęła się od osiemdziesięciu tysięcy koron. Dzieło zostało ostatecznie sprzedane za dwieście dziewięćdziesiąt pięć tysięcy.

W jednym z ostatnich rzędów siedziała starsza para. Mężczyzna z nieprzeniknioną miną ciągle licytował różne dzieła, podczas gdy jego żona, siedząca obok, wpatrywała się w niego z podziwem.

Kobieta w długim do ziemi futrze z norek bez mrugnięcia okiem i bez konsultacji z mężem zaoferowała setki tysięcy koron za jedno z dzieł.

Przy podium stała kobieta o siwych włosach i wyraźnie odczytywała nazwiska artystów i motywy obrazów. Zawahała się tylko raz:

– Obraz ma podobno przedstawiać sokoły wędrowne, lecz my podejrzewamy, że są to jastrzębie gołębiarze.

Wśród zebranych zapanowało lekkie rozbawienie.

To zabawa dla bogatych, pomyślał, przyglądając się przedstawieniu. Daleko od codzienności zwyczajnych ludzi.

Czasem robiło się zbyt głośno i aukcjoner musiał uciszać publiczność.

Gdy dwóch ładnych chłopców z zarumienionymi policzkami wniosło okazały obraz olejny Andersa Zorna, zapanowała pełna szacunku cisza. Cena wywoławcza ustalona była na trzy miliony. Wraz ze wzrostem oferowanej sumy licytowało coraz mniej osób. Wszyscy z zaciekawieniem śledzili przebieg aukcji. Gdy cena obrazu przekroczyła dziesięć milionów koron, wśród zebranych widać było zupełnie inną koncentrację.

W końcu stanęło na dwunastu milionach siedmiuset tysiącach koron. Aukcjoner pomału wymówił sumę, specjalnie przeciągając każdą sylabę, aby zwiększyć dramatyzm sytuacji. Zanim uderzył młotkiem, przez kilka sekund trzymał rękę nad stołem, żeby przedłużyć napięcie i dać zainteresowanym konkurentom ostatnią szansę. Gdy w końcu młotek opadł z lekkim stuknięciem, wśród publiczności dało się słyszeć westchnienie ulgi.

Toć to czysty teatrzyk, pomyślał.

Podniósł się i wyszedł. Mężczyzna, którego szukał, nie pojawił się. Coś musiało pójść nie tak.

Karin Jacobsson przybyła do Waldemarsudde w towarzystwie Kurta Fogestama ze sztokholmskiej policji. Kihlgård zajął się przesłuchaniem Sixtena Dahla i Hugona Malmberga. Karin wraz z Kurtem Fogestamem zaczęła od spaceru wzdłuż odgrodzonego terenu parku otaczającego budynek muzeum. Ogród był zupełnie przykryty śniegiem, woda fiordu zamarznięta. Było niesamowicie pięknie.

– Podejrzewamy, że sprawca uciekł na łyżwach – powiedział Kurt Fogestam.

On i Karin spotkali się wcześniej wiele razy, gdy była z wizytą w Komendzie Głównej Policji w Sztokholmie.

– Wiem. Ale przecież statki pływają tędy nawet w zimie?

– Tak, lecz ponieważ w tym roku było tak ekstremalnie zimno, lód pokrył cały brzeg wyspy Djurgården, sięgając wiele metrów w głąb fiordu. Przy samym brzegu lód ma dziesięć centymetrów grubości, można po nim zarówno iść, jak i jechać na łyżwach. Poza tym jest wyjątkowo gładki. Prawdopodobnie sprawca uciekł na łyżwach dojazdy szybkiej.

– Złodziej sztuki, który zakrada się w nocy, kradnie z muzeum słynny i osnuty legendą obraz i ucieka na łyżwach – brzmi to jak scenariusz filmu o Jamesie Bondzie.

Kurt Fogestam zaśmiał się.

– Prawda? Ale tak właśnie było.

Komisarz zszedł pierwszy po stromych schodach prowadzących do skał nad brzegiem fiordu. Zatrzymał się i wskazał palcem.

– Tutaj wszedł na wyspę i uciekł tą samą drogą.

– Dokąd udało się wam pójść jego tropem?

– Byliśmy tu dziesięć minut po włączeniu alarmu, ale zanim przybyły psy, minęło dodatkowe piętnaście, dwadzieścia minut. Myślę, że przez to niestety dużo straciliśmy. Psy zaprowadziły nas do lodu, dalej nie mogły nic wyczuć. A trudno jest szukać śladów po łyżwach na lodzie, ponieważ nie ma na nim prawie w ogóle śniegu.

– Jak dostał się do budynku?

– Ten mężczyzna wiedział, co robi. Wszedł przez otwór wentylacyjny na tyłach budynku i tamtędy dostał się do holu. Potem nie przejmował się alarmem, tylko wykonał to, co zaplanował i zniknął.

– Mrożąca krew w żyłach historia – stwierdziła Karin. – I mnie chyba też zaraz zamarznie krew w żyłach od tego zimna. Wejdziemy do środka?

W wejściu spotkali Pera-Erika Sommera; uparł się, żeby najpierw zaprosić ich na kawę, która pomogłaby im się rozgrzać. Dyrektor muzeum był wysokim, dobrze zbudowanym mężczyzną o łagodnym spojrzeniu ukrytym za grubymi okularami w czarnych oprawkach.

Kawiarnia znajdowała się w dawnej kuchni księcia. Usiedli przy stolikach i zaraz podano im kawę i ciepłą szarlotkę z sosem waniliowym. Po lodowatym spacerze smakowało wspaniale.

Kurt Fogestam wyjaśnił Karin, że był tam tylko po to, by dotrzymać jej towarzystwa. Sommer został już przesłuchany przez sztokholmską policję i teraz Karin mogła zadać te pytania, na które szukała odpowiedzi.

– To wszystko jest straszne, naprawdę straszne – westchnął Per-Erik i zamieszał kawę łyżeczką. – Nigdy nie padliśmy ofiarą kradzieży, nigdy wewnątrz muzeum – poprawił się szybko. – Zginęło kilka rzeźb z ogrodu i już to było wystarczająco poważne, tylko to. Lecz ta kradzież to zupełnie inna rzecz. Alarm działał, ale co z tego? Policja i tak nie zdążyła przyjechać na czas.

– Macie kamery bezpieczeństwa?

– Tak, w kilku miejscach, ale niestety żadna nie zarejestrowała złodzieja.

– Ile osób tu pracuje?

– Niech pomyślę… – Dyrektor muzeum szeptem wyliczał na palcach. – Jest nas dziewięć osób pracujących na pełen etat, jeśli wliczyć w to pracowników zajmujących się utrzymaniem ogrodu i budynków. Mamy własnego ogrodnika i stróża. Poza tym jest kilka osób, które pracują tu w niepełnym wymiarze godzin, od czasu do czasu.

– O ilu osobach mówimy?

– Hm, myślę, że będzie to z dziesięć, może piętnaście osób.

– Czy ktoś z nich ma jakieś powiązania z Gotlandią?

– Nic o tym nie wiem.

– Czy pan albo ktoś z tu pracujących znał Egona Wallina?

– Ja nie, ale nie mogę gwarantować za innych. Choć myślę, że słyszałbym coś o tym, mając na uwadze straszny los, który go spotkał.

– Czy kiedykolwiek współpracowaliście z jego galerią w Visby?

– Odkąd ja jestem tu dyrektorem, nie.

– Czy zna pan kogoś, kto miał kontakt z Muramaris, z galerią w Visby lub prowadził jakiś projekt we współpracy z Gotlandią?

– Nie.

Karin zwróciła się do Fogestama.

– Czy przesłuchaliście wszystkich zatrudnionych?

– Jesteśmy w trakcie. Myślę, że przesłuchania jeszcze się nie zakończyły.

– Chciałabym dostać listę pracowników.

– Oczywiście, mogę przygotować pani taką listę. Choć nic nie wskazuje na to, że włamywaczem był ktoś z tu pracujących. Tej kradzieży dokonał ktoś z zewnątrz.

– Ktoś, kto bardzo dobrze orientował się w rozkładzie pomieszczeń – zwróciła uwagę Karin.

– Tak, ale plan budynku można zdobyć bez problemu, jeśli się tylko chce.

– Jakie obecnie macie wystawy w muzeum?

– Sztuka szwedzka z przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku plus minus trzydzieści lat. Poza tym są też wystawione obrazy z prywatnych zbiorów księcia. Nigdy ich nie ruszamy. Mamy tu sporo dużo cenniejszych obrazów niż ten namalowany przez Dardela, chociażby dzieła Liljeforsa i Muncha. Są one o wiele więcej warte niż Umierający dandys. Dlaczego złodzieje zadowolili się tylko nim? To nie do pojęcia.

W drodze do sali, z której skradziono obraz, Per-Erik Sommer zaczął opowiadać o Waldemarsudde, ponieważ Karin była tam po raz pierwszy.

– Książę miał artystyczną duszę i przyciągał do siebie szwedzkich artystów tworzących w jego czasach – zaczął. – Jego pałac został wykończony w 1905 roku i stał się ostoją wolnej myśli, życie towarzyskie kwitło w tych salonach. Książę był dobrym przyjacielem wielu współczesnych mu twórców, poza tym sam malował, przede wszystkim wspaniałe pejzaże. Przez całe życie kolekcjonował sztukę. W jego zbiorach znajduje się ponad dwa tysiące dzieł – kontynuował Sommer entuzjastycznie, tak jakby zapomniał, dlaczego tam byli.

– Czy jest tu więcej obrazów Dardela?

– Na wystawę wypożyczyliśmy również trzy inne jego obrazy. Poza tym Dardel wykonał szkic przedstawiający księcia Eugena, który należy do kolekcji księcia. Nic z tego nie zginęło.

Weszli do jasnego, ładnego salonu, gdzie uderzył ich zapach świeżych kwiatów. Pokoje były umeblowane w stylu z przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku. Świeże kwiaty ozdabiały każdy pokój, zgodnie z życzeniem księcia. Były tam purpurowe amarylisy, mieniące się odcieniami błękitu hiacynty i mnóstwo tulipanów we wszystkich kolorach.

Karin wiedziała, że książę Eugen nigdy się nie ożenił i nie miał dzieci. Zastanawiała się, czy był homoseksualistą, ale nie miała odwagi spytać.

Dominującym pomieszczeniem był salon księcia. Przez wysokie drzwi balkonowe wpadało do środka światło słoneczne i oświetlało jedwabne tapety. Najbardziej rzucającym się w oczy dziełem był duży obraz Ernesta Josephssona zatytułowany Wodnik, który przedstawiał wodnego ducha siedzącego na skałach przy kaskadzie rzecznej i grającego na skrzypcach. Per-Erik zatrzymał się przy obrazie.

– Ten obraz, jak widzicie, jest wsuwany na noc do schowka w ścianie, nie może więc być przeniesiony. Było to ulubione dzieło księcia.

Młody nagi mężczyzna na obrazie, który stanowił jego centralną figurę, był ładny i delikatny. Z całego dzieła emanowały tragizm i czułość. Miejsce dla obrazu było dobrze wybrane. Widać go było w całej okazałości, a pozłacane skrzypce wodnika pasowały wspaniale do żółtych jedwabnych tapet w pokoju.

Podłoga trzeszczała pod ich stopami, gdy przechodzili przez kolejne pomieszczenia: pokój kwiatowy z czarującym widokiem na miasto i sztokholmski fiord, ciemnozielona biblioteka z półkami zapełnionymi literaturą poświęconą historii sztuki i z okazałym kominkiem.

Na koniec dyrektor muzeum zaprowadził ich do jadalni, gdzie wcześniej wisiał Umierający dandys. Pokój ciągle był odgrodzony taśmami, musieli więc zatrzymać się przy wejściu. Jadalnia miała jasnozielone ściany, imponujący kryształowy żyrandol i lekkie meble w stylu rokoko pochodzące z osiemnastego wieku. Jedna z dłuższych ścian świeciła pustką. Rama po Umierającym dandysie została zdjęta do badania technicznego.

– Tak – westchnął Per-Erik Sommer. – To tu wisiał obraz.

– Obraz jest bardzo duży, prawda?

– Zgadza się, ma prawie dwa metry szerokości i półtora metra długości.

– Złodziej musiał więc na czymś stanąć, żeby wyciąć go z ramy, nieprawdaż?

– Oczywiście. Znaleźliśmy w pomieszczeniu leciutką drabinkę aluminiową. Złodziej zostawił ją na miejscu zbrodni.

– A rzeźba, gdzie ją znaleźliście?

– Na środku tego małego stolika.

– Gdzie się ona teraz znajduje?

– Skonfiskowała ją policja.

Karin wpatrywała się w pustą ścianę i stojący przed nią stół. Elementy układały się w trójkąt: Egon Wallin – Muramaris – Umierający dandys. Obecnie wydawało się niemożliwe znaleźć między tymi trzema punktami jakieś powiązanie. Przez kradzież rzeźby z galerii Wallina i umieszczenie jej w muzeum złodziej najwidoczniej chciał coś powiedzieć. Czy to ta sama osoba ukradła obraz i zamordowała Egona Wallina?

W tym momencie wydawało się to bardzo prawdopodobne.

Kradzież w Waldemarsudde była w rzeczy samej najważniejszą informacją poniedziałkowych wieczornych wiadomości wszystkich stacji i Johan dostał dużą pochwałę na porannym spotkaniu następnego dnia. To Wiadomości Regionalne jako pierwsze zdobyły informacje o tym, w jaki sposób sprawca dostał się do muzeum i dowiedziały się, że uciekł na łyżwach, choć również pozostałe redakcje wiadomości Telewizji Szwedzkiej użyły części materiału przygotowanego przez Johana w swoich wydaniach. Właściwie było przyjęte, że reporter po powrocie do redakcji pozwalał wszystkim, którzy tego chcieli, na wykorzystanie zdobytego przez siebie materiału. W ten sposób każdy reporter miał do dyspozycji wszystkie przeprowadzone wywiady i nagrane sekwencje. Ale Johan zaczął się temu sprzeciwiać. Nie chciał ryzykować, że nie zdąży przygotować własnego reportażu, bo będzie musiał cały czas obdzielać wszystkich swoimi materiałami i informacjami. Uważał również, że było to niesprawiedliwe, że on i operator kamery, którzy zadali sobie wiele trudu, by zdobyć unikatowe obrazy albo wywiady, mieli rozdzielać swój materiał, jak rozdaje się małym dzieciom słodycze, żeby potem zobaczyć strzępy swojej pracy w różnych wydaniach. Nie było to przyjemne ani dla niego, ani dla operatora i kłóciło się z ich dumą zawodową. Zaczął protestować, co z kolei wywołało gwałtowne reakcje wśród szefostwa i innych reporterów. Na pewno nie była to dobra strategia, żeby starać się o podwyżkę lub wspiąć się po szczeblach kariery. Za to Johan wmawiał sobie, że łatwiej mu będzie dostać posadę na Gotlandii, jeśli kiedyś takowa zostałaby stworzona. Redakcja sztokholmska pozbyłaby się w ten sposób uciążliwego reportera.

Mimo iż był w Sztokholmie, nie mógł przestać myśleć o tym, co się działo w śledztwie w sprawie morderstwa na Gotlandii. Gdy poranne spotkanie już się zakończyło, spędził wiele godzin na próbach zdobycia nowych informacji. Przez cały ranek dzwonił do Knutasa i do Karin, ale nie mógł się z nimi skontaktować. Pia Lilja miała grypę i leżała w łóżku, nie było więc z niej żadnego pożytku. W końcu musiał zadowolić się Larsem Norrbym. Spytał, czy w śledztwie wydarzyło się coś nowego.

– No cóż, nie mogę za bardzo o tym mówić.

– Ale coś może pan mi przecież powiedzieć? Musimy utrzymywać tę historię przy życiu, dla was też jest to korzystne. Może ktoś ma jakieś ważne informacje i w końcu zgłosi się z nimi na policję.

– Niech pan nie próbuje ze mną żadnych sztuczek, zbyt długo siedzę w tej pracy.

Johan słyszał, że Norrby się uśmiechał. Policjanci z Visby ciągle byli do niego przychylnie nastawieni po dramacie z ubiegłego roku, postanowił więc nie dawać za wygraną. Po tym jak spróbował w różny sposób naciskać rzecznika prasowego, udało mu się w końcu coś z niego wydusić. Gdy Johan spytał, czy Karin wyjechała, ponieważ było niemożliwe się z nią skontaktować, Norrby powiedział, że pojechała do Sztokholmu.

– Dlaczego? – spytał Johan.

– Jak to dlaczego, chodzi oczywiście o tę kradzież.

Johan nic nie rozumiał i nie wiedział, co ma odpowiedzieć.

– Kradzież? – spytał tylko głupio.

– No przecież, kradzież w Waldemarsudde. Badamy, jaki ma to związek z morderstwem Egona Wallina.

Johan wytężył uwagę. Co u licha powiedział policjant po drugiej stronie? Odczekał kilka sekund, mając nadzieję, że Norrby wydusi z siebie coś więcej.

Cisza zrobiła się najwyraźniej krępująca, ponieważ Norrby odezwał się pierwszy.

– No dobrze, tylko niech to zostanie między nami: Rzeźba, którą zostawiono na miejscu kradzieży, to ta sama, która zniknęła z galerii Egona Wallina.

Johan, który nie miał pojęcia, że z galerii zniknęła jakaś rzeźba, udał tylko, że jest zorientowany w temacie.

– Aha, tamta rzeźba. Hmm. Dziękuję za informację. Do usłyszenia.

Max Grenfors, jak zwykle z telefonem przy uchu, kołysał się na krześle przy swoim biurku zwanym z angielska desk, centralnym punkcie redakcji. Obok siedziała moderator programu ze wzrokiem przykutym do ekranu komputera, miała na uszach słuchawki i oglądała jedno z wejść. Najlepiej było nie przeszkadzać. Producent wydania był zajęty szukaniem zdjęć do reportażu o przemocy wobec kobiet, do którego zawsze trudno było dobrać odpowiednie obrazy, ze względu na bardzo delikatny temat. Istniało więc ryzyko, że będą używać ciągle tych samych, stereotypowych zdjęć.

Wszyscy reporterzy zajęci byli redagowaniem, widać było, że do wydania pozostało tylko kilka godzin. Wówczas puls redakcji przyspieszał.

Johan czuł, że zaraz pęknie, jeśli nie podzieli się z kimś niewiarygodnymi informacjami, które udało mu się zdobyć. Popukał Grenforsa w ramię i gestami pokazał mu, że ma coś ważnego do powiedzenia. Przynajmniej raz redaktor od razu pojął powagę sytuacji i zakończył rozmowę. Przeczesał ręką włosy i westchnął.

– Niektórzy reporterzy potrzebują pomocy we wszystkim. To niesłychane! Niedługo trzeba będzie przeprowadzać też za nich wywiady!

Johan, który wiedział, jak wiele Grenfors miał do powiedzenia o każdym kawałku, nie wziął zbyt poważnie jego skarg.

– Słuchaj tego – powiedział, przysuwając sobie krzesło, na którym usiadł obok Grenforsa. – Kradzież w Waldemarsudde nie jest zwykłą kradzieżą dzieła sztuki.

– Ach nie?

We wzroku Grenforsa pojawił się błysk zainteresowania.

– Nie. Złodziej nie tylko ukradł obraz, ale coś również zostawił.

– Co to było?

– Przed pustą ramą po obrazie ustawił rzeźbę.

– Tak?

– I nie jakąkolwiek rzeźbę. Jest to ta sama figurka, którą skradziono podczas wernisażu u Egona Wallina, w tym samym dniu, w którym został zamordowany.

– Ale co to ma oznaczać? Że ta sama osoba, która ukradła obraz, zamordowała Egona Wallina?

– Bardzo możliwe – powiedział Johan.

– Czy te informacje są pewne?

– Zdobyłem je bezpośrednio od policji.

Grenfors zdjął okulary, które zaczął nosić od pewnego czasu. Oczywiście najmodniejszej marki.

– Więc istnieje powiązanie między kradzieżą a morderstwem. Tylko jakie, u licha?

Spojrzał szybko na zegarek.

– Do diabła, to musimy mieć. Musisz z miejsca sklecić o tym kilka zdań.

Wiadomość o tym, że zuchwała kradzież w Waldemarsudde i morderstwo Egona Wallina były ze sobą powiązane i że do tego sprawca chciał zwrócić na to uwagę policji, była najważniejszą informacją wszystkich wydań wiadomości we wtorek wieczorem.

Johan cieszył się nie tylko z tego, że drugi dzień z kolei był autorem najważniejszej wiadomości. Zanim poszedł do domu, dostał polecenie udania się następnego dnia pierwszym lotem do Visby.

Karin spojrzała na swojego szefa siedzącego po drugiej stronie stołu i wymówiła słowa, których nigdy nie chciałby słyszeć.

– Odchodzę, Anders.

Zakręciło mu się w głowie. Nie chciał przyjąć do wiadomości treści usłyszanych słów, odbijały się one tylko echem w jego głowie.

Knutas pomału opuścił widelec, na który nadział porządny kawałek gotowanego dorsza w sosie jajecznym.

– Co ty mówisz? Żartujesz, prawda?

Spojrzał na zegarek, tak jakby chciał zarejestrować moment, w którym jego najbliższa współpracowniczka powiedziała mu, że chce go opuścić.

Karin spojrzała współczująco na Knutasa.

– Nie, Anders, to prawda. Zaproponowano mi pracę w Sztokholmie. W Centralnym Biurze Śledczym.

– Co?

Pełen widelec w dalszym ciągu wisiał w powietrzu, między ustami a talerzem. Tak jakby ramię mu zesztywniało, zostało sparaliżowane okrutnymi słowami wypowiedzianymi przez Karin. Spuściła wzrok i mówiąc, dłubała w jedzeniu. Nagle Knutas stwierdził, że cała stołówka śmierdziała sosem jajecznym. Zrobiło mu się niedobrze.

– Szef Kihlgårda z Centralnego Biura Śledczego zaproponował mi pracę. Byłabym w tej samej grupie co Martin. Jest to dla mnie wyzwanie, Anders, musisz to zrozumieć. Nic mnie tu nie trzyma.

Knutas patrzył na nią zbaraniały. Jej słowa dźwięczały mu w uszach, znowu ten Martin Kihlgård. To on oczywiście stał za tą propozycją. Tak naprawdę Knutas zawsze podejrzliwie patrzył na jego jowialny sposób bycia. Pod niewinną powierzchownością skrywał się wąż, obślizgły i niegodny zaufania.

Od samego początku między Kihlgårdem i Karin istniała jakaś wyjątkowa sympatia i bardzo mu to przeszkadzało, nawet jeśli nigdy nie przyznałby tego głośno.

– A co z nami? Karin westchnęła.

– Drogi Andersie, nie jesteśmy przecież parą. Dobrze nam się razem pracuje, ale chciałabym spróbować czegoś nowego. Poza tym mam dość obrastania mchem na tej wyspie. Pewnie, moja praca bardzo mi się podoba, dobrze mi się pracuje z tobą i innymi, ale tak poza tym w moim życiu nic się nie dzieje. Niedługo skończę czterdzieści lat, chciałabym się rozwinąć w sferze zawodowej i prywatnej.

Na szyi Karin wystąpiły czerwone plamy, znak, że była zdenerwowana albo nie czuła się dobrze w danej sytuacji.

Zrobiło się cicho. Knutas nie wiedział, co ma powiedzieć. Z opuszczonymi rękoma patrzył na tę małą, ciemnooką osobę, siedzącą naprzeciw niego. Karin westchnęła i wstała.

– W każdym razie tak wyglądają sprawy. Podjęłam już decyzję.

– Ale…

Nie zdążył powiedzieć nic więcej. Karin wzięła swoją tackę i odeszła.

Został przy stole sam. Gapił się za okno na szary parking spowity lekką mgiełką. Ze złością poczuł, jak do oczu napływają mu łzy. Szybko rozejrzał się dookoła. W stołówce siedziało wielu jego kolegów, którzy jedli obiad, rozmawiali i śmiali się.

Nie wiedział, jak sobie poradzi w pracy bez Karin. Była ona jego wentylem. Nawet jeśli mogło się wydawać, że ich relacja była jednostronna, dawała mu ona tak wiele. Jednocześnie doskonale ją rozumiał. Było oczywiste, że ona również chciała mieć szansę na rozwój zawodowy, może na spotkanie kogoś i założenie rodziny. Tak jak wszyscy inni.

Przygnębiony poszedł z powrotem do swojego biura, zamknął drzwi, wyjął fajkę z górnej szuflady biurka i zaczął ją nabijać, ale nie zadowolił się ssaniem, jak to miał w zwyczaju, lecz stanął przy otwartym oknie i zapalił. Czy Karin mówiła poważnie? Gdzie będzie mieszkała? To prawda, że dobrze dogadywała się z Kihlgårdem, ale jak na dłuższą metę wytrzyma z jego ciągłym jedzeniem? Pewnie, był zabawny w małych dawkach, ale każdego dnia?

Ledwo zdążył dokończyć myśl, a przyszło mu do głowy inne straszne podejrzenie. A on sam, na ile był zabawny? Pracowali razem i Knutas uważał, że mieli ze sobą doskonały kontakt, lubił Karin, jej żywiołowość i temperament, który czasem niespodziewanie dochodził do głosu. Karin ożywiała codzienność, sprawiała, że czuł się lepiej w pracy. Dzięki niej bardziej lubił siebie. Ale jeśli by spojrzeć na wszystko z drugiej strony. Jak ona go postrzegała?

Jego nieustanne narzekanie i wzdychanie z powodu cięć w policji. W myśli próbował ocenić swoje zachowanie. Co on tak naprawdę dał Karin? Co od niego dostała? Prawdopodobnie nie za wiele.

Pozostawało pytanie, czy miał jeszcze czas, żeby działać. Karin na razie nie złożyła wypowiedzenia, może chciała na początek wziąć wolne, tak na próbę. Miała tu przecież rodziców i przyjaciół, nie wiadomo, czy będzie się dobrze czuła na kontynencie i w dodatku w dużym mieście. Knutasa ogarniał paraliżujący strach na samą myśl o pracy bez Karin, dzień po dniu.

Musi coś wymyślić. Cokolwiek.

W piątek późnym popołudniem Knutas dostał coś innego do przemyślenia. Policja ze Sztokholmu przesłała mu spis osób, które uchodziły za szczególnie zainteresowane Nilsem Dardelem w Szwecji.

Przeleciał wzrokiem listę, na początku wszystkie nazwiska wydawały mu się obce. Gdy jednak doszedł do połowy, zatrzymał się gwałtownie. Litery wydawały się wyskakiwać z kartki, układały się w nazwisko, które napotkał już wiele razy podczas śledztwa. Erik Mattson.

Knutas pomału wypuścił powietrze przez nos. Jak to możliwe, że ten człowiek znowu nagle się pojawiał?

Wstał i wyjrzał przez okno. Próbował się uspokoić. Erik Mattson, rzeczoznawca domu aukcyjnego Bukowskis, który do tego odwiedził wernisaż Egona Wallina w Visby. Wyceniał skradzione obrazy znalezione w domu Egona Wallina i ani słowem nie wspomniał, że był w Visby w dniu morderstwa. Knutas przyznał sam przed sobą, że tak naprawdę to zapomniał zadzwonić do Erika Mattsona, żeby zadać mu kilka pytań, gdyż w tym czasie wynikła sprawa kradzieży w Waldemarsudde.

Zanim dostał maila od sztokholmskiej policji, wybierał się do domu. Chciał po drodze kupić dwie butelki dobrego wina i kwiaty dla Line. W ostatnim czasie za bardzo zaniedbał rodzinę.

A teraz znów był spóźniony. Zadzwonił do domu. Line nie była tak wyrozumiała jak zawsze. Nic dziwnego. Jej cierpliwość też miała swoje granice. Naszły go wyrzuty sumienia, ale stłumił je w sobie na moment. Musi skoncentrować się na Eriku Mattsonie. Właściwie to chciał od razu zadzwonić do domu aukcyjnego Bukowskis, ale się powstrzymał. Jeśli to Erik Mattson był sprawcą, albo jednym z nich, musiał być ostrożny. Czuł przemożną potrzebę porozmawiania z Karin, wyszedł na korytarz. Drzwi do jej pokoju były zamknięte. Zapukał delikatnie. Żadnej odpowiedzi. Odczekał chwilę i ostrożnie uchylił drzwi. Pusto. Poszła do domu, nie pożegnawszy się z nim, stwierdził zraniony. Nie przypominał sobie, żeby kiedykolwiek wcześniej tak zrobiła. Z podkulonym ogonem wrócił do swojego biura. Musiał coś zrobić, wybrał więc numer do Bukowskis, choć według ich strony internetowej o tej porze było już zamknięte. Odczekał wiele sygnałów, w końcu ktoś odebrał.

– Erik Mattson.

Knutas omal nie spadł z krzesła.

– Dobry wieczór, mówi Anders Knutas z policji w Visby. Przepraszam, że przeszkadzam w piątkowy wieczór, ale chciałbym spytać pana o kilka ważnych spraw.

– Ach tak – odpowiedział bezdźwięcznie Erik Mattson.

– Gdy rozmawialiśmy o obrazach znalezionych w domu u Egona Wallina, nie powiedział pan nic, że był pan na jego wernisażu tego samego dnia, w którym został zamordowany.

Krótka przerwa. Cisza w słuchawce zrobiła się uciążliwa.

– Jest na to bardzo proste wytłumaczenie. Nie byłem na tym wernisażu.

– Lecz pana szef twierdzi, że dostał pan zaproszenie. Zatrzymał się pan razem z kolegą w Visby na noc i mieliście iść na wernisaż.

– Nie, Bukowskis dostał bezimienne zaproszenie. Ja i mój kolega Stefan Ekerot mieliśmy pójść na wernisaż, ponieważ i tak byliśmy w tym czasie na Gotlandii. Ale w końcu żaden z nas nie poszedł do galerii. Malutka córeczka Stefana rozchorowała się w nocy, wrócił więc pierwszym samolotem w sobotę rano. Córka ma dopiero miesiąc. Ja w sobotę po południu źle się poczułem, więc zostałem w hotelu, żeby odpocząć i też nie poszedłem na wernisaż. Dlatego nie jest to takie dziwne, że nic o tym nie wspomniałem.

– Ach tak – powiedział Knutas i postanowił na razie zadowolić się tym wyjaśnieniem. – Z tego co zrozumiałem, jest pan ekspertem w dziedzinie malarstwa Nilsa Dardela. Co może mi pan powiedzieć na temat kradzieży Umierającego dandysa?

W słuchawce znów zapadła cisza. Knutas słyszał, jak Erik Mattson na chwilę wstrzymał oddech, zanim odpowiedział.

– To straszne, to świętokradztwo. Jeśli nie uda się odnaleźć obrazu, będzie to tragedia. Umierający dandys jest bez wątpienia jednym z najważniejszych dzieł szwedzkiej sztuki.

– Jak pan myśli, kto mógł go skraść i dlaczego?

– Musi to być kradzież na zamówienie, dla konkretnego kolekcjonera. Obraz jest tak znany, zarówno w Szwecji, jak i w całej Europie, że niemożliwe jest sprzedanie go na rynku sztuki.

– Jakich znanych kolekcjonerów malarstwa Dardela mamy w Szwecji?

– Obrazy znajdują się w różnych miejscach. Jego malarstwo było kontrowersyjne. Są osoby, które twierdzą, że nie jest dostatecznie piękne, proszę mnie nie pytać dlaczego. Bardzo mi przykro, ale muszę już kończyć.

– Oczywiście, przepraszam, że przeszkodziłem.

Knutas podziękował i zakończył rozmowę. Gdy odłożył słuchawkę, czuł się jeszcze bardziej zdezorientowany. Rozpalona nadzieja, którą czuł jeszcze przed chwilą, zgasła.

Erik Mattson nie wydawał się mordercą.

Knutas postanowił na weekend odłożyć śledztwo, jeśli nie zdarzy się coś godnego uwagi. Może trzeba było dać sprawie trochę czasu. Miał nadzieję, że w poniedziałek, wypoczęty, zobaczy wszystko z innej perspektywy.

Teraz chciał tylko do domu, do swojej rodziny.

Następna część jego planu została wykonana, głowę miał pełną różnych myśli. Wcześniej zadzwonił do biura pogrzebowego i spytał, kiedy odbędzie się pogrzeb Egona Wallina. Powiedziano mu, że za mniej więcej dwa tygodnie, miał więc dosyć czasu na przygotowanie się. Chciał być na pogrzebie, oczywiście w przebraniu, jego kamuflaż jest tak doskonały, że nikt nie będzie w stanie go rozpoznać. Nie mógł się doczekać tego dnia. Zobaczyć wszystkich i sam nie być widzianym. Czuł w żołądku wibrujące uczucie radości i wyczekiwania, gdy wyobrażał sobie całą scenę.

Teraz był sam i miał do wykonania zadanie, z którym musi się uporać w ciągu dnia. Poszedł do piwnicy i przyniósł ukryte płótno. Na szczęście nie spotkał żadnego z sąsiadów. Szybko wrócił do mieszkania i pomału rozwinął płótno na podłodze w salonie. Na wiele tygodni przed kradzieżą zamówił na wymiar ramę do obrazu.

Gdy miał wbić pierwszy gwóźdź, zadzwonił telefon. Poirytowany, że mu przeszkodzono, podniósł wzrok i odczekał kilka sygnałów, zastanawiając się, czy odebrać, czy nie. W końcu odłożył młotek i podszedł do telefonu.

Niesamowite, pomyślał po zakończeniu rozmowy. Że też zadzwonił dokładnie w tym momencie.

To musiało być przeznaczenie.

Potem pracował długo i starannie nad przytwierdzaniem nowej ramy do obrazu. Gdy skończył, oparł obraz o ścianę. Odsunął się kilka kroków do tyłu i przyglądał się swojemu dziełu.

Był bardzo zadowolony.

Słońce nieśmiało wtaczało się na niebo w ten sobotni poranek.

Johan przyniósł Emmie śniadanie do łóżka. Na tacy leżała róża. Zjedli ciepłe rogaliki z marmoladą malinową, wypili kawę i poczytali gazetę, podczas gdy Elin słodko spała w swoim łóżeczku. Rodzice Emmy mieli przyjechać około jedenastej, żeby zająć się Elin, resztę dnia mieli więc dla siebie. Razem wybrali obrączki, Emmie spodobała się obrączka z białego złota z pięcioma diamentami. Gdy Johan zobaczył cenę, zakręciło mu się w głowie, ale z drugiej strony – ile razy w życiu człowiek się zaręcza?

Dyskutowali w nieskończoność, gdzie i w jaki sposób wymienią się obrączkami. Oboje byli zgodni co do tego, że powinni to zrobić jak najszybciej. Chcieli być sami, bez płaczu dziecka i zmieniania pieluszek, ale z drugiej strony nie za daleko od Elin.

W końcu zdecydowali się zaręczyć w ulubionym miejscu Emmy, na plaży Norsta Auren, na północnym krańcu wyspy Fårö leżącej obok Gotlandii. Jej rodzice mieli tam stare domostwo z wapienia, które tego dnia mogli mieć tylko dla siebie. Wyjście do restauracji odpadało, zimą wszystkie lokale na Fårö są pozamykane. Postanowili za to stworzyć miłą atmosferę w domu. Leżał on nad samym brzegiem morza i miał do tego kominek, więc wszystko świetnie pasowało.

Wyjechali z Romy około południa i skierowali się na północ. Przy przesmyku Fårösund musieli wsiąść na prom, żeby dostać się na tę małą wyspę. Krajobraz był tutaj bardziej surowy i pustynny niż na Gotlandii, choć zimą różnica była mniejsza niż latem.

Kościół na Fårö stał nad wzgórzu. Mały supermarket Konsum był otwarty. Johan zastanawiał się, jak zimą sklep radził sobie finansowo. Dla pewności wszystko, co było im potrzebne, kupili w Visby. Mieli pewne obawy, czy w małym supermarkecie na Fårö znaleźliby filety wołowe, krewetki tygrysie i belgijską czekoladę. Woleli nie ryzykować.

Johan rozkoszował się krajobrazem rozciągającym się za oknami samochodu. Warstwa śniegu była wyjątkowo gruba – malownicze kamienne mury znajdujące się na wyspie, wiatraki i pastwiska przyozdobione były białym kożuszkiem. Od czasu do czasu mijali jakieś gospodarstwo zbudowane z kamienia, żeby stawić czoło wiatrowi i surowej pogodzie.

Gdy zjechali z głównej drogi, która przecinała całą wyspę, jezdnia zrobiła się węższa. Minęli plażę przy zatoce Ekviken, gdzie zmarznięte ptaki morskie dryfowały na falach, i skierowali się w stronę Skär i Norsta Auren. Ostatni odcinek drogi zamienił się w wyboistą wiejską ścieżkę, warstwa śniegu była miejscami jeszcze grubsza. Ledwo udało im się dojechać do samego domu, mimo iż ojciec Emmy odśnieżył z samego rana.

Ten biały wapienny dom leżał zupełnie odosobniony, był otoczony niskim kamiennym murem i miał za sąsiada tylko morze. Gdy wysiedli z samochodu, oczarowała ich potęga natury. Tego dnia wiatr wiał słabiej niż zwykle.

Od razu poszli na plażę ciągnącą się wiele kilometrów i szerszą niż większość plaż, które widział Johan. Kończyła się przy cyplu zatoki, który przysłaniał im latarnię Fårö, leżącą po drugiej stronie cypla.

Miejsce było specjalne z wielu powodów. Nie tylko ze względu na swoje piękno, ale i ze względu na wspomnienia z nim związane. Zaledwie kilka lat temu Emma omal nie straciła tu życia, uciekając przed seryjnym mordercą. Wspomnienie budziło w obojgu silne emocje. Johan próbował bowiem pomóc Emmie i biegł plażą jej śladami. Morderca jednak był szybszy i zniknął w samochodzie z Emmą jako zakładniczką.

Może oboje chcieli zastąpić tamte straszne wspomnienia czymś pozytywnym, takim jak zaręczyny. Jak by nie było, Emma kochała tę plażę bardziej niż jakiekolwiek miejsce na ziemi.

Przed zaręczynami postanowili rozpakować się, zjeść obiad i dopiero wtedy pójść na spacer.

Obrączki leżały w pudełku w kieszeni Johana. Wydawało mu się, że czuł bijące od nich ciepło.

Zjedli gorącą zupę rybną z krewetkami i świeżą bazylią. Kupili też chleb, który teraz podgrzali w piekarniku.

Johan czuł się dziwnie uroczyście, siedząc przy tym dużym rozkładanym stole kuchennym. Emma ubrana była w bluzę, włosy związała w koński ogon. Złapał się na tym, że się zastanawiał, jak będzie wyglądała na starość i w następnej sekundzie ogarnęło go nieopisane uczucie szczęścia. Czy naprawdę mieli się razem zestarzeć, być ze sobą przez całe życie? Czasem miał wrażenie, że jego świadomość jakby się otwierała i stawała się rozwartymi na oścież drzwiami, przez które przyglądał się sobie samemu z pewnej odległości.

Emma była teraz jego rodziną, ona i Elin. Było to coś wielkiego.

Ubrali się ciepło i dość niechętnie opuścili izbę, udając się na spacer po plaży. Johan chwycił Emmę za rękę i zaczął biec, brodząc w śniegu.

– Wolniej – śmiała się Emma. – Zaraz się przewrócę.

– Zastanawiam się tylko, jak mamy wymienić obrączki bez odmrożenia sobie palców, jest cholernie zimno – zawołał wesoło.

Gdy byli już na plaży, zaatakował ich wiatr i przejmujące zimno, aż zaczęły im łzawić oczy. Morze było stalowoszare, fale rytmicznie uderzały o brzeg. Johan nigdy nie widział takiej długiej linii horyzontu. Morze zlewało się z niebem, trudno było dostrzec, gdzie kończyło się jedno, a zaczynało drugie. Nigdzie nie było widać żadnych zabudowań, z wyjątkiem domu rodziców Emmy. Byli otoczeni jedynie niebem, morzem i szeroką, śnieżnobiałą plażą, która dopiero kawałek dalej przechodziła w wydmę, odgradzającą ich od lasu – typowego lasu wyspy Fårö z niskopiennymi, powykrzywianymi sosnami karłowatymi, których gałęzie zostały zniekształcone przez niezliczone sztormy. Czuć było tutaj potęgę natury, Johan krzyczał ze szczęścia prosto na wiatr:

– Kocham Emmę, kocham Emmę!

Słowa gubiły się w szumie morza i krzyku mew. Oczy Emmy śmiały się do niego, czuł silniej niż kiedykolwiek, że to wszystko była prawda. Najprawdziwsza prawda. Nie chciał czekać ani sekundy dłużej, wyjął pudełko z obrączkami i przyciągnął Emmę do siebie. Czując jej wilgotne, zimne włosy przy swoich ustach, włożył obrączkę na jej palec. Emma zrobiła to samo. Nagle krzyknęła.

– Zobacz, Johan, co to takiego?

Coś dużego i szarego leżało kawałek dalej nad samym brzegiem wody. Z daleka wyglądało to jak duży głaz, ale skąd on by się tu wziął? Pokryta śniegiem plaża była płaska, jak daleko mogli sięgnąć wzrokiem.

Zaczęli pomału zbliżać się do tego czegoś. Gdy byli około dwudziestu metrów od niego, zaczęło się ruszać. Emma błyskawicznie wyjęła aparat fotograficzny. Udało jej się uchwycić na zdjęciu fokę dokładnie w momencie, gdy chowała się w wodzie.

Stali cicho przez dłuższą chwilę i patrzyli na fale, w których zniknęła foka.

W poniedziałek rano Knutas zjawił się na komendzie policji już o wpół do siódmej. W weekend odpoczął od śledztwa i tego mu było trzeba. Za to nie potrafił zapomnieć o sprawie Karin i cały czas wałkował temat z Line. Uważała, że musi zrobić coś radykalnego, jeśli chce zatrzymać Karin. Popijając wino w sobotni wieczór, podczas gdy dzieci oglądały Eurowizję, znaleźli rozwiązanie. Nie przysporzy sobie nim z pewnością popularności wśród kolegów, ale nie ma innej rady. Był przekonany co do słuszności swojej decyzji i gotów na przyjęcie na siebie ewentualnych gromów. W niedzielę omówił pomysł z komendantką regionalną policji, która zaakceptowała jego motywację.

Było coś, co Knutas i Karin mieli wspólnego, mianowicie byli rannymi ptaszkami. Minęło dopiero pół godziny, odkąd przyszedł do pracy i zdążył zaledwie nakreślić wytyczne do zrealizowania swojego pomysłu, gdy usłyszał lekkie kroki Karin na korytarzu. Poprosił ją do środka.

– Chętnie – powiedziała radośnie. – W weekend odkryłam niezwykle interesujące rzeczy, o których chciałabym ci opowiedzieć.

– Oczywiście, ale to musi poczekać – zastrzegł, gdy usiadła na krześle dla gości. – Najpierw zajmiemy się czymś innym.

– Okej.

Karin spojrzała na niego pytającym wzrokiem.

– Nie chcę, Karin, żebyś od nas odeszła, wiesz o tym. Dlatego mam dla ciebie propozycję. Nie musisz od razu dawać mi odpowiedzi, możesz najpierw przemyśleć sprawę, ale chciałbym, żebyś w tym tygodniu poinformowała mnie, czy akceptujesz propozycję, czy nie. Okej?

– Oczywiście.

Ze spojrzenia Karin dało się wyczytać zarówno niepokój, jak i ciekawość.

– Chciałbym, żebyś została wiceszefem do spraw kryminalnych, a więc moim zastępcą. Gdy pewnego dnia odejdę z pracy, chciałbym, abyś przejęła moją funkcję. Komenda w Visby nigdy nie miała kobiety na tym stanowisku, myślę więc, że jest na to najwyższy czas.

– Ale…

– Nie, nie, nie zamierzam na razie rzucać pracy. Ale jestem już na tyle stary, że z pewnością nie popracuję dłużej niż dziesięć lat. Poza tym Line napomknęła mi, że chciałaby spróbować popracować na kontynencie przez kilka lat, na co jestem jak najbardziej otwarty. Jeśli Line się zdecyduje, przeprowadzę się razem z nią. Dzieci są już na tyle duże, że nie jesteśmy tu uwiązani. Chciałbym mieć zastępcę, na którego w pełni mógłbym liczyć. Tylko ty spełniasz ten warunek, Karin.

Karin patrzyła na niego z opuszczonymi rękami. Na jej twarzy najpierw odmalowywał się niepokój, który po chwili ustąpił zdziwieniu. Na szyi wystąpiły nieodłączne czerwone plamy. Otworzyła usta, jakby chciała coś powiedzieć.

– Nie, droga Karin, nic nie mów. Chcę tylko, żebyś przemyślała sprawę. Pozwól mi też powiedzieć coś o pensji. Oczywiście dostaniesz sporą podwyżkę, o szczegółach będziemy rozmawiać, jeśli zdecydowałabyś się na tę propozycję. Ale żebyś wiedziała, o jakich sumach mówimy, to będzie to co najmniej siedem tysięcy dodatkowych koron na miesiąc. Poza tym zostaniesz wysłana na wiele różnych kursów, między innymi z dowodzenia. I musisz wiedzieć o tym, że nie są to obietnice bez pokrycia. Komendantka regionalna policji z chęcią widziałaby cię na stanowisku zastępcy szefa działu kryminalnego.

– Ale Lars…

– Lars Norrby jest moim problemem, a nie twoim, Karin. Przemyśl, proszę, tę propozycję.

Karin w milczeniu skinęła głową.

– Dobrze – powiedział Knutas, któremu ulżyło, że miał już za sobą tę rozmowę. Wstał i podszedł do okna. Prawie nie miał odwagi spojrzeć na Karin. Na chwilę zrobiło się cicho.

– Chcesz posłuchać, czego się dowiedziałam? – spytała Karin.

– Tak, opowiedz.

– W weekend sprawdziłam, w jaki sposób Nils Dardel powiązany jest z Muramaris. Figurka, którą znaleziono w Waldemarsudde po kradzieży, jest kopią rzeźby, która stoi w ogrodzie Muramaris i dlatego chciałam sprawdzić, czy Dardel był w jakiś sposób związany z tym miejscem.

– Sprytnie – pochwalił Knutas.

– No więc skup się, mam sporo do opowiedzenia – powiedziała Karin z zapałem. Pochyliła się do przodu i spojrzała na niego wnikliwym wzrokiem. – Wiesz, że Dardel był homoseksualistą, prawda?

– Słyszałem o tym. Ale nie był on przypadkiem żonaty?

– Tak, ożenił się z Thorą Klinckowström i urodziła im się córka, Ingrid. Dardel miał wiele poważnych związków z kobietami. Był na przykład potajemnie zaręczony z Niną Wallenberg, zanim spotkał Thorę, ale zaręczyny zostały zerwane, ponieważ ojciec Niny uważał, że Dardel nie nadawał się na zięcia. Już wówczas, w 1917 roku, gdy Dardel miał zaledwie dwadzieścia trzy lata, krążyły pogłoski o jego alkoholizmie, homoseksualizmie i dekadenckim życiu. Dardel zakochiwał się w kobietach i w mężczyznach jednocześnie. Był w długim i jak na tamte czasy oficjalnym homoseksualnym związku ze swoim przyjacielem i dobroczyńcą, Rolfem de Maré, jedynym synem córki hrabianki Wilhelminy von Hallwyl, Ellen.

– Tak? I co ma wspólnego orientacja seksualna Dardela z Gotlandią?

Knutas wyglądał na zmęczonego, nie było to aż takie interesujące, jak miał nadzieję.

Oczy Karin błyszczały. Wyraźnie było widać, że interesował ją życiorys Dardela.

– Zaraz zrozumiesz. Widziałeś kiedyś pałac hrabianki Wilhelminy von Hallwyl w Sztokholmie, Hallwylska palaset?

– Nie, nigdy o nim nie słyszałem.

– Znajduje się on przy ulicy Hamngatan, naprzeciwko salonów Bernsa i parku Berzelii, wiesz, obok rynku Norrmalmstorg. Fantastyczne miejsce. Hrabianka Wilhelmina von Hallwyl była ogromnie bogata i całe swoje życie poświęciła zbieraniu dzieł sztuki, które można teraz oglądać w tym pałacu: obrazy, biżuteria, porcelana i ceramika orientalna, ogółem około pięćdziesięciu tysięcy eksponatów. I to wszystko, swój wspaniały dom i zbiory, hrabianka przekazała państwu. Musisz tam pójść, gdy będziesz następnym razem w Sztokholmie – powiedziała Karin rozentuzjazmowana. – Ale słuchaj tego, ta historia jest nieprawdopodobna. Hrabianka von Hallwyl miała cztery córki, jedną z nich była Ellen, która wyszła za mąż za wysokiego rangą wojskowego, mianowicie za Henrika de Maré. Urodził im się syn, Rolf, następnie przeprowadzili się do Berlina, ponieważ Henrik był tam attaché wojskowym. Syn potrzebował guwernera, więc Ellen zatrudniła młodego mężczyznę, który nazywał się Johnny Roosval. Tak się stało, że Johnny i Ellen zakochali się w sobie. Johnny był o dwanaście lat młodszy od Ellen i w dodatku mister nobody [9], a ona była przecież szlachcianką obracającą się w wyższych sferach. Zapowiadał się więc klasyczny dramat. Jednakże Ellen miała w nosie konwenanse i rozwiodła się z wojskowym, po czym wzięła ślub z Johnnym Roosvalem!

Karin z zadowoleniem klasnęła w dłonie, Knutas zaś ciągle wyglądał jak wielki znak zapytania.

– No dobrze – powiedział zmęczony. – Gotlandią?

– Tak, tak, zaraz do tego dojdę. Był to oczywiście olbrzymi skandal, pamiętaj, że jesteśmy na początku dwudziestego wieku! Hrabianka Wilhelmina von Hallwyl zerwała wszystkie kontakty z córką i wzięła do siebie wnuka, Rolfa de Maré. Ellen i Johnny byli jednak bardzo zakochani i wybudowali swój wymarzony dom, tak, na Gotlandii – mianowicie Muramaris. Został wykończony w 1915 roku, a Ellen kazała zbudować także mały domek letni dla swojego syna, do dziś nazywa się go domkiem Rolfa de Maré. Ellen była artystką, rzeźbiarką i pracowała w Muramaris. To ona jest autorką większości rzeźb, które stoją w ogrodzie. Johnny Roosval z czasem zdobył uznanie i został pierwszym profesorem historii sztuki w Szwecji. Tym samym dostał przepustkę do eleganckich salonów i zgadnij, co się wówczas stało? Tak bardzo oburzonej wcześniej hrabinie von Hallwyl przeszła złość i Ellen wróciła do łask, odzyskując jednocześnie kontakt z synem. Rolf de Maré spędził w Muramaris wiele miesięcy letnich i zgadnij, kogo często zabierał ze sobą? Nilsa Dardela, który w dodatku założył ogród w Muramaris. Widziałeś na pewno ten ładny barokowy ogród. I ma on wspaniałe położenie, nad samym morzem. Ale romantyczna historia, co?

Karin zadowolona oparła się na krześle i wypiła łyk kawy, która zdążyła już wystygnąć.

– Ale historia – ucieszył się Knutas – szczęśliwy, że już się skończyła. Mamy więc związek między Nilsem von Dardelem i Muramaris, ale co ma z tym wspólnego Egon Wallin?

– Nie wiem, ale w każdym razie czytanie o Dardelu sprawiło mi wielką przyjemność. Był niesamowicie interesującą osobą, bardzo złożoną – powiedziała Karin rozmarzona.

Knutas, który tego ranka miał już dość słuchania o Dardelu, dokończył kawę i wstał.

– Dobra robota, Karin. Czas na zebranie. A potem chyba będę musiał się wybrać do tego Muramaris.

Nie miał odwagi wyznać Karin, że nigdy tam nie był, choć przejeżdżał obok drogowskazu tysiące razy w drodze do swojego domku letniskowego i z powrotem.

Gdy Hugo Malmberg podnosił poranną gazetę z dywanu na korytarzu, zauważył kartkę, która wystawała spod ekskluzywnej dębowej półki na buty firmy Norrgavel. Kartka była czerwona i dobrze widoczna. Może była to tylko wyjątkowo mała ulotka reklamowa, pomyślał. Gdy jednak ją odwrócił, obleciało go nieprzyjemne uczucie. Na drugiej stronie kartki widniały tylko dwa słowa: „Już niedługo”. Poszedł do kuchni i usiadł na krześle. Psy ujadały przy jego nogach, tak jakby i one czuły, że w tej tajemniczej wiadomości było coś złowrogiego.

Automatycznie ciaśniej owinął się podomką i jeszcze raz przeczytał słowa. Były nakreślone czarnym pisakiem, zdecydowanym charakterem pisma. Kartka mogłaby być równie dobrze zaproszeniem na wesołe przyjęcie. „Już niedługo”. Co to na miłość boską mogło oznaczać? Obleciał go zimny pot. Był to jasny dowód na to, że naprawdę ktoś go śledził, że nie wmówił sobie tego.

Od czasu, kiedy natknął się na mężczyznę na moście Västerbron tamtej piątkowej nocy, miał uczucie, że ktoś go obserwował. Zaczął się nawet zastanawiać, czy były to pierwsze objawy utraty rozumu.

Teraz jednak nie było wątpliwości. Ktoś go śledził. Nagle poczuł się nieswojo we własnym mieszkaniu i nerwowo rozejrzał się dookoła. Jego prześladowca wiedział, gdzie mieszka, wszedł do budynku i stał przed drzwiami jego mieszkania. Drżącymi rękoma wybrał numer na policję. Musiał długo czekać, zanim został połączony z odpowiednią osobą, która wyjaśniła mu, że jeśli chce złożyć doniesienie, musi osobiście stawić się na komendzie. Niecierpliwie odłożył słuchawkę.

Usiadł w fotelu w salonie i próbował zebrać myśli. Jedynym dźwiękiem było nerwowe tykanie antycznego zegara ściennego. Musi myśleć jasno, nie dać się ponieść uczuciom. Czy miało to jakiś związek z morderstwem Egona?

W głowie przejrzał wydarzenia ostatnich tygodni, z kim się spotykał i co robił, nie mógł sobie jednak przypomnieć nic szczególnego.

Zaczął znów myśleć o tym młodym człowieku, który stał przed jego galerią. Coś było w jego spojrzeniu.

Gdy zebrał się w sobie, poszedł na komendę policji w dzielnicy Kungsholmen i zgłosił skargę. Inspektor, który przyjął zgłoszenie, wydawał się średnio zainteresowany. Kazał mu powiadomić policję, jeśli groźby by się powtórzyły.

Gdy Hugo Malmberg opuszczał komendę, nie czuł się ani trochę spokojniejszy.

Knutas rozpoczął poranne spotkanie od sprawy, która doskwierała mu przez cały weekend, ale którą odsunął na bok, kierując się instynktem samozachowawczym, nakazującym mu zostawienie pracy choć na dwa dni i zajęcie się tylko rodziną.

Rzucił na stół sobotnie i niedzielne wydania gazet. Tytuły krzyczały: „Morderca odpowiedzialny za kradzież w Waldemarsudde”, „Pogoń za mordercą w muzeum”, „Panika w świecie sztuki”.

Wszystkie gazety odnosiły się do wieczornego wydania wiadomości Telewizji Szwedzkiej, w którym to Johan Berg poinformował widzów, że rzeźbę skradzioną z galerii zamordowanego Egona Wallina w Visby sprawca kradzieży w Waldemarsudde umieścił przed pustą ramą po obrazie.

– Co to ma znaczyć?

Wszyscy dookoła stołu wyglądali na zakłopotanych, nikt nic nie mówił. Potrząsali tylko w milczeniu głowami.

– Kto dał cynk prasie?

Knutas zwężonymi oczami przyglądał się swoim współpracownikom.

– Wiesz co, uspokój się trochę, dobrze? – powiedział Wittberg ze złością. – Nie musi to być nikt z nas, równie dobrze mógł to być ktoś ze Sztokholmu. Jest tam w to zaangażowanych więcej osób i ryzyko jest przez to również większe.

– A więc nikt z was nie rozmawiał o rzeźbie z nikim spoza tego pokoju?

Knutas nie otrzymał jeszcze odpowiedzi na pytanie, gdy otworzyły się drzwi i wszedł Lars Norrby.

– Przepraszam za spóźnienie – wymamrotał. – Samochód nie chciał zapalić. Mam już dosyć tego cholernego zimna.

Jego wzrok padł na jeden z czarnych, krzyczących tytułów tabloidów, które Knutas trzymał przed sobą, a następnie na gazety leżące na stole.

– Przykra sprawa – powiedział, potrząsając głową.

– Delikatnie mówiąc – zawarczał Knutas. – Czy wiesz coś o tym, w jaki sposób te informacje przedostały się do prasy?

– Nie mam pojęcia. Przekazałem dziennikarzom tylko niezbędne minimum, tak jak zawsze.

– Mam teraz na głowie komendantkę regionalną policji, która domaga się wyjaśnień. I co ja mam jej odpowiedzieć?

Cisza wokół stołu stała się ciężka, aż w końcu Kihlgård otworzył usta.

– Ale daj już spokój, Anders. Skąd ta pewność, że przeciek wyszedł stąd? Mógł to być ktokolwiek, kto wiedział, że w Waldemarsudde znaleziono tę rzeźbę. Na przykład pracownicy muzeum, na ile możemy im ufać?

Pozostali wokół stołu poparli go.

– Okej, musimy jednak zbadać, w jaki sposób wyciekają takie delikatne informacje. To nie jest normalne. Lars, możesz się tym zająć?

– Oczywiście.

Norrby zgodził się bez mrugnięcia okiem.

Knutas nie mógł dłużej czekać i pojechał do Muramaris zaraz po obiedzie. Zadzwonił do właścicielki po porannym spotkaniu w komendzie i dość pobieżnie wyjaśnił jej powód swojej wizyty, nie zagłębiając się w szczegóły. Nie było takiej potrzeby, na pewno czytała gazety i była zorientowana.

Gdy skręcił w stronę Muramaris, pomyślał, że dziwne było, iż nigdy wcześniej tu nie był. Kręta droga, okolona niskim lasem z przewagą sosen i świerków, schodziła w stronę morza. Zza zakrętu wyłonił się dom i cała posiadłość. Leżała na płaskowyżu, otoczona lasem, z morzem u stóp stromych skał. Ten dostojny budynek w kolorze piasku, z dużymi szczeblinowymi oknami, przypominał śródziemnomorską willę. Dom był otoczony murem. Ogród z zadbanymi niskimi żywopłotami i krzewami był przykryty śniegiem, co nadawało mu surowy wygląd. Poustawiane gdzieniegdzie rzeźby przyczyniały się do tego, że miejsce sprawiało upiorne wrażenie. W jednym z kątów ogrodu znajdował się mniejszy budynek w tym samym stylu, który mógł być galerią albo warsztatem artysty. Na samym krańcu płaskowyżu widniało kilka małych, drewnianych domków.

Zaparkował przed głównym budynkiem. Wysiadł z samochodu i rozejrzał się dookoła. Nigdzie nie było widać właścicielki. Spojrzał na zegarek i zobaczył, że przyjechał trochę za wcześnie. Wciągnął w płuca rześkie powietrze. Jakie dziwne miejsce. Budynek wyglądał na opuszczony, przywodził na myśl postarzałą piękność. Widać było, że pozostawiono go samemu sobie przez wiele lat. Rzeźby stały w ogrodzie jak relikty minionych czasów. Więc to tu kwitła niegdyś miłość i sztuka, choć było to bardzo dawno temu.

Żwirową ścieżką szła w jego stronę właścicielka. Była to elegancka kobieta około pięćdziesiątki, z blond włosami upiętymi w kok. Usta miała pomalowane na mocny czerwony kolor, poza tym nie miała makijażu. Mimo iż byli rówieśnikami, Knutas nie znał Anity Thorén. Nie chodzili do tych samych szkół, z wyjątkiem liceum, w którym jednak obracali się w różnym towarzystwie.

Gdy się przywitali, spojrzała na niego przyjaźnie, choć nieco pytająco.

– Tak, sam właściwie nie wiem, po co tu przyjechałem – wyjaśnił Knutas. – Chciałbym zobaczyć przede wszystkim rzeźbę, której kopię znaleziono w Waldemarsudde.

– Oczywiście.

Skręcili za róg budynku i znaleźli tam rzeźbę stojącą przy ścianie domu.

– Nazywa się Tęsknota i musi pan przyznać, że widać tęsknotę w jej twarzy, prawda?

– A więc jest to kobieta? Dość trudno to ocenić.

– Tak, jest w niej coś z hermafrodyty. I ta bezpłciowość, ta nieokreśloność bardzo dobrze pasuje do Dardela.

Anita Thorén patrzyła na rzeźbę, jakby widziała ją po raz pierwszy. Prawdziwa entuzjastka, pomyślał Knutas. Musiała nią być, żeby przejąć to miejsce, na pewno trzeba się tu sporo napracować. Podziwiał osoby, które angażowały się całym sercem w to, co robiły.

– Anna Petrus, autorka rzeźby, żyła w tych samych czasach co Dardel i była dobrą przyjaciółką Ellen Roosval.

– Tak, słyszałem o tym, że Dardel spędzał tu dużo czasu i że to on założył ogród w Muramaris – powiedział Knutas, żeby pokazać jak dobrze jest poinformowany.

– Tak i nie tylko – stwierdziła Anita. – Złodziej naprawdę wiedział, co robi, gdy postawił rzeźbę z Muramaris przed pustą ramą obrazu. To właśnie tu Nils Dardel namalował Umierającego dandysa.

Knutas uniósł brwi. To było coś nowego.

– Ach tak?

– Tak się przynajmniej mówi. Proszę pójść za mną, pokażę panu.

Otworzyła skrzypiącą furtkę i poszła przodem. Dom był okazały i niegdyś z pewnością robił duże wrażenie, ale teraz był zniszczony i podupadły. Ściany kruszyły się w wielu miejscach, tynk odchodził płatami, a okna aż się prosiły o odnowienie.

Weszli bocznymi drzwiami i znaleźli się w dawnej kuchni.

– To tutaj – powiedziała Anita Thorén, wskazując na pokój przylegający do kuchni. – To tutaj został namalowany Umierający dandys, było to tego samego lata, w którym Dardel założył ogród. Rozmawiał z ogrodnikami i tłumaczył im, jak ma wszystko wyglądać. Jest to opisane w listach i innych dokumentach z tamtego czasu. Jednocześnie pracował nad Umierającym dandysem. Najpierw namalował akwarelę, która różni się od obrazu olejnego, ma inne kolory i przedstawia trzech mężczyzn pochylonych nad dandysem, który w ręku trzyma wachlarz zamiast lustra. Pierwszy obraz miał mocniejszy wydźwięk homoseksualny.

Knutas słuchał z grzeczności. Nie był szczególnie zainteresowany historią sztuki.

Przeszli do pokoju, którego centrum stanowił wspaniały piec wykonany z gotlandzkiego piaskowca.

– Ellen była zarówno malarką, jak i muzykiem, ale przede wszystkim rzeźbiarką – kontynuowała Anita Thorén. – Pobierała nauki między innymi u Carla Millesa. Wyrzeźbiła ten olbrzymi piec, ma on prawie trzy metry wysokości i to dookoła niego zbudowano cały dom. Płaskorzeźby symbolizują cztery pierwiastki – ziemię, ogień, powietrze i wodę, inne przedstawiają ludzką miłość, cierpienie i pracę. Ta postać to bogini miłości – powiedziała i wskazała na jeden z pięknych reliefów wyrzeźbionych na piecu. – Na jej twarz 21 czerwca padają ostatnie promienie zachodzącego słońca, a więc wówczas, kiedy mamy najdłuższy dzień i najkrótszą noc, tak szczerze mówiąc, w ogóle nie zapada wówczas zmrok.

– Ojej, naprawdę? – zdziwił się Knutas.

Przeszli przez pokój muzyczny, bibliotekę i pokoje sypialne na piętrze. Anita Thorén cały czas opowiadała historię domu. W budynku obok znajdowała się pracownia Ellen i duże mieszkanie, gdzie obecnie mieszkał ogrodnik.

– Tak właściwie to zimą tylko on tu jest – powiedziała Anita. – Mieszkamy z mężem w mieście i tylko czasem tu zaglądamy.

– A co jest w tych domkach widocznych w oddali? – spytał Knutas i wskazał rząd identycznych drewnianych domków leżących na skraju lasu.

– Wynajmujemy je latem. Proszę pójść za mną.

Anita Thorén poszła przodem do grupy domków leżących na obrzeżu płaskowyżu Muramaris, tuż na skraju lasu. Otworzyła drzwi jednego z nich i pokazała mu wnętrze. Były skromnie urządzone, ale miały wszystkie wygody. Kawałek dalej znajdowały się schody prowadzące z płaskowyżu na plażę.

Trochę na uboczu stał jeszcze jeden domek, który wyglądał na starszy.

– To jest dom Rolfa de Maré – powiedziała Anita Thorén. – Ellen kazała wybudować go dla swojego syna, żeby miał spokój, gdy przyjeżdżał tu latem.

Weszli do środka. Znajdowała się tam prosto urządzona kuchnia z kuchenką opalaną drewnem, duża sypialnia z dwoma pojedynczymi łóżkami, mała toaleta i prysznic. To wszystko.

– Więc to tu mieszkał – powiedział Knutas i przesunął wzrokiem po jasnych, kwiecistych tapetach. – Dardel też tu przyjeżdżał?

– Oczywiście, były lata, że gościł tu bardzo często. Jak już mówiłam, nie ukrywali swego homoseksualnego związku na tyle, na ile to tylko było możliwe w tamtych czasach. Rolf de Maré był również dobroczyńcą Dardela, pomagał mu finansowo i był dla niego wparciem psychologicznym. Życie Dardela było dość skomplikowane. Gdy nie byli razem, pisywali do siebie listy. Dużo czasu spędzili we Francji, Rolf de Maré był w końcu założycielem awangardowego Baletu Szwedzkiego w Paryżu, a Dardel stworzył dekoracje i kostiumy do wielu przedstawień. Dużo razem podróżowali po Europie, byli również w Afryce i Ameryce Południowej. Rolf de Maré był najbliższą Dardelowi osobą, może poza Thorą, z którą Dardel się później ożenił, no i oczywiście ich córką Ingrid.

Gdy Knutas słuchał opowiadania Anity Thorén, w głowie zaświtała mu pewna myśl. Stojąc w tym zimnym i wilgotnym domku o niskim suficie i słuchając szumu morza dochodzącego zza okien, poczuł, że znajdował się w centralnym punkcie, dookoła którego kręciła się całą sprawa.

– Czy ten domek też wynajmujecie?

– Tak – odpowiedziała Anita Thorén. – Ale tylko latem. W zimie woda jest odłączona, a poza tym i tak nie ma wówczas zainteresowania. Poza pojedynczymi przypadkami.

Knutas wyostrzył słuch.

– O jakich pojedynczych przypadkach pani mówi?

– No cóż, zdarzyło się, że zrobiłam wyjątek. Był tu na przykład nie tak dawno jakiś badacz, który chciał wynająć domek, żeby móc pracować nad pewnym projektem.

Knutasowi zaschło w ustach.

– Kiedy to było?

– Kilka tygodni temu, muszę sprawdzić w kalendarzu, bo nie pamiętam dokładnej daty. Myślę, że zapisałam to tutaj.

Otworzyła torebkę i wyjęła z niej mały kieszonkowy kalendarz. Knutas wstrzymał oddech, podczas gdy Anita Thorén przewracała kartki.

– Zobaczmy… Wynajął domek od szesnastego do dwudziestego trzeciego lutego.

Knutas zamknął oczy i ponownie je otworzył. Egon Wallin został zamordowany dziewiętnastego lutego. Data się zgadzała.

– Kto to był? Jak się nazywał?

– Alexander Ek. Pochodził ze Sztokholmu.

– Ile miał lat? Jak wyglądał?

Anita Thorén spojrzała na Knutasa zdziwiona.

– Był młody, miał może dwadzieścia pięć lat. Wysoki i dobrze zbudowany, nie otyły, ale bardzo umięśniony. Jak kulturysta.

– Czy poprosiła go pani o pokazanie dokumentu?

– Nie, nie wydawało mi się to konieczne. Był taki sympatyczny. Miałam wrażenie, że był już tutaj wcześniej, ale zaprzeczył, gdy go o to spytałam.

To Knutasowi wystarczyło. Szybko ogarnął wzrokiem domek. Potem chwycił Anitę Thorén pod ramię i prawie wypchnął ją na zewnątrz.

– Pomówimy o tym jeszcze później. Domek musi zostać poddany badaniu technicznemu. Nikt nie może wejść do środka, zanim nie skończymy.

– Co? Co ma pan na myśli?

– Proszę poczekać.

Knutas zadzwonił do prokuratora Birgera Smittenberga i poprosił go o nakaz przeszukania. Następnie skontaktował się z Karin i kazał jej przysłać patrole z psami i odgrodzić teren.

– Co się tutaj dzieje?

Anita Thorén spojrzała na niego niespokojnie, gdy zakończył rozmowę.

– Data wynajęcia domku zgadza się z datą morderstwa właściciela galerii Egona Wallina. Kradzież Umierającego dandysa może mieć coś wspólnego z morderstwem. I niewykluczone, że jest w to zamieszany goszczący tu badacz.

Przez jedną dobę uszło uwadze mediów, że policja odgrodziła Muramaris i przeszukiwała domek Rolfa de Maré. We wtorek po południu jakaś osoba spacerująca po okolicy odkryła wiszące dookoła domku biało-niebieskie plastikowe taśmy i wieść o tym szybko rozeszła się wśród ludzi. Policja nie chciała niczego komentować ze względu na dobro śledztwa.

Johan siedział sfrustrowany w redakcji i dostawał szału, że nikt niczego nie chciał powiedzieć. On i Pia byli wcześniej w Muramaris, żeby zrobić kilka ujęć. Musieli przedzierać się przez las, by zbliżyć się do odgrodzonego terenu i choć z daleka nakręcić parę sekwencji. Policja zamknęła drogę prowadzącą do Muramaris.

Jak zwykle Max Grenfors zadzwonił do niego i poprosił o wejście, którym można by rozpocząć wiadomości.

Johanowi nie udało się skontaktować z Anitą Thorén ani z nikim innym, kto mógłby mu coś powiedzieć na ten temat. Rwał sobie włosy z głowy i gapił się przed siebie, podczas gdy Pia obrabiała zdjęcia.

– Nie mam żadnego tekstu, do cholery – powiedział. – Jedyne, co mogę powiedzieć, to to, że nie mam nic do powiedzenia! Policja nie puszcza pary z ust, właścicielka też milczy jak grób, a w okolicy nie ma żadnych sąsiadów. Co do diabła mam robić?

Pia przerwała stukanie w klawiaturę i oderwała wzrok od ekranu, na którym widniały zdjęcia lasu z majaczącym w tle dostojnym budynkiem w Muramaris. Wyjęła pudełko z tabaką i wzięła jedną torebkę.

– Tak, kto u licha mógłby coś wiedzieć… Poczekaj, mają tam otwartą latem restaurację. Znam dziewczynę, która w niej pracuje, nie wiadomo, czy coś na ten temat wie, ale mogę spróbować do niej zadzwonić.

Dziesięć minut później byli w drodze do Muramaris, żeby nakręcić stand-up. Johan przekazywał widzom najnowsze wieści prosto z miejsca zdarzenia, mając za tło dom w Muramaris, nawet jeśli w sporym oddaleniu, gdyż z powodu odgrodzenia terenu nie mogli podejść bliżej. W telewizji wszystko robiło większe wrażenie. Okazało się, że koleżanka Pii Lilji jest dziewczyną syna Anity Thorén i była zaskakująco dobrze poinformowana. Wiedziała o tym, że policja odgrodziła Muramaris i opowiedziała o powiązaniu tego miejsca z Dardelem, który prawdopodobnie namalował tam skradzione dzieło. Przyjaciółka powiedziała również, że policja podejrzewa, iż morderca wynajmował domek Rolfa de Maré w tym czasie, w którym Egon Wallin został zamordowany.

Wiadomość w telewizji wstrząsnęła nim tak bardzo, że prawie rozlał kawę, którą trzymał w ręku. Oczywiście, że się tego spodziewał, wcześniej lub później policja odkryłaby to powiązanie, liczył się z tym. Ale nie myślał, że stanie się to tak szybko. Przyglądał się reporterowi, który zdawał relację z Muramaris, znał go z wcześniejszych reportaży o morderstwie. Denerwował go jego sposób mówienia, był taki pewny siebie, choć nie miał najbledszego pojęcia, o co w tym wszystkim chodziło.

Nie dość że miał na karku policję, musiał się jeszcze denerwować dziennikarzami. Było coś w tym reporterze, co go wyprowadzało z równowagi. Co on sobie wyobrażał, że kim do cholery był? Pokazał się napis pod reportażem, ależ oczywiście, nazywał się Johan Berg.

Tego wieczoru nie oglądał wiadomości sam i musiał się wysilać, żeby nie zdradzić swojego zdenerwowania. Musiał zachować kamienną twarz. To było chyba najtrudniejsze w całym projekcie, udawanie, że nic się nie stało, że wszystko było tak jak dawniej. Najchętniej wykrzyczałby całemu światu, że on to zrobił i dlaczego. Tamte dwie sekundy wypaliły w jego wnętrzu znamię, które nie zniknie, dopóki nie wykona tego, co postanowił. Dopiero wówczas będzie wolny. Gdy zmyje brud. Posprząta. Wówczas będą mogli zacząć od początku i wszystko będzie dobrze.

Dziś trenował w siłowni wyjątkowo długo. Wydawało mu się, że im więcej ćwiczył, tym lepszą miał kontrolę nad swoim ciałem. W jakiś sposób frustracja, niepokój i zwątpienie znajdowały ujście. Gdy przyglądał się swojemu ciału w niezliczonych lustrach siłowni, czuł się silny, lustro mówiło mu wyraźnie – dasz radę. Nikomu nie uda się go pokonać. Ani policji, ani jakiemuś zadzierającemu nosa reporterowi, który myślał, że był kimś tylko dlatego, że występował w telewizji. Cholerny głupiec. Lepiej niech nie próbuje nadwerężać jego cierpliwości.

Mężczyzna, który wynajął domek w Muramaris, podał fałszywe nazwisko. Nie istniał żaden Alexander Ek pod tym adresem. Zapłacił gotówką, a furgonetkę, której używał, wynajął w wypożyczali samochodów w Visby. Ogrodnik, który został dokładnie przesłuchany przez policję, powiedział, że nie było go prawie przez cały tydzień, ale tego dnia, kiedy przyjechał gość, widział furgonetkę i logo wypożyczalni samochodów na tylnej szybie, które utkwiło mu w pamięci. Samochód wypożyczono w tym samym czasie, co domek, też pod fałszywym nazwiskiem. Wszystko wskazywało na to, że to morderca był tajemniczym gościem Muramaris. Domek Rolfa de Maré dokładnie przeszukano.

W łóżku i w łazience były zarówno ciemne, jak i jasne włosy, na ziemi przed domkiem leżały niedopałki papierosów marki Lucky Strike, a w worku ze śmieciami znalezionym za domkiem odkryto pusty flakon po podkładzie do makijażu i jednorazowe szkła kontaktowe o intensywnym niebieskim kolorze.

To, że policja odgrodziła Muramaris, wzbudziło duże zainteresowanie i lokalne media szybko były na miejscu, zasypując Knutasa standardowymi pytaniami. Knutas poinstruował Norrby’ego, żeby nie mówił nic o powiązaniu między Muramaris a zamordowaniem Egona Wallina. Mimo wszystko Johan Berg miał te wiadomości w swoim wieczornym reportażu. Knutas cieszył się przynajmniej, że nie powiedział, co to było za powiązanie. Przejrzano listy pasażerskie promów i odnaleziono na nich Alexandra Eka. Odpłynął z Nynäshamn w środę rano, szesnastego lutego, a powrócił w niedzielę, dwudziestego lutego. Był bez samochodu.

– Wiemy przynajmniej, kiedy morderca przyjechał i kiedy opuścił wyspę – powiedziała Karin, gdy grupa śledcza zebrała się późnym wieczorem na spotkaniu na komendzie policji.

– Wypożyczył samochód w wypożyczalni Avis w Östercentrum – kontynuował Sohlman i dał Karin znać, żeby zgasiła światło. – Była to furgonetka tego modelu. Samochód jest obecnie przeszukiwany. Ślady na śniegu na ulicy Norra Murgatan zgadzają się ze wzorem opon tego samochodu, nie mamy więc żadnych wątpliwości. Morderca posłużył się tą furgonetką.

W środę rano, gdy tylko Knutas przyszedł do pracy, Karin zapukała do jego drzwi.

– Wejdź.

Od razu widział po niej, czego dotyczyła wizyta. Serce podeszło mu do gardła. Czuł się tak, jakby ważył się teraz jego los. Nie było to zupełnie normalne, że tak bardzo przywiązał się do Karin. Odkąd przedstawił jej swoją propozycję, próbował nie myśleć więcej o tej sprawie, ale nocą śniły się mu koszmary, że odeszła i zostawiła go samego. Piętnaście przepracowanych razem lat odcisnęły na nim wyraźne piętno. Nie można było tak łatwo się go pozbyć. Nigdy nie znajdzie kogoś takiego jak Karin.

Karin usiadła po drugiej stronie stołu naprzeciw niego, wyraz jej twarzy był nieprzenikniony. Knutas w milczeniu czekał na wyrok.

Z każdą upływającą sekundą tracił nadzieję.

– Przyjmuję propozycję, Anders. Zostaję. Ale pod jednym warunkiem: nie chcę mieć nic do czynienia z prasą.

Uśmiechnęła się szeroko, ukazując szparę między przednimi zębami, którą był tak zauroczony.

Knutasowi pociemniało w oczach. Było to zbyt piękne, żeby było prawdziwe.

Poderwał się z krzesła, obszedł szybko biurko i objął swoją kochaną koleżankę.

– Dziękuję Karin! To wspaniałe! Jaki jestem szczęśliwy! Nie będziesz żałować, obiecuję ci to!

Na krótką chwilę Karin nieruchomo tkwiła w jego objęciach, potem pomału wysunęła się z jego ramion.

– Tak, Anders, ja też myślę, że będzie to dla mnie interesujące i że będę się przy tym dobrze bawić.

– Gdy skończy się śledztwo, musimy pójść na dobrą kolację. Trzeba to uczcić!

Spojrzał na zegarek. Powinien zdążyć porozmawiać z Norrbym jeszcze przed spotkaniem. Chciał poinformować wszystkich o tym, że Karin zostanie jego zastępcą, tak szybko, jak tylko było to możliwe. Nagle przyszła mu do głowy pewna myśl.

– Martin wie?

– Tak, powiedziałam mu wczoraj wieczorem.

– Jak to przyjął?

– Nie było żadnego problemu, wiesz jaki jest, nie martwi się na zapas.

Liczył się z tym, że reakcja Larsa Norrby’ego będzie gwałtowna, ale nie myślał, że aż tak bardzo.

– Że co u diabła? Czy to jest podziękowanie za te wszystkie lata? Pracowaliśmy razem przez dwadzieścia pięć lat. Dwadzieścia pięć lat!

Norrby wstał i z góry patrzył z wściekłością na Knutasa, który poczuł się tak niewygodnie w swoim starym fotelu jak nigdy dotąd.

Lars Norrby wyrzucał z siebie słowa.

– A co ja do cholery mam teraz robić? Siedzieć za biurkiem i kręcić palcami w oczekiwaniu na emeryturę? Co zrobiłem nie tak?

– Ależ drogi Larsie, uspokój się – napominał go Knutas. – Usiądź.

Nigdy nie widział takiej agresji u swojego małomównego i sympatycznego kolegi. Powiedział, że musiał zaproponować Karin coś radykalnego, żeby ją zatrzymać, ale ten argument nie przemawiał do Norrby’ego.

– Aha, więc tak trzeba postępować, żeby dostać awans w tym miejscu, trzeba zagrozić odejściem? Niech to cholera, jakie to podłe.

– Ależ drogi Larsie – powiedział Knutas. – Spójrz, jaka jest prawda. Jesteśmy rówieśnikami, a ja nie zamierzam na razie opuszczać posterunku. Będę tu pracował, dopóki nie wyniosą mnie nogami do przodu, jeśli można tak powiedzieć. Mówimy tu o przynajmniej dziesięciu latach, jeżeli odszedłbym na kilka lat przed emeryturą, co zamierzałem zrobić. Wówczas jest potrzebny ktoś, kto mógłby zająć moje miejsce. Karin jest o piętnaście lat młodsza od nas. Gdy odejdę, będzie miała zarówno niezbędne doświadczenie, jak i potrzebną energię. Poza tym ty jesteś świetnym rzecznikiem prasowym i chciałbym, żebyś tym się zajął w pierwszej kolejności. Nikt nie robi tego lepiej od ciebie. Oczywiście twoja pensja nie zostanie zmniejszona.

– To było bezczelne – wysyczał Norrby. – Nie podejrzewałem cię o to Anders.

Wychodząc, trzasnął drzwiami.

Knutas siedział w swoim fotelu, niezadowolony z rozmowy i z siebie samego. Nie doszedł jeszcze do być może najdelikatniejszego punktu, mianowicie, że postanowił wyłączyć Norrby’ego z grupy śledczej.

Dzwony katedry w Visby słychać było we wszystkich uliczkach i zaułkach miasta.

Ławki kościoła pomału wypełniały się ludźmi. Czuć było smutek wiszący nad zebranymi w katedrze. Wszyscy wydawali się myśleć o jednym – o brutalnym końcu życia Egona Wallina. Żaden człowiek nie zasłużył sobie na taki los, z miny księdza można było wyczytać tłumiony gniew. Właściciel galerii był cenioną w mieście osobą, ciepłą i z poczuciem humoru. Jego ród wzbogacał miasto o dzieła sztuki przez ponad sto lat i on sam również przyczynił się bardzo do tego, że zainteresowanie sztuką w Visby kwitło. Wiele osób chciało przyjść tego dnia, aby uczcić jego pamięć.

Knutas stanął z boku potężnych drzwi kościelnych i dyskretnie przyglądał się przybyłym na pogrzeb ludziom.

Ubrana na czarno Monika Wallin przyszła z córką po jednej i synem po drugiej stronie.

Śledztwo naprawdę znalazło się w martwym punkcie, pomyślał.

W ostatnim czasie nie posunęli się ani o kawałek. Żaden z tropów nie zaprowadził ich do niczego konkretnego, co mogłoby wskazać im właściwy kierunek. W najgorszych momentach zaczął mieć wątpliwości, czy uda im się rozwiązać tę zagadkę. Gdy w Waldemarsudde dokonano kradzieży, myślał, że pomoże im to w śledztwie, ale tak się nie stało. Przynajmniej nie na razie.

Westchnął. W rzeszy ludzi zauważył Karin. Reakcje na wiadomość, że od pierwszego czerwca miała objąć stanowisko zastępcy szefa wydziału kryminalnego, nie kazały na siebie długo czekać. Wydział podzielił się na dwa obozy, jeden za i jeden przeciw. Knutas zdziwił się, że nominacja spowodowała tak głęboki rozłam. Przeciw byli przede wszystkim starsi policjanci i mężczyźni, zaś kobiety i młodsi pracownicy popierali awans Karin.

Osobą, która bardzo go zaskoczyła, był Thomas Wittberg. On i Karin byli zawsze dobrymi przyjaciółmi w pracy, ale był on jednym z tych, którzy zareagowali najsilniej na wiadomość o nominacji Karin. Stosunki między nimi stały się do tamtego czasu chłodne. Karin nie pokazywała na zewnątrz, że ją to obchodziło, ale Knutas się domyślał, że czuła się zraniona.

Spojrzał na zebrane na pogrzebie osoby. Wiele z nich wydawało się bliskimi przyjaciółmi rodziny. Ciepło pozdrawiali Monikę Wallin, która ciągle jeszcze nie usiadła, lecz stała w kruchcie kościoła razem ze swoim spiętym i poważnym dorosłym synem. Widać było, że czuł się niezręcznie w tej sytuacji.

Części osób Knutas nigdy nie widział. Przybyła grupka mężczyzn w średnim wieku, zgadywał, że byli to partnerzy z branży. Zastanawiał się, czy pojawi się na pogrzebie niedoszły wspólnik Egona Wallina ze Sztokholmu, Hugo Malmberg. Ku swemu niezadowoleniu Knutas zdał sobie sprawę, że i tak by go nie rozpoznał. Co za strata. Widział go tylko na fotografii sprzed dziesięciu lat i to dość dawno temu. Oczywiście powinien odświeżyć sobie pamięć przed pogrzebem. Nie rozumiał, jak mógł o tym nie pomyśleć.

Mężczyźni w grupce rozmawiali ze sobą przyciszonymi głosami, tak jakby nie chcieli, żeby ktoś postronny usłyszał, o czym mówili. Czy mógł to być któryś z nich?

Przerwał rozmyślania, gdy zobaczył Mattisa Kalvalisa. Nie było trudno dostrzec go wśród innych. Miał na sobie długi, kraciasty różowo-czarny płaszcz tweedowy, szyję owinął jaskrawożółtym szalem. Włosy tym razem były ufarbowane na czerwono i sterczały na wszystkie strony. Twarz miał kredowobiałą, oczy pomalowane czarną kredką.

I pomyśleć, że specjalnie dla Egona Wallina przyjechał aż z Litwy. Nie znali się przecież aż tak dobrze. Może jednak mieli bliższe kontakty, niż malarz chciał to przyznać. Knutas od razu zrobił się podejrzliwy, nie opuszczało go uczucie, że może jednak łączyło ich coś więcej.

Mattis Kalvalis podszedł do niego i przywitał się.

– Przyjechał pan tu tylko na pogrzeb? – wysilił się Knutas łamaną angielszczyzną.

Zauważył lekkie drgnięcie jednej brwi artysty.

– Właściwie to jestem w drodze do Sztokholmu, ale chciałem być tu dzisiaj. Egon Wallin wiele dla mnie znaczył. Nie pracowaliśmy razem długo, ale udało mu się zrobić bardzo dużo w tym krótkim czasie. Poza tym był dobrym przyjacielem. Naprawdę bardzo go ceniłem.

Wydawało się, że Mattis Kalvalis mówił szczerze. Artysta przeprosił i podszedł do wdowy. Knutas nigdy wcześniej nie zwrócił uwagi na to, jaki był on szczupły. Ramiona opadały, a płaszcz wydawał się wisieć na tym wątłym ciele. Zastanawiał się, czy Kalvalis nie zażywał narkotyków. Jego ruchy były nieskoordynowane i zawsze mówił trochę nie na temat. Nawet Knutas był w stanie tyle zrozumieć, mimo słabego angielskiego.

Katedra wypełniła się po brzegi ludźmi. Obrzędy były bardzo uroczyste.

Na pogrzebie nie wydarzyło się nic osobliwego poza tym, że syn Egona Wallina potknął się, gdy miał podejść do trumny i prawie wpadłby do wielkiej marmurowej donicy wypełnionej białymi liliami. Upuścił trzymaną w ręku różę, której przy upadku złamała się łodyżka. Knutas cierpiał razem z nim, gdy z udręczoną miną wymamrotał coś niezrozumiałego i położył różę na czarnym, błyszczącym wieku trumny.

Musiał to przyznać. Śledztwo w sprawie morderstwa Egona Wallina utkwiło w miejscu. Knutas był coraz bardziej przekonany o tym, że mordercą nie był Gotlandczyk, jeśli w ogóle Szwed.

Śledztwo miało wiele płaszczyzn, tropów i powiązań, które rozchodziły się w różne strony, tak iż wydawało się niemożliwe poukładać te wszystkie kawałki w całość. Jak się dobrze zastanowił, to nie był już taki pewien, czy morderstwo Egona Wallina było w jakiś sposób powiązane z kradzieżą w Waldemarsudde. Może postawiono tam figurkę tylko po to, by zmylić policję.

Knutas ściśle współpracował z Kurtem Fogestamem ze Sztokholmu, ale tam również śledztwo stało w miejscu.

Pozytywną stroną tego wszystkiego było to, że z czasem opadła histeria mediów i mogli pracować w spokoju. Sprawdzono wiele razy wszystkie informacje i wskazówki, które wpłynęły od ludzi, ale nie posunęło to śledztwa ani kawałek dalej. Knutas był zawiedziony, że nie udało im się również dowiedzieć niczego nowego w sprawie obrazów znalezionych w domu Egona Wallina, ani w sprawie tajemniczego lokatora Muramaris. Nadal nie wiedzieli, gdzie go szukać.

Urząd do spraw rolnictwa nie zamawiał żadnych badań dotyczących przyszłości branży cukrowniczej i nikt nie znał tam Alexandra Eka. Zbadano włosy znalezione w furgonetce i okazało się, że należały do Egona Wallina. Sprawa była więc jasna – lokator z Muramaris był mordercą, ale gdzie się ukrywał?

Hugo Malmberg leżał w łóżku w apartamencie hotelu Wisby i nie mógł zasnąć. Pogrzeb był dla niego męczarnią. W swojej naiwności wierzył, że lepiej się poczuje, jeśli będzie obecny. Ale widok rodziny Egona, jego krewnych i przyjaciół uświadomił mu, jak bardzo on sam był samotny.

Właściwie absurdalna była myśl, że człowiek po śmierci może znaczyć dla kogoś więcej niż za życia. Gdy Egon żył, byli w związku, to prawda. Egon był wyjątkowy i interesujący z wielu powodów, ale Hugo nie był w nim zakochany. Na początku był oczywiście trochę zauroczony, ale to minęło z czasem, jak to zwykle bywało. Gdy pierwsza ciekawość została zaspokojona, każdy związek dość szybko zaczynał go nudzić. Spotykali się z Egonem, gdy nadarzała się okazja, bez zobowiązań i zbyt wielkich oczekiwań. Chwile spędzane razem były pełne wrażeń, ale gdy mijały, każdy szedł w swoją stronę i prawie zapominali o sobie aż do kolejnego spotkania. Przynajmniej tak było z jego strony.

Teraz, po tragicznej i okrutnej śmierci Egona, zdał sobie sprawę, że brakowało mu tego gotlandzkiego kochanka o wiele bardziej, niż kiedy żył.

Może zaczynał się starzeć. W następne urodziny skończy sześćdziesiąt trzy lata. Nachodziły go myśli o tym, co przez wiele lat udawało mu się wyprzeć z pamięci. Pogrzeb sprawił, że zaczął myśleć o swojej przeszłości. Samotność go przerażała. Wkradła się pustka, zaczął się zastanawiać nad decyzją, którą podjął wiele lat wcześniej i której teraz żałował. Gdyby postąpił inaczej, może dziś nie byłby samotny. Pewnie, miał dużo znajomych i przyjaciół, ale nikomu tak naprawdę na nim nie zależało. Było to przecież takie naturalne, że ktoś bliski zajmował się człowiekiem w jesieni jego życia. Ktoś, z kim się było naprawdę mocno związanym.

Mimo wszystko był zadowolony ze swojego życia, nie mógł narzekać. Zrobił karierę i nigdy nie brakowało mu pieniędzy. Dało mu to wolność, którą bardzo cenił. Kupił sobie to, co chciał, zorganizował wszystko na swój sposób. Dużo podróżował, był na wszystkich kontynentach. Mógł zaspokoić swoje potrzeby i miał interesującą i stymulującą pracę. Właściwie w jego życiu brakowało tylko prawdziwiej miłości. Być może mógłby ją znaleźć u Egona. Gdyby żył.

Egon miał wspaniałe podejście do sztuki, godzinami mógł mówić o jednym dziele albo tylko o jakimś detalu obrazu i spekulować w nieskończoność o tym, jaki mógł być zamiar artysty z tym czy z tamtym. Może właśnie tego mu brakowało. Z Egona emanowała prawdziwość, szczera radość i ciekawość życia.

Dużo czasu minie, zanim wróci na Gotlandię. Jeśli kiedykolwiek to zrobi. Wyspa za bardzo kojarzyła mu się z Egonem. Chciał teraz wszystko zapomnieć, zapomnieć o tej strasznej historii. Nie obchodziło go już to, kto był mordercą. Pierwsze, co zrobi, gdy wróci do Sztokholmu, to zarezerwuje wyjazd do jakiegoś słonecznego i ciepłego kraju. Może do Brazylii albo na Tajlandię. Mógł sobie pozwolić na kilka tygodni wakacji po tym wszystkim, co przeszedł.

Stwierdził, że i tak na razie nie zaśnie, wstał więc z łóżka, włożył hotelowe pantofle i owinął się podomką. Wyjął malutką buteleczkę whisky z minibaru, wlał zawartość do szklanki i usiadł na kanapie w salonie. Zapalił papierosa i pomału wypuszczał ustami dym.

Nie mógł się doczekać, kiedy wróci do domu.

Ledwie to pomyślał, gdy za oknem usłyszał jakiś hałas. Apartament leżał na drugim piętrze, ale tuż pod oknami znajdował się dach. Hotel urządzony był w starym budynku o nieregularnym kształcie.

Podszedł do okna, rozsunął zasłony i z niepokojem wpatrywał się w ciemność. Latarnia uliczna rzucała słabe światło, nie dawało ono zbyt wiele. Najwidoczniej nie było to nic szczególnego, pewnie jakiś kot. Zaciągnął z powrotem zasłony, wrócił na kanapę i pociągnął łyk whisky, która przyjemnie paliła w gardle. Przypomniał sobie, że był zaproszony w piątek na duże przyjęcie do domu szlachty szwedzkiej Riddarhuset. Będzie na pewno sympatycznie. Miał wielu przyjaciół w kręgach szwedzkich arystokratów.

Znów usłyszał hałas. Drgnął, spojrzał na zegarek. Kwadrans po drugiej.

Szybko zgasił papierosa, wstał i wyłączył światło. W pokoju zrobiło się ciemno. Następnie podszedł cicho do okna, stanął przy ścianie i czekał. Wkrótce usłyszał szczęk metalu, a następnie głuche stuknięcie. Brzmiało to tak, jakby ktoś znajdował się tuż nad nim. Nie wiedział, co robić, bał się wyjrzeć przez okno ze strachu, że mógłby mimo ciemności zostać zauważony. Aż nagle zobaczył blask światła za szybą. Przez szparę między zasłonami było widać, że ktoś świecił latarką prosto w okno.

Cały spięty odczekał parę minut.

Instynktownie przyciągnął do siebie lampę stołową z ciężką ceramiczną podstawą. Zdjął abażur, położył go ostrożnie na podłodze i mocno chwycił za podstawę lampy. Była to najlepsza broń, jaką mógł w tym momencie znaleźć. Stał przy oknie, w rogu pokoju, prawie cały schowany za ciężką zasłoną. Myślał tylko jednym – o strasznym losie Egona i o groźbach, które sam otrzymał: o kartce w skrzynce pocztowej i tajemniczych telefonach.

Żołądek mu się ścisnął, ponieważ przeczuwał, że wybiła jego godzina. Ktoś szukał zemsty i teraz przyszła kolej na niego.

Tak jak się spodziewał, nie trwało długo, a ciszę przerwało ciche chrobotanie, jakby ktoś próbował otworzyć okno łomem. Drewno popuściło. W bladym świetle księżyca zobaczył w otworze okiennym ręce odziane w rękawiczki. Otworzyły drugą połowę okna. Widział wsuwającą się do pokoju nogę, potem drugą. Wysoki, dobrze zbudowany mężczyzna wskoczył przez okno i stanął na podłodze zaledwie parę metrów od niego. Mężczyzna miał naciągniętą na głowę czarną kominiarkę z dziurami na oczy.

Hugo przylgnął do ściany, na ile było to możliwe, i miał nadzieję, że ten nieproszony gość przejdzie obok, nie zauważając go.

Apartament znajdował się w rogu hotelu, pokoje miały kolisty układ. Byli w salonie i intruz mógł pójść w lewą stronę do sypialni albo w prawą do mniejszego saloniku. Przez kilka sekund zamaskowany mężczyzna stał bez ruchu, tak blisko, że Hugo Malmberg słyszał jego szybki oddech.

W salonie panowała zupełna ciemność. Zmówił cichą modlitwę, żeby nie zdradził go zapach, z pewnością czuć było od niego zarówno whisky, jak i papierosy. Mężczyzna odwrócił się i Hugo przez kilka przerażających sekund był przekonany, że jego kryjówka została odkryta. Lecz nagle włamywacz przemknął w stronę drzwi do sypialni i pochłonęła go ciemność. Hugo Malmberg pomału zaczął się wycofywać, ze wzrokiem utkwionym w drzwiach sypialni. Musiałby pokonać tylko mały salon, hol i drzwi wychodzące na hotelowy korytarz. Ciągle mógł jeszcze próbować ucieczki. Nie wydawało mu się rozsądne usiłować obezwładnić tego rosłego mężczyznę. Nie miał szans. Różne myśli przelatywały mu przez głowę, stracił poczucie czasu, nie wiedział, ile już sekund minęło.

Gdy rozważał możliwość rzucenia się w kierunku drzwi, poczuł, jak ktoś chwycił go za nadgarstek. Podstawa lampy z hałasem spadła na podłogę. Krzyknął, ale był to niemy krzyk. Tak jakby wiedział, że nie miał on sensu.

Tego środowego poranka na spotkaniu grupy śledczej panowała leniwa i gnuśna atmosfera. Knutas uważał, że było to śmieszne, jak zmieniły się nastroje w grupie po wiadomości o nominacji Karin. Ona i Thomas nigdy nie siedzieli teraz obok siebie, nie mówiąc o nagłej awersji Larsa Norrby’ego w stosunku do wszystkiego i wszystkich. Gdy przed zebraniem pili razem kawę, Karin poskarżyła mu się i powiedziała, że się zastanawia, czy było to tego warte. Rozumiał ją, lecz jednocześnie uważał, że powinna być cierpliwa. Z czasem Norrby zmięknie i Wittberg pewnie też. Knutas domyślał się, że Wittberg miał ambicje na objęcie tego stanowiska i że może oczekiwał, że to on powinien dostać awans.

Nie można było jednak zadowolić wszystkich.

Wittberg siedział teraz z naburmuszoną miną, choć Knutas wiedział, że obecnie dobrze mu się w życiu układało. Jego nowa dziewczyna, która nie była już aż taka nowa, zamieszkała z nim, co wydawało się mieć na niego dobry wpływ. Knutas nigdy wcześniej nie widział go tak pełnego energii i wypoczętego. Dlatego uważał, że było przykre, iż jego młodszy kolega żałował Karin tego sukcesu.

– Sprawdziłem lepiej Rolfa Sandéna, kochanka Moniki Wallin – zaczął Wittberg. – Ma on, co prawda, alibi na wieczór morderstwa, ale nie jest ono zbyt przekonujące. Kolega, który mówi, że był z nim, może kłamać. Rolf Sandén gra na wyścigach konnych i okazało się, że ma duże długi. Jest winny pieniądze wielu osobom.

– Ach tak?

Knutas zmarszczył czoło.

– Za to Monika Wallin wydaje się nic nie wiedzieć ani o tym, że jest nałogowym graczem, ani o tym, że siedzi po uszy w długach.

– Okej, to mamy możliwy motyw. Pracował poza tym na budowie, chodząca góra mięśni, innymi słowy.

– A nie jest on na rencie? – zaoponowała Karin.

– Tak, ze względu na nadwerężone plecy – powiedział Wittberg lekceważąco. – Co nie zmienia faktu, że nadal jest silny.

– No tak, ale jednak – upierała się Karin. – Czy byłby naprawdę w stanie podciągnąć kogoś tak wysoko, mając nie w pełni sprawny kręgosłup?

– Dobry Boże – westchnął Wittberg. – Nie możemy chyba tylko dlatego wyłączyć go z kręgu podejrzanych?

Pokręcił głową, jakby dawno nie słyszał tak głupiej rzeczy.

– No właśnie – zgodził się Norrby. – Mógł zdobyć fałszywe zaświadczenie, często się o tym słyszy. Ale może w twoim świecie nie istnieją fałszywe zaświadczenia medyczne.

Jego głos ociekał sarkazmem. Norrby i Wittberg wymienili znaczące spojrzenia.

Bez ostrzeżenia Karin podniosła się tak gwałtownie, że krzesło, na którym siedziała, wylądowało na podłodze. Patrzyła z wściekłością na Wittberga, który wyglądał teraz na zdziwionego i wystraszonego.

– Dosyć tego! – Karin utkwiła wzrok w młodszym koledze. – Ty małostkowy, zazdrosny pajacu, wystarczy już tego! Jesteś takim cholernym egoistą, że żałujesz mi awansu? Pracowaliśmy razem wiele lat, Thomas, ja haruję tu dwa razy tyle lat co ty. Co masz przeciwko temu, że zostanę zastępcą szefa, powiedz mi to prosto w twarz, tu i teraz!

Nie czekając na odpowiedź, odwróciła się do Larsa Norrby’ego.

– A ty nie jesteś ani trochę lepszy. Złościsz się na mnie, jakbym to ja podjęła tę decyzję. Masz coś przeciw temu, to idź do Andersa i jemu się poskarż i przestań mi dokuczać jak jakiś smarkacz. Mam dość waszego zachowania i nie życzę sobie tego dłużej. Macie natychmiast przestać – dotarło to do was?

Wybuch złości Karin zakończył się tym, że rzuciła krzesłem o ścianę. Zniknęła za drzwiami, które zatrzasnęły się za nią z hukiem.

Zanim ktokolwiek zdążył coś powiedzieć, zadzwonił telefon komórkowy Knutasa.

Gdy zakończył rozmowę, miał poważną minę.

– Dzwonili z hotelu Wisby. Hugo Malmberg zatrzymał się u nich wczoraj rano. Był na pogrzebie Egona Wallina i miał przenocować w hotelu. Dziś nie oddał klucza do recepcji i nie było go w samolocie, którym miał wracać do Sztokholmu, a gdy pracownicy weszli przed chwilą do pokoju, zobaczyli, że są tam wszystkie jego rzeczy, okno nosi ślady włamania, a na podłodze widnieją ślady krwi.

– A Malmberg? – spytał Kihlgård.

– Nie ma go – powiedział Knutas, biorąc marynarkę z oparcia krzesła. – Zniknął. Nikt nie wie, gdzie jest.

Hotel Wisby leżał przy ulicy Strandgatan obok placu Donners, niedaleko portu. Był to elegancki hotel z tradycjami, o wysokim standardzie.

Gdy Knutas, Kihlgård, Sohlman i Karin przekroczyli próg recepcji zaledwie kwadrans po podniesieniu alarmu przed recepcjonistkę, zastali tam nerwowy nastrój.

Apartament leżał na ostatnim piętrze. Ku przerażeniu recepcjonistki Sohlman od razu przykleił w poprzek drzwi taśmę odgradzającą.

– Czy to naprawdę jest konieczne? – spytała zatroskana. – Widać od razu, że jest to miejsce zbrodni, goście zaczną się niepokoić.

– Niestety konieczne – powiedział Sohlman. – Przykro mi.

I wyglądało na to, że naprawdę było mu przykro. Dziesięć lat temu w hotelu Wisby zamordowano nocną portierkę, było to jedno z trzech niewyjaśnionych morderstw w historii Gotlandii. Morderstwo odbiło się szerokim echem w całym kraju i przez lata powracano do niego w mediach. Ciągle jeszcze się zdarza, że napomykają o tym w telewizji w programach kryminalnych.

Sohlman pierwszy wszedł do apartamentu i dał znać innym, że mają poczekać. Musieli cisnąć się w drzwiach.

Ostrożnie rozejrzał się dookoła. Śmierdziało dymem i niewietrzonym pomieszczeniem, łóżko było niepościelone, ktoś przewrócił lampę stołową, która leżała teraz na podłodze bez abażuru. W salonie na stole stała szklanka z niedopitym napojem oraz popielniczka z kilkoma niedopałkami.

Sohlman rozsunął ciężkie zasłony i od razu odkrył na oknie ślady włamania. Ubrania leżały równo ułożone na krześle przy łóżku, w małym holu stała walizka.

– Ile osób tu było? – spytał szefa recepcjonistów, gdy zakończył obchód apartamentu.

– Tylko ja i Linda, która pracuje dziś w recepcji. To ona zareagowała na to, że Hugo Malmberg nie oddał kluczy. Przyjechała również pod hotel taksówka, która miała go zabrać na lotnisko, ale jak już mówiłem, nie było go tutaj.

– Oboje weszliście do środka?

– Tak, no tak, weszliśmy oboje – powiedział niepewnie. – Ale byliśmy tam najwyżej minutę – tłumaczył się, jakby nagle przyszło mu do głowy, że to może nie był najlepszy pomysł.

– Okej, ale teraz już nikt nie może tu wejść – powiedział Sohlman do innych. – Okno nosi ślady włamania, na podłodze są plamy krwi i ślady szarpaniny. Coś się tu stało, to jasne. Od teraz traktujemy ten apartament jako miejsce zbrodni. Jakie są stąd wyjścia?

Szef recepcjonistów wskazał im schody pożarowe na końcu korytarza. Prowadziły na dziedziniec znajdujący się na tyłach budynku. Stąd można było wyjść od razu na ulicę, a jeśli się chciało, można było nawet podjechać tam samochodem.

Sohlman zadzwonił po posiłki i został w apartamencie w celu zebrania śladów. Knutas rozpoczął przesłuchania pracowników hotelu, inni policjanci pukali do drzwi pokojów i pytali gości hotelowych, czy coś słyszeli w nocy.

Gdy tylko Knutas był z powrotem na komendzie, zwołał na spotkanie te osoby z grupy śledczej, które były na miejscu. Wszyscy siedzieli skoncentrowani, wydawało się, że zapomnieli o wcześniejszym wybuchu złości Karin. Po raz pierwszy od długiego czasu Knutas poczuł dawną atmosferę panującą w grupie.

Szybko streścił to, co wiedzieli o zaginięciu Hugona Malmberga.

– Czego dowiedzieliśmy się właściwie o jego stosunkach z Egonem Wallinem? – spytał Kihlgård.

– Współpracowali i czasem się spotykali, gdy Wallin był w Sztokholmie, ale były to tylko spotkania służbowe, z tego co zrozumiałem – powiedział Knutas.

– Uważasz, że fakt, iż obaj są, a właściwie byli, homoseksualistami, nie ma nic wspólnego ze sprawą? – spytała Karin z powątpiewaniem w głosie. – Ja się z tym nie zgadzam. Mamy wiele powiązań między nimi: handel sztuką, Sztokholm, homoseksualizm. To nie może być przypadek. W tych trzech elementach musi być coś, co nas zaprowadzi do mordercy.

– Szukamy więc geja w świecie sztuki w centrum Sztokholmu? – spytał Kihlgård. – Zawęża to w każdym razie dość mocno krąg podejrzanych.

– Możliwe – powiedziała Karin. – Choć może powinniśmy skoncentrować się tylko na homoseksualizmie.

– Dlaczego? – zaoponował Wittberg. – Jak w takim razie dopasować do tego kradzież obrazu?

– Masz rację. Ten przeklęty obraz. Umierający dandys – powiedziała Karin z namysłem. – Czy morderca chciał nam coś powiedzieć, wybierając ten właśnie obraz? Może nie ma to nic wspólnego z Nilsem Dardelem, lecz powinniśmy skupić się na motywie obrazu. Dandys jest mężczyzną z kobiecymi cechami, prawda? Dobrze ubrany snob, elegancki goguś, który obraca się w wytwornych salonach. To pasowałoby zarówno do Egona Wallina, jak i do Hugona Malmberga.

– Pewnie – powiedział Wittberg z zapałem. – Mamy tu oczywiste powiązanie. Morderca jest tak wyrafinowany, że kradnie jeden z najbardziej znanych obrazów w historii malarstwa szwedzkiego tylko po to, żeby się popisać. On się z nami po prostu bawi – ot, co.

– Czy to naprawdę jest takie proste? – powątpiewał Kihlgård. – Może złodziej najzwyczajniej w świecie potrzebował pieniędzy.

– No tak, ale jak miałby sprzedać taki obraz? W Szwecji nie jest to chyba możliwe – zaoponował Norrby.

– Nie, ale może za tym stać jakiś kolekcjoner – zamruczał Knutas.

– Uważam, że morderstwa mają coś wspólnego ze sztuką, to stanowi centrum całej sprawy – powiedział Kihlgård. – Obaj są właścicielami galerii, z muzeum skradziono słynny obraz, a tego samego dnia, kiedy zamordowano Egona Wallina, odbył się w jego galerii udany wernisaż. Powinniśmy szukać w świecie sztuki i zostawić wątek homoseksualizmu. Tylko sobie utrudniamy sprawę, bo za bardzo skupiamy się na szczegółach.

– Zgadzam się – przytaknął Knutas, zadowolony, że choć raz podzielał zdanie Kihlgårda. – Na boku mogli prowadzić nieczyste interesy. Obaj dorobili się fortuny, nie jest to takie pewne, że pieniądze zawsze pochodziły z legalnych źródeł.

– Może jest w to zamieszany również Mattis Kalvalis i jego podejrzany menedżer. Nie wydaje się on taki czysty – dodała Karin. – Jest uzależniony od narkotyków, widać to z daleka. Działająca w świecie sztuki zorganizowana grupa przestępcza o międzynarodowym zasięgu, między innymi z kontaktami w krajach bałtyckich – zaproponowała konspiracyjnie.

– Najpierw jednak musimy się dowiedzieć, co się stało z Hugonem Malmbergiem – przerwał Knutas. – Jeśli przyjmiemy, że mamy do czynienia z tym samym sprawcą, to co mógł on zrobić z Malmbergiem? Jaki będzie jego kolejny krok?

– Niestety, Hugo Malmberg najprawdopodobniej już nie żyje – powiedziała Karin. – Tuż przed spotkaniem sprawdziłam, czy ktoś mu groził. I tak jak przypuszczałam, okazało się, że dostał list z pogróżkami i odbierał tajemnicze telefony. Zgłosił to na policję przed kilkoma tygodniami.

Knutas pociemniał na twarzy.

– Co zrobiono w tej sprawie?

– Wygląda na to, że nic. Policjant, który przyjął zgłoszenie, uważał, że Malmberg zachowywał się jak paranoik, mimo iż ze zgłoszenia jasno wynikało, że znał Egona Wallina i że miał rozpocząć z nim współpracę.

– Kiedy dokładnie zdarzyły się te incydenty?

Karin zerknęła w swoje papiery.

– Pierwszy, ten na moście Västerbron, dziesiątego lutego. Choć wówczas Malmberg myślał, że był to tylko ktoś, kto za nim szedł, nie była to wyraźna groźba. Prawdziwą groźbę otrzymał dwudziestego piątego lutego.

– Co to było?

– Kartka z napisem „Już niedługo”. Bez nadawcy.

– „Już niedługo”?

– Tak, najwyraźniej tylko tyle.

– I było to przed dwoma tygodniami?

– Tak.

Wszyscy w pokoju popatrzyli po sobie.

– To niepoważne – powiedział Knutas blady ze złości. – W Visby zostaje zamordowany Egon Wallin, jednocześnie inny właściciel galerii, który od wielu lat utrzymuje kontakty handlowe z Wallinem, dostaje groźbę po groźbie i nikt nas o tym nie informuje. Co ci sztokholmczycy sobie wyobrażają? Jest to do diabła zaniedbanie obowiązków!

Knutas ciężko oddychał przez nos, wypił kilka łyków wody ze szklanki stojącej przed nim na stole.

– Cóż, teraz pozostaje nam tylko kontynuować śledztwo. Sohlman przewodzi badaniom technicznym apartamentu hotelowego, które są w toku. Hotel jest częściowo zamknięty, rozmawiamy z gośćmi hotelowymi i zbieramy informacje. Mamy nadzieję, że da nam to wkrótce jakieś wskazówki. A co waszym zdaniem może zrobić teraz morderca?

– Niestety jestem skłonny zgodzić się z Karin, Malmberg prawdopodobnie już nie żyje – westchnął Kihlgård. – Pozostaje tylko czekać na to, co morderca tym razem zrobi z ciałem.

– Czy może być taki śmiały, żeby powiesić je w bramie Dalmansporten, tak jak to zrobił z Egonem Wallinem? – zastanawiała się na głos Karin.

– Nie wydaje mi się to bardzo prawdopodobne – odrzekł Knutas. – Jeden raz – okej, ale zadawać sobie trud, żeby zrobić to raz jeszcze? Powinien zdawać sobie sprawę, że pracownicy hotelu zauważyli zniknięcie Malmberga i że policja go teraz szuka. Prawda?

– Nie jest to takie pewne – zaprotestował Kihlgård. – Może nie myśli racjonalnie. Może być odurzony swoimi sukcesami i mieć poczucie wyższości. Uważać, że jest nie do pokonania. Zdarzały się już wcześniej takie przypadki.

– Jak by nie było, obstawimy bramę – powiedział Knutas. – Najlepiej dmuchać na zimne. W końcu nic nie wiemy, z kim mamy do czynienia.

– A Muramaris?

– Też poślemy tam ludzi. Nie wiadomo, może będzie chciał tam wrócić.

Sverker Skoglund był szkolnym kolegą Egona Wallina, chodzili do tej samej klasy od przedszkola aż do liceum. Potem ich drogi się rozeszły. Sverker zaczął pływać na statkach i przez wiele lat mieszkał za granicą, więc gdy wrócił na Gotlandię, nie mieli ze sobą wiele wspólnego. Jednocześnie istniało między nimi coś, co sprawiało, że mimo wszystko dość dobrze się rozumieli. Kiedy parę razy spotkali się w ciągu tych wszystkich lat, wydawało im się, że nie widzieli się tylko kilka dni.

Sverker był zszokowany brutalną śmiercią Egona Wallina i jak wielu innych uważał, że było to straszne, że jego przyjaciel z dzieciństwa zakończył swoje życie w tak tragiczny sposób. Nie był na pogrzebie, ponieważ pracował wówczas na platformie wiertniczej w północnej Norwegii i dostałby wolne tylko w przypadku pogrzebu kogoś z bliskich krewnych.

Właśnie wrócił na Gotlandię i pierwsze, co chciał zrobić, to odwiedzić grób Egona. Gdy przyszedł na cmentarz Norra begravningsplatsen, w okolicy nie było nikogo. Jego samochód był jedynym na parkingu przed cmentarzem.

Alejka była dokładnie odśnieżona i widać było, że przeszło tamtędy wiele osób. Domyślił się, że to ze względu na Egona. O tej porze roku niewiele osób odwiedzało cmentarz.

Egon Wallin leżał w widocznym z daleka grobie rodzinnym. Jego ród był zamożny, co zdradzały rozmiary pomnika. Na samej górze widniał krzyż. Przed pomnikiem piętrzyły się kwiaty i wieńce, świadcząc o niedawnym pogrzebie. Śnieg, który spadł w nocy, przykrył większość ich białym kożuszkiem, ale tu i tam wystawały kwiaty, widział też kontury grubych wieńców przykrytych śniegiem.

Gdy wszedł na ścieżkę prowadzącą bezpośrednio do grobowca, wyjrzało słońce. Zatrzymał się na chwilę i pozwolił promieniom ogrzewać twarz. Taki spokój. Taka cisza.

Szedł dalej wolnym krokiem i zastanawiał się, kim tak właściwie był Egon. W jego oczach był on zwyczajnym człowiekiem. Nigdy nie okazywał, że był bogaty i nie mówił o pieniądzach, poza przypadkami, gdy razem wychodzili na kolację. Wówczas zawsze upierał się, żeby zapłacić. Nie obnosił się jednak z tym, że był dobrze sytuowany. Ciągle mieszkał w domku szeregowym, mimo iż było go stać na kupno większej i bardziej luksusowej willi. Te domki szeregowe były wprawdzie wyjątkowo ładne i miały wspaniałe położenie, ale jednak.

Zastanawiał się, co się przydarzyło jego dawnemu przyjacielowi z dzieciństwa. Czy miał pecha i spotkał na swojej drodze szaleńca, który rzucił się na pierwszą napotkaną osobę? Zastanawiał się, czy Egon został zamordowany przez przypadek, czy też może morderca miał jakiś powód, żeby zabić właśnie jego.

Dotarł do ogrodzonej parceli, na której znajdował się grób. Przed pomnikiem leżały rzędy wieńców i na początku zwrócił uwagę tylko na nie. Wzrok przesuwał się po jedwabnych wstęgach, kwiatach i bilecikach z ostatnim pożegnaniem. Nagle na zamarzniętej ziemi zauważył coś, od czego zjeżyły mu się włosy na głowie. Spod grubego wieńca z biało-czerwoną wstęgą od Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w Visby wystawała dłoń. Była to dłoń mężczyzny, palce były zgięte. Sverker Skoglund, wstrzymując oddech, przesuwał wzrokiem po ręce, milimetr po milimetrze. Mężczyzna leżał na brzuchu obok pomnika, z rękoma wzdłuż ciała. Był prawie nagi, miał na sobie tylko kalesony. Ciało częściowo pokrywał śnieg, lecz Sverker mimo to widział, że było poranione i posiniaczone, a szyję zmarłego oplatał sznur.

Sverker Skoglund otrzymał odpowiedź na swoje pytanie szybciej, niż się tego spodziewał. Bez wątpienia morderstwo Egona Wallina nie było przypadkiem.

Piętnaście po pierwszej wpłynęło zgłoszenie na policję w Visby. Dwadzieścia minut później Knutas i Karin byli już na miejscu, zaraz za nimi przyjechał Sohlman i Wittberg. Wiele innych samochodów policyjnych było w drodze. Knutas wyskoczył z samochodu i szybkim krokiem poszedł w stronę pomnika.

– Do diabła – powiedział. – To może być tylko jedna osoba.

Sohlman dogonił go i pierwszy podszedł do ciała. Pochylił się i zaczął przyglądać się częściom ciała wystającym spod śniegu.

– Jest cały poraniony, są to zarówno oparzenia od papierosów, jak i ślady bicia. Wygląda na to, że morderca przed zabiciem torturował tego biedaka.

Potrząsnął głową.

– Czy to jest Hugo Malmberg?

Knutas przesuwał wzrokiem po poranionych zwłokach.

– Sprawdźmy.

Sohlman delikatnie odwrócił ciało.

– Tak, to on.

Karin głośno wciągnęła powietrze.

– Spójrzcie tam, na szyję.

Wszyscy pochylili się nad zwłokami i zobaczyli sznur. Bez wątpienia mieli do czynienia z tym samym sprawcą.

Knutas podniósł się i rozejrzał po opustoszałym cmentarzu.

– Ciało jest jeszcze ciepłe – powiedział Sohlman. – Jest martwy od niedawna.

– Musimy przeszukać okolicę z psami, natychmiast – zdecydował Knutas i zaczął wydawać rozkazy. – Morderca nie mógł uciec daleko. Z pewnością miał samochód. Kiedy odpływa najbliższy prom na kontynent? Ma zostać zatrzymany, przeszukamy każdy samochód, sprawdzimy każdą osobę. Tym razem nie może nam uciec.

Johan i Pia harowali jak woły, odkąd ukazała się informacja prasowa policji o tym, że na grobie Egona Wallina odnaleziono okaleczone ciało Hugona Malmberga. Morderstwo wywołało histerię mediów, w Sztokholmie wszyscy jak najszybciej chcieli mieć od nich materiał, najlepiej jeszcze zanim w ogóle został nagrany. Drugie spektakularne morderstwo w Visby poruszyło mocno również mieszkańców miasta. Właściciele galerii w Visby zamknęli swoje butiki i zebrali się, żeby porozmawiać o tym, co się stało. Wszyscy zastanawiali się, czy celem mordercy były osoby handlujące sztuką. Na komendzie policji odbyła się chaotyczna konferencja prasowa, na której grupa śledcza znalazła się w ogniu pytań ze strony około pięćdziesięciu przybyłych dziennikarzy. Wiadomość dotarła nawet do pozostałych krajów skandynawskich i do Visby ściągnęła zarówno duńska, jak i norweska prasa.

Po tym jak Johan i Pia zredagowali wieczorem ostatnie wejście, Johan został jeszcze chwilę w redakcji. Był zbyt zestresowany, żeby jechać do domu. Musiał zebrać myśli. Pia ulotniła się, gdy tylko wysłali gotowy kawałek do Sztokholmu, ponieważ spieszyła się do kina. Do kina, teraz? pomyślał Johan. Nie wyobrażał sobie, jak można było skoncentrować się na filmie po tym wszystkim, co się wydarzyło.

Usiadł z kartką i długopisem w ręku i spróbował przeanalizować wszystkie wydarzenia od samego początku.

Morderstwo Egona Wallina. Skradzione obrazy w komórce jego domu.

Kradzież Umierającego dandysa w Waldemarsudde.

Rzeźba, która zniknęła z galerii Wallina, żeby potem pojawić się w muzeum Waldemarsudde w związku z kradzieżą. Oryginał znajdował się w Muramaris. Tam mieszkał morderca, przynajmniej wówczas, gdy przygotowywał i popełnił pierwsze morderstwo. Potem zamordował Hugona Malmberga, a ciało porzucił na grobie Egona Wallina.

Johan zapisał powiązania między ofiarami.

Obaj byli właścicielami galerii sztuki.

Obaj byli homoseksualistami, z tego co udało mu się dowiedzieć, Hugo otwarcie, Egon w tajemnicy.

Planowali być partnerami w tej samej galerii w Sztokholmie. Partnerami, pomyślał. Czy byli również partnerami seksualnymi? Uważał to za bardzo prawdopodobne. Pod powiązaniami między ofiarami dopisał jeszcze: partnerzy seksualni.

Siedział i wpatrywał się w to, co napisał. Nasunęły mu się dwa pytania. Zanotował je na kartce.

1. Dlaczego skradziono Umierającego dandysa?

2. Czy będzie kolejna ofiara?

Nic nie świadczyło o tym, że morderca na tym poprzestał. Mogło być więcej osób, którym chciał odebrać życie. Napisał na kartce słowo „dandys”. Kto to jest dandys?

Wpisał hasło w wyszukiwarce internetowej i znalazł odpowiedź: snob, goguś. Dandys kojarzy się z elegancją, zimną krwią, sarkazmem, ironią, hermafrodytyzmem lub biseksualnością.

Czy morderca uważał siebie za dandysa, czy może to jego ofiary były dandysami?

Zastanawiał się nad osobami przewijającymi się w śledztwie. Pia zostawiła mu listę z nazwiskami gości zaproszonych na wernisaż Egona Wallina. Dostała ją od Evy Blom. Johan nie dociekał, w jaki sposób jej się to udało. Nie był pewien, czy chciał to wiedzieć.

Zacznijmy tutaj, pomyślał. Nie trwało długo, a zatrzymał się przy jednym nazwisku. Erik Mattson. To przecież on, ekspert w sprawach Dardela, wiele razy wypowiadał się w telewizji o kradzieży w Waldemarsudde. Co za zbieg okoliczności. Pracował w domu aukcyjnym Bukowskis Auktioner w Sztokholmie. Johan postanowił do niego zadzwonić. Wszedł na stronę internetową Bukowskis i znalazł zarówno nazwisko, jak i zdjęcie Erika Mattsona. Drgnął. A propos dandysów. Erik Mattson był ubrany w garnitur w drobne prążki, koszulę w zimnym niebieskim odcieniu, elegancką kamizelkę i krawat. Ciemne włosy były zaczesane do tyłu, miał regularne rysy i arystokratycznie zakrzywiony nos. Ciemne oczy i wąskie usta. Lekko uśmiechał się do fotografa, nieco lekceważącym, lekko ironicznym uśmiechem. Klasyczny dandys, pomyślał Johan. Spojrzał na zegarek. Za późno, żeby zadzwonić, dom aukcyjny był już zamknięty. Będzie to musiało poczekać do jutra. Westchnął i wstał, żeby nastawić kawę, podczas gdy myśli kotłowały mu się w głowie.

Kim właściwie był Erik Mattson? Czy miał on jakieś powiązanie z Gotlandią?

Nie wiedział, skąd przyszedł mu do głowy ten pomysł, ale od razu się do niego zapalił. Spojrzał na zegarek. Za piętnaście dziewiąta. Nie było za późno, żeby zadzwonić. Anita Thorén odebrała od razu.

– Dobry wieczór, mówi Johan Berg z Wiadomości Regionalnych. Przepraszam, że dzwonię o takiej porze, ale mam pewną sprawę niecierpiącą zwłoki.

– Czego dotyczy? – spytała uprzejmie Anita Thorén.

– Zbieram materiały do reportażu. Wiem, że wynajmujecie domki letniskowe. Od jak dawna się tym zajmujecie?

– Odkąd przejęliśmy Muramaris w latach osiemdziesiątych. Będzie to prawie dwadzieścia lat.

– Czy ma pani listę osób, które się u was zatrzymały?

– Oczywiście, zapisuję wszystkich w specjalnej księdze.

– Czy ma ją pani pod ręką?

– Tak, prowadzę biuro w domu.

– Czy ma pani chwilę czasu? Czy mogłaby pani przynieść tę księgę?

– Nie ma problemu, gdzieś ją tu mam. Chwileczkę.

Księga, pomyślał Johan. Nie słyszała nigdy o komputerach?

Po paru minutach była z powrotem.

– Tak, mam księgę przed sobą. Zapisuję wszystkich, którzy wynajmują domki – imię, nazwisko, adres, numer telefonu, w jakim byli terminie i w jaki sposób zapłacili.

– Nie ma pani tych informacji w wersji elektronicznej?

– Nie – powiedziała i zaśmiała się. – Wiem, że może się to wydawać dziwne, ale od zawsze zapisywałam wszystko w tej księdze. Od dwudziestu lat wynajmujemy domki i wiąże się z tym pewna nostalgia, że robię coś w ten sam sposób jak dawniej, jeśli wie pan, o co mi chodzi.

Johan rozumiał doskonale. Jego mama dopiero niedawno zaczęła wysyłać esemesy, choć od wielu lat próbował ją tego nauczyć.

– Czy może mi pani wyświadczyć przysługę? – spytał.

– Tak, myślę, że tak – powiedziała z wahaniem.

– Czy mogłaby pani sprawdzić, czy kiedyś wynajmował u was domek Erik Mattson?

– Oczywiście, choć zajmie to trochę czasu. Jak już mówiłam, muszę przejrzeć zapiski z dwudziestu lat.

– Poczekam, ile będzie trzeba.

Po godzinie Anita Thorén oddzwoniła do Johana.

– To jest naprawdę bardzo dziwne. Ledwo skończyłam rozmowę z panem, a zadzwoniła Karin Jacobsson z policji i chciała wiedzieć to samo.

– Ach tak?

– No więc, znalazłam Erika Mattsona, i to niejeden raz.

Johanowi zaschło w ustach.

– Tak?

– Po raz pierwszy był tu w czerwcu 1990 roku, a więc przed piętnastoma laty. Domek Rolfa de Maré. Wynajął domek na dwa tygodnie razem ze swoją żoną Lydią Mattson i trojgiem dzieci. Mam tu nawet ich imiona: David, Karl i Emelie Mattson.

– A potem?

– Przyjechał tu dwa lata później, w sierpniu 1992, ale tym razem bez dzieci.

– Był sam?

– Nie, wynajmował domek razem z innym mężczyzną.

– Ma pani jego nazwisko?

– Oczywiście. Nazywał się Jakob Nordström.

– A ostatni raz?

– Było to rok później, dwudziestego piątego lipca. Również tym razem z Jakobem Nordströmem. I za każdym razem wynajmował ten sam domek, domek Rolfa de Maré.

To właśnie tamtego listopadowego poniedziałku zdał sobie sprawę, że jest w stanie zamordować człowieka. Podjęcie decyzji zajęło mu dwie sekundy. Jak bardzo by chciał, żeby nigdy nie musiał przeżyć tamtego momentu, krótkiego jak mgnienie oka. Był zmuszony nosić w sobie te obrazy przez resztę życia.

Tego dnia nie miał zamiaru śledzić mężczyzny, którego obserwował od dłuższego czasu, ale coś go natchnęło. Chciał tylko przejechać koło jego galerii. Nie wiedział jeszcze, jak miał postąpić z nowo zdobytymi informacjami, co miał z nimi zrobić. Chciał odczekać, zanim zdecydowałby się na kolejny krok. Ale tak się nie stało. Może było to z góry ustalone, że tak miały się potoczyć wydarzenia. Teraz, z perspektywy czasu, mógł myśleć o tym w ten sposób. Po tym co był zmuszony przeżyć, nie mógł postąpić inaczej. Ta świadomość poraziła go jak grom. Brutalnie, nieodwołalnie.

Prawie by się z nim minął. Gdy przyszedł na ulicę Österlånggatan, Hugo Malmberg właśnie wychodził z galerii, choć tak naprawdę do zamknięcia pozostawała jeszcze godzina. Ciekawość wzięła górę. Postanowił pójść jego śladem i zobaczyć, dlaczego mężczyzna, którego obserwował, zmienił swoje zwyczaje.

Szedł kilka metrów za nim aż do przystanku autobusowego na moście Skeppsbron. Malmberg palił papierosa i rozmawiał z kimś przez telefon komórkowy. Nadjechał autobus, przeszedł przez ulicę i gdy wsiadł do pojazdu, znalazł się bardzo blisko Mamlberga. Obrzydliwie blisko. Gdyby wyciągnął rękę, mógłby dotknąć jego ramienia.

Było mu niedobrze, gdy przyglądał się jego eleganckiemu wełnianemu płaszczowi i apaszce nonszalancko przerzuconej przez ramię. Ten pewny siebie mężczyzna wyobrażał sobie, że jest nie do pokonania i nadal żył w błogiej nieświadomości, nie przeczuwając, że jego życie dobiega końca. Wysiadł przed domem towarowym Nordiska Kompaniet przy ulicy Hamngatan, skręcił w ulicę Regeringsgatan i szedł nią kawałek, po czym skręcił w lewo, w jedną z bocznych uliczek. Zapalił kolejnego papierosa. Mijały ich samochody i ludzie spieszący do domu albo w stronę centrum. Szedł za mężczyzną coraz bardziej ciekawy, dokąd on zmierzał. Nigdy wcześniej nie widział go w tych stronach.

Uważał, żeby zachować odpowiedni dystans, dla pewności szedł drugą stroną ulicy. Na szczęście w mieście było wielu ludzi, nie rzucał się więc w oczy. Nagle mężczyzna zniknął. Szybko przeszedł na drugą stronę ulicy. Fasada budynku, przed którym się znalazł, była zniszczona, okno wystawowe zamalowane na czarno, niemożliwe było zajrzeć do środka. Na blaszanych drzwiach widniał niepozorny szyld „Video delight”, świecący żółtym i czerwonym światłem. To tu musiał wejść.

Nietrudno się domyślić, o jaki rodzaj filmów chodziło. Odczekał parę minut, zanim wszedł do środka.

Schody oświetlone małymi, czerwonymi żarówkami zaprowadziły go pod ziemię. Znalazł się w dużej wypożyczalni filmów pornograficznych, które nie wyglądały na te najlżejszego rodzaju. Na półkach widniały gadżety erotyczne, można było również wynająć mały pokoik do obejrzenia filmu. Za ladą stała młoda dziewczyna z niewzruszonym wyrazem twarzy, tak jakby sprzedawała ciastka albo przybory do szycia. Była pogrążona w wesołej rozmowie z chłopakiem w tym samym wieku, który siedział obok niej i przyklejał ceny na filmy DVD. Dookoła na dużych ekranach wyświetlano filmy pornograficzne z bardzo bliskimi ujęciami. W butiku znajdowało się kilku mężczyzn, którzy stali obok półek i przebierali w filmach.

Pomału obszedł lokal, żeby zobaczyć, gdzie podział się mężczyzna, którego śledził. Sklep był większy, niż się to wydawało na pierwszy rzut oka. Dostrzegł teraz sporo małych pokoików, które miały zaledwie kilka metrów kwadratowych. Zajrzał do jednego z nich. Jedynym umeblowaniem był fotel z czarnej skóry o odchylonym oparciu ustawiony przed olbrzymim telewizorem. Popielniczka, chusteczki higieniczne, kosz na śmieci i pilot. Nic więcej.

Szybko zajrzał do wszystkich wolnych pokoików, po czym stwierdził, że Malmberg zapadł się pod ziemię. Skonsternowany podszedł do pomalowanej na czerwono lady i spytał stojącą za nią dziewczynę, czy są tu jeszcze jakieś inne pomieszczenia.

– Tak – powiedziała i wskazała na drzwi, na które nie zwrócił wcześniej uwagi. – Tam są pomieszczenia tylko dla panów. To znaczy dla gejów.

Na drzwiach widniał niepozorny szyld: „Boys only”.

– Ale to kosztuje. Osiemdziesiąt koron.

– Okej – powiedział i zapłacił.

Dziewczyna rzuciła znaczące spojrzenie na koszyk stojący na ladzie. Był on pełen prezerwatyw.

– Są za darmo – powiedziała, ściszając lekko głos. – Dwie sztuki. Jak chcesz więcej, trzeba zapłacić.

Potrząsnął głową. Otworzył drzwi i wszedł do środka.

Było tam jeszcze ciemniej niż po drugiej stronie, schody prowadzące w dół były jeszcze węższe i bardziej strome.

Słyszał tylko szum potężnej klimatyzacji. Pachniało świeżością i jakby ziołami, prawie jak w Spa. Gdy zszedł na sam dół, zobaczył przed sobą długi, wąski korytarz. Był słabo oświetlony czerwonymi jarzeniówkami. Ściany pomalowane na czerwono, podłoga na czarno. Po obu stronach znajdowały się pokoiki, które wydawały się takie same jak te na górze. Wiele drzwi było zamkniętych, słyszał słabe postękiwania dochodzące zza cienkich ścian.

Jakiś chłopak mający około dwudziestu pięciu lat stał w uchylonych drzwiach i zaglądał do jednego z pokojów. Gdy przechodził obok, zauważył, że w środku ktoś siedział. Było oczywiste, że chłopak zastanawiał się, czy wejść do środka, żeby dotrzymać mężczyźnie towarzystwa.

Wszędzie znajdowały się ekrany, na których wyświetlano filmy pornograficzne. Zastanawiał się, gdzie podział się Malmberg. Może siedział teraz w jednym z takich pokoików i się zabawiał? Na samą myśl zrobiło mu się niedobrze.

Z jednego z pokojów wyszedł mężczyzna, rozpromienił się na jego widok. Próbował przywołać go do siebie. Nic nie mówił, ale język ciała wyraźnie pokazywał, czego chciał. Spiesznie przeszedł obok niego.

Miejsce wydawało się nierzeczywiste. Korytarze tworzyły labirynt i wkrótce nie wiedział, skąd przyszedł. Wszędzie tylko pokoje i te obrazy.

Zaczęło mu się kręcić w głowie, miał dość, chciał stamtąd wyjść. Próbował znaleźć drogę powrotną i szybkim krokiem poszedł w kierunku, w którym jak sądził, znajdowały się schody. Niestety pomylił się. Znalazł się teraz przy drzwiach na końcu korytarza, zza których dochodziły postękiwania. Delikatnie uchylił drzwi na tyle, żeby móc zajrzeć do środka. Za drzwiami znajdowało się coś w rodzaju niewielkiej sali kinowej. Na jednej ze ścian wisiał ekran projekcyjny, na którym wyświetlano obrazy tego samego typu, jakich zdążył już zobaczyć setki podczas swej krótkiej wizyty w podziemiach. Wszystko w kolorze czarnym: ściany, sufit, podłoga, skórzana kanapa i fotele.

Najpierw widział tylko trzy poruszające się na kanapie ciała. Szybko rozpoznał Malmberga. Potem dojrzał twarz drugiego, który mógł mieć około pięćdziesiątki. Wydawało mu się, że gdzieś kiedyś już go widział, ale nie mógł sobie przypomnieć gdzie. Twarzy trzeciego nie było widać. Był młodszy i obaj starsi mężczyźni stali pochyleni nad nim. Wszyscy trzej byli nadzy, żaden z nich nie zauważył jego obecności. Byli pochłonięci sobą.

Ogarnęło go poczucie nierzeczywistości, tak jakby scena, którą oglądał, była czymś wymyślonym.

Gdy miał się właśnie odwrócić i uciec stamtąd, zobaczył twarz trzeciego mężczyzny.

Dwie sekundy. Nie potrzebował więcej, żeby go rozpoznać. Szybko zamknął drzwi. Przez chwilę stał pod drzwiami oparty o ścianę. Pot spływał mu z czoła. Chciał krzyczeć.

Na sztywnych nogach szedł korytarzami, szukając wyjścia. W końcu udało mu się odnaleźć schody prowadzące w górę. Starał się nie patrzeć na chłopaka stojącego przy ladzie.

Gdy wyszedł na ulicę, oślepiło go światło dzienne, zmrużył oczy. Obok niego przeszła kobieta z wózkiem dziecięcym. Tutaj życie toczyło się tak jak dawniej. Gdy doszedł do rogu ulicy, zwymiotował. Nie tylko z powodu tego, co właśnie zobaczył, ale i z powodu tego, co będzie musiał zrobić.

W piątek rano Karin zatrzymała Knutasa, gdy tylko pojawił się w pracy. Oczy jej błyszczały z przejęcia.

– Wiesz co, odkryłam bardzo interesujące rzeczy. Próbowałam wczoraj wieczorem do ciebie dzwonić, ale nikt nie odbierał.

– Wejdź.

– Sprawdziłam przeszłość Hugona Malmberga. Słuchaj tego.

Usiadła na kanapie dla gości w biurze Knutasa.

– Mieszkał sam w pięknym mieszkaniu przy ulicy John Ericsonsgatan w dzielnicy Kungsholmen i od wielu lat był współwłaścicielem galerii na Österlånggatan. Był homoseksualistą i byłam przekonana, że zawsze tak było, lecz grubo się myliłam. Dawno temu był żonaty z Yvonne Malmberg. Ona nie żyje od wielu lat, zmarła w 1962 roku, a więc ponad czterdzieści lat temu. Ale zgadnij, z jakiego powodu umarła?

Knutas bez słowa potrząsnął głową.

– Umarła przy porodzie, na oddziale położniczym w szpitalu Danderyd.

– A dziecko?

– Urodził się chłopiec. Przeżył, ale został adoptowany, gdy miał zaledwie kilka dni.

Knutas zagwizdał.

– I to jeszcze nie koniec.

– Nie?

– Wiesz, kto wiele razy wynajmował domek Rolfa de Maré w Muramaris? – Karin zadała pytanie, lecz nie czekała na odpowiedź. – Rzeczoznawca domu aukcyjnego Bukowskis, Erik Mattson.

Program na najbliższy weekend był napięty. W piątek Johan leciał pierwszym samolotem do Sztokholmu, o dziewiątej był umówiony na spotkanie z Erikiem Mattsonem w domu aukcyjnym Bukowskis, potem szedł na obiad z najmłodszym bratem, zaś po południu miał się spotkać z szefem wiadomości. W tym czasie musiał też znaleźć chwilę na rozmowę o pensji z Maxem Grenforsem. Na wieczór mieli zaplanowane spotkanie rodzinne u matki w Rönninge, a w sobotę rano był umówiony z osobą, która miała wynająć jego mieszkanie. Johan dostał pozwolenie od właściciela na wynajęcie mieszkania na razie na rok. Chętnym na lokal był jego kolega z Telewizji Szwedzkiej z Karlstad, który dostał zastępstwo w dziale sportowym.

W sobotę po południu musiał wracać na Gotlandię, bo o czwartej on i Emma mieli spotkanie z księdzem. Ile planów, myślał, siedząc w samolocie. Cisnął się na siedzeniu obok mężczyzny, który ważył przynajmniej sto pięćdziesiąt kilo. Johan nawet nie próbował zmienić miejsca, nie miał na to siły.

Erik Mattson był tak samo elegancki w rzeczywistości jak na stronie internetowej. Wyglądał bardzo dobrze i było w nim coś, co sprawiło, że Johan zaczął się zastanawiać, czy Erik był homoseksualistą.

Usiedli w wolnej sali konferencyjnej, Erik poczęstował go kawą i włoskimi sucharkami migdałowymi. Johan przeszedł od razu do rzeczy.

– Z tego co mi wiadomo, był pan w Muramaris wiele razy. Z jakiego powodu?

– Pierwszy raz byłem tam, gdy miałem dziewiętnaście lat. Razem z kolegami z historii sztuki pojechaliśmy na Gotlandię na wakacje. Zjechaliśmy całą wyspę na rowerach. Już wtedy fascynowała mnie twórczość Dardela i wiedziałem, że wiele miesięcy letnich spędził w Muramaris.

Uśmiechnął się, wspominając tamten czas.

– Pamiętam, jak spacerowaliśmy plażą i fantazjowaliśmy o tym, jak to Dardel przechodził tamtędy niemal sto lat przed nami. Zastanawialiśmy się, jak spędzał czas z Rolfem de Maré, z Ellen i Johnnym i z wszystkimi innymi artystami, którzy tam gościli. Wyobrażaliśmy sobie, jakie wiedli życie, przepełnione miłością i sztuką. Choć z drugiej strony smutne i dalekie od rzeczywistości – skończył Erik Mattson rozmarzony.

– I później powrócił pan do Muramaris?

– Tak – odparł Erik Mattson na wpół nieobecny. – Ja i moja była żona Lydia wynajęliśmy domek Rolfa de Maré i pojechaliśmy tam ze wszystkimi dziećmi, kiedy jeszcze byliśmy małżeństwem. Było to wiele lat temu. Nie był to jednak udany wyjazd. Muramaris nie nadaje się dla małych dzieci, schody prowadzące na plażę są bardzo strome i nie ma tam zbyt wiele miejsca do zabawy. Poza tym domek jest dość ciasny.

– Pojechał tam pan jeszcze raz?

– Tak, jeszcze dwa razy.

– Kto panu towarzyszył, jeśli mogę zapytać?

– Kolega, nazywa się Jakob, uciął Erik Mattson.

Nagle wydał się zakłopotany.

– Dlaczego chce pan to wszystko wiedzieć?

– Mam tak naprawdę dwa powody – skłamał Johan. – Potrzebujemy trochę świeżego materiału do historii morderstwa na Gotlandii, ale jest jeszcze jedna przyczyna. Uważam, że Muramaris jest tak interesujące, że chciałbym zrobić o tym miejscu film dokumentalny dla Telewizji Szwedzkiej.

– Mówi pan poważnie?

W głosie Erika Mattsona od razu dało się usłyszeć nową energię.

– Byłoby wspaniale. Jest bardzo wiele do opowiedzenia o Muramaris, wnętrza są przepiękne. Czy widział pan te fantastyczne piece z piaskowca, które wyrzeźbiła Ellen?

Johan potrząsnął przecząco głową. Przyglądał się Erikowi badawczym wzrokiem.

– Więc był pan żonaty. Ile ma pan dzieci?

– Troje, ale co to ma do rzeczy?

– Przepraszam, byłem tylko ciekawy. Powiedział pan, że był pan w Muramaris ze „wszystkimi” dziećmi, więc wyobraziłem sobie całą gromadkę.

– Aha.

Erik Mattson zaśmiał się. Wyglądał, jakby mu ulżyło.

– Mam troje dzieci, choć nie są już tak naprawdę dziećmi. Są dorosłe i mają własne życie.

Johan nie wiedział, co nim kierowało, gdy w drodze do domu po kolacji u mamy w Rönninge, gdzie spotkał swoich braci i bardzo miło spędził wieczór, zajechał pod mieszkanie Erika Mattsona przy ulicy Karlavägen. Zaparkował samochód pod budynkiem i spojrzał na jego ładną fasadę. Była to okazała, starannie otynkowana kamienica, z ozdobnymi drzwiami wejściowymi i rabatkami przed domem. Nie wiedząc, czego tak właściwie się spodziewał, wyszedł z samochodu i podszedł do drzwi. Oczywiście zamknięte. Świeciło się we wszystkich oknach. Wcześniej sprawdził, gdzie mieszka Mattson i widział, że w jego oknach też się paliło światło. Przy drzwiach wejściowych znajdował się zarówno domofon, jak i zamknięcie na kod. Pod wpływem impulsu wiele razy nacisnął przycisk przy nazwisku Erika Mattsona, ale nikt nie odpowiadał. Aż w końcu dało się słyszeć głos mężczyzny, który nie był głosem Erika. W tle dudniła muzyka. Mężczyzna wydawał się pobudzony i lekko pijany.

– Cześć Kalle, spóźniłeś się. Właśnie wychodzimy, do cholery.

Kontakt się urwał. Żadnego brzęczącego dźwięku, mężczyzna nie otworzył mu drzwi. Johan pospieszył do samochodu. Po kilku minutach z budynku wyszło trzech mężczyzn, jednym z nich był Erik Mattson. Byli rozbawieni i przez chwilę stali przy wejściu. Johan niżej zsunął się na siedzeniu, żeby nie było go widać, słyszał tylko ich głosy.

– Dokąd do cholery poszedł?

– Chyba się nie obraził?

– Nie, Kalle na pewno nie. Pewnie nie chciało mu się czekać i poszedł już do lokalu.

Wydawało się, że dwóch innych, których nie znał, było w wieku Mattsona. Przystojni, modnie ubrani yuppie z eleganckiej dzielnicy Östermalm. Wszyscy mieli zaczesane do tyłu włosy, a pod płaszczami widniały marynarki w najnowszym stylu.

Przeszli obok samochodu, nie zauważając go i skierowali się w stronę parku Humlegården. Johan poszedł za nimi. Weszli do modnej restauracji i pubu Riehe. W środku było pełno ludzi, choć na szczęście dla Johana, nie trzeba było czekać na wejście w kolejce.

Muzyka dudniła z głośników, ludzie stali w grupkach z drinkami w rękach i rozmawiali.

Żeby tylko go nie zauważyli. Erik Mattson rozpoznałby go od razu, spotkali się przecież tego ranka. Chociaż z drugiej strony – czy było to takie dziwne, że on, dziennikarz, spędzał piątkowy wieczór w Riehe? Wkrótce okazało się, że miał całkowitą rację – gdy zbliżył się do baru, spotkał znajomych pracujących w wiadomościach Ekot.

Cały czas miał na oku Mattsona, który manewrował wśród zebranych w lokalu osób. Johan zauważył, że wlewał on w siebie jednego drinka za drugim, lecz nie było po nim widać, żeby był nietrzeźwy.

Aż nagle Mattson zniknął mu z oczu. Johan przeprosił swoje towarzystwo i zaczął go szukać. Czyżbym go zgubił, pomyślał z niepokojem. W końcu znalazł Erika Mattsona rozmawiającego ze starszym mężczyzną. Stali blisko siebie i wyglądali na bardzo spoufalonych.

Nagle starszy mężczyzna skierował się w stronę wyjścia i zniknął. Po kilku minutach Erik poszedł za nim. Na zewnątrz Johan zobaczył, że wsiedli razem do taksówki. Sam wsiadł do następnej i kazał kierowcy jechać za samochodem przed nimi. Johan nie wiedział, co tak właściwie robi, następnego dnia musiał wstać wcześnie rano i posprzątać mieszkanie, zanim przybędzie kolega, żeby je obejrzeć, potem musiał się spakować i polecieć na Gotlandię. Tak naprawdę nie miał czasu na zabawę w detektywa.

Jazda taksówką była krótka. Samochód zatrzymał się przed zniszczonym budynkiem w bocznej uliczce w centrum miasta. Erik i starszy mężczyzna zniknęli w bramie. Johan szybko zapłacił za taksówkę i poszedł za nimi. Schody na dół zaprowadziły go do pomieszczenia w rodzaju butiku z filmami wideo, musiał zapłacić, żeby wejść do dalszej części, znajdującej się jeszcze głębiej pod ziemią.

Johanowi nie zajęło dużo czasu, żeby zrozumieć, czym parał się Erik Mattson.

Johan i Pia mieli przygotować reportaż do wydania niedzielnego, ponieważ obecnie to właśnie na Gotlandii najwięcej się działo. Johan opowiedział jej, czego się dowiedział, śledząc Erika Mattsona w Sztokholmie. Pia zrobiła wielkie oczy.

– Czy to prawda?

– Najprawdziwsza prawda.

– Brzmi niewiarygodnie. I uważasz, że to on jest mordercą?

– Tak, dlaczego nie?

– Rozmawiałeś o tym z policją?

– Nie, chcę się najpierw upewnić.

– Myślisz, że możemy wykorzystać to w jakiś sposób w reportażu?

– Jeszcze nie, jest na to za wcześnie. Muszę lepiej zbadać temat, dowiedzieć się więcej o Mattsonie.

Gdy jechał wieczorem do domu, głowę wypełniały mu sprzeczne myśli. Erik Mattson był ekspertem w domu aukcyjnym Bukowskis i jednym z najbardziej cenionych w Szwecji ekspertów w dziedzinie sztuki szwedzkiej dziewiętnastego wieku. Jednocześnie chodził do podejrzanych klubów gejowskich i prostytuował się. Mattson był zagadkową postacią, Johan był coraz bardziej przekonany, że miał on jakieś powiązanie z morderstwem. I do tego kradzież obrazu – Mattson był poza tym ekspertem, jeśli chodzi o malarstwo Nilsa Dardela.

Sygnał telefonu komórkowego wyrwał go z zamyślenia. Była to Emma, chciała, żeby w drodze do domu kupił pieluszki.

Gdy Johan przyjechał do willi w Romie, Elin niestety już spała. Jak szybko człowiek przyzwyczaja się do nowego życia, pomyślał. Kiedyś mógł jej nie wiedzieć tygodniami, a teraz przykro mu było, gdy wieczorem nie zdążył powiedzieć jej dobranoc i nie poczuł jej zapachu, przytulając swoją twarz do jej cieplutkiej szyi, jak to miał w zwyczaju.

Emma przygotowała makaron z łososiem, wypili do kolacji po kieliszku wina. Potem zwinęli się razem na kanapie i pomału wspólnie opróżnili butelkę.

– Co myślisz o księdzu? Nawet nie zdążyliśmy o tym porozmawiać – powiedziała Emma i przeczesała dłonią jego włosy.

– Wydawała się w porządku.

– Nadal uważasz, że powinniśmy wziąć ślub w kościele?

– Wiesz, że tego chcę.

Nieustannie dyskutowali na ten temat, odkąd postanowili, że się pobiorą. Emma najchętniej chciałaby mieć wszystko za sobą bez zbytnich ceregieli.

– Ja już raz przechodziłam przez ten cyrk – powiedziała z westchnieniem. Mam dość. Nie możesz tego zrozumieć?

– A ja? Nie liczy się, czego ja chcę?

– Oczywiście, że tak. Ale musimy wypracować jakiś kompromis. Okej, jeśli nie chcesz wziąć ślubu w ambasadzie w Nowym Jorku, choć ja uważam, że byłoby to niezmiernie romantyczne. Chcesz, żeby na naszym ślubie byli obecni nasi przyjaciele i krewni i ja to doskonale rozumiem. Ale nie chcę ślubu w kościele i nie chcę białej sukienki, a już na pewno nie jakiegoś głupiego tortu, który mamy razem kroić.

– Ależ droga Emmo, chcę iść z tobą do ołtarza, ja we fraku, a ty w białej sukience. Od zawsze nosiłem w głowie ten obraz.

Był taki poważny, gdy to mówił, że Emma nie mogła powstrzymać śmiechu.

– Mówisz poważnie? Myślałam, że tylko dziewczyny mają takie marzenia.

– Co to za głupie stereotypy?

– Johan, ja nie mogę. Nie chcę przechodzić przez to jeszcze raz. Byłoby to jak powtórka, rozumiesz?

– Nie, naprawdę nie rozumiem. Powtórka – jak możesz nazywać to powtórką? To ze mną bierzesz ślub, Emmo, nie możesz tego porównywać ze ślubem z Ollem.

– Nie, masz rację, że nie. Ale całe to zamieszanie, te wszystkie przygotowania, żeby nie mówić już, ile to kosztuje. Nie sądzę, że moi rodzice jeszcze raz wyłożą tyle pieniędzy.

– Mam gdzieś pieniądze. Chciałbym tylko, żeby cały świat dowiedział się, że bierzemy ślub. Nie musi to dużo kosztować. Możemy zaprosić wszystkich na wino z kartonów i chili con carne. Co to ma za znaczenie? Możemy zorganizować przyjęcie latem w ogrodzie.

– Zwariowałeś? Przyjęcie tutaj – nigdy w życiu!

– Jak tak dalej będziesz mówić, to zacznę sądzić, że tak naprawdę nie masz ochoty na ten ślub.

– Ależ oczywiście, że chcę wyjść za ciebie.

Obsypała go pocałunkami, aż zapomniał, o co się sprzeczali.

Gdy Johan wszedł do redakcji w poniedziałek rano, od razu zauważył, że coś było nie tak. Podniósł do góry rękę, żeby zatrzymać Pię, która szła tuż za nim. Spotkali się w wejściu do budynku i razem poszli po kawę, która teraz opryskała Johana, gdy gwałtownie zatrzymał Pię.

– Co się dzieje? – spytała zdziwiona.

– Poczekaj – wyszeptał. – Jest tu coś dziwnego.

Pomieszczenie redakcji było podłużne i na ścianie w głębi pokoju zazwyczaj wisiała mapa Gotlandii i wyspy Fårö. Teraz jej nie było. Na jej miejscu ktoś umieścił zdjęcie, ale w ciemności nie mógł dojrzeć, co ono przedstawia. Jednak to nie było wszystko. Coś dziwnego stało się z komputerami. Wszystkie trzy były włączone, choć Johan pamiętał, że przed wyjściem z redakcji poprzedniego wieczoru wyłączył wszystko. Powiedział to szeptem Pii. Ostrożnie postąpił kilka kroków. Było cicho jak makiem zasiał. Otworzył drzwi do kabiny spikera, ale nikogo tam nie było.

– A tam – powiedziała Pia za jego plecami – może ktoś z radia był tu w nocy, żeby pracować.

– Ciii.

Johan znowu popchnął lekko Pię do przodu.

Gdy podszedł do ściany w głębi pomieszczenia na tyle blisko, że mógł zobaczyć, co na niej wisiało, w pierwszym momencie nie chciał uwierzyć własnym oczom.

Zdjęcie przedstawiało jego samego siedzącego w samochodzie przed domem Erika Mattsona. Fotografia była ciemna, ale widać było, że spoglądał w górę, w stronę jakiegoś okna.

Pomału usiadł na krzesło, nie spuszczając wzroku ze zdjęcia.

– Co to jest?- usłyszał głos Pii za plecami.

Johan nie był w stanie wydusić z siebie ani słowa.

Na spotkaniu grupy śledczej w poniedziałkowy poranek nie brakowało nikogo. Ktoś zaparzył kawę i ustawił na stole kosz z bułeczkami cynamonowymi z cukierni Siesta. Kihlgård pogwizdywał wesoło. Knutas domyślał się, że to on za tym stał. Kihlgård uwielbiał „stwarzać miłą atmosferę”, jak sam to nazywał.

Morderstwo Hugona Malmberga sprawiło, że kłótnia o mianowanie Karin na zastępcę szefa zeszła na drugi plan, co bardzo cieszyło Knutasa.

Spotkanie zaczęło się od sprawozdania Karin na temat przeszłości Hugona Malmberga.

– Więc kto jest tym oddanym do adopcji dzieckiem? – spytał Wittberg.

– Uważam, że warto sprawdzić kandydata, który sam nasuwa się na myśl – powiedziała Karin. Ktoś, kto był zaproszony na wernisaż do Egona Wallina i znajdował się w Visby, gdy zamordowano Wallina, ktoś kto szczególnie interesuje się Nilsem Dardelem i kto poza tym wynajmował domek w Muramaris. Ma on około czterdziestu lat i podczas całego śledztwa pojawiał się tu i tam.

– Erik Mattson – wybuchnął Kihlgård. – Ten małomówny, ułożony mężczyzna, który wiele razy wypowiadał się w telewizji w związku z kradzieżą obrazu w Waldemarsudde! Czy naprawdę mógłby być mordercą?

– Niemożliwe, jest na to o wiele za szczupły – zaprotestował Wittberg. – Myślicie, że udałoby mu się podciągnąć w bramie Egona Wallina i zanieść Hugona Malmberga, swojego ojca, na cmentarz? Nigdy w życiu.

– Z pewnością ktoś mu pomagał, tyle też potrafiłam wydedukować, że nie zrobił tego sam.

Karin z niechęcią spojrzała na Wittberga. Najwidoczniej kłótnia nie była zupełnie zapomniana.

– A jaki miałby motyw? Że jego biologiczny ojciec go zawiódł?

Wittberg nie wyglądał na przekonanego. Lars Norrby też nie kazał długo na siebie czekać.

– A Egon Wallin? Dlaczego Erik Mattson miałby go zabić?

– Nie mogę też mieć na wszystko odpowiedzi – powiedziała Karin ze złością.

– Więc nie sprawdziłaś, czy to Erik Mattson jest tym oddanym do adopcji synem?

Knutas popatrzył na Karin, na której twarzy odmalowało się zdziwienie.

– Niee – powiedziała przeciągle. Nie sprawdziłam.

– Może należałoby to zrobić, zanim zaczniemy wyciągać tak daleko idące wnioski.

Nawet jeśli użył dość surowego tonu w stosunku do Karin, cierpiał razem z nią, gdy zobaczył zadowolone miny Wittberga i Norrby’ego.

Po południu Karin zapukała do drzwi Knutasa. Weszła do pokoju i usiadła z nosem na kwintę.

– Rozmawiałam z przybranymi rodzicami Erika Mattsona, nazywają się Greta i Arne Mattson, mieszkają w dzielnicy Djurholm. Nigdy nie powiedzieli Erikowi, że jest adoptowany. Nie wie on więc, że Hugo Malmberg jest jego ojcem.

– Jakie są ich stosunki?

– Nie istnieją. Zerwali z Erikiem wszelkie kontakty, gdy się okazało, że bierze narkotyki i jest homoseksualistą.

– Mattson jest homoseksualistą? On też? Wygląda na to, że jest to nić przewodnia w tym śledztwie.

– To prawda.

– Ale jak to strasznie brzmi – zerwali z nim kontakty tylko dlatego? Nie jest to najlepszym wyrazem miłości rodzicielskiej.

– Nie, rzeczywiście nie. Za to wydaje się, że mają dobry kontakt z byłą żoną Erika, Lydią, i z dziećmi, przynajmniej z dwojgiem z nich.

– Ile dzieci mają lat?

– Chłopaki, Karl i David, dwadzieścia trzy i dwadzieścia jeden, córka Emelie ma dziewiętnaście.

– Z którym z nich nie mają dobrego kontaktu?

– Najwyraźniej z Davidem, najstarszym z rodzeństwa. Ojciec Erika, z którym rozmawiałam i który tak poza tym wydał mi się bardzo sympatyczny, powiedział, że David jest najwrażliwszy i najbardziej przeżył rozwód rodziców. Rozbicie małżeństwa było spowodowane nałogiem Mattsona, który poza tym stracił prawo do wspólnej opieki nad dziećmi, ponieważ zaniedbywał je w te weekendy, kiedy były u niego. Ale to nie poruszyło Davida. Wygląda na to, że wziął całkowicie stronę ojca.

Knutas przez dłuższą chwilę patrzył na Karin, nic nie mówiąc. Potem zdecydowanym ruchem podniósł słuchawkę telefonu, jakby nagle coś go olśniło.

Właścicielka Muramaris, Anita Thorén, po niecałym kwadransie od telefonu Knutasa była już na komendzie policji.

– Bardzo się cieszę, że mogła pani tak szybko przyjść. Jak już mówiłem przez telefon, chciałbym, żeby przyjrzała się pani kilku fotografiom.

– Oczywiście.

Anita Thorén usiadła na kanapie dla odwiedzających w biurze Knutasa i dostała do ręki zdjęcia pięciu mężczyzn w wieku około dwudziestu pięciu lat. Knutas poprosił ją, żeby przyjrzała im się dokładnie. Karin i Wittberg byli obecni w pokoju jako świadkowie.

– To on – powiedziała. – To mężczyzna, który w lutym wynajmował u nas domek.

Gdy Anita Thorén położyła na stole fotografię, w pokoju zapanowała zupełna cisza. Zdjęcie przedstawiało uśmiechniętego młodego człowieka. Miał krótko obcięte włosy i zadbany wygląd, było widać, że był dobrze zbudowany, muskularny.

Młodzieńcem, który się do nich uśmiechał ze zdjęcia, był nikt inny jak David Mattson.

Knutas postanowił, że zarówno Erik Mattson, jak i jego syn, David, mają niezwłocznie zostać doprowadzeni na komendę policji na przesłuchanie. Zadzwonił do Kurta Fogestama, który obiecał mu natychmiast wykonać jego prośbę. Ponieważ David został rozpoznany przez Anitę Thorén, prokurator wydał nakaz aresztowania go. Ślady włosów i ubrania Egona Wallina, które znaleziono w domku i w furgonetce, były jasnym dowodem na to, że osoba wynajmująca domek była mordercą. Pozostawało tylko pytanie, czy David dokonał tego sam, czy razem ze swoim ojcem. Knutas w dalszym ciągu nie wiedział, co z tym wszystkim miał wspólnego Egon Wallin albo kradzież Umierającego dandysa, ale miał nadzieję, że wyjdzie to na jaw podczas przesłuchań.

Knutas nie mógł sobie darować, że sam nie pomyślał o sprawdzeniu, kto wcześniej wynajmował domki w Muramaris. Był tak zajęty szukaniem osoby, która wynajmowała domek wówczas, gdy zamordowano Egona Wallina, że nie pomyślał o tym, że warto byłoby zainteresować się przeszłością. Doprowadzało go to do szału. To przeoczenie częściowo było spowodowane turbulencjami wokół mianowania Karin na zastępcę szefa, które odciągnęły jego uwagę od śledztwa.

Na komendzie policji w Visby panowała pełna napięcia atmosfera, wszyscy czekali na wiadomość z policji ze Sztokholmu.

Knutas stanął w oknie swojego biura i zapalił fajkę. Zaciągał się dymem i wydmuchiwał go przez okno.

Był cały spięty. W końcu zbliżali się do rozwiązania sprawy, która w ostatnim czasie tylko się rozrastała i stawała coraz bardziej tajemnicza, im bardziej się w nią zagłębiali. Zadzwonił do Line i powiedział jej, co się szykowało. Uprzedził ją też, że nie wróci do domu na kolację i prawdopodobnie zostanie w pracy do późnego wieczoru. Line cieszyła się ze względu na Knutasa, ale i ze względu na siebie i dzieci. Niedługo znów będą go widywać wieczorami.

Dokładnie po godzinie oddzwonił Kurt Fogestam. W głosie słychać było poruszenie.

– Usiądź – powiedział.

– Co?

– Usiądź, Anders, zanim ci to powiem.

Knutas opadł na fotel, nie wyjmując z ust fajki.

– Co się stało?

– Patrol, który miał przywieźć na przesłuchanie Erika Mattsona, pojechał najpierw do domu aukcyjnego Bukowskis, ale Erik nie przyszedł dziś do pracy. Jego szef nie wyglądał na zdziwionego, powiedział, że Mattsonowi zdarzało się to od czasu do czasu. Najwidoczniej ma problemy z alkoholem. Albo raczej miał.

– Jak to miał?

– Zadzwonili przed chwilą do mnie z ulicy Karlavägen, przy której mieszka Mattson. Nikt nie otwierał, gdy dzwonili, więc w końcu wyważyli drzwi. Znaleźli Erika Mattsona w łóżku, martwego.

Knutas nie wierzył własnym uszom.

– Zamordowany?

– Na razie nie wiemy. Lekarz sądowy jest w drodze do mieszkania, żeby ustalić przyczynę śmierci. Ale nie koniec na tym. Wiesz, co wisiało nad łóżkiem?

– Nie.

– Obraz, który skradziono z Waldemarsudde – Umierający dandys.

Dom stał w idyllicznym otoczeniu na skrzyżowaniu dwóch mniejszych uliczek osiedlowych, niedaleko szkoły w centrum Romy.

Było wpół do dziesiątej rano. Świadomie poczekał, aż będzie po największym porannym zamieszaniu, ludzie dotrą do pracy, dzieci do przedszkola i szkoły, psy zostaną wyprowadzone na spacer, poranne gazety zabrane z wycieraczek.

Teraz w okolicy zapanował spokój, na ulicy zrobiło się cicho.

Z miejsca, w którym się znajdował, widział chodzącą między pokojami na parterze domu kobietę, która musiała być Emmą Winarve. Dyskretnie wyjął lornetkę. Był ukryty w zaroślach, tak by nie było go widać od strony leżących rzędem przed nim zadbanych willi.

Była ładna, miała na sobie długą różową podomkę, która wyglądała na miękką. Włosy były koloru piasku, oczy ciemne z silnie zaznaczonymi brwiami. Kości policzkowe wysokie, do tego czyste, klasyczne rysy twarzy. Nie najmłodsza, pewnie, ale nadal ładna. Wysoka i postawna – zastanawiał się, czy była bardzo silna.

Widział, jak się pochyliła i podniosła dziecko. Nagle pojawiła się na piętrze, mignęła mu tylko jej postać przechodząca między pokojami. Szklanym okiem lornetki obserwował jej ruchy, teraz pochyliła się, najprawdopodobniej po to, żeby położyć niemowlę do łóżeczka. Stała tam przez chwilę i coś robiła. Potem podomka opadła i mignęły na chwilę jej nagie plecy, zanim zniknęła mu z pola widzenia. Musiała pójść pod prysznic. Okazja była idealna. Szybko przeszedł ulicę, otworzył furtkę i odważnie wszedł na działkę, jakby była to najnaturalniejsza rzecz na świecie. Z daleka zobaczył, że drzwi wejściowe były niezamknięte. Fantastycznie, pomyślał. Takie rzeczy są możliwe tylko na głębokiej wsi.

Zanim otworzył drzwi, rozejrzał się na wszystkie strony. Jak okiem sięgnąć, nigdzie żywej duszy. Szybko i cicho wślizgnął się do domu i znalazł się w zabałaganionym korytarzu pełnym ubrań, butów i rękawiczek, które leżały jedne na drugich. Pachniało kawą i tostami. Gdzieś w jego wnętrzu obudziło się uczucie, które zdezorientowało go na kilka sekund. Wysilił się, żeby odzyskać kontrolę nad sobą. Koncentracja, myślał. Najważniejsza jest koncentracja. Zajrzał do kuchni. Radio było włączone i płynęła z niego cicha muzyka, naczynia po śniadaniu stały w dalszym ciągu na stole, wśród okruchów chleba. Przeszedł do salonu, gdzie zobaczył dwie kanapy ustawione naprzeciwko siebie, kominek, telewizor, koce, książki i gazety. Kosz z owocami i para świeczników z ceramiki z nadpalonymi świeczkami. Uczucie znów powróciło, zdusił je w sobie. Gdy wchodził po schodach, usłyszał szum prysznica dochodzący z łazienki. Kobieta śpiewała. Przekradł się do lekko uchylonych drzwi. Łazienka była duża, dwie umywalki obok siebie, naprzeciw sedes, wanna z jacuzzi i na samym końcu kabina prysznicowa ze ścianami z matowego szkła. Widział postać kobiety poruszającą się za szkłem. Wysoki czysty głos odbijał się echem od ścian. Znowu powróciło tamto uczucie, oczy zapiekły. Nagle wezbrała w nim niepohamowana złość na tę kobietę, która stała tam naga i piękna i beztrosko śpiewała. Nie miała pojęcia, co działo się dookoła niej. Co działo się w nim. Przeklęta idiotka. Przepełniała go wściekłość, oczy zaszły mgłą. Już ona dostanie za swoje. Napiął strunę fortepianu między palcami. Zamknął oczy na kilka sekund, żeby się skoncentrować, zanim przystąpi do ataku.

Lecz nagle przerwało mu szlochanie, które szybko przeszło w głośny płacz. Kobieta wydawała się nic nie słyszeć, nadal śpiewała, a woda z prysznica szumiała w kabinie.

Odwrócił się, wyszedł po cichu z łazienki i poszedł w kierunku, z którego dochodził płacz. W ciemnym pokoju z opuszczonymi zasłonami stało łóżeczko dziecięce, gdzie leżało maleństwo i płakało coraz głośniej.

Szybko podniósł zawiniętą w koc dziewczynkę, pospieszył schodami na dół i dalej na korytarz.

Gdy zamykał za sobą drzwi wejściowe, nadal słyszał śpiew kobiety.

Johan odebrał telefon, nie podejrzewając nic złego. W słuchawce usłyszał histerycznie płaczącą i krzyczącą osobę, która wyrzucała z siebie masę niepowiązanych ze sobą słów. Minęło kilka sekund, zanim zrozumiał, że była to Emma i że krzyczała coś o Elin. Gdy Johanowi udało się zidentyfikować powtarzające się wiele razy słowa „Elin” i „zniknęła”, obleciał go zimny dreszcz.

– Uspokój się. Co się stało?

– Ja… byłam pod prysznicem – szlochała. – Położyłam Elin do łóżeczka, a gdy wyszłam z łazienki, nie było jej, Johan. Zniknęła.

– A sprawdzałaś wszędzie? Może udało jej się jakoś wydostać z łóżeczka?

– Nie! – krzyczała Emma. – Nieee! Nie wyszła sama z łóżeczka! Nie słyszysz, co mówię? Nie ma jej! Ktoś musiał tu przyjść i ją zabrać!

Wybuchła przeszywającym serce płaczem, od którego Johanowi puszczały nerwy. Poczuł, że sam zaczął płakać. To nie mogła być prawda, nie mogła.

Pia, która stała obok, słyszała każde słowo Emmy. Spojrzała na ścianę, na której ciągle wisiało zdjęcie Johana siedzącego w samochodzie przed domem Erika Mattsona.

Nagle groźba wydała się bardzo realna.

Gdy policja przybyła do willi w Romie, znaleźli Emmę leżącą w pokoiku dziecięcym na piętrze w stanie apatii. Nie można było w ogóle się z nią porozumieć, odwieziono ją więc karetką na oddział psychiatryczny szpitala w Visby.

Policja odgrodziła dom i ulicę. Zablokowano drogi wyjazdowe z Romy oraz drogi prowadzące do Visby i do portu. Następny prom do Nynäshamn odpływał o czwartej, policja zaczęła przeszukiwać wszystkie czekające na wjazd na prom pojazdy. Na lotnisku dokładnie sprawdzano każdego pasażera. Porywacz nie będzie mógł opuścić Gotlandii, przynajmniej nie liniowymi środkami transportu.

Knutas na początku nie chciał uwierzyć, że porwano dziecko Johana Berga. Od razu zrozumiał, że reporter prowadził śledztwo na własną rękę i w jakiś sposób zaniepokoił mordercę. Że też ostatni raz nie nauczył go, żeby trzymać się z daleka od pracy policji. Wówczas prawie przypłacił to życiem, a teraz to życie jego małej córeczki było w niebezpieczeństwie. Knutas cierpiał razem z Johanem i zadzwonił do niego, jak tylko usłyszał, co się stało. Oczywiście żadnej odpowiedzi. Dowiedział się, że również Johan był na oddziale psychiatrycznym, zadzwonił więc do ordynatora i poprosił go do telefonu. Głos Johana był ledwo słyszalny.

– Naprawdę jest nam wszystkim bardzo przykro – powiedział Knutas. – Chciałbym, żebyś wiedział, że robimy wszystko co w naszej mocy.

– Dziękuję.

– Muszę wiedzieć, jaki miałeś kontakt ze sprawcą – powiedział Knutas. – Rozmawiałeś z nim?

– Nie, ale zdarzyło się coś innego.

– Co takiego?

Johan opowiedział o zdjęciu, które znalazł na ścianie w redakcji Wiadomości Regionalnych.

– Wiesz, kim jest morderca?

– Myślę, że jest to Erik Mattson, rzeczoznawca z domu aukcyjnego Bukowskis.

– Nie – powiedział Knutas.

Nie chciał mówić, że Erik Mattson nie żyje, żeby dodatkowo nie wystraszyć Johana. Było i tak wystarczająco źle.

– To nie on, to jego syn, David Mattson. Całkiem możliwe, że skontaktuje się z tobą. Nie wiemy, czego chce, ale jeśli się do ciebie odezwie, masz od razu do mnie zadzwonić. Rozumiesz, Johan? Jest to niesłychanie ważne, żebyś w takim przypadku niezwłocznie mnie powiadomił. Porozmawiamy wówczas o tym, co zrobić. Okej?

– Okej – powiedział Johan bezdźwięcznie. – Muszę teraz iść do Emmy.

Minęła cała noc, a David Mattson nie dał znaku życia. Policja przeprowadzała dokładne kontrole wszystkich środków transportu opuszczających Gotlandię. Dla pewności obserwowano Muramaris, choć nikt nie wierzył, żeby porywacz był tak głupi, żeby tam powrócić. Mieli do czynienia z niebezpiecznym podwójnym mordercą – ciągle nie było jeszcze pewne, czy David Mattson zabił również swojego ojca. Trzeba było przeprowadzić sekcję zwłok, zanim lekarz sądowy będzie mógł dać odpowiedź na to pytanie.

Knutas siedział w swoim biurze na komendzie policji i przechodził męki. Porwane dziecko było najgorszym scenariuszem, jaki mógł sobie wyobrazić.

Najbardziej frustrujące było to, że czuł się bezsilny. Tak długo jak porywacz nie skontaktował się z Johanem i tylko ukrywał się w jakiejś dziurze, wytropienie go było praktycznie niemożliwe. W willi w Romie znajdowała się grupka policjantów, którzy odsłuchiwali przychodzące połączenia telefoniczne. Emma Winarve przebywała nadal w szpitalu, próbowano ją przesłuchać, ale wydobycie z niej czegokolwiek okazało się niemożliwe, gdyż uległa załamaniu psychicznemu.

Gdzie znajdował się porywacz? Latem można było spać w namiocie, w przyczepie kempingowej lub w najgorszym przypadku w samochodzie. Ale teraz? Najbardziej prawdopodobne było to, że włamał się do jakiegoś domku letniskowego, a tych było całe mnóstwo. Gdzie policja powinna rozpocząć poszukiwania? Cała wyspa pokryta była domkami letniskowymi stojącymi na odludziu, a do tego dochodziła jeszcze wyspa Fårö. Jeśli dziecko nadal żyje, potrzebuje jedzenia i pieluszek. Jaki był cel porwania Elin?

Wcześniej czy później David Mattson powinien się z nimi skontaktować.

Zimą nic nie było tak opustoszałe, jak plac kempingowy. Johan zaparkował tuż nad brzegiem morza. Wyszedł z samochodu i pospieszył w stronę budynku, w którym znajdowały się toalety. Wszystko było pozamykane, wszędzie pusto i cicho. Warstwa śniegu na kempingu była jeszcze grubsza niż gdzie indziej, nikt tu pewnie nie odśnieżał przez całą zimę. Strome zbocze prowadzące w stronę morza też nie było posypane piaskiem. Zaczął się zastanawiać, czy będzie w ogóle możliwe podejście z powrotem pod górę, ale teraz nie martwił się tym. Chciał tylko poczuć Elin w swoich ramionach. David powiedział, że chce zamiany, ale przez telefon nie zdradził, czego chciał za dziecko. Johan stwierdził, że nie ma innego wyjścia, jak przystać na warunki porywacza. Dostał również surowy zakaz powiadamiania o ich spotkaniu policji. Jeśli David nabrałby tylko jakichkolwiek podejrzeń, że Johan miał towarzystwo, oznaczałoby to koniec Elin.

Panowała tu całkowita cisza, morze było rozległe, szare i nieprzyjazne. Przenikliwe, wilgotne zimno wciskało się pod ubranie. Gdy Johan zbliżył się do budynku z prysznicami i toaletami, zobaczył zaparkowany kawałek dalej samochód, niebieski citroen. Nigdzie nie było widać żywej duszy. Johan był cały spięty, nie wiedział, jak wyglądał David, wiedział tylko, ile miał lat. Obszedł drewniany budynek, okna były zabite deskami, drzwi zaryglowane. Łatwo było się domyślić, dlaczego David wybrał na spotkanie właśnie to miejsce. Blisko miasta, ale odludnie.

Nagle zauważył wysokiego, ubranego na ciemno mężczyznę, który nadchodził od strony morza. Był dobrze zbudowany, ubrany w pikowaną kurtkę, z dzianą kominiarką naciągniętą na głowę. Johan poczuł, jak ugięły się pod nim kolana.

Mężczyzna, który szedł w jego kierunku, z zimną krwią zamordował dwie osoby i wziął jako zakładnika ośmiomiesięczne niemowlę. Stał oko w oko z psychopatą.

W tym momencie Johan zdał sobie sprawę z tego, jakim był idiotą, że nie zawiadomił policji. Był nieuzbrojony, zupełnie zdany na łaskę szaleńca. Co sobie wyobrażał? Że David po prostu odda mu Elin?

Stał cicho i czekał, podczas gdy jego umysł pracował na wysokich obrotach.

Oczywiście z Davidem nie było Elin. Johan nigdy nie zapomni tej bezradności, jaką odczuwał w tamtym momencie. Zaczął gorączkowo zastanawiać się nad tym, co powinien powiedzieć lub zrobić, żeby mieć jak największą szansę na ponowne zobaczenie Elin.

David podszedł zupełnie blisko.

– Masz przestać prześladować mojego tatę – powiedział. – Jeśli go natychmiast zostawisz w spokoju, odzyskasz córkę. Musisz przyrzec na swój honor i życie. Daj spokój mojemu tacie.

A więc o to w tym wszystkim chodziło, pomyślał Johan. Jego wizyta u Erika Mattsona, śledzenie go w piątkowy wieczór. David chciał chronić swojego ojca. To dlatego porwał Elin. Więc było to takie proste.

– Oczywiście, przyrzekam. Od tej chwili kończę z tym. Moja córka jest dla mnie o wiele ważniejsza. Już się nie będę zajmował tą sprawą, tylko oddaj mi Elin.

– Elin? A więc tak się nazywa? Nie wiedziałem, jak mam do niej mówić.

Uśmiechnął się. Johan widział w jego oczach szaleństwo. Chłopak wyglądał, jakby był pod wpływem narkotyków. Niemożliwe było złapać z nim kontakt wzrokowy. Gałki oczne poruszały się nienaturalnymi ruchami. Może brał sterydy anaboliczne, o czym świadczyłaby jego potężna budowa.

– Gdzie ona jest?

Johan próbował się opanować, żeby nie było słychać w jego głosie desperacji. Musi zachować spokój.

David otworzył usta, żeby odpowiedzieć, ale przerwał mu krzyk z dachu toalety.

– Policja! Ręce do góry. Zostań tam, gdzie jesteś.

David rozejrzał się zdezorientowany. Johan stał jak sparaliżowany, nie przychodziła mu do głowy żadna rozsądna myśl. To nie mogło dziać się naprawdę.

Aresztowanie Davida Mattsona przebiegło bardzo spokojnie. Czerech policjantów obezwładniło go, zanim zrozumiał, co się stało. Założono mu kajdanki i zaprowadzono do samochodu policyjnego. Johan stał nieruchomo i przyglądał się całej scenie.

Kątem oka dostrzegł zbliżającego się Knutasa. Zwrócił się do niego.

– Skąd wiedzieliście?

– Zadzwoniła Emma.

– Gdzie jest Elin?

– Przeszukujemy właśnie plac kempingowy. Jest tu wiele budynków, w których może być ukryta. Zobaczysz, że niedługo ją znajdziemy.

Przesłuchanie Davida Mattsona rozpoczęto bez chwili zwłoki. Imponujących rozmiarów sylwetka podejrzanego wydawała się jeszcze większa w ciasnym pokoju przesłuchań. Usiadł naprzeciw Knutasa, który prowadził przesłuchanie. Karin była świadkiem i trzymała się nieco z tyłu.

Knutas siedział teraz naprzeciw przestępcy, którego poszukiwali przez miesiąc. Było to prawie nierzeczywiste. A więc tak wyglądał. Morderca, który napadał swoje ofiary od tyłu i dusił je struną fortepianu, który powiesił ciało Egona Wallina w bramie murów obronnych Visby i który zawlókł drugiego zabitego przez siebie mężczyznę na grób swojej pierwszej ofiary. Któremu udało się dokonać nieprawdopodobnej kradzieży w Waldemarsudde. Ciągle pozostawało pytanie, dlaczego to zrobił. Co się za tym wszystkim kryło? Czy zamordował również swojego ojca? Knutas nie mógł się doczekać odpowiedzi na te pytania, ale najpierw musieli rozwiązać inny, ważniejszy problem. Gdzie znajdowała się Elin?

Knutas włączył magnetofon i porządkował swoje papiery, przyglądając się jednocześnie Davidowi Mattsonowi. Był ubrany w dżinsy i bluzę, siedział na krześle z szeroko rozstawionymi nogami, ręce miał splecione. Więc to była twarz mordercy, twarz dwudziestotrzyletniego chłopaka, który mieszkał z dziewczyną na północnych przedmieściach Sztokholmu. Studiował na uniwersytecie, nie figurował w rejestrze karnym.

Knutas i Karin zrobili wszystko, co było w ich mocy, by wydobyć z niego, gdzie znajdowała się Elin, ale nie przyniosło to żadnego rezultatu. David nie puścił pary z ust. Uważał, że to Johan powiedział policji o ich spotkaniu i tym samym złamał obietnicę. Dlatego nie chciał opowiedzieć, co zrobił z jego córką. Nie miały żadnego znaczenia zapewnienia policji, że to Emma powiadomiła ich o miejscu spotkania i że Johan nie miał z tym nic wspólnego.

Dość szybko policjanci zorientowali się, że David nie wiedział o śmierci ojca. Podczas przesłuchania lekarz sądowy przysłał również wstępne wyniki sekcji zwłok. Wszystko wskazywało na to, że Erik Mattson zmarł z przedawkowania kokainy.

Wittberg poprosił na zewnątrz Karin i Knutasa, którzy na chwilę przerwali przesłuchanie. W kilku słowach przekazał im wiadomość.

– Musimy coś ci powiedzieć – zaczęła Karin, gdy wrócili do pokoju przesłuchań.

David Mattson ledwo zaszczycił ich spojrzeniem. Uparcie wpatrywał się w swoje splecione, spoczywające na kolanach ręce. Krótko odpowiadał na pytania i ciągle prosił o zimną wodę. Karin wiele razy napełniała karafkę stojącą na stole.

– Twój tata nie żyje.

David pomału podniósł głowę.

– Kłamiesz.

– Niestety nie. Został znaleziony dziś rano w swoim mieszkaniu. Leżał w łóżku, według lekarza sądowego przedawkował kokainę. Znaleźliśmy również Umierającego dandysa wiszącego nad łóżkiem. Są na nim twoje odciski palców.

David Mattson wpatrywał się w nią przez długą chwilę, jakby nie rozumiał, co do niego mówiła. W sali przesłuchań zapanowała ciężka cisza. Knutas zastanawiał się, czy dobrze postąpili, informując go o śmierci ojca, zanim dowiedzieli się, gdzie jest Elin.

– Kiedy spotkałeś Erika po raz ostatni? – spytała Karin.

– W sobotę wieczór – odpowiedział głucho. – Byłem u niego na kolacji. Dostał ode mnie prezent. Dużo rozmawialiśmy, bardzo dużo. Potem tata się zdenerwował i poszedłem stamtąd…

Głos zamarł, wyraz twarzy zupełnie się zmienił. Opadła z niej nagle gruba maska lekceważenia i David Mattson, nie wydając z siebie żadnego dźwięku, przewrócił się na stojący przed nim stół.

Johana odwieziono natychmiast do szpitala w Visby, gdzie podano mu środki uspokajające w oczekiwaniu na rozmowę z psychologiem. Pielęgniarka opuściła salę, zapewniając go, że za chwilę wróci. W tym czasie Johan odpoczywał i dochodził do siebie. Czuł się w środku pusty i odrętwiały, tak jakby to wszystko nie działo się naprawdę. Gdy drzwi otworzyły się ponownie, myślał, że była to pielęgniarka, lecz zamiast niej zobaczył w drzwiach twarz Emmy.

– Cześć – powiedział i spróbował się uśmiechnąć. Czuł, jakby jego twarz była zesztywniała i spuchnięta, wydawało mu się, że nic nie było na swoim miejscu. Oczy na brodzie, nos przy lewej skroni. Nie miał ust, w ich miejscu znajdowała się sucha dziura.

Emma nie odpowiedziała na jego pozdrowienie. Stanęła niedaleko łóżka i przyglądała mu się ze wstrętem w oczach.

– Nic mi nie powiedziałeś o tym zdjęciu w redakcji – wysyczała. – Śledziłeś kogoś, kto twoim zdaniem był mordercą, tylko dlatego, że uważałeś, że jest to fajne, nie myśląc w ogóle o nas, o mnie i Elin, o naszym bezpieczeństwie. A teraz nie ma jej, mojej Elin, moja kochana Elin została porwana i to jest twoja wina. Twoja cholerna wina. Gdybyś nie robił tego, co robiłeś, nigdy by się to nie stało.

Johan zupełnie zszokowany jej niespodziewanym atakiem próbował protestować.

– Emmo, posłuchaj – powiedział słabym głosem.

– Zamknij się.

Podeszła zupełnie blisko do jego łóżka. Stała pochylona nad nim i uparcie wpatrywała mu się w oczy.

– Wszedł do mojego mieszkania, do mojego domu, i chodził po nim, gdy ja brałam prysznic. Wziął moją córkę i wyszedł. Możemy tylko mieć nadzieję, że policji uda się z niego wydobyć, co zrobił z Elin, i że nie jest martwa, że nadal żyje.

– Tak, ale…

– Ona ma tylko osiem miesięcy, Johan – osiem miesięcy!

Ściągnęła z palca obrączkę zaręczynową i rzuciła ją w niego.

– Nigdy ci tego nie wybaczę – krzyknęła.

Z całej siły zatrzasnęła za sobą drzwi.

Johan siedział na łóżku, ogłuszony, zmiażdżony, nie będąc w stanie zrozumieć nic z tego, co przed chwilą przeżył.

Było to nie do pojęcia, zupełnie nie do pojęcia.

Poszukiwania Elin na kempingu Snäck trwały nieprzerwanie. Patrole z psami przeszukały każdy kąt budynków: kawiarnię, sklep spożywczy, budynek recepcji, toalety i prysznice. Dziewczynki nigdzie nie było i zaczęto się obawiać, że porywacz zamordował ją i gdzieś ukrył ciało. Sprawdzono samochód Davida Mattsona, ale nie było w nim żadnych wyraźnych śladów.

Kihlgård, który razem z Wittbergiem brał udział w poszukiwaniach, zaczął mimowolnie powątpiewać. Jeśli Elin znajdowałaby się gdzieś na kempingu, powinni byli już ją znaleźć.

Gdy rozglądając się dookoła, zobaczył osiedle mieszkaniowe Snäck, przyszedł mu do głowy pewien pomysł. Jeśli David Mattson był pewien tego, że dojdzie do wymiany, mógł zostawić dziecko kawałek dalej, wskazać miejsce Johanowi i potem uciec samochodem, który zaparkował obok budynku z toaletami.

– Chodź – zawołał Wittberga.

Kolega wkrótce go dogonił.

– Dokąd idziemy?

– Mam pewne przeczucie – powiedział Kihlgård. – Czy to nie są mieszkania spółdzielcze?

– Tak – odpowiedział Wittberg zdyszany.

– Czy zimą mieszkają w nich ludzie?

– Myślę, że tak, płacą za tygodnie, w których chcą tu przebywać, ale prawdopodobnie są i tacy, którzy chcą tu mieszkać cały rok na okrągło.

Wspięli się po zboczu pagórka i znaleźli przy niewielkim osiedlu mieszkaniowym o przepięknym położeniu, z widokiem na morze.

– Myślisz, że ją tutaj ukrył? – spytał Wittberg.

– Dlaczego nie? Potrafił dostać się do Waldemarsudde, powinien też umieć się włamać tutaj.

Nie znaleźli w okolicy nic podejrzanego. Wkrótce przyłączyli się do nich inni policjanci, którzy przejęli poszukiwania.

Wittberg zwrócił się do Kihlgårda.

– Chodź, sprawdzimy tam.

– Gdzie?

– Na samym szczycie wzgórza znajdują się domki letniskowe. Mógł się włamać do jednego z nich.

– Jak daleko to jest? Może powinniśmy wziąć samochód?

– Zajmie nam więcej czasu wrócenie na dół po samochód niż dojście piechotą do tych domków. Chodź, idziemy.

Wittberg zaczął biec truchtem pod górę.

– Zwolnij – wydyszał Kihlgård.

Trudno mu było dotrzymać kroku młodszemu koledze.

Gdy znaleźli się na szczycie wzgórza, zobaczyli niewielką ścieżkę, która prowadziła do małego lasku. Domki letniskowe stały rozrzucone między drzewami. Były to bardzo proste budynki na niewielkich działkach. Okolica była odludna. Każdy z nich poszedł w inną stronę i zaczęli szukać jakichś śladów, które wskazywałyby na niedawną obecność człowieka. Nie minęło wiele czasu, gdy dało się słyszeć wołanie Wittberga.

– Martin, chodź tutaj! Myślę, że coś znalazłem!

Na uboczu, blisko drogi dojazdowej, stał żółty domek letniskowy. Na śniegu były widoczne świeże ślady opon. Pospieszyli w kierunku domku. Nagle Kihlgård zawołał.

– Zobacz, drzwi są wyważone!

– Tak, do licha – wydyszał Wittberg rozgorączkowany. – Ale co to jest?

Podczas przerażających kilku sekund myśleli, że widoczna na śniegu czerwona plama to krew, jednak gdy się zbliżyli, zobaczyli małą dziecięcą skarpetkę.

Byli na właściwym tropie. Wittberg pierwszy dotarł do domku, otworzył drzwi. Korytarz był ciemny i wąski, ze środka nie dochodził żaden dźwięk. Gdy Wittberg później opowiadał kolegom o tych chwilach, opisywał towarzyszące mu uczucie jak w złym śnie. Pamiętał, że prawie nie mieli odwagi oddychać ze strachu, co mogliby znaleźć w domku. Jak wzrok ich przesuwał się po dywanikach z gałganów, skromnym umeblowaniu, amatorskich obrazach, zegarze ściennym, który zatrzymał się za piętnaście piąta i stojących w oknie doniczkach z plastikowymi kwiatami. Pamiętał panujące w środku przenikliwe zimno, lekki zapach pleśni i trutki na szczury. Wittberg pierwszy wszedł do malutkiej sypialni z dwoma prostymi łóżkami.

W rogu, na jednym z łóżek, przyciśnięta do ściany stała granatowa gondola wózka dziecięcego.

Wittberg odwrócił się pomału i spojrzał na swojego starszego kolegę. Kihlgård napotkał jego wzrok i skinął potakująco głową.

Thomas Wittberg nigdy nie czuł się taki słaby i mało znaczący jak w tej chwili. Na moment przymknął oczy, nie mógł sobie przypomnieć, żeby kiedykolwiek wcześniej doświadczył takiej ciszy.

Nigdy nie zapomni tego, jak pochylał się nad gondolą. Czuł, jakby widok, który tam zastanie, w decydujący sposób miał zmienić jego życie.

Była tam. Leżała pod kocem, z czerwoną wełnianą czapeczką na głowie. Oczy miała zamknięte, na twarzyczce odmalowywał się spokój. Malutkie rączki spoczywały na kocu. Wittberg pochylił się jeszcze bardziej i usłyszał to, co w tym momencie było najpiękniejszym dźwiękiem, jaki mógł sobie wyobrazić.

Spokojny oddech Elin.

Epilog

Wiosenne słońce wreszcie zaczęło roztapiać lodowaty uścisk, w którym zima od dłuższego czasu trzymała wyspę i z sopli wiszących pod dachami zaczęła kapać woda. Podczas porannego spaceru na komendę policji Knutas czuł nawet, jak promienie słońca ogrzewały mu plecy. Ptaki świergotały i dawały nadzieję na nowe życie.

Tego było im teraz potrzeba.

Jak zwykle był pierwszy w wydziale kryminalnym, usiadł przy biurku z filiżanką kawy. Przed nim leżała gruba teczka akt śledztwa. Na samej górze znajdował się plik skserowanych stron dziennika, który prowadził młody morderca i w których opisywał przygotowania do morderstw.

David Mattson mieszkał z dziewczyną i kociakiem na północnych przedmieściach Sztokholmu. Studiował ekonomię na uniwersytecie, ale nauka nie szła mu zbyt dobrze. Przez ostatnie pół roku na zajęciach i wykładach więcej go nie było, niż był. Jego dziewczyna doznała głębokiego szoku, gdy się dowiedziała, że to jej chłopak zamordował obu właścicieli galerii. Według niej był on najłagodniejszą i najmilszą osobą, jaką można sobie było wyobrazić.

Wszystko zaczęło się od tego, że ubiegłej jesieni David przez przypadek usłyszał rozmowę swoich dziadków, z której dowiedział się, że Erik był adoptowany. Dla Davida było to całkowitym zaskoczeniem. Ci, których przez całe życie uważał za swoich dziadka i babcię, nie byli nimi. Nie do końca. Jego prawdziwi dziadkowie żyli gdzie indziej, ale nigdy nie dali o sobie znać. Gdy to odkrył, nietrudno było mu się dowiedzieć reszty.

David był bardzo zawiedziony tym, że Hugo Malmberg oddał do adopcji Erika tego samego dnia, w którym się urodził. To, że Malmberg był zamożny i mógł szastać pieniędzmi na prawo i lewo, podczas gdy Erik każdego miesiąca z trudem opłacał rachunki, dodatkowo zwiększyło jego niechęć do biologicznego dziadka.

Zaczął śledzić Malmberga, obserwował go w jego galerii, w mieście, na siłowni. Szybko zorientował się, że dziadek był homoseksualistą.

W dzienniku opisane jest niewiarygodne zdarzenie, które było punktem zwrotnym całej historii. Pewnego listopadowego popołudnia, gdy David śledził swojego biologicznego dziadka, poszedł za nim do podziemnego klubu dla gejów. Zobaczył tam, jak Hugo Malmberg razem z Egonem Wallinem wykorzystywał seksualnie swojego własnego syna, nie zdając sobie sprawy z pokrewieństwa.

David był jedynym, który wiedział, jak się rzeczy mają. Zrozumienie tego, co widział, zajęło mu kilka sekund. Te sekundy zrobiły z niego mordercę.

W toku śledztwa okazało się, że Egon Wallin i Hugo Malmberg byli nie tylko partnerami seksualnymi, ale również wiele razy kupowali seks od męskich prostytutek. Stąd niechęć Malmberga do wyznania policji, że miał nie tylko służbowe kontakty z Egonem Wallinem, pomyślał Knutas. Dlatego nie chciał nawet przyznać, gdy go o to pytali, że jego kolega z Gotlandii był homoseksualistą.

Wyglądało na to, że u podstaw przeistaczania się Davida Mattsona w mordercę leżał jego skomplikowany stosunek do ojca. Z dokładnych opisów dziennika Knutas zrozumiał, że David zawsze kochał i podziwiał Erika. Jednocześnie tęsknił za ojcem, którego nigdy tak naprawdę nie miał – za takim, jakiego mieli inni, który mógłby go wesprzeć, pocieszyć, umocnić, obdarzyć miłością i dać poczucie bezpieczeństwa. David ciągle miał nadzieję, że kiedyś się to urzeczywistni, dlatego nie mógł się uwolnić od Erika.

Zapiski są przesiąknięte silną chęcią uszczęśliwienia ojca, uporządkowania jego życia, uczynienia go zadowolonym. Może David miał nadzieję, że wówczas otrzymałby od niego to, czego tak bardzo potrzebował.

Kradzież Umierającego dandysa była oczywiście czystym szaleństwem. Ale w oczach Davida był to sposób na zadośćuczynienie ojcu za wycierpiane niesprawiedliwości.

To, że przez pozostawienie rzeźby chciał pokazać związek z morderstwem, Knutas odczytywał jako dowód, iż David Mattson w głębi duszy chciał być odkryty, pragnął, aby świat dowiedział się i zrozumiał cierpienie, które go otaczało. Tym samym można było wytłumaczyć, dlaczego w ten sposób obszedł się z ciałami swoich ofiar. Wszystko kręciło się wokół trzech tematów: zemsta, zadośćuczynienie i rozprawienie się z przeszłością.

Co się zaś tyczyło skradzionych obrazów, żmudna praca Wittberga w końcu przyniosła rezultaty. Okazało się, że Egon Wallin był w zmowie z menedżerem Mattisa Kalvalisa, Vigorem Haukasem. Obrazy były kradzione przez zawodowych złodziei z krajów bałtyckich, a następnie sprzedawane na międzynarodowym czarnym rynku. Haukas koordynował kradzieże, a Wallin był pośrednikiem pomagającym w wywozie dzieł sztuki ze Szwecji. Ten lukratywny handel trwał wiele lat.

Knutas westchnął, czytając dziennik. Była to bardzo tragiczna historia, mająca za temat przewodni tajemnice. Od Egona Wallina, który ukrywał przed rodziną sekrety, przez podwójne życie Erika Mattsona aż do pełnej tajemnic przeszłości Hugona Malmberga.

Wyjął fajkę z górnej szuflady biurka, wstał i stanął przy oknie. Niebo było bezchmurne, wiosenne słońce oświetlało okolicę, a w oddali pobłyskiwało intensywnie niebieskie morze, które taki kolor miało tylko wiosną. Spojrzał w stronę bramy Dalmansporten. To tam przed dwoma miesiącami wszystko się zaczęło.

Wydawało się to dawno, dawno temu.

Podziękowania autorki

Ta historia jest w całości wymyślona. Wszelkie podobieństwa między postaciami w książce a prawdziwymi osobami są przypadkowe. Czasem pozwoliłam sobie na zmianę stanu rzeczy na potrzeby opowiadanej historii. Dotyczy to między innymi redakcji Telewizji Szwedzkiej zajmującej się zdawaniem relacji o wydarzeniach na Gotlandii, która w książce ma swoją siedzibę w Sztokholmie, a nie na wyspie. Zespołowi redakcyjnemu w Visby i regionalnemu programowi Telewizji Szwedzkiej Östnytt, który w rzeczywistości jest odpowiedzialny za relacje z Gotlandii, należy się jak największy szacunek.

Prawie wszystkie miejsca wymienione w książce zostały opisane zgodnie z rzeczywistością, choć zdarzają się wyjątki.

Ewentualne błędy, które wkradły się do książki, są zawsze moimi błędami.

Przede wszystkim chciałabym podziękować mojemu mężowi, dziennikarzowi Cetmethowi Niklassonowi, który jest moim najlepszym wsparciem i najbardziej niestrudzonym krytykiem.

Duże podziękowania należą się również:

Göscie Svenssonowi, byłemu komisarzowi policji w Visby Magnusowi Frankowi, komisarzowi policji w Visby

Hansowi Henrikowi Brummerowi, kustoszowi muzeum Waldemarsudde.

Martinowi Csatlosowi z wydziału medycyny sądowej w Solnie.

Ylvie Hilleström z Muzeum Sztuki Nowożytnej, Moderna Museet, w Sztokholmie.

Johanowi Jinnerotowi, asystentowi w domu aukcyjnym Bukowskis.

Johanowi Gardeliusowi, technikowi kryminalistycznemu policji w Visby.

Ulfowi Åsgårdowi, psychiatrze.

Birgicie Amér, właścicielce Muramaris.

Nicklas, dziękuję ci za nieocenioną pomoc, wielkie podziękowania należą się również Ingrid Ljunggren.

Dziękuję również moim drogim kolegom pisarzom – dziękuję, że jesteście!

Moim czytelnikom za ich cenne uwagi:

Lenie Aller stam, dziennikarce Telewizji Szwedzkiej.

Kerstin Jungstedt, konsultantce do spraw reorganizacji z firmy Provins fem.

Lilian Andersson, redaktorce Bonnier Utbildning.

Annie-Mai Persson, korespondentce Telewizji Szwedzkiej w Moskwie.

Wydawnictwu Albert Bonniers Förlag i przede wszystkim mojemu wydawcy, Jonasowi Axelssonowi oraz mojej redaktorce, Ulrice Åkerlund. Mojemu grafikowi Johnowi Eyre za piękną okładkę i mojemu agentowi Niclasowi Salomonssonowi oraz Emmie Tibblin z Salomonsson Agency.

Na koniec chciałabym podziękować moim wspaniałym dzieciom – Rebece i Sebastianowi.

Älta, maj 2006.

Mari Jungstedt.

Mari Jungstedt

***

[9] Pan nikt (ang.).

[1] A co jeśli nikt nie przyjdzie? (ang.).

[2] Wszystko będzie dobrze – zaufaj mi (ang.).

[3] Mamy umowę, prawda? (ang.).

[4] Tak, oczywiście (ang.).

[5] Copycat (ang.) – tu: osoba, która wzoruje się na wcześniejszych przestępstwach opisywanych przez media.

[6] Czy mogę zapalić? (ang.).

[7] Niestety nie (ang.).

[8] W Szwecji mężczyzna i kobieta wymieniają obrączki zaręczynowe.

Content

Mari Jungstedt
Umierający Dandys

Prolog

Epilog

Podziękowania autorki

Mari Jungstedt