Nicholas Pileggi

Casino: Miłość i honor w Las Vegas

Przełożył Marek Fedyszak

PODZIĘKOWANIA

Chciałbym wyrazić moje uznanie i wdzięczność dla setek ludzi, którzy pomogli mi w pracy nad tą książką, lecz na szczególne podziękowania zasłużyli: Gene Strohlein, Mert Wilbur, Dennis Arnoldy, Jack Tobin, Joseph Gersky, Murray Ehrenberg, Wally Gordon, Oscar Goodman, Emmett Michaels, Mike Simon, William Ouseley, Bud Hall, Bo Dietl, Beecher Avants, Jeffrey Silver, Marty Jacobs, Mike Reynolds, Jeff German, Ed Becker, A.D. Hopkins, Jim Neff, Phil Hannifin, Shannon By – bee, Lem Banker, Dick Odessky, Allen Glick, Matt Marcus, Richard Crane, Loren Steven, Russ Childers, Jack Roberts, Brian i Myra Greenspun, Angela Rich, Manny Cortez, Douglas Owens, Frank Cullotta, Ray LeNobel, Melissa Prophet, Nicky Blair, Lowell Bergman, Tommy Scalfaro, Tim Heider, Scott Malone, Ellen Lewis, Kristina Rebelo, Joey Boston, Manny Cortez, George Hartman, Bobby Kay, Bill Bastorife, Kenny Brown, Bob Vanucci, Claudette Miller, Victor Gregor, Arlyne Brickman, John Manca, Judy Chocolate, Buddy Clark, Joe Coffey, Don Furey, Joe Spinelli, Phil Taylor, Rosalie DiBlasio, Howard Schwartz, Bob Stoldal, Lee Rich, Shirley Strohlein oraz, rzecz jasna, Frank Rosenthal.

WSTĘP

„Dlaczego mój samochód się pali?”

„Właśnie zjadłem kolację i wsiadłem do samochodu – opowiadał Frank Rosenthal. – Nie pamiętam, czy przekręciłem kluczyk w stacyjce, ale następną rzeczą, jaką zobaczyłem, były te małe płomienie, wysokie zaledwie na dwa lub trzy cale. Wydobywały się z kanałów dmuchawy. Nie słyszałem huku. Widziałem tylko płomienie odbite w przedniej szybie. Pamiętam, że zadałem sobie pytanie: dlaczego mój samochód się pali? A potem płomienie zaczęły się robić coraz większe.

Wstrząs musiał być na tyle silny, by rzucić mnie na kierownicę, ponieważ miałem uszkodzone żebra, ale nic nie pamiętam. Pomyślałem tylko, że mój samochód ma jakiś mechaniczny defekt.

Nie wpadłem w panikę. Wiedziałem, że muszę wydostać się z wozu. Musiałem uciec od płomieni. Zadzwonić do warsztatu. Sięgnąłem ku klamce. Omal nie spaliłem sobie ręki. Spomiędzy drzwi i fotela strzelały w górę płomienie. Teraz zrozumiałem, że muszę wydostać się z samochodu, bo inaczej już nigdy nie zobaczę moich dzieci. Tym razem chwyciłem klamkę prawą ręką i jednocześnie popchnąłem drzwi ramieniem.

Wypadłem na ziemię. Otaczały mnie płomienie. Paliło się moje ubranie. Płonąłem. Zacząłem się tarzać po ziemi, aż w końcu płomienie zgasły.

Dwaj mężczyźni pomogli mi wstać i odprowadzili mnie na odległość dwudziestu lub trzydziestu stóp od auta. Kazali mi się położyć, ale ja nie chciałem. Powtarzałem bez przerwy, że nic mi nie jest. Uparcie nalegali, bym się położył, i gdy to zrobiłem, odniosłem wrażenie, że wybuchła bomba atomowa. Ujrzałem, jak mój samochód podrywa się na dwie stopy w powietrze, a potem przez jego dach strzelają płomienie wysokości dwóch pięter.

Wtedy właśnie po raz pierwszy zdałem sobie sprawę, że to nie był wypadek. Wtedy właśnie zrozumiałem, że ktoś podłożył bombę w moim wozie”.

*

Zanim jego samochód został wysadzony w powietrze przed restauracją Marie Callender przy East Sahara Avenue 4 października 1982 roku, Frank Mańkut Rosenthal był jednym z najbardziej wpływowych i kontrowersyjnych obywateli Las Vegas. Kierował największymi kasynami w Nevadzie. Zasłynął jako człowiek, który sprowadził totalizator sportowy do Vegas – wyczynem tym zapisał się w miejscowych kronikach jako prawdziwy wizjoner. Był niekwestionowanym mistrzem hazardu, człowiekiem ustalającym typy, perfekcjonistą, który kiedyś wprawił w zdumienie pomocnika kucharza w hotelu Stardust, twierdząc, że każda bułeczka z jagodami musi zawierać co najmniej dziesięć jagód.

Frank Rosenthal przez większość życia unikał kłopotów. Był gońcem, urzędnikiem i bukmacherem chicagowskich hazardzistów i gangsterów, zanim jeszcze osiągnął pełnoletniość. Prawdę mówiąc, przed podjęciem pracy w kasynach w 1971 roku Mańkut miał tylko jedną legalną pracę – w żandarmerii wojskowej w Korei w latach 1956 – 1958, przypuszczalnie jedyną legalną pracę w swoim życiu. W 1961 roku, gdy w wieku trzydziestu jeden lat pojawił się przed waszyngtońską komisją Kongresu badającą wpływ zorganizowanych grup przestępczych na gry hazardowe, trzydzieści siedem razy skorzystał z prawa odmowy zeznań przysługującego na mocy Piątej Poprawki. Nie chciał nawet powiedzieć członkom komisji, czy jest leworęczny – czemu, nawiasem mówiąc, zawdzięczał swój przydomek. Parę lat później uznał powództwo w sprawie o przekupienie koszykarza ligi uniwersyteckiej w Północnej Karolinie – choć nigdy nie przyznał się do winy. Na Florydzie otrzymał zakaz wstępu na tory wyścigów psów i koni za rzekome przekupywanie policjantów w Miami Beach. A w roku 1969 wraz z tuzinem największych bukmacherów w Ameryce został oskarżony przez Departament Sprawiedliwości w sprawie o prowadzenie hazardu międzystanowego oraz szantaż i wymuszenie. Sprawa ciągnęła się przez kilka lat – dopóki adwokat Mańkuta nie doprowadził do oddalenia zarzutów dzięki temu, że John Mitchell, ówczesny prokurator generalny, nie podpisał nakazów założenia podsłuchu, jak tego wymagało prawo. W dniu, w którym sądowe nakazy miały zostać podpisane, Mitchell grał w golfa i kazał swemu asystentowi podrobić własny podpis.

Frank Rosenthal przybył do Las Vegas w 1968 roku z tego samego powodu, co wielu innych Amerykanów – by uciec od swej przeszłości. Las Vegas było miastem bez pamięci, miejscem, do którego jechało się po następną szansę. Było miastem, do którego Amerykanie wyjeżdżali po rozwodzie, po bankructwie, a nawet po krótkim pobycie w więzieniu okręgowym. Stanowiło ostateczny cel dla tych, którzy zdecydowali się przejechać pół Ameryki w poszukiwaniu jedynej w kraju myjni dusz i sumień.

Las Vegas było także miejscem, gdzie każdy mógł się szybko wzbogacić – czymś w rodzaju nafaszerowanego forsą Lourdes, w którym pielgrzymi mieli odkładać swe kule i rozpoczynać życie od nowa. Stanowiło wierzchołek tęczy – amerykański Sezam pełen złota – jedyne miejsce w Stanach, gdzie przeciętny człowiek próbował dokonać cudu. Że niewielkie miał szanse? Owszem, ale dla wielu z tych, którzy zamieszkali w Las Vegas, i dla wielu, którzy przyjechali tu na krótko, najmniejsze szanse w Las Vegas okazały się i tak większe niż te, które otrzymali od życia w rodzinnych stronach.

Las Vegas było magicznym miejscem, neonową stolicą świata. W końcu lat sześćdziesiątych piętno jego mafijnej przeszłości zbladło i wydawało się, że miasto posiada nieograniczone możliwości rozwoju. Bugsy Siegel zginął przecież w 1934 roku. A poza tym nie zabito go w Las Vegas. Został zastrzelony w miejscu oznaczonym teraz kodem pocztowym 90210 – w Beverly Hills.

W początkach lat siedemdziesiątych Las Vegas stało u progu tak gwałtownego rozwoju, że garstka ludzi mówiących z zabawnym akcentem i noszących sygnety na małych palcach nie mogła go zdominować ani nawet poddać swym wpływom – było na to zbyt duże. Znane korporacje, takie jak: Sheraton, Hilton i MGM wraz z bankami inwestycyjnymi z Wall Street i funduszem Drexel Burnham Lambert Michaela Milkena przejawiały coraz większe zainteresowanie Vegas; rozpoczęto realizację wstępnych inwestycji przekształcających to niegościnne w gruncie rzeczy miasto na wschodnim krańcu pustyni Mohave, w którym ziemia nie rodziła, hulał wiatr i tryskały solankowe źródła, w najszybciej rozwijający się ośrodek miejski Stanów Zjednoczonych. Od 1970 do 1980 roku podwoiła się liczba turystów odwiedzających Las Vegas, a ilość gotówki, którą jedenaście milionów ludzi zostawiło w mieście, wzrosła o 273,6 procent, do 4,7 miliarda dolarów. Motorem tego rozwoju były oczywiście kasyna: w roku 1993 odwiedzający miasto pozostawili w nim 15,1 miliarda dolarów.

Kasyno to świątynia rachunku prawdopodobieństwa, wzniesiona po to, żeby gracze wyzbywali się swych pieniędzy. Każdy zakład przyjmowany w kasynie został skalkulowany tak, by zmaksymalizować zysk, stwarzając zarazem złudzenie, że gracze mają szanse wygranej.

Kasyna to gotówka. Gotówka to krew, która ożywia wszystko i wszystkich w kasynie, począwszy od jednorękich bandytów na pięciocentówki, a na superautomatach przyjmujących sumy od 500 dolarów wzwyż skończywszy. Budynki kasyn wypełnia natarczywy brzęk forsy: od hałaśliwych gejzerów srebrnych monet wysypujących się na celowo wydrążone metalowe tace po dzwonki i brzęczyki oznajmiające o padających co chwila wygranych. Zwykłe zasady odpowiedzialności finansowej za powierzoną gotówkę łamią się pod naporem gór banknotów i srebrnych monet, które wlewają się codziennie do kasyn.

Przypuszczalnie nie istnieje na świecie firma, w której tak duża liczba ludzi obraca codziennie taką masą papierowych pieniędzy przy tak dobrym zabezpieczeniu jak w kasynie. Krupierzy muszą klasnąć w dłonie pod okiem kamery przed odejściem od stołu, by pokazać, że nie wynoszą żadnych żetonów. Krótkie fartuchy, w których pracują, mają zakryć kieszenie – i przeszkodzić w wypełnianiu ich pieniędzmi. Krupier ma obowiązek wywołać każdy studolarowy banknot wymieniany przy stole na żetony, tak aby szef zespołu stołów mógł widzieć, jak krupier wsuwa go metalową łopatką w wąską szczelinę skrzynki.

Bez względu na ruch panujący przy stole do gry w ruletkę czy w kości żetony muszą być równo ułożone według kolorów, by ułatwić kontrolerom ich niemal ciągłe liczenie, a rozdający karty do black jacka muszą się nauczyć zakrywać talię przed obserwującymi z boku, by uniemożliwić grającym do spółki zmianę kart i wygraną w rozgrywce z kasynem. Doświadczony stickman [*] wie, że nie może spuszczać oczu z kości, zwłaszcza wtedy, gdy hałaśliwy pijak na końcu stołu rozlewa alkohol na sukno, upuszcza żetony na podłogę i zamierza uderzyć swą żonę. To właśnie wtedy przemyca się do gry lewe kości. Próba rozbicia banku – dzięki cudownej wygranej lub dzięki bardziej niezawodnym metodom nieuczciwej gry – to właśnie ściąga wszystkich do tego miasta. W Las Vegas wygrywanie z kasynem za wszelką cenę zostało wyniesione do poziomu sztuki.

Największe kradzieże w kasynach nie mają jednak, rzecz jasna, nic wspólnego z oszukującymi graczami i nieuczciwymi krupierami. Większość dużych kradzieży w kasynie nie zdarza się nawet na sali gier. Mają one miejsce za zamkniętymi drzwiami w sanctum sanctorum kasyna, najbardziej czułej i najlepiej zabezpieczanej strefie, w miejscu, do którego zmierza cała gotówka z setki gier i automatów. Czyli w count roomach.

Count room, pozbawione zwykle okien i wszelkich zbędnych sprzętów pomieszczenie z podwójnymi zamkami w drzwiach, biurowymi krzesłami o prostych oparciach, stołami z jasnego plastyku i wzmocnionymi półkami ze stali oraz stropami wytrzymującymi tony monet i sterty gotówki, którą trzeba codziennie przeliczyć, jest miejscem, gdzie opróżnia się zamknięte na dwa zamki metalowe skrzynki znajdujące się pod każdym stołem (drop box) w kasynie, sortuje ich zawartość i układa grube na cal pliki mieszczące dziesięć tysięcy dolarów w banknotach dziesięcio -, dwudziesto – i studolarowych i – w czasie, gdy w kasynie panuje duży ruch – ustawia pod ścianami w stertach sięgających piersi.

W count roomach nie ma obcych, którzy kradną pieniądze. Znikają one pomimo faktu, że często używa się kamer, że wartownicy sprawdzają wszystkich wchodzących i wychodzących, że tylko bardzo ograniczona liczba osób może w nich przebywać (prawo stanowe zabrania wstępu do count roomu nawet właścicielom kasyn) i że każdy dolar wyjmowany z każdej skrzynki na każdej zmianie musi być opatrzony podpisami i inicjałami co najmniej dwóch bądź nawet trzech pracujących niezależnie od siebie rachmistrzów i kontrolerów.

Pracownicy count roomu wypełniają swe obowiązki jak automaty, bowiem musieli uodpornić się na oszałamiający widok pieniędzy, ich zapach i codzienny z nimi kontakt. Z tonami, ze stertami pieniędzy. Ze zwitkami banknotów i skrzynkami monet tak ciężkimi, że do ich przenoszenia trzeba używać podnośników hydraulicznych.

Do count roomu trafia codziennie w postaci stosów papierowych banknotów tak ogromny majątek, że zamiast liczyć, segreguje się je według nominałów i waży. Milion dolarów w banknotach studolarowych waży 20,5 funta; milion w banknotach dwudziestodolarowych 102 funty, a milion w banknotach pięciodolarowych 408 funtów.

Monety wysypuje się na specjalne elektroniczne wagi wytwarzane przez Reliance Electric Company w Toledo – model 8130 był najczęściej stosowaną wagą wtedy, gdy Mańkut kierował kasynem w hotelu Stardust – które sortują i liczą monety. Milion dolarów w monetach dwudziestopięciocentowych wygranych w jednorękich bandytach waży dwadzieścia pięć ton.

Marzeniem wielu tych, którzy stają się właścicielami kasyn lub choćby tylko pracownikami, jest wymyślenie, w jaki sposób oddzielić count room od jego zawartości. W ciągu wielu lat stosowano rozmaite metody – od dobierania się do skrzynek przez właścicieli kasyn po czerpanie z nich pełnymi garściami przez pracowników, zanim jeszcze trafią do count roomu. Istnieją skomplikowane sposoby kierowania pieniędzy nie tam, gdzie trzeba oraz źle wyskalowane wagi, odważające zaledwie jedną trzecią pieniędzy przechodzących przez próg count roomu. Systemy zagarniania części gotówki wpływającej do kasyna są tak różnorodne, jak genialne pomysły kradnących ją ludzi.

*

W 1974 roku, zaledwie sześć lat po przybyciu do Las Vegas, Frank Rosenthal otrzymał od tego miasta dokładnie to, na co liczył – nowe życie. Kierował czterema miejscowymi kasynami. Ożenił się ze wspaniałą dziewczyną, Geri McGee, byłą tancerką; mieszkali z dwójką dzieci w domu wartym milion dolarów vis à vis czternastego stanowiska na polu golfowym Las Vegas Country Club. Miał basen i gospodynię. W szafie jego sypialni wisiało ponad dwieście par spodni z jedwabiu, lnu i bawełny – większość w pastelowych odcieniach – których uszycie zlecił krawcom sprowadzanym samolotami z Beverly Hills i Chicago. Był człowiekiem, do którego zwracano się o pomoc i informacje w kasynie Stardust, a jego pomysłowość i sprawność menedżerską doceniono niebawem w całej Newadzie. Frank uważał się za członka elitarnej grupy tworzonej przez menedżerów domów gry, dyrektorów związkowych funduszy emerytalnych, prezesów banków inwestycyjnych i miejscowych polityków, która miała wyrwać Las Vegas z kowbojskiej i gangsterskiej przeszłości i przekształcić je w centrum rozrywki obejmujące swym zasięgiem całe rodziny, nie tylko dorosłych, przynoszące rocznie wpływy w wysokości trzydziestu miliardów dolarów. I tak się w końcu stało.

Powinno być idealnym miejscem.

Ale dziesięć lat później Frank Rosenthal został wzięty pod lupę jako miejscowy przedstawiciel mafii i człowiek kierujący z ukrycia operacją przejmowania wielu milionów dolarów. W końcu odebrano mu licencję na prowadzenie gier hazardowych. Zaczął wtedy pełnić rolę gospodarza niezamierzenie zabawnego półtoragodzinnego programu, który nazwał skromnie „Frank Rosenthal Show”. Podejrzewano go o współdziałanie z przyjacielem z dzieciństwa Anthonym Spilotrem, noszącym przydomek Tony Mrówka, który zdaniem FBI był w Las Vegas głównym rzezimieszkiem chicagowskiej mafii, płatnym mordercą odpowiedzialnym za co najmniej dwanaście zabójstw. W chwili zamachu na Mańkuta Spilotro wraz z ośmioma członkami swego gangu był już oskarżony o wymuszenia, lichwiarstwo i włamania. Siedziba szajki mieściła się w sklepie jubilerskim usytuowanym tuż przy głównej ulicy, będącym własnością Spilotra. Tony Mrówka był również głównym podejrzanym o próbę zamordowania Mańkuta, a miał ku temu powody: romansował z żoną Rosenthala. No dobrze, może nie była to przygoda miłosna – niewiele z tego, co działo się w Las Vegas miało cokolwiek wspólnego z miłością – ale mimo wszystko przygoda, udokumentowana przez agentów FBI wyznaczonych do śledzenia Spilotra, która w końcu stała się tajemnicą poliszynela.

Pytanie, jak mogło do tego dojść w ciągu zaledwie paru lat, dręczyło nie tylko Mańkuta; przede wszystkim nie dawało spokoju mafijnym bossom, to oni bowiem obsadzili go w roli szefa kasyn. Zamiast spokoju Mańkut spowodował chaos. Zamiast wytyczyć ustronną ścieżkę do nowego Las Vegas, Mańkut i je – go kumpel Spilotro wywołali takie zamieszanie i ściągnęli na mafię tak wielkie zainteresowanie wymiaru sprawiedliwości, że jej sędziwi szefowie z Chicago, Kansas City i Milwaukee zamiast przejść na emeryturę i cieszyć się zagarniętymi milionami, mieli spędzić resztę życia w więziennych celach.

Powinno się to skończyć inaczej. Mogło być tak przyjemnie. Wszystko szło jak z płatka. Sytuacja wyglądała jak zakład, którego nie można przegrać. A mimo to osiem lat później wszystko wyleciało w powietrze na parkingu przy East Sahara Avenue.

CZĘŚĆ 1

OBSTAWIANIE PORZĄDKU NA MECIE

ROZDZIAŁ 1

„Moi kumple myśleli, że jestem prorokiem”.

Frank Mańkut Rosenthal nie wierzył w szczęście. Wierzył w szanse. W liczby. W rachunek prawdopodobieństwa. W ułamki danych, jakie zgromadził, przepisując statystyki poszczególnych drużyn na fiszki swej kartoteki. Wierzył, że mecze są ustawiane, a sędziów można przekupić. Znał paru koszykarzy, którzy codziennie godzinami wprawiali się w sztuce chybiania celu. Znał również graczy, którzy obstawiając różne warianty, umiejętnie zmniejszali ryzyko przegranej i zarabiali dziesięć procent od zainwestowanych pieniędzy. Wierzył, że niektórzy sportowcy grają od niechcenia, a niektórzy brutalnie. Wierzył w serie zwycięstw i porażek; w rozkłady jednopunktowe i zakłady o nieograniczone stawki oraz w karciarzy tak dobrych, że potrafili tasować karty, nie zrywając celofanu z talii. Innymi słowy, wszędzie tam, gdzie chodziło o hazard, wierzył we wszystko, tylko nie w szczęście. Szczęście było kusicielką, plotkarką odciągającą gracza od informacji. Mańkut szybko zrozumiał, że jeżeli ma doskonalić swe umiejętności i stać się zawodowym graczem, musi wykluczyć z gry nawet cień ryzyka.

*

Frank Mańkut Rosenthal urodził się 12 czerwca 1929 roku, zaledwie parę miesięcy przed krachem na giełdzie. Wychował się w chicagowskiej West Side, starym świecie, dzielnicy opanowanej przez syndykaty, w której salony bukmacherskie, nieuczciwi policjanci, skorumpowani radni i zmowa milczenia były częścią życia.

„Mój tato był hurtownikiem. Typ administratora. Potrafił dobrze liczyć. Bystry. Człowiek sukcesu. Matka prowadziła dom. Dorastałem czytając biuletyny z wyścigów konnych. Darłem je na strzępy. Wiedziałem o nich wszystko, co trzeba było o nich wiedzieć. Czytywałem je na lekcjach. Byłem wysokim i chudym, nieśmiałym chłopakiem. Jako nastolatek mierzyłem ponad sześć stóp wzrostu i byłem trochę zamknięty w sobie. Zaliczałem się do samotników. Wyścigi konne stanowiły dla mnie próbę sił.

Mój tato miał parę koni, stale więc bywałem z nim na torze. Mieszkałem na torze. Oporządzałem konie. Należałem też do zapalonych piechurów. Włóczyłem się wzdłuż prostego odcinka toru. Trwoniłem czas. Przychodziłem tam o wpół do piątej rano. Stałem się częścią stajni. Zacząłem się kręcić wokół toru, gdy miałem trzynaście, czternaście lat. Byłem synem jednego z właścicieli, więc dawano mi spokój.

W domu natrafiłem na pewien opór, gdy zacząłem się interesować totalizatorem sportowym. Matka wiedziała, że gram, i nie podobało się jej to, ale ja byłem bardzo uparty. Nie chciałem nikogo słuchać. Uwielbiałem przeglądać tabele, wyniki poprzednich biegów, informacje o dżokejach, o położeniu startu i mety. Do późnej nocy wprowadzałem w swoim pokoju cały ten materiał do mojej kartoteki.

Pewnego dnia urwałem się ze szkoły, by pójść na tor. Wybrałem się tam z dwoma kumplami. Bystre chłopaki. Zostaliśmy na ośmiu wyścigach i siedem razy trafnie wytypowałem zwycięzców. Moi kumple myśleli, że jestem prorokiem. Tato odwrócił się plecami, gdy mnie tam zobaczył. Nie chciał ze mną gadać. Wkurzyło go, że urwałem się z lekcji. Gdy wróciłem do domu, nie odezwałem się do niego ani słowem. Nie było rozmowy na ten temat. O wygranych też nic nie powiedziałem. Nazajutrz znowu urwałem się z lekcji, wróciłem na tor i wszystko przegrałem.

Ale tak naprawdę to nauczyłem się hazardu na odkrytych trybunach Wrigley Field i Soldier Field. Na każdym meczu siedziało tam ze dwustu facetów. Obstawiali, co tylko się dało. Każdy rzut. Każde odbicie. Wszystko miało swoją cenę. Byli tam goście głośno podający ci typy. Czułem się wspaniale. Istne kasyno pod gołym niebem. Bez przerwy coś się działo.

Jeżeli miałeś talent, wierzyłeś w siebie i znałeś się na hazardzie, kusiło cię, żeby podjąć wyzwanie. Masz forsę w kieszeni i czujesz, że możesz zawojować świat. Znałem faceta imieniem Stacy. Był po pięćdziesiątce i miał kieszenie wypchane gotówką. Zakładał się ze wszystkimi: «Hej, chłopcze, zapunktują w tej zmianie czy nie?» Zatrzymujesz się, duma nie pozwala ci przejść obok, zakładasz się i słono za to płacisz. Stacy zawsze zmuszał cię do płacenia.

Powiedzmy, że Chicago wygrywa sześć do dwóch w ósmej zmianie i chcesz się założyć, że znowu zapunktują albo że przerżną w dziewiątej. Albo o to, że spalą dwa razy z rzędu, żeby zakończyć zmianę. Lub że odbijający zdoła obiec wszystkie bazy i doprowadzi do wygrania meczu. Albo o to, że obiegnie dwie lub trzy bazy lub przeciwnicy wyłapią jego piłkę. O cokolwiek. Stacy brał się do roboty i ustalał typy. Obiegnięcie wszystkich baz oceniał na siedemdziesiąt do jednego. Aut obstawiał w stosunku osiem do pięciu. Jeżeli chciałeś, żeby coś się działo, zakładałeś się, a on podawał ci swoje typy.

Na początku nie wiedziałem o tym, ale w każdym ze swoich zakładów Stacy asekurował się prawdziwymi typami. Za uderzenie piłki na aut pod koniec meczu płacono, powiedzmy… nie pamiętam teraz rzeczywistych typów, ale powiedzmy, że w stosunku sześćset sześćdziesiąt sześć do jednego, a nie trzydzieści do jednego, jak obstawiał Stacy.

Za obstawienie obiegnięcia wszystkich baz przy pierwszym rzucie meczu płacono w stosunku trzy tysiące do jednego, a nie siedemdziesiąt pięć do jednego. I tak dalej. Jeżeli zakładałeś się ze Stacym, musiałeś znać te typy, bo inaczej oskubywał cię do czysta.

Gdy to pojąłem, po prostu siadałem i słuchałem, jak stary wyjadacz ustala swoje typy. Zapisywałem wszystkie. Po pewnym czasie zacząłem sam proponować widzom zakłady. Stacy zbił przez lata małą fortunę. Miał niesamowite zyski. Potrafił zachęcić wszystkich wokoło do robienia zakładów. Był wspaniałym showmanem.

Wtedy nie istniały jeszcze programy i magazyny sportowe ani gazety i audycje radiowe, które specjalizowałyby się w dyscyplinach objętych zakładami. Jeżeli mieszkałeś na Środkowym Zachodzie, nie mogłeś się dowiedzieć, co się dzieje w drużynach ze Wschodniego i Zachodniego Wybrzeża. Podawano końcowy wynik meczu i to wszystko.

Jeżeli jednak obstawiałeś na poważnie, musiałeś wiedzieć o wiele więcej. Dlatego zacząłem czytać wszystko, co tylko się dało. Ojciec sprawił mi radio odbierające na krótkich falach. Pamiętam, że godzinami słuchałem szczegółowych relacji z meczów zamiejscowych drużyn, na które miałem zamiar postawić. Zacząłem prenumerować czasopisma z całego kraju. Chodziłem do kiosku, w którym sprzedawano wszystkie gazety ukazujące się poza Chicago. Tam właśnie poznałem Hymiego Asa. Był legendarnym zawodowcem. Nie nazywam nikogo legendą, jeżeli na to nie zasługuje. Ale Hymie As był legendą. Spotykałem go przy tym samym kiosku, gdy kupował dziesiątki gazet – tak samo jak ja. Wsiadał potem do auta i zaczynał czytać. Też to robiłem, tyle że nie miałem auta. Miałem rower. Po pewnym czasie zawarliśmy znajomość. Hymie wiedział, czym się zajmuję.

Był o dziesięć, może dwanaście lat starszy ode mnie. Zawsze witałem się z nim i pozostałymi profesjonalistami; miałem to szczęście, że wszyscy ze mną rozmawiali. Byłem jeszcze smarkaczem, ale oni widzieli, że podchodzę do sprawy poważnie i że mam talent. Chcieli mi pomóc. Zachowywali się bardzo sympatycznie. Przyjęli mnie do swego grona. Byłem w siódmym niebie.

Z czasem jednak stałem się próżny. Nieźle mi szło. Czułem się świetnie. Zbliżał się dzień meczu koszykówki pomiędzy Northwestern a Michigan. W obydwu szkołach miałem swoich informatorów i byłem naprawdę pewny swego. Podobali mi się gracze Northwestern.

Nie znaczy to wcale, że lubiłem tę drużynę, że byłem jej fanem, że miałem ich proporczyk w swoim pokoju. Po prostu podobali mi się jako przedmiot zakładu. Właśnie tym były dla mnie wszystkie drużyny – przedmiotami zakładów. Czekałem na ten mecz, wyglądałem go niecierpliwie.

Tak więc postawiłem na zwycięstwo Northwestern. Sprzedano wszystkie bilety. Wszedłem na salę i ujrzałem Hymiego Asa. Hymie wiedział o basketballu więcej niż ktokolwiek inny na świecie. Witamy się. Zostało dziesięć minut na ostatnie rady.

Powiedziałem Asowi, że postawiłem na Northwestern i zapytałem, kogo on typuje. Byłem tak pewny swych informacji, że uczyniłem coś, co nazywam potrójną rozgrywką – postawiłem dwa tysiące dolarów. Na tyle pozwalał stan mojej kasy. Pojedyncza rozgrywka oznaczała dla mnie wtedy dwieście dolarów, podwójna gra pięćset, a potrójna dwa tysiące. Pamiętaj, że byłem jeszcze dzieckiem. To stanowiło mój limit. Mówimy o czasach, gdy miałem wszystkiego osiem kawałków.

– Co takiego? Dlaczego stawiasz na Northwestern? – pyta zdziwiony Hymie. – Nie wiesz o Johnnym Greenie?

– O kim?

– O Johnnym Greenie. Co się z tobą dzieje?

Johnny Green to czarnoskóry gracz, który przez cały sezon był niezdolny do gry. Okazało się, że nagle, parę dni przed meczem, odzyskał siły. Nie miałem o tym pojęcia.

– Green zbierze wszystkie piłki z tablic – rzekł As, a mnie zrobiło się słabo.

Pobiegłem do telefonu, ale w hali były tylko dwie budki i przy każdej czekało po dwadzieścia parę osób. Liczyłem na to, że uda mi się wycofać część zakładów. Pozbyć się ich. Zmniejszyć straty. Sterczę w kolejce, gdy słyszę głos spikera i wiem, że koniec ze mną, że nie wyjdę z tego cało.

Wracam i siadam. Obserwuję Greena. Tak jak przewidział As, Johnny panował pod obydwiema tablicami. W połowie meczu uznałem, że dość się napatrzyłem. Chłopcy z Michigan roznieśli Northwestern. As odrobił zadanie domowe, ja przyszedłem nie przygotowany.

Hymie wiedział o tym, że Green jest zdolny do gry; wiedział też, jakiego rodzaju jest graczem, wiedział, że to mistrz zbiórek, że to żywioł, który potrafi zmieść Northwestern. Green został później jednym z najlepszych amerykańskich koszykarzy zawodowych.

Dostałem cholernie dobrą nauczkę. Okazało się, że wcale nie jestem taki bystry, jak myślałem. Za bardzo polegałem na ludziach. Dałem im władzę decydowania za mnie. Uświadomiłem sobie, że jeżeli chcę poświęcić się hazardowi, stanąć do walki z najlepszymi bukmacherami, słuchanie innych nie wchodzi w grę. Jeżeli miałem zarabiać tym na chleb, musiałem sam główkować i sam wszystko robić.

Zacząłem od uniwersyteckich lig koszykówki i futbolu. Zaprenumerowałem wszystkie uczelniane gazety i codziennie czytywałem kolumny sportowe. Wydzwaniałem do reporterów i wymyślałem rozmaite preteksty, by zdobyć dodatkowe informacje, które nie trafiły do gazet.

Początkowo nie mówiłem im, po co mi te informacje, ale dość szybko pojęli w czym rzecz. Znalazłem tam paru bystrych młodych chłopaków i woziłem ich ze sobą. Gdy wygrywałem, odpalałem im parę dolarów. Po pewnym czasie miałem całą siatkę ludzi, którzy dostarczali mi informacji o rozgrywkach uniwersyteckich.

Gdy byłem starszy, zacząłem jeździć na mecze z magnetofonem. Miałem swoich obserwatorów. Kazałem paru z nich, by przyglądali się określonym elementom gry. Na przykład mieli za zadanie obserwować tylko dwóch lub trzech graczy. Nie obchodziła mnie cała reszta. Musieli obserwować tych, których poleciłem im obserwować. Po meczu zbierałem ich notatki. Potem leciałem do następnego miasta, w którym grała ta drużyna i znowu obserwowałem. Porównywałem ustawienia zespołów. Końcowy wynik meczu nigdy nie jest najważniejszą sprawą, jeżeli chcesz zarabiać, a nie tracić pieniądze. Wiedziałem, czy dany gracz odniósł kontuzję stawu skokowego i czy gra wolniej niż zwykle. Wiedziałem o chorobie quarterbacka [*]. Wiedziałem, czy jego dziewczyna zaszła w ciążę albo czy rzuciła go dla innego. Wiedziałem, czy pali trawkę, czy wącha prochy. Dowiadywałem się o kontuzjach, o których nie pisała prasa. I o kontuzjach, które gracze skrywali przed trenerami.

Mając takie informacje, bez trudu wyłapywałem błędne typy bukmacherów. Nie winiłem ich jednak. Obsługiwali wiele dyscyplin sportu i wiele meczów. Ja zaś koncentrowałem się. zaledwie na paru. Wiedziałem wszystko, co można było wiedzieć o pewnej ograniczonej liczbie spotkań i nauczyłem się jednej ważnej rzeczy: że nie można obstawiać każdego meczu. Czasem możesz obstawić tylko jedno bądź dwa spotkania z czterdziestu czy pięćdziesięciu. Nauczyłem się, że niekiedy przez cały weekend może nie trafić się szansa na prawidłowe obstawienie. W takim wypadku nie obstawiałem w ogóle albo zakładałem się o małe stawki.

Kręciłem się koło sklepu z cygarami przy Kinzie. Prowadzili go George i Sam. Od frontu sprzedawali cygara i inne rzeczy, ale na zapleczu mieli telegraf Western Union, telefony i totek. W tamtych czasach George i Sam posiadali najświeższe informacje. W sezonie baseballowym lista rozpoczynających mecz miotaczy docierała do nich telegraficznie tuż przed pierwszym gwizdkiem.

George i Sam byli naprawdę wspaniałymi bukmacherami. Przyjechali do Chicago z Tarrytown w stanie Nowy Jork i otrzymali zgodę władz na prowadzenie totalizatora. Był ogólnie dostępny. Mieli nawet pozwolenie kapitana lokalnego komisariatu policji na prowadzenie gry w pokera, co było surowo zakazane przez prawo.

Prowadzili bar i serwowali darmowe napoje i posiłki. Telegraf terkotał na okrągło. Przypominał dalekopis giełdowy. Bukmacherowi niełatwo było dostać telegraf Western Union. Sprzedawano je redakcjom gazet, takie było ich przeznaczenie, ale jeżeli ktoś złożył w tej firmie określone dokumenty i wiedział, jak za tym chodzić, udawało mu się w końcu zdobyć telegraf. Wtedy byłem na tyle głupi, że usiłowałem zainstalować go we własnym domu i odprawiono mnie z kwitkiem.

George i Sam działali samodzielnie, a mimo to opłacali się gangsterom. Wtedy opłacały się im wszystkie salony gier i totalizatora. Bukmacherzy brali na siebie policjantów, a ci brali na siebie gangsterów. Ale czasami gangsterzy brali na siebie policjantów. W rezultacie wszyscy brali na siebie wszystkich tak długo, jak długo wszyscy zarabiali pieniądze.

Gdy miałem dziewiętnaście lat, dostałem posadę urzędnika w Angel – Kaplan, serwisie sportowym Billa Kaplana. Doskonały układ. Cały dzień wisieliśmy na telefonach obstawiając, przekazując informacje o zakładach lub bilansując typy. I w ten sposób ludzie z całego kraju byli ze sobą związani. Emerytowani pracownicy firmy telefonicznej założyli na nasze zlecenie specjalne linie telefoniczne. Wszyscy znaliśmy swoje głosy i pseudonimy, ale po pewnym czasie człowiek poznaje prawdziwe nazwiska.

Jestem młodym chłopakiem i wciąż mieszkam w Chicago, ale teraz współpracuję z największym wówczas biurem bukmacherskim w Stanach – biurem Gila Beckleya w Newport w stanie Kentucky. Gil miał w ręku całe miasto: gliniarzy, polityków, wszystkich.

Biuro Gila stanowiło najważniejszą branżę Newport. Zatrudniał w nim trzydziestu urzędników. To właśnie do niego zgłaszały się wszystkie biura bukmacherskie w kraju, żeby zbilansować typy, jeżeli zbyt duża liczba graczy stawiała na tę samą drużynę.

Jesteś dajmy na to bukmacherem w Dallas. Na wygraną drużyny z tego miasta zawsze postawi więcej osób, niż sobie życzysz, a liczba graczy stawiających na jej przeciwników nie wystarczy do zrekompensowania wygranej. To naturalne. Tak więc bukmacher z Dallas zadzwoni do sekcji bilansowania typów Gila Beckleya, a urzędnicy od Beckleya przejmują od niego wystarczającą liczbę zakładów, żeby móc zbilansować jego rejestr. Ponieważ Beckley działa na obszarze całego kraju, jest w stanie zrównoważyć zakłady graczy stawiających na zespół z Dallas zakładami zwolenników drużyny przeciwnej i bilans znowu wychodzi na zero.

Gil był szefem wszędzie, gdzie tylko pojechał. Zimy spędzał w Miami. Potrafił zaprosić na kolację dwadzieścia lub trzydzieści osób. «Chodźmy do knajpy Joego! Chodźmy tutaj! Chodźmy tam!» – proponował. Zawsze miał towarzystwo i zawsze to on płacił.

Naturalnie najpierw znałem go jedynie telefonicznie. Przez parę lat rozmawialiśmy ze sobą. Gil uważał, że jestem bystrym i przedsiębiorczym chłopakiem. Chłopakiem, do którego można zadzwonić w każdej sprawie. Doradcą i graczem. Zyskiwałem coraz lepszą reputację. Ale im częściej rozmawiałem z Beckleyem, tym wyraźniej uświadamiałem sobie niewiarygodną rzecz. Gdybyś go zapytał, ilu graczy wchodzi w skład drużyny baseballowej, Beckley musiałby zasięgnąć języka. Naprawdę!

Nie potrafił odpowiedzieć. Nie znał się na tym. Mówię szczerze. Mickey Mantle? A któż to taki? Beckley po prostu nie wiedział. Był bukmacherem i specem od bilansowania zakładów. Sam nie obstawiał. Po prostu prowadził największe biuro rachunkowe w kraju. Byłem oszołomiony.

Dość szybko jednak odkryłem, że to nie ma żadnego znaczenia. Człowiek od bilansowania zakładów musi tylko dopilnować zrównoważenia liczby zleceń i zgarnąć swoje dziesięć procent. Nie trzeba znać drużyn ani orientować się w przebiegu rozgrywek. Byłem zdumiony, ale potwierdziło się to w przypadku wielu speców od bilansowania i bukmacherów. Niektórzy spośród największych bukmacherów w ogóle nie obstawiali. W Chicago mieliśmy Benny'ego Totka. Benny prowadził największą firmę bukmacherską w mieście. Zarabiał na tym grube miliony i tak samo jak Gil Beckley nie potrafił powiedzieć, w którym zespole gra Joe DiMaggio. Mówię poważnie.

Tak więc obstawiałem i zdobywałem cenne informacje. W tym czasie mój przyjaciel Sidney kierował biurem Benny'ego. Zapytał mnie kiedyś, czy wyświadczę mu przysługę i zadzwonię do niego, gdy dowiem się o jakimś meczu czegoś, co mogłoby wpłynąć na jego wynik: na przykład o tym, że mecz został ustawiony albo że jeden z graczy odniósł kontuzję.

No i pewnego dnia dostałem cynk o kontuzji, o której gracz nie powiedział trenerowi. Zadzwoniłem do Sidneya. Nie było go i zamiast z Sidem, rozmawiałem z Bennym. Z samym bossem. Powiedziałem mu o kontuzjowanym zawodniku. Pamiętam, że chodziło o Bobby'ego Avilę. Grał na drugiej bazie w zespole Indian z Cleveland. Powiedziałem:

– Avila nie zagra.

Benny przyjął tę wiadomość tak, jakby doskonale wiedział, o czym mówię, ale gdy umilkłem, pyta:

– Nie mają innego drugiego basemana?

A ja myślę: następnego Bobby'ego Avilę? Czy ten facet żarty sobie stroi? Nie mogłem uwierzyć własnym uszom.

Tamtego wieczoru spotkałem Sidneya. Zapytałem, czy pracuje dla jakiegoś pomyleńca. Odparł, że Benny nie śledzi meczów tylko szanse. Benny Totek był największym bukmacherem w Chicago nie dlatego, że znał się na sporcie i rozróżniał graczy, ale dlatego, że płacił w poniedziałek. Bez względu na to, ile był ci winien po weekendzie, płacił w poniedziałek. Jego urzędnik zjawiał się z nowiutkimi banknotami w kopercie. A jeżeli ty byłeś mu coś winien, zawsze dawał ci więcej czasu. Tak więc niezależnie od tego, czy znał Bobby'ego Avilę czy nie, miał olbrzymią klientelę i forsy jak lodu”.

ROZDZIAŁ 2

„Pewnego dnia zostanę szefem całego syndykatu”.

Tony Mrówka Spilotro wychował się w piętrowym domku z poszarzałego drewna we włoskiej dzielnicy, zaledwie parę przecznic od domu Mańkuta. Tony i jego pięciu braci – Vincent, Victor, Patrick, Johnny i Michael – spali w jednym pokoju na trzech piętrowych łóżkach.

Ojciec Tony'ego, Patsy, prowadził restaurację na rogu Grand Avenue i Ogden Avenue. Był to mały lokal słynący z kotletów mielonych domowej roboty, które przyciągały klientów z całego miasta, z takimi gangsterami jak Tony Accardo, Paul Kelner Ricca, Sam Giancana, Gussie Alex i Jackie Cerone włącznie. Mafiosi często wykorzystywali parking U Patsy'ego na swoje spotkania.

„Poznaliśmy się z Tonym, gdy byliśmy jeszcze dziećmi – wspomina Frank Cullotta, który został członkiem bandy Spilotra. – Nie przepadaliśmy za sobą. Obaj mieliśmy skrzynki z przyborami do czyszczenia butów. Ja pucowałem po jednej stronie Grand Avenue, a Tony po drugiej. Raz strasznie się pokłóciliśmy. Kazał mi trzymać się mojej strony ulicy. Powiedziałem, żeby trzymał się swojej. Zaczęliśmy się szamotać. W sumie do niczego poważnego nie doszło – Tony poszedł na swoją stronę, a ja wróciłem na moją”.

Podobnie jak Tony Spilotro, Frank Cullotta urodził się w Chicago na South Side. Cullotta był złodziejem. Trudnił się tym fachem, odkąd tylko pamiętał. W wieku dwunastu lat, w roku, w którym jego ojciec zginął za kierownicą samochodu, uciekając po dokonaniu zbrojnego napadu, zaczął okradać sklepy i mieszkania. W jego dzielnicy okoliczności śmierci ojca stanowiły tytuł do chwały.

„Obaj z Tonym byliśmy mali i niscy – wspomina Cullotta – ale on był trochę niższy ode mnie, więc nie bałem się go wcale. Wokół Tony'ego zawsze jednak kręciło się sporo facetów. Zatrudniał około piętnastu ludzi. Ze mną włóczyło się sześciu.

Pewnego dnia rozmawiał o mnie ze swym bratem. Gdy jego ojciec usłyszał moje nazwisko, kazał Tony'emu dowiedzieć się, czy jestem synem Joego Cullotty.

Mój ojciec był wolnym strzelcem. Dawno temu jacyś latynoscy szantażyści oskubali z forsy ojca Tony'ego. Stary Spilotro poszedł do mojego ojca i ten zrobił z tym porządek. Kiedy więc okazało się, że jestem synem Joego Cullotty, ojciec Tony'ego zarządził koniec naszej wojny.

Następnego dnia Tony podszedł do mnie i rzekł:

– Chcę z tobą pogadać.

Odparłem, że przecież nie uciekam, a on na to:

– Nasi ojcowie byli przyjaciółmi i my też zostaniemy nimi na zawsze.

Mój ojciec pracował jako kierowca dla szajki rabusiów. Uważano go za największego mistrza kierownicy w mieście. Nie było nikogo, kto potrafiłby jechać na wstecznym biegu równie szybko jak na dwójce czy trójce. A on to robił. Zginął za kółkiem w czasie pościgu. Nie został zastrzelony. Uciekał przed policyjnym radiowozem.

Od chwili gdy zostaliśmy z Tonym przyjaciółmi, rządziliśmy obaj na ulicy. Bywałem w jego domu równie często jak we własnym. Chodziłem tam, mimo że matka Tony'ego, Antoinette, była wiedźmą. Posyłała mi jadowite spojrzenia. Gdy wchodziłem do środka, słyszałem opryskliwe: «Siadaj tam!» Nigdy nie zaproponowała mi nawet szklanki wody. Tony był najtwardszym chłopakiem, jakiego znałem. Takim twardzielem, że jego brat Victor oferował innym chłopakom pięć dolarów, żeby zobaczyć, czy zdołają go sprać. Zwykle Victor znajdował amatora zakładu i ten próbował dać Tony'emu wycisk. Jeżeli wyglądało na to, że Tony jednak przegra, rzucaliśmy się na jego przeciwnika i spuszczaliśmy mu tęgie lanie.

Kradliśmy razem. Rozbijaliśmy się kradzionymi wozami. Szkoły nie znosiliśmy. W końcu wylądowaliśmy w zawodówce pełnej czarnych.

W pobliżu znajdowała się żydowska dzielnica z całą masą sklepów. Codziennie razem z Tonym i paroma innymi chłopakami chodziliśmy je obrabiać. Pryskaliśmy albo tramwajem, albo kradzionym samochodem, zaparkowanym w pobliżu. Przewoziliśmy łup do naszej dzielnicy i upłynnialiśmy go.

Często wdawaliśmy się w bójki z czarnymi. Raz, gdy mnie nie było, Murzyni napadli na Tony'ego. Ale Tony miał przy sobie nóż i dźgnął jednego z nich. Wszyscy wiedzieli, że to sprawka Tony'ego, ale ten chłopak nie wniósł oskarżenia.

Tydzień później sam wdałem się w bijatykę i dostałem sześć miesięcy poprawczaka. Matka odwiedzała mnie tam, kiedy tylko mogła. Sumiennie.

Gdy wyszedłem na wolność, Tony zadawał się z blondynkiem nazwiskiem Joe Hansen. Ja zaś zacząłem się włóczyć z Pauliem Schirem i Szalonym Bobem Sporadikiem. Dokonywaliśmy napadów z bronią w ręku. Pewnego dnia Tony widział, jak uciekamy przed policyjnym radiowozem po postrzeleniu trzech gości w tawernie. Przyszedł do mnie. Nikogo nie zabiliśmy, zraniliśmy ich tylko, ale Tony przekonał nas, że powinniśmy rozłożyć rewolwery i wrzucić je do rzeki.

Powiedział wtedy:

– Nie możecie dalej tego robić, panowie. Lepiej się obłowicie rabując banki.

Zaczął nam opowiadać, jak napada na posłańców bankowych. Ustawiał jednego człowieka przed bankiem i jednego w środku. Człowiek w środku stawał w kolejce do kasy i wyszukiwał ludzi, którzy podejmowali spore ilości gotówki i zawozili je do swych firm, żeby realizować czeki klientom lub w innym celu. Zwykle w torbie mieli od trzech do dwunastu tysięcy.

Człowiek przed bankiem obserwował wychodzących ludzi i starał się zapamiętać, w jakim kierunku się udawali. Potem my śledziliśmy przyszłe ofiary tak długo, aż poznaliśmy trasę ich wędrówki – wiedzieliśmy, że znowu będą tamtędy przechodzić. Następnym razem urządzaliśmy na nich zasadzkę. Mieliśmy po siedemnaście, osiemnaście lat i zarabialiśmy po dwadzieścia pięć tysięcy miesięcznie. Naprawdę dobrze sobie radziliśmy. Tak dobrze, że postanowiliśmy zadać szyku i kupić nowe samochody. Pamiętam, jak podjechałem i zaparkowałem swego nowiutkiego cadillaca przed tawerną Mark Seven, w której wszyscy przesiadywaliśmy.

Tony wychodzi z tawerny. Spogląda na zaparkowany wóz i mówi:

– Założę się, że wiem, czyj to samochód. – Wszyscy milczą. Pyta, czy to moje auto, a ja odpowiadam:

– Owszem, moje.

– Nie możesz rozbijać się takimi wozami – mówi. – Oni wkurzą się na nas.

Teraz wiem, że miał na myśli gangsterów.

Pokazałem Tony'emu swoje pieniądze i mówię:

– Spójrz na tę forsę, Tony. Kradniemy i nie możemy cieszyć się nią i kupować tego, co nam się, kurwa, podoba?

– Owszem, ale oni tego nie rozumieją. Chcą, żebyśmy nadal jeździli fordami i chevroletami – odparł.

To było kompletnie bez sensu. Jeżeli kradniesz i podejmujesz ryzyko, powinieneś korzystać ze swych zdobyczy. Ale Tony nie chciał już być takim złodziejem jak my wszyscy. Chciał być prawdziwym gangsterem.

Po paru latach Tony zaczął się zadawać z facetem o nazwisku Vinnie Święty Inserro, który był jeszcze niższy od niego. Inserro miał pięć stóp i jeden cal wzrostu, ale to on przedstawił Tony'ego wszystkim ludziom z mafii, takim jak: Turek (Jimmy Torello), Chuckie (Charles Nicoletti), Phil z Milwaukee (Philip Alderisio), Ziemniaki (William Daddano), Świński Sammy, Joe Klown (Joseph Lombardo) i Gołębi Joe (Joseph Aiuppa), który potem został głównym mafijnym bossem.

Tony utrzymywał z nimi bliski kontakt, a ci ludzie stawali się coraz ważniejsi. Robił wszystko, czego sobie zażyczyli.

– Brahma – rzekł do mnie pewnego dnia. Nazywał mnie Brahmą, gdyż byłem zbudowany jak byk. – Pewnego dnia zostanę szefem całego syndykatu.

Mnie nigdy na tym aż tak nie zależało. Bardziej interesowały mnie pieniądze. I dobra zabawa. Lecz Tony czekał na szansę odznaczenia się i okazja nadarzyła się właśnie tutaj. Znaliśmy dwóch cwaniaczków: Billy'ego McCarthy'ego i Jimmy'ego Miraglię. Pracowałem dla nich trochę. Kręcili się wokół mafijnego klubu przy Mannheim Road, upijając się i wdając w kłótnie z Phillym i Ronniem Scalvo.

W każdym razie pewnego wieczora Billy McCarthy znowu poszedł tam pić i skończyło się na tym, że wdał się w kolejną bójkę z braćmi Scalvo. Tydzień później Jimmy Miraglia poszedł do klubu i wszczął na oczach żony jeszcze gorszą bójkę z Phillym i Ronniem.

Gdy następnym razem spotkałem McCarthy'ego i Miraglię, powiedzieli mi, że zabiją Scalvów. Odpowiedziałem, że chyba oszaleli. Gdyby mafia dowiedziała się kiedyś, że załatwili Scalvów bez jej zgody, długo by nie pożyli.

Następnego dnia rano – było to w drodze do mojego domu, około siódmej trzydzieści – słucham radia. I wtedy się dowiaduję, że wczesnym rankiem w Elmwood Park zastrzelono w gangsterskim stylu dwóch mężczyzn i kobietę. Spiker podaje ich nazwiska.

Wiedziałem, że to katastrofa. Po pierwsze, McCarthy i Miraglia nie mieli przyzwolenia na zabójstwo. Po drugie, zabijanie w Elmwood Park w ogóle nie wchodzi w grę. Zacząłem się bać o swoje życie, ponieważ wszyscy wiedzieli, że załatwiałem interesy z tymi dwoma.

Tamtego dnia Spilotro dzwoni do mnie i mówi, że chce się ze mną spotkać. Spotykamy się na kręgielni. Tony jest bardzo oficjalny. Domyśliłem się, że otrzymał zlecenie od chłopaków. Wiedziałem, że w ten właśnie sposób zamierzał się sprawdzić i nie chciałem, by sprawdzał się na mnie.

Na wszelki wypadek wziąłem ze sobą dwa pistolety. Dwie spluwy kaliber trzydzieści osiem. Byłem przerażony i przygotowany na najgorsze. Gdy Tony przyszedł, powiedział, że mogę spać spokojnie, ale muszę zadzwonić do McCarthy'ego i zaproponować mu spotkanie tego wieczoru. Miałem powiedzieć Billy'emu, że przygotowałem wielki skok.

Nie chciałem dzwonić, gdyż wiedziałem, że McCarthy jest w tarapatach, lecz Tony zapewnił mnie, że nic się nie dzieje. Potrzebował informacji o sprawie braci Scalvo. I to wszystko. Po prostu chciał porozmawiać przez pół godziny z McCarthym.

Nie powiedziałem mu o groźbach McCarthy'ego i Miraglii, a ponieważ Tony nie prosił o rozmowę z Miraglią, miałem nadzieję, że gangsterzy nie są jeszcze pewni, kto dokonał zabójstwa.

Zadzwoniłem. Odebrała żona Billy'ego. «Cześć, Frankie» – przywitała mnie i poprosiła Billy'ego do telefonu. Zaproponowałem mu, żeby się ze mną spotkał w Chicken House, restauracji usytuowanej w Melrose Park, kolejnym gangsterskim przedmieściu. Powiedziałem, że chcę mu pokazać bardzo dobry cel skoku.

Zgodził się. Przez całą rozmowę Tony stał tuż obok. Zastanawiałem się, czy stoi tak blisko, by sprawdzić, czy dam McCarthy'emu cynk, że Tony będzie na niego czekał.

Spilotro nie spuszczał mnie z oka. Około wpół do dziewiątej wyruszyliśmy moim samochodem do Chicken House, ale po drodze zatrzymaliśmy się przed inną restauracją. Nie weszliśmy do środka. Tony kazał mi wjechać na parking. W ciemnoniebieskim fordzie czekał tam na nas jakiś człowiek.

Człowiekiem tym był Vinnie Inserro. Święty we własnej osobie. Tony podszedł do niego. Rozmawiali przez chwilę, po czym wrócił i kazał mi zaczekać w samochodzie ze Świętym.

A potem wskoczył do mojego wozu i odjechał. Siedziałem z Inserro przez mniej więcej czterdzieści minut. Cały czas trzymałem rękę na spluwie. Wóz, w którym siedzieliśmy, był najwyraźniej samochodem używanym do mokrej roboty. Przez cały czas nie odezwaliśmy się do siebie ani słowem.

Po około czterdziestu minutach Tony wjechał na parking. Podszedł do nas i powiedział Świętemu, że muszą wrócić do Chicken House, żeby zabrać samochód Billy'ego. Dodał, że wszystko poszło jak z płatka. Gdy odjechali, wsiadłem do swego wozu i pojechałem do domu.

Następnego dnia zadzwonił telefon. To była żona Billy'ego. Pytała, czy widziałem go poprzedniej nocy. Odparłem, że nie. Powiedziała, że Billy zazwyczaj uprzedzał ją, iż nie wróci na noc, a w dodatku zabrał wóz jej ojca. Nigdy wcześniej nie wywinął mu takiego numeru.

Obiecałem, że zorientuję się, czy mogę jej pomóc. Zacząłem się naprawdę martwić. Byłem pewny, że jestem następny w kolejce. Pamiętałem, by zawsze mieć przy sobie broń. Trzy dni po zniknięciu Billy'ego wpadłem na Miraglię w restauracji Colony House. Był z żoną.

Wziąłem go na stronę. Zapytałem, czy w ciągu ostatnich trzech dni widział się z Billym. Zaprzeczył, a ja powiedziałem, że na jego miejscu prysnąłbym z miasta. Roześmiał się tylko i rzekł:

– Dlaczego? Nie mam powodu ukrywać się ani uciekać.

Dwa dni później Jimmy Miraglia zniknął, a po następnych jedenastu dniach zwłoki jego i Billy'ego odnaleziono w bagażniku samochodu Jimmy'ego.

Gdzieś tak po tygodniu zadzwonił Tony. Był podniecony. Chciał pogadać.

Opowiedział mi, w jaki sposób porwał Billy'ego McCarthy'ego sprzed Chicken House. Zaparkował mój wóz przed restauracją. Kiedy Billy dotarł na miejsce, sądził, że czekam w środku. Zamiast mnie spotkał Tony'ego.

Zapytał go, gdzie jestem, a Tony wyjaśnił, że też na mnie czeka, odkąd zobaczył mój zaparkowany przed knajpą samochód. Zaczęli więc wciskać sobie kit, a gdy zmęczyło ich czekanie, odeszli od drzwi.

Gdy tylko to zrobili, obok Billy'ego pojawili się Chuckie Nicoletti i Phil Alderisio. Chwycili go we trójkę i wepchnęli do auta. Billy musiał już wtedy zdawać sobie sprawę, że to koniec. Wszyscy wiedzieli, kim są Chuckie i Phil. Byli znacznie starsi od Tony'ego. Kiedy dostali kogoś w swoje ręce, nie było ratunku.

Wiedzieli, że Billy ma przy sobie broń i zaraz mu ją zabrali. Potem przygnietli go do podłogi i odjechali.

Wtedy właśnie Tony wrócił moim samochodem i przesiedliśmy się. On odjechał ze Świętym w swoją stronę, a ja w swoją.

Tony opowiadał, że Święty wysadził go w warsztacie, w którym umieścili Billy'ego, a potem porzucił samochód McCarthy'ego.

Nie zabili go od razu, ponieważ nie wiedzieli, kto z nim był, gdy mordował braci Scalvo. Musieli go długo torturować, zanim wyśpiewał nazwisko wspólnika. Pobili go. Skopali. Przekłuli mu nawet jaja szpikulcem do lodu, ale Billy nic im nie powiedział. Tony twierdził, że nigdy nie widział takiego twardziela jak Billy McCarthy.

W końcu Tony zaciągnął Billy'ego do stołu warsztatowego, włożył mu głowę w imadło i zaczął dokręcać śrubę.

Ponoć na oczach Phila i Chuckiego zaciskał szczęki imadła tak długo, aż zaczęły zgniatać czaszkę Billy'ego, a jedno oko wyskoczyło z oczodołu. Wtedy właśnie Billy wydał Jimmy'ego Miraglię.

Tony naprawdę sprawiał wrażenie bardzo dumnego z tego, co zrobił tamtej nocy. Wydaje mi się, że wtedy po raz pierwszy kogoś zabił. Odznaczył się. Takie właśnie wówczas odniosłem wrażenie. Jakby dopiero teraz, gdy wziął udział w mafijnym mordzie, zyskał prawdziwe uznanie. Pamiętam, że był pod wielkim wrażeniem Nicolettiego.

– Chryste, ten facet ma serce z kamienia – powiedział o nim. – Billy'emu wyskoczyło oko, a on spokojnie wcinał makaron z sosem”.

ROZDZIAŁ 3

„Propozycja nie do odrzucenia”.

Mańkut nie miał nic wspólnego z przemocą w mafijnej działalności. Wprawdzie znał większość bossów, znajomych Spilotra, ale świadczył mafii inne usługi. Zapewniał jej szefom bardzo dużą możliwość wygrywania zakładów.

Fiore Fifi Buccieri, mafijny boss z West Side, był jednym z ludzi, którzy czerpali największe zyski z umiejętności przewidywania wyników przez Mańkuta. Buccieri wyglądał jak uczony. Sylwetkę miał krępą, nosił okulary i częściową protezę w górnej szczęce. Swą przestępczą karierę rozpoczął jako nastolatek, a w wieku dziewiętnastu lat był już głównym egzekutorem pracującym dla Ala Capone. Do aresztu trafił po raz pierwszy już w 1925 roku. Oskarżano go o wymuszenie, przekupstwo, kradzież i morderstwo. Jedyny wyrok skazujący otrzymał po oskarżeniu o kradzież z włamaniem, które złagodzono do zarzutu drobnej kradzieży.

Mańkut utrzymywał kontakty z poważnie wyglądającym szefem ulicznego gangu przez większość swego życia. Fiore Buccieri działał w określonej branży – zaopatrzenia w owoce i warzywa – tej samej, co ojciec Mańkuta. W 1950 roku, gdy Mańkut miał dwadzieścia lat, często podróżował po mieście z Buccierim.

„Czasami, pod koniec dnia spędzonego na wyścigach – wspomina Rosenthal – Fiore Buccieri mówił:

– Jeżeli nie masz dziś nic do roboty, zadzwoń do mnie.

Wiedziałem, kim jest i kogo reprezentuje, i jego słowa były dla mnie propozycją nie do odrzucenia. Dzwoniłem do niego po kolacji, zabierałem go z domu i jeździliśmy przez mniej więcej godzinę. Z reguły wstępowaliśmy do Toffinettiego, gdzie smakowała mu kawa.

Gdy krążyłem z Buccierim po mieście, odwiedzaliśmy lokale, w których był bossem. Nie zadawałem pytań. Widziałem, jak jeden z pracowników odbierał od niego płaszcz, a drugi całował go w rękę. Widziałem to wszystko. Wychowałem się na tym. Dla mnie było to zupełnie normalne.

Czułem też, iż na jego ludziach robił wrażenie fakt, że tak często bywam w towarzystwie Buccieriego. Darzyli mnie wielkim szacunkiem. Sama znajomość z Fiorem działała jak tarcza.

Buccieri był bardzo inteligentny. Czytywał wszystkie gazety i lubił dyskutować na różne tematy. Jeździliśmy sobie i rozmawialiśmy. Zawsze lubił ze mną pogadać. Byłem jednym z niewielu znanych mu ludzi, którzy mówili po angielsku. Żaden z jego goryli nie potrafił wydukać nawet dwóch słów w tym języku. Byli tak tępi, że szybko się domyśliłem, dlaczego co trzy, cztery miesiące Fiore musiał zmieniać swych szoferów. Widziałem, że ci ludzie nudzą go śmiertelnie. Zawsze uważałem, że powinien sobie dobierać inteligentniejszych współpracowników.

Tak więc raz, na osobności, powiedziałem Buccieriemu, że w jego otoczeniu przydałoby się więcej łudzi z olejem w głowie. I że powinien zatrudniać pojętniejszych szoferów.

Patrzył na mnie przez dłuższy czas, jakbym palnął coś głupiego. A potem rzekł:

– Nie wiesz, co muszą dla mnie robić? Nie wiesz, do czego są mi potrzebni? Skąd mam wziąć człowieka z olejem w głowie do takiej pracy?

Zawsze czułem, że Fiore działa w tej branży z konieczności. Nigdy się nie popisywał. Nigdy nie bywał w miejscach, w których stale bywali inni gangsterzy. Nie rzucał się w oczy. W Chicago znajdowało się wielu mafiosów działających poza jego rewirem, którzy nie wiedzieli nawet, jak Fiore wygląda.

Ale przyznaję, gangsterzy to ludzie nieokrzesani. Fiore rządził nimi żelazną ręką. Jednego wieczoru wstąpiłem do Blackamoor Lounge. Jego właścicielem był Jerry Gruen, normalny, uczciwy człowiek. Ale właśnie u niego często przesiadywaliśmy. Nawet As przychodził tam raz na jakiś czas. W barze mieściło się z pół setki osób. Pewnego wieczoru w lokalu Gruena zrobił się prawdziwy tłok.

I wtedy do środka wchodzi jeden z członków mafii, Sarn. Jest sam, bez obstawy. Znałem go dość dobrze, więc się przywitaliśmy. A potem zwyczajnie dalej popijałem sobie wodę mineralną czy coś innego.

Mija pół godziny. Musiało być już koło północy. Nagle w drzwiach staje czterech ludzi, których z miejsca rozpoznaję. Ludzie Fiorego. Wiem, że to zbiry. Gangsterzy. I widzę, że jeden z nich podchodzi do Jerry'ego Gruena, właściciela baru, i mówi:

– Zamykamy. Wszyscy wynocha!

Jerry zwykle zamykał o trzeciej lub czwartej nad ranem, ale oni kazali zgasić światło. Wyszedłem posłusznie, podobnie jak cała reszta gości. Widziałem, że facet, który przyszedł sam, również próbował wyjść, ale tamci powiedzieli:

– Ty zostajesz, gnoju. Siedź na swoim stołku.

No cóż, trzeba było słyszeć ten hałas. Połamali na nim wszystkie krzesła. Zostawili go tam, sądząc, że nie żyje. Wezwali nawet policję. Wychodząc powiedzieli:

– Okay, pomóżcie mu, jeżeli jeszcze nie wykitował.

Ten facet był ledwie żywy. Pamiętam, że przyjechała karetka. Leżał potem w szpitalu przez parę miesięcy. Z trudem wyżył. Miał zniszczone nerki. Resztę życia spędził w wózku inwalidzkim. Chyba nadal żyje, bo raz pytano mnie o niego.

Czym sobie na to zasłużył? Był bardzo zaprzyjaźniony z pewną rodziną. I znowu chodziło o członka mafii. Rozmawiał z jego żoną. Posprzeczali się trochę i Sarn popełnił wielki błąd mówiąc:

– Pies cię jebał. Pies jebał twojego męża i wszystkich jego bliskich.

Żona powiedziała o tym mężowi, a mąż poszedł na skargę do Fiorego. Oboje oświadczyli, że chcą się odpłacić i to wystarczyło. Oto jak łatwo, nawet członkowi mafii, jednemu z ludzi Fiorego, wylądować na resztę życia w wózku inwalidzkim.

Mniej więcej rok później zapytałem Buccieriego o tę sprawę. I o tego pobitego gościa. Uważałem, że jesteśmy w tak bliskich stosunkach, że mogę to zrobić.

– Fiore, pamiętasz tę historię sprzed roku? – zapytałem i opowiedziałem, co się wtedy stało. – Przerwij mi, jeżeli moje pytania są niestosowne – dodałem.

– Nie krępuj się – odparł. – Pytaj, o co tylko chcesz. – Więc zapytałem, czy ta masakra była potrzebna.

Buccieri dokładnie pamiętał to zdarzenie i odparł:

– Prawdopodobnie nie. Nie kazałem im robić tego, co zrobili. Kazałem załatwić mu pobyt w szpitalu, ale wiesz, jak to jest… Nie chciałem, by trafił tam na trzy miesiące… żeby zrobili z niego kalekę… ale wiesz, jak to jest, poniosło ich.

To wszystko, co powiedział, a ja nie zadawałem następnych pytań. Po prostu pojechaliśmy na kawę. Znałem go dostatecznie dobrze, by nie ryzykować zerwania naszych stosunków. Fiore potrafił być bardzo chimeryczny.

Raz wywołał popłoch w całym mieście. Nikt nie wiedział, co się dzieje. Choć szalenie trudno w to uwierzyć, Fiore powiedział, że ktoś wdarł się do jego domu z bronią w ręku i obrabował jego żonę.

Według Fiorego rabuś był eleganckim mężczyzną, mówiącym z nowojorskim akcentem. Podszedł do drzwi, pokazał spluwę i zmusił żonę Buccieriego do otwarcia sejfu. Zabrał około czterystu tysięcy dolarów i prawie całą biżuterię.

Ponieważ złodziej nie raczył nawet zakryć sobie twarzy, przypuszczalnie pochodził spoza Chicago. Fiore polecił jednak gliniarzom, by dostarczyli mu tuzin albumów ze zdjęciami rabusiów i włamywaczy. Wraz z żoną przejrzeli tysiące stron w poszukiwaniu twarzy tego człowieka.

Dwa tygodnie później Fiore nadal nie wiedział, kto obrabował jego żonę. Z dnia na dzień wpadał w coraz większą wściekłość. Wszyscy byli przerażeni, ale nikt nic nie wiedział o tym napadzie. I wtedy jeden gość, który starał się podlizać Fioremu, stwierdził, że jedynym człowiekiem na tyle szalonym, by znać kogoś, kto mógł zrobić taki numer, jest Tony Spilotro.

Tak więc Buccieri rozgłosił, że chce, aby Tony zjawił się w jego domu. Tony wiedział, że jestem w przyjaznych stosunkach z Fiorem, i pyta mnie, czego on chce. Nie miałem pojęcia, więc idę z nim do Fiorego.

Gdy docieramy na miejsce, w drzwiach stoi dwóch wielkich jak szafa typów. Wchodzimy do środka. Żona Fiorego patrzy na Spilotra z taką furią, jakby ujrzała wcielonego diabła. Mnie nie zauważa. Nie powiem, abym był tym zachwycony. Fiore wskazuje Tony'emu fotel. Ja usuwam się w cień.

Fiore spogląda na Tony'ego i pyta:

– Czy wiesz, co mi się przydarzyło?

– Owszem – odpowiada Tony i dodaje: – Współczuję ci.

– Nie prosiłem cię o współczucie – mówi Fiore. – Odpowiadaj tylko na moje pytania.

– Tak, słyszałem o tym.

– Domyślasz się, kto byłby zdolny do takiego napadu?

– Nie – odpowiada Tony, jakby udzielał wyjaśnień policji.

– Jesteś pewien? – pyta Fiore. Wkurza tym Tony'ego.

– Już odpowiedziałem na to pytanie – rzuca i zanim zdążył wypowiedzieć ostatnie słowo, Fiore chwyta go za gardło i zaczyna dusić.

Oczy zaczynają wychodzić Tony'emu na wierzch. Pojął chyba, iż lada chwila umrze. Doskakuję do nich i błagam Fiorego, by przestał. Tłumaczę, że gdyby Tony wiedział, kto jest sprawcą, już dawno by to ujawnił. Mówię, że Tony ma po prostu niewyparzoną gębę i że wcale nie chciał okazać lekceważenia.

W końcu Fiore zwolnił uchwyt. Cofnął się. Tony krztusił się i kaszlał. Wyglądał na oszołomionego. Twarz miał popielatą.

– Nie chcę cię widzieć w Cicero, a jeżeli dowiem się, że wiesz, co się stało w moim domu i nie powiedziałeś mi, sprzątnę całą twoją rodzinę – zagroził Fiore.

Wyszliśmy jak najszybciej.

Po dziś dzień pozostaje tajemnicą, kto obrabował żonę Fiorego. Informatorzy FBI twierdzili później, że nie było żadnego rabunku. Krążyły nie potwierdzone pogłoski, że po śmierci Buccieriego jego żona usiłowała sprzedać część biżuterii, która rzekomo została skradziona.

ROZDZIAŁ 4

„Oddałbym połowę swojego majątku, gdybym tylko mógł być tak czysty jak ty. Pozostań takim”.

Mańkut był prawdopodobnie najmłodszym bukmacherem, jaki kiedykolwiek pracował dla Donalda Angeliniego, Czarodzieja totka. Angelini i Bill Kaplan mieli najbardziej znane i najlepiej ustawione biuro bukmacherskie w Chicago. Mafijni bossowie byli ich wspólnikami, a miejska policja zapewniała ochronę. Ich klienci mieli miasto na własność lub przynajmniej nim rządzili. Ten, kto pracował dla Angel – Kaplan, był zazwyczaj zahartowanym weteranem bukmacherskich wojen. W biurze roiło się od starych wyjadaczy gryzących końce nie dopalonych cygar, odrzuconych kandydatów do ról w „Guys and Dolls”, hazardzistów, którzy spędzili lata na próbach przechytrzenia oszustów wszelkiego rodzaju. Mańkut znalazł się w siódmym niebie.

„Pracowałem w Angel – Kaplan od paru lat, gdy Gil Beckley wynajął parę wielkich apartamentów w hotelu Drake i zaprosił mnie – wspomina Mańkut. – W mieście odbywała się jakaś ważna walka. Nie pamiętam już, kto walczył, ale czułem się wniebowzięty. Właśnie zostałem zaproszony na przyjęcie przez najsławniejszego bukmachera i specjalistę od bilansowania zakładów w Stanach Zjednoczonych.

Cieszyłem się już wówczas dość dobrą opinią i czułem, że Gil chce mnie w ten sposób wprowadzić do bukmacherskiego bractwa.

W przyjęciu nie uczestniczyli klienci. Nie spotkałem nikogo z grających o wysokie stawki. Wszyscy obecni byli profesjonalistami. Najlepszymi w branży. Bukmacherzy. Spece od ustalania typów i bilansowania zakładów. Oraz paru graczy, którzy zarabiali w ten sposób na życie. Żadnych frajerów ani polityków.

Wcześniej nigdy nawet nie widziałem Gila Beckleya. Od paru lat rozmawialiśmy przez telefon. Czasem po sześć, siedem razy dziennie. Byliśmy bardzo zaprzyjaźnieni.

Teraz, gdy poznałem go osobiście, okazał się naprawdę sympatyczny. Zaskoczyło go, że mam niewiele ponad dwadzieścia lat. Na przyjęciu było mniej więcej piętnastu gości i każdy przewyższał mnie wiekiem o dwadzieścia, trzydzieści i czterdzieści lat.

Tak więc Beckley oprowadził mnie po salonie i przedstawił wszystkim obecnym. Sceneria była doprawdy okazała. Wszędzie jedzenie i dziwki. To Beckley je nagrał.

Gdy przyjęcie trwało już jakiś czas, mówi do mnie – nazywał mnie Mańkutem, nie używał imienia Frank:

– Chcę ci coś wyznać. Jesteś młodym człowiekiem. Masz przed sobą wspaniałą przyszłość. Powiem ci coś, co musisz zapamiętać na resztę życia. Oddałbym połowę swojego majątku – a należał wtedy do zamożnych ludzi – gdybym mógł być tak czysty jak ty. Pozostań takim. Masz głowę na karku. Znasz się na rzeczy. Pozostań czysty!

Nigdy tego nie zapomniałem, ale wtedy nie bardzo wiedziałem, co chciał przez to powiedzieć. Milczałem, a Beckley mówił mi, żebym działał sprawnie. Żebym nie dał się przyskrzynić, dbał o swą reputację, nie trafił do policyjnych kartotek.

Nie słuchałem go. Nie wiedziałem, jak ważne są te rady. Byłem naiwnym młokosem. Miałem za dużo energii. Za dużo egoizmu. Zbyt wiele było wyzwań. Chciałem zostać władcą całego pieprzonego wzgórza. Kto by się tam bał aresztowania. Za bukmacherkę? Pięćdziesiąt dolarów grzywny. Dziesięć dni w zawieszeniu. Pieprzyć gliny.

Ale Gil Beckley wiedział, co mówi. Wiedział wszystko to, co ja wiedziałem, i coś jeszcze. Znał cenę, jaką musisz zapłacić, gdy stajesz się znany. Ostrzegał mnie, bym grał ostrożnie, nie wychylał się, żebym pozostawał na uboczu. Nie powiedział tego wprost, ale czułem, że chodzi mu o to, bym nie wiązał się zbyt mocno z gangsterami.

Słuchałem go i kiwałem głową. Ale kipiała we mnie młoda krew. Byłem gotów rzucić wyzwanie całemu światu. Wiedziałem, co robię, i wierzyłem, że dam sobie radę.

Mniej więcej tydzień później spotkałem Hymiego Asa. Wiem, że został zaproszony, ale nie przyszedł. Powiedziałem mu, że przegapił wspaniałe przyjęcie. Pochwaliłem się, że wreszcie poznałem Gila Beckleya i że to świetny gość.

As spojrzał na mnie, jakbym był trędowaty. Nie chciał słuchać o przyjęciu. Nie obchodziło go, kto na nim był. Gil Beckley czy inni. As nigdy nie chciał o niczym wiedzieć. Nie interesowały go uliczne plotki ani gangsterzy, nie obchodziło go nic oprócz jego koszykówki. Nigdy nie bywał na przyjęciach. Nigdy nie chodził do restauracji i spelunek. I w efekcie nigdy nie trafił do mamra”.

*

26 maja 1966 roku, gdy Gil Beckley miał 53 lata, został aresztowany wraz z siedemnastoma innymi osobami w obławie na uczestników operacji bilansowania zakładów, które zdaniem FBI prowadzili w Nowym Jorku, Marylandzie, Georgii, Tennessee, Północnej Karolinie, na Florydzie, w Teksasie, Kalifornii i New Jersey. Wśród aresztowanych znaleźli się Gerald Kilgore, wydawca „J. K. Sports Journal” z Los Angeles, oraz Sam Green, który kierował Multiple Sports Service w Miami. Beckley został osądzony i skazany na dziesięć lat za pogwałcenie przepisów dotyczących hazardu międzystanowego. W 1970 roku, zanim sąd apelacyjny zdołał wydać ostateczny wyrok, Beckley zniknął. Zdaniem FBI został zamordowany, gdyż szefowie mafii obawiali się, że wobec perspektywy tak długiego pobytu w więzieniu mógłby zacząć sypać.

*

We wczesnych latach sześćdziesiątych Tony Spilotro wiódł życie gangstera. Zarabiał pieniądze i lokował je na ulicy. Dostawał sto dolarów tygodniowo od każdego pożyczonego tysiąca. Kierował grupami włamywaczy – takimi jak banda Cullotty – działającymi na terenie całego miasta. Odpalały mu od dziesięciu do dwudziestu procent swoich dochodów. Tony działał w zasadzie w głównej mafijnej branży: przyznawaniu prawa do działalności przestępczej. Sam także, rzecz jasna, musiał odpalać pewien procent tego, co dostawał, ulicznym capo i porucznikom stojącym wyżej w hierarchii, ludziom takim jak Joe Klown Lombardo i Phil z Milwaukee.

Tony był również doskonałym złodziejem i wspaniałym włamywaczem. Znał najlepszych kieszonkowców, specjalistów od alarmów i paserów. Potrafił stworzyć zgrany zespół i obrobić wybrane miejsce do czysta. Najczęściej kradł biżuterię. O kamieniach wiedział wszystko, co tylko można było wiedzieć. Mógłby zostać jubilerem. Prawdę powiedziawszy, później rzeczywiście otworzył sklep z biżuterią.

Latem 1964 roku Tony i jego żona Nancy – dawna szatniarka z Milwaukee – wybrali się ze swymi przyjaciółmi, Johnem i Marianne Cook, na wakacje do Europy. John Cook był właścicielem klubu nart wodnych w Miami, ale w wykazie FBI figurował jako złodziej klejnotów, dokonujący kradzieży na całym świecie. Spilotrowie i Cookowie polecieli do Amsterdamu, wynajęli mercedesa i pojechali do Antwerpii, diamentowej stolicy Europy. Interpol i miejscowa policja śledzili ich każdy krok.

Belgijscy policjanci obserwowali, jak wprowadzają się do hotelu. Widzieli, jak Cook i Spilotro odwiedzają dziesiątki sklepów i hurtowni z biżuterią. Zauważyli, że dwójka przyjaciół sprawdza systemy alarmowe, wystawy i sposoby ochrony. Potem Tony i John odwiedzili sklep Solomona Goldsteina, miejscowego jubilera, który nabrał podejrzeń, gdy Cook podał fałszywe nazwisko i niewłaściwy adres, próbując płacić za zakupy kartą kredytową. Jubiler uruchomił bezgłośny alarm i gdy jego klienci wyszli ze sklepu, zostali aresztowani. Policja odkryła, że Cook miał przy sobie potężną procę i metalowe kulki, mały łom oraz pasówki do zamków patentowych.

Podczas przesłuchania wyjaśnił, że pasówki miał przy sobie, ponieważ obawiał się zatrzaśnięcia drzwi w samochodzie i zostawienia kluczyka w stacyjce, a kulki i proca są prezentem dla syna.

Gdy policjanci zabrali Spilotra i Cooka do hotelu, znaleźli tam ich żony, czekające na mężów ze spakowanymi bagażami. Gdy przeszukali walizki, znaleźli następne kulki.

Belgijskie władze nakazały im opuszczenie kraju.

Dwie małżeńskie pary wyjechały z Belgii i kontynuowały swoje „wakacje”, przejeżdżając przez szwajcarskie Alpy do Monaco, by spędzić parę dni w Monte Carlo. Potem wróciły do Paryża. Stamtąd miały odlecieć do domu.

Spilotro i Cook nie wiedzieli, że są śledzeni od belgijskiej granicy. Gdy dotarli do Paryża, żandarmi znowu ich zgarnęli. Tym razem francuska policja znalazła przy nich parę tuzinów wytrychów.

Gdy Tony i jego żona wrócili do Chicago, zostali zrewidowani przez celników, którzy znaleźli diamenty; również te zaszyte przez Tony'ego w portfelu. Agenci celni skonfiskowali ich wakacyjny łup wraz z następnymi wytrychami i sprzętem do włamań.

„Pojechałem zabrać Tony'ego z lotniska – wspomina Frank Cullotta, który był wówczas prawą ręką Spilotra. – Gliny przeszukiwały wszystkie ich rzeczy. Tony wyglądał na szczerze zaskoczonego, a Nancy była wściekła jak osa. Nie sądzę, by wiedział, że policja dostała cynk o nim z Paryża. Chyba nie zdawał sobie sprawy, że gliny wzięły go pod lupę i że odtąd będzie pod ciągłą kontrolą.

Gdy dotarliśmy do domu, dali Vincentowi, swemu synowi, coś do jedzenia, a potem Tony wziął biały ręcznik i rozłożył go na kuchennym stole, Nancy pochyliła się nad stołem i zaczęła wytrząsać z włosów diamenty, które Tony kazał jej tam ukryć. Wypadały jeden za drugim. Celnicy skonfiskowali zapewne część diamentów, ale myślę, że najcenniejsze kamienie przedostały się przez granicę w koafiurze Nancy”.

Dwa miesiące później francuska policja odkryła, że nocą 7 sierpnia Spilotro i Cook włamali się do apartamentu w Hotel de Paris w Monte Carlo i ukradli 525 tys. 220 dolarów w kosztownościach i 4 tys. w czekach podróżnych. Apartament zajmowała bogata zamężna Amerykanka, która przebywała w nim z młodym mężczyzną i dlatego nie chciała być zamieszana w śledztwo. Zanim zgłosiła kradzież, Spilotro i Cook wrócili do Stanów Zjednoczonych.

Sąd karny w Monaco skazał ich zaocznie na więzienie, do którego trafią na trzy lata. o ile zechcą kiedyś wrócić do tego kraju.

*

„Zanim po raz pierwszy spotkałem Franka Rosenthala, przez pięć lat pracowałem dla Tony'ego – powiedział Cullotta. – Należałem do grona włamywaczy i goryli, a Mańkut do jego ekipy od gier hazardowych. Szalony Sam pracował z lichwiarzami i łamignatami. Tony chciał, by każdy z nas funkcjonował oddzielnie.

Jeżeli na przykład kazał ci dokądś pojechać, nie mówił, kto będzie tam czekał. Po prostu jechałeś na miejsce, a potem, ewentualnie, otrzymywałeś następne polecenie. Tymczasem facet, który tam czekał, nie miał pojęcia, że spotka się akurat z tobą.

Tak więc tego popołudnia Tony telefonuje i prosi, bym do niego wpadł. Wiedziałem, że jestem mu do czegoś potrzebny. Nie mówi do czego, a ja nie pytam i od razu jadę.

Tony i Nancy mieli przyjemne trzypokojowe mieszkanko na czwartym piętrze w Elmwood Park. Gdy dotarłem na miejsce, Tony grał w gin remika [*] z wysokim szczupłym facetem o bladej twarzy. To właśnie był Mańkut.

Nancy tymczasem krzątała się po mieszkaniu, parząc kawę albo rozmawiając przez telefon. Stałem za Tonym, gdy zagrał parę kart z ręki, ale nie powiedziałem ani słowa. Od czasu do czasu mówiłem coś szeptem do Nancy, ale widziałem, że Tony łoi tamtemu skórę.

Trzeba wiedzieć, że Tony świetnie grał w gin remika. Bywało, że zaczynał od dwustu punktów, a nigdy nie przegrał. Ten facet mógłby być zawodowym graczem. Pewnej nocy przyszedł do klubu Jerry'ego. Siedział przy barze i grał z Jerrym w gin remika.

Goście bez przerwy przeszkadzali Jerry'emu, więc Tony kazał mi stanąć za barem.

Zająłem więc miejsce za kontuarem, a oni grali dalej, dopóki Tony nie wygrał od tego biedaka piętnastu tysięcy dolarów. Jerry spadł ze stołka we własnym barze i rozpłakał się.

– Nie mogę zapłacić – mówi Tony'emu. A Tony na to: – Nie ma sprawy, wezmę twój klub.

Nigdy nie widziałem, by Tony płacił. Zmuszał cię do dalszej gry tak długo, aż szczęście się odwróciło. Jeżeli wygrywał od kogoś, powiedzmy, piętnaście kawałków, zwykle posyłał mnie z tym gościem do banku. I stałem tam, gdy on realizował czek. Potem oddawał mi forsę, a ja zawoziłem ją Tony'emu.

Z wygranych piętnastu tysięcy dolarów Tony odpalał mi trzy tysiące za samo dopilnowanie, by facet nie zwiał, i przyniesienie forsy. Tony był bardzo hojnym człowiekiem. Gdy krążył po knajpach, zawsze sam płacił. Dwadzieścia, trzydzieści osób przy stole – liczba gości nie miała znaczenia. Tony zawsze płacił. I strasznie się wkurzał, gdy próbowałeś dać napiwek. To także fundował. Nie chciał, żeby ktoś za niego płacił.

W końcu Mańkut wstaje. Powiada, że ma dość. «Gra skończona» – mówi. Wracają z dalekiej podróży. Mańkut właśnie utopił około ośmiu kafli i twierdzi, że nie ma przy sobie gotówki, ale zdobędzie forsę i odda Tony'emu później.

Zrozumiałem, że dobrze się znają, bo Tony nie poprosił mnie, bym pojechał z Mańkutem po pieniądze. Poprosił tylko, żebym zawiózł go na postój taksówek przy Grand Avenue i Harlem Avenue, na granicy Elmwood Park i Chicago.

To był jedyny powód, dla którego Tony kazał mi przyjechać. Nie chciał, by Frank dzwonił po taksówkę z jego mieszkania. Nie chciał pozostawiać żadnych dowodów, że taksówki zabierały kogoś spod jego domu. Dzięki temu, gdy wysadziłem Mańkuta przy postoju, nikt nie wiedział, skąd przyjechał. Dlatego właśnie Frank nie pojechał do Tony'ego własnym samochodem. Nie życzył sobie, by ktoś zobaczył numery rejestracyjne jego wozu przed domem Spilotra. Wtedy jeszcze Tony był bardzo ostrożny w takich sprawach. Bardzo, ale to bardzo ostrożny.

Podczas jazdy Mańkut prawie się nie odzywał. Siedział tylko ponury jak sęp. Widać nie przywykł do porażek.

Mańkut był dziwnym facetem. Nie mogłem go rozgryźć. Tony uwielbiał się z nim włóczyć, ponieważ już wtedy Mańkut należał do największych ekspertów w sprawach totalizatora w Ameryce. W piątkowe wieczory, zanim obstawiliśmy swoje typy, włóczyliśmy się po barach. Tony pytał Mańkuta:

– A Kansas?

A ten odpowiadał:

– Nie mam zdania.

Po chwili znowu:

– A mecz Rutgers – Holy Cross?

A Mańkut na to:

– Nie mam zdania.

Tony wyciąga wykaz meczów ligi uniwersyteckiej wraz z typami – długi jak taśma z kasy supermarketu – i odczytuje je po kolei Mańkutowi. Ten stoi oparty o bar, popijając wodę mineralną mountain valley. Ogląda powtórkę jakiejś walki w telewizji i powoli doprowadza Tony'ego do szału swym brakiem zdania.

W końcu Tony wybucha. Chwyta wykaz i wciska go Mańkutowi do rąk, mówiąc:

– Proszę, wybierz. Wybierz je sam.

Nie spuszczając niemal walki z oczu, Mańkut bierze wykaz, stawia na nim pośpiesznie dwa małe krzyżyki i wręcza z powrotem Tony'emu.

Tony spogląda na wykaz. Mańkut dalej gapi się w telewizor.

– Ejże! – woła Tony. – Co to ma znaczyć? Tu jest setka meczów. W ten weekend grają wszystkie drużyny uniwersyteckie, a ty mi dajesz dwa typy?

Wszyscy w barze milkną. Nikt nie chce wchodzić im w paradę. Mańkut odwraca się do przyjaciela i mówi:

– Są tylko dwa pewne typy.

– Wiem, wiem – odpowiada Tony. – To wszystko rozumiem, ale co z meczem Oklahomy z Oklahoma State? Co z meczem Indiany z Washington State? Chryste, popatrz tylko na ten rozkład.

– Tony, dałem ci dwa pewne typy. Zapomnij o reszcie.

Tony zacietrzewia się i zaczyna wymachiwać Mańkutowi przed nosem wykazem meczów.

– Dwa typy z całej setki? To jest twój sposób obstawiania?

Mańkut spogląda na Spilotra jak na natrętną pchłę.

– Zakładałem, że chcesz wygrać – mówi.

– Jasne, że chcę wygrać, ale zamierzam też mieć trochę frajdy. Dlaczego chociaż raz się nie wyluzujesz na litość boską?!

– Ile stawiasz? – pyta Mańkut.

– Parę tysięcy… A ty ile?

– Zakładam się o więcej. – Mańkut prawie nigdy nie mówił «stawiam». Zawsze «zakładał się», «miał zdanie» lub «zajmował stanowisko».

– Więcej niż ile? – Tony doskakuje do niego. – Obstawiasz tylko dwa pieprzone mecze. Ile, u diabła, postawiłeś?

– Lepiej nie pytaj.

– Chcę wiedzieć.

– Wynagrodzisz mi straty, jeżeli przegram?

– Daj spokój, powiedz. Po prostu chcę wiedzieć. Ja tobie powiedziałem, prawda?

Mańkut przybliża się do Tony'ego i mówi cichym półszeptem. Stoję pomiędzy nimi i obserwuję jego usta, gdy wypowiada słowa:

– Wyłożyliśmy po pięćdziesiąt.

Czasy, w których Tony stawiał pięćdziesiąt, sześćdziesiąt tysięcy na mecz futbolu lub koszykówki, miały dopiero nadejść. Liczyliśmy niewiele ponad dwadzieścia lat. Mańkut miał koło trzydziestki. Obstawiał za siebie i parę naprawdę grubych ryb, gangsterów. Wiedzieliśmy wszyscy, kim byli.

– Wybacz mi – mówi Tony, chwytając wykaz i znowu przeglądając go mecz za meczem. – Zapomniałem, z kim mam przyjemność. Nie powinienem się nawet odzywać. Ja stawiam marne sumy.

W chwili gdy Mańkut powraca do oglądania telewizji, Tony pyta:

– A co z Zachodnią Wirginią? Mają przecież tego dwumetrowego chłopaka z Afryki. Jakim cudem mogliby przegrać?

– Nie mam zdania na ten temat – mówi Mańkut, nie odwracając się nawet.

Tony przestaje nad sobą panować. Zwija wykaz meczów w rulon i zaczyna nim okładać Mańkuta po głowie.

– Jeżeli przegram, kutasie jeden – krzyczy – stawiasz nam kolację.

Tarzamy się wszyscy ze śmiechu, łącznie z Mańkutem, a Tony odwraca się do nas i mówi:

– Przez tego kutasa przestałem myśleć pozytywnie”.

ROZDZIAŁ 5

„Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć”.

W końcu lat pięćdziesiątych, przed tragiczną inwazją handlarzy narkotykami, organizatorów nielegalnych gier hazardowych i zakładów uważano za wrogów publicznych numer jeden. FBI rozpoczęła w całym kraju obławy na znanych graczy. Uchwalono ustawy federalne, które uznały za przestępstwo przesyłanie wyników rozgrywek sportowych i wyścigów na międzystanowych liniach telekomunikacyjnych. Przesłuchania Komisji Kefauvera ds. Przestępczości – jedno z pierwszych śledztw, które pokazano w telewizji – nękały również lokalnych szeryfów i komisarzy pozwalających odpłatnie na działalność totalizatora na swoim terenie, speców od bilansowania zakładów i nielegalnych kasyn. Nawet Chicago, rodzinne miasto Ala Capone, miasto, w którym policja miała trudności z zamknięciem choćby jednej z czterdziestu tysięcy melin Ala, zaczęło wywierać naciski na miejscowych bukmacherów. W 1960 roku Frank Mańkut Rosenthal po raz pierwszy został aresztowany jako bukmacher. Jego nazwisko pojawiło się nagle na różnych wykazach ZG – znanych graczy – udostępnionych prasie przez chicagowską Komisję ds. Przestępczości.

W 1961 roku – w wieku trzydziestu lat – Mańkut przeprowadził się na Florydę.

„Postanowiłem działać na własny rachunek – wspomina. – Przestać robić pieniądze dla innych. Czułem, że nadeszła pora, bym zaczął grać dla siebie. Przeprowadziłem się do Miami. Mój ojciec pojechał tam wcześniej z paroma ze swych koni i wyglądało na to, że postąpił słusznie.

Zamierzałem grać o małe stawki. Miałem do zainwestowania pięć tysięcy dolarów. Dwaj inni goście weszli ze mną do spółki z pięcioma tysiącami dolarów każdy. Mieliśmy więc do dyspozycji piętnaście tysięcy dolarów. Powiedziałem, że zaczniemy od obstawiania za dwieście dolarów, potem podwoimy stawki do czterystu, a skończymy przy maksimum tysiącu dolarów.

Miałem przyjaciół w różnych częściach kraju. Wspieraliśmy się wzajemnie. Ja pomagałem im, a oni mnie.

Pewnego dnia otrzymałem telefon od kumpla z Kansas City. Powiedział, że Wit Chamberlain, który występował wówczas w drużynie Kansas City, chyba nie zagra w najbliższym meczu.

Chamberlain decydował o sile swojego zespołu. Jeżeli nie występował, przegrywali. Zapytałem, co się stało. Kumpel odparł, że nie wie, ale ktoś, chyba pielęgniarka, powiedziała, że Chamberlainowi jaja spuchły do takich rozmiarów, że ledwo chodzi.

Zaręczył, że jego informacja jest pewna, ale na wszelki wypadek sprawdziłem. Lekarze Wita potwierdzili jego niedyspozycję.

Obstawiłem od razu. Nie miałem nic do stracenia, bo zawsze mogłem jeszcze zmienić decyzję w końcu tygodnia. Postawiłem na rywali Kansas, ile tylko mogłem, zanim jeszcze ogłoszono, że Chamberlain nie zagra.

Za kumpla, który zadzwonił do mnie z tą informacją, postawiłem w prezencie pięć tysięcy dolarów. Nie zdarzyło się dotąd, by Chamberlain nie wystąpił w meczu.

Gdy już obstawiłem, powiedziałem bukmacherom o tym, czego się dowiedziałem. Tak nakazuje dobry obyczaj. Swoich bukmacherów należy informować. Znasz tych ludzi. Stałe z nimi rozmawiasz. Oczywiście najpierw obstawiasz, a dopiero potem mówisz im, czego się dowiedziałeś. Tak należy postępować w tej profesji. Czasami słuchają, a czasem nie. W tym przypadku posłuchali. Otrzymali szansę uruchomienia części forsy postawionej na Kansas.

Przy okazji takiego zakładu wszyscy – moi wspólnicy i ja – staraliśmy się zainwestować jak najwięcej forsy. Dzwoniliśmy do bukmacherów w całym kraju. W moim mieszkaniu kazaliśmy zainstalować specjalne telefony.

Emerytowani pracownicy firm telefonicznych potrafili je tak połączyć, że uzyskaliśmy możliwość szybkiego wybierania numeru na długo przedtem, zanim ktokolwiek o tym marzył. Gdy już wybraliśmy cel ataku i obstawiliśmy nasze typy, rozesłanie tej informacji po całym kraju trwało zaledwie trzy lub cztery minuty. Nie przesadzam. Ani minuty dłużej.

Wystukiwałem numer i łączyłem się z Waszyngtonem, Nowym Orleanem, Alabamą i Kansas City, z prawie każdym miejscem oprócz miast w Północnej i Południowej Dakocie i Wyoming. Mogłem obstawiać swoje typy w całym kraju. Bukmacherzy znali mój pseudonim. Wiedzieli, że gdy przegrywałem, zawsze płaciłem.

Ustalałeś z bukmacherem poziom rozliczeniowy, a oni mieli swój własny system oceny zdolności kredytowej. Nie musieli zaglądać do księgi kasowej. Sami szacowali twoją wartość.

Powiedzmy, że dochodzą do wniosku, że jestem w stanie spłacić dwadzieścia pięć tysięcy dolarów. To oznaczało, że mogę u nich obstawiać do dwudziestu pięciu. Obstawialiśmy więc w obie strony, a gdy nasze wzajemne zobowiązania osiągały dwadzieścia pięć tysięcy dolarów, rozliczaliśmy się. Albo oni wysyłali kuriera do mnie, albo ja do nich.

Ten system, który stworzyłem ze wspólnikami, działał jak prawdziwe przedsiębiorstwo. Mieliśmy swoich ludzi, którzy obstawiali za nas, aby nie alarmować innych w branży. Mieliśmy własnych kurierów. Chłopców na posyłki. «Proszę, zawieź to do Tuscaloosa». Kurierzy zazwyczaj chcieli należeć do organizacji. Unikali normalnej pracy. Dostawali swoją dolę. To była loteria. Ja analizowałem sytuację. Przewidywałem wyniki.

Stawiałem od dwudziestu do trzydziestu tysięcy w jednym meczu. I wtedy, w ciągu dwóch ostatnich tygodni sezonu ligowego, gdy wszystko dotąd szło jak po maśle, straciliśmy sto pięćdziesiąt tysięcy dolarów. Otrzymałem parę mocnych ciosów. Mimo to zamknęliśmy rok z czterystoma tysiącami dolarów zysku z zainwestowanych piętnastu tysięcy i zakończyliśmy sezon.

Ale w końcu twoje szanse maleją. Musisz stąpać po cienkiej linie. W Chicago, gdy byłem małym chłopcem, zawsze słyszałem: «Zimą bukmacherzy jadą na Florydę, a gracze jedzą śnieżki».

Jednak na razie wszystko było w porządku. Kupiliśmy z ojcem parę rocznych źrebiąt. Zacząłem spędzać więcej czasu na torze. Mieliśmy trzynaście koni. Musieliśmy ich doglądać. Sama karma kosztowała nas siedem tysięcy dolarów miesięcznie. Praktycznie mieszkałem z ojcem na torze. Uwielbiałem to miejsce”.

Mniej więcej w tym czasie złożył mu wizytę człowiek znany jako Soczysty Eli. Miał magazyn w Miami, z którego rozwoził po całym kraju pomarańcze i grejpfruty. W rzeczywistości był miejscowym komiwojażerem, człowiekiem, który zbierał forsę dla skorumpowanych policjantów w rejonie Miami Beach. Zasugerował Rosenthalowi, że we własnym interesie powinien wypłacać mu pięćset dolarów miesięcznie.

Rosenthal twierdzi, że powiedział Eliemu, iż nie robi nic, co byłoby niezgodne z prawem; przewiduje tylko wyniki gonitw i pracuje przy koniach wyścigowych.

„Powiedziałem mu, że gdybym przyjmował zakłady, chętnie bym mu wyświadczył tę przysługę, ale tego nie zrobię. Byłem teraz wyłącznie graczem. Mniej więcej po tygodniu Soczysty Eli wrócił i zapytał, czy zmieniłem zdanie. Tym razem nie byłem zbyt serdeczny. Tak więc od słowa do słowa zaczęliśmy rozmawiać i w końcu powiedziałem mu, żeby się odpierdolił. Popełniłem błąd dodając, by się postarał. Postarał się. W Nowy Rok gliny wtargnęły do mojego mieszkania. Zostałem aresztowany”.

*

Aresztowania dokonali: szef wydziału policji w North Bay Harbor, Martin Dardis, i sierżant Edward Clode z Sekcji Bezpieczeństwa Publicznego okręgu Dade. Mańkut siedział tego popołudnia w niebieskiej pidżamie na łóżku i właśnie oglądał mecz w telewizji, gdy przeszkodził mu w tym nalot w dwuosobowym składzie. Swoim zachowaniem sprawił, że coś, co powinno być rutynowym aresztowaniem, przerodziło się w katastrofę.

Ledwie policjanci stanęli w progu, Mańkut zaczął wykrzykiwać, że przyszli tylko dlatego, iż nie chciał opłacać się Soczystemu.

„Co jest? – zapytał. – Nie dostaliście swojej doli? Czy dlatego was tu przygnało”?

Oskarżenie Dardisa było niewybaczalnym naruszeniem rytuału rodem z kabuki, etykiety obowiązującej w kontaktach policjantów z oszustami.

„Po tym wstępie – przyznaje teraz – byłem łatwą do upolowania zwierzyną”.

Dardis zeznał później:

„Gdy wszedłem do sypialni, pan Rosenthal siedział na łóżku. W jednej ręce trzymał telefon, a w drugiej mały czarny notes. Zastępca szeryfa odczytał mu nakaz rewizji. W tym czasie wziąłem od niego słuchawkę i zapytałem osobę po drugiej stronie linii, z kim mam przyjemność. Przedstawiłem się jako Mańkut.

– Tu Cincinnati – odparła ta osoba. – Masz dziesięć i dziesięć na Windy Fleet, a ja wezmę z tego cztery i cztery.

Później dowiedzieliśmy się, że Windy Fleet to koń startujący tego popołudnia w Tropical Park. Przyszedł na drugim miejscu”.

*

Parę tygodni po tym wydarzeniu Mańkut wdał się w kłótnię z dwoma mężczyznami; okazało się, że obaj są agentami FBI. Działo się to na bocznej ulicy niedaleko Biscayne Boulevard. Rosenthal jechał do popularnej restauracji mieszczącej się nie opodal. Wiedział, że są z FBI; patrol miejscowej policji właśnie wypisywał Rosenthalowi mandat za niezasygnalizowanie skrętu w prawo, gdy tamci, depczący mu dotąd po piętach, zaczęli go obrzucać przekleństwami. Policjanci potwierdzili, że to agenci federalni.

„Pewnej nocy jadę bardzo ciemną ulicą w Miami. Śledzi mnie paru agentów – wspominał Rosenthal. – Naprawdę tak było. Przysięgam. Ulica jest bardzo ciemna i bardzo wąska, a jadący za mną samochód zbliża się, zajeżdża mi drogę i zatrzymuje się. Ja też staję. Dwaj agenci okazują legitymacje i zaczynają mnie straszyć. Nie pozostaję im dłużny. Jeden z agentów był wielki jak tur. Staliśmy w zalesionym miejscu. Wysiadł z samochodu i odepchnął mnie, dosłownie zepchnął mnie na pobocze.

– W końcu cię dopadliśmy. Zaciągniemy cię, kurwa, do tego lasu i zrobimy z ciebie miazgę – powiedział.

Wyglądało na to, że nie żartuje. I kto wtedy przypadkowo nadjeżdża z drugiej strony? Klnę się na Boga – Tony Spilotro. Spostrzega mój wóz. Zjeżdża na bok i zatrzymuje się. Wysiada. Dopada obydwu pieprzonych tajniaków. Skacze im do oczu – a ma tylko pięć stóp i dwa, może trzy cale wzrostu.

– Nic mu nie zrobicie, tchórzliwe skurwysyny! – woła. Klnę się na Boga, że to prawda.

Wychowywałem się razem z Tonym. Śmiałem się dawniej, że znam go od chwili, gdy został poczęty. Bywaliśmy w tych samych miejscach w Chicago. Ale tak naprawdę nasza znajomość zaczęła się na dobre od spotkania w Miami. Tony przyjeżdżał tam mniej więcej trzy razy w roku i pierwszą osobą, z którą nawiązał kontakt, okazałem się właśnie ja. Tak naprawdę jego największą miłością był hazard. Tony uważał wówczas, że nie może grać beze mnie, że postawienie na cokolwiek zakończy się katastrofą, jeżeli nie zasięgnie mojej opinii. I stale do mnie wydzwaniał. Chcąc poznać moje zdanie, potrafił tropić mnie do upadłego. Był niepoprawny. Hazard działał na niego tak, jak alkohol na nałogowca.

Pewnego wieczoru jedliśmy kolację we włoskiej restauracji przy Biscayne Boulevard wraz z sześcioma lub siedmioma osobami. Sami mężczyźni. Był Tony, jego ludzie i ja. Muszę przyznać, że przy naszym stole siedziało paru nieokrzesanych typów. Z jakiegoś powodu jeden z nich miał szczerą ochotę mi przyłożyć. Najwyraźniej nie darzył Franka Rosenthala sympatią. I znieważył mnie. Minęły trzy, może cztery minuty. Tony mówi, że idzie do toalety, ale zabrał tego chłopaka ze sobą. Żebyś, kurwa, słyszał, co on powiedział temu facetowi, zanim jeszcze doszli do kibla! Kurza twarz! Ten język.

– Ty skurwysynu. Jeżeli jeszcze kiedyś usłyszę, że spojrzałeś na niego w ten sposób, rozwalę ci ten zakuty pierdolony łeb. Nie znasz go, a ja… Wróć, kurwa, do stolika i powiedz mu, że jest ci przykro i że jesteś nędznym skurwysynem.

Więc chłopak wraca do stołu i przeprasza:

– Wiesz, nie powinienem pić – mówi. – Za dużo piję. Nie mówiłem tego poważnie. Wybaczysz mi?

– Jasne, nie ma sprawy – odparłem”.

*

W 1961 roku nowo mianowany prokurator generalny, Robert F. Kennedy, zaczął badać powiązania mafii z właścicielami nielegalnych kasyn i biur bukmacherskich oraz związkiem zawodowym kierowców.

FBI znało już większość graczy. Wiedziało więcej o tym, co się dzieje w mafii, niż wielu gangsterów. Związki Franka Rosenthala z chicagowskimi gangami były dobrze znane. W Miami widziano go w towarzystwie szefów ulicznych gangów, takich jak: Turek Torello, Phil z Milwaukee, Jackie Cerone i Fiore Buccieri. Szefowie FBI sądzili, że oprócz obstawiania w Miami, Mańkut sam przyjmuje zakłady. Fakt aresztowania przez miejscową policję przyniósł mu niepożądany rozgłos. Dlatego agenci FBI złożyli Rosenthalowi przyjacielską wizytę, proponując w zamian za gwarancję nietykalności rolę informatora. Odmówił, w następstwie czego otrzymał wezwanie do stawienia się przed Podkomisją ds. Gier Hazardowych i Zorganizowanej Przestępczości.

Przewodniczący podkomisji, senator McClellan, nie był zachwycony widokiem uśmiechniętych szelmowsko typów i laleczek z wypolerowanymi paznokciami, paradujących przed nim w towarzystwie słono opłacanych adwokatów, którzy zaopatrzyli ich w starannie wydrukowane kartki, zawierające formułkę z Piątą Poprawką.

Komisja przesłuchiwała kolejno kilku współpracujących z wymiarem sprawiedliwości świadków, którzy mieli potwierdzić fakt kontrolowania przez mafię nielegalnego hazardu i jej przenikanie do świata sportu. Nierzadko bowiem proponowano zawodnikom i ich trenerom gotówkę za niecelne rzuty lub umyślne przegranie meczu.

Mańkut wynajął adwokata i poleciał do Waszyngtonu. Został tam oskarżony o próbę przekupienia Michaela Bruce'a, dwudziestopięcioletniego halfbacka. Bruce oświadczył, że gdy przyjechał ze swym zespołem do Ann Arbor na ważny mecz z drużyną Uniwersytetu Michigan, spotkał się z Mańkutem i Davidem Budinem, dwudziestoośmioletnim byłym koszykarzem, hazardzistą i oszustem karcianym, który później okazał się płatnym informatorem agend rządowych.

Bruce powiedział, że spotkanie odbyło się w pokoju hotelowym i że zaproponowano mu pięć tysięcy dolarów za dopilnowanie, by jego zespół – skazany w przedmeczowych prognozach na porażkę – przegrał ośmioma punktami zamiast sześcioma. Bruce przyznał, że udał, iż przyjmuje ofertę Mańkuta, ale natychmiast poinformował o incydencie swego trenera.

Mańkut zaprzeczył, jakoby usiłował kogoś przekupić. Ale gdy stanął przed komisją McClellana, adwokaci uprzedzili go, że jeśli odpowie na jedno pytanie – nawet niewinne – będzie musiał odpowiedzieć na wszystkie, jakie zostaną zadane, bo inaczej ukarzą go za obrazę komisji i prawdopodobnie wpakują za kratki. Wystąpienie Franka Rosenthala przed komisją przerodziło się w farsę.

PRZEWODNICZĄCY: – Jest pan znany jako Mańkut?

ROSENTHAL: – Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć.

SENATOR MUNDT: – Czy jest pan leworęczny?

ROSENTHAL: – Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć.

PRZEWODNICZĄCY: – Panie Rosenthal, zgodnie z tą oto kopią pana zeznań z dnia 6 stycznia 1961 roku [po aresztowaniu za przyjmowanie zakładów] zadano panu jedno pytanie, które brzmiało: „Jest pan również znany jako Mańkut?” A pana odpowiedź była następująca: „Tak jest, to baseballowy przydomek”. Czy to się zgadza?

ROSENTHAL: – Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć.

PRZEWODNICZĄCY: – Czy grał pan już kiedyś w baseball?

ROSENTHAL: – Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć.

ADLERMAN: – Panie Rosenthal, czy był pan dawniej zatrudniony przez biuro Angel – Kaplan jako specjalista od typowania wyników meczów?

ROSENTHAL: – Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć.

ADLERMAN: – Czy jest pan profesjonalnym hazardzistą i specjalistą od bilansowania zakładów?

ROSENTHAL: – Z całym szacunkiem odmawiam odpowiedzi na to pytanie, ponieważ sądzę, że odpowiedź mogłaby mnie obciążyć.

ADLERMAN: – Czy zna pan Fiorego Fifi Buccieriego?

ROSENTHAL: – Odmawiam odpowiedzi ze względu na to, że moja odpowiedź może mnie obciążyć.

ADLERMAN: – Czy poznał pan Sama Kurzą Ślepotę Giancane?

ROSENTHAL: – Odmawiam odpowiedzi ze względu na to, że odpowiedź może mnie obciążyć.

ADLERMAN: – Czy kiedykolwiek próbował pan przekupić futbolistów?

ROSENTHAL: – Odmawiam odpowiedzi ze względu na to, że odpowiedź może mnie obciążyć.

ADLERMAN: – Czy kiedykolwiek próbował pan przekupić futbolistów w meczach Oregonu z Michigan?

ROSENTHAL: – Odmawiam odpowiedzi ze względu na to, że odpowiedź może mnie obciążyć.

Mańkut skorzystał z prawa odmowy zeznań przysługującego na mocy Piątej Poprawki trzydzieści siedem razy.

*

Rosenthal wrócił na Florydę, ale grunt nadal palił mu się pod nogami. Robert Kennedy przepchnął przez Kongres ustawę zakazującą przekazywania wszelkich informacji o grach hazardowych między stanami i od tej chwili rozmowy telefoniczne Mańkuta w sprawie kontuzji graczy, ustawień drużyny, typów, a nawet warunków pogodowych były niezgodne z prawem i narażały go na aresztowanie.

W 1962 roku, gdy FBI przeprowadziło długo oczekiwaną akcję przeciwko hazardzistom, a J. Edgar Hoover osobiście oznajmił o uwięzieniu setek graczy i mafiosów w całym kraju, Mańkut znalazł się w gronie aresztowanych. Przez następny rok regularnie lądował w areszcie za przyjmowanie zakładów, typowanie wyników, łamanie przepisów ruchu drogowego, używanie obraźliwych wyrażeń wobec funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości, zakłócanie porządku publicznego, włóczęgostwo i uprawianie hazardu.

FBI potajemnie umieściła w jego mieszkaniu dwa nadajniki. Podsłuch założony za zgodą sądu, będący częścią akcji Departamentu Sprawiedliwości przeciwko organizatorom nielegalnych gier hazardowych i mafii, pozostawał w mieszkaniu Mańkuta przez rok i jeden dzień. (Mańkut odkrył, że jest na podsłuchu, dopiero wtedy, gdy Gil Beckley został postawiony w stan. oskarżenia w sprawie o przynależność do organizacji przestępczej i jeden z jego adwokatów natrafił w trakcie zapoznawania się z aktami przed procesem na pisemne oświadczenie FBI potwierdzające założenie podsłuchu w domu Rosenthala.)

Potem stanowa Komisja ds. Wyścigów obwieściła, że Rosenthal otrzymał zakaz posiadania koni wyścigowych oraz wstępu na tory wyścigów konnych, boiska do jai alai [*] i tory wyścigów psów na terenie całej Florydy. Wbrew radom przyjaciół Rosenthal uparcie wnosił prośby do komisji o przesłuchanie – które przyniosło mu jedynie szkodliwy rozgłos.

W końcu wszystkie oskarżenia o przyjmowanie zakładów wysunięte przeciwko Mańkutowi miały zostać oddalone lub wycofane. Mówiąc ściślej, wszystkie zarzuty – z wyjątkiem zarzutu złamania przepisów ruchu drogowego w Miami – były oddalane bez wszczynania rozpraw aż do 1962 roku, gdy Rosenthal został oskarżony w Północnej Karolinie o próbę przekupienia Raya Paprockiego, dwudziestoletniego koszykarza z drużyny Uniwersytetu Nowojorskiego. Okazało się, że jego głównym oskarżycielem znowu jest David Budin, ten sam informator, który był świadkiem rzekomej próby przekupstwa w Ann Arbor – epizodu, za który Rosenthal nigdy nie został postawiony w stan oskarżenia. W rzeczywistości jedyne zarzuty, jakie przedstawiono w sprawie o przekupstwo w Ann Arbor, dotyczyły Budina, oskarżonego o zameldowanie się pod fałszywym nazwiskiem w Dearborn Inn.

Jednak w przypadku oskarżenia w Północnej Karolinie adwokat Rosenthala, miejscowy prawnik dobrze znający graczy i sędziów, powiedział mu, iż sędzia rozpatrujący sprawę dał wyraźnie do zrozumienia, że gdyby jego klient uparcie domagał się wszczęcia procesu i został uznany winnym przez ławę przysięgłych, na pewno otrzymałby wyrok długoletniego więzienia.

Mańkut powiedział swym adwokatom, że nie chce przyznać się do winy. Negocjacje między prokuratorami a jego adwokatem ciągnęły się ponad rok. W końcu prawnicy Mańkuta oświadczyli, że prokuratura i sędzia zgodzą się na obronę bez kwestionowania stawianych zarzutów. Rosenthal nie musiałby się przyznawać do popełnienia przestępstwa. Po prostu nie poddawałby w wątpliwość wysuniętych przeciwko niemu zarzutów i zaakceptowałby werdykt sądu.

ROZDZIAŁ 6

„Nie wyobrażasz sobie, jaką ulgę poczułem na samą myśl, że uciekłem tym maniakom”.

W 1967 roku walka Franka Rosenthala ze stanem Floryda dobiegła końca – stan wygrał. Mańkut przestał otrzymywać od Western Union telegraficzne sprawozdania i wybranych, rozgrywek sportowych, a – to go ostatecznie dobiło – firma telefoniczna odłączyła mu telefony.

„Wróciłem do domu – wspomina Rosenthal. – Myślałem, że mógłbym dalej grać w Chicago. Ale byłem w błędzie. Dotarłem do Chicago w samą porę, na początku sezonu futbolowego, i nawet dość dobrze mi szło, tyle że po każdej niedzieli coraz wyraźniej zdawałem sobie sprawę, że powinienem grać w Las Vegas.

Miałem eleganckie mieszkanie przy Lakeshore Drive w Chicago i swoich łudzi w Las Vegas, którzy za mnie obstawiali, ale byłem coraz bardziej zniechęcony.

Pytałem swojego człowieka w Vegas, co mają na ten mecz? – myśląc o rozrzucie między typami bukmacherów w Las Vegas.

Mój człowiek sprawdzał i oddzwaniał do mnie z informacją:

– Siedem.

– Obstawiaj – mówiłem.

Po chwili otrzymywałem informację:

– Obniżyli do sześciu i pół.

– Chryste! – wołałem. – Pośpiesz się i obstaw na sześć i pół.

Dwie minuty później znowu dzwonił.

– Teraz jest sześć.

– Sześć?!

– Co na to poradzę, Frank? Typy się zmieniają.

Tak było tydzień po tygodniu. Pamiętam, że w końcu przyszedł weekend, gdy gra w obstawianie naprawdę sprawiła mi frajdę. Ostatecznie wygrałem, ale stwierdziłem również, że jeśli hazard ma być moim źródłem utrzymania, nie mogę obstawiać na odległość. Muszę jechać do Las Vegas. Zabrać wszystkie rzeczy i przeprowadzić się tam, gdzie mógłbym siedzieć i obserwować notowania do momentu, aż byłbym gotów obstawić.

W dniu, w którym wyjeżdżałem, Tony miał mnie zabrać sprzed hotelu Belmonte, zawieźć na farmę Fiorego, bym mógł się z nim pożegnać, a potem na lotnisko. Oczywiście się spóźnił.

Buccieri miał rezydencję w Lake Geneva w stanie Wisconsin. Znajdowała się o godzinę jazdy samochodem z Chicago: ogromna posiadłość z terenami do konnej jazdy, ogrodami oraz strzelnicą, na której on i jego ludzie wprawiali się w strzelaniu do tarcz i rzutków.

Gdy Tony dotarł tam w końcu, był spóźniony o ponad godzinę. Tony zawsze się spóźniał. Spóźnił się nawet na własny ślub. Naprawdę. Ale spóźnianie się na spotkanie z Fiorem było głupotą, ponieważ on nie znosił, gdy kazano mu czekać.

W końcu pojawia się Tony wraz z Frankiem Schweihsem i Joeyem Hansenem. Nawiasem mówiąc, Frank siedzi teraz w mamrze. To naprawdę groźny facet. Niemiec. Prawdziwy bandyta. Okropnie kuśtykał, bo kiedyś przez przypadek postrzelił się w nogę; wypalił mu pistolet, który trzymał za pasem. Schweihs miał około sześciu stóp wzrostu i muszę przyznać, że był chyba najpodlejszym sukinsynem, jakiego znałem. Najpodlejszym. Mówię o wszystkich ludziach, jakich kiedykolwiek spotkałem.

Frank nie znosił mnie. Wściekle nienawidził żydów. Zresztą, nikogo nie darzył sympatią. Nienawidził nawet Spilotra, ale jednocześnie się go bał. Nie sądzę, by Tony wiedział, jak bardzo Schweihs go nienawidzi, ale ja wiedziałem.

Tony traktował go jak szmatę. «Zrób to, zrób tamto!» Ubliżał mu. Widziałem raz, jak Schweihs wpadł we frustrację w pokoju hotelowym, w którym Tony go zwymyślał, nakrzyczał na niego i szturchnął kilka razy w pierś. Niemiec złapał się za uszy i zaczął walić głową o ścianę. Byłem tego świadkiem. A Tony tylko się śmiał.

Gdy w końcu dotarliśmy do domu Buccieriego, nie mieliśmy czasu nawet na wypicie filiżanki kawy. Fiore stracił już nadzieję, że nas zobaczy. Wybrał się na konną przejażdżkę. Musiał wrócić i zsiąść z konia, byśmy mogli porozmawiać chociaż przez parę chwil. Myślę, że przede wszystkim chciał się ze mną pożegnać. Uściskaliśmy się, wsiadłem z powrotem do samochodu i ruszyliśmy na lotnisko.

Zbeształem Tony'ego, że się spóźnił. Przez niego dałem plamę przed Fiorem i w dodatku zanosiło się na to, że nie zdążę na samolot do Vegas. Do kurwy nędzy! W tamtych czasach bezpośrednich lotów z Chicago do Vegas było bardzo niewiele.

Spilotro nic nie mówi, ale zaczyna przyśpieszać. Wjeżdżamy na autostradę. Musisz wiedzieć, że Tony był świetnym kierowcą, to jeden z jego atutów. No i teraz grzeje dziewięćdziesiąt parę mil na godzinę. Jest duży ruch. Przed nami masa samochodów. Siedzę obok Tony'ego i mam sakramenckiego pietra. Z tyłu zajęli miejsca Schweihs i Joey Hansen. Też są spietrani. A na dodatek rozlegają się syreny. Gliny.

Gdy tylko usłyszałem wycie kogutów, powiedziałem:

– Niech to szlag! Teraz na pewno spóźnię się na ten cholerny samolot!

Tony zachował absolutny spokój.

– Na nic się, kurwa, nie spóźnisz. Tylko się zamknij!

Syreny wyją coraz głośniej, ale Tony nawet nie zwalnia. Teraz ścigają nas dwa policyjne radiowozy. A my im uciekamy. Tony utrzymuje dystans przez wiele mil, z piskiem opon wymijając samochody i powtarzając cały czas:

– Nie martw się. Zdążysz na ten swój samolot. Nie martw się.

I w końcu, z doganiającymi nas radiowozami na karku, wpada na lotnisko i zatrzymuje się dokładnie przed moim terminalem. Mówi Schweihsowi, by się pośpieszył i nadał mój bagaż. Potem każe Joeyowi biec na górę i stanąć przy bramce.

Schweihs wyskoczył z wozu i poszedł na czoło kolejki z moimi torbami. Gdy facet z obsługi zwrócił mu uwagę, Frank rzucił mu coś w odpowiedzi i tamten od razu spotulniał. A Joey popędził do bramki i zmusił ich, by ją dla mnie otworzyli.

Nie wyobrażasz sobie, jaką ulgę poczułem na samą myśl, że uciekłem tym maniakom, znalazłem się w samolocie i odleciałem do Vegas”.

*

Mańkut był w drodze do Vegas, a za nim wysłano listę zarzucanych mu czynów. Chicagowska Komisja ds. Przestępczości zamierzała ostrzec policję w Las Vegas, że Frank Mańkut Rosenthal, trzydziestoośmioletni mafijny bukmacher, spec od typowania wyników i bilansowania zakładów, ma przybyć do ich miasta. Komisja przesyłała resume członków gangów i ich współpracowników zgodnie z normalną procedurą dotyczącą nieoficjalnego programu wymiany informacji, który realizowano od lat. Policja w Las Vegas otrzymała informację, że Frank Rosenthal ma na swym koncie co najmniej tuzin aresztowań za uprawianie hazardu i żadnego wyroku skazującego, że w 1961 roku uznał powództwo w sprawie o usiłowanie przekupstwa w Północnej Karolinie i że zeznając przed parlamentarną podkomisją badającą powiązania mafii z organizatorami gier hazardowych trzydziestosiedmiokrotnie skorzystał z prawa odmowy zeznań przysługującego na mocy Piątej Poprawki.

„Nie minął jeszcze nawet tydzień, odkąd mieszkałem w Las Vegas, a już ktoś puka do moich drzwi – wspomina Rosenthal. – Pamiętam, że miałem wtedy grypę. Okazało się, że to gliny.

Wpuściłem ich do środka i pytam:

– Czym mogę panom służyć?

– Jesteś aresztowany.

– Za co?

– Za włamanie – słyszę w odpowiedzi.

– Zwariowaliście! – wołam. Jestem szczerze zdziwiony. Wiem, że nic nie zrobiłem.

– Nie wymądrzaj się – mówią i zakładają mi kajdanki. Wyprowadzają mnie z hotelu przez hall i zawożą na komendę główną policji miejskiej. Trafiam do gabinetu Gene'a Clarka.

Za biurkiem siedział Clark. Szef wydziału dochodzeń. Zimna krew. Wielki mocny chłop.

– Nie wyglądasz na takiego twardziela, jak głosi fama – oświadcza na dzień dobry.

– W pełni się z panem zgadzam.

– Po co ten sarkazm?

– To żaden sarkazm.

Widzę, że daje znak głową detektywom, którzy mnie przyprowadzili. Wychodzą z pokoju. Zostaję z nim sam na sam, ze skutymi rękami.

– Chcę, żebyś wyniósł się z tego miasta do północy i więcej nie wracał. Nie chcemy tutaj takich jak ty. Rozumiesz?

– Chyba tak.

– Więc kiedy wyjedziesz?

– Nie wiem.

Na to on wstaje od biurka, zachodzi mnie od tyłu i nagle chwyta za gardło i zaczyna dusić. Zaczynam tracić oddech. Kręci mi się w głowie. Czuję, że zaraz zemdleję. I wtedy mnie puszcza.

– Chyba dotarło to do ciebie, Mańkucie – mówi. Nazwał mnie Mańkutem. – Zniknij stąd przed północą, bo na pustyni jest wiele dołów, a chyba nie chcesz znaleźć się w jednym z nich, co?

Gdy mnie wypuścili, zatelefonowałem do mojego przyjaciela Deana Shandella, pracującego w Caesar's Palace. Dean był dość grubą rybą. Miał dojścia. Świetny gość. Wiedziałem, że jest w bliskich stosunkach z szeryfem. Opowiedziałem mu o tym, co się stało. Zaproponował spotkanie w Gallery. Jest ósma, może dziewiąta wieczór. Wszedłem do sali klubowej i zaczęliśmy rozmawiać.

– Co tu się dzieje? – zapytałem. – Dlaczego aresztowano mnie we własnym pokoju za włamanie?

W tym momencie unieśliśmy wzrok i kogo zobaczyliśmy? Szefa wydziału dochodzeń, Gene'a Clarka, i dwóch detektywów, którzy mnie wcześniej zgarnęli.

– Masz słabą pamięć, prawda? – mówi Clark. – Ostatni samolot ma właśnie odlecieć.

Dean wstał i zapytał:

– Może zostawicie go w spokoju?

– Pilnuj własnych spraw – odpowiada mu na to Clark. – To rada szeryfa. – To powiedziawszy, znowu mnie aresztował. Po nocy spędzonej w kiciu nazajutrz rano wpakowali mnie do samolotu i poleciałem do Chicago.

Po paru dniach wydzwaniania po znajomych załatwiłem sobie możliwość powrotu. Szeryf powiedział Deanowi, że przyczepili się do mnie tylko dlatego, że miałem tak skandaliczną opinię. FBI i chicagowska policja twierdzili wprawdzie, że jestem związany ze wszystkimi istniejącymi organizacjami przestępczymi, ale naprawdę byłem wówczas wolnym strzelcem. Tak więc wróciłem.

Wprowadziłem się do hotelu Tropicana. Przesiadywałem w swoim pokoju, czytając gazety, albo w biurze bukmacherskim Rose Bowl z Jerrym Zarowitzem i Elliottem Price'em. Biuro znajdowało się vis à vis kasyna i dawało możliwość obstawiania i przyjmowania zakładów. Stamtąd właśnie obstawiałem swe typy. Wieczorami chodziłem do Gallery w Caesar's Palace i włóczyłem się z takimi ludźmi jak Blacky Toledo, Bobby Piącha, Jimmy Caselli i Bobby Martin.

W niedziele dobrze mi się wiodło. To był świetny sezon, a poniedziałek stanowił zawsze specjalny dzień. W poniedziałkowy wieczór napięcie sięgało szczytu. Byłem maksymalnie skupiony. Obstawiałem przeciwko największym bukmacherom w kraju i wygrywałem w cuglach.

Podczas tamtego sezonu obstawiłem prawidłowo wyniki wszystkich poniedziałkowych meczów futbolowych z wyjątkiem jednego. Po pewnym czasie zabawnie było obserwować, jak się zmienia rozrzut typów i wiedzieć, że dzieje się tak dzięki mnie.

Widziałem, jak gra zaczyna się przy sześciu. Ładny, stały rozrzut. Bez tajemnic. Nie powinien schodzić poniżej pięciu ani przekraczać siedmiu. Punkt w górę, punkt w dół. Lecz gdy przystępowałem do działania, byłem w stanie zmienić rozrzut między typami na jeden mecz aż o trzy punkty.

Mecze oglądałem w domu. Wyłączałem telefon. Jeżeli postawiłem dużą sumę, nigdy nie oglądałem ich w towarzystwie innych. Wolałem być sam. Nie chciałem, by ktoś mi przeszkadzał.

W tym czasie poznałem Geri. Tańczyła w Tropicanie. Była najpiękniejszą dziewczyną, jaką w życiu widziałem. Wysoka. Posągowa. Wspaniała postawa. Z miejsca wzbudzała sympatię każdego, kto miał okazję ją poznać. Ta dziewczyna posiadała fantastyczny wdzięk. Była tak uderzająco piękna, że dokądkolwiek szliśmy, ludzie oglądali się za nią.

Gdy ją spotkałem, pracowała również jako dziewczyna do towarzystwa. Miała paru facetów, z którymi włóczyła się po kasynach. Wyciągała koło trzystu tysięcy dolarów rocznie.

Spotykałem się z nią po pracy, ale im częściej przebywałem w jej towarzystwie, tym bardziej byłem zachwycony. Pewnego wieczoru, gdy wstąpiłem do Tropicany zobaczyć, jak tańczy, zdałem sobie sprawę, że zmienił się mój stosunek do niej. Gdy wyszła na scenę, spostrzegłem, że występuje bez biustonosza. Nagle sprawiło mi to przykrość. Wyszedłem. Później powiedziałem Geri, że ją widziałem, ale musiałem wyjść przed końcem spektaklu.

Nie zastanawiała się nad tym zbytnio. Myślała po prostu, że byłem zajęty. Nie sądzę, by przyszło jej na myśl, że zacząłem coś do niej czuć.

Kończyła występ i spotykała się z klientami umówionymi na wieczór, a potem ze mną w Caesar's Palace. Pewnego wieczoru powiedziała, że ma spotkanie w kasynie Diunes i że zobaczy się ze mną później.

Sam nie wiem dlaczego, ale chciałem być świadkiem tego spotkania. Ciekawiło mnie, do czego jest zdolna. I z kim się umówiła. Zrobiłem więc coś, czego nigdy nie robiłem. Poszedłem do Diunes, by ujrzeć ją w akcji.

Gdy dotarłem na miejsce, atmosfera była gorąca. Geri raz po raz rzucała kości, a facet, z którym przyszła, stawiał przed sobą kolejne sterty żetonów. Sądząc po ilości studolarowych żetonów, które zgromadził, Geri musiała wygrać dla niego z sześćdziesiąt tysięcy dolarów. Gdy mnie zobaczyła, posłała mi gniewne spojrzenie. Wiedziałem, że nie spodobała jej się moja wizyta. Znowu rzuciła kości i odeszła od stołu. Facet zbił dzięki niej małą fortunę. Oczywiście zauważyłem, że ilekroć Geri rzucała kości, podkradała mu małe czarne żetony i wsuwała je do swej torebki.

Gdy jej partner przygotowywał się do wymiany stosu żetonów na gotówkę, Geri spojrzała nań i zapytała:

– A moja dola?

Facet popatrzył na jej torebkę i odparł:

– Wsadziłaś ją już do torebki.

Jeśli dziewczyna zarabia dla ciebie taką forsę, zwykle odpalasz jej pięć, sześć, siedem kawałków. To zrozumiałe. Geri nie zebrała nawet połowy tej sumy.

– Żądam mojej części – powiedziała bardzo głośno.

Facet wyciągnął rękę po torebkę. Miał zamiar opróżnić ją na naszych oczach. Zanim jednak udało mu się to zrobić, Geri nachyliła się, chwyciła jego żetony i cisnęła je w górę tak wysoko, jak tylko mogła.

I nagle na kasyno spada deszcz czarnych i zielonych stu – i dwudziestopięciodolarowych żetonów. Spadają i odbijają się od stołów, głów i ramion, toczą się po podłodze.

W ciągu paru sekund wszyscy dają nura po żetony. Wszyscy, to znaczy gracze, krupierzy, szefowie zespołów stołów, ochroniarze – każdy szuka żetonów.

Facet, z którym grała, wrzeszczy i zgarnia, ile tylko może. Ochroniarze i krupierzy wręczają mu sześć, a trzy chowają do kieszeni. Brakuje tylko postsynchronów.

Nie mogę oderwać oczu od Geri. Stoi tam jak księżniczka. Jesteśmy jedynymi osobami w kasynie, które nie klęczą na podłodze. Patrzymy na siebie.

– Podoba ci się, co? – pyta i wychodzi. Wtedy właśnie uświadomiłem sobie, że się zakochałem”.

ROZDZIAŁ 7

„Nigdy nie byłeś z kimś takim jak ja, prawda?”

Gdy Mańkut ją poznał, Geri McGee już od ośmiu lat uprawiała prostytucję w Las Vegas. Miała własny dom. Wychowywała jedenastoletnią córkę, Robin, której ojcem był Lenny Marmor, sympatia z lat szkoły średniej. Utrzymywała swą chorą matkę, Alice, i swą siostrę, Barbarę, którą mąż zostawił z dwójką małych dzieci. Lenny Marmor od czasu do czasu przyjeżdżał w odwiedziny do Geri i córki; wpadał na dwa, trzy dni, zwykle po to, by pożyczyć pieniądze na jakąś transakcję mającą przynieść „murowany” zysk. Czasami odwiedzał je ojciec Geri, Roy McGee, mechanik samochodowy z Kalifornii, od lat żyjący w separacji z żoną.

Geri zarabiała od trzystu do pięciuset tysięcy dolarów rocznie, wyłudzając żetony w kasynach i dotrzymując towarzystwa grubym rybom hazardu. Jako tancerka w Tropicanie otrzymywała dwadzieścia tysięcy rocznie; ta praca zapewniała jej kartę stałego zatrudnienia, wystawioną przez Biuro Szeryfa Las Vegas. Posiadanie karty zatrudnienia chroniło Geri przed szykanami policjantów z obyczajówki i hotelowych ochroniarzy, usiłujących ukrócić uprawiany przez nią proceder.

„Wszyscy uwielbiali Geri, ponieważ nikomu nie żałowała pieniędzy – wspomina Ray Vargas, były parkingowy w hotelu Diunes. – Kręciła się wtedy z inną lufą, Evelyn. Geri była blondynką. Evelyn rudzielcem. Świetnie sobie radziły.

Geri wiedziała, że człowiek powinien troszczyć się o innych, i robiła to. Chodzi mi o to, że tutaj każdy, kto ma choć trochę oleju w głowie, kombinuje. Nikt nie żyje z pieniędzy zarobionych na parkowaniu samochodów i rozdawaniu kart. To jest typowe dla Las Vegas. Każdy sprytny mieszkaniec tego miasta kombinuje. Właśnie dlatego tu są.

A Geri dawała sobie radę, ponieważ ilekroć zdobyła jakieś pieniądze, dawała każdemu po parę dolców. Jeżeli potrzebowała prochów, by utrzymać jakiegoś dzianego szaleńca na chodzie, dostawała je. Najczęściej zmuszała klientów, by wyskakiwali z forsy, ale co mnie to obchodziło? Zawsze dostarczała mi pieniędzy, a ja ich potrzebowałem. Koncesja na prowadzenie parkingu kosztowała mnie wówczas pięćdziesiąt kawałków, które musiałem odpalić menedżerowi kasyna za samą zgodę na wydzierżawienie miejsca”.

Las Vegas to miasto łapówek. Pustynne miasto wyciągniętych po swoją dolę rąk. Miejsce, gdzie za banknot dwudziestodolarowy można kupić aprobatę, za studolarowy pochlebstwa, a za tysiącdolarowy kanonizację. Krążą opowieści o krupierach dostających tysiące dolarów w napiwkach od graczy, którym się poszczęściło. Nawet od grubych ryb hazardu oczekuje się postawienia paru setek lub paru tysięcy w rewanżu za otrzymane przywileje. Las Vegas to miasto, w którym wszyscy troszczą się o wszystkich. Kierownicy sal, na których odbywają się wielkie widowiska, nie tylko płacą za swe stanowiska, ale często oddają ludziom, którzy ich zatrudnili, część cotygodniowych napiwków. Bystre dziewczyny, takie jak Geri, dawały napiwki każdemu, kto był w polu widzenia. Rzucała pieniądze na fale i liczyła, że wrócą z przypływem w zwielokrotnionej ilości.

„Geri była zakochana w pieniądzach – wspomina Frank Rosenthal. – Wieczór był dla niej stracony, jeżeli nie wracała do domu z gotówką w kieszeni. Początkowo traktowała mnie tak, jakbym był zwykłym frajerem. Jednym z tych, od których wyciągała szmal. Pozycją na liczniku.

Musiałem dać Geri szpilkę z dwukaratowym diamentem w kształcie serca, żeby ją skłonić do randek ze mną. Gdy bywaliśmy w kasynie, prosiła mnie o pieniądze na toaletę. Zwykle dawałem jej banknot studolarowy. Liczyłem na to, że przyniesie mi jakąś resztę, ale nigdy tego nie robiła. Nigdy nie zwróciła mi nawet centa.

Wspomniałem jej kiedyś o tym. Powiedziała, że wracając do stolika po drodze przegrała resztę w black jacka. Wiedziałem, że kłamie. Nie zależało mi na pieniądzach. Nie chciałem tylko, żeby brała mnie za jeszcze jednego ze swych frajerów. Jej notes aż pęczniał od ich nazwisk. Znała facetów z całego kraju. Swoich klientów. Dzwonili do niej, gdy wybierali się do Vegas. Byli jak dobrzy znajomi. Z jednymi szła się napić. Z drugimi grała w kasynie. Innych zabierała na randki. Istnieli też tacy, z którymi szła na całość. Wszystko zależało od tego, co mogła na tym zyskać. Jeżeli uznała, że nie zobaczy cię już więcej ani nie zarobi na tobie nawet centa, nie było o czym mówić. Nie miałeś szans.

Geri pracowała wówczas na okrągło. Miała na utrzymaniu całą swoją rodzinę: matkę, córkę i siostrę oraz dwóch siostrzeńców. Wszyscy mieszkali w jej domu. Był jeszcze Lenny, szkolna sympatia, ojciec jej dziecka. Jego również utrzymywała, zwłaszcza po tym, jak został aresztowany za stręczycielstwo w Los Angeles”. Później sąd uwolnił go od zarzutów.

*

Geri McGee i jej siostra, Barbara, wychowały się w Sherman Oaks. Chodziły do Van Nuys High School razem z Robertem Redfordem i Donem Drysdale'em. Ich ojciec, Roy McGee, pracował na stacjach benzynowych i naprawiał garnki. Matka, Alice, często przebywała w szpitalach z powodu choroby psychicznej; gdy następowała poprawa, brała do domu prasowanie.

„Przypuszczalnie byliśmy najuboższą rodziną w sąsiedztwie – wspomina Barbara McGee Stokich. – Pilnowałyśmy cudzych dzieci, grabiłyśmy liście, karmiłyśmy cudze kurczaki i króliki. To nie należało do zabawnych rzeczy. Gdy byłyśmy małe, wszystkie ubranka donaszałyśmy po dzieciach sąsiadów. Tego właśnie Geri najbardziej nie znosiła.

W szkole średniej zaczęła się spotykać z Lennym Marmorem. Lenny był najinteligentniejszym chłopakiem w szkole. Nosił okulary przeciwsłoneczne. Nie zdejmował ich nawet w budynku. Geri miała dopiero piętnaście lat. Tańczyli ze sobą godzinami. Geri była wspaniałą tancerką. Wystarczyło, by raz przyjrzała się nowemu krokowi i już potrafiła go powtórzyć.

Zdobywali srebrne puchary i nagrody w konkursach tanecznych w całej Dolinie i w Hollywood Palladium. Geri zwyciężała też w konkursach piękności i pracowała dorywczo jako modelka. Nikt w naszej rodzinie nie darzył Lenny'ego sympatią, ale on zawsze kręcił się w pobliżu. Zachowywał się tak, jakby był jej agentem. Geri nie chciała, byśmy widywali go w ciemnych okularach.

Nasz tato nie znosił Lenny'ego. Starał się rozbić ich związek. Poszedł nawet porozmawiać z dyrektorem szkoły. Ojciec zawsze chciał zostać policjantem. Kiedyś tak się wściekł na Lenny'ego, że udał się do jego domu i go stłukł.

Lenny miał dość rozsądku, by przekonać Geri, że to jego własny ojciec spuścił mu lanie. Już wtedy, gdy chodzili do pierwszej klasy szkoły średniej, potrafił wzbudzać w Geri litość. Tak więc zaczęli się widywać ukradkiem.

W 1954 roku, gdy Geri skończyła szkołę, siostra naszego ojca, ciotka Ingram, która po śmierci męża odziedziczyła sporo pieniędzy, zaproponowała, że pośle Geri do Woodbury Business School, czyli tam, dokąd dwa lata wcześniej posłała mnie. Ale Geri nie chciała iść do Woodbury. Wolała studiować w UCLA lub w USC. Ciotka odmówiła. Nie zamierzała robić dla Geri więcej, niż uczyniła dla mnie. Więc Geri powiedziała:

– Nie, dziękuję. Nie chcę się uczyć w Woodbury. To nie dla mnie.

Dostała pracę sprzedawczyni w Thrifty Drugs. Nie spodobała się jej. Potem została kasjerką w Bank of America. To też nie przypadło jej do gustu. Później otrzymała pracę urzędniczki w dziale personalnym Lockheed Aero Jet. Kierownik bardzo ją lubił. Namówiła go, by zatrudnił mnie jako stenografistkę w dziale technicznym. Potrafiłam notować w tempie stu osiemdziesięciu słów na minutę.

Geri miała mieszkanie. Lenny wprowadził się do niej i zaczął ją zabierać na przyjęcia w Hollywood. Chciał, żeby poznała ludzi z branży. Nadal tańczyła i brała udział w konkursach piękności.

W 1958 roku urodziła się im córka, Robin, a Lenny namówił Geri do przeprowadzki do Las Vegas. Potrafił ją namówić do wszystkiego. Utrzymywał, że jest zawodowym bilardzistą. Twierdził, że sprzedaje samochody. Ale tak naprawdę nie pamiętam, by kiedykolwiek pracował. Sam został w Los Angeles, ale uważał, że Geri może zarobić w Vegas prawdziwe pieniądze. Mama przeniosła się tam razem z nią, by pomóc w opiece nad Robin.

Geri dotarła do Vegas około 1960 roku i zaczęła pracować jako kelnerka i tancerka. Tato odwiedzał ją raz na jakiś czas, ale bardzo się zdenerwował, gdy zobaczył, co porabia. Ciężko mu było się z tym pogodzić. Widział, co się dzieje, ale nie chcąc stracić córki, musiał zaakceptować jej sposób życia.

Geri spotykała się już z Frankiem, gdy po odejściu męża musiałam się do niej wprowadzić w 1968 roku. Była dla mnie bardzo szczodra. Bez niej nie dałabym sobie wówczas rady. Miała wszystko: akcje najlepszych korporacji, oszczędności. Ale wiedziała, że to się kiedyś skończy. Mówiła, że jest już po trzydziestce. Tłumaczyła mi, dlaczego to nie może trwać wiecznie.

Pewnego dnia rozmawiałyśmy z jej przyjaciółką, Lindą Pellichio. Geri opowiadała nam o mężczyznach, którzy chcieli się z nią ożenić. O mężczyznach z całego świata mieszkających w Nowym Jorku i we Włoszech. Uważała jednak, że nie może wyjechać. Miała Robin, matkę, Lenny'ego i naszego ojca. Zastanawiała się, czy nie powinna wyjść za Lenny'ego. Lenny szukał jej ponoć kiedyś, by zaproponować małżeństwo. Powiedziałam jej, że Lenny został niedawno aresztowany w Los Angeles za stręczycielstwo i pewnie stąd wzięła się ta nagła chęć do żeniaczki. Tłumaczyłam, że chce to zrobić dlatego, że ona ma pieniądze potrzebne do wyciągnięcia go z aresztu i opłacenia adwokatów. Ale Geri już o tym wiedziała. Popatrzyła na mnie i na Lindę i zapytała:

– Co powinnam zrobić?

Odpowiedzi Lindy Pellichio nigdy nie zapomnę.

– Wyjdź za Franka Rosenthala – poradziła. – Jest bardzo bogaty. Wyjdź za niego, zdobądź jego pieniądze, a potem się rozwiedź.

– Nie mogę za niego wyjść – powiedziała Geri. – Jest spod znaku Bliźniąt. Same dwoistości. – Geri wierzyła w horoskopy. – Bliźnięta to wąż. A węża trzeba się wystrzegać..

Geri umawiała się wówczas także z Johnnym Hicksem. Uwielbiała go i pewnie by się z nią ożenił, gdyby nie jego bardzo bogaci rodzice. Byli właścicielami hotelu Algiers i nie chcieli mieć takiej synowej. Hicks straciłby wszystko, gdyby się pobrali. Na razie dostawał co miesiąc dziesięć tysięcy dolarów z funduszu powierniczego. Myślę, że ożeniłby się z nią, gdyby tylko mógł.

Geri zaczęła coraz częściej wspominać o wyjściu za mąż. Nie chciała już dłużej żyć w ten sposób. Powiedziała mi, że ma zamiar znaleźć kogoś, kto się z nią ożeni”.

*

Frank Mańkut Rosenthal był żonaty przez krótki czas, w wieku dwudziestu paru lat. Bał się ponownego małżeństwa. Geri nie wyglądała na dziewczynę, którą się przedstawia mamie. Nie sprawiała wrażenia, że kiedykolwiek się ustatkuje; każda randka była dla niej przygodą.

„Gdy zaczęliśmy razem bywać – wspomina Mańkut – chodziła z Johnnym Hicksem. Johnny był mniej więcej o dziesięć lat młodszy od Geri. Pochodził z zamożnej rodziny właścicieli hotelu Algiers oraz kasyna Thunderbird. Hicks lubił zgrywać bandytę. Włóczył się po śródmieściu z ludźmi, którzy mieli w zwyczaju tłuc prostytutki. To był facet tego pokroju.

Geri pokazywała się w jego towarzystwie, zanim znalazłem się w Vegas. Gdy ktoś próbował ją poderwać albo poznać trochę bliżej, Hicks z radością dawał mu tęgi wycisk.

Lubił dokopać leżącemu. Był typowym ulicznym zbirem.

Pewnej nocy jestem z Geri w Caesar's Palace. Siedzimy z Bertem Brownem, moim przyjacielem od hazardu, i Bobbym Kayem, karłem, który prowadził Gallery w Pałacu. Ni stąd, ni zowąd Geri mówi:

– Jedźmy do Flamingo. – Tłumaczy, że chce potańczyć. Dobrze wie, że ja nie tańczę, ale tak czy owak chce jechać. Właśnie tak wyglądały randki z Geri. Okay? Okay.

Docieramy na miejsce, siedzimy sobie spokojnie przy stoliku, przy samym przejściu. I kto wchodzi do środka? Johnny Hicks i paru typków, a jednym z nich jest prawdziwy specjalista od wywoływania rozrób w klubach. Gdy Hicks przechodzi obok naszego stolika, posyła mi złe spojrzenie. Wie, że zacząłem na poważnie spotykać się z Geri. Teraz Geri jest ze mną. Koniec z mydleniem oczu. Z wyrazu jego twarzy wiem, że będzie draka, ale nic nie mogę na to poradzić.

I wtedy, zamiast siedzieć i nie prowokować awantury, Geri postanawia zatańczyć.

– Przecież wiesz, że nie tańczę – mówię. Więc ona wstaje i zaczyna tańczyć z Bertem Brownem.

Wszystko jest w idealnym porządku, dopóki nie zauważyłem, że Hicks wstał i klepnął Geri w ramię. Bert zaczął się cofać. Widzę, że Geri i Hicks rozmawiają, ale nie słyszę, co mówią.

Po chwili Geri zaczyna tańczyć z Hicksem. Nagle widzę, że Hicks kładzie ręce na jej ramionach, gotów ją brutalnie odepchnąć.

Straciłem zimną krew. Pamiętam tylko, że po prostu rzuciłem się ku niemu. Pamiętam lot i zderzenie z nim. Obaj upadliśmy na podłogę. Hicks był silniejszy ode mnie. Znalazł się na górze i zaczął mi rozorywać pazurami twarz. Na szczęście ochroniarze i kumpel Hicksa, Bates, podnieśli go i przytrzymali. Gdy odciągali go ode mnie, kopnął, celując w głowę i chybiając o cal.

Wpadłem w szał. Wróciłem do Tropicany, gdzie wówczas mieszkałem i wyjąłem broń z torby. Miałem zamiar odnaleźć sukinsyna i go zabić. Najwyraźniej postradałem zmysły.

Poszedłem szukać Hicksa. Miałem okropnie zakrwawioną twarz. Bobby Kay i Geri błagali, bym się opamiętał, ale było mi wszystko jedno. Na szczęście Elliott Price i Danny Stein z Caesar's Palace powstrzymali mnie i zaciągnęli z powrotem do mojego mieszkania. W końcu się uspokoiłem.

Czego się spodziewałem? Przecież chodziłem z jedną z najatrakcyjniejszych dziewczyn w całym stanie, a może i w kraju. Klnę się na Boga!

Tak było. Kurczę!

Zachowywałem się jak skończony idiota, naiwniak. I wiesz co? Zadawałem sobie pytanie:

– Co ja tu robię z tą kobietą? Jak ją zdobyłem?

Geri zrobiła mi któregoś dnia skręta z kokainy. To było interesujące przeżycie. Szykowaliśmy się do pójścia do łóżka. Patrzyła na mnie z uśmiechem.

– Nigdy nie byłeś z kimś takim jak ja, prawda? – powiedziała z uśmiechem. – Prawda?

Wiem, że ma rację, ale pytam, co przez to rozumie:

– Kimś takim jak ty?

– Doskonale wiesz, co przez to rozumiem – odpowiedziała. – Nigdy nie byłeś z kimś takim jak ja. Z kimś, kto wygląda jak ja. Prawda?

– No cóż, szczerze mówiąc, nie. Nie byłem.

W tej samej chwili zrozumiałem, że Geri ma rację. Nie mogłem uwierzyć, że to wszystko należało do mnie. Nigdy nie byłem w łóżku ani nie kochałem się z równie atrakcyjną dziewczyną.

A Geri tylko patrzyła na mnie i uśmiechała się”.

*

1 maja 1969 roku sędzia pokoju Joseph Pavlikowski udzielił ślubu Frankowi i Geri.

„Nigdy nie miałem złudzeń – wspomina Mańkut. – Gdy się pobieraliśmy, wiedziałem, że Geri mnie nie kocha. Jednak oświadczając się, czułem do niej taką sympatię, że wydawało mi się, iż potrafię stworzyć zgodną rodzinę i miłą atmosferę w naszym związku. Aby uspokoić Geri i dać jej poczucie bezpieczeństwa, zgodziłem się przeznaczyć dla niej trochę pieniędzy. Chciała dostać milion dolarów w kosztownościach. Wyposażyłem ją. Umieściliśmy biżuterię w skrytkach bankowych. Po ślubie Geri chodziła do banku, otwierała skrytki i oglądała swój skarb.

Pamiętam, jak poszliśmy razem do banku w Beverly Hills. Geri składała wzory podpisu. Prezes banku, który był moim starym przyjacielem, zapytał, czy ufam swojej żonie. Odparłem, że to oczywiste.

– Wspaniale – zauważył. – Większość moich klientów nie ma takiego zaufania.

Zanim się pobraliśmy, rozmawialiśmy o tym, że można zbudować lub stworzyć coś na kształt miłości, podziwu, szacunku. Bo czymże jest miłość? Rozmawiałem o tym z Geri. Ale nie byłem głupcem.

Geri wyszła za mnie ze względu na to, co mogłem jej zapewnić: bezpieczeństwo, interesujące kontakty, szacunek otoczenia. Miałem też zadatki na dobrego ojca. Poza tym robiła się coraz starsza. Nie chciała już wyłudzać żetonów. Nie chciała pieprzyć się ze swymi partnerami z kasyna. Pragnęła być szanowana, zrezygnować z pracy w Tropicanie.

Zanim się pobraliśmy, niektórzy z przyjaciół ostrzegali mnie przed nią:

– Słuchaj, ta dziewczyna cię zniszczy. Nie znasz jej przeszłości.

Bo trzeba wiedzieć, że uważano mnie wówczas za uczciwego człowieka. Naprawdę! Myślę, że to byli ludzie, którym zależało na mnie. Usiłowali mi powiedzieć: «Nie rób tego». Cały czas widywali mnie w jej towarzystwie. Wpakowałem się po uszy.

Niektórzy z nich znali Geri od kilku lat. Ja zaś znałem ją od paru miesięcy. Ale sądziłem, że jestem sprytniejszy od innych. Byłem specem od typowania wyników. Byłem tym, byłem tamtym.

Wydawało mi się, że potrafię «wychować» Geri. Gówno mnie obchodzi, że za dużo pije. Co z tego? Kiedyś z tym skończy. Nie wiedziałem nic o alkoholizmie. Bo niby skąd miałem wiedzieć? Nigdy nie piłem. Znałem się tylko na typowaniu wyników i niczym więcej.

Na weselu Geri wstała od stołu i poszła do automatu, żeby zadzwonić. Gdy wyszedłem sprawdzić, czy nic się jej nie stało, usłyszałem, jak rozmawia z Lennym Marmorem, jak mówi mu, że właśnie wyszła za Franka Rosenthala. Widziałem, że płacze. Słyszałem, jak powiedziała: «Przykro mi, Lenny. Kocham cię. To najlepsze, co mogę zrobić». Żegnała się z miłością swego życia. Odwiesiła słuchawkę i zobaczyła mnie. Powiedziała, że musiała odbyć tę rozmowę. Odparłem, że rozumiem to, ale przeszłość nie wróci. Teraz jesteśmy małżeństwem i nasze życie się zmieni. Wyjąłem jej z dłoni szklankę i wróciliśmy na wesele.

Tak więc pobraliśmy się. Wspaniale. To była szalona noc. Na sali chyba z pięćset osób. Rodzina Geri. Moja rodzina. Przyjaciele. Kawior. Homary. Perlisty szampan dla pięciuset osób. W Caesar's Palace urządzono nawet kaplicę. Nie mam pojęcia, ile wyniósł rachunek. Bawiliśmy się na koszt kasyna”.

ROZDZIAŁ 8

„On nie jest dla mnie jak syn. On jest moim synem”.

Frank Mańkut Rosenthal miał czterdzieści jeden lat. Znudziło mu się życie wolnego strzelca. Prowadził małe biuro bukmacherskie, zwane Rose Bowl. W ciągu czterech miesięcy sześć razy trafił do aresztu. Był zmęczony osiemnastogodzinnym dniem pracy i ciągłym nękaniem przez stróżów prawa. Nadeszła pora, by zwinąć interes, znaleźć jakieś stałe zajęcie, ustatkować się. Oczywiście Las Vegas jest chyba jedynym miastem na świecie, gdzie stateczne życie oznacza pracę w kasynie.

„W 1971 roku sytuacja stała się tak napięta, że Geri poprosiła, bym zrezygnował z hazardu i postarał się o normalną pracę – wspomina Rosenthal. – Żeby teraz, gdy mieliśmy syna, nasza rodzina zyskała odrobinę ludzkiego szacunku. Chciała, byśmy wiedli normalne życie. Czuła się osaczona. Twierdziła, że Steven także czuje się osaczony. Uznałem, że powinienem przynajmniej spróbować żyć przez pewien czas normalnie.

– Wykorzystaj energię, którą zużywasz co tydzień na robienie zakładów, w kasynie – zaproponowała.

Zgodziłem się i wypełniłem parę podań o pracę. Miałem przyjaciół w hotelu Stardust; dzięki nim dostałem posadę szefa zespołu stołów. Szczebel wyżej od krupiera. Dostawałem sześćdziesiąt dolarów dziennie. Pracowałem na ośmio – lub dziewięciogodzinnej zmianie. Nadzorowałem cztery stoły do black jacka”.

Hotel i kasyno Stardust zbudowano w 1959 roku. Był to pierwszy wielopiętrowy hotel przy głównym bulwarze miasta. Chociaż miał już kilku właścicieli, zawsze kontrolowała go chicagowska mafia. Zasłynął głównie tym, że posiadał największy szyld w Las Vegas – w samym A znalazły się 932 żarówki – i że odbywał się w nim Lido Show. Kasyno Stardust uważano za lokal dla pospólstwa – miejsce, gdzie gracze przegrywali raczej żmudnie i powoli niż efektownie; ryzykanci chodzili do Caesar's Palace i Desert Inn.

„Pierwszego wieczoru przydzielili mnie Frankowi Cursoliemu, facetowi, który nadzorował grę w black jacka - wspomina Rosenthal. – Bobby Stella, zastępca dyrektora hotelu – znałem go jeszcze z Chicago – przedstawił mnie Cursoliemu. Frank zaserwował mi krótką bzdurną gadkę o kasynach. Nie wiedziałem o czym, u diabła, mówi.

Po czym, pierwszego wieczora, zaczęto mnie wywoływać przez głośnik. Z mojego stanowiska nie mogłem usłyszeć informacji, za to zobaczyłem zaskoczoną minę Cursoliego, który zapytał Bobby'ego Stellę:

– Kim jest ten facet? Co to za cyrk z tym wywoływaniem?

A Bobby na to:

– Spokojnie. Tylko spokojnie. Nie wiesz, kim on jest. Rozluźnij się.

Innymi słowy Bobby próbował dać Cursoliemu do zrozumienia, że nie jestem zwykłym pracownikiem.

Gdy zapytałem Cursoliego, czy mogę sobie zrobić przerwę – moje wrzody zaczęły dawać mi się we znaki – posłał mi wkurwiające spojrzenie.

– Dam ci znać – powiedział jak do debila.

Wkurzony wróciłem na swoje miejsce. Nie przywykłem nikogo prosić o pozwolenie, gdy miałem ochotę napić się mleka.

Zobaczyłem, że Bobby Stella robi obchód. Spostrzegł mnie i podszedł do mego stanowiska.

– Hej, czy ten facet zwariował? Co mu dolega? – pytam.

– Wyluzuj się, stary – odpowiada Bobby, podchodzi do Cursoliego i załatwia mi piętnastominutową przerwę.

Pod koniec pierwszej zmiany, gdy żona przyjechała zabrać mnie do domu, nie mogłem podnieść się z krzesła. Bolały mnie nogi.

– Geri, nigdy więcej – powiedziałem.

Ale Geri przekonała mnie, żebym wrócił. W miarę jak wchodziłem w branżę, zacząłem powoli wycofywać się z gry w totka. Pod koniec pierwszego roku ograniczyłem swoje zakłady do rozgrywek NFL. [*] Zrezygnowałem nawet z obstawiania meczów uniwersyteckiej ligi koszykówki.

Dopóki żona mi tego nie zaproponowała, nigdy nie rozważałem możliwości pracy w kasynie, ale gdy już zacząłem pracować, wciągnęło mnie to. Nigdy nie widziałem biznesu, w którym ludzie tak palili się do oddawania swoich pieniędzy. Dać im darmowego drinka i marzenie o wygranej, a oddadzą swoje portfele.

Pewnego wieczoru pojechałem na kolację do Henderson. Znaleźliśmy się w małym kasynie z jednym stołem do gry w kości i dwoma do black jacka. Widziałem, jak zatrzymał się przed kasynem camper, z którego wysiadł mężczyzna z rodziną. Weszli do środka. Do Vegas mieli jeszcze trzydzieści mil, ale to był ich pierwszy przystanek.

Zatrzymali się, bo zobaczyli tablicę z informacją: LUNCH 49 CENTÓW – 24 GODZINY NA DOBĘ. Facet wstąpił na tani lunch i zaczął grać w black jacka. Zostawił przy stole dwa tysiące czterysta dolarów. Nigdy nie dotarł do Vegas. Zapakował rodzinę z powrotem do samochodu i pojechał do domu”.

Mańkut nigdy nie zapomniał tego zdarzenia. Opętało go pragnienie nauczenia się wszystkiego o tej branży.

„Miałem setki pytań i zero odpowiedzi – wspomina. – Starzy wyjadacze nie chcieli mi nic mówić. Dla nich wszystko było tajemnicą. Musiałem nauczyć się sam.

I nauczyłem się, że nie ma żadnych tajemnic. Było rzeczą prawie niemożliwą, by kasyno nie przynosiło zysków. Niektóre kasyna musiały wygrywać swe pieniądze dwa lub trzy razy, ponieważ prowadzący je ludzie byli bardzo leniwi albo bardzo nieuczciwi.

Widziałem menedżerów kasyn zażywających wypoczynku. Prowadzili wygodne życie. Ja bym tak nie potrafił.

Miałem obowiązek kręcić się w pobliżu stanowiska, ale gdy był duży ruch, stawałem za krupierami i sprawdzałem, czy przypadkiem nie unoszą kart zbyt wysoko. Czasem podchodziłem do nich i mówiłem:

– Masz tam ładną dziesiątkę pik.

Odkryłem, że w słabo funkcjonujących kasynach powszechną praktyką jest, że jeden oszust siada za kiepskim krupierem odsłaniającym karty i daje znaki partnerowi przy tym stole. Dają sobie znaki głową, oczami, rękami, korzystają nawet z nadajników. Niektórzy z nich to zawodowi oszuści – ich fotografie i nazwiska figurują w czarnej księdze. Przychodzili do kasyna ze sztucznymi brodami, perukami, doklejanymi nosami. Mieli wspólników liczących karty, spryskujących koło ruletki, upuszczających fałszywe kości na stół do gry i używających specjalnych magnesów do przechwytywania wygranych w jednorękich bandytach. Odwracali uwagę graczy na wszelkie możliwe sposoby po to, by jeden z nich mógł wsunąć «but» z własną talią na stół do black jacka - zazwyczaj mogą to robić tylko przy pomocy krupiera i szefa zespołu stołów – i rolowali kasyno na kilkaset tysięcy dolców, które przepadały bez śladu.

Zacząłem wypatrywać drobnych sygnałów, jakichś tropów. Zrozumiałem, że jeżeli rzucający kośćmi nie rozchyla dłoni po rzucie, może skrywać w nich fałszywą kość. Niektórzy robią to tak błyskawicznie, że człowiek nie jest w stanie zauważyć, jak podkładają kość na stół. Pracują w zespołach i posiadają różne specjalizacje. Może się okazać, że osoba podsuwająca kość to sympatyczna starsza pani. Rzadko robi to grający. Osoba, która podrzuca na stół fałszywą kość, zazwyczaj chwilę później opuszcza kasyno. Nie można zapobiec temu, by fachowiec rzucił na stół lewą kość, ale szef zespołu stołów lub kierownik zmiany powinni potrafić odkryć to w chwili rozpoczęcia gry.

Po pewnym czasie zaczynasz poznawać wszystkie chwyty. Uczysz się rejestrować zdarzenia odwracające uwagę. Zauważać ludzi rozlewających alkohol, proszących krupiera o papierosa, wszczynających z nim kłótnię, wstrzymujących krupiera i proszących o rozmienienie żetonów. Nauczyłem się zauważać «podszewkę», długą skarpetę wszytą w ubranie, do której krupier może wsuwać żetony skradzione ze stołu. Na istnienie «podszewki» wskazuje bezustanne dotykanie tego miejsca przez nieuczciwego krupiera. Sprawdzałem, czy spodnie krupiera zasłaniają brzegi jego butów. Zdejmij krupierowi buty z cholewkami, a w dziewięciu przypadkach na dziesięć znajdziesz w nich żetony. W pierwszym tygodniu pracy w kasynie przyłapałem krupiera wsuwającego żetony pod pasek zegarka.

Byli także «odwracacze»; tak nazywa się ludzi, którzy pomagają oszustom obrabiającym automaty do gry. Ich zadanie piega na odwracaniu uwagi kontrolerów pytaniami w rodzaju: «Przepraszam, czy może mi pan powiedzieć, gdzie jest toaleta?» W tym czasie ich wspólnicy tłoczą się przy jednorękich bandytach, zasłaniając widok, a tymczasem jeden z pracowników kasyna, będący w zmowie, otwiera automat i opróżnia go z monet albo umieszcza wewnątrz magnesy, które uniemożliwią trafienie wygranej. Nie trwa to zbyt długo. Dobry fachowiec potrafi dostać się do środka jednorękiego bandyty w ciągu paru sekund.

Parę lat później, gdy kierowałem kasynem, pewnego wieczoru otrzymałem telefon od Murraya Ehrenberga, mojego menedżera, z informacją, że wykańcza nas jakiś gość ubrany jak kowboj. Chłopak grał w black jacka na wszystkich sześciu boksach [*] przy stole o stawce minimalnej sto dolarów i miał już przed sobą około osiemdziesięciu kawałków.

Gdy dotarłem na miejsce, zapytałem Murraya, czy wie, kim jest ten chłopak. Czy należy do gości hotelowych? Czy znamy jego nazwisko? Nikt o nim nic nie wiedział. Ewidentny przykład niestarannego, fatalnego zarządzania kasynem. Gdy trafi się taki gracz, szef stołu powinien być przy nim, proponując bezpłatne noclegi, drinki, wszystko, Facet musi się czuć cholernie mile widziany. W tym momencie to on jest najważniejszą osobą na sali i musisz zrobić wszystko, aby po pierwsze, wrócił i przegrał, i po drugie, zyskać czas na sprawdzenie, kim jest ów sukinsyn i czy to nie szuler.

Powiem od razu: nie ma w kraju takiego szefa kasyna, który by widział, jak jakiś facet wchodzi do jego lokalu i wygrywa osiemdziesiąt kawałków, i który nie byłby głęboko przekonany, iż drań oszukuje. Wiedziałem, że kowboj kantuje. Murray również o tym wiedział. Nie wiedzieliśmy tylko, jak to robi.

Po sposobie, w jaki obstawiał, zorientowaliśmy się także, że jest informowany. Odrzucał szansę wygranej z dobrymi wydawałoby się kartami i stawiał na warianty rokujące najmniejsze nadzieje. Rzucał lawendowe żetony [wartości 500 dolarów] po idiotycznych zagraniach i mimo to wygrywał. Popełniał zbyt dużo błędów, by ciągle być górą.

Kazałem pozostawić mu swobodę. Nie chciałem, by czuł na karku oddech ochroniarzy ani by szef stołu sterczał u boku krupiera. Szukałem punktu zaczepienia. Pierwszą rzeczą, na którą zwróciłem uwagę, był sposób, w jaki przekładał żetony. Przed obstawieniem trzymał parę żetonów w ręce i nerwowo obracał nimi w palcach niczym zawodowy krupier. To mi wystarczyło, by zrozumieć, że ten sukinsyn to profesjonalista. Wygrywał z nami i popisywał się przed tłumem.

Obszedłem stół i spostrzegłem, że nasz krupier jest słaby. Nie dość dokładnie zasłaniał karty. Unosił swą kartę odrobinę za wysoko, gdy musiał pasować. Wędrowni szulerzy tylko czekają na tego rodzaju błąd. Snują się w przejściach między stołami w poszukiwaniu nieudolnych krupierów niczym lwy wypatrujące antylopy. Poszliśmy z Murrayem na górę, by obserwować grę na monitorze i tam zobaczyliśmy tego drugiego gościa, skulonego nad sąsiednim stołem. Podglądał dolną kartę krupiera i dawał znaki swemu przyjacielowi.

Zszedłem z powrotem na dół i spostrzegłem, że podglądacz korzysta z jakiegoś elektronicznego urządzenia ukrytego w kieszeni. Natychmiast wywołałem pana Armstronga od stołu numer siedemnaście, co było sygnałem objęcia siedemnastego stołu do black jacka specjalną ochroną. Nie chciałem, by ci oszuści umknęli z najmniejszą choćby częścią naszych pieniędzy.

Wokół stołu zebrał się spory tłum. Nie chcieliśmy mieć kłopotów, więc poleciliśmy jednemu z naszych ochroniarzy, by zbliżył się do wygrywającego. Gdy drugi ochroniarz odwrócił na moment uwagę gapiów, nasz człowiek przycisnął oszustowi do piersi mały elektroniczny pistolet paraliżujący. Kowboj zwalił się na podłogę.

Podnieśliśmy go krzycząc: «To zawał! Zawał!» i zanieśliśmy do pomieszczenia gospodarczego na tyłach kasyna. Ochroniarze zadbali o zabezpieczenie wygranych żetonów. I w chwili gdy podnieśliśmy go z podłogi, gry wznowiono, jakby on i wygrane przezeń pieniądze nigdy nie znajdowały się na sali.

W biurze rozpruliśmy mu spodnie i znaleźliśmy urządzenie elektroniczne, którego używał do odbioru sygnałów. Dla mnie był to wystarczający dowód. Zapytałem, czy jest prawo – czy leworęczny. Gdy powiedział, że praworęczny, dwóch strażników chwyciło go za prawą rękę i przytrzymało ją na krawędzi stołu, a trzeci uderzył w nią bardzo mocno – parę razy – wielkim gumowym młotkiem.

– No to teraz jesteś leworęczny – powiedziałem.

Potem wprowadziliśmy do środka jego wspólnika i oświadczyliśmy, że on też zostanie tak potraktowany, chyba że obaj opuszczą hotel i opowiedzą o wszystkim swym kumplom. Odtąd mają też zakaz wstępu do naszego kasyna. Przeprosili nas i obiecali, że zastosują się do wydanych poleceń. Nigdy już nie wrócili.

Najwięksi ryzykanci pochodzą ze wszystkich sfer społecznych i grup zawodowych. Są dentystami, prawnikami, kardiochirurgami, maklerami, biznesmenami, handlowcami, producentami – anonimowym zlepkiem wszystkich profesji. Zazwyczaj nie gościliśmy w naszym kasynie prawdziwych grubych ryb hazardu takich jak Adnan Khashoggi.

Ale mieliśmy Lido Show, największą atrakcję w Las Vegas. Khashoggi lubił oglądać to widowisko. Po otrzymaniu telefonu z Caesar's Palace rezerwowaliśmy dla niego miejsca w pierwszym rzędzie. Sławnych ludzi oraz znanych piosenkarzy i komików traktowaliśmy w uprzywilejowany sposób i gościliśmy na koszt hotelu bez względu na to, czy zatrzymywali się u nas na noc czy nie. Khashoggi przychodził zwykle z siedmio – lub ośmioosobową świtą. Podejmowaliśmy go mrożonym szampanem i kawiorem; niczego nie brakowało.

Gdy wieczór dobiegał końca, Khashoggi obstawiał grzecznościowo jedną grę lub rozdanie w podziękowaniu za gościnę. Przeznaczał na to parę setek lub tysiąc dolarów. Był rasowym hazardzistą. Potrafił przegrać każdą sumę od pięciu tysięcy do miliona dolarów. Nic nie mogło dorównać widokowi Khashoggiego rzucającego kośćmi. Nie mogłem oderwać oczu. Ten człowiek miał nieograniczony kredyt.

Pewnego razu poszedł do jubilera. Ot tak, po prostu, jak zwykły człowiek idzie do sklepu po jogurt. Kupił jakiejś dziewczynie klejnot za sto tysięcy dolarów. Gdy wyciągnął kartę kredytową, by zapłacić, biedna sprzedawczyni zobaczyła w wyobraźni, jak ulatnia się jej prowizja. Ale gdy sprawdziła konto nabywcy, okazało się, że ma on prawo do kredytu w wysokości miliona dolarów.

Gdy Khashoggi lądował w kasynie, połowa ładnych dziewczyn w Beverly Hills wsiadała do samolotów. Był niesamowitym graczem, dorównywało mu tylko paru Azjatów, a kilku przewyższało go nawet klasą. Potrafili przyjść do kasyna i stracić dwa, trzy, cztery miliony, a potem wrócić po paru miesiącach i znowu to zrobić”.

*

Większość pracowników kasyna hotelu Stardust uważała, że za nagłym pojawieniem się Mańkuta w roli szefa zespołu stołów, a potem kierownika sali kryje się coś więcej niż to, że mężczyzna w średnim wieku na prośbę żony postanawia zmienić swe życiowe przyzwyczajenia.

„Mańkut nigdy nie pracował jak zwykły początkujący krupier – wspomina George Hartman, były krupier, u którego Rosenthal rozpoczął swoje szkolenie w kasynie. – Znał wszystkich najwyżej postawionych szefów. Przyszedł jako zwykły kontroler. Po tygodniu wszyscy traktowali go jak bossa, choć jego funkcja była dużo niższa. Ale wieść się rozeszła.

Zawsze wiedzieliśmy, że w Stardust rządzą ludzie z Chicago. Z Chicago był Alan Sachs. Z Chicago pochodził zarówno Bobby Stella, menedżer kasyna, jak i Gene Cimorelli, kierownik zmiany. Tak samo rzecz się miała z dziesiątkami szefów stołów, kontrolerów i krupierów. Fakt, że Mańkut pochodził z Chicago, jeszcze wyraźniej wskazywał na jego powiązania z mafią, ale kto by tam chciał o to pytać.

Problem z wieloma działającymi wówczas kasynami polegał na tym, że tak naprawdę nikt nie wiedział, czyją są własnością. Nie obchodzi mnie, co mówi wypis z księgi wieczystej – kwestie własności większości kasyn były tak zagmatwane, a tradycja cichych wspólników, figurantów i udziałowców sięgała tak dawno, że nikt postronny nie mógł się w tym połapać. Również wielu ludzi wtajemniczonych nie zdołało tego uczynić”.

Pozycja i wpływy Mańkuta w kasynie były tak ewidentne, że po paru miesiącach agenci Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi zaczęli się zastanawiać, czy Mańkut nie powinien złożyć podania o przyznanie licencji, którą musiały posiadać osoby piastujące kluczowe stanowiska.

*

Rosenthal miał wprawdzie pozwolenie na pracę, ale pomiędzy uzyskaniem licencji nadzorcy gier hazardowych a zdobyciem pozwolenia na pracę jest równie duża różnica jak między grającym o najwyższe stawki a amatorem gry na jednorękim bandycie.

„Warunkiem wydania licencji jest również sprawdzenie w rejestrze daktyloskopijnym FBI – wyjaśnia Shannon Bybee, wówczas członek Komisji ds. Nadzoru – ale chcemy też znać wszystkie miejsca pracy i zamieszkania aplikanta od momentu uzyskania pełnoletniości. Dokonujemy oceny kandydata, sprawdzamy wszystkie jego konta bankowe, posiadane akcje i zaciągnięte pożyczki. Przeprowadzamy rozmowy z bankierami i maklerami. Wysyłamy śledczych, którzy sprawdzają wszelkie aktywa kandydata, bez względu na ich umiejscowienie. Wysyłamy inspektorów weryfikujących jego stan posiadania na całym świecie, a aplikant musi zapłacić z góry za śledztwo we własnej sprawie”.

Jeffrey Silver, radca prawny stanowej Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi, siedział w swym gabinecie, gdy wstąpił do niego Downey Rice, emerytowany agent FBI z Miami.

„Downey szukał informacji mającej związek ze sprawą, nad którą pracował na Florydzie – wyjaśnił Silver. – Zaczęliśmy rozmawiać. Spytał, co się u nas dzieje. Odparłem, iż niewiele i że właśnie rozpracowuję gościa nazwiskiem Frank Rosenthal, który ubiega się o licencję. Downey milczał przez chwilę, a potem rzekł:

– Ach, chodzi ci o Mańkuta.

Zapytałem, czy zna Franka Rosenthala, a on odparł:

– Byłem jednym z agentów prowadzących przeciwko niemu dochodzenie w sprawie próby przekupienia funkcjonariusza z Wydziału Bezpieczeństwa Publicznego.

Wcześniej otrzymałem od szefa naszego wydziału dochodzeń wstępne opracowanie poświęcone Rosenthalowi, ale ograniczało się ono do jego przeszłości w Newadzie. Nie było w nim wzmianki o jakichkolwiek problemach na Florydzie ani gdzie indziej. Mamy przejść do publicznych przesłuchań w sprawie przyznania licencji, a ja przez przypadek dowiaduję się o wyczynach Mańkuta na Florydzie.

Downey zaczyna mi opowiadać o tym, jak Rosenthal został oskarżony o przekupienie koszykarza w Północnej Karolinie i uznał powództwo, nie przyznając się do winy. Wspomina, że Mańkut ma na koncie następną próbę przekupienia gracza ligi uniwersyteckiej i dodaje, że odbyły się posiedzenia komisji Kongresu, podczas których Rosenthala przesłuchano we wszystkich tych sprawach. Siedzę jak sparaliżowany i słucham. Downey zapytał, czy mam kopie protokołu przesłuchań.

– Jeszcze nie – odparłem.

Powiedział, że chyba ma je w garażu, a ja oznajmiłem, iż chętnie bym je przejrzał. Mniej więcej po tygodniu przyszła paczka z zielonymi protokołami senackiej komisji. Znalazłem w nich bardzo zjadliwe w tonie pytania o działalność Mańkuta.

Zaniosłem je głównemu śledczemu naszej komisji i namówiłem go do dokładniejszego przyjrzenia się Rosenthalowi. Odkryliśmy przy okazji, że jeden z graczy, których Mańkut próbował ponoć przekupić, jest teraz prokuratorem w San Diego. Otrzymaliśmy od niego pisemne oświadczenie złożone pod przysięgą i w ten właśnie sposób zebraliśmy materiały dowodowe w sprawie przyznania licencji Mańkutowi”.

*

Pracowałem w kasynie nie dłużej niż trzy, cztery miesiące – wspomina Rosenthal – gdy dobrała mi się do skóry Komisja ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi. Rety! Frank Rosenthal pracuje w kasynie! Shannon Bybee urządza do spółki z resztą komisji sądową nagonkę na mnie i próbuje wywalić z kasyna. Twierdzili, że jeżeli mam zamiar pracować w kasynie, będę musiał zdobyć licencję, a staranie się o licencję przed ich żydowskim trybunałem było stratą czasu.

Tymczasem ja zaczynam robić uniki. Usiłuję utrzymać się w kasynie na wszelkie możliwe sposoby w nadziei, że przeczekam wrzawę wywołaną przez Komisję ds. Nadzoru. Zmieniłem stanowisko. Żeby nie mieć do czynienia z komisją, objąłem funkcję dyrektora biura prasowego hotelu, która nie miała nic wspólnego z prowadzeniem gier hazardowych. Moje papiery były w porządku. Pracowałem w biurze prasowym, ale, wierz mi, niewiele z tego, co działo się na sali lub w boksach, uchodziło mojej uwagi.

Nie wolno mi było pracować przy stołach. Nie wolno mi było udzielać kredytu grającym. Nie mogłem mieć nic wspólnego z hazardem. Ale tak naprawdę byłem prawą ręką Bobby'ego Stelli. Gdy ludzie mieli do mnie jakieś pytania, przychodzili na rozmowę. Nie trzeba być przy stołach, żeby kierować kasynem. I w ten sposób, krok po kroku, spokojnie przejmowałem większość obowiązków Bobby'ego.

Bybee nadal próbował mnie przydybać. Nie mógł znieść tego, że zagrałem im na nosie. Komisja ds. Nadzoru była w stanie bardzo uprzykrzyć życie moim szefom. Po pewnym czasie Alan Sachs, prezes kasyna, zamierzał mnie zwolnić. Powiedział, że nie chce niepotrzebnie narażać się na krytykę”.

Sachs nie widział powodu, by trzymać Franka Rosenthala u siebie. Rosenthal był wprawdzie inteligentnym i dobrym pracownikiem, ale dobrych pracowników jest wielu. Nie są warci, by znosić najmniejsze nawet szykany ze strony Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi. Eddy Torres, który był właścicielem Riviery, kasyna po przeciwnej stronie ulicy, usiłował uświadomić Sachsowi, że Mańkut ma powiązania w Chicago. Ale kto ich wówczas nie miał? Sam Sachs był synem jednego z pierwszych kurierów przekazujących mafii zgarniane w kasynach pieniądze jeszcze w początkach istnienia Vegas. Osobiście nic do Mańkuta nie miał. Po prostu chciał umknąć kłopotów.

„W samym środku tego zamieszania – wspomina Rosenthal – dzwoni do mnie mój przyjaciel, Fiore Buccieri, z informacją, że wybiera się do Vegas z wizytą. Ja jestem nikim. Usiłuję nie stracić pracy. A on mi mówi o noclegu w hotelu. Incognito. W tamtych czasach przyjazd do Vegas takiego gościa jak Buccieri traktowano niczym wizytę papieża.

Al Sachs znał Buccieriego tylko ze słyszenia. Czułem więc, że muszę – przez grzeczność dla Sachsa, ze względu na emocje, które wzbudzało nazwisko Buccieri – przynajmniej zapytać, czy Fiore może zatrzymać się w naszym hotelu. Bo jeżeli Sachs się nie zgodzi, nie ma sprawy – Buccieri sam powiedział, że w razie czego przenocuje gdzie indziej. Żaden problem.

– Al, on zamierza jedynie zwiedzić miasto. Zostanie tu parę dni. I chce się ze mną zobaczyć – wyjaśniam.

Pamiętam, że Sachs trochę się zawahał i rzekł:

– Nie ma sprawy. Nie sądzisz, że powinienem złożyć mu wyrazy szacunku i spotkać się z nim w tajemnicy?

– Owszem, Al, chyba możesz to zrobić. Decyzja należy do ciebie. Jesteś tu gospodarzem.

Al bardzo dbał o to, żeby nie podpaść.

Gdy Buccieri przyleciał do Las Vegas, zameldował się w hotelu Stardust jak zwykły gość, tyle że pod innym nazwiskiem. Potem posłał po mnie. Poszedłem do jego pokoju i rozmawialiśmy trochę, nadrabiając zaległości.

Powiedziałem Fioremu, że Al Sachs, dyrektor hotelu, chce go powitać. A Buccieri – w typowy dla siebie sposób – odpowiada:

– Po co, do kurwy nędzy, mam z nim rozmawiać? Nie chcę mu zawracać głowy. Nie chcę faceta stresować. Daj spokój, Frank.

– Jeżeli się z nim nie spotkasz, może poczuć się znieważony. On chyba uważa, że powinien ci wyświadczyć tę grzeczność – wyjaśniam. Nie należy zapominać, że Buccieri był wówczas szychą w Chicago.

Tak więc przekonałem Buccieriego, że najlepiej będzie, jeśli obydwie strony wymienią uścisk dłoni. Minuta rozmowy i na tym koniec. Wróciłem do kasyna i mówię do Sachsa:

– Jest w swoim pokoju.

Al podniecił się, gdy to usłyszał, i urządził potajemne spotkanie tak, że aż trudno uwierzyć.

Oto co wymyślił: czekał na zapleczu kuchni Aku Aku, która o tej porze była zamknięta i pusta. Kropka. Musiałem przeprowadzić Buccieriego z windy przez pustą jadalnię Aku Aku, tak żeby nikt go nie widział. Weszliśmy przez wahadłowe drzwi do pustej kuchni. Sachs czekał tam na nas.

Stanąłem przy drzwiach, aby Buccieri nie zapomniał, gdzie się znajdują. Gdy Buccieri ruszył w stronę Sachsa, ten podbiegł do niego z wyciągniętymi rękami i wziął go w objęcia. Pamiętaj, że Sachs to dyrektor hotelu i kasyna Stardust i nigdy wcześniej nie spotkał Fiorego.

Opuszczając kuchnię, słyszałem jeszcze ich głosy w martwej ciszy. Słyszałem, jak Sachs mówi do Buccieriego:

– Strasznie mi miło. Jestem naprawdę szczęśliwy. Nigdy tego nie zapomnę. – A potem dodaje: – Jest mi niezmiernie miło, że Frank ze mną pracuje. Wiem, że jest dla pana jak syn.

Buccieri zupełnie poważnie oświadcza:

– Myli się pan.

– Nie bardzo rozumiem?

– On nie jest dla mnie jak syn. On jest moim synem.

To były ostatnie słowa, jakie słyszałem. Buccieri wkrótce wyjechał. Po pewnym czasie napięcie opadło i wróciłem na salę gier”.

ROZDZIAŁ 9

„Tony potrafił zaleźć człowiekowi za skórę”.

Tony Spilotro był dziesięć lat młodszy od swego serdecznego przyjaciela Franka Rosenthala, ale do 1971 roku ich życie biegło osobliwie równoległym torem. Obaj stali się postaciami publicznymi, dając się poznać z jak najgorszej strony. Obaj wielokrotnie trafiali do aresztu: Mańkut za serię drobnych wykroczeń, a Tony za serię wykroczeń znacznie drobniejszych niż te, które rzeczywiście popełnił. Obaj dochodzili sądownie odszkodowań od władz za czas spędzony w aresztach. Ponieważ w Chicago grunt zaczął się im palić pod nogami, obydwaj postanowili zmienić swoje życie, wyjeżdżając na Zachód.

W 1971 roku Tony nadal mieszkał w Chicago, gdzie szybko stał się najpewniejszym kandydatem na przywódcę grupy sobie podobnych gangsterów.

„Po załatwieniu McCarthy'ego i Miraglii – wspomina Frank Cullotta – Tony bardzo szybko awansował. Najpierw zaczął pracować dla Szalonego Sama DeStefano jako poborca. Szalony Sam był tak obłąkany, że kiedyś przypiął swego szwagra kajdankami do kaloryfera, stłukł go na kwaśne jabłko, kazał swym ludziom odlać się na niego, a potem pokazał biedaka rodzinie podczas kolacji.

Później Tony przeniósł się do Phila Alderisia. Muszę przyznać, że to właśnie Phil z Milwaukee przygotował Tony'ego do roli gangstera. Phil był wspaniałym specjalistą od zarabiania pieniędzy. Jako pierwszy wpadł na pomysł szantażowania bukmacherów. Dotąd tylko bukmacherzy obsługujący wyścigi konne płacili «podatek uliczny». Phil zmienił ten zwyczaj i zaczął doić wszystkich na lewo i prawo.

Około 1962 lub 1963 roku Tony został na pewien czas poręczycielem w sądach. Trudno uwierzyć, ale to prawda. Mógł obchodzić sądy w okręgu Cook. Szperać w biurkach. Sprawdzać w rejestrze spraw. Załatwili mu to ludzie mafii. Pracował z Irwinem Weinerem, przy South State Street. Weiner wyciągał za kaucją wszystkich. Składał poręczenia za ludzi Phila z Milwaukee, Joeya Lombarda i Turka Torella.

Tony miał sześciu lub siedmiu ludzi, którzy obstawiali w jego imieniu w różnych biurach. Pożyczał też forsę na lichwiarski procent. Pewnego dnia przyszedł do mnie do domu i dał mi sześć tysięcy dolarów ze skoku, który razem zrobiliśmy. Rzekł wtedy:

– Wiesz, Frank, to kupa forsy. Może zainwestujesz ją tak jak ja i wejdziesz do lichwiarskiego interesu? Ulokowałem już trochę szmalu na ulicy. Nie proponuję, byś włożył wszystko, co masz, ale może zainwestujesz, powiedzmy, cztery tysiące. Mógłbyś z tego wyciągać cztery setki tygodniowo, a gdybyś potrzebował tych czterech kawałków, w każdej chwili mógłbym je wycofać.

Nie miałem specjalnej ochoty dawać mu czterech tysięcy, więc zaproponowałem dwa. Tony się zgodził, ale przypomniał mi, że mamy tysiąc dziewięćset sześćdziesiąty pierwszy rok i na rynku brakuje forsy, a to oznacza duży popyt. Myślał, że mnie tym rozśmieszy.

W każdym razie dałem mu dwa kawałki i Tony obracał nimi na ulicy. Co tydzień otrzymywałem swoje dwieście dolarów w gotówce. Oprócz tego kontrolowaliśmy księgi podległych nam lichwiarzy i dostawaliśmy część ich dochodów, tak więc wszystko nieźle funkcjonowało. Z wydawaniem pieniędzy także nie miałem kłopotów. Zawsze podobały mi się nowiutkie auta. Sprzedałem więc swojego dwuletniego forda z wielkim silnikiem, poszedłem do salonu cadillaca w Hope Park i kupiłem błękitnego coupe de ville. Zawsze chciałem mieć ten model.

Któregoś wieczoru Tony zabrał mnie do North Avenue Steak House przy Mannheim Road, będącego własnością mafii. Tam chciał mnie przedstawić paru grubym rybom. I wtedy właśnie postanowiłem przenieść się do innego oddziału.

Jackie Cerone stał przy barze z Szalonym Samem DeStefano i jakąś blondynką. Wszyscy troje byli urżnięci, a nie ma człowieka bardziej nieznośnego niż urżnięty Jackie Cerone. Gdy weszliśmy do środka, zapytałem Tony'ego, co to za krzykliwy łysy kutas stoi przy barze.

Chyba powiedziałem to dość głośno, bo Tony mnie upomniał i wyjaśnił, kim są tamci dwaj. Niemal w tym samym momencie Cerone złapał kelnerkę za ramię i kazał jej obciągnąć sobie druta. Gdy odmówiła, Cerone trzasnął ją w twarz i wypędził z restauracji.

Potem podszedł do nas Szalony Sam DeStefano i zaczął opowiadać, jakim to głupkiem jest Jackie Cerone. Szalony Sam też się wtedy nieźle urżnął. Teraz podchodzi do nas Cerone i pyta Tony'ego, kim jest jego przyjaciel, czyli ja. Tony przedstawia mnie. W ten właśnie sposób poznałem Jackiego Cerone.

Zostaliśmy tam tylko godzinę. Cerone i DeStefano awanturowali się i hałasowali na wszelkie możliwe sposoby. Jackie był strasznym ordynarnym ciemniakiem. Obłapiał każdą przechodzącą obok dziewczynę. Nie obchodziło go, czy jest sama, czy przyszła z innym facetem.

Przebywanie w jego towarzystwie stawało się po prostu krępujące. Człowiek stale musiał się mieć na baczności. Trzeba było trzymać język na wodzy. Staliśmy więc jak głupki, śmialiśmy się z jego dowcipów i pozwalaliśmy, by czuł się jak gwiazdor. W końcu wyszliśmy. Wsiedliśmy do samochodu i pojechaliśmy gdzie indziej, byle tylko uciec od tej dwójki.

Pozwoliłem, by obracano moją forsą jeszcze przez dwa miesiące, ale wkurzała mnie konieczność włażenia mafiosom do dupy, ciągłego gryzienia się w język i wysłuchiwania ich żądań, bym pozbył się swego wozu. Tony naprawdę chciał być mafijną grubą rybą. Ja nie.

I w końcu powiedziałem sobie: pierdol to towarzystwo. Pierdol tych facetów! Poinformowałem Tony'ego, że mam zamiar zacząć działać na wschodzie.

– O czym ty mówisz? – zapytał.

Powiedziałem mu, że zależy mi na utrzymaniu kontaktów z jego paczką, ale oni niewiele robią, a ja chcę działać. Pozostaliśmy dalej bliskimi przyjaciółmi, ale ja zacząłem kręcić się po East Side ze swoimi ludźmi”.

*

Oto opinia emerytowanego agenta FBI, Williama Roemera, który śledził błyskawiczną karierę Spilotra w latach sześćdziesiątych:

„Tony potrafił zaleźć człowiekowi za skórę. Był wówczas poręczycielem. Pewnego dnia po wyjściu z sali gimnastycznej spostrzegłem, że mnie śledzi. Jechał zielonym oldsmobilem. Świetnie sobie radził. Trzymał się daleko z tyłu, ale w końcu zauważyłem, iż zawrócił parę razy i domyśliłem się, że jedzie za mną. Zmusiłem go do jazdy do Parku Kolumba, gdzie zaczekałem w odludnym miejscu.

Domyśliłem się, o co mu chodzi. Usiłował odkryć, z kim się spotykam i kim są moi informatorzy. Zbieraliśmy wtedy dowody przeciwko Samowi Giancanie i Philowi z Milwaukee, a oni zdawali sobie sprawę, że mamy swoich informatorów w ich szeregach. To właśnie Tony pracował dla mafii, kręcąc się przez cały dzień po sądzie.

Na chwilę stracił mnie z oczu, ale dalej szukał. Gdy znalazł się dwadzieścia stóp ode mnie, wycelowałem w niego broń i zawołałem:

– Szukasz mnie, przyjacielu?

Przestraszył się, ale szybko doszedł do siebie.

– Spaceruję. To chyba nie jest teren prywatny?

Przyjrzałem mu się. Wtedy jeszcze nie wiedziałem, że to Spilotro. Miał na głowie filcowy kapelusz. Podobny do tych, które nosił Sam Giancana. Ubrany był w szary sweter, krawat, popielate spodnie i czarne mokasyny. Był strasznie niski i sprawiał wrażenie krępego. Muskularny. Bynajmniej nie słabeusz.

Gdy okazałem swoją legitymację i poprosiłem go o dokumenty, warknął:

– Nie twój pierdolony interes! Gówno mnie obchodzi, kim jesteś, dupku. Bez nakazu nie masz prawa mnie przesłuchiwać.

Odparłem, że się myli, wykręciłem mu lewą rękę i wyszarpnąłem z kieszeni portfel. Prawo jazdy wystawiono na nazwisko Anthony John Spilotro. Powinienem był się domyślić. Widziałem go kiedyś przed domem Sama DeStefano. Zapytałem go o niego. Odparł, że nigdy o nim nie słyszał. Zapytałem, dlaczego mnie śledzi, a on na to:

– Ja cię śledzę? Spaceruję tylko po parku.

Gdy powiedziałem, że w to nie wierzę, rzekł:

– Nic mnie, kurwa, nie obchodzi, w co wierzysz.

Taki właśnie był Tony. Zamiast się bronić, mydlić mi oczy, próbować być uprzejmym, udzielał bezczelnych odpowiedzi. Starałem się nawet być dla niego miły. Powiedziałem, że jest jeszcze młodym człowiekiem, i że powinien wydostać się z gówna, w które wdepnął.

– Pewnie, i stać się takim dupkiem jak ty, co? – odpowiedział. – Widzę jak żyjesz. Widziałem twój dom. Gruba ryba! Mieszkasz w małej norze w betonowym bloku. Wypchaj się. Mam żyć tak jak ty?

Jak już powiedziałem, Tony potrafił zaleźć człowiekowi za skórę. Ostrzegłem, że jeżeli zobaczę go jeszcze kiedyś w pobliżu mojego domu, zajmę się tym osobiście.

Spilotro dalej trzyma fason.

– Pies cię jebał – odpowiada.

Stoję w lesie z wycelowanym w niego pistoletem. Mam ponad sześć stóp wzrostu i ważę dwieście dwadzieścia funtów. Skoro mnie śledził, to wie, że codziennie trenuję boks w Y. [*] Tymczasem on sam ledwie odstaje od ziemi, jest lekki jak piórko i ubliża mi w najlepsze w pustym parku.

Cały Tony. Prowokował cię do zabójstwa.

Popchnąłem go w kierunku parkingu, radząc:

– Wynoś się stąd, mały szczylu.

Odszedł, wsiadł do samochodu i odjechał.

Ilekroć później rozmawiałem o nim ze znajomymi dziennikarzami, zawsze nazywałem go tym «małym szczylem». Sandy Smith z «Tribune» i Art Petacque z «Sunday Times», a potem John O'Brien z «Tribune» pisząc o nim, zaczęli używać określenia «Mrówka». Widocznie w tamtych czasach słowo «szczyl» brzmiałoby niestosownie na łamach prasy”.

*

W 1970 roku Spilotro pojawiał się w gazetach prawie codziennie. Wchodząc i wychodząc z przesłuchań Komisji ds. Przestępczości, robił miny przed kamerami. Domagał się nawet pozwania do sądu policji i IRS [*] za to, że podczas nalotu na nielegalne kasyno skonfiskowały mu dwanaście tysięcy dolarów. Policja oświadczyła, że pieniądze te są dochodami z prowadzenia gier hazardowych, a IRS zatrzymał je jako zastaw za ewentualne nie zapłacone podatki.

Spilotro przegrał proces. Na domiar złego wystąpienie na drogę sądową otworzyło agentom federalnym dostęp do jego akt podatkowych. Nie tracąc czasu, oskarżyli Spilotra o zamieszczenie fałszywych danych w podaniu o kredyt hipoteczny na dom: oświadczał w nim, że jest zatrudniony w cementowni. Agenci IRS wykazali, że zgodnie z deklaracją podatkową Anthony'ego Spilotra jedyne jego dochody uzyskane w tym roku – dziewięć tysięcy dolarów – pochodziły z hazardu. Nie zgłosił w niej żadnego dochodu z pracy w cementowni.

„Tony nie był w stanie przejść na drugą stronę ulicy, nie ciągnąc za sobą ogona – wspomina Cullotta. – Osaczyli nas. Wielu jego ludzi, łącznie ze mną, czekało więzienie. On też by tam trafił, gdyby nie zdecydował się wyjechać z miasta. Na moim pożegnalnym przyjęciu – dostałem sześć lat za kilka rabunków, włamań i napadów – Tony powiedział, że wybiera się z Nancy i dziećmi w podróż na Zachód. Mówił też, że być może przeprowadzi się do Las Vegas i że powinienem go tam odwiedzić, gdy tylko wyjdę na wolność. Co miałem robić? Ukryłem to zaproszenie w zakamarkach mej pamięci i zapadłem w sześcioletni sen”.

*

Wiosną 1971 roku, mniej więcej w tym samym czasie, gdy Frank Rosenthal zaczął myśleć o pracy w hotelu Stardust, Tony Spilotro wynajął mieszkanie w Las Vegas; 6 maja furgon z przyczepą z firmy Transworld Van Lines zatrzymał się przed domem Spilotra w Oak Park. Ekipa tragarzy zaczęła ładować do furgonu domowe sprzęty i meble. Parę minut później na ulicy pojawiły się dwa samochody z agentami IRS, którzy zaczęli zapisywać rzeczy wynoszone z domu.

Spilotro z miejsca nabrał podejrzeń, że gdy tylko załadują furgon rodzinnym dobytkiem, agenci zajmą go, wymierzając w ten sposób podatek. Polecił więc pracownikom Transworld Van Lines rozładować furgon i umieścić wszystko z powrotem w domu. Zadzwonił wtedy do swego adwokata i pozwał do sądu IRS; powiedział, że władze federalne zmusiły go do opuszczenia miasta, a teraz naruszają jego „konstytucyjne prawo podróżowania i osiedlania się w dowolnym miejscu Stanów Zjednoczonych”.

Po tygodniu prokuratura ustąpiła i tragarze Transworld Van Lines wrócili, by ponownie zapakować i załadować osiem ton dobytku Tony'ego Spilotra, obejmującego dziewięć beczek z naczyniami, dziewięć kartonów z odzieżą, czterdzieści pięć pudeł ze sprzętami domowymi, jeden materac z łóżeczka dziecięcego, cztery stoliki nocne, stół z jadalni i sześć krzeseł, trzy telewizory, jedną maszynę do szycia, stary zegar, trzy toalety, otomanę, małą kanapę, sześć luster, sześć dobranych do koloru foteli, cztery stoły i meble ogrodowe. Zgodnie z dokumentem przewozowym przedmioty te wyceniono na dziewięć tysięcy dziewięćset dolarów; meble w większości były porysowane lub wyszczerbione.

W dokumencie przewozowym – w rubryce z nagłówkiem: Miejscowy kontakt, osoba odpowiedzialna za końcową zapłatę - Spilotro wpisał: Frank lub Jerry Rosenthal.

*

„Tony i Nancy przyjechali najpierw do Las Vegas z wizytą – wspomina Frank Rosenthal. – Na krótkie wakacje. Niedługo potem postanowili przenieść się tutaj na stałe. Tony zaproponował mi przejażdżkę. Wyjechaliśmy z miasta na pustynię i rozmawialiśmy o tym, co się działo w Chicago, o tym, kto był na szczycie, a komu powinęła się noga.

Powiedział, że w Chicago zrobiło się gorąco i zapytał, czy będę miał jakieś obiekcje, jeżeli się tu przeprowadzi. Dlaczego mnie o to pytał? Myślę, że wciskał mi kit. Chciał się po prostu zabezpieczyć, gdyby i tu zrobiło się gorąco. Mógł zawsze powiedzieć:

– Chryste, przecież cię pytałem, prawda?

W czasie jazdy ostrzegłem go, że Vegas to nie Chicago. Powiedziałem, że miejscowi policjanci mają opinię twardzieli i że wiele osób, które tu trafiają za kratki, może pójść do piachu na pustyni, zanim zdoła stanąć przed sądem.

Tony milczał. Wiedziałem, że jeżeli nawet przyjechał do Las Vegas na stałe, to nie ma pozwolenia chicagowskiej mafii na jakąkolwiek działalność. Nie wyjechał z Chicago ze zgodą na wymuszanie forsy od kogokolwiek ani na trudnienie się lichwą.

Gdy pojawił się w Vegas i zaczął wymuszać pieniądze od każdego alfonsa, handlarza narkotykami i lichwiarza w mieście, robił to na własną rękę. Tony był bystry. Prawidłowo ocenił reakcje najważniejszych gangsterów w Chicago. Wiedział, jak daleko może się posunąć. Joey Aiuppa, ówczesny szef chicagowskiej mafii, był człowiekiem lubiącym spokój i unikającym kłopotów. Tony obchodził go tyle co zeszłoroczny śnieg. Spilotro wiedział, że z chwilą gdy tutaj trafi, będzie prawie zupełnie niezależny.

Gdy wróciliśmy do domu, okazało się, że Nancy i Geri wychyliły już parę głębszych. Obydwie były zalane. Tony wszedł w swoją rolę. Zaczął wrzeszczeć na Nancy:

– Jak możesz to robić?! Wstyd mi za ciebie! Jeżeli nadal będziesz się tak zachowywać, Frank nie zechce się z nami zadawać.

Usiłował mi wmówić, że wszystko będzie w porządku. Że oboje z Nancy będą się zachowywać jak anioły.

No i parę tygodni później przyjechali na stałe. Ich przyjazd był niczym alarm dla FBI. Zaczęła się nagonka. Zaczęli nas obserwować. W pewnym sensie trudno mieć im to za złe. Zakładali – nie oni jedni – że Tony przyjechał do Vegas z instrukcjami gangsterów z Chicago. Że jest ich przedstawicielem w mieście, a ja ich człowiekiem w kasynach.

Nic nie mogło być dalsze od prawdy, lecz Tony wykorzystał to błędne przekonanie. Pogodził się z nim. Afiszował się wręcz. Mówił ludziom:

– Jestem doradcą Franka. Jestem jego protektorem.

Nawet Geri myślała, że Tony jest moim szefem. Pewnego dnia wszedłem do klubu golfowego z paroma dyrektorami i jeden z nich powiedział, że mój szef siedzi w rogu sali. Spojrzałem, licząc, że zobaczę jednego z dyrektorów hotelu Stardust, a tymczasem ujrzałem Tony'ego przy kartach. Gdy się wkurzyłem, dyrektor stwierdził, że tylko żartował, ale tak właśnie od samego początku odbierano to w mieście.

Tony był w Vegas dopiero od dwóch, trzech dni, a już szeryf Ralph Lamb telefonuje do mnie i mówi:

– Powiedz swojemu przyjacielowi, że w ciągu tygodnia ma się wynieść z miasta.

Próbowałem wstawić się za Tonym.

– Ralph, nie jestem jego niańką, ale on przecież nie robi nic złego. Daj człowiekowi szansę – powiedziałem, ale to nie pomogło. Lamb żądał, żeby Tony wyniósł się z miasta.

Przekazałem Tony'emu tę wiadomość, ale chyba zbliżały się jego imieniny lub jakaś inna okazja i nie dość, że nie opuścił miasta przed końcem tygodnia, to jeszcze przyjechało pięciu jego braci. Żaden nie był przestępcą. Jeden z nich to dentysta. Ale szeryf Lamb zgarnął braci Tony'ego, gdy tylko dotarli do miasta, i wpakował na parę godzin do mamra.

Tony'ego przenocował w izbie wytrzeźwień, wilgotnej norze, w której polewają cię wodą z węża, ponieważ wszyscy pensjonariusze mają wszy.

Gdy Spilotro w końcu wydostał się stamtąd, szalał z wściekłości.

– Zabiję tego skurwysyna! – krzyczał. W końcu jednak się uspokoił. Prawdę powiedziawszy, miał pełne prawo zostać w mieście i ostatecznie zawarto rozejm, choć Spilotro i szeryf Lamb nie darzyli się szczególną sympatią.

Nie sądzę, by Tony przeprowadzając się tu przewidywał, co się wydarzy. Nie sądzę, by miał gotowy plan gry. Myślę, że sytuacja rozwijała się z dnia na dzień, a co najważniejsze, Chicago pozwoliło mu się spokojnie zainstalować w Vegas”.

*

Tony, Nancy i ich czteroletni syn, Vincent, zadomowili się w mieszkaniu, a Nancy w gronie miejscowych żon. Mańkut i Geri pomogli im w tym: Mańkut wstawił się w Bank of Nevada za Tonym, a Geri poznała Nancy ze swymi fryzjerkami i manikiurzystkami w Caesar's Palace. Geri i Nancy zaprzyjaźniły się serdecznie. Wspólnie robiły zakupy, razem jadały kolacje, gdy ich mężowie byli zajęci (co zdarzało się często) i trzy lub cztery razy w tygodniu grały w tenisa w Las Vegas Country Club, do którego zdołał wprowadzić je Mańkut.

W przeciwieństwie do wytwornych Rosenthalów, posiadających drogie samochody i dom na polu golfowym, Nancy i Tony żyli skromnie. Jeździli niedrogimi samochodami i kupili czteropokojowy dom przy Balfour Avenue, w niezbyt zamożnej dzielnicy. Nancy zapisała małego Vincenta do katolickiej szkoły biskupa Gormana i wstąpiła do PTA [*], a gdy sprzed ich domu skradziono rower jej syna, odważnie pomaszerowała na lokalny posterunek policji. Tony był stałym bywalcem na meczach Małej Ligi, podczas których siedział na trybunach lub za trenerem, razem z innymi ojcami dopingującymi swoich synów.

Otworzył przy Circus Circus sklep z biżuterią, nazwany Anthony Stuart Ltd., i Nancy często tam pracowała. Tony spędzał większość czasu w sali gry w pokera w Circus lub w Dunes, pożyczając spłukanym krupierom pieniądze na lichwiarski procent. Wkrótce niemal wszyscy krupierzy w tych dwóch kasynach byli jego dłużnikami.

Lichwiarski proceder, szantaże i oszustwa karciane szybko ściągnęły na niego tak dużą uwagę, że wizerunek porządnej amerykańskiej rodziny, który oboje chcieli stworzyć, prysł niczym bańka mydlana. Tony przesunął betonowy blok usytuowany w pobliżu tylnej ściany domu, żeby móc patrzeć przez płot i sprawdzać, czy jest śledzony. Zazwyczaj był. Agenci FBI przyłapywali go na całonocnych zabawach z najmłodszymi i najbardziej naiwnymi dziewczynami, jakie trafiały do miasta. W międzyczasie Nancy została zatrzymana za jazdę po pijanemu. Przy tej okazji podała nazwisko Geri – nie Tony'ego – jako osoby, do której należało dzwonić w nagłym wypadku.

*

Tony nie zdążył jeszcze spędzić w Vegas dwóch tygodni, a już agenci federalni mieli go na podsłuchu. FBI w Chicago ostrzegło swych kolegów w Las Vegas, że Spilotro wybiera się do nich z wizytą. Śledzili go w drodze na jedno z pierwszych spotkań w Vegas, na którym poproszono go o „pomoc” we wprowadzeniu wyrobów związanej z mafią wytwórni mięsa do wszystkich wielkich hoteli w mieście. Śledzili go, gdy jechał na spotkanie z przywódcami lokalnego związku kucharzy. Później owi związkowi oficjele odbyli spotkanie z głównymi zaopatrzeniowcami w hotelach prowadzących kasyna i przed końcem wiosny wszystkie hotele kupowały mięso i wędliny z tej wytwórni.

„Zgarnialiśmy go co trzy, cztery miesiące. Tak po prostu, dla zasady – wspomina detektyw policji miejskiej, sierżant William Keeton – przedstawialiśmy mu zarzuty, a on skarżył się, że ktoś go wrabia i chce udupić. Potem puszczaliśmy go wolno.

Tony lubił rozgłos. Miał zmienne usposobienie. Był zadziorny, ale potrafił również być czarujący. Chicagowska Komisja ds. Przestępczości wysłała nam zdjęcie człowieka, któremu Tony rzekomo wsadził głowę w imadło. Co pewien czas spoglądam na nie, aby ponownie uzmysłowić sobie, jak bardzo był niebezpieczny. Głowa tego nieszczęśnika została zwężona do szerokości pięciu cali. Potem Tony oblał mu twarz płynem z zapalniczki i podpalił. Gałki oczne wyszły ofierze na wierzch.

We wrześniu tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego drugiego zgarnęliśmy Spilotra pod zarzutem udziału w mordzie dokonanym w Chicago w tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym trzecim roku. Przebywał w areszcie – rzecz normalna w przypadku sprawy o morderstwo – oczekując na ekstradycję do Chicago. Przypuszczam, że nie chciał spędzić nocy w pudle, bo prawie natychmiast po aresztowaniu pojawił się w sądzie Rosenthal na przesłuchaniu w sprawie zwolnienia Spilotra za kaucją. Mańkut nie postąpił najmądrzej, ale chyba po prostu nie miał wyboru”.

*

„Minął mniej więcej rok, odkąd Tony pojawił się w mieście – wspomina Frank Rosenthal. – Pewnego dnia zadzwonił do mnie z więzienia.

– Musisz za mnie poręczyć – mówi. – Musisz zaświadczyć o mojej nieposzlakowanej opinii.

Okazało się, że jego aresztowanie ma związek z zabójstwem dokonanym przez mafię w Chicago jeszcze w tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym trzecim roku.

– Kurwa mać, Tony, przecież pracuję w kasynie – jęknąłem. – Staram się o licencję.

– Kurwa mać, Tony, przecież pracuję w kasynie – jęknąłem. – Staram się o licencję.

Próbuję mu uświadomić, że pójście do sądu i poręczenie za niego w sprawie o morderstwo dokonane przez mafię może się dla mnie okazać niezbyt fortunnym posunięciem. Dla Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi stanowiłoby to pretekst do nieprzyznania licencji.

– Bardzo potrzebuję twojej pomocy – mówi Tony. – Musisz to zrobić.

Poszedłem więc do sądu. Poręczyłem za niego i Tony wyszedł za kaucją w wysokości dziesięciu tysięcy dolarów. Przysięgał, że nie jest zamieszany w tę sprawę. Był bardzo przekonujący. Następnego dnia od rana wertowałem gazety, by sprawdzić, czy moje nazwisko pojawiło się w związku ze sprawą. Miałem szczęście. O mnie nie wspomniano ani słowem”.

*

„Zabrali go z powrotem do Chicago, by stanął przed sądem – wspomina agent FBI, Bill Roemer. – Gdy został oskarżony, nie przyznał się do winy i powiedział, że nie ma pojęcia, gdzie przebywał w dniu zabójstwa. Pamiętał tylko, że prezydent Kennedy został zamordowany tydzień później i obiecał, że postara się odtworzyć na tej podstawie wydarzenia z dnia, w którym zamordowano Foremana.

Zachowywał się nienaturalnie miło. Powiedział, że poprosi krewnych, by poszukali w rodzinnych archiwach. Miał nadzieję, że może znajdą coś, co pozwoli dowieść, że nie był na miejscu zbrodni.

Po czym, na mniej więcej miesiąc przed rozpoczęciem procesu, jeden z trzech współoskarżonych, Szalony Sam DeStefano, zostaje zastrzelony w swym garażu. Dwa szybkie strzały z dubeltówki. Żona i goryl Sama dziwnym trafem pojechali pół godziny wcześniej w odwiedziny do krewnych.

Tony obawiał się zeznań Szalonego Sama. Jego prawnicy usiłowali doprowadzić do wyłączenia go ze sprawy DeStefano. Sam dopiero co dostał trzy lata za grożenie świadkowi w sprawie o handel narkotykami i pojawił się w sądzie na wózku inwalidzkim, w pidżamie i z megafonem w ręku. Tony obawiał się, że Sam zrazi do nich ławę przysięgłych. Chodziły również słuchy, że ma raka i ze strachu przed śmiercią w więzieniu zdradzi współoskarżonych, czyli swego brata Mario i Tony'ego. Spilotro zwrócił się ponoć w sekrecie do mafijnego bossa, Anthony'ego Accarda, twierdząc, że Szalony Sam ma zamiar go zadenuncjować”.

Spilotro wygrał sprawę. Jego szwagierka Arlene zeznała w sądzie, że wraz z mężem, Nancy i Tonym spędzili cały dzień, w którym dokonano morderstwa, kupując meble i dodatki, jedząc razem lunch i dyskutując o właściwym doborze kolorów. Ława przysięgłych oddaliła zarzuty przeciwko Tony'emu.

„Byłem tamtego dnia na sali rozpraw – wspomina Roemer. – Gdy ogłoszono wyrok, Tony uniósł ręce w triumfalnym geście. Potem spojrzał na nas, grupę funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości. Miał na twarzy szeroki szyderczy uśmiech. Przez chwilę utkwił we mnie wzrok.

Gdy jako wolny człowiek wychodził z sali rozpraw, stanąłem w przejściu i bardzo cicho powiedziałem:

– Nadal jesteś małym szczylem. Jeszcze cię dostaniemy.

Tony spojrzał na mnie, uśmiechnął się i wycedził:

– Pies cię jebał”.

CZĘŚĆ 2

RYZYKOWNA GRA

ROZDZIAŁ 10

„Nie wiesz, w co się pakujesz”.

W 1971 roku, gdy Frank Rosenthal rozpoczął pracę w Starduście, hotel i kasyno wystawiono na sprzedaż.

„Były własnością Recrion Corporation, która posiadała również Fremont – powiedział Dick Odessky, dyrektor biura prasowego hotelu Stardust – i najwięksi udziałowcy próbowali je sprzedać. Podbili cenę akcji i teraz starali się zdyskontować zyski. Lecz Komisja Papierów Wartościowych nabrała podejrzeń i zmusiła ich do podpisania zobowiązania, że nie sprzedadzą swych udziałów.

Przypominało to sytuację, w której ma się na talerzu wielki stek i nie można go zjeść. Gdyby którykolwiek z nich usiłował sprzedać swoje akcje, miałby poważne kłopoty w sądzie. Tak więc jedynym sposobem odzyskania zainwestowanych pieniędzy była sprzedaż całej spółki.

Del Coleman [prezes Recriona] reprezentował wielkich inwestorów i znajdował się pod silną presją zwolenników zyskownej sprzedaży.

Presja nie zelżała nawet po objęciu stanowiska dyrektora przez Ala Sachsa. I akurat w tym czasie na scenie zdarzeń pojawił się Allen Glick”.

*

Allen Glick nie wyglądał na człowieka tak twardego i nieustępliwego, jakim był w rzeczywistości. W 1974 roku, gdy trzydziestojednoletni inwestor budowlany z San Diego nagle stał się drugim największym właścicielem kasyn w dziejach Las Vegas, wielu członków stanowych instytucji nadzorujących hazard oraz wielu właścicieli kasyn przyjęło to ze zdumieniem. Do tego czasu wpływy Glicka w mieście były znikome. Przybył do Las Vegas zaledwie rok wcześniej, gdy wraz z trzema wspólnikami uzyskał trzy miliony dolarów kredytu na rozbudowę parkingu dla furgonetek i przyczep turystycznych na miejscu doprowadzonego do bankructwa kasyna hotelu Hacienda. Hotel mieścił się w taniej dzielnicy, przy głównym bulwarze Las Vegas.

Styl i powierzchowność Glicka – niskiego, łysiejącego mężczyzny o sowiej twarzy – były zaprzeczeniem jego nieustępliwości. Niewiele osób z jego otoczenia wiedziało, że młodzieńczy i wytworny w obejściu Glick – który mówił tak cicho, że czasem ledwie było go słychać – przez dwa lata latał jako strzelec na pokładzie helikoptera HU – 1 w Wietnamie, gdzie zdobył Brązową Gwiazdę.

„Wietnam nauczył mnie, że życie trwa krótko – powiedział Glick. – Pamiętam, jak pisałem do szwagra, że chyba nie wrócę do domu żywy. Kiedy więc wróciłem, stwierdziłem, że nie będę robił tego, czego nie chcę robić. Po pierwsze, nie chciałem być adwokatem. Uzyskałem tytuł licencjata na Uniwersytecie Stanowym Ohio oraz magisterium z prawa w Case Western Reserve, ale wiedziałem jedno – że nie chcę pracować jako adwokat. Po drugie, wolałem mieszkać w San Diego niż w rodzinnym Pittsburghu. Przyjaciel mojej siostry załatwił mi pracę w American Housing, największej firmie budującej domy wielorodzinne w San Diego, i pojechałem tam z Kathy i dziećmi. Tak zaczęła się moja edukacja w branży budowlanej.

W lutym 1971 roku, po rocznej pracy w American Housing, zacząłem działać w spółce inwestorskiej z Dennym Wittmanem, sympatycznym i trochę szalonym człowiekiem. Zagospodarowywaliśmy duże tereny i budowaliśmy obiekty handlowe.

W Las Vegas znalazłem się po raz pierwszy w 1972 roku. Denny Wittman dowiedział się o sześćdziesięcioakrowej działce na południowym krańcu głównego bulwaru miasta, która wspaniale nadawała się pod osiedle domów – przyczep. Jedyny problem polegał na tym, że na działce stał doprowadzony do bankructwa hotel Hacienda, a jego kasyno objęte było trzykrotnym prawem zastawu na korzyść IRS. Nie wiem dlaczego, ale pomyślałem, że zamiast wszystko wyburzać, moglibyśmy zebrać pieniądze i reaktywować hotel i kasyno. Jednak Denny nie chciał inwestować w kasyno. Był bardzo religijnym człowiekiem. Nie potrafił rozwiązać tego dylematu i się wycofał.

W tym czasie miałem na koncie dwadzieścia jeden tysięcy dolarów, ale stwarzając pozory i śrubując przy pomocy Denny'ego wartość wszystkiego, co było własnością naszej małej korporacji, zdołaliśmy uzyskać trzy miliony dolarów kredytu z First American Bank w Tennessee, z którym wcześniej współpracowaliśmy i w którym mieliśmy przyjaciół.

Jako właściciel kasyna w Las Vegas musiałem uzyskać licencję stanowej Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi, no i proszę, w wieku dwudziestu dziewięciu lat zostałem prezesem kasyna. Nie upłynął dzień, a wszyscy w mieście mieli do mnie jakąś sprawę.

Pięć miesięcy później Chris Caramanis, prowadzący firmę wynajmu samolotów, z której usług korzystały hotele, powiedział mi, że King's Castle w Lake Tahoe również stał się niewypłacalny, po tym jak Fundusz Emerytalny Związku Zawodowego Kierowców wniósł zastrzeżenie hipoteczne. Chris zaproponował, byśmy zebrali pieniądze i przejęli King's Castle tak samo, jak przejęliśmy Haciendę.

W ten właśnie sposób poznałem Ala Barona, zarządzającego majątkiem Międzystanowego Funduszu Emerytalnego Związku Zawodowego Kierowców. Chris przedstawił mu mnie. Spodziewałem się, że człowiek sprawujący pieczę nad wielomiliardowym majątkiem funduszu emerytalnego będzie kimś w typie bankiera. A tymczasem spotykam gburowatego gościa z ogryzkiem cygara w ustach, który patrzy na mnie i pyta:

– Co ty tu, kurwa, robisz?

Al był wtedy wściekły, gdyż właśnie stracił szansę na zawarcie długo przygotowywanej transakcji przejęcia niewypłacalnego kasyna z rąk związku.

Gdy dowiedział się, że niedawno zebrałem pieniądze na wykup Haciendy, zapytał:

– Masz forsę?

– Nie, ale może mógłbym pożyczyć – odparłem.

Baron tak bardzo pragnął usunąć King's Castle ze związkowego rejestru, że zaproponował, bym za dwa tygodnie przedłożył ofertę wykupu.

Gdy się zjawił w Las Vegas, przedstawiłem mu ofertę. Rozsierdził się.

– Nie mam czasu tego czytać – warknął. Chciał jedynie, żebym zebrał pieniądze na spłatę długu hipotecznego i wybawił związek z kłopotu.

Tak czy owak transakcja nie doszła do skutku, ale niedługo potem zaangażowałem się w budowę dużego kompleksu biurowego w Austin, w Teksasie, w którym miały się mieścić biura IRS, komisji Kongresu i rozmaitych agencji rządowych. Skala przedsięwzięcia była zbyt duża, byśmy mogli je sfinansować jak zwykle z kredytów bankowych, więc pomyślałem, że skontaktuję się z Baronem. Telefonowałem do niego trzykrotnie, zostawiałem wiadomości. Nie oddzwaniał. W końcu, po czterech dniach prób, jego sekretarka powiedziała, żebym więcej nie zawracał mu głowy.

Obiecałem, iż nie będę dzwonił i poprosiłem, by mu tylko przekazała, że skontaktowali się ze mną ludzie z rządu i muszę z nim pogadać. Oddzwonił natychmiast. Gdy się dowiedział, że chodzi o budowę wielkiego biurowca dla agend rządowych, sklął mnie z góry na dół. Użył przy tym wszystkich wulgarnych słów, jakie tylko można sobie wyobrazić.

Ale w przerwach między przekleństwami musiało do niego dotrzeć, że to projekt realizowany na zlecenie rządu federalnego i wielka szansa, bo w końcu powiedział:

– No dobra, sukinsynu, złóż dokumentację kredytową.

Interes, który zaproponowałem, spodobał się Baronowi i szefom związku, bo po pierwsze był całkowicie legalny, a po drugie Denny Wittman, nasi wspólnicy z Austin i ja odwaliliśmy całą robotę, związek zaś miał pełnić rolę właściciela i najemcy.

Potem przyszła transakcja z Recrionem. Dowiedziałem się, że Recrion jest do kupienia i że Morris Shenker, właściciel hotelu Dunes, prowadzi negocjacje w tej sprawie z Delem Colemanem. Okazało się, że Shenker proponował mu tylko czterdzieści dwa dolary za akcję. Moi księgowi przeliczyli wszystko dokładnie i okazało się, że transakcja jest opłacalna. Przy tej cenie można pożyczyć sumę potrzebną na wykup hoteli Stardust i Fremont i jeszcze zostaną środki na pokrycie kosztów remontu.

Taki interes mógł się więcej nie trafić. Natychmiast zadzwoniłem do Colemana w Nowym Jorku, żeby umówić się na spotkanie. Złapałem nocny samolot na Wschodnie Wybrzeże i w piątek, z samego rana, spotkaliśmy się w jego domu przy Wschodniej Siedemdziesiątej Siódmej Ulicy. Del Coleman okazał się człowiekiem światowym. Wydaje mi się, że był wówczas żonaty albo zaręczony z jakąś sławną modelką.

Powiedziałem, że chcę kupić jego korporację i że jestem już właścicielem Haciendy, a moi wspólnicy wsparli ofertę wykupu za cenę co najmniej o dwa dolary wyższą od zaoferowanej przez Shenkera. Dodałem, że potrzebuję trochę czasu na zebranie pieniędzy, ale z pewnością nie będę miał z tym problemów.

Coleman oświadczył na samym wstępie, że prowadzi negocjacje z Morrisem Shenkerem. W rzeczywistości, w chwili gdy to mówił, prawnicy przepisywali dokumenty na maszynie, ale ja nie miałem o tym pojęcia. Gdybym więc posiadał pieniądze, on byłby zmuszony powiedzieć o tym akcjonariuszom, co znaczyło, że mógłbym złożyć publiczną ofertę kupna.

O powadze mojej propozycji świadczyłaby wpłata do poniedziałku, do dwunastej w południe, bezzwrotnej zaliczki w wysokości dwóch milionów dolarów. Dałby mi wówczas sto dwadzieścia dni na zgromadzenie reszty pieniędzy. Przystałem na te warunki, choć uczyniłem to ze ściśniętym gardłem. Najpóźniej w poniedziałek w południe musiałem dostarczyć Colemanowi dwa miliony w gotówce i nawet gdybym zdołał je jakoś załatwić, było piątkowe popołudnie i banki zamknięto do poniedziałku. Zadzwoniłem do Denny'ego Wittmana z informacją, że muszę natychmiast pożyczyć dwa miliony dolarów. Denny wiedział, o co chodzi i zaproponował, bym wykorzystał dwa półmilionowe depozyty, jakie nasza spółka miała w First American Bank w Nashville, w Tennessee. Dodał, że dzięki bardzo dobrym stosunkom z dyrekcją tego banku mógłbym może uzyskać w nim akredytywę w wysokości miliona dolarów.

Zadzwoniłem do Stevena Neely'ego, prezesa banku, i wyłuszczyłem swoją sprawę.

– Jesteś szalony – usłyszałem.

Wyjaśniłem, że chodzi o interes mojego życia.

– Jeżeli mówisz poważnie, musisz się tutaj zjawić dziś wieczorem – powiedział.

Rozłączyłem się, zadzwoniłem do biura linii lotniczych i dowiedziałem się, że tego dnia nie odlatują już samoloty do Nashville.

Pojechałem więc samochodem na lotnisko Teterboro i wyczarterowałem samolot z firmy Learjet. Nie miałem przy sobie pieniędzy i dałem obsłudze swą kartę kredytową. Dzięki Bogu posiadałem na koncie dostatecznie dużo pieniędzy, by pokryć koszty podróży.

Gdy samolot wylądował, Neely widział, jak wysiadam. Zapytał, skąd wziąłem samolot. Odparłem, że pożyczył mi go przyjaciel. Nie zamierzałem go wtajemniczać, że właśnie przed chwilą przepuściłem swą kartę kredytową. Pojechaliśmy do jego domu i pracowaliśmy całą noc, przygotowując aktywa finansowe i dodatkowe zabezpieczenie dla akredytywy.

Wittman przyleciał następnego dnia. Zobowiązał się do wszystkiego, co trzeba, i bank dał mi akredytywę. W niedzielę rano wszystko było załatwione. Poleciałem z powrotem do Nowego Jorku.

Do Colemana zadzwoniłem z lotniska.

– Del, mam już pieniądze i nie chcę czekać aż do poniedziałku.

– Masz dwa miliony dolarów?

– Są w mojej teczce.

Pojechałem do niego, wypełniliśmy dokumenty określające warunki zdeponowania pieniędzy i Coleman powiedział, że w poniedziałek rano powiadomi Komisję Papierów Wartościowych i wstrzyma obrót akcjami Recriona.

W poniedziałek rano poleciałem z powrotem do San Diego. Dotarłem na miejsce przed świtem i zacząłem zestawiać listy potencjalnych inwestorów. Zadzwoniłem do Ala Barona, ponieważ związek miał hipotekę na oba hotele, a w dodatku wiedziałem, że spodobał im się udział w finansowaniu budowy biurowca dla rządu, który im załatwiłem. Pomyślałem, że być może zechcą zaangażować się w wykup.

Gdy powiedziałem mu o tym, co zrobiłem i że teraz mam zamiar złożyć ofertę wykupu akcji Recriona, Baron rzekł:

– Posłuchaj mnie. Daję ci najlepszą radę, jaką kiedykolwiek otrzymałeś – nie wchodź w ten interes. Wycofaj się z umowy. Nie masz pojęcia, w co się pakujesz.

Dodał, że nie ma mowy, by sam pił piwo, którego nawarzę. Z perspektywy czasu zdaję sobie sprawę, że ostrzegał mnie na wszelkie możliwe sposoby.

Ponieważ wyglądało na to, że ze współpracy ze związkiem nic nie wyjdzie, poleciłem ludziom z działu inwestycji, by spróbowali znaleźć inne źródła kapitału. Jeden z naszych przedstawicieli w Los Angeles natrafił na J.R. Simplota, inwestora z Idaho, który był zainteresowany naszym projektem. Pojechałem na spotkanie z nim. Okazał się powściągliwym człowiekiem. Miał na sobie garnitur za dwieście dolarów. Powiedział, że interesuje go branża hotelarska i da mi pieniądze, tyle tylko, że chce mieć pięćdziesiąt jeden procent udziałów.

Nie miałem pojęcia, kim jest. Gdy wróciłem do biura, zadzwoniłem do Kenny'ego Solomona w Valley Bank i poprosiłem, by sprawdził człowieka nazwiskiem Simplot. Okazało się, że Kenny wcale nie musi go sprawdzać. Powiedział, że Simplot może mi dać sześćdziesiąt dwa miliony, siedemset tysięcy dolarów ze swojego konta osobistego, wypisując po prostu czek. Simplot był największym producentem ziemniaków w Stanach Zjednoczonych. Przypuszczalnie nie było takich frytek u McDonalda, których nie usmażono z ziemniaków dostarczonych przez jego firmę.

Nie chciałem jednak rezygnować z kontroli nad spółką. Zadzwoniłem więc ponownie do Ala Barona i powiedziałem, że rano usłyszy, iż zawiązałem spółkę z J.R. Simplotem i że mamy zamiar wykupić Recriona i przejąć udziały związku w hotelach Stardust i Fremont.

– Nie rób niczego, dopóki do ciebie nie zadzwonię – powiedział. Po jakimś czasie dzwoni i proponuje:

– Przyjedź do Chicago na spotkanie.

– Po co miałbym przyjeżdżać? – pytam. – Macie zamiar udzielić mi pożyczki? – Baron nadal nie wiedział.

Nazajutrz poleciałem do Chicago, do siedziby funduszu emerytalnego, w której spotkałem się z Baronem.

– Skoro już grasz w golfa, musisz mieć kij – rzekł, po czym wyjaśnił mi, jak działa system udzielania pożyczek.

Trzeba było znać członka rady powierniczej funduszu, bo tylko członkowie rady mogli składać propozycje udzielenia pożyczki. Rada przekazywała propozycję do rozpatrzenia zarządcy majątku, a potem wnioski kredytowe trafiały do komitetu wykonawczego, który mógł je poprzeć lub nie. W końcu propozycję poddawano pod głosowanie całej rady.

Baron oprowadził mnie po budynku i przedstawił Frankowi Ranneyowi, który właśnie wracał z lunchu z Frankiem Balistrierim. Dowiedziałem się, że Ranney jest związkowym członkiem rady z Milwaukee i zasiada w trzyosobowym komitecie wykonawczym, który rozpatrywał sprawy wszystkich pożyczek kierowanych na zachód od Missisipi, czyli między innymi do Las Vegas.

Al stwierdził, że Balistrieri może być moim łącznikiem z Frankiem Ranneyem. Balistrieri był bardzo spokojnym i bardzo eleganckim mężczyzną. Powiedział, że z przyjemnością mi pomoże i że powinniśmy się spotkać przy okazji jego najbliższego pobytu w Las Vegas.

Następne nasze spotkanie odbyło się w Haciendzie. Omówiliśmy sprawę pożyczki oraz dokumentacji wniosku. Zadeklarował pomoc. Powiedział, że po złożeniu dokumentacji kredytowej w Chicago powinienem przyjechać do Milwaukee, gdzie mógłbym poznać jego synów. Nie bardzo wiedziałem, jaką w tym wszystkim odgrywa rolę, ale nie chciałem zastanawiać się nad tym. Baron powiedział przecież, że Balistrieri jest moim głównym łącznikiem z Frankiem Ranneyem, członkiem rady i komitetu wykonawczego decydującego o pożyczce.

Po złożeniu dokumentacji pojechałem do Milwaukee, gdzie spotkałem dwóch jego synów, Johna i Josepha. Obydwaj byli prawnikami. Balistrieri powiedział, że chce, aby jego synowie wzięli udział w tej operacji. Joseph pomagał mu prowadzić nocne lokale, w których odbywały się występy estradowe, dobrze znał się na rozrywce i mógłby pełnić tego rodzaju funkcję w hotelu Stardust. Nie zobowiązałem się do niczego. Powtarzałem, że możemy o tym podyskutować w momencie, gdy zawrę transakcję.

Gdy wróciłem do domu, zadzwoniłem do Jerry'ego Solowaya. Jerry był prawnikiem u Jennera i Błocka, w firmie, z której usług korzystałem. Poprosiłem, by sprawdził gościa nazwiskiem Frank Balistrieri. Powiedziałem mu, co sam o nim wiem i rozłączyłem się. Miałem zjawić się w biurze Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi.

Shannon Bybee, jeden z członków komisji, powiedział, że dziwi go fakt nabycia przeze mnie jednej z największych firm w stanie Newada po rocznym zaledwie pobycie tutaj, i zapytał, czy przypadkiem nie raczyłbym poddać się badaniu przy użyciu wykrywacza kłamstw, czym wyświadczyłbym mu wielką przysługę. Mój adwokat uznał takie badanie za niepotrzebne i niczym nie usprawiedliwione i Bybee zgodził się z nim, ale stwierdził, że spałby spokojniej wiedząc, iż jestem zupełnie czysty. Ponieważ nie miałem nic do ukrycia, skończyło się na dwugodzinnym teście, jakiemu poddaje się podejrzanych o popełnienie najcięższych przestępstw. Zdałem go na piątkę. To właśnie ostatecznie przekonało Bybee'ego i pozwoliło mi uzyskać licencję na prowadzenie gier hazardowych, niezbędną przy zakupie kasyna.

Parę dni po teście zadzwonił Jerry Soloway. Sprawiał wrażenie rozhisteryzowanego. Chciał się upewnić, czy rzeczywiście chodziło mi o Franka Balistrieriego. Odparłem, że tak.

– Po co się z nim zadajesz? – zapytał.

Powiedziałem, że byłem z Balistrierim na kolacji. Że odwiedził mnie w Haciendzie. Że byłem z nim w jego restauracjach. Że gościłem u niego w domu, poznałem jego synów i odwiedziłem ich firmę prawniczą.

Soloway wpadł w szał. Powiedział, że nie mogę sobie pozwolić na to, by widywano mnie z Balistrierim. Zgodnie z informacjami, które uzyskał, Frank Balistrieri został uznany przez FBI za szefa mafii w Milwaukee. Sama rozmowa z tak znaną postacią świata przestępczego może grozić utratą licencji.

Odparłem, że musiała zajść pomyłka, że przecież spotkałem Balistrieriego w biurach Funduszu Emerytalnego Związku Zawodowego Kierowców. Właśnie wracał z lunchu z Frankiem Ranneyem, jednym z członków rady powierniczej funduszu.

Jerry powiedział, że nie obchodzi go, gdzie spotkałem Balistrieriego i że ten człowiek jest szefem zorganizowanej grupy przestępczej w Milwaukee.

Tamtej nocy źle spałem. Zastanawiałem się, co by się stało, gdyby Jerry powiedział mi o tym, zanim poddałem się testowi na wykrywaczu kłamstw. Po czym uświadomiłem sobie, że prawie codziennie rozmawiałem z Balistrierim przez telefon na temat postępu w procedurze przyznawania pożyczki. Widziano mnie w jego towarzystwie w całym mieście.

Z drugiej jednak strony nie sądziłem, bym mógł teraz cokolwiek zrobić. Co mu miałem powiedzieć? Wiem, że jesteś szefem mafii w Milwaukee, więc nie pomagaj mi w załatwieniu pożyczki? Byłem teraz szalenie ostrożny, ale czułem, że potrafię jakoś z tego wybrnąć.

Gdy Balistrieri znowu zadzwonił, był bardzo zadowolony. Powiedział, że uzyskaliśmy zgodę komitetu wykonawczego na pożyczkę w wysokości sześćdziesięciu dwóch milionów siedmiuset tysięcy dolarów. Bill Presser, członek rady – powierniczej z Cleveland, sprzeciwiał się udzieleniu drugiej części pożyczki. Potrzebowaliśmy dodatkowych pieniędzy na renowację i rozbudowę hotelu Stardust.

Balistrieri chciał się ze mną spotkać w Chicago w sprawie drugiej części pożyczki. Przeraziłem się na myśl, że ktoś mnie zobaczy w jego towarzystwie. Zależało mi jednak na tym, by wniosek o pożyczkę przeszedł. Na miejsce spotkania wyznaczył hotel Hyatt w pobliżu lotniska O'Hare. Pojechałem. Gdy dotarłem do jego pokoju, dowiedziałem się, że komitet wykonawczy rozpatruje możliwość udzielenia drugiej części pożyczki – pierwszej raty w wysokości dwudziestu milionów dolarów na rozpoczęcie renowacji. Reszta pieniędzy miała nadejść trochę później. Mieliśmy je wykorzystać na sfinansowanie rozbudowy hotelu Stardust o wieżę z luksusowymi apartamentami dla najbogatszych gości. Wszystko to przeanalizowano i w zasadzie zaakceptowano, jako że utrzymanie się na rynku wymagało intensywnych prac adaptacyjnych.

Balistrieri powiedział, że Bill Presser nadal się sprzeciwia, a do zatwierdzenia całego pakietu zostały tylko dwa tygodnie. Zrozumiałem, że próbuje wywrzeć na mnie presję.

Po chwili przypomniał mi, że obiecałem, iż jego synowie otrzymają posady w nowej korporacji – mieliśmy rozstrzygnąć tę sprawę, gdy tylko zawrę umowę kupna – i poprosił, bym pojechał z nim do Milwaukee i zobaczył się z Johnem i Josephem.

Zgodziłem się. Nazajutrz spotkaliśmy się w kancelarii prawniczej jego synów. Balistrieri zażyczył sobie, byśmy dokonali formalnych ustaleń w pewnej sprawie, po czym opuścił gabinet. Joseph i John przedstawili mi warunki porozumienia, będącego w istocie umową opcyjną, zgodnie z którą za dwadzieścia pięć lub trzydzieści – dokładnie nie pamiętam – tysięcy dolarów uzyskają prawo wykupienia połowy udziałów w nowej spółce, gdybym zdecydował się je sprzedać.

– Bez tej klauzuli – zauważył jeden z nich – twój wniosek zostanie jutro odrzucony.

Zapytałem, czy moglibyśmy porozmawiać o tym później, po zawarciu umowy.

Zaprzeczyli.

Przed Komisją ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi zaświadczyłem pod przysięgą, że nie mam wspólników. Wiedziałem, że bracia Balistrieri nigdy nie otrzymają licencji.

Odparłem, że chętnie bym się zgodził, ale podpisałem się już pod oświadczeniem dla komisji stanowej. Zaproponowali, bym postdatował opcję.

Byłem ciekaw, czy myślą, że mogliby uzyskać licencje. Uważali, że nie powinni mieć z tym żadnych problemów. Zrozumiałem, że ci ludzie żyją w świecie fantazji. Zdawali się nie wiedzieć, kim są ani jaki niosą ze sobą bagaż. Być może nie wiedzieli, że ja wiem, i po prostu bawili się ze mną w jakąś szaradę. Jakkolwiek było, czułem się niczym Alicja w krainie czarów.

Powiedziałem, że podpiszę porozumienie, ale oni w zamian muszą obiecać, że nie uczynią nic z uzyskaną w ten sposób opcją. Wyrazili zgodę.

Tego wieczoru rozmyśliłem się. Zadzwoniłem do Josepha i powiedziałem, że nie zdołam uzyskać zatwierdzenia transakcji, podpisawszy umowę opcyjną. Jeżeli Komisja ds. Nadzoru dowie się o niej, mogę wszystko stracić.

Gdyby więc uzyskanie pożyczki było uzależnione od opcji, z ogromną przykrością musiałbym się wycofać. Szanuję jego ojca i jestem wdzięczny za to, co zrobił, ale nie mogę narażać wszystkiego, co mam, z Haciendą włącznie. Dodałem, że mogę ich zaangażować jako prawników – w końcu zatrudniłem ich w roli radców prawnych za pięćdziesiąt tysięcy rocznie – ale opcja mogłaby wszystko zaprzepaścić.

Joseph oddzwania po paru minutach i mówi:

– Mój tato zadzwoni do ciebie i przedstawi się jako «Wujek John». Chce z tobą porozmawiać.

Wujek John! Balistrieri nie używał dotąd pseudonimów. Dlaczego teraz to robił?

Balistrieri zatelefonował, przedstawił się jako Wujek John i rzekł:

– Nie możesz się wycofać.

– Nie mogę załatwić tego w taki sposób – odparłem.

– Jesteś pewien?

Jestem i będę musiał ponieść konsekwencje.

– Sprawiasz mi zawód – oświadczył. Sprawiał wrażenie rozgoryczonego.

Po jakimś czasie dzwoni Joseph i mówi, że podrą opcję, a po zawarciu transakcji coś wymyślimy.

Powiedziałem, żeby nie darł opcji, tylko odesłał mi ją. Sam zniszczyłem już swoją kopię i nie chciałem, by druga krążyła gdzieś i dotarła do Komisji ds. Nadzoru.

– Nie ufasz mi? – zapytał, wyraźnie dotknięty.

Odparłem, że to nie jest kwestia zaufania. Chodziło o interesy. Obiecał, że prześle mi kopię, ale oczywiście tego nie zrobił.

Mniej więcej tydzień później pożyczka została zatwierdzona przez wszystkich członków rady powierniczej funduszu. Dyskusja nie trwała dłużej niż dwie minuty. W końcu Bill Presser, chicagowski szef związku, członek rady najbardziej niechętnie odnoszący się do mojego wniosku, powiedział: «Powodzenia» i to wszystko.

W ten oto sposób w ciągu sześćdziesięciu siedmiu dni otrzymałem sześćdziesiąt dwa miliony siedemset tysięcy dolarów pożyczki”.

*

25 sierpnia 1974 roku ponad 80 procent akcjonariuszy Recriona zaoferowało swe udziały Spółce Allena Glicka – Argent. Jej nazwa była akronimem utworzonym z wyrazów: Allen R. Glick Enterprises i oczywiście oznaczała „pieniądze” w języku francuskim, którym nie władała biegle żadna z osób związanych z transakcją.

„Wpadłem w euforię – wspomina Glick. – Joseph Balistrieri zadzwonił do mnie z informacją, że jego ojciec przyjeżdża do Chicago i chce uczcić zawarcie transakcji kolacją.

Nie sądziłem, by był to dobry pomysł, ale Joseph obstawał przy nim.

– Nie możesz odmówić mojemu ojcu – powiedział.

Nie chciałem, by widziano nas w restauracji, nawet gdyby mieściła się na uboczu, ale w końcu wylądowaliśmy w Sali Zdrojowej hotelu Ambassador w Chicago. Balistrieri był tam dobrze znany. Wszyscy kelnerzy i kierownicy sal przyszli go powitać. Zamówił dom perignon, a ja przez całą kolację myślałem o tym, że jeżeli agenci FBI śledzą go tego wieczoru, to w Vegas jestem skończony.

Pod koniec kolacji Balistrieri powiedział, że gdybym miał jakieś pytania odnośnie pożyczki – a zwłaszcza dodatkowych sześćdziesięciu pięciu milionów na renowację i rozbudowę hotelu – powinienem zwracać się tylko i wyłącznie do niego. Nie powinienem próbować omawiać niczego, co zrobiliśmy, z innymi członkami rady powierniczej ani ze związkowymi oficjelami. Stworzyliśmy we dwójkę skuteczny model współpracy i tak już powinno pozostać.

Po czym, gdy wychodziliśmy, Frank rzekł:

– Musisz mi wyświadczyć przysługę. W Las Vegas mieszka pewien człowiek. W tej chwili pracuje dla ciebie. Byłoby dobrze, gdyby doczekał się większego uznania. On może ci pomóc.

– Kto taki?

– Nie mogę ci teraz powiedzieć.

Tak zakończył się ten wieczór.

Tydzień później zadzwonił Wujek John. Powiedział, że chce, bym spotkał się z człowiekiem, o którym wspominał. Byłem wtedy w La Jolla.

– Przyjdzie się z tobą zobaczyć. Chcę, żebyś go awansował. I dał podwyżkę. Okay?

– Kto to taki?

– Nazywa się Frank Rosenthal. Jeżeli ci się nie spodoba, możesz do mnie zadzwonić, a ja już go ustawię – odparł i dodał, że we władzach funduszu zasiadają ludzie, którzy spojrzą przychylnym okiem na mój wniosek w sprawie pozostałej części pożyczki, jeżeli awansuję Rosenthala. Gdy zawahałem się przez chwilę, ton jego głosu uległ zmianie. Balistrieri sprawiał wrażenie rozgniewanego. Gdy wyraziłem zgodę, poprosił, bym spotkał się z Rosenthalem jak najszybciej.

Zatelefonowałem do niego tuż po rozmowie z Balistrierim. Rosenthal powiedział, że spodziewał się mojego telefonu.

Przyjechał do La Jolla. Przyszedł do mojego domu. Na wstępie oświadczył, że Al Sachs to głupek. Jego zdaniem moja spółka miała olbrzymie możliwości. Wydał mi się bardzo kompetentny i bardzo mądry. Być może jest diabłem – w co osobiście nie wątpię – ale z pewnością należy do ludzi bardzo inteligentnych.

Powiedziałem, że wiem, iż jest znawcą gier hazardowych i zamierzam uczynić go swym asystentem lub doradcą. Początkowo był nastawiony bardzo przyjaźnie i pojednawczo. Stwierdził, że docenia ten awans i dołoży wszelkich starań na nowym stanowisku. Poprosił o potwierdzenie awansu w notatce służbowej i o podwyżkę. Dałem mu jedno i drugie.

Następnego dnia skontaktowałem się z przewodniczącym Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi. Dowiedziałem się od niego, że Rosenthal to geniusz loterii, mistrz typowania wyników, alfa i omega gier hazardowych. Dowiedziałem się również, że przypuszczalnie nigdy nie uzyska licencji”.

*

Frank Rosenthal wrócił do Las Vegas z nowym zakresem obowiązków i podwyżką z 75 tys. do 150 tys. dolarów rocznie. Natychmiast zaczął wprowadzać zmiany w działaniu kasyna.

„Prawie wszyscy dyrektorzy uważali go za człowieka dysponującego władzą – wspomina Glick. – Miał wszystko ustalać ze mną, ale nie robił tego. Na początku, gdy spytałem go o wprowadzone zmiany, nie okazał lekceważenia. Ale każdego dnia dowiadywałem się, że uzyskał odrobinę więcej władzy. Podobno gdy szedł przez salę kasyna, krupierzy stawali na baczność. Potrafił zwolnić krupiera za to, że nie stał przed nim ze złączonymi rękami – nawet przy pustym stole. Zatrudniał, kogo tylko chciał. Zrezygnował z pewnych dostawców. Z nie wyjaśnionych powodów zmienił firmę wynajmu samochodów, agencję reklamową i usiłował rozprowadzać bilety na Lido Show za pośrednictwem własnej firmy.

Gdy zwracano mi na to uwagę, kładłem kres tym praktykom lub uchylałem jego zarządzenia, ale trudno było za nim nadążyć. Gdy wyjaśniałem jedną jego decyzję, Rosenthal tłumaczył kucharzom w kuchni, jak mają gotować.

Kursowałem pomiędzy domem w San Diego a Las Vegas i ilekroć docierałem do miasta, wysłuchiwałem opowieści o tym, co Rosenthal zrobił podczas mojej nieobecności. A potem przez parę dni niemal codziennie dochodziło do scysji. Widziałem go w akcji. Należał do osób, które wyciągają papierosa i oczekują, że ktoś poda ogień. Potrafił peszyć ludzi. Nie przeklinał. Nie podnosił głosu. Ale człowiek wolał dostać w twarz, niż wysłuchiwać jego pouczeń.

Urządził sobie gabinet, którego mógłby mu pozazdrościć sam Mussolini – cztery razy większy od największego gabinetu w budynku. Nie spodobała mu się drewniana boazeria, którą zamówił. Kazał ją zerwać i zastąpić inną. A wszystko przez egotyzm. Rosenthalowi nie wystarczała rola szarej eminencji – musiał pokazać ludziom, kto tu rządzi.

W końcu, w październiku 1974 roku, wezwałem go do swego gabinetu. Właśnie przyjechałem z Kalifornii. Był poniedziałek. Znowu dowiedziałem się, że w sobotę i niedzielę zaszły w kasynie pewne zmiany, i uznałem, iż nadeszła pora, by ukrócić zapędy Franka.

Spotkałem go w hotelowym barze zwanym Salą Palmową.

– Chodźmy na zaplecze. Chcę ci wyjaśnić parę spraw – powiedziałem.

Powtórzyłem to, co mówiłem przy wielu okazjach – iż musi zapanować nad swymi poczynaniami – i przypomniałem, że miał działać w granicach, które określiłem na naszym wrześniowym spotkaniu w Kalifornii.

Oskarżyłem go o wielokrotne okłamywanie mnie i stosowanie wybiegów. Powiedziałem, że wiem, iż polecił mojej sekretarce, by codziennie informowała go o moich posunięciach, o tym, dokąd się wybieram i co zamierzam robić. Oświadczyłem, że uważam to za niedopuszczalne.

Rosenthal sprawiał wrażenie zaskoczonego. Zapytał, czy dowiedziałem się o tym od sekretarki. Potwierdziłem. A on zamiast przeprosić mnie za szpiegowanie, powiedział, że ją zwolni.

Wtedy właśnie zdałem sobie sprawę, że nie mam do czynienia z normalnym człowiekiem. Siedzieliśmy na zapleczu baru, dostępnym tylko dla personelu. Rosenthal zawahał się, a potem wstał i odszedł od stolika. Gdy wrócił, widziałem, że krew się w nim burzy.

– Chyba już czas, byśmy porozmawiali, Glick – oznajmił. Zwrócił się do mnie po nazwisku. Dotąd zawsze mówił mi Allen. Miałem wrażenie, że w ten sposób przygotowuje sobie grunt. – Czas, byś zrozumiał, co tu się dzieje, skąd przychodzę i gdzie jest twoje miejsce – rzekł. – Zostałem obsadzony na tym stanowisku nie dla twojego dobra, ale dla dobra innych. Polecono mi, bym nie tolerował żadnych głupich wyskoków z twojej strony. Nie mam również obowiązku słuchać twoich poleceń, bo nie ty jesteś moim szefem.

Zacząłem protestować, na co rzekł:

– Pozwól, że ci przerwę. Gdy mówię, że nie masz wyboru, nie chodzi mi jedynie o twoje możliwości administracyjne. Chodzi o twoje zdrowie. Jeżeli będziesz się mieszał do kierowania kasynem albo próbował zepsuć cokolwiek z tego, co chcę tutaj zrobić, ostrzegam, że nie wyjdziesz z tego żywy.

Poczułem się jak przybysz z obcej planety. Byłem biznesmenem i wszystkie interesy prowadziłem w poważny sposób, a teraz zetknąłem się z zupełnie obcą mi subkulturą. Nie wiedziałem, jak mam zareagować. Przypomniałem sobie rozmowę z Jerrym Solowayem na temat Franka Balistrieriego i zdałem sobie sprawę, że znalazłem się w pułapce.

Zażądałem, by wyniósł się z hotelu.

– Słyszę, co mówisz, radzę jednak, byś mnie jeszcze raz uważnie wysłuchał. Gdy powiedziałem, że nie wyjdziesz z tego żywy, chodziło mi o to, że ludzie, których reprezentuję, mogą to załatwić. To i nie tylko to. Powinieneś potraktować moje ostrzeżenie bardzo poważnie. Jesteś inteligentnym człowiekiem, więc nie poddawaj mnie próbie.

Gdy doszedłem do siebie po tej rozmowie, byłem w lekkim szoku. Zadzwoniłem do Franka Balistrieriego.

– Wpakowałeś mnie w coś, na co nie byłem przygotowany i czego bym nigdy nie zaakceptował. Nominacja twoich synów na radców prawnych korporacji została załatwiona w rzeczowy sposób i z tym nie ma problemów, ale inne sprawy są nie do przyjęcia – powiedziałem i przytoczyłem mu treść rozmowy z Rosenthalem. Balistrieri usiłował mnie uspokoić. Obiecał, że do mnie zadzwoni. Przypomniał jednak, że to on, Frank Balistrieri, jest jedyną osobą, z którą mogę poruszać tę sprawę, i nie życzy sobie, bym rozmawiał o niej z kimś innym, nawet gdyby mnie nagabywano. Powiedział to bardzo stanowczo. Nie drążyłem już tego tematu.

Zatelefonował po paru dniach. Wyjaśnił, że rozumie moją sytuację, ale w tym momencie nie może w niczym pomóc, tak więc powinienem przyjąć radę «pana Rosenthala» i pozostawić go na stanowisku.

Poruszyłem sprawę «wspólników», o których wspomniał Rosenthal, i przypomniałem, że kupiłem tę korporację dzięki własnym staraniom. Przyznałem, że pomógł mi w uzyskaniu pożyczki z funduszu emerytalnego, ale nie było i nie ma mowy o żadnych «wspólnikach».

Lecz Balistrieri odparł:

– To, co powiedział pan Rosenthal, jest zgodne z prawdą”.

*

Przez kilka miesięcy Glick toczył wojnę podjazdową z Rosenthalem. Bał się otwartej konfrontacji, więc usiłował ograniczyć pole jego działania. Wykluczył go z udziału w naradach. Starał się trzymać go z dala od strefy wpływów. Odwoływał jego polecenia i odrzucał propozycje. Lecz w końcu, pewnego marcowego wieczoru w 1975 roku, ziścił się najkoszmarniejszy sen Allena Glicka. Jadł właśnie kolację w Restauracji Pałacowej w hotelu Stardust, gdy zadzwonił Rosenthal.

Powiedział, że to nagły wypadek i że muszę udać się z nim na spotkanie. Zapytałem, o co chodzi. Odparł, że nie może wyjaśnić mi przez telefon, ale muszę się z nim spotkać. Stwierdziłem, że wolałbym tego nie robić i że możemy się z tym uporać rano.

– To nagły wypadek. Nie masz wyboru – oświadczył.

W porządku. Gdzie mamy się spotkać?

– W Kansas City.

Pomyślałem, że to absurd, i powiedziałem, że nie zdołam dotrzeć do Kansas przed trzecią, czwartą rano.

– Albo przyjedziesz dobrowolnie, albo my przyjedziemy po ciebie – odparł i dodał, że spotka się ze mną na lotnisku. Korporacja miała wówczas parę samolotów i przed drugą trzydzieści lub trzecią nad ranem wylądowałem w Kansas City.

Rosenthal czekał na mnie na lotnisku. Przyjechał samochodem. Przedstawił mnie kierowcy, Carlowi DeLunie, gburowatemu, ordynarnemu mężczyźnie. Zwracając się do niego, używał przydomka «Twardziel».

Pojechaliśmy okrężną drogą – zauważyłem, że raz po raz mijaliśmy te same miejsca. Jazda trwała około dwudziestu minut. Krążymy tak i krążymy, nikt nic nie mówi. W końcu dotarliśmy do jakiegoś hotelu. Wchodzimy na drugie piętro, do apartamentu z uchylonymi drzwiami łączącymi go z pokojem przejściowym.

W apartamencie było dość ciemno. Gdy wszedłem do środka, Rosenthal przedstawił mnie siwowłosemu starcowi nazwiskiem Nick Civella. Nie miałem wówczas pojęcia, kim jest ten człowiek. Później okazało się, że to szef mafii w Kansas City. Wyciągnąłem dłoń, a on rzekł:

– Nie mam ochoty podawać ci ręki.

W pokoju stał fotel i mały stolik z lampą. Civella kazał mi usiąść. Spostrzegłem, że Rosenthal wychodzi. Zostałem z DeLuną i Civella. Słyszałem, jak ktoś wchodził i wychodził z pokoju, ale siedziałem odwrócony plecami do drzwi, więc nikogo nie widziałem.

Civella wyzwał mnie od najgorszych, a potem rzekł:

– Nie znasz mnie jeszcze, ale gdyby to zależało ode mnie, nie wyszedłbyś stąd żywy. Ale ze względu na pewne okoliczności ocalisz życie, jeżeli nas posłuchasz.

Gdy poskarżyłem się, że światło razi mnie w oczy, powiedział, iż może mi wyświadczyć przysługę i je wydłubać, a potem oświadczył:

– Odstąpiłeś od umowy. Jesteś nam winien milion dwieście tysięcy dolarów. Poza tym masz dać Mańkutowi wolną rękę.

Byłem kompletnie zaskoczony. Powiedziałem, że nie wiem, o czym mówi. Naprawdę nie wiedziałem.

Civella patrzy na mnie i, kładąc na stole broń, mówi:

– Albo zaczniesz gadać prawdę, albo nie wyjdziesz stąd żywy.

Zapytał mnie o umowę z Balistrierim, a gdy odparłem, że nie wiąże nas żadna umowa, bardzo się zdziwił. Uparcie żądał jednak informacji o porozumieniu, które zdaniem jego ludzi zawarłem z Frankiem.

Wyjaśniłem, że porozumieliśmy się wyłącznie w sprawie zatrudnienia jego synów. Powiedziałem mu również o opcji, ale zaznaczyłem, że została anulowana i mieliśmy dopiero coś opracować.

Później dowiedziałem się, że Civella nie miał pojęcia ani o zatrudnieniu przeze mnie synów Balistrieriego, ani o opcji dającej im prawo pierwokupu połowy udziałów. Sądził, że Balistrieri dostał milion dwieście tysięcy dolarów prowizji za załatwienie pożyczki. Ponieważ uważał, że sam również pomógł mi w jej uzyskaniu za pośrednictwem swego człowieka w radzie powierniczej, Roya Williamsa – szefa Związku Kierowców w Kansas City i przyszłego przewodniczącego całego związku – miał tym samym prawo do identycznej prowizji.

Balistrieri zabronił mi rozmawiać z kimkolwiek o naszych ustaleniach, ale uznałem, że w tych okolicznościach nie mam wyboru. Zacząłem również rozumieć, dlaczego wymagał ode mnie zachowania tajemnicy.

Civella to bandyta, ale nie był głupi. Gdy zadawał mi pytania, widziałem, że wszystko kojarzy. Wtedy nagłe zadzwonił dzwonek i siwy mafioso wstał. Powiedział, że mam wobec niego zobowiązanie i żąda zwrotu pieniędzy.

Gdy oświadczyłem, że nie wiem, w jaki sposób korporacja mogłaby wypłacić mu taką sumę, odparł:

– Niech Mańkut się tym zajmie.

Ponieważ nie wzbudziłem jego sympatii, obiecał, że osobiście dopilnuje, bym nie dostał z funduszu dodatkowych pożyczek na renowację i rozbudowę hoteli.

– Zabierzcie go stąd – mruknął na odchodnym. Kazał DeLunie odwieźć mnie na lotnisko, a potem «jechać do Milwaukee, wywlec tego wystrojonego sukinsyna z wyra i sprowadzić go tutaj».

Tym razem jazda na lotnisko trwała zaledwie pięć minut. Przez cały ten czas DeLuna narzekał, że musi jechać aż do Milwaukee po Balistrieriego. Mówił o tym tak, jakby chodziło o odebranie worka z praniem.

Gdy nazajutrz rano spotkałem się z Rosenthalem, powiedziałem mu, że nie mogę przyjąć warunków Civelli. Odparł, że nie mam już żadnej władzy i nie mogę decydować o swoim losie.

Dowiedziawszy się o spotkaniu z Civella i groźbie wstrzymania dodatkowych pożyczek, Balistrieri powiedział, że nie jest w stanie mi w niczym pomóc, ponieważ stracił wpływ na decyzje funduszu emerytalnego”.

ROZDZIAŁ 11

„Czy wiesz, kiru jestem? Panem tego miasta”.

Gdy Tony Spilotro pojawił się tu w 1971 roku, Las Vegas było stosunkowo spokojnym miejscem. Mafijni bossowie zarabiali tyle pieniędzy na swych nielegalnych przedsięwzięciach, takich jak nielegalny totalizator, lichwa i okradanie kasyn, że zgodnie dbali o to, by miasto było czyste, bezpieczne i spokojne. Reguły okazały się proste. Spory należało rozstrzygać na drodze pokojowej. Żadnych strzelanin i wysadzania samochodów. Żadnych trupów pozostawionych w bagażnikach aut na lotnisku. Usankcjonowanych morderstw dokonywano albo poza miastem, albo ciała ofiar znikały na zawsze na rozległej pustyni otaczającej Vegas.

Gdy Tony przybył do Vegas, mafia zarządzała wszystkim w sposób tak delikatny, że Jasper Speciale, największy lichwiarz w mieście, kierował swym procederem z Krzywej Wieży swej pizzerii, a jego kelnerki dorabiały sobie po godzinach pracy jako poborczynie. Miejscowi drobni przestępcy: sprzedawcy narkotyków, bukmacherzy, alfonsi, a nawet szulerzy karciani – nie musieli opłacać się mafii. Las Vegas było miastem otwartym: gangsterzy z rozmaitych rodzin z całego kraju nie potrzebowali pozwolenia, by złożyć tu wizytę, wymusić pieniądze od grubych ryb hazardu, wyłudzić kredyt w kasynie i wrócić do domu. Nie znano tu podatku ulicznego nakładanego przez gangi w rodzinnych stronach.

„Tony położył temu wszystkiemu kres – wspomina Bud Hall junior, emerytowany agent FBI, który przez wiele lat śledził życie Spilotra. – Zmienił zasady, na jakich w Vegas prowadzono interesy. Przejął kontrolę. Rozpoczął od sprowadzenia paru swoich ludzi i nałożenia podatku ulicznego na wszystkich miejscowych bukmacherów, lichwiarzy, sprzedawców narkotyków i alfonsów. Paru – na przykład bukmacher nazwiskiem Jerry Dellman – odmówiło zapłaty. Skończyli jak on – zastrzelony w biały dzień w garażu za swoim domem. Zabójcy nawet nie próbowali ukryć zwłok. Zakomunikowali w ten sposób, że w mieście pojawił się prawdziwy gangster.

Tony bardzo szybko zrozumiał, że może rządzić Las Vegas w dowolny sposób, gdyż mafijni bossowie byli daleko i nie posiadali w Las Vegas takich wtyczek, jakie mieli w Elmwood Park”.

*

„Gdy Tony sprowadził się do Las Vegas, niewielu ludzi wiedziało, kim jest – wspomina Mańkut. – Pamiętam, że pracami budowlanymi i działem zakupów w hotelu kierował naprawdę arogancki gość, John Grandy. Nikt nie próbował go prowokować. Gdy ktoś go o coś prosił, Grandy mówił:

– Po co, do kurwy nędzy, zawracasz mi dupę? Spadaj!

Obchodziłem się z nim jak z jajkiem.

Pewnego rana miał mnie odwiedzić Tony. Grandy był ze mną, kierował pracą paru robotników składających stoły do black jacka. W rękach trzymał stertę listew. W pewnym momencie obejrzał się i zobaczył Spilotra.

– Hej, ty, chodź no tutaj! – woła do niego. – Trzymaj! Potem powiem ci, co z tym zrobić.

Nigdy tego nie zapomnę. Listwy ważyły ze trzydzieści, może czterdzieści funtów. Tony był tak zaskoczony, że dopiero po długiej chwili wcisnął je z powrotem Grandy'emu.

– Proszę – powiedział. Sam je sobie trzymaj. Myślisz, że kim, kurwa, jesteś? Następnym razem, gdy odezwiesz się do mnie w ten sposób, zrzucę cię z okna! – Powtarzam słowo w słowo.

Grandy patrzy na mnie. Ja na Tony'ego. Tony jest wściekły jak osa. Grandy posłusznie odbiera listwy i nie mówi ani słowa. Tony oświadcza, że spotka się ze mną w barze na dole i wychodzi.

Gdy zniknął za drzwiami, Grandy pyta:

– Hej! Kim jest ten facet? Za kogo on się, kurwa, uważa?

– Ten facet tu nie pracuje. I nieważne, kim jest – odpowiadam.

Ale Grandy czuje, że coś nie gra. Schodzi do kasyna, spostrzega Bobby'ego Stellę i ciągnie go do baru, by poszukać Tony'ego.

– Bobby, kim jest ten wpieprzający facet? – pyta. – Co on sobie, kurwa, wyobraża? – Zaczyna wpadać w złość.

Bobby zauważył, że John pokazuje na Tony'ego i starał się go uspokoić.

– Powoli. Nie gorączkuj się.

– Co to znaczy «powoli»?

– Ten facet to Tony Spilotro.

Grandy stał jak słup i powtarzał:

– O kurwa! O kurwa!

Najwyraźniej znał Tony'ego z nazwiska. Podszedł do niego i przeprosił go parę razy.

– Strasznie mi przykro. Naprawdę nie chciałem cię obrazić. Śpieszyliśmy się, a ja nie wiedziałem, kim jesteś. Przyjmiesz moje przeprosiny?

Tony mruknął, że przyjmie i odwrócił się. Grandy błyskawicznie zniknął z baru”.

*

Frank Cullotta wyszedł z więzienia po odsiedzeniu pięciu lat za napad na ciężarówkę. Spilotro poleciał do Chicago na przyjęcie z tej okazji.

„Na moim urodzinowym torcie widniał napis: «Nareszcie wolny» – wspomina Cullotta. – Przyszli wszyscy znajomi i każdy dał mi kopertę. W końcu wieczoru miałem około dwudziestu tysięcy dolarów, ale najbardziej ucieszyło mnie, że tylu ludzi było ze mną i lubiło mnie. Byłem na zwolnieniu warunkowym, więc nie mogłem od razu wyjechać z Chicago, ale Tony powiedział, że gdy tylko dostanę zgodę kuratora, mam przyjechać do Newady.

Gdy tam dotarłem, Tony rządził już miastem. Wszyscy byli na jego liście płac. Miał w kieszeni paru gości w biurze szeryfa. W sądzie zaś ludzi, którzy mogli zdobyć dla niego protokoły posiedzeń ławy przysięgłych, a w firmie telefonicznej takich, co donosili nam o podsłuchach.

Tony obstawił całe miasto. Stale pisali o nim w gazetach. Przyjeżdżały do niego rolls – royce'ami babki, które chciały pokazać się z nim na mieście. Każdy pragnął pobyć w towarzystwie gangstera. Gwiazdy filmowe. Wszyscy. Nie wiem, co w tym, kurwa, atrakcyjnego, ale tak właśnie było. Chyba chodzi o poczucie siły, no wiesz. Ludzie rozumują tak: no cóż, ci faceci to przecież płatni mordercy i jeżeli będę musiał coś załatwić, zrobią to za mnie.

Tony wiedział, że potrafię kraść, i twierdził, że możemy zgarniać sporo szmalu. Zawsze potrzebował forsy. Szybko wyzbywał się gotówki. Lubił grać w totka. Nigdy nie siedział w domu. Był w porządku. Zawsze sam płacił. Obojętne, czy siedziało z nami dziesięć, czy piętnaście osób, zawsze to on brał ze stołu rachunek.

Powiedział mi tak:

– Posłuchaj, zorganizuj sobie grupę ludzi. Cokolwiek musisz z nimi, kurwa, zrobić, masz moje błogosławieństwo. Odpal mi tylko moją dolę. Masz tutaj carte blanche.

Posłałem po Wayne'a Matekiego, Larry'ego Neumana, Erniego Davina, prawdziwych desperado, i zaczęliśmy wszystkich przyciskać: bukmacherów, lichwiarzy, sprzedawców prochów, alfonsów. Kurza twarz, aleśmy im grozili i ubliżali. Dawaliśmy im wycisk. Strzelaliśmy do ich pieprzonych psów obronnych. Czym się mieliśmy przejmować? Przecież posiadałem błogosławieństwo Tony'ego. Prawdę powiedziawszy, w połowie przypadków to właśnie Tony nadawał nam skok.

A potem okradzeni i wystraszeni przybiegali do Tony'ego po ochronę. Nie mieli pojęcia, że to Tony nasłał nas na nich.

Sporo zarabialiśmy na domach. Kradliśmy wyłącznie gotówkę i biżuterię. Mówię o trzydziestu, czterdziestu, pięćdziesięciu tysiącach dolarów w dwudziestkach i setkach upchanych w szufladach. Raz przy łóżku właściciela znalazłem piętnaście tysiącdolarowych banknotów. No i jak miałem się ich pozbyć, do kurwy nędzy? Trudno puścić w obieg tysiącdolarowe banknoty. Jeżeli próbujesz je rozmienić w banku, żądają podania nazwiska. Więc wymieniłem je w hotelu Stardust. Wręczyłem forsę Lou Salerno, a on wsadził ją do szuflady i oddał mi piętnaście kawałków w setkach.

Myślisz, że skąd wziąłem pieniądze na moją restaurację Upper Crust? [*] Zdobyłem ją w ciągu dwóch dni. Obrobiliśmy z Erniem domy dwóch maître d'hôtel. Zgarnęliśmy ponad sześćdziesiąt tysięcy dolarów. Maître d'hôtel biorą po dwadzieścia dolców od ludzi szukających w knajpach dobrego stolika. No cóż, po prostu odebraliśmy im te dwudziestodolarówki. Jeden z tych gości miał również zegarek Patka wart trzydzieści tysięcy. Opchnęliśmy go Bobby'emu Stelli za trzy kawałki, a Bobby dał go komuś w prezencie.

Informacje otrzymywaliśmy od pracowników kasyn, nadzorców chłopców hotelowych, rejestratorów, urzędników bankowych, pracowników biur podróży. Ale najlepszym źródłem informacji byli pośrednicy ubezpieczeniowi, sprzedający polisy na ubezpieczenie rzeczy, które potem rabowaliśmy. Mówili nam o wszystkim. O tym, jakiego rodzaju biżuteria jest w posiadaniu ich klientów i na jaką sumę się ubezpieczyli. O tym, gdzie znajdują się najcenniejsze przedmioty i o rodzajach zabezpieczeń przeciwwłamaniowych. Wszystkie te informacje należało umieścić w polisie w momencie zawierania umowy.

Jeżeli drzwi, okna i zabezpieczenie były trudne do sforsowania, dostawaliśmy się do środka przez mur. To ja wpadłem na ten pomysł. Jest bardzo prosty. Prawie wszystkie domy w Vegas mają gipsowe elewacje. Wystarczy pięciofuntowy młot kowalski, by zrobić w takiej ścianie dziurę pozwalającą dostać się do środka. Nożycami do metalu przecinasz drucianą siatkę służącą jako podkład pod tynk. Potem walisz jeszcze parę razy, dopóki nie przebijesz wewnętrznej warstwy suchego tynku, i jesteś w środku.

Można było to robić tylko w Las Vegas, ponieważ miejscowe domy mają nie tylko gipsowe elewacje, lecz otoczone są również wysokimi murami, chroniącymi przed ciekawskimi. Ludzie mają przed domami baseny i inne bajery i lubią żyć w odosobnieniu. Nie znają swych sąsiadów. Takie jest Vegas. Gdy ludzie słyszą hałas w sąsiednim domu, ignorują go. Zrobiliśmy tyle tego rodzaju włamań, że dziennikarze zaczęli nas nazywać gangiem «Dziura w Murze». Gliny nigdy nie wpadły na nasz trop.

– Podłe świnie – z dumą powiedział o nas Tony. – Patrzcie, co udało mi się stworzyć.

Opanowaliśmy włamania do perfekcji. Załatwialiśmy sprawę w ciągu trzech, góra pięciu minut. Ilekroć robiliśmy skok, zostawialiśmy przed domem swojego człowieka w samochodzie dostawczym z anteną radarową, wyłapującą policyjne komunikaty. W środku był nawet deszyfrator, tak więc rozumieliśmy również meldunki FBI. Deszyfratorów i danych o policyjnych częstotliwościach dostarczył nam Tony.

Ale bez względu na to, jak dobrze nam szło, pieniędzy nigdy nie było za wiele. Forsa z włamań szybko się rozchodzi. Musieliśmy ją dzielić na cztery części: dla mnie i dwóch moich ludzi oraz dla Tony'ego, który zawsze dostawał swą dolę. Z łupu wartości czterdziestu tysięcy dolarów Tony otrzymywał dziesięć kawałków. Nie ruszając się z domu. Za każdym razem dostawał taką samą część.

Czasem, gdy potrzebowaliśmy gotówki, a w interesie panował słaby ruch, dokonywaliśmy zwykłych kradzieży. W ten sposób załatwiliśmy Rose Bowl. Właścicielem biura był wtedy człowiek, do którego należał Chateau Vegas. Tony przekazał mi wszystkie potrzebne informacje, a potem mówi:

– Będzie wam potrzebna nowa twarz.

Sprowadziłem więc z Chicago chłopaka, którego nikt nie znał. Nie mogłem posłużyć się kimś znanym głównie dlatego, że nie powinniśmy dokonywać takich kradzieży. Gdyby szefowie odkryli, że Tony urządza w środku miasta napady z bronią w ręku, długo by tu nie pomieszkał. Ale w Chicago nikt nie wiedział o tym, że dokonujemy włamań i napadów. Było to naszą słodką tajemnicą.

Tak jak powiedział Tony, stara klempa, która prowadziła biuro, i jej goryl wyszli na parking na tyłach budynku. Mieli ze sobą torbę z forsą. Ona idzie do swego wozu. Ochroniarz stoi tylko i ją obserwuje. Chłopak, którego sprowadziłem, podchodzi do baby, błyskawicznie wyciąga spluwę i wyrywa jej torbę z ręki.

Facet, który miał nad nią czuwać, próbował zgrywać bohatera. Mój chłopak palnął go grzbietem ręki i goryl siadł na tyłku. Mój chłopak potrafił być naprawdę brutalny. Siedzi teraz za jakiś inny numer. Dostał czterdzieści lat.

Uciekał ulicą równoległą do głównego bulwaru. Stoi przy niej kaplica. Czekał tam na niego Ernie Davino. Larry Neuman ubezpieczał go na pobliskim parkingu. Gdy chłopak wskoczył z Erniem do samochodu, Larry siedział już na tylnym siedzeniu. A gdy zjechali z ulicy, ja również to zrobiłem. Staliśmy cztery przecznice dalej, dzieląc forsę, gdy usłyszeliśmy, jak policyjne radiowozy zaczynają pojawiać się na parkingu przed Rose Bowl.

Wracając pamięcią do tamtych lat, widzę, jakimi byliśmy szaleńcami. Znajdowaliśmy się w Las Vegas, które oferowało tysiące sposobów zarobienia w nieuczciwy sposób, a Tony zmuszał nas do włamań, napadów z bronią w ręku i okradania sklepów. To było głupie”.

*

Wszystkie rozwijające się branże tworzą nowe miejsca pracy i branża, w której działał Spilotro, nie była wyjątkiem. Po roku Spilotro zapewniał pracę nie tylko swoim ludziom, ale i dziesiątkom funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości, którzy go śledzili, podsłuchiwali i próbowali schwytać w starannie zastawione pułapki. W pewnym momencie Spilotro obstawiał za trzydzieści tysięcy dolarów tygodniowo w biurze bukmacherskim będącym w rzeczywistości zasadzką zastawioną przez IRS; skusiło go to, że oferowano w nim korzystniejsze warunki niż w innych biurach Vegas. Gdy agent IRS obsługujący biuro miał czelność poprosić Spilotra o zabezpieczenie, ten pogroził mu kijem baseballowym.

„Wiesz kim jestem? – zapytał. – Panem tego miasta”.

Przeniósł swój sklep z biżuterią z Circus Circus na West Sahara Avenue, tuż przy głównym bulwarze Las Vegas. Sklep o nazwie Gold Rush [*] był piętrowym budynkiem stylizowanym na Dziki Zachód – z podniesionym chodnikiem i słupkami do przywiązywania wierzchowców.

„Najpierw wykazaliśmy prawdopodobieństwo winy, a potem w suficie pokoju na zapleczu sklepu mogliśmy zainstalować mikrofon – wspomina Bud Hall. – Sala od frontu służyła wyłącznie do sprzedaży pierścionków i zegarków. Na piętrze Tony miał urządzenia do wykrywania nadzoru policyjnego: szyfratory telefoniczne, wojskowe lornetki pozwalające sprawdzić z odległości jednej mili, czy ktoś go obserwuje, oraz krótkofalówki, które wyłapywały komunikaty policji, a nawet były w stanie rozszyfrować meldunki nadawane przez FBI. Tony zdobył ich częstotliwości za pośrednictwem paru policjantów miejskiej policji, których opłacał. Zatrudniał także speca od elektroniki, Ronniego «Jajogłowego» DeAngelisa, który co parę tygodni przylatywał z Chicago i szukał u niego podsłuchu. Najlepszą aparaturę podsłuchową instalowaliśmy zawsze tuż po wyjeździe DeAngelisa.

– Jajogłowy twierdzi, że dom jest czysty – oznajmiał dumnie Tony i wszyscy oddychali z ulgą.

Spilotro był człowiekiem szalenie skoncentrowanym. Budził się rano, dokładnie wiedząc, co tego dnia ma zrobić. W Gold Rush przyjmował dziesiątki telefonów. Jednocześnie załatwiał wszelkiego rodzaju sprawy finansowe. Kierował rozmaitymi grupami, setkami ludzi, obmyślał tysiące planów o różnych stopniach zaawansowania. I choć większość z nich nigdy nie została zrealizowana, musiał pracować po szesnaście, osiemnaście godzin, próbując sfinalizować transakcje.

To, co robił, byłoby trudne nawet wtedy, gdyby miał do dyspozycji sekretarki, archiwum, kserokopiarki i telefon. Ale on działał spontanicznie i wszystko miał w głowie. Jedno, co zapisywał, to numery telefonów; drobniutkimi cyframi, nie do odczytania bez szkła powiększającego. Gdy weszliśmy w ich posiadanie, stwierdziliśmy, że zmieniał kolejność cyfr albo zapisywał pół bądź trzy czwarte każdego numeru na opak.

Codzienne podsłuchiwanie kogoś różni się od stałego przebywania w jego towarzystwie. Wytwarza dziwną relację pomiędzy podsłuchującym a podsłuchiwanymi. Słuchasz relacji z ich życia i dość szybko okazuje się, że tkwisz w nim po uszy. Nie chcę przez to powiedzieć, że zaczynasz ich lubić, ale po pewnym czasie potrafisz określić po ich głosie, w jakim są nastroju i w której części pokoju się znajdują. Bywa, że wypowiadasz bezgłośnie to, co za chwilę powiedzą. Poznajesz ich tak dokładnie, że stajesz się niemal częścią podsłuchiwanej osoby.

Tony to najinteligentniejszy gangster, jakiego znałem. Myślę, że był geniuszem. Jego największy problem polegał na tym, że otaczał się ludźmi, którzy stale nawalali. To właśnie bez przerwy nam powtarzał. Narzekał na niekompetencję swych pracowników i na to, że nie ma innego wyboru i musi załatwiać wszystko sam, jeżeli chce, by było załatwione porządnie.

Jeżeli rozmawiałeś z nim telefonicznie, wystarczyło parę słów, by Tony zrozumiał, po co dzwonisz. I lepiej było nie narażać mu się telefonami w sprawach innych niż interesy i to interesy korzystne dla niego.

Tony zupełnie nie umiał prowadzić rozmów o niczym. Potrafił być sympatyczny, serdeczny, miły. Ale nie można było marnować jego czasu. Denerwował się szybciej niż wszystkie znane mi osoby. Wybuchał błyskawicznie. W ciągu sekundy z sympatycznego rozmówcy zmieniał się we wrzeszczącego, gwałtownego maniaka. Człowiek nie miał szans, by przygotować się do starcia. Myślę, że nagłość ataków Tony'ego była równie przerażająca, co fakt, że wściekł się na ciebie. Ale gdy wściekłość przechodziła, to już na dobre. Zapominał o wszystkim. Wracał do interesów.

Z Nancy łączył go ich syn, Vincent, i nic więcej. Tony spał w swoim pokoju na parterze domu, za zamkniętymi na klucz stalowymi drzwiami. Gdy wstawał rano, o dziesiątej trzydzieści lub jedenastej, Nancy nie wchodziła mu w drogę. Robił sobie kawę, a gdy podnosił gazetę z chodnika, rozglądał się po Belfour Avenue w poszukiwaniu policyjnych szpicli.

Gdy wychodził, nie było żadnych «do widzenia» ani «do zobaczenia na kolacji». Po prostu wsiadał do błękitnej sportowej corvetty i odjeżdżał. Zwykle okrążał parę razy sąsiedztwo domu, sprawdzając, czy jest śledzony. Jazda z domu do sklepu, która zabierała najkrótszą drogą dziesięć minut, mogła trwać trzy kwadranse, ponieważ Tony automatycznie pozbywał się ogonów, przejeżdżając przez centra handlowe, zatrzymując się na zielonych światłach, przejeżdżając skrzyżowania na czerwonych, łamiąc zakazy zawracania i sprawdzając w lusterku wstecznym, czy ktoś za nim jedzie.

Po tych wszystkich chwilach, które spędziłem, podsłuchując jego rozmowy w Gold Rush i w domu, doszedłem do wniosku, że Tony ma coś, co w piechocie morskiej nazywaliśmy «naturą dowódcy». Gdy mówił, ludzie słuchali. Gdy wchodził do pokoju, zawsze przejmował kierownictwo. Nad czym? To właśnie był jego problem.

Pewnego dnia usłyszeliśmy, że Joe Ferriola, jeden z szefów ulicznych gangów z Chicago, próbował załatwić krewniaczce posadę krupiera w kasynie Stardust. Tony poprosił Joeya Cusumano, by się tym zajął. Cusumano, jeden z kumpli Spilotra, tak często kręcił się po kasynie, przekazując wiadomości od Tony'ego, że wielu pracowników kasyna sądziło, iż tam pracuje.

Minął tydzień i ludzie Ferrioli zadzwonili do Tony'ego z pretensjami, że dziewczyna nadal jest bez pracy. Tony wpadł w szał. Cusumano sprawdził, co jest grane, i dowiedział się, że kasyno nie zatrudni dziewczyny jako krupiera, ponieważ brak jej doświadczenia. Musiałaby pójść na sześciotygodniowy kurs dla krupierów.

Tony kazał wówczas Joeyowi poprosić Mańkuta, który udawał wtedy dyrektora działu zaopatrzenia hotelu Stardust, by ten dał dziewczynie pracę kelnerki.

Joey zjawia się po paru dniach i mówi, że Mańkut nie chce jej zatrudnić, ponieważ jego zdaniem nie jest wystarczająco ładna, a w dodatku ma krzywe nogi.

Spilotro wściekł się i zrobił coś, czego nigdy nie powinien robić – zadzwonił do kasyna. Złapał Joeya Bostona, eks – bukmachera, którego Mańkut zatrudnił do prowadzenia hotelowego totalizatora sportowego.

Tony nie powinien dzwonić do kasyna, ponieważ teraz FBI miało taśmę z nagraniem rozmowy, w której prosił jednego z dyrektorów kasyna o pracę dla krewnej chicagowskiego capo. Właśnie na to czekaliśmy. Telefon Spilotra świadczył o bezpośrednim powiązaniu mafii z licencjonowanym kasynem, powiązaniu, którego żadna ze stron nie chciała ujawnić, o związku, który mógł zagrozić istnieniu kasyna i wskazać, kto jest jego faktycznym właścicielem”.

Dziewczyna trafiła w końcu do pracy w ochronie jednego z hoteli w Vegas. Lecz historia o tym, jak Tony Spilotro, najgroźniejszy gangster w Las Vegas, nie był w stanie załatwić pracy w kasynie dla jednej z krewniaczek chicagowskiego capo przeszła do legendy.

*

„Stałe bywałem w towarzystwie Tony'ego i pamiętam, że zawsze bał się, iż ktoś nas podsłucha – wspomina Matt Marcus, ważący trzysta pięćdziesiąt funtów bukmacher, który przyjął od Spilotra sporo zakładów. – Byliśmy w Food Factory przy Twain Street, w lokalu, w którym mieliśmy trochę udziałów. Tony posługiwał się językiem ciała: przechylał się do tyłu na krześle, wzruszał ramionami, kręcił głową i marszczył brwi. Zwykle pił herbatę. Kawy nie brał do ust. Zawsze siedział z filiżanką, z której zwisała nitka torebki z herbatą, przechylając się na krześle, wzruszając ramionami, kręcąc głową i marszcząc brwi. Był przekonany, że obok siedzi agent FBI. Bez przerwy zmieniał samochody. Wywiadowcy zawsze sprawdzali ich tablice rejestracyjne. Podchodzili do wozów i zapisywali numery”.

„Wydawało się, że przechytrzanie agentów FBI sprawia mu prawdziwą frajdę, ale Tony nie był głupcem – wspomina Frank Cullotta. – Ilekroć miał mi coś do powiedzenia, szliśmy na spacer po pustym parkingu lub poboczem drogi biegnącej przez pustynię. Gdy mówiłeś coś do niego, zazwyczaj robił po prostu miny, marszczył czoło albo uśmiechał się i w ten sposób dawał do zrozumienia, co masz zrobić. Nawet wtedy gdy rzeczywiście mówił, zawsze zasłaniał usta ręką na wypadek, gdyby agenci federalni zamierzali czytać z ruchu jego ust przez lornetkę”.

W pewnym momencie FBI było tak zawiedzione efektami podsłuchów w Gold Rush, że ukryli kamerę w suficie pokoju na zapleczu restauracji Cullotty; podejrzewali, że Spilotro urządza w nim część najważniejszych spotkań.

„Otrzymaliśmy informację, że coś tam jest – opowiada Cullotta – i zerwaliśmy podwieszony sufit. To «coś» przypominało małą kamerę telewizyjną. Był na niej napis: «Własność rządu Stanów Zjednoczonych» czy jakoś tam, a numer seryjny został zdrapany. Wkurzyłem się nie na żarty. Chciałem wywalić to cholerstwo na śmietnik, ale Tony kazał nam wezwać Oscara i oddać kamerę”.

Gdy FBI zrozumiało, że ponaddwuletni elektroniczny nadzór nie zdołał doprowadzić do przyłapania Spilotra, posłało do Gold Rush tajnego agenta, Ricka Bakena, używającego nazwiska Rick Calise.

Zgodnie z opracowanym planem – pułapką Baken wiele miesięcy wcześniej zdobył względy brata Tony'ego, Johna, grywając i przegrywając z nim w karty. Podczas karcianych spotkań Baken „przypadkiem” wyjawił, że jest eks – oszustem i złodziejem biżuterii, który rozpaczliwie potrzebuje gotówki i szuka okazji do sprzedania kradzionych diamentów po atrakcyjnej cenie. Biuro spreparowało, rzecz jasna, Bakenowi życiorys potwierdzający jego kryminalną przeszłość na wypadek, gdyby Spilotro chciał to sprawdzić. Ale po spotkaniu ze Spilotrem Baken przekonał się, że Herbie Blitzstein uniemożliwia mu bezpośrednią rozmowę z Tonym.

Po jedenastu miesiącach tej bezowocnej i niebezpiecznej pracy agenci FBI byli tak sfrustrowani, że zdecydowali się na rozpaczliwe posunięcie. Mając przy sobie, jak zwykle, mikrofon i nadajnik, Baken zagadnął Spilotra i powiedział, że FBI zgarnęło go na przesłuchanie i groziło więzieniem, jeżeli nie opowie o jego nielegalnej działalności.

Ku jego zaskoczeniu Spilotro zaproponował wizytę u swego adwokata, Oscara Goodmana.

Ani się Baken obejrzał, już siedział w gabinecie adwokata z całą aparaturą i udawał zawodowego oszusta. Goodman przez kwadrans słuchał jego opowieści, po czym dał mu nazwiska i numery telefonów kilku adwokatów. Wspaniale się później bawił, wykorzystując ów incydent jako dowód, że FBI usiłowało naruszyć tajemnicę kontaktów adwokat – klient, podsłuchując potencjalnego oskarżonego i jego obrońcę.

*

Z biegiem lat Spilotro spędzał coraz mniej czasu ze swą żoną Nancy. Gdy byli razem, kłócili się – a agenci FBI słuchali. Nancy narzekała, że przestał się nią interesować. Oskarżała go o romanse. Nigdy nie było go w domu. Nigdy z nią nie rozmawiał. Rano FBI rejestrowało brzmienie ciszy, w której Tony parzył sobie herbatę, a Nancy czytała gazetę. Po czym bez słowa pożegnania wychodził do sklepu.

Nancy musiała czasem dzwonić do niego do pracy, żeby mu przekazać jakąś wiadomość. Zdaniem Buda Halla Tony zawsze był wtedy opryskliwy:

„ – Nie wiem, czy ta sprawa może poczekać, ale dzwonił taki a taki – mówiła, a on odpowiadał nieco sarkastycznie:

– Może poczekać – i odkładał słuchawkę. Albo rzucał z irytacją:

– Nancy, jestem zajęty – i się rozłączał. Nigdy nie był wobec niej dżentelmenem.

Nancy żaliła się Denie Harte, dziewczynie Herbiego Blitzsteina, która prowadziła sklep Tony'ego. Ilekroć Tony ją pobił albo gdy podejrzewała, że zdradza ją z jakąś inną kobietą, mówiła o tym Denie; Dena stale donosiła jej o postępkach męża.

Pewnego razu Dena zadzwoniła do Nancy do domu i powiedziała:

– Ta suka tu jest.

Nancy wskoczyła do samochodu, wpadła do sklepu jak burza i zaczęła wrzeszczeć na Sheryl, przyjaciółkę Tony'ego. Wyzwała ją przy wszystkich od najgorszych kurew.

Słyszeliśmy jej wrzaski. Po chwili wychodzi Tony i słychać, jak Nancy krzyczy do niego, żeby przestał ją bić. Tłukł żonę, ile wlezie. Baliśmy się, że ją zatłucze na śmierć. Zrobiło się gorąco. Zadzwoniliśmy więc pod dziewięćset jedenaście i powiedzieliśmy, że siedzimy w niemieckiej restauracji Black Forest i słyszymy przez ścianę, iż napadli na kogoś w Gold Rush. Nie mogliśmy powiedzieć glinom, kim jesteśmy, bo wyglądało na to, że Tony ma ich w kieszeni, a nie chcieliśmy zostać zdemaskowani. Policja dotarła na miejsce w ciągu paru minut i wszystko ucichło”.

„Nancy miała swoje sprawy, a Tony swoje – wyjaśnia Frank Cullotta. – Jej życie polegało głównie na grze w tenisa i bieganiu po okolicy w białych strojach. Miała Vincenta, braci Tony'ego i ich rodziny. Raz w tygodniu Tony zabierał ją na kolację lub coś w tym rodzaju. Nancy nie bała się go. Darła się na Tonny'ego i doprowadzała go do szału.

Powiedział mi, że kiedyś próbowała go zabić. Pokłócili się o coś i Tony rzucił nią o ścianę. Po chwili zjawiła się z naładowaną trzydziestką ósemką. Wycelowała w jego głowę.

– Zabiję cię, jeżeli mnie jeszcze raz uderzysz – ostrzegła.

– Pomyśl o Vincencie – poradził Tony. – Zobaczyłem śmierć – opowiadał mi później. – Spacerowaliśmy, dopóki nie odłożyła pistoletu. Potem ukryłem całą broń znajdującą się w domu”.

*

„Sheryl miała koło dwudziestki, ale wyglądała młodziej – wspomina Rosa Rojas, jej najlepsza przyjaciółka. – Była mormonką z północnego Utah, śliczną i świeżą. Gdy Tony ją poznał, nazwał Sheryl swą wiejską dziewczyną. Była tak naiwna, że gdy zaprosił ją do restauracji, powiedziała, iż pójdzie tylko z przyjaciółką.

Pracowałyśmy w szpitalu, w którym Spilotro leczył się na serce i tam właśnie się poznali. Chodzili razem do restauracji, ale Tony nigdy się do niej nie dobierał. Bardzo długo trzymał się od niej na dystans.

Zanim zaryzykował bliską znajomość, dowiedział się o Sheryl wszystkiego, czego można było się dowiedzieć. Kazał Joeyowi Cusumano wybadać, skąd pochodzi, kim są jej przyjaciele i jak długo mieszkała tam, gdzie mieszkała. Chciał wiedzieć o niej wszystko, zanim się zaangażował i uznał, że może jej zaufać.

Upłynęło dużo czasu, nim Sheryl zrozumiała, kim jest jej znajomy. Zaczęła coś podejrzewać, bo ilekroć gdzieś wychodzili, śledzili ich policjanci w cywilnych ubraniach. Brat Tony'ego wyjaśnił, że powstały pewne problemy prawne i śledzą go z tego właśnie powodu. Tony uprzedzał, że przeczytamy o nim w gazetach i twierdził, iż dziennikarze nie zawsze mają rację.

Zaczęli ze sobą sypiać dopiero po bardzo długiej znajomości. Tony zawsze był dżentelmenem; bardzo spokojny, bardzo powściągliwy. Czasem wpadał w szał, ale nigdy nie słyszałam, by przeklinał lub używał brzydkich słów.

W końcu kupił jej piętrowy dom koło Eastern i Flamingo Avenue. Miał dwie sypialnie i kosztował sześćdziesiąt dziewięć milionów. Z pełnym wyposażeniem: lodówką, żaluzjami, zmywarką i suszarką do naczyń. Był również garaż i małe patio oraz rozsuwane drzwi prowadzące na parter. Na piętrze mieli sypialnie i duży pokój z najlepszą aparaturą stereo i telewizorem. Właśnie w nim spędzali większość czasu – oglądając mecze w telewizji i słuchając muzyki.

Tony był bardzo szczodry. Co tydzień zostawiał jej tysiąc dolarów w słoju na ciasteczka, który stał w kuchni. Nigdy nie mówił o pieniądzach i nigdy nie było mowy o tym, że ją utrzymuje. Gdy jednak kupił jej długie futro z norek, uznała, że w końcu zaangażował się uczuciowo. Pokochała go całym sercem.

Dość długo nie wiedziała, że Tony jest żonaty. Gdy odkryła prawdę, był to dla niej ciężki cios. Uwierzyła, że Tony nie ożenił się z nią tylko dlatego, że jest ortodoksyjnym katolikiem i trudno mu opuścić żonę. Przez pewien czas nakłaniał nawet Sheryl do nauki zasad wiary katolickiej. Dał jej do czytania książki o tematyce religijnej. Sam dobrze znał Biblię.

Nigdy nie powiedział złego słowa o swojej żonie. Pobrali się w kościele i sytuacja nie była łatwa. A w dodatku Tony kochał swego syna. Vincent był dla niego wszystkim. Sensem życia. Tony zawsze wracał do domu o wpół do siódmej rano, żeby móc przygotować Vincentowi śniadanie. Sheryl mówiła, że robił to nawet po nocy spędzonej z nią.

W końcu kupił jej samochód – nowego plymoutha fury. Wóz nie był zbyt efektowny.

Gdy Nancy odkryła, co się dzieje, sytuacja zrobiła się nieprzyjemna. Pewnego dnia Sheryl wstąpiła do sklepu, by zobaczyć się z Tonym. Na szyi miała wysadzany diamentami naszyjnik z literą S, który podarował jej Tony. Gdy Nancy weszła do sklepu i ujrzała Sheryl w naszyjniku, wpadła we wściekłość i próbowała go zerwać.

Dotarłam do sklepu akurat w tym momencie i ujrzałam, jak walczą ze sobą na podłodze. Sheryl nie pozwoliła odebrać sobie naszyjnika. Tony wyszedł z pokoju na zapleczu i przerwał walkę. Dzięki temu mogłyśmy z Sheryl uciec.

W końcu, gdy Tony i Sheryl rozstali się, Tony nie odpowiadał na jej telefony. Sheryl naprawdę szalała za nim, ale chyba za bardzo się narzucała. Gdy zerwali ze sobą, Tony miał sporo problemów z policją i być może próbował oszczędzić jej kłopotów.

Brat Tony'ego powtarzał Sheryl, by nie próbowała się z nim kontaktować.

– Nie dzwoń do niego – mówił. – Oszczędź sobie kłopotów.

Lecz Sheryl oglądała w telewizji, jak pojawiał się w sądzie i widziała, że tyje i źle wygląda. Zarzucała Nancy, że nie opiekuje się nim. Sheryl dbała o to, by Tony odżywiał się prawidłowo, a jej lodówka zawsze była pełna owoców, sałaty i zdrowej żywności odpowiedniej dla ludzi mających kłopoty z sercem.

Po zerwaniu z Tonym dostała pracę barmanki w nocnym lokalu. Tony nie był tym zachwycony. Ale Sheryl przyzwyczaiła się do jego stylu życia. Potrzebowała pieniędzy. Potem została krupierem. Pracowała w dawnym MGM, w Bally's, przy stole do black jacka. Miała najlepszą zmianę i doskonałe zarobki. Zaczęła się spotykać z ludźmi grającymi o najwyższe stawki. Zmądrzała. Nauczyła się żyć i zaczęła szukać następnej opoki, na której mogłaby się wesprzeć”.

*

„Stoimy pewnego dnia na tyłach klubu My Place, na parkingu, i Tony mówi mi, bym zabił Jerry'ego Lisnera – wspomina Frank Cullotta. – Jerry Lisner był drobnym sprzedawcą narkotyków i kanciarzem.

– Frankie, musisz się zająć tym gościem. Wykiwał mnie. To złodziej.

Powiedziałem Tony'emu, że trudno mi będzie to zrobić, ponieważ niedawno wydusiłem z niego pięć tysięcy dawek LSD i Lisner, i jego żona mi nie ufają.

Tony dostał szału.

– Zakatrupię tego skurwysyna – mówi. – Tylko go tutaj sprowadź.

Tłumaczyłem mu, że wcale się nie wymiguję. Sęk w tym, że Lisner się mnie boi. Trudno by mi było go dopaść.

– Chcę, żebyś załatwił to teraz! – zawołał. – Natychmiast!

To wszystko, co powiedział. Wrócił do klubu. Śledzono nas wtedy bez przerwy, więc wsiadłem do samochodu i pojechałem do domu. Spakowałem torbę, pojechałem na lotnisko w Bur – bank, skąd poleciałem do Chicago. Nikt nawet nie wiedział, że wyjechałem z miasta.

W Chicago skontaktowałem się z Wayne'em Matekim. Następnego wieczoru odlecieliśmy pod fałszywymi nazwiskami do Burbank, wsiedliśmy do samochodu i wróciliśmy do Vegas.

Przyjechaliśmy do mnie. Pomyślałem, że zaryzykuję i zadzwonię do Lisnera. Mówię sobie: spróbuj. Sprawdź, czy jest w domu. Jest.

– Mam dzianego frajera. Kogoś, kogo możemy nieźle oskubać – informuję i dodaję, że facet jest w mieście. I że chodzi o kupę forsy.

Lisner każe mi go sprowadzić. Korzystamy z wozu dostawczego, w którym mamy policyjną antenę przeszukującą i automat kaliber dwadzieścia pięć. Nie miałem tłumika, więc opróżniłem łuski do połowy z ładunku prochowego, żeby nie powodowały zbyt dużego hałasu.

Zostawiłem Wayne'a w samochodzie i wszedłem za bramę. Powiedziałem Lisnerowi, że chcę z nim porozmawiać, zanim wejdzie nasz klient. Chcę upewnić się, czy nikogo nie ma w domu. Wiem, że jego stara pracuje. Wiem, że Lisner ma dwóch synów. Wiecznie skarżył się, że grają mu na nerwach.

Gdy wchodzimy do domu, pytam:

– Na pewno nikogo nie ma? Jesteś pewien? Gdzie są twoje dzieci? Gdzie twoja żona? – Odpowiada, że jest sam, a ja wyjaśniam, iż chcę się upewnić, zanim przyprowadzę klienta.

Spacerujemy po domu.

– Słyszę jakiś hałas – mówię, a Lisner zapewnia, że nic nam nie grozi. Wyjrzałem przez okno salonu na basen i zamknąłem żaluzje. Razem wychodzimy z małej izdebki, wyciągam gnata i strzelam mu dwa razy w potylicę.

Lisner odwraca się i spogląda na mnie.

– Co robisz? – pyta i rzuca się do ucieczki przez kuchnię w stronę garażu.

Spojrzałem na pistolet, jakbym mówił: co to, do kurwy nędzy, ma znaczyć? Ślepe naboje? Biegnę więc za nim i opróżniam resztę magazynka. Każdy strzał przypomina eksplozję.

Ale Lisner nie pada na ziemię. Skurwiel zaczyna biec. Jak w komedii pomyłek. Gonię go dokoła domu i pakuję mu w łeb następne kule.

Doganiam go w garażu. W tym samym momencie uderza w przycisk zamka u drzwi, ale trafiam go, zanim zaczynają opadać. Widzę, że słabnie. Wciągam go z powrotem do kuchni.

Nie mam już więcej naboi. Zastanawiam się, co zrobić. Chwytam za jakiś kabel i owijam mu go wokół szyi. Kabel pęka. Szedłem już do zlewu, by wziąć nóż i skończyć tę zabawę, gdy zjawił się Wayne z dodatkowymi nabojami.

Lisner jeszcze dyszy.

– Moja żona wie, że tu jesteś – mówi.

Opróżniłem magazynek, strzelając mu prosto w oczy. I dopiero wtedy osunął się, jakby uszło z niego powietrze. Wiedziałem, że skonał.

Chciałem posprzątać w domu. Wszędzie było pełno krwi. Trup też był zakrwawiony. Obawiałem się, że mogłem zostawić odciski palców na jego ciele lub ubraniu.

Nie włożyłem rękawiczek, ponieważ Lisner nie był głupi. Nie wpuściłby mnie do domu, gdyby zobaczył, że mam rękawiczki. Starałem się więc niczego nie dotykać. Wiedziałem, że dotykałem jedynie ściany – w momencie gdy uderzyłem go koło chłodnicy. Gdy tylko osunął się na ziemię, wytarłem wszystko do czysta.

Istniało jednak ryzyko, że pozostawiłem odciski palców na jego ciele. Chwyciłem Lisnera za kostki, a gdy Wayne rozsunął drzwi, zaciągnąłem trupa na brzeg basenu i wrzuciłem do wody nogami do przodu. Wśliznął się do niej jak deska. Jakby pływał.

Wiedziałem, że krew rozpuści się w wodzie i znikną odciski moich palców. Spojrzałem w dół i spostrzegłem, że krew zaczyna wypływać na powierzchnię.

Potem przeszukaliśmy dom. Chciałem sprawdzić, czy Lisner nie nagrywał naszej rozmowy. Ja szukałem na dole, a Wayne poszedł na piętro. Znalazłem notes z telefonami i wziąłem go ze sobą.

Wróciliśmy do mnie. Wziąłem prysznic, używając płynu do czyszczenia, by usunąć ślady krwi. Potem pozbyliśmy się ubrań. Pocięliśmy je na kawałki, wsadziliśmy do kilku toreb i pojechaliśmy na pustynię, rozrzucając je po drodze.

Wayne dotarł taksówką na lotnisko i wrócił do Chicago. Przejechałem później obok domu Lisnera, ale nic się tam nie działo. Więc pojechałem do My Place. Gdy parkowałem, pod klub podjechali Tony i Sammy Siegel.

Zapytałem Tony'ego, czy ma chwilę.

Odeszliśmy na bok.

– Załatwione – powiedziałem.

– Załatwione? – zdziwił się.

– Zająłem się tym.

– Czy pozbyłeś się wszystkiego?

– Jasne. Wpakowałem w niego dziesięć kul i wrzuciłem go do basenu.

Tony popatrzył na mnie i rzekł:

– Świetnie. To nasza ostatnia rozmowa na ten temat. Później nigdy już o tym nie wspominaliśmy”.

*

„Przeczytałem w gazecie, że ktoś został utopiony w basenie – wspomina Mańkut. – Wyglądało to podejrzanie. Byłem ciekaw szczegółów. Wiozłem Tony'ego na kolację do małej restauracji położonej sześćdziesiąt mil za miastem; ze względu na jego kłopoty z policją i moje z uzyskaniem licencji nie chcieliśmy, by widziano nas razem w mieście.

Pamiętam, że zapytałem Tony'ego, czy znał zamordowanego. A on zamiast powiedzieć, kim był ten facet, wyjawia nazwisko człowieka, który go zabił. Nie musiałem o tym wiedzieć. Nie musiałem wiedzieć o wielu rzeczach, o których mówił mi Tony, ale niewiele mogłem na to poradzić. Tony robił właściwie to, co chciał.

Powiedział, że facet znaleziony w basenie to łobuz; był mu winien pieniądze i miał zamiar pójść na współpracę z FBI. Później dowiedziałem się, że to nieprawda.

Tony wykorzystał moją osobę, by otrzymać zgodę na to morderstwo. Zabrał Gene'a Cimorellego, który był jednym z moich dyrektorów w kasynie oraz zięciem Bobby'ego Stelli, do Chicago, by Gene mógł powiedzieć bossom, że słyszał, jak Jerry Lisner groził, iż mnie zabije. To było kłamstwo. Lisner nigdy nie wypowiadał gróźb pod moim adresem. Ale gdy dowiedziałem się o tym, niewiele mogłem zrobić.

Kiedy dotarliśmy do restauracji, Frank Schweihs i Joey Hansen już na nas czekali. Lokal był mały. Zajęli boks w głębi sali.

Ledwie usiedliśmy, a do stolika podchodzi jakiś człowiek.

– Panie Rosenthal, pozwoli pan, że się przedstawię. Jestem właścicielem tego lokalu. Widziałem pana zdjęcie w gazecie i chcę, żeby pan wiedział, że wszyscy trzymamy za pana kciuki. Jest pan zadowolony z obsługi? Mam nadzieję, że smakuje panu kolacja?

Odparłem, iż wszystko jest w najlepszym porządku i podziękowałem, choć okropnie żałowałem, że mnie rozpoznał.

Właściciel, zamiast odejść, zwrócił się do Tony'ego, przekręcając jego nazwisko:

– Czy pan też pozwoli, że się przedstawię, panie Spilotraj?

Tony wstaje, obejmuje restauratora i odprowadza go jakieś dwadzieścia stóp dalej, poza zasięg mojego słuchu.

Widzę, jak ściska mu rękę, a właściciel restauracji uśmiecha się, potem blednie, odwraca się i pośpiesznie idzie do kuchni.

Gdy Tony siada przy stole, jest cały w uśmiechach.

– Co, u diabła, mu powiedziałeś? – pytam.

– Nic takiego.

Okazało się, że Tony odprowadził go i rzekł:

– Nie nazywam się Spilotraj, ty matkojebco. Nie znasz mnie. Nigdy mnie nie widziałeś. Franka Rosenthala też tu nie było. A jeżeli się dowiem, że coś powiedziałeś, urządzimy tu kręgielnię, a ciebie obedrzemy ze skóry”.

*

Spilotro był podsłuchiwany, śledzony, nękany, aresztowany, oskarżany. Nigdy jednak nie został skazany. W ciągu pierwszych pięciu lat jego pobytu w Las Vegas popełniono więcej morderstw niż w poprzednim ćwierćwieczu. Został oskarżony o zamordowanie kasjera z Caesar's Palace nazwiskiem Red Kilm, ale sprawa nigdy nie trafiła do sądu. Podejrzewano go o zabicie męża Barbary McNair, Ricka Manziego, który był zamieszany w nieudaną transakcję narkotykową, ale skończyło się na podejrzeniach. Spilotro wchodził do sądu ze swym adwokatem Oscarem Goodmanem, machając ręką i śmiejąc się do kamer telewizyjnych.

„Im więcej reporterów widział Oscar, tym dalej parkował swój samochód – wspomina Frank Cullotta. – W ten sposób miał więcej czasu na udzielanie wywiadów. Tony uwielbiał Oscara. Przez te wszystkie lata nigdy nie siedział w więzieniu dłużej niż parę godzin, czekając na poręczenie. Gdy ostrzegałem go przed Goodmanem, który według mnie był spragnionym rozgłosu łajdakiem, Tony tylko kiwał głową i obgryzał kciuk. Miał taki zwyczaj. Jego prawy kciuk zawsze był poobgryzany do krwi.

Później, gdy Oscar się wzbogacił, Tony spoglądał na wielki murowany budynek, który Goodman postawił przy Czwartej Ulicy i mawiał: «To ja go zbudowałem». Jakby był z tego dumny. Nigdy nie zrozumiałem, dlaczego Tony tak bardzo lubił Oscara. Ten facet był prawnikiem. Zrobił na Tonym majątek. Nie mógłbym ufać człowiekowi, który nosi podrobionego rolexa”.

ROZDZIAŁ 12

„To jeden z problemów z ożenkiem z piękną lub nawet bardzo ładną dziewczyną”.

Po dwóch, trzech latach małżeństwo Mańkuta zaczęło przypominać nie trafiony zakład. Geri urodziła syna, Stevena; uwielbiała go. Uznała jednak, że życie w domowym zaciszu, do jakiego chciał ją zmusić Mańkut, zanadto ją ogranicza, tym bardziej, iż on sam nie chciał poddać się regułom, których przestrzegania oczekiwał od niej. Całymi dniami i nocami pracował w kasynie i Geri zaczęła podejrzewać, iż spotyka się z innymi kobietami. Powiedziała swej siostrze, że znajdowała rachunki za biżuterię i prezenty w kieszeniach jego garniturów oddawanych do czyszczenia. Gdy oskarżyła Mańkuta o to, iż ją zdradza, powiedział, że zwariowała. Zarzucił jej pijaństwo i zażywanie zbyt wielu prochów.

Więc Geri zaczęła bywać. Czasem nie wracała do domu na noc. Czasem znikała na cały weekend. Mańkut nieraz wynajmował prywatnych detektywów, by ją śledzić. Zjawiał się w jej ulubionych barach i żądał, by natychmiast wracała do domu. W końcu zagroził, że się z nią rozwiedzie. Spotkał się z Geri w kancelarii Oscara Goodmana i przedstawił pisemne oświadczenia potwierdzające jej uzależnienie od alkoholu i narkotyków. Dał Geri wyraźnie do zrozumienia, że czasy jej świetności i dobrego zdrowia skończyły się i że w przypadku rozwodu straci także prawo do opieki nad synem.

„Geri nie chciała wszystkiego stracić – wspomina jej siostra, Barbara Stokich – ale Mańkut przyjąłby ją z powrotem tylko wtedy, gdyby zgodziła się na jeszcze jedno dziecko i ograniczyła prochy i alkohol. Wiem, że Geri nie chciała mieć drugiego dziecka, ale to był jedyny sposób, by uniknąć wyrzucenia na bruk. Twierdziła, że Frank jest bardzo wpływowym człowiekiem, ma w kieszeni sędziów i sądy i nie istnieją szanse na zwycięstwo z nim w ewentualnej konfrontacji.

Tak więc ustąpiła i w 1973 roku przyszła na świat Stephanie. To jednak nie rozwiązało ich problemów. W gruncie rzeczy pod wieloma względami pogorszyło sytuację, gdyż Geri stale miała Frankowi za złe, że zmusił ją do urodzenia córki. Steven był cudowny. Cieszyło ją, że ma syna. Ale przymus urodzenia dziecka i do tego dziewczynki – dziewczynki rywalizującej z jej pierwszą córką Robin – wyprowadził Geri z równowagi. Nigdy nie zdołała polubić Stephanie. I nie sądzę, by wybaczyła Frankowi, że zmusił ją do przejścia przez drugą ciążę”.

*

„Wiedziałem, że w domu nie układa się najlepiej – mówi Mańkut – ale przez dłuższy czas nie zdawałem sobie sprawy z powagi sytuacji. Wciąż trudno mi było zrozumieć Geri. Bywały dni, gdy budziła się szczęśliwa, a w inne lepiej było się do niej nie zbliżać. Każde słowo stanowiło hasło do awantury.

Nie lubiła, gdy łajałem ją za picie, nie lubiła też, gdy miałem do niej pretensje o to, że pozwala siedmioletniemu Stevenowi bić Stephanie, która miała dopiero trzy latka.

Geri wprost uwielbiała Stevena. Zepsuła go do cna. Był dla niej nagrodą, jej ślicznym chłopczykiem. Faworyzowała go.

Była również bardzo pewna siebie. Nie obchodziło ją, co mówią i widzą ludzie. A ludzie, którzy znali nas oboje, starali się zachować swą wiedzę dla siebie.

Na przykład nie wiedziałem o hipnotycznym wpływie, jaki miał na nią Lenny Marmor jeszcze długo po tym, jak zostaliśmy małżeństwem. Wiedziałem, że muszą utrzymywać kontakty z powodu Robin, ale nie zdawałem sobie sprawy z faktu, że gdy Geri wyjeżdżała do Beverly Hills na zakupy z żoną Allena Glicka, Kathy, spotykała się z Marmorem.

Geri i Kathy raz lub dwa razy w miesiącu leciały do Los Angeles samolotem Argent Corporation. Z lotniska w Burbank zabierała je limuzyna i jechały do jakiegoś sklepu z konfekcją. Tam zaczynały wybierać i przymierzać. Po paru minutach Geri wychodziła. Nawet nie mówiła Kathy, dokąd idzie. Po prostu znikała, po czym trzy lub cztery godziny później odnajdowała Kathy na lotnisku albo w innym miejscu i razem leciały z powrotem. Żadnych wyjaśnień. Nic.

Kathy mówiła o tym mężowi, ale Allen z obawy przed mieszaniem się w nasze sprawy lub z innego powodu nic mi nie powiedział. Nie miałem więc pojęcia, co jest grane. Geri wiedziała, że jej nie rzucę, i miała rację.

W końcu powiedziała mi o tym dwójka moich najserdeczniejszych przyjaciół, Harry i Bibi Solomonowie, najuczciwsi ludzie, jakich w życiu spotkałem. Od czasu do czasu wychodzili z Geri, gdy ja pracowałem. Pewnego wieczoru zarezerwowałem dla nich stolik w restauracji hotelu Dunes. Bardzo elegancki lokal: muzyka, taniec, jedzenie dla smakoszy.

Harry przyszedł do mnie później i oznajmił, że musi mi coś wyznać. To był tego typu człowiek.

– Wiem, że mi tego nie wybaczysz, ale i tak ci powiem. Powinienem powiedzieć ci wcześniej, ale nie mogłem się na to zdobyć – wyjaśnił.

– Daj spokój, Harry, przejdź do rzeczy.

– Powiem ci, co się stało. Jedliśmy kolację. Grała muzyka. Jakiś mężczyzna podszedł do naszego stolika i poprosił Geri do tańca. Powiedziałem mu, żeby spływał. Zapytałem ją, czy oszalała, na co ona poradziła mi, żebym pilnował swoich spraw. Podniosła się z krzesła, podeszła do stolika, przy którym siedział, i powiedziała: «Przyjmę to zaproszenie».

Harry dostał szału. Nie wiedział, co robić. Poprosił o rachunek. Gdy Geri skończyła tańczyć, powiedział:

– Geri, nie powiem o tym Frankowi, ale już nigdy nie usiądę z tobą przy jednym stoliku pod nieobecność Franka.

Geri nie przejęła się. Uważała, że zwariowali.

Zawsze żyła po swojemu. Nie chciała się zmienić. Patrząc wstecz, myślę, że przez wszystkie te lata była z Lennym Marmorem – pamiętaj, że ten facet nigdy nawet nie wysłał jej życzeń urodzinowych – ponieważ Lenny zawsze pozwalał jej robić to, na co miała ochotę.

Dzięki temu miał nad nią władzę. Nie obchodziło go, co robiła – o ile tylko zarabiała pieniądze. I myślę, że Geri wolała to od sytuacji, w której ktoś taki jak ja zawsze ją za coś strofował.

Gdy Geri puszczała się tutaj, Lenny nie powiedział: «Dość! Kocham cię. Nie chcę, byś to robiła». Nie, mój panie. Lenny pozwalał jej robić, co tylko chciała. Nie obchodziło go to. Pijesz? Proszę bardzo. Bierzesz prochy? W porządku. Lenny nigdy niczego jej nie zabraniał, ponieważ zarabiała pieniądze.

Potem pojawiłem się ja i prawdopodobnie po raz pierwszy w życiu spotkała człowieka ustalającego reguły. No cóż, sama zawsze stosowała się wyłącznie do własnych reguł”.

*

„Geri była zaćpaną zdzirą – wspomina Tommy Scalfaro, który pracował u Mańkuta jako szofer. – Jej stosunek do ludzi zależał od zaopatrzenia w prochy. Gdy wzięła percodan, była przyjazna i serdeczna. Chętnie dałaby człowiekowi pieniądze. Niewiele potrafiła wtedy zrobić. Kazała ładnie ubrać dzieci i to wszystko.

Gdy kończył się percodan, stawała się podłą jędzą. Ciągle tylko słyszałem: «skurwysyn» to, «skurwysyn» tamto. Wszczynała kłótnie z Mańkutem. Bywało naprawdę nieprzyjemnie.

Wrzeszczała, że Mańkut pieprzy się, z kim popadnie, i groziła, iż mu się zrewanżuje.

– Widziałam cię z Donną! – krzyczała. – Widziałam, jak migdaliliście się z Mary. Jeżeli nie przestaniesz, będę robić to samo.

Zresztą kto, u diabła, mógł wiedzieć, co robiła? Mańkuta i tak często nie było w domu. Zarządzał kasynami i starał się nie podpaść Komisji ds. Nadzoru. Był bardzo wymagający. Wszystko musiało być idealnie. Miał obsesję na punkcie kroju swoich marynarek i garniturów. Raz w tygodniu odwiedzał swego krawca, a facet płaszczył się ze strachu. Mańkut stale zawracał mu głowę jakąś drobną zmarszczką z lewej strony. Cały dzień poprawiał krój kołnierza, rękawów i mankietów.

Miał więcej garniturów, niż można sobie wyobrazić. Wisiały w długiej na trzydzieści stóp szafie. Miał też spodnie, koszule i swetry. Wszystko musiało leżeć jak ulał.

Za to ożenił się z narkomanką. Lekarz zapisywał mu percodan na wrzody i Geri co dwa tygodnie posyłała mnie do apteki po nową porcję. Ale Mańkut prawie w ogóle go nie zażywał.

Gdy spotkałem Geri po raz pierwszy, wiedziałem, że będą z nią problemy. Nazywała Mańkuta «panem R» i wzięła mnie na spytki. Czułem, że czyni przygotowania, bym biegał za jej sprawami. I rzeczywiście, natychmiast zaproponowała, żebym pojechał do Burger Kinga i kupił jej dzieciom hamburgery, żebym odebrał rzeczy z pralni. Nie tylko wysyłała mnie po sprawunki, ale starała się ubliżyć mi sposobem, w jaki wydawała polecenia.

Gdybym się ugiął, kazałaby mi ganiać po całym mieście. Poskarżyłem się Mańkutowi i odtąd Geri mnie nie znosiła, ale gówno mnie to obchodziło.

Geri jeździła do centrów handlowych. Jeździła do Kalifornii i robiła tam zakupy. Dzieci wychowywała służąca i jej córka.

Mańkut cały czas siedział w kasynie lub na spotkaniach z pracownikami kasyna. Parę razy musiałem zabierać go o trzeciej rano i wieźć do 7 – Eleven, gdzie spotykał się z ludźmi z Chicago.

Nawet się nie przebierał. Wyskakiwał z naszego samochodu i wskakiwał do wozu człowieka, który na niego czekał. Nie chciałem przyglądać się zbyt dokładnie, ale czasami wyglądało na to, że Mańkut wydaje rozkazy, a czasem na to, że je przyjmuje”.

*

„Mniej więcej rok po przejęciu korporacji Allen Glick urządził przyjęcie w swym domu w La Jolla – wspomina Mańkut. – Pojechaliśmy tam z Geri. Było trzysta, może czterysta osób.

Glick miał sześć odrzutowców wożących gości z Vegas do San Diego. On, człowiek, który musiał pożyczyć ode mnie siedem tysięcy dolarów, gdy przejął spółkę, a oczekiwane pieniądze nie spływały. Nawiasem mówiąc, zwrócił mi je od razu.

Z okazji przyjęcia oddał mi do dyspozycji dwa odrzutowce dla moich przyjaciół.

Gdy dotarliśmy na miejsce, okazało się, że Glick posadził mnie obok siebie, a Geri z drugiej strony.

W drodze na przyjęcie zapowiedziałem jej:

– Nie waż się, kurwa, pić.

Od pewnego czasu dochodziło między nami do przykrych scysji z powodu jej nałogu, ale wtedy nie wiedziałem jeszcze, co mnie czeka.

W tym okresie nie piłem. Naprawdę. Nie wiedziałem, że niektórzy nie potrafią nad tym zapanować. Nie miałem pojęcia o środkach uspokajających i pobudzających. Byłem naiwny jak dziecko. Byłem frajerem. Ale uparłem się, że Geri nie tknie na przyjęciu alkoholu.

– To poważna sprawa – powiedziałem.

– O taak, o taak – usłyszałem w odpowiedzi.

Przyjęcie się zaczyna, podchodzi kelner z szampanem na tacy i Geri bierze kieliszek. Ty suko – mówię do siebie. Wokół trzysta osób. Nie chcę, by się zalała i urządziła jakąś scenę.

Opróżnia kieliszek. Spoglądam na nią, ale ona nie mówi ani słowa. Udaje nawet, że nie widzi, iż na nią patrzę.

Ktoś prosi ją do tańca. Wstała i poszła tańczyć. Wtedy spostrzegłem, że szampan uderzył jej do głowy. Nikt inny tego nie zauważył, ale ja znałem Geri na tyle dobrze, by widzieć, że alkohol zrobił swoje.

Po skończonym tańcu wraca i siada przy stole. Kelner znowu nadchodzi z tacą i Geri kiwa na niego głową. Kelner stawia przed nią kieliszek z szampanem.

Mówię do niej szeptem:

– Dotknij ustami tego kieliszka, suko, a zwalę cię z krzesła.

Geri spogląda na mnie i mówi:

– Nie odważysz się.

– Odważę.

Widzę, że Glick patrzy na mnie, ale nie słyszy, o czym mówimy. Nie słyszy, jak dodaję:

– Nie obchodzi mnie, jak wiele problemów tym sprawię ani czy stracę przez to pracę. Jeżeli dotkniesz ustami tego kieliszka, spadniesz z krzesła.

Geri chwyta za kieliszek. Wiedziałem, co za chwilę nastąpi, więc nachyliłem się i powiedziałem Glickowi, że nie chcę go wyprowadzać z równowagi, ale byłoby dobrze, gdyby spróbował przekonać Geri do odstawienia kieliszka, bo jeżeli go nie odstawi, zrobię coś, czego będę żałował przez resztę swego życia.

– Allen, jeżeli ona tknie tego szampana, wyląduje tyłkiem na ziemi – ostrzegłem. Glick zbladł. – Jeżeli mnie nie posłucha, spadnie z krzesła – powtarzam.

I Glick pyta:

– Geri, czy wyświadczysz mi przysługę i posłuchasz swego męża?

Geri puściła kieliszek i syknęła:

– Odpłacę ci za to jeszcze, sukinsynu.

Można sobie wyobrazić, jak wspaniale się bawiliśmy na tym przyjęciu, ale chyba nikt o tym nie wiedział. Geri była doskonałą aktorką. Wytrzymała. Nie słaniała się na nogach.

Gdy ożeniłem się z Geri, wysłuchiwałem całej masy opowieści. Ale nie przejmowałem się tym, co robiła.

– Jestem Frank Rosenthal – mówiłem – i potrafię ją zmienić”.

*

„Wszczynali masę okropnych awantur – wspomina Barbara Stokich. – Oboje byli bardzo zawzięci i żadne nie chciało ustąpić. Frank groził, że z powodu picia odbierze jej Stevena, ale potem godzili się i kupował Geri jakąś ładną biżuterię.

Pamiętam, że po jednej z kłótni Geri powiedziała, że prędzej umrze, niż zrezygnuje z alkoholu. Uwielbiała, gdy Frank wypijał kieliszek wina. Odprężał się. Ona również się odprężała. Wiem, że Frank zaczął pić tylko po to, by sprawić jej przyjemność, ale miał wrzody i nie mógł nadużywać alkoholu”.

*

„Pewnego dnia Tony spotkał się ze mną w moim domu – wspomina Mańkut. – Miał już wyjść i dzwonił z poleceniem, by odebrał go jeden z jego ludzi. Geri miała zabrać dokądś Stevena i Stephanie i zaproponowała, że go podrzuci.

Tony zapytał, czy się zgadzam.

– Jasne, proszę bardzo – odparłem i więcej nie myślałem o tym.

Mniej więcej po tygodniu Tony zadzwonił do mnie. Powiedział, że chce się ze mną spotkać. Był bardzo poważny. Umówiliśmy się o północy albo o pierwszej nad ranem. Zabrałem go z umówionego miejsca i zaczęliśmy krążyć po mieście. Robiliśmy to dość często, zanim policja nie zaczęła dobierać nam się do skóry.

Tony oznajmił, że musi mi o czymś opowiedzieć. O czymś, co go naprawdę zaniepokoiło, co widział jadąc samochodem z Geri i naszymi dziećmi. Nie wiedziałem, o co chodzi. Był bardzo poważny. Oto facet, który zrobił parę naprawdę obrzydliwych rzeczy, jest wytrącony z równowagi. Jadę, a serce podchodzi mi do gardła. Mięśnie tężeją.

Tony powiedział, że gdy wsiadł do samochodu z Geri i naszymi dziećmi, Steven zaczął dokuczać Stephanie. Dziecinne igraszki. Nic poważnego. Potem rozległ się nagle krzyk dziewczynki:

– Mamusiu, ratunku! Mamusiu, ratunku! – Spojrzał na tylne siedzenie i zobaczył, że Steven tłucze siostrę.

– Nie możesz ich rozdzielić? – zapytał.

– To tylko zabawa – odpowiedziała Geri.

Stephanie zaczęła krzyczeć. Tony odwrócił się, widzi, że Steven zepchnął Stephanie na podłogę i okłada ją pięściami. W końcu zmusił Geri do zatrzymania samochodu i przerwania bijatyki.

Tony kazał mi przysiąc, że go nie wydam przed Geri. Powiedział, że musiał mi to opowiedzieć, bo jego zdaniem zachowanie Geri było nienormalne; jakby czerpała przyjemność z cierpień własnego dziecka”.

*

Pewnego wieczoru Rosenthal zabrał Geri na tańce w klubie. Wyglądała prześlicznie. Była czarująca.

„Byłem z niej taki dumny – wspomina Mańkut. – Przyciągała uwagę. Była naprawdę wystrzałową babką. To jeden z problemów z ożenkiem z piękną lub nawet bardzo ładną dziewczyną. Takie kobiety są niebezpieczne.

W każdym razie jesteśmy w klubie. Młody dyrektor, którego właśnie zatrudniłem, bystry, przystojny chłopak, podszedł i pogratulował mi czegoś, już nawet nie pamiętam czego. A potem odwrócił się do Geri i rzekł:

– Pani Rosenthal, jest pani najwspanialszą kobietą, jaką widziałem.

Geri podziękowała mu i uśmiechnęła się. Ja też mu podziękowałem. Geri czasami działała tak na innych. Zachowywała się trochę kokieteryjnie. Zachęciła go. Mimo to trzeba przyznać, że chłopak miał odwagę. Następnego dnia wylałem go z pracy”.

ROZDZIAŁ 13

„Nie miał bladego pojęcia o tym, co robią i w jaki sposób to robią”.

Allen Glick stal się drugim pod względem znaczenia właścicielem kasyn w Las Vegas. Kursował na pokładzie beechcraft hawkera 600 między Vegas i swoim domem w La Jolla – rezydencją w normańskim stylu z kortem tenisowym, basenem i kolekcją samochodów, która obejmowała lamborghini i stutz bearcata z dywanikami i tapicerką z norek. Jego gabinet w apartamencie biurowym na dachu hotelu Stardust był utrzymany w purpurowo – białej kolorystyce. W nim właśnie udzielał wywiadów jako błyskotliwy biznesmen. Powiedział nawet prasie o swej umiejętności zastygania w zupełnym niemal bezruchu przez dłuższy czas. „Jestem bardzo zdyscyplinowanym człowiekiem” – wyznał.

W tym samym biurze pracował Frank Rosenthal, najbardziej wpływowy człowiek mimo oficjalnie używanego skromnego tytułu dyrektora ds. gier hazardowych. Wynegocjował kontrakt z wynagrodzeniem w wysokości dwóch i pół miliona dolarów. Zamierzał stworzyć w kasynie biuro bukmacherskie i wystąpił przed stanowymi organami ustawodawczymi w roli eksperta od tych spraw. Jako pierwszy dopuścił do stołów do gry w black jacka kobiety – krupierów i w ciągu roku podwoił wpływy z tej gry. Zatrudnił u siebie Siegfrieda i Roya oraz ich białe tygrysy z Grandu MGM, proponując, że wybuduje im garderobę zaprojektowaną według ich gustów; jako premię dorzucił białego rolls – royce'a.

„Tak naprawdę to kupiłem tego rollsa dla Geri – wspomina Mańkut – ale ona wolała małego sportowego mercedesa i rolls stał w garażu, więc go oddałem”. Efekciarscy magicy stali się najpopularniejszym i najtrwalszym zespołem estradowym w historii Las Vegas.

Jednak życie w Argent Corporation dalekie było od sielanki. Zamiast przedstawiać Glicka jako znakomitość w świecie biznesu, prasa naigrawała się z niego, nazywając figurantem kupionym za pieniądze Związku Kierowców. Zamiast przyjmować pochwały za nowatorskie zarządzanie kasynem, Rosenthal stale musiał walczyć o przyznanie licencji. Kryzys gonił kryzys. Glick i Rosenthal mieli zapewne nadzieję, że sytuacja uspokoi się i poprawi z chwilą, gdy rozwiążą kryzys dnia – ale gdy tylko go rozwiązywali, pojawiał się następny i zaczynał następny dzień. Najmniej ważne w tym wszystkim były ciągłe tarcia między nimi. Rosenthal został wybrany przez mafię na człowieka kierującego kasynami, ale jego wojownicza postawa wobec ludzi decydujących o przyznaniu licencji ściągnęła nań baczniejszą uwagę, niż ktokolwiek tego pragnął. Mafia wybrała Allena Glicka na swojego figuranta, ponieważ uważano, że jest czysty jak łza. Ale nawet ludzie czyści jak łza mają przeszłość. W 1975 roku firma inwestycyjna Glicka w San Diego wystąpiła do sądu o ochronę przed wierzycielami, a on sam nie spłacił trzech milionów dolarów pożyczki, które wykorzystał przy zakupie Haciendy. Potem zaś wspólnik Glicka z firmy inwestycyjnej zaczął zagrażać całemu układowi powstałemu w Argent Corporation.

Jedyne, co przebiegało sprawnie, to zatajanie wpływów kasyna. I przez długi czas tylko to liczyło się dla mafijnych bossów z Chicago. Przez wiele lat zatajone i skradzione pieniądze spływały z kasyn Stardust i Fremont; mafia potrzebowała takiego uczciwego naiwniaka jak Allen Glick, by źródło dochodów nie wyschło.

Praktyka zatajania wpływów i nielegalnego odprowadzania z kasyna gotówki (skimming), która nie jest odnotowywana jako dochód korporacji – ma przypuszczalnie równie długą tradycję jak pierwsze zliczanie wpływów kasyna. W późnych latach czterdziestych i pięćdziesiątych, po otwarciu Flamingo przez Bugsy Siegela, zatajane wpływy wykorzystywano na potajemne spłaty mafijnych inwestorów, którzy żądali dywidend w gotówce, by umknąć problemów z FBI i IRS.

Istnieją dziesiątki sposobów skimmingu w kasynie. Większość z nich stosowano, zanim jeszcze Glick i Rosenthal przejęli kasyno. Były lewe wpływy z biletów, łapówki od dostawców żywności i napojów, kradzieże w count roomie. Zastanawiał fakt, że automatów do gier losowych w zasadzie nie ruszano. Chodziło o poważny problem techniczny: jak wynieść monety? Milion dolarów w dwudziestopięciocentówkach waży, na przykład, dwadzieścia jeden ton. Lecz w miarę jak automaty zaczęły przynosić coraz większe zyski, liczące się w ogólnych wpływach kasyna, trzeba było znaleźć sposób dobrania się do tych pieniędzy.

Tak więc do nadzoru nad jednorękimi bandytami w kasynach Argent Corporation zatrudniono George'a Jaya Vandermarka. Vandermark doskonale nadawał się do tej pracy: zasłynął jako największy w historii oszust – specjalista od automatów. Zdaniem Gene'a Strohleina, znajomego Vandermarka, „Jay brał cztery miesiące wolnego w roku i po prostu jeździł po całym stanie, otwierając automaty. Wystarczyło, by spojrzał na maszynę, a ta wyrzucała zawartość. Uwielbiał to robić. Widziałem, jak otwiera maszyny do lodu na stacjach benzynowych dla samej przyjemności oglądania wylatujących ćwierćdolarówek”.

Vandermark był tak dobrze znany jako crossroader (człowiek obrabiający automaty do gier), że figurował w Czarnej Księdze Boba Griffina, who's who kasynowych oszustów. Prawdę powiedziawszy, gdy jeden z dyrektorów Fremontu zobaczył, jak Vandermark wchodzi na salę gier, chciał wyrzucić go za drzwi; porzucił ten pomysł, gdy mu powiedziano, że Vandermark to jego nowy szef.

Jedną z pierwszych rzeczy, jakie Vandermark zrobił po objęciu swego stanowiska w Argent Corporation, było wyeliminowanie kontrolerów, którzy gwarantowali właściwą rejestrację całej gotówki wpływającej do count roomu. Scentralizował nadzór nad automatami wszystkich czterech kasyn i polecił, by przewożono monety z Fremontu, Haciendy i Mariny do Stardustu, gdzie codziennie je liczono.

Vandermark zredukował również liczbę audytorów, którzy mieli sprawdzać, czy zapakowane i ułożone w sterty monety odpowiadają wagą i wartością liczbie luźnych monet, które trafiły do count roomu.

Gdy jeden z audytorów skarżył się Vandermarkowi, że pozbawia się go szalenie ważnego instrumentu zabezpieczenia pieniędzy, usłyszał, że to nie jego sprawa.

Ów audytor powiedział później członkom Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi, że natychmiast poszedł na górę, aby donieść skarbnikowi korporacji, Frankowi Mooneyowi, że podejrzewa Vandermarka o kradzież. Według audytora Mooney poradził mu po prostu, „żeby w takim razie robił to, co potrafi”.

Pośród innowacji, które Vandermark wprowadził w Starduście, było takie ustawienie liczników, by rejestrowały o jedną trzecią wyższe wygrane, niż te, które faktycznie wypłacono.

Okazało się to znakomitym pociągnięciem; gdy opróżniano automaty i zanoszono monety do count roomu, elektroniczną wagę do ważenia monet podłączano w taki sposób, by nie doważała o jedną trzecią.

Vandermark mógł teraz zataić jedną trzecią wpływów z gry na maszynach, ponieważ automaty zostały tak ustawione, by wskazywać, że gracze zabrali do domu tyle właśnie monet jako wygrane.

Był jednak jeden szkopuł: jak usunąć tony monet ze ściśle strzeżonego count roomu, nie mówiąc już o zabraniu ich z kasyna? Lecz Vandermark znalazł rozwiązanie: na sali gier stworzył dodatkowe banki, w których „nadliczbowe” monety wymieniano na banknoty. Dodatkowe banki pozwalały obejść normalną procedurę: banknotów nie noszono do kasy, żeby policzyć je z resztą papierowych pieniędzy. Vandermark kazał zabudować w ścianach dodatkowych banków metalowe drzwiczki, tak aby po wsunięciu banknotów do zamkniętej na klucz przegródki jego ludzie mogli otworzyć je z zewnątrz i zabrać pieniądze w dużych jasnobrązowych kopertach.

Koperty z dodatkowych banków każdego z kasyn Argent Corporation przewożono potem do gabinetu Vandermarka. Następnie pieniądze przekazywano specjalnym kurierom – jednym z nich był chicagowski agent biura podróży nazwiskiem Caruso – którzy odbywali regularne podróże, przewożąc gotówkę z Vegas do Chicago, skąd przekazywano ją do Milwaukee, Cleveland i Kansas City.

Skimmingu dokonywano w Argencie w otwarty sposób. Nikt nie przemykał się w środku nocy z gotówką ukrytą pod koszulą. Ludzie pracujący w count roomie i w kasie dobrze wiedzieli, co jest grane. Kiedyś, przy okazji przestrajania elektronicznych wag, zainstalowano w nich przełączniki umożliwiające niedoważanie o trzydzieści albo o siedemdziesiąt procent. Pewnego dnia, gdy w kasynie panował szczególnie gorączkowy ruch, jeden z ludzi Vandermarka przekręcił niewłaściwy przełącznik i nagłe waga nie doważała o siedemdziesiąt procent. Vandermark zauważył, jak wysoki jest wynik zliczania i zdał sobie sprawę, co się stało. „Ty głupi sukinsynu, wpakujesz nas wszystkich w kłopoty. Nie możemy kraść aż tyle” – warknął.

Bardziej doświadczeni dyrektorzy kasyna, którzy podejrzewali, że ma miejsce skimming, byli na tyle sprytni, by rozumieć, że wyjaśnianie takich spraw nie leży w ich interesie.

Wszyscy oni wiedzieli, że nawet niezamierzone zagrożenie bezpieczeństwa kradnących mogłoby okazać się fatalne w skutkach.

*

Edward „Marty” Buccieri, daleki kuzyn Fiorego, był szefem zespołu stołów w kasynie Caesar's Palace. Ten dawny oszust i były bukmacher poznał Allena Glicka w 1972 roku, w czasie gdy Glick próbował kupić King's Castle nad jeziorem Tahoe.

Buccieri przedstawił Glicka Alowi Baronowi i Frankowi Ranneyowi, oficjelom ze związkowego funduszu emerytalnego, którzy przyczynili się do nabycia przezeń hotelu i kasyna Stardust w 1974 roku. W 1975 roku, gdy zagarniana z kasyna gotówka zaczęła pełnymi torbami trafiać do mafijnych bossów, którzy załatwili pożyczkę, Buccieri począł nękać Glicka. Zażądał dla siebie udziału w wysokości od trzydziestu do pięćdziesięciu tysięcy dolarów.

„Buccieri był wkurzony na Glicka przez całe lata – wspomina Beecher Avants, ówczesny szef wydziału zabójstw policji metropolitalnej. – Każdemu, z kim rozmawiał, oświadczał, że on pierwszy załatwił pożyczki z funduszu emerytalnego, a Glick go potem wykolegował. Oto Glick posiadał cztery kasyna, trzy hotele, odrzutowce, domy w całym mieście, a Marty sterczał przy stole w Caesar's Palace przez osiem godzin dziennie”.

Pewnego majowego popołudnia Glick spotkał się z Buccierim w hotelu Hacienda. Buccieri znowu poruszył sprawę udziału. Rozmowa przerodziła się w kłótnię. Buccieri chwycił Glicka za gardło i groził mu. Rozdzielili ich ochroniarze.

„Pamiętam, jak Glick wrócił potem do kasyna – wspomina Rosenthal. – Był czerwony jak burak. Cały w nerwach.

– Muszę z tobą porozmawiać – mówi. – To pilna sprawa. Znasz Marty'ego Buccieriego?

Nie znałem faceta. Jego imię obiło mi się o uszy, ale nie znałem go osobiście. Wiedziałem, że jest dalekim krewnym mojego przyjaciela, Fiore Buccieriego, kuzynem lub kimś w tym rodzaju. Nigdy jednak go nie spotkałem.

Glick był okropnie zdenerwowany. To do niego niepodobne. Mówi mi:

– Frank, nie pozwolę, by to się powtórzyło. Musisz mi pomóc.

Zapytałem, co się stało, a on opowiedział, jak Marty chwycił go za gardło i zaczął popychać. Zapytałem, dlaczego Buccieri miałby coś takiego zrobić, ale Glick chciał tylko opisać całą sytuację. Wcisnął mi jakiś list, ale mało co z niego zrozumiałem. Później odkryłem, że bał się, iż go sprzątną”.

Tydzień po tym incydencie Buccieri uruchamiał samochód na parkingu dla pracowników kasyna Caesar's Palace, gdy dwaj mężczyźni uzbrojeni w automaty kaliber 25 z tłumikami strzelili mu pięć razy w głowę.

„Poszedłem porozmawiać z Glickiem o tym morderstwie – wspomina Beecher Avants. – Miał bogato wyposażony gabinet z masą luster. Wszędzie stał najnowocześniejszy sprzęt elektroniczny. Wszędzie były półki z książkami. Elektroniczne maszyny wyświetlające kursy akcji na giełdzie. Drogie lampy, wazy wypełnione kwiatami. Gabinet prezesa. Nie było takiego miejsca, w którym siedzący nie widziałby swego odbicia w lustrze. Glick należał do tych bardzo niskich facetów, którzy kryją się za wielkimi biurkami.

Potwierdził, że «posprzeczał» się z Buccierim, ale zaprzeczył, by Marty napadł na niego.

Gdy mówił, siedział nieruchomo. Był bardzo opanowany. Na każde pytanie miał rzeczową odpowiedź. Przypominał żywego trupa. Cyborga. A lustra w całym pokoju ukazywały tę samą zwielokrotnioną postać. Po pewnym czasie zacząłem się zastanawiać, który z tych cyborgów jest prawdziwym Glickiem.

Mańkut był zupełnie inny. Jego gabinet nie miał żadnych luster. Był bez skazy. Blat biurka pusty. Za biurkiem wisiał plakat z wielkim NIE!, zajmującym górne dziewięć dziesiątych jego powierzchni, i małym «tak», wciśniętym u dołu.

Mańkut stał za biurkiem. Jedyną ruchomą rzeczą był ołówek, którym się bawił. Rosenthal należał do ludzi, którzy nie chcieli puścić pary z ust, ale musiał dać do zrozumienia, że wie znacznie więcej, niż kiedykolwiek wyjawi”.

Beecher Avants i ludzie z wydziału zabójstw przez wiele miesięcy usiłowali obarczyć odpowiedzialnością za morderstwo Tony'ego Spilotra, którego tydzień przed morderstwem widziano w towarzystwie oficjeli ze związkowego funduszu emerytalnego w kawiarni Tropicana. Tymczasem FBI po paru dniach dowiedziało się, że morderstwo zlecił Frank Balistrieri. Zdaniem wysoko postawionego informatora w Milwaukee Balistrieri doszedł do wniosku, że Buccieri to kapuś i zwrócił się do bossów w Chicago o zgodę na sprzątnięcie go. Sprawę zlecono Spilotrowi i jego ludziom. Według informatora, rozeźlony Spilotro twierdził, że Buccieri nie jest kapusiem, ale mimo to wykonał zlecenie. Sprowadził dwóch ludzi od mokrej roboty – jednego z Kalifornii i jednego z Arizony. Żaden z nich nie został oskarżony o to morderstwo.

FBI wiedziało prawie o wszystkim. Nie mogło jedynie wówczas wiedzieć, że Marty Buccieri zginął, ponieważ groził Glickowi, a Glick był figurantem mafii. Groźbę pod adresem Glicka postrzegano jako zagrożenie dla bossów i ich zysków ze skimmingu w kasynach. Ponieważ zapewnienie bezpieczeństwa i bezkarności złodziejom nie mogło być oficjalnym powodem do zabicia Buccieriego, rozkazodawcy rozpuścili wśród gangsterów nieprawdziwą pogłoskę, że Marty został rządowym informatorem. Nawet Spilotro, człowiek, któremu Chicago zleciło wykonanie wyroku, nigdy nie poznał prawdziwego powodu zamordowania Buccieriego.

*

Pół roku po śmierci Marty'ego, 9 listopada 1975 roku, bogata pięćdziesięciopięcioletnia kobieta nazwiskiem Tamara Rand została zabita pięcioma strzałami w głowę w kuchni swego domu w Mission Hills, dzielnicy San Diego. Morderstwo było dziełem profesjonalistów. Zabójcy użyli broni kaliber 22 z tłumikiem; nie było śladów włamania i nic nie zginęło. Ciało zamordowanej znalazł jej mąż, gdy wrócił z pracy.

„Następnego dnia rano zaczęli do mnie dzwonić dziennikarze – wspomina Beecher Adams. – Okazało się, że Tamara Rand była niedawno w Las Vegas i wdała się w spór z Allenem Glickiem.

Powróciło widmo zabójstwa Buccieriego. Konflikt z Glickiem musiał kończyć się śmiercią. Jak się okazało, Rand twierdziła, iż jest komandytariuszką Glicka i wystąpiła do sądu z żądaniem, części udziałów w Starduście.

Była twardą kobietą. Przyleciała do Vegas w maju, by wnieść sprawę do sądu, a gdy wróciła do San Diego, powiedziała swej siostrzenicy, że pokłóciła się z Glickiem. Powiedziała także, że jej grożono, nie sprecyzowała jednak, kto dokładnie jej groził. Zdaniem siostrzenicy ciotka zignorowała pogróżki: «Bardziej przejmowała się przygotowaniem dokumentów procesowych»„.

Glick spokojnie zaprzeczał twierdzeniom Rand, iż od lat była jego wspólniczką w Starduście, lecz jej nagła śmierć w wyniku zamachu dokonanego w mafijnym stylu wypchnęła niejasny spór opisywany dotąd przez dziennikarzy w dziale finansowym na pierwsze strony gazet.

Glick dowiedział się o morderstwie, gdy wysiadał ze swego odrzutowca w Las Vegas, witany przez reporterów i kamerzystów telewizyjnych i proszony o skomentowanie tej wiadomości. Stwierdziwszy, że jest wstrząśnięty, wsiadł do służbowej limuzyny i opuścił scenę. Następnego dnia dział prasowy korporacji opublikował oświadczenie stwierdzające, że choć Glick znał Tamarę Rand i mile wspomina ich przyjaźń, nie ma nic więcej do powiedzenia.

Gazety znalazły komentarz do jej śmierci gdzie indziej. Dziennikarze odkryli, że parę miesięcy wcześniej Rand wsparła powództwo cywilne przeciwko Glickowi oskarżeniem o oszustwo. Odniosła wówczas w sądzie ważne i niebezpieczne zwycięstwo: uzyskała wraz ze swymi prawnikami dostęp do dokumentów korporacji dotyczących pożyczki ze związkowego funduszu emerytalnego.

Tydzień po dokonaniu morderstwa „San Diego Union” przedrukował list napisany przez Rand siedem miesięcy przed śmiercią i szczegółowo przedstawiający jej znajomość z Allenem Glickiem. Nie wyrażała się o nim zbyt pochlebnie. Oskarżała Glicka o życie w królewskim stylu, o przewożenie przyjaciół na mecze futbolowe samolotem korporacji i otaczanie się kosztownymi „zabawkami”.

Rozgłos wokół sprawy morderstwa – którego zwieńczeniem był artykuł w „Los Angeles Times” informujący, że Glick jest jedną z kilku osób przesłuchiwanych w związku ze śmiercią Tamary Rand – zmusił Glicka do pojawienia się przed reporterami w biurach dyrekcji hotelu Stardust i złożenia oświadczenia odpierającego zarzuty pod jego adresem.

„Przez ostatnie dwa tygodnie i w ostatnich dniach – rozpoczął – z powodu niezdrowej pogoni za sensacją byłem przedmiotem złośliwych komentarzy opartych na kłamstwach, podstępnych insynuacjach i sugerujących popełnienie przestępstwa wywodach.

Czuję się zmuszony odpowiedzieć na te horrendalne ataki nie tylko ze względu na presję, której poddana została moja rodzina, ale i z uwagi na szacunek, którym darzę ponad pięć tysięcy pracowników Argent Corporation, moich kolegów i przyjaciół.

Dopuszczenie do tego, by te ostatnio opublikowane kłamstwa pozostały bez odpowiedzi z mojej strony, byłoby zdradą wobec rodziny, przyjaciół i korporacji.

Dwa tygodnie temu w San Diego znaleziono martwą kobietę. Pani Rand była moją dawną wspólniczką, a ostatnio stroną w procesie sądowym wszczętym zarówno przeciwko spółce, w której działałem, jak i mnie osobiście.

Twierdzenia i insynuacje, że miałem związek z tą straszną tragedią lub wiedziałem o niej, są efektem nieodpowiedzialnych i nieetycznych praktyk środków masowego przekazu.

Zakładanie, że spór sądowy w jakikolwiek sposób wiązał się z bestialskim mordem jest rzeczą niegodziwą. Doceniam fakt, że niektórzy członkowie rodziny pani Rand zdecydowali się osobiście wyrazić swe oburzenie z powodu fałszywych oskarżeń.

Łączenie mojej osoby bądź jakiegokolwiek wydziału lub pracownika mojej spółki z tak zwaną «zorganizowaną przestępczością» to oszukiwanie opinii publicznej.

Faktem jest bowiem, że nigdy nie uznano mnie winnym przestępstwa większego niż naruszenie przepisów ruchu drogowego. Faktem jest bowiem, że Argent Corporation zarządza trzema hotelami i czterema kasynami w Las Vegas. Faktem jest, że po wyczerpującym i długim śledztwie jednomyślnie przyznano mi licencję na prowadzenie tych kasyn… Faktem jest bowiem, że starałem się prowadzić skromne życie towarzyskie oparte o zdrowe więzi rodzinne.

Zamiast uznać te fakty – ciągnął dalej Glick – niektórzy przedstawiciele środków masowego przekazu dokonywali ciągłych przekłamań i przeinaczeń.

Nie mam do dyspozycji gazety, czasopisma ani stacji telewizyjnej, które mógłbym wykorzystać do odpierania tych bezpodstawnych zarzutów, ale stoi za mną fakt, którego nie będzie można zniekształcić, podważyć ani zafałszować. Otóż Allen R. Glick nigdy nie był i nigdy nie będzie związany z niczym, co jest niezgodne z prawem”.

*

Według FBI Tamarę Rand zamordowano, aby chronić ludzi zamieszanych w skimming. Rozkazodawcą był Frank Balistrieri. Gdy pani Rand uzyskała prawo wglądu w dokumenty związane z pożyczką Związku Zawodowego Kierowców dla Glicka i Argent Corporation, Balistrieri zrozumiał, że trzeba przerwać toczący się proces.

Wybrał się więc w kolejną podróż do Chicago. Tym razem powiedział mafijnym bossom – Joemu Aiuppie, Jackiemu Ceronemu i Turkowi Torellowi – że Tamara Rand naraża na szwank cały ich plan. Jeżeli związkowe księgi rachunkowe dotyczące pożyczki dla Argentu miały zostać przedłożone sądowi, wezwanie poszczególnych osób do stawiennictwa pod groźbą kary było tylko kwestią czasu. Rand miała zamiar doprowadzić do upadku Glicka i wszystkich osób zaangażowanych w tę sprawę.

Informator z Milwaukee wyjawił później FBI, że Balistrieri powiedział swoim szefom z Chicago: „Chcemy uniknąć nieszczęścia, Geniusz musi mieć czyste konto. Jeżeli ona postawi Glicka przed sądem, załatwi go na amen”.

Nikt nie został oskarżony o zamordowanie Tamary Rand.

*

A wpływy zatajano nadal.

Szacuje się, że między 1974 a 1976 rokiem Vandermark zdołał zagarnąć od siedmiu do piętnastu milionów dolarów. Suma ta nie obejmuje tego, co wypłynęło z kas biura bukmacherskiego w hotelu Stardust, wydziału kredytów oraz rachunków, z których opłacano jedzenie i napoje. Nie było wydziału dysponującego finansowymi rezerwami korporacji, do którego nie przeniknęliby współpracownicy chicagowskich bossów.

Dla ludzi, którzy załatwili Glickowi pożyczkę, skimming w kasynach był niczym odkrycie złóż roponośnych. Pieniądze napływały co miesiąc szerokim strumieniem. W pierwszym roku działalności Glicka, między sierpniem 1974 i sierpniem 1975, Argent Corporation wykazała straty netto w wysokości siedmiu i pół miliona dolarów. Zaskoczyło to Glicka, ponieważ łączne wpływy korporacji wzrosły w tym okresie o trzy miliony czterysta tysięcy, do osiemdziesięciu dwóch milionów sześciuset tysięcy dolarów. Glick był na tyle nieświadomy tego, co się działo, że przypisywał straty, jakie poniosły kasyna, prowadzonej przez korporację spłacie dodatkowych nieprzewidzianych odsetek, wyższym odpisom amortyzacyjnym, pożyczkom dla filii, a nawet zwiększeniu kosztów eksploatacji i wydatków.

„Nie miał bladego pojęcia o tym, co robią i w jaki sposób to robią” – twierdzi Bud Hall.

ROZDZIAŁ 14

„Gdybyście nie przyznawali licencji temu, kto ma coś na sumieniu, przypuszczalnie trzeba byłoby odebrać je połowie mieszkańców tego miasta”.

„Gdy zostałem wylany ze Stardustu, dostałem pracę w «Valley Times» i swoimi felietonami doprowadzałem Mańkuta i Glicka do szału – wspomina Dick Odessky, były dyrektor biura prasowego hotelu Stardust.

Nie zarabiałem Bóg wie jakich pieniędzy, ale miałem niezły ubaw. Dobrałem się do skóry korporacji obracającej setkami milionów dolarów, jednej z największych w Las Vegas i wzbudzającej wiele kontrowersji.

Pod koniec 1975 roku, po rocznej działalności, prezes zarządu był przesłuchiwany w sprawie swych powiązań z ludźmi winnymi dwóch mafijnych morderstw i wpływu mafii na uzyskanie przezeń pożyczki ze związkowego funduszu. Człowiek, którego zatrudnił do prowadzenia swych kasyn, tak się bał, że nie zdoła przejść testu sprawdzającego dla osób ubiegających się o licencję, że oficjalnie występował we wszelkich możliwych rolach, jednocześnie decydując o wszystkim za kulisami.

Wciąż miałem w firmie wielu przyjaciół i było sporo przecieków. Któregoś dnia otrzymałem telefon od pewnej kobiety, która powiedziała, że Rosenthal wparował na salę gier i zwolnił całą obsługę stołu.

Już wcześniej dostarczała mi sporo ciekawych informacji o Argent Corporation i Franku, ale wszystkie były nie do sprawdzenia. Teraz miałem w ręku coś, co mogłem zweryfikować, a gdy zweryfikowałem, okazało się, że wszystko się zgadza.

Mańkut zrobił dokładnie to, o czym mówiła ta kobieta. Postąpił zupełnie bez sensu. Komisja ds. Nadzoru mogłaby na tej podstawie zmusić go do ubiegania się o licencję. Ale Frank wydawał się mieć to w nosie. Na tyle pewny był swojej pozycji.

A jednak paru ludzi z komisji zajęło się jego sprawą. Dwaj z nich przyszli nawet do mnie. Chcieli wiedzieć o moich powiązaniach z Frankiem. Wyjaśniłem, że nic nas nie łączy i że zostałem zwolniony.

– A okres, w którym pracował dla pana?

Odparłem, że nigdy dla mnie nie pracował. Pytanie było absurdalne.

Wtedy pokazali mi parę wizytówek, na których Frank nosił miano asystenta dyrektora biura prasowego. Ponieważ to ja kierowałem biurem prasowym, założyli, że pracował dla mnie. A tymczasem on wydrukował sobie wizytówki i sądził, że to wystarczy.

Agenci wrócili złożyć raport, ale jak zwykle nic z tego nie wyszło.

Następnego dnia dostałem cynk, że dwaj inspektorzy z Komisji ds. Nadzoru przesłuchiwali Bobby'ego Stellę w Starduście. Bobby przerwał im w pewnym momencie i powiedział, że będą musieli porozmawiać z Rosenthalem. Zabrał ich na górę na spotkanie z Mańkutem.

Słyszałem, że gdy inspektorzy dotarli do gabinetu Rosenthala i zaczęli go wypytywać, Mańkut im przerwał i poprosił sekretarkę, by wykręciła jakiś numer. Po parominutowej rozmowie wręczył słuchawkę jednemu z inspektorów.

– Komisarz Hannifin chce z panami rozmawiać – powiedział.

Inspektorzy przeżyli szok. Phil Hannifin był ich szefem. Należał do najbardziej wymagających członków Komisji ds. Nadzoru. Nie pozwalał swoim inspektorom dzwonić do domu po godzinach urzędowania, bez względu na to, jak pilna była sprawa. A tutaj siedział człowiek, uznawany za największego nielicencjonowanego hazardzistę w mieście, który mógł telefonować do Hannifina do domu.

Hannifin zaczął na nich wrzeszczeć. Przypomniał, że komisja zakazała inspektorom wchodzenia do Stardustu bez uzgodnienia tego z nim osobiście.

Zwymyślał inspektorów. Tak ich to rozwścieczyło, że rozpowszechnili pogłoskę, iż Mańkut mógł działać w kasynie bez licencji dzięki osobistym powiązaniom z Hannifinem.

Zarzut był wystarczająco poważny, bym zadzwonił do Hannifina z prośbą o komentarz. Zaprzeczył, by taka sytuacja w ogóle miała miejsce. Nigdy nie wymyślał swoim inspektorom, a już na pewno nie robił tego w obecności Rosenthala w jego gabinecie. Uwierzyłem mu”.

*

Choć Hannifin zdementował informacje oburzonych inspektorów, pogłoski o jego bliskiej znajomości z Rosenthalem miały oparcie w faktach. Hannifin nigdy nie krył podziwu dla fachowej wiedzy Mańkuta o hazardzie. To Hannifin wpadł na pomysł, by pozwolić kasynom na prowadzenie biur bukmacherskich. Zjednał do tego pomysłu Rosenthala. Wtedy właśnie zaczął darzyć go podziwem.

„W tych czasach nie wolno było prowadzić biura bukmacherskiego w kasynie – wspomina Hannifin. – Zwykle działały osobno i miały sporo problemów. Księgowość nie była prowadzona na bieżąco i władze stanowe nigdy nie otrzymywały pełnych raportów. Prowadzono podwójną i potrójną księgowość. Bukmacherami byli ludzie z tablicą do pisania, telefonem i wynajętym lokalem, którzy ulatniali się, gdy tylko zaczynały się kłopoty. Zawsze uważałem, że lepiej będzie wprowadzić biura bukmacherskie do kasyn i że w ten sposób będziemy w stanie je kontrolować. Mańkut przypuszczalnie znał się na totalizatorze sportowym lepiej niż ktokolwiek w Vegas. Zapytałem go więc, czy pomoże mi dowieść, jakie korzyści dla legislatury stanowej przyniesie zgoda Komisji ds. Gier Hazardowych na to nowe rozwiązanie. Pomysł bardzo mu się spodobał. Sześć razy latał do Carson City w roli świadka. Wypadł doskonale. Lubił zeznawać i wykazywał wspaniałą znajomość tematu. Bronił naszych racji i przekonał do naszego systemu”.

„Hannifin wpadł na pomysł wprowadzenia salonów bukmacherskich do kasyn – twierdzi Rosenthal. – W 1968 roku, gdy zjawiłem się w Vegas, były tam tylko dwa lub trzy biura przyjmujące zakłady na rozgrywki sportowe. Ale wkrótce miała nastąpić rewolucja. Telewizja zamierzała rozpocząć transmisje z imprez sportowych, a każdego roku – po pierwszym Super – bowl [*] w 1967 roku – zainteresowanie totalizatorem sportowym wzrastało czterokrotnie.

Wcześniej nie rozgrywano meczów w poniedziałek wieczorem. Większość salonów bukmacherskich przyjmowała zakłady na wyścigi konne, a ich wnętrza przypominały stajnie. Wysypane trocinami niegościnne nory. Wyniki najczęściej zapisywano kredą na starych tablicach szkolnych. Nie było żadnych wygód.

Kiedy więc dostaliśmy zgodę, dokładnie wiedziałem, co robić. Spędziłem w takich miejscach całe życie i orientowałem się, czego im trzeba. Nie wyobrażasz sobie, ile godzin przesiedziałem nad projektem, zastanawiając się nad zakupem właściwych foteli, wielkością salonów, ich wysokością, tablicami i instalacją ekranów telewizyjnych. Chciałem, żeby przypominały sale teatralne.

Tyle że pracowałem z ludźmi, którzy nie mieli pojęcia, o czym mówię. Nigdy przedtem nie było takiego salonu.

Miał prawie dziewięć tysięcy stóp powierzchni i mieścił sześćset osób oraz dwieście pięćdziesiąt foteli teatralnych z własnymi oświetlonymi biurkami i regulacją jasności światła dla stałych bywalców.

Zainstalowaliśmy w środku bar z intarsjowanego drewna i luster, mierzący prawie ćwierć mili, oraz największy na świecie system podświetlanych od tyłu tablic wyników. Mieliśmy kolorowy ekran telewizyjny o powierzchni czterdziestu ośmiu stóp kwadratowych, a ponieważ koniarze nadal stanowili największą grupę obstawiających, zamontowaliśmy tablice z wynikami wyścigów na pięciu torach zajmujące sto czterdzieści pięć stóp kwadratowych powierzchni. Był to największy i najdroższy system tego rodzaju. Mieliśmy dosłownie wszystko: piątki, exacty, zakłady terminowe, obstawianie podwójne [*] i rozszerzone [*]* oraz normalne.

Ustawiłem się wspaniale. Salony bukmacherskie zaczęły przynosić dochody kasynom i tym samym stanowi. W pewnych kręgach darzono mnie wielkim szacunkiem. Trafiłem w dziesiątkę”.

*

Phil Hannifin był szczerze wdzięczny Mańkutowi za pomoc. Obiecał, że będzie głosował za przyznaniem mu licencji. I dał Rosenthalowi dobrą radę: „Nie wychylaj się – powiedział. – Nie pchaj się na afisz. Wtedy będziesz miał większe szanse na uzyskanie licencji”. Ale w czerwcu 1975 roku w „Business Week” ukazał się artykuł o Allenie Glicku – i to był gwóźdź do trumny Mańkuta. Zacytowano w nim jego słowa: „Glick odpowiada za finanse, ale to ja ustalam taktykę”.

Nikt nie mógł w to uwierzyć. Komisja ds. Gier Hazardowych usiłowała od wielu miesięcy przyłapać Mańkuta na prowadzeniu kasyna, a on uparcie twierdził, że jest tylko asystentem dyrektora, pracownikiem biura prasowego lub szefem zaopatrzenia. Ilekroć w kasynie pojawiał się inspektor śledczy, Rosenthal znikał. Teraz komisja miała dowód – czarno na białym: Rosenthal ustalał taktykę. Skoro to robił, konsekwencje były oczywiste: musiał wystąpić o licencję. Naturalnie Mańkut twierdził, że dziennikarz błędnie przytoczył jego słowa. Nikt mu jednak nie uwierzył.

„Prawdziwe pytanie brzmi: czy powinien dostać licencję? – wyjaśniał Robert Broadbent z Komisji ds. Hazardu i Licencji Okręgu Clark. – A jeżeli nie powinien, to dlaczego. A skoro nie posiada licencji i nie może jej otrzymać, to czy powinien tam pracować?”

Mniej więcej w tym samym czasie Rosenthal popełnił następny błąd.

„Allen Glick poprosił, bym sprawdził Haciendę – wspomina. – Chciał, żebym dokładnie ocenił to kasyno. Oceniłem i opinia, którą przekazałem Glickowi, była bardzo negatywna. Dochodziło do nadużywania władzy, niegospodarności i jaskrawych naruszeń zasad ustalonych przez Komisję ds. Gier Hazardowych”.

Mańkut postanowił pozbyć się dyrektora Haciendy. Nie wiedział, że przyjaźni się on z Pete'em Echeverrią, przewodniczącym stanowej Komisji ds. Gier Hazardowych.

„Powinienem był o tym wiedzieć – przyznaje Mańkut. – Kiedy ten człowiek został zwolniony, rozpowiadał wszystkim, że Pete Echeverria załatwi Franka Rosenthala na cacy. Usłyszałem o tych groźbach już po fakcie. Nie zwracałem na nie uwagi”.

*

Peter Echeverria był pięćdziesięciojednoletnim adwokatem, który chełpił się tym, że „nigdy w życiu nie rzucał kośćmi, nie grał w black jacka ani nie postawił dolara przy stole do gry w ruletkę”, ale uważał, iż „hazard stanowi istotną część gospodarki naszego stanu i należy go prowadzić jak uczciwy interes”.

Echeverria, były senator stanowy, który pracował w stanowej Komisji Planowania, wychował się w Ely w Newadzie, ukończył Uniwersytet Stanowy Newady i studia na wydziale prawa Uniwersytetu Stanforda i od dwudziestu jeden lat zajmował się prawem rzeczowym, gdy gubernator Mike O'Callaghan wybrał go w październiku 1973 roku na szefa stanowej Komisji ds. Gier Hazardowych.

„Wiedziałem, że Echeverria będzie moją Nemezis i skontaktowałem się z Philem Hannifinem – wspomina Rosenthal. – Dopadłem go w kawiarni w Starduście. Zapytałem, jakie mam szanse na uzyskanie licencji na prowadzenie gier hazardowych na kluczowym stanowisku. Powiedziałem mu wszystko o mojej przeszłości. Gdyby sprawa była beznadziejna, po prostu bym się wycofał. Objąłbym inne stanowisko. Powiedziałem, że rozmawiam z nim jak przyjaciel z przyjacielem i że darzę go wielkim szacunkiem.

– Czy biorąc pod uwagę moją przeszłość mogę stanąć przed Komisją ds. Nadzoru i oczekiwać bezstronnego przesłuchania? – zapytałem.

Tylko to chciałem wiedzieć. Czy potraktują mnie sprawiedliwie? Hannifin był twardzielem i rzekł patrząc mi prosto w oczy:

– Powiem ci jedno, Frank. Poprę cię z czystym sumieniem.

Patrzę na niego jak na gwiazdkowy prezent. Licencja pozwoliłaby mi oficjalnie stanąć na czele korporacji. Mógłbym skorzystać z prawa poboru nowych akcji. Świat stanąłby przede mną otworem.

Hannifin dawał mi pięćdziesiąt procent szans na uzyskanie licencji. Echeverria naciskał na niego i Komisję ds. Nadzoru, by zmusili mnie do wystąpienia o licencję.

Skoro miałem szansę, musiałem ją wykorzystać. Nie mogłem przegapić takiej okazji. Wynająłem prywatną firmę detektywistyczną – zatrudniającą samych byłych agentów FBI – i zapłaciłem sto tysięcy dolarów z góry za zebranie wszystkich możliwych informacji na mój temat. Chciałem wiedzieć, czego dowiedzieliby się inspektorzy śledczy komisji, gdyby próbowali mnie utrącić.

Faceci z FBI spisali się niesamowicie. Podyktowali jednak twarde warunki. Nie przyjęli zlecenia, dopóki nie zgodziłem się na wykorzystanie zgromadzonych informacji przeciwko sobie w wypadku, gdyby odkryli coś poważnego.

Zacząłem mieć nadzieję. Nawet Departament Sprawiedliwości zdecydował się w końcu oficjalnie uwolnić nas od zarzutów w sprawie Rose Bowl, a przecież pochodziły one jeszcze z 1971 roku.

Poszedłem do Glicka i powiedziałem mu, że staram się o licencję uprawniającą do zajmowania kierowniczych stanowisk.

Lecz parę tygodni przed przesłuchaniem Hannifin przestał przychodzić do hotelu. Nie miałem od niego żadnych wieści. Nie mogłem skontaktować się z nim telefonicznie. Dzwoniłem dwa razy w tygodniu i nie zastałem go ani razu. Jednego wieczoru natknąłem się na jego żonę. Powiedziała, że Phil oddzwoni, ale tego nie zrobił. Miałem wrażenie, że zostanę oszukany.

Przesłuchania Komisji ds. Nadzoru odbywały się w Carson City, co było bardzo niewygodne i uciążliwe. Żeby pomieścić moich prawników i większość świadków, którzy mieszkali i pracowali w Las Vegas, musieliśmy przewieźć ich paroma firmowymi odrzutowcami.

Przesłuchania odbywały się w wielkiej sali. Pamiętam, jak przyglądałem się Lindzie Rogers, sekretarce Oscara Goodmana, wożącej na wózku sterty dostarczonych przeze mnie materiałów”.

Komisja obradowała ponad dwa dni na pierwszym piętrze budynku administracji stanowej w Carson City. Mańkuta wypytywano o wszystko: o rzekome aresztowania na Florydzie i Soczystego Eliego, o zarzucaną mu próbę przekupienia futbolisty w Północnej Karolinie i o znajomość z Tonym Spilotrem.

„Mańkut bardzo szczegółowo odpowiadał na pytania komisji – wspomina Don Diglio, felietonista «Las Vegas Review Journal» – czasami nawet zbyt szczegółowo”.

Zdaniem Diglia odpowiadając na pytania Mańkut tak się podniecał, że nie potrafił przerwać swych długich wyjaśnień i usprawiedliwień. Zapytany, na przykład, o znajomość z Tonym, Mańkut rozpoczął chaotyczny monolog: powiedział, że zna go od urodzenia, że ich rodzice także się znali, ale oni sami od czasu przeprowadzki do Las Vegas nie utrzymywali żadnych stosunków towarzyskich i służbowych.

„Przyznaję się do tej znajomości – rzekł – świadom wszystkich nieprzychylnych opinii i zarzutów przeciwko Tony'emu i oświadczam, że się z nimi nie zgadzam. Czytałem, gdzie pan Spilotro rzekomo bywał, by strzec mnie, czuwać nade mną i tak dalej. Zdałem sobie sprawę, że wchodzę na bardzo grząskie pole gier hazardowych i nawiązałem bliskie kontakty z Komisją ds. Nadzoru.

Ale zarazem uznałem moje prawo i prawa mojej rodziny, fakt, że jestem żonaty i mam szczęście posiadać dwoje zdrowych dzieci i że powinienem uważać.

Staram się to czynić od dnia, w którym wszedłem do hotelu Stardust. Myślę, że moja przeszłość, myślę, że przewodniczący – w tym momencie, według Diglia, Rosenthal spojrzał znacząco na Hannifina – przyzna, iż moja przeszłość była taka, że jestem niemal bez skazy… lub bliski doskonałości.

Myślę, że Tony uznał to. Przyjechał do Newady na własną rękę. Ma prawo mieszkać ze swoją rodziną, gdziekolwiek zechce. Szanuję to prawo. Myślę, że on szanuje moje.

Tony unikał Franka Rosenthala, a ja unikałem Tony'ego. Do tego stopnia, że nie przypominam sobie, by Tony Spilotro wszedł na teren Argent Corporation. Po prostu nie pamiętam. Jeżeli mnie zapytacie: «Frank, czy umówiliście się z Tonym, że nie będziecie się spotykać?» – to odpowiedź brzmi: w żadnym razie. Myślę, że chodziło o wzajemny szacunek i doceniam to”.

Rosenthal bronił się przez pięć godzin; całe przesłuchania trwały dwa dni. Allen Glick również zeznawał i stwierdził, że nie znał wszystkich szczegółów z przeszłości Rosenthala, gdy go zatrudniał. Dodał jednak, że jest zadowolony z jego pracy i teraz podjąłby taką samą decyzję.

„Gdybyście nie przyznawali licencji temu, kto ma coś na sumieniu – powiedział do członków komisji – przypuszczalnie trzeba byłoby odebrać je połowie mieszkańców tego miasta”.

„Drugiego dnia przesłuchań – wspomina Jeff Silver, główny doradca Komisji ds. Nadzoru – było oczywiste, że Mańkut nie jest w stanie odpowiedzieć na wszystkie nasze pytania. Zapytałem Jacka Strattona, po co – skoro tak czy owak nie mają zamiaru przyznać temu biedakowi licencji – męczyć go tymi pytaniami. I przerwaliśmy przesłuchania”.

15 stycznia 1976 roku, po dwóch dniach przesłuchań, Komisja ds. Nadzoru zaleciła, by nie przyznawać Mańkutowi licencji.

*

„Gdy dwaj pozostali członkowie komisji zagłosowali przeciwko przyznaniu mi licencji – wspomina Mańkut – Hannifin nie chciał ujawnić, jak sam głosował. Kiedy jednak oni wygłosili przemówienia i poprosili, żeby decyzja została podjęta jednogłośnie, Hannifin przychylił się do prośby.

Po przesłuchaniu podszedł do mnie i wyciągnął rękę.

– Chciałbym przeprosić ciebie i twoją rodzinę – rzekł – ale zrobiłem to, co musiałem zrobić.

Wiem, że czuł się paskudnie. Wiedział, że zostałem oszukany, ale był tylko skromnym kuratorem. Gubernator i Echeverria mieli go w ręku.

Tydzień później wróciłem z moimi pracownikami do Carson City, by odwołać się od decyzji komisji, ale było oczywiste, że Echeverria odrzuci odwołanie. Gdy tylko moi prawnicy zaczęli przedstawiać swoje argumenty, ostentacyjnie podniósł rękę, spojrzał na zegarek i ziewnął. Odwołanie niewiele dało. Komisja ds. Gier Hazardowych jednogłośnie poparła decyzję Komisji ds. Nadzoru.

Powinienem dostać licencję. Hannifin miał moje akta, całą kartotekę, i nie było w niej nic, co mogło przeszkodzić w przyznaniu mi uprawnień. W Vegas licencje posiadali tacy ludzie, że byś nie uwierzył. Ale to nie moja sprawa. Nie mogę wskazywać na innych. Miałem przekonać ich, że się nadaję.

Tymczasem prowadziłem cztery kasyna. Nikt nie miał pod sobą czterech kasyn. Nikt w mieście nie ponosił takiej odpowiedzialności jak ja. Jeżeli w Starduście było niedobre jedzenie lub coś się działo we Fremoncie, musiałem tam być. Nauczyłem ludzi, by dzwonili do mnie o każdej porze dnia i nocy. Wiele razy musiałem wstawać i wracać do jednego z kasyn o trzeciej nad ranem.

Pamiętam, że stale narzekano, iż kucharz w Starduście serwuje koszmarne potrawy. Skargi dotarły do mojego biura. Ponoć nie dosmażał jajecznicy. Posyłał na stół nie ścięte jajka bez względu na to, czego sobie życzył kelner lub gość, który ją zamówił.

Pewnego dnia wstałem o czwartej rano i poszedłem do restauracji. Usiadłem i zamówiłem jajecznicę. Uprzedziłem kelnerkę, że jeżeli powie kucharzowi, iż to ja złożyłem zamówienie, to ją zwolnię. Gdy przyniosła jajecznicę, jajka pływały na talerzu. Wstałem, poszedłem do kuchni i wylałem go z pracy. Chryste, dostało mi się za to od związku.

Nie mogłem jednak tolerować niekompetencji. Byłem nieustępliwy. Głupi. Myślę, że to rezultat wielu lat typowania wyników, wielu lat zbierania informacji przez osiemnaście godzin na dobę, ślęczenia nad czterdziestoma funtami gazet dziennie, rozmów z informatorami w całym kraju. To robota dla nawiedzonych i teraz widzę, że przeniosłem dawne przyzwyczajenia do nowego środowiska, między ludzi”.

Odmowa przyznania licencji miała położyć kres obecności Mańkuta w Starduście. Musiał skończyć z hazardem. Koniec z udawaniem dyrektora biura prasowego i dyrektora ds. zaopatrzenia. Dostał czterdzieści osiem godzin na uprzątnięcie biurka. Co miał zrobić? 29 stycznia 1976 roku Mańkut wyniósł się ze świeżo odnowionego biura w Starduście i pojechał do domu. Nazajutrz inspektorzy śledczy Komisji ds. Nadzoru dowiedzieli się, że jego dwuipółmilionowy dziesięcioletni kontrakt dalej obowiązuje.

CZĘŚĆ 3

ODWRÓT

ROZDZIAŁ 15

„A wierćcie sobie, do kurwy nędzy”.

Frank Rosenthal nie miał zamiaru ani porzucać pracy, ani rezygnować. Utworzył w domu centrum dowodzenia i przystąpił do prowadzenia wojny na dwóch frontach: po pierwsze, wywierając nadal jak największy wpływ na kasyna i po drugie, wszczynając serię batalii prawnych ze stanowymi władzami zajmującymi się grami hazardowymi, aby zakwestionować ich prawo do wydawania licencji. Te bardzo nagłośnione i coraz zacieklejsze spory sądowe ciągnęły się przez lata. Wydawało się wręcz, że żyją własnym życiem. Od miejscowych sądów począwszy przez sądy stanowe, stanowe sądy apelacyjne, federalne sądy okręgowe, sądy apelacyjne, a na Sądzie Najwyższym skończywszy, Mańkut prowadził prawne manewry. Część spraw wygrał; Część przegrał. Gdy wygrywał, przenosił się z powrotem do swego biura w Starduście. Gdy przegrywał, wyprowadzał się.

„Mańkut uwielbiał to – twierdzi Murray Ehrenberg, menedżer kasyna Stardust. – Przewidywał rozstrzygnięcia swych procesów w podobny sposób, w jaki przewidywał wyniki meczów futbolowych. Zaczął czytać. Zaczął analizować. Zaczął doprowadzać swojego adwokata do szaleństwa. Był w swoim żywiole”.

Rozpoczęło się zwyczajnie. W styczniu 1976 roku, gdy Mańkut po raz pierwszy otrzymał nakaz opuszczenia kasyna, faktycznie dalej nim kierował, Murray Ehrenberg i Bobby Stella pozostali na miejscu. Rosenthal zainstalował gorącą linię pomiędzy swą sypialnią a salą gier w kasynie. Zanim został zwolniony, wydano tysiące firmowych dolarów na połączenie jego domu z systemem elektronicznym w kasynie, z kamerami włącznie; mógł dzięki temu obserwować grę przy każdym stole na monitorach u siebie w domu.

„Wiedzieliśmy, że nas obserwuje – twierdzi Shirley Daley, emerytowana kelnerka w Starduście – ponieważ ni stąd, ni zowąd Murray lub Bobby zaczynali krytykować nas za drobiazgi, które mógł zauważyć tylko Mańkut: kiedy na przykład kelnerka zbyt długo przynosiła drinki lub gdy krupier nie zawołał szefa stołu, zmieniając banknot studolarowy”.

„Powinien się wynieść – mówi Ehrenberg – ale nadal wydawał polecenia. Pamiętam, że jednej nocy wezwał nas wszystkich do swojego domu. Na podjeździe musiało stać z piętnaście samochodów. Gene Cimorelli. Art Garelli. Joey Cusumano. Bobby Stella senior. Przyjechali szefowie wszystkich kasyn.

Poszło o to, że przyłapałem jednego z krupierów black jacka na kradzieży około tysiąca sześciuset dolarów i chciałem go zwolnić. Ale Bobby Stella życzył sobie, żebym puścił to w niepamięć. Nie chciałem temu facetowi szkodzić, chciałem tylko powiedzieć mu, żeby poszedł w cholerę. Lecz Bobby wziął go w obronę. Staliśmy w salonie. Mańkut wysłuchał tego, co obaj mieliśmy do powiedzenia. Towarzyszyli nam szefowie zespołów stołów i szefowie zmian, ponieważ byli świadkami kradzieży. Gdy Mańkut wszystkich wysłuchał, przyznał mi rację. Bobby bardzo się zdenerwował. Nie chciał zwalniać tego człowieka, ale Mańkut zgasił go natychmiast.

– Bobby, czy chcesz tłumaczyć się ludziom w Chicago z tego, że pozwoliłeś komuś kraść ich forsę? Chcesz pogadać sobie ze zwierzętami?

Bobby wiedział, co Mańkut miał na myśli, bo dawniej prowadził grę w kości dla Momo Giancany. Przymknął się od razu”.

*

Spotkania Mańkuta z pracownikami kasyna tak bardzo zaniepokoiły Allena Glicka, że zażądał wyjaśnień.

„Część wyparła się udziału w tych spotkaniach, a część stwierdziła, że miały one czysto towarzyski charakter – wspomina Glick. – W końcu wynająłem prywatną agencję detektywistyczną. Detektywi mieli ich śledzić. Chciałem sprawdzić, jak często odbywają się owe «towarzyskie spotkania».

Niedługo po otrzymaniu ich raportu zadzwonił do mnie Frank Balistrieri. Był bardzo poruszony. Powiedział, że chce się ze mną spotkać. Zaskoczył mnie, ponieważ w tym okresie z oczywistych względów nasze wzajemne kontakty były bardzo ograniczone. Powiedział, że sprawa jest tak ważna, iż osobiście przyjedzie do Las Vegas. Miał do mnie zadzwonić, gdy tylko znajdzie się w mieście.

Spotkaliśmy się w apartamencie hotelu MGM. Balistrieri czekał z jakimś nieznajomym człowiekiem. Gdy wszedłem do środka, wyczułem, że jest zdenerwowany. Powiedział, że decyzja o odbyciu tej podróży nie przyszła mu łatwo. Nie chciał przyjeżdżać, ale poproszono go o to, ponieważ dobrze mnie znał.

Jego zdaniem zrobiłem coś, co nie tylko spotkało się z dezaprobatą jego i współpracowników, ale było również najgorszą rzeczą, jaką mogłem zrobić.

– Gdyby nie ja – powiedział – już byś nie żył.

Dodał, że jeżeli kiedykolwiek znowu zrobię to, co zrobiłem, nie będzie mógł zagwarantować mi bezpieczeństwa.

Nie wiedziałem, o czym mówi, dopóki nie rzucił na stół raportu agencji detektywistycznej. Okazało się, że detektywi, których wynająłem do obserwowania spotkań u Mańkuta, pracowali również dla Tony'ego Spilotra i dali mu kopie wszystkiego, co przekazali mnie. A Spilotro oddał je Mańkutowi”.

*

W ciągu paru tygodni członkowie Komisji ds. Nadzoru dowiedzieli się o nocnych spotkaniach Mańkuta i zabawie w podglądanie za pomocą kamer i oświadczyli, że dalsze ignorowanie ich nakazów grozi całej korporacji utratą licencji na prowadzenie gier hazardowych. W rezultacie Mańkut zaczął koncentrować energię na prawnej batalii o przywrócenie na poprzednie stanowisko.

W lutym 1976 roku wraz ze swoim adwokatem, Oscarem Goodmanem, wniósł do sądu federalnego sprawę przeciwko Komisji ds. Gier Hazardowych stanu Newada, twierdząc, że jest ona organem niekonstytucyjnym, a jej decyzja była arbitralna i niekonsekwentna.

Potem wniósł do Sądu Okręgowego w Las Vegas kolejną sprawę przeciwko Komisji ds. Nadzoru, kwestionując jej uprawnienia do pozbawienia go możliwości zarabiania na życie. Mańkut stwierdził w pozwie, że w Newadzie ma czystą kartotekę i już dawno spłacił wszelkie zobowiązania wobec społeczeństwa. Jego plan polegał na prawnym zakwestionowaniu decyzji Komisji ds. Gier Hazardowych i zmuszeniu jej członków do przyznania mu licencji lub złagodzenia postępowania wykonawczego; do podobnych ustępstw zmusił Hannifina i Komisję ds. Nadzoru w 1971 roku, gdy Shannon Bybee chciał mu odebrać pozwolenie na pracę.

Przewodniczący Komisji ds. Gier Hazardowych był oburzony faktem, że Mańkut kwestionuje w sądzie kompetencje władz nadzorujących hazard. Powiedział, że jeśli o niego chodzi, Rosenthal nigdy nie powinien otrzymać licencji. „W ciągu trzech i pół roku przewodniczenia komisji nie spotkałem kandydata, którego przeszłość była równie odrażająca” – oświadczył. Wyjaśnił, że Mańkutowi odmówiono licencji z powodu „powszechnie znanej przeszłości i powiązań,” a sam fakt „spłacenia zobowiązań wobec społeczeństwa nie uprawnia do otrzymania licencji w stanie Newada”.

Oscar Goodman zrewanżował się twierdzeniem, że Echeverria i Komisja ds. Nadzoru „naruszyli prawie wszystkie zasady określone w odpowiednich klauzulach procesowych”.

Zdaniem Goodmana Frank Rosenthal był „współczesnym Horatio Algerem [*], któremu w tej branży nikt nie jest w stanie dorównać”. Zaznaczył, że jego klient dowiedział się o zarzutach przeciwko sobie dopiero na sześć dni przed rozpoczęciem przesłuchań.

„Pan Rosenthal nie miał okazji stawić czoła żadnemu naocznemu świadkowi. Stanął wobec zarzutów sformułowanych w raportach, sprzed piętnastu lat. Nadszedł czas, by człowiek znajdujący się w takim jak on położeniu był w Newadzie traktowany bezstronnie”.

*

Teraz, gdy Mańkut spędzał więcej czasu w domu, atmosfera stała się bardzo napięta. Mańkut i Geri bez przerwy ujadali na siebie; ich już i tak kruchy związek oscylował pomiędzy awanturami, podczas których w powietrzu latały talerze, a okresami lodowatej rezerwy, gdy prawie nie odzywali się do siebie. Jej picie – które zdaniem Geri nie było żadnym problemem – pogarszało sytuację.

„Frank zawsze był bardzo hojny – wspomina siostra Geri, Barbara Stokich. – Teraz zaczął krytykować wszystko, co robiła. Nie przyrządzała mu kotletów jagnięcych tak jak trzeba – chciał, żeby robiła je w specjalny sposób. Geri nie poświęcała dostatecznej uwagi dzieciom. Nie była święta, to fakt, ale Frank również potrafił zaleźć człowiekowi za skórę”.

„Geri zaczęła odstawiać teatr – wspomina Mańkut – a mnie się to nie podobało. Jeżeli, na przykład, wyprawiała przyjęcie urodzinowe któremuś z dzieci, nie robiła tego, jak dawniej, w domu. Teraz urządzała je w Jubilation bądź w klubie i szastała pieniędzmi. Cieszyły mnie rodzinne uroczystości, ponieważ chodziło o moich bliskich, ale nie lubiłem rozrzutności”.

Najbardziej zawzięte starcia zwykle kończyły się tym, że albo on, albo ona wychodzili z domu, trzaskając drzwiami.

„Gdy Mańkut balował, wiedziało o tym całe miasto – wspomina Murray Ehrenberg, menedżer w jego kasynie. – Po Vegas szła fama. Mańkuta widywano z różnymi kobietami, a Geri raz po raz dowiadywała się o kolejnej tancerce, która dostała od niego bransoletkę za tysiąc dolarów lub nawet samochód. Kazała mu za to słono sobie płacić.

Wydaje mi się, że to szczodrość, z jaką Mańkut obdarowywał swoje przyjaciółki, doprowadzała Geri do największego szału, a nie fakt, że w ogóle je miał. Tak jakby te drobne prezenty należały się wyłącznie jej, a nie jakiejś solistce lub chórzystce. Dowiadywała się o jego wyczynach u manikiurzystki. U fryzjera. Słyszała od przyjaciół. Nie były żadną tajemnicą.

Robił to tak otwarcie chyba po to, by doprowadzać ją do szału. Ale potem godzili się ze sobą, Mańkut dawał jej następny naszyjnik z brylantów lub pierścionek i przez pewien czas był spokój”.

Gdy Geri wypadała z domu jak burza i znikała na noc lub na parę dni, Frank nie wiedział, gdzie się podziewała. Podejrzewał, że wyjeżdżała do Beverly Hills, by spotkać się z człowiekiem, którego uważał za jej Svengalego, Lennym Marmorem. Podejrzewał również, że widywała się z dawną sympatią, Johnnym Hicksem, bandytą z Las Vegas, z którym Mańkut wdał się w bijatykę na parkiecie klubu Flamingo w 1969 roku.

Barbara Stokich uważa, że Geri nie odeszła od Franka wyłącznie z obawy utraty prawa do opieki nad Stevenem. Chodziło także, rzecz jasna, o jej biżuterię. Geri ceniła swoje klejnoty tak bardzo, jakby były jej dziećmi. Ilekroć popadała w przygnębienie, jechała do filii Las Vegas Valley Bank i prosiła o przyniesienie zawartości trzech swoich skrytek.

W zaciszu małego pomieszczenia mogła oglądać swoje skarby, sztuka po sztuce. Mogła je liczyć. Przymierzać. W skrytkach miała ponad milion dolarów w klejnotach; były to pieniądze obiecane jej przez Mańkuta przed ślubem. Do ulubionych okazów tej kolekcji należały: nieskazitelnie czysty brylant wart ćwierć miliona dolarów, duży rubin gwiaździsty wart sto tysięcy, pierścionek z dużym sześciokaratowym brylantem w kształcie gruszki wartości dwustu pięćdziesięciu tysięcy, zestaw pierścionków z diamentami, wyceniony na siedemdziesiąt pięć tysięcy dolarów, dwa wysadzane diamentami i opalami zegarki firmy Piaget po dwadzieścia tysięcy dolarów każdy, oraz diamentowe kolczyki Freda wartości dwudziestu pięciu tysięcy dolarów.

Oprócz banku i domu siostry Barbary było jeszcze jedno miejsce, w którym Geri szukała pocieszenia w tym okresie: dom Spilotra. Razem z Nancy piły tam wódkę i dzieliły się rodzinnymi niedolami. Geri skarżyła się na Mańkuta. Nancy narzekała na Tony'ego.

Geri skarżyła się również jedynemu człowiekowi, który jej zdaniem miał wpływ na Franka – Tony'emu Spilotrowi. Spotykała się z nim w Villa d'Este, restauracji, której właścicielem był Joseph Świński Joe Pignatelli.

„Siadywali przy barze lub w boksie – wspomina Frank Cullotta. – Geri zawsze piła wódkę z lodem. Widziałem, jak Tony kiwał głową i próbował ją do czegoś przekonać. Siedziałem po drugiej stronie sali i obserwowałem. Czasami rozmawiali przez godzinę, potem Geri wstawała i wychodziła. Wiedziałem, ile trwała ich rozmowa, bo miałem sprawę do Tony'ego i mogłem z nim pogadać dopiero wtedy, gdy Geri sobie poszła”.

*

W lutym 1976 roku, wkrótce po tym, jak Mańkut został wygryziony ze stanowiska, rewidenci zadzwonili ponoć do Franka Mooneya, skarbnika w kasynie Stardust, z informacją, że wagi zliczające monety z automatów do gier losowych zaniżają wyniki o jedną trzecią. Mooney powiedział później członkom Komisji Papierów Wartościowych, że nie przypomina sobie takiego telefonu, ale był to pierwszy sygnał, że count room w kasynie ma kłopoty.

Allen Glick skoncentrował się wówczas na zdobyciu czterdziestu pięciu milionów dolarów w postaci dodatkowych funduszy od Związku Zawodowego Kierowców na planowaną renowację oraz na znalezieniu kogoś na miejsce Mańkuta. To drugie zadanie nie było trudne – powiedziano mu po prostu, kogo ma zatrudnić. Allen Dorfman, główny doradca finansowy w funduszu emerytalnym, wezwał go do Chicago. Frank Balistrieri powiedział Glickowi, że Dorfman ma kandydata na miejsce Rosenthala.

Dorfman, atletycznie zbudowany pięćdziesięciotrzyletni mężczyzna, niegdyś nauczyciel wychowania fizycznego, został szefem funduszu emerytalnego w 1967 roku, gdy jego bliski przyjaciel i przewodniczący Związku Zawodowego Kierowców, James R. Hoffa, trafił za kratki. Dorfman nawiązał bliską znajomość z Hoffą dzięki ojcu, Czerwonemu Paulowi, przedstawicielowi związkowemu, który pracował dla Ala Capone i pomógł Hoffie przejąć kontrolę nad związkiem.

Dorfman junior otrzymał zakaz piastowania oficjalnych stanowisk w związku, gdyż w 1972 roku został uznany winnym przyjęcia łapówki za załatwienie pożyczki z funduszu emerytalnego. Mimo to w 1976 roku, gdy Glick go odwiedził, sprawował pieczę nad wielomiliardowymi aktywami funduszu. Za pośrednictwem mafijnych współpracowników w całym kraju potajemnie nadzorował poczynania wielu członków zarządu powierniczego. Swą firmę, Amalgamated Company, wykorzystywał jako parawan. Amalgamated zajmowała nawet pierwsze piętro siedziby funduszu przy Bryn Mawr Avenue w pobliżu chicagowskiego portu lotniczego O'Hare. Zatrudniała około dwustu osób i zarabiała ponad dziesięć milionów dolarów na samej tylko obsłudze związkowych wniosków o przyznanie rent inwalidzkich. Dorfman zajmował się także ubezpieczeniem spółek ubiegających się o kredyty z funduszu emerytalnego.

Glick wspominał, że po spotkaniu z prawnikami funduszu zszedł do gabinetu Dorfmana, gdzie się dowiedział, że stanowisko Mańkuta obejmie Carl Wesley Thomas. Thomas był doświadczonym czterdziestoczterołetnim dyrektorem kasyna i człowiekiem z politycznymi koneksjami.

Należał do najbardziej szanowanych dyrektorów kasyn w Newadzie. W swych klasycznych garniturach i okularach w stalowych oprawkach przypominał raczej bankiera z Carson City niż szefa kasyna w stolicy hazardu. Do Las Vegas przeprowadził się w 1953 roku i w ciągu dziesięciu lat awansował z krupiera w Starduście na wspólnika w kasynie Circus Circus, w którym większość udziałów miał Jay Sarno, jeden z „wielkich” w tej branży. Oprócz Circus Circus, pierwszego kasyna w Vegas, do którego wstęp uzyskali niepełnoletni, Sarno zbudował Caesar's Palace, najlepiej prosperujące kasyno w dziejach Las Vegas. Sarno był serdecznym przyjacielem Allena Dorfmana i zbudował obydwa kasyna za kredyty ze związkowego funduszu emerytalnego.

W całym stanie urzędnicy nadzorujący hazard odetchnęli z ulgą, gdy dowiedzieli się, że to Carl Thomas ma zastąpić Franka Rosenthala w Argent Corporation. Nie mieli cienia wątpliwości, że Allen Glick dokonał wspaniałego wyboru, oczyszczając atmosferę w nękanej problemami korporacji.

Jednak ani on, ani prawie nikt w Newadzie nie wiedział, że Carl Thomas, oprócz tego, że miał nieposzlakowaną opinię jako najlepszy z nowego pokolenia dyrektorów kasyn, był wówczas również największym specjalistą od skimmingu w Ameryce.

Razem z grupką kierowników, których wszędzie zabierał ze sobą, wymyślił tak sprytne sposoby wypompowywania milionów dolarów z kasyn, że nikt nawet nie podejrzewał, iż brakuje jakichś pieniędzy. Czasami Thomas i jego ludzie kradli dla formalnych właścicieli, czasami dla faktycznych, cichych właścicieli, a niekiedy dla siebie.

Carl Thomas nauczył się tego w Circus Circus, gdzie zatajanie części wpływów kasyna należało do jego obowiązków. Proceder ów rozpoczął się za czasów Sarno – zanim jeszcze Thomas trafił do tego kasyna – i służył spłacie kredytów ze związkowego funduszu emerytalnego. Już we wczesnych latach sześćdziesiątych zatajanie wpływów było dość częstą praktyką, a Thomas okazał się tak zdolny i dyskretny, że niebawem został menedżerem kasyna. W tym okresie Sarno przedstawił go Allenowi Dorfmanowi, który przynajmniej raz w miesiącu przyjeżdżał do Las Vegas w poszukiwaniu przedsiębiorców zainteresowanych związkowymi kredytami na budowę kasyn.

Thomas i Dorfman zaprzyjaźnili się, a w 1963 roku Dorfman zaprosił swego nowego przyjaciela do Chicago na przyjęcie z okazji swoich czterdziestych urodzin. Na przyjęciu było około trzystu gości, wielu z Las Vegas, lecz Allen Dorfman zadbał o to, by przedstawić Thomasa Nickowi Civelli. Thomas dowiedział się przy okazji, że Civella jest jednym z odbiorców pieniędzy zagarnianych w kasynach. Wkrótce zaczął spotykać się potajemnie z mafijnym bossem, ilekroć ten przyjeżdżał do Las Vegas.

*

„Pozwól, że powiem ci trochę o zatajaniu wpływów w kasynach – zaproponował Frank Rosenthal. – Nie ma kasyna, przynajmniej w tym kraju, które jest w stanie zabezpieczyć się przed skimmingiem. Nie ma sposobu. Nie można temu zapobiec, jeżeli facet zna się na rzeczy. Z drugiej strony istnieją dwa rodzaje zatajania wpływów. Jeden z nich nazywamy «puszczaniem krwi». Gówniany interes. Masz gościa, który jest menedżerem odpowiedzialnym za black jacka, i zamierza podpieprzać trzy, cztery stówy dziennie. To jest właśnie «puszczanie krwi». Potrzeba do tego tylko dwóch osób – menedżera i gońca, człowieka, który kursuje z żetonami między kasą a stołem. W przypadku zorganizowanego skimmingu mamy do czynienia z procederem superwyrafinowanym. Za moich czasów to było niemożliwe, jeżeli wszyscy pracownicy nie maczali w tym procederze palców. To nie jest kwestia norm, reguł i przepisów ustalanych przez Komisję ds. Nadzoru i Komisję ds. Gier Hazardowych; ci ludzie nie wiedzą, co tu jest grane. Zorganizowany skimming wymaga udziału co najmniej trzech osób. Na najwyższym szczeblu. Nie można zrobić tego inaczej. Po prostu się nie da. Jeżeli istnieje inny sposób, to chciałbym, żeby ktoś mi go przedstawił – dałbym mu patent”.

*

Dennis Gomes, dwudziestosześcioletni naczelny rewident z ramienia Komisji ds. Nadzoru, dowiedział się od informatora pracującego w Starduście, że coś nie gra ze zliczaniem monet z automatów. Gomesa zawsze ciekawiło, dlaczego Argent Corporation zatrudniła kogoś tak znanego i z taką przeszłością, jak Jay Vandermark, do nadzorowania jednorękich bandytów. Zatrudnianie w kasynach crossroaderów, szulerów karcianych i speców, od oszustw przy grze w kości nie było niczym niezwykłym. Czy był lepszy sposób na przyłapanie oszusta niż skorzystanie z usług innych oszustów znających jego metody? Rzeczą niezwykłą może nawet szaleństwem, było jednak powierzenie światowej klasy crossroaderowi, takiemu jak Jay Vandermark, odpowiedzialnego stanowiska.

Gomes miał pewność, że wpływy z automatów do gry w kasynach Argent Corporation są zatajane. Potrzebował jednak pomocy. Jako naczelny rewident kierował pracą garstki księgowych, którzy rutynowo sprawdzali wysokość i terminowość wpłat należności podatkowych. Nikt w Komisji ds. Nadzoru nie próbował szukać drugiego i trzeciego zestawu ksiąg. Dennis Gomes nie miał nawet do dyspozycji rewidenta śledczego, który mógłby wykorzystać kalkulacje robione na użytek kasyna do ujawnienia oszustwa lub innych większych przestępstw. Komisja nigdy nie przejmowała się vacatem na tym stanowisku.

Gomes postanowił to wszystko zmienić i zamieścił ogłoszenie w „California Law Journal”.

„Po prostu zrobiłem to – wspomina. – Do dziś nie wiem dlaczego”.

Na ogłoszenie odpowiedział Dick Law, znudzony swym zajęciem dwudziestoośmioletni przysięgły rewident księgowy. Law, który w college'u studiował filozofię jako przedmiot kierunkowy, uznał, że ta praca będzie dla niego wyzwaniem. Został przyjęty.

Wraz z Gomesem zaczął wgłębiać się w księgi Argent Corporation rejestrujące wpływy z automatów do gier losowych, zestawiać i porównywać dane i wykazy pracowników oraz stanowisk z nazwiskami postaci ze świata zorganizowanej przestępczości.

„Wszystko, co odkrywaliśmy – wspomina Gomes – prowadziło nas do nowych odkryć”.

Zaczęli robić nie zapowiedziane kontrole w kasynach korporacji. Odkryli wiele drobnych oszustw – dwuosobowe układy, w których pracownik kasyna z kluczem do automatów ustawiał je tak, by ten drugi, człowiek nie związany z kasynem, mógł zgarnąć całą pulę.

Potem Gomes zaczął sprawdzać dodatkowe banki, które pojawiły się na sali kasyna, i porównywać liczbę gier uwidocznioną na licznikach automatów z ich liczbą łączną, podaną w wykazach rewidentów korporacji. Zaczęły wychodzić na jaw ogromne różnice. Najwyraźniej jedynym celem istnienia takich banków było uniknięcie konieczności przekazywania gotówki z automatów do count roomu i kasy, gdzie mogłaby być przeliczona przez ludzi nie wtajemniczonych w skimming.

Gomes i Law nabrali jeszcze większych podejrzeń, gdy odkryli, że inne kasyna Argent Corporation – Fremont i Hacienda – przesyłały wpływy z automatów do Stardustu w celu przeliczenia i sporządzenia zestawień, mimo że posiadały własne count roomy.

18 maja 1976 roku Gomes, Law i dwaj inspektorzy Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi wkroczyli do kasy kasyna Stardust i zażądali pokazania ksiąg. Kasjerzy przeżyli szok.

„Czekaliśmy do piątej – wspomina Gomes – gdyż wiedzieliśmy, że członków Komisji ds. Nadzoru nie będzie już wtedy w mieście. W kasynie mieliśmy informatorów, którzy powiedzieli nam, że powstał specjalny lewy fundusz i że pieniądze wypływają z kasyna.

Gdy znaleźliśmy się w kasie, zapytaliśmy o ten fundusz. Szef zmiany pobladł i powiedział, że nic nie wie o żadnym «specjalnym funduszu». Zatelefonował do menedżera działu automatów do gier losowych. Ten odparł, że również nie ma pojęcia o istnieniu jakiegoś specjalnego funduszu. Chwyciłem słuchawkę i powiedziałem:

– Słuchaj, dupku. Nie obchodzi mnie, jak nazywacie ten fundusz. Chcę zobaczyć, gdzie trzymacie forsę, która powinna trafiać do pomieszczenia z bilonem.

W końcu dostaliśmy się do dwóch stalowych szaf ukrytych za kabiną wymiany. Poprosiliśmy o klucz i w końcu dostaliśmy go, ale okazało się, że można nim otworzyć szafę tylko z jednej strony. Była wypełniona monetami. Jakimś dziwnym trafem nikt nie mógł znaleźć klucza do drzwiczek z drugiej strony. W końcu powiedziałem menedżerowi, żeby lepiej dał mi ten klucz, bo inaczej przewiercimy zamek.

– A wierćcie sobie, do kurwy nędzy – powiedział.

Przewierciliśmy więc i w środku znaleźliśmy stosy banknotów studolarowych. A gdy sprawdziliśmy księgi główne, okazało się, że monety z szaf nie są w nich uwzględnione. Cały ten bilon był plonem skimmingu. Trzymano go w szafach, dopóki dziewczyny z obsługi nie wymieniły go na banknoty w dodatkowych bankach”.

Jeden z pracowników Fremontu powiedział Gomesowi, że monter, który zwolnił się z pracy w fabryce wag i poszedł pracować dla Vandermarka, tuż po nalocie na Stardust otrzymał od niego telefon z poleceniem, by „zrobił porządek” na wypadek kolejnej inspekcji.

W efekcie dodatkowy bank we Fremoncie został zdemontowany, a części umieszczono w piwnicach hotelu, zanim czteroosobowy nalot Gomesa zdołał zakończyć pracę w Starduście i dojechać do centrum.

„W czasie naszej wizyty próbowaliśmy dotrzeć do Jaya Vandermarka – wspomina Gomes. – Był w kasynie w chwili naszego przyjazdu, ale gdy tylko zorientował się, że coś nie gra, uciekł przez kuchnię i ukrył się w domu Bobby'ego Stelli”.

Spędził tam noc, a następnego rana pod fałszywym nazwiskiem odleciał do Mazatlanu w Meksyku. Każdy, kto wypytywał o niego w Starduście, dowiadywał się, że Vandermark wyjechał na parotygodniowe wakacje.

*

Nalot na Stardust ujawnił największy szwindel w dziejach Las Vegas i wywołał w hotelu kompletny chaos. Glick początkowo uznał zarzuty zatajania wpływów za niedorzeczne, a potem stwierdził, że padł ofiarą „malwersacji byłych pracowników”. Jeden z członków Komisji ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi przyznał, że „nie ma mowy o zatajaniu wpływów, ponieważ w takim wypadku musielibyśmy wykazać, że uczestniczył w nim zarząd korporacji. Rozpatrujemy natomiast możliwość dokonania malwersacji”.

Użycie określenia „malwersacja” zamiast „zatajanie wpływów” miało dla Glicka wartość wielu milionów dolarów: gdyby bowiem Komisja ds. Nadzoru uznała, iż zarząd Argent Corporation był zamieszany w skimming, kasyno utraciłoby licencję.

Komisja ds. Nadzoru wezwała nawet Vandermarka do stawienia się przed nią pod groźbą kary, choć nie było nawet cienia szansy na to, by uczynił to człowiek, który uciekł pod fałszywym nazwiskiem i ukrywał się gdzieś w Meksyku.

„Po nalocie – wspomina Dick Law – było oczywiste, że wszyscy doskonale wiedzieli, co się dzieje w Argent Corporation, ale nikt nie chciał interweniować. Śledztwo toczyło się dalej. Próbowałem wykryć powiązania korporacji i Glicka z mafią. Wiedziałem, że one istnieją. Zebrałem wszystkie czeki wystawione na Saratoga Development Corporation Allena Glicka. Stos dokumentów sięgał sufitu. Było dla mnie oczywiste, że Glick wiedział o zatajaniu wpływów.

A co on robił? Dalej udawał, że nie wiedział o niczym, a nawet uparcie domagał się od towarzystwa ubezpieczeniowego odszkodowania za straty w wyniku malwersacji. Chyba nawet w końcu coś dostał.

Tymczasem członkowie Komisji ds. Nadzoru dopytywali się o raport. Przekazywałem im skrawki informacji, jednocześnie próbując znaleźć dowody mafijnych powiązań Argent Corporation. Co do ich istnienia nie miałem wątpliwości”.

*

Carl Thomas rozpoczął pracę w Starduście akurat wtedy, gdy Gomes i Law urządzili nalot na kasyno.

„W kasynie panował totalny chaos” – wspominał później. Ku swemu zdumieniu odkrył, że oprócz kombinacji Vandermarka z liczeniem wpływów z jednorękich bandytów, oszukiwano na tuzin innych sposobów. Posłusznie poinformował o wszystkim Civellę.

„Byłem przerażony tym, co się działo – wspomina Thomas. – Chciałem zaprowadzić porządek. Powiedziałem Nickowi, że hotel i kasyno przypominają wiadro z dwudziestoma dziurami. Podpisali na przykład kontrakt wartości trzystu tysięcy dolarów na opłaconą z góry reklamę kasyna – zapłacili za reklamę, zanim ukazała się w mediach… Umowa na dostawę żywności i napojów to była kpina w żywe oczy… W biurze bukmacherskim był burdel… Na mój gust na samych zakładach totalizatora sportowego traciliśmy co miesiąc od czterystu do pięciuset tysięcy dolarów… Niektórzy recepcjoniści przyjmowali rezerwację pokoi, a gdy gość płacił gotówką, chowali forsę do kieszeni i niszczyli dowody jego pobytu w hotelu”.

Thomas powiedział także Civelli o zaniżaniu wpływów za bilety do teatru kasyna; każdej nocy kradziono należność za co najmniej sześćset biletów, gdyż miejsca im przypisane nigdy nie istniały nawet na planach budowy kasyna. Thomas zaproponował uszczelnienie wycieków pieniędzy. Civella zgodził się ze wszystkimi jego zaleceniami z wyjątkiem propozycji ukrócenia machlojek z biletami do teatru. „Teatr zostawmy w spokoju” – powiedział.

„Jeśli chodzi o skimming - kontynuuje Thomas – chciałem wybierać wpływy ze skrzynek w gotówce, bez żadnych formularzy, kombinacji z zakupem żywności i napojów. Nick uznał, że to dobry pomysł. Powiedział, że wszystko wymaga czasu. Potem poprosiłem do siebie Allena Dorfmana. Powiedziałem, że powstał poważny problem i kolejne śledztwo na równie wielką skalę, jak toczące się obecnie, jest tylko kwestią czasu… Czasami nie mogłem pracować z powodu agentów FBI kręcących się po całym hotelu… Mieliśmy ich stałe na karku. Zapytałem Dorfmana, człowieka numer jeden, jak mógłbym tym kłopotom zaradzić? Dorfman odpowiedział podobnie jak Civella – że czas się o to zatroszczy.

Dorfman także zaakceptował metodę skimmingu, którą zaproponowałem. Stosowanie skrzynek na gotówkę może i jest staromodne, ale nie zostawia śladów w rejestrach. Nic nie trzeba podpisywać. Wystarczy wziąć gotówkę i wyjść z nią z kasyna. W niczym nie przypomina to podpisywania kontraktu i otrzymywania łapówki – nigdy czegoś takiego nie robiłem. W dodatku w sytuacji gdy pieniądze wypływają ze skrzynki, masz nad nią dość ścisłą kontrolę. Mogą brać w tym udział dwie osoby i kropka… Każdy stół do gry ma swoją skrzynkę. Umieszcza się ją w stalowym pojemniku. Pod koniec zmiany strażnik wkłada klucz do pojemnika, wyciąga z niego skrzynkę i zanosi ją do count roomu. Skrzynki leżą tam do następnego dnia, do czasu przyjścia zespołu liczącego. Jeżeli masz klucz, możesz wyciągnąć skrzynkę, otworzyć szufladę, wyjąć pieniądze i zamknąć ją z powrotem w pojemniku. Nie ma żadnego śladu w dokumentach. Żadnych formularzy”.

*

W ciągu sześciu miesięcy prowadzenia kasyna Argent Corporation Thomas zdołał rozlokować swoich ludzi i zagarniać część wpływów we Fremoncie i Haciendzie, ale nigdy nie uzyskał kontroli nad Stardustem. Usiłował zwolnić ludzi zatrudnionych przez Mańkuta, ale ten nie dopuścił do tego.

(Mańkut zawsze twierdził, że nie miał nic wspólnego z zatajaniem wpływów i prawdę powiedziawszy, nigdy go o to formalnie nie oskarżono. Wielu agentów nie może jednak uwierzyć, by ktoś posiadający równie duże wpływy jak Rosenthal nie wiedział, co się dzieje.)

„Tony Spilotro był człowiekiem, który jako pierwszy rozmawiał ze mną o tym, by Carl Thomas objął moje stanowisko – wspomina Mańkut. – Usiłował zyskać względy Allena Dorfmana i chciał, żebym go poparł. Nie znałem Thomasa zbyt dobrze i gdy zapytałem Tony'ego, dlaczego miałbym to zrobić, odparł, że wyświadczę mu tym «przysługę». Uważałem, że Thomas nie ma wystarczających kwalifikacji, że jest zbyt pewny siebie i za mało wie.

Ale Tony dalej mnie naciskał.

– Frank – mówił Tony. – Rozumiesz? To dla mnie ważne. Mówi twój kumpel. Proszę cię o przysługę.

Tak więc użyłem swoich wpływów i Carl dostał moją pracę.

W każdym razie jednym z warunków, które postawiłem, zanim Carl mnie zastąpił, było pozostawienie moich ludzi. Byłem niespokojny. Chciałem chronić porządnych ludzi, uczciwych i lojalnych wobec korporacji pracowników. Zarówno Spilotro, jak i Dorfman przystali na ten warunek. W tej sprawie widziałem się nawet z Dorfmanem. Znałem go dość dobrze, więc jego zapewnienia uspokoiły mnie.

Ale dokładnie dzień po tym, jak opuściłem biuro, około dziesiątej dzwoni do mnie do domu Bobby Stella i mówi:

– Frank, ten facet przygotował dwanaście wymówień.

– No i co z tego – odpowiadam. Nie skojarzyłem od razu, a Bobby nie jest zbyt rozmowny. Mówię więc: – Wyrażaj się jaśniej.

A on na to:

– No cóż, chce się pozbyć tego, tego, tego i…

– Słucham?! – krzyczę niemal, a Bobby po prostu podaje mi listę moich najważniejszych ludzi.

Naturalnie jego nazwiska nie było na liście. Bobby'ego Stelli nikt nie miał prawa ruszyć. Ale podał mi nazwiska reszty kandydatów do zwolnienia.

– Kurza twarz! – mówię i pytam: – Jesteś tego pewien? – A on odpowiada, że w stu procentach.

Skontaktowałem się wiadomo z kim – z Tonym. Mogę tylko powiedzieć, że przejechałem się po nim jak po łysej kobyle. Spotkaliśmy się na parkingu z automatami telefonicznymi, niedaleko delikatesów. Pamiętam, że było wpół do jedenastej, gdy się zjawił.

– Tony, co to ma, kurwa, znaczyć? – pytam. – Przecież dałeś mi słowo. I zjawia się facet, który ma zamiar wylać Arta Garellego, Gene'a Cimorellego i innych. On się do niczego nie nadaje. Nie ma mnie jeden dzień i robi się taki gnój?

Tony był z zażenowania czerwony jak burak.

– Sprowadź tu Thomasa – mówię.

Dzwoni do niego z parkingu. Przysłuchuję się ich rozmowie. Zbliża się jedenasta wieczór, bo zamykają delikatesy.

– Muszę się z tobą zobaczyć, i to zaraz – powiedział Tony.

– Dobrze, proszę pana – odparł Carl i Tony podał mu nasze namiary.

Po około dziesięciu minutach Carl wjeżdża na parking i wsiada do naszego samochodu. Tony zachował się jak prawdziwy dyplomata. Ja milczałem.

– Słuchaj, skurwielu jeden – zagaja. Tak wyglądała jego «dyplomacja». – Czyś ty oszalał?

– O co chodzi, Tony? – dziwi się Carl. – Co się stało?

– Nikogo nie zwolnisz, sukinsynu. Słyszałeś?

– Tony, chwileczkę. Czepiasz się niewłaściwego człowieka – mówi Thomas.

– O czym ty gadasz?

– Zaszło chyba jakieś nieporozumienie. Powiedziano mi, bym okazywał Frankowi pełny szacunek, zawsze i bez względu na to, o co poprosi. Nie ma sprawy. Kazano mi również robić to, co chcę i sprowadzić tu moich własnych ludzi.

– Kto tak twierdzi? – zapytał Tony.

– Dorfman.

Widziałem, że Tony jest w szoku.

– Gówno mnie obchodzi, co nagadał ci Dorfman. Wyjaśnię to z nim. Nie waż się tknąć któregoś z tych ludzi, do cholery. A teraz wypieprzaj stąd.

Wstrzymaliśmy egzekucję i moi ludzie zostali na swoich stanowiskach”.

*

„W okresie tych kilku miesięcy, gdy pracowałem w kasynie – wspomina Thomas – Glicka najczęściej nie było, jeździł w tym czasie parę razy do Europy. Miał odrzutowiec, którym wylatywał chyba w niedzielę wieczorem i wracał we wtorek rano. Nie przypominam sobie, by przebywał w kasynie dłużej niż przez dwa tygodnie z rzędu.

Gdy się spotykaliśmy, dyskutowaliśmy o Rosenthalu. Był to jeden z tematów, które Glick najchętniej poruszał podczas wspólnych kolacji. Współpraca im się nie układała. Nie rozmawialiśmy o skimmingu. Glick nie wtrącał się do tego. Nigdy nie rozmawiał ze mną na ten temat, a ja nie powiedziałbym ani słowa, nawet gdyby mnie ciągnął za język.

Po pewnym czasie spróbowałem pomówić z nim o zatrudnieniu i zwolnieniu paru osób, ponieważ nie byłem w stanie niczego załatwić i nie mogłem nikogo ruszyć. Najpierw się zmieszał, a potem wzruszył ramionami. I nic w tej sprawie nie zrobił. Wtedy zacząłem zdawać sobie sprawę, że chodzi o Mańkuta.

Po czterech lub sześciu tygodniach prób pewnego wieczoru zadzwonił do mnie Frank Rosenthal. Spotkaliśmy się. Powiedziałem, że staram się zrobić porządek w Starduście i zaangażować swoich ludzi.

Kazał mi zwrócić się do tych, którzy ze mną rozmawiali i wyjaśnić sytuację. Najwyraźniej (tak powiedział) nie znam wszystkich faktów. Oględnie mówiąc, zachowywał się nieprzyjemnie. Był bardzo zirytowany tym, że próbuję zwalniać ludzi, których ulokował w kasynie, i staram się wszystkim kierować. Wpadł w złość i zachowywał się tak, jakby kasyno należało do niego…

Spotkanie trwało około czterdziestu minut i właściwie nie doczekałem się odpowiedzi. Byłem w lekkim szoku. Później, gdy Dorfman przyjechał na parę dni do Las Vegas i zapytałem go, co jest grane, odparł:

– Nie martw się. Wszystko będzie jak trzeba. Przygotowujemy grunt. Rób to, co robisz, a gdy wyciągniesz jakąś forsę, daj ją Rosenthalowi.

Miałem zastrzeżenia co do przekazywania pieniędzy Rosenthalowi, ale Dorfman nigdy niczego nie traktował zbyt poważnie.

– Nie przejmuj się tym – odparł. – Z czasem wszystko się ułoży”.

*

Ten czas nigdy nie nadszedł. 2 grudnia 1976 roku wszystko znowu uległo zmianie: jedno z największych przedsięwzięć Mańkuta zakończyło się sukcesem. Sędzia Sądu Okręgowego w Las Vegas, Joseph Pavlikowski, nakazał szefom Argent Corporation ponownie zatrudnić Rosenthala.

Po trzydniowej rozprawie Pavlikowski zawyrokował, że Mańkut powinien powrócić na swoje stanowisko, ponieważ podczas przesłuchań przed Komisją ds. Gier Hazardowych nie zapewniono mu pełnych praw, Mańkut, stary wyjadacz, nie wspomniał prasie, że sędzia Pavlikowski jest człowiekiem, który udzielił mu ślubu w Caesar's Palace w 1969 roku, ani że gdy parę lat później córka Pavlikowskiego wychodziła za mąż, wesele odbywające się w jednej z głównych sal balowych hotelu Stardust zostało po części sfinansowane przez kasyno. Zgodnie z informacjami „Las Vegas Sun” Pavlikowski uznał wniosek o bezprawności jego decyzji za bezpodstawny.

Wyrok Pavlikowskiego zachwiał podstawami prawnych zasad przyznawania licencji w stanie Newada i zaskoczył urzędników nadzorujących hazard oraz ich politycznych stronników. Peter Echeverria, przewodniczący Komisji ds. Gier Hazardowych, zapowiedział wniesienie apelacji. Stwierdził, że jeżeli wyrok zostanie podtrzymany, osłabi to zdolność władz stanowych do ochrony kasyn przed ingerencją elementów przestępczych.

*

Następnego dnia po ogłoszeniu wyroku Mańkut wkroczył rano do hotelu Stardust i kazał Thomasowi zabrać swoje rzeczy z dużego gabinetu; zagroził, że inaczej zostaną wyrzucone na ulicę.

Skimming sposobem Carla Thomasa skończył się w Argent Corporation w dniu, w którym wrócił Rosenthal.

„Rozmawiałem z Rosenthalem – zeznał Harry McBride, jeden z łudzi Thomasa, pełniący funkcję szefa ochrony. – Usiedliśmy w klubie i Frank rzekł:»Tutaj można zarobić sporo forsy, ale nie sądzę, abyś był człowiekiem, który ją zgarnie«.

Później bardzo rzadko miałem okazję rozmawiać z panem Rosenthalem”.

ROZDZIAŁ 16

„Pozwól, że zapytam cię o coś. Czy to Minnesota czy Fats?

Frank Rosenthal wrócił. Wyrzucili go drzwiami, wrócił oknem. 4 lutego 1977 roku, zaledwie dwa miesiące po tym, jak wkroczył do hotelu i odzyskał swój gabinet, Sąd Najwyższy Stanu Newada uchylił wyrok Pavlikowskiego, lecz Mańkut nie dał się ruszyć. Sąd uznał, że w sprawach dotyczących licencji na prowadzenie gier hazardowych nie ma „chronionych konstytucyjnie praw” i że „pracownikom kasyn nie przysługują takie same prawa jak przedstawicielom innych zawodów,” a Rosenthal, jeśli pragnie pozostać na swoim stanowisku, będzie musiał wystąpić o licencję jako pracownik kierownictwa. Rosenthal był na to przygotowany: złożył dymisję z funkcji szefa kasyna i natychmiast potem został mianowany przez Glicka dyrektorem Argent Corporation ds, zaopatrzenia w żywność i napoje. Jego pensja wynosiła trzydzieści pięć tysięcy dolarów rocznie, pięć tysięcy mniej od wynagrodzenia uznawanego przez Komisję ds. Gier Hazardowych za minimalne na kluczowych stanowiskach.

Potem Mańkut przystąpił do intensywnej kampanii, która miała doprowadzić do zdobycia licencji. To, co zaczęło się ponad rok wcześniej jako zwykły proces o uznanie jego prawa do prowadzenia gier hazardowych, przekształciło się w otwartą wojnę ze stanowymi decydentami posiadającymi wpływy polityczne. Gdyby Rosenthal zdołał zakwestionować obowiązujące w Newadzie przepisy dotyczące gier hazardowych, mógłby podać w wątpliwość prawo władz stanowych do przyznawania licencji jakimkolwiek pracownikom tej branży. Wraz z Oscarem Goodmanem wniósł sprawę do sądu federalnego, twierdząc, że pozbawiono go konstytucyjnego prawa do uczciwego procesu. Oświadczył, że w razie potrzeby odwoła się do samego Sądu Najwyższego. Poleciał na Florydę, by uzyskać cofnięcie zakazu wstępu na tamtejsze tory wyścigowe, oraz do Północnej Karoliny, by uchylić werdykt z 1963 roku w sprawie o przekupstwo; obydwie te sprawy wyszły na jaw w trakcie przesłuchań. Wynajął Erwina Griswolda, dawnego dziekana wydziału prawa Uniwersytetu Harvarda i rzecznika instytucji państwowych, jako swojego pełnomocnika w federalnym sądzie okręgowym.

W końcu Rosenthal i Goodman zgromadzili ponad trzy tysiące stron protokołów z przesłuchań oraz diagramy, pomoce wizualne i dwie broszury: „Wysiłki agencji ds. gier hazardowych zmierzające do pozbawienia Franka Rosenthala środków do życia” oraz biograficzną „Frank Rosenthal – gracz i jego życiowe pasje”. Sędzia Carl Christensen, którego poproszono o przeczytanie sześciu tomów akt przed wydaniem orzeczenia, stanowczo odmówił. „Nie jestem w stanie tego przeczytać, tak jak nie jestem w stanie przeczytać trzech katalogów Searsa oraz wszystkich ksiąg Starego i Nowego Testamentu” – odparł.

Rosenthal nie był już tylko męczącym sądowym pieniaczem. Stał się niebezpieczny. Wszędzie było go pełno. Podobnie jak wielu ludzi, którzy z hałasem wtargnęli do życia publicznego – na przykład Donald Trump i George Steinbrenner – Frank zapragnął znaleźć się w centrum uwagi. Wierzył, że zmiana służbowego tytułu może dopomóc w uzyskaniu licencji. W Tropicanie dyrektorem ds. rozrywki był człowiek nazwiskiem Joe Agosto; jego prawdziwe obowiązki nie miały nic wspólnego z rozrywką – kierował skimmingiem. Agosto – znany współpracownik Nicka Civelli – był wielokrotnie aresztowany i uznany winnym wielu oszustw, lecz służbowy tytuł skutecznie chronił go przed koniecznością posiadania licencji pracownika na kluczowym stanowisku.

By jednak uniknąć zarzutów, że nowa funkcja jest tylko parawanem maskującym prawdziwą działalność – kierowanie kasynem – Mańkut rzucił się w wir nowych obowiązków. Obwieścił, że będzie gospodarzem programu promującego hotel i kasyno Stardust oraz, rzecz jasna, serwowane w nich potrawy i napoje. Zaczął także pisać felietony dla „Las Vegas Sun”.

Fragmenty felietonu Franka Rosenthala:

Ruch wyzwolenia kobiet… Postanowiłem pojechać na lunch z wiceprezesem Argent Corporation, Bobbym Stellą, do Las Vegas Country Club. Liczyłem, że zwolnię tempo i usłyszę jedną lub dwie ciekawe historie. Skupiłem uwagę na damach z Las Vegas… Phyliss La Forte (bardzo stylowa, z Nowego Jorku, z niesamowitym wyczuciem podkreślająca wyraziste rysy i fantastyczne kształty… bardzo elegancka młoda dama zarówno w stroju do tenisa, jak i bez niego)… Sandy Tueller (żona lekarza), przepiękna kobieta, podkreślająca zamiłowanie do tenisa i bardzo stosownie, stylowo ubrana… Barbara Greenspun (uosobienie mody w całym tego słowa znaczeniu). Żona znanego wydawcy to prawdziwa „lufa” (doskonały gust). Spodniumy, wytworne suknie, bluzki i inne części garderoby, prawdziwa kolekcja nowojorskiej mody. Olbrzymia chodząca garderoba. Barbarę Greenspun można chyba uznać za jedną z najgustowniej ubranych kobiet w całej Ameryce. Ręczę wam za to jako profesjonalista (moja żona Geri może to potwierdzić). Pozostałe panie z klubu przepraszam. Fachowe oko (Geri) podpowiada mi, że i tak jesteście nieosiągalne, a mnie zaczyna brakować już miejsca.

Fragmenty „The Frank Rosenthal Show”

PAM PEYTON: – Panie Rosenthal, w tym tygodniu znowu otrzymaliśmy listy z pytaniami do pana.

FRANK ROSENTHAL: – Okay, jesteśmy… jestem gotów na wszystkie odpowiedzieć.

PAM PEYTON: – Nie musi pan. Nie musi pan tego robić.

FRANK ROSENTHAL: – Jestem gotowy, Pam.

PAM PEYTON: – Okay. Muszę przyznać, że bardzo dobrze poradził pan sobie z pytaniami z ubiegłego tygodnia.

FRANK ROSENTHAL: – Jestem przygotowany na wszystkie twoje pytania.

PAM PEYTON: – Okay, oto kolejne, bez ogródek.

FRANK ROSENTHAL: – Słucham.

PAM PEYTON: – Brzmi ono następująco: „Szanowny Panie! Mam wrażenie, że Pan i urzędnicy zakopaliście topór wojenny i jesteście bardziej pasywni. Czy prawidłowo oceniam sytuację? J.M. z Las Vegas w stanie Newada”.

FRANK ROSENTHAL: – Nie zakopuje się topora wojennego z urzędnikami. Czyniąc to, dałbym się wciągnąć w zasadzkę. Trzeba natomiast stawić im czoło i mieć świadomość ich rzeczywistych zamiarów. To ludzie skłonni przepędzić mnie stąd do Chicago. Ale bardzo wątpię, czy im się to uda.

PAM PEYTON: – Do Chicago i Timbuktu?

FRANK ROSENTHAL: – Będziemy zmagać się z nimi wszędzie, a gdy oni zakopią topór, zrobię to samo. Ale na razie nie zanosi się na to.

PAM PEYTON: – Dali panu popalić, to pewne.

FRANK ROSENTHAL: – Owszem, są twardzi. Ale co z tego? Jesteśmy przecież nadal tutaj. Jesteśmy.

PAM PEYTON: – Życie toczy się dalej, prawda?

FRANK ROSENTHAL: – Jesteśmy tutaj.

PAM PEYTON: – Mam teraz naprawdę ciekawe pytanie. Bardzo mi się podoba… „Drogi Panie. Pewnie pomyśli Pan, że to idiotyczne pytanie. – Mogłabym dodać, że to również długie pytanie. – Ale ciekawi mnie, czy człowiek, który przeprowadził się do Las Vegas niespełna trzy miesiące temu, może znaleźć miłą i atrakcyjną dziewczynę, chodząc do Jubilation? Wygląda pan na człowieka bywałego, szczególnie w Jubilation. A parę spotkanych przeze mnie osób twierdzi, że zna pan wszystkie atrakcyjne dziewczyny w mieście. Może udzieliłby pan samotnemu nowicjuszowi paru rad albo w liście, albo w trakcie naboru do programu? Byłbym bardzo wdzięczny. Z pewnością szczególnie wdzięczni byliby inni moi przyjaciele, którzy jadą na tym samym wózku. Tak naprawdę nie jestem wybredny, dobrze wyglądam i mam nadzieję zamieszkać w Las Vegas na stałe. Lecz obok kobiet w tym mieście, przynajmniej mnie, trudno przejść obojętnie”. Autorem listu jest R.L. z Las Vegas.

FRANK ROSENTHAL: – To przypomina autobiografię… No cóż, mówiąc poważnie…

PAM PEYTON: – Chce pan, żebym powtórzyła?

FRANK ROSENTHAL: – Nie… Rzeczywiście znam wiele bardzo uroczych tancerek w Vegas. Miałem przyjemność pracować jako dyrektor do spraw rozrywki w hotelu Stardust. No i w związku z tym człowiek ma okazję spotykać wiele pięknych młodych dam, takich jak ty. Ale pamiętaj, że jestem żonaty, a człowiek, który napisał ten list… Cóż mógłbym mu powiedzieć? Jeżeli chce przyjść do Jubilation i rozejrzeć się, dziś wieczorem wszystkie są tutaj.

PAM PEYTON: – Jest tutaj mnóstwo miłych dziewczyn. Ten facet oszalał. Nie może bać się rozmowy z którąkolwiek z nich…

FRANK ROSENTHAL: – Zapewniam, że jeżeli czuje się samotny, nie będzie samotny w Jubilation.

PAM PEYTON: – To prawda. Oto kolejny list. „Szanowny Panie! Czy odejście dawnych członków Komisji ds. Gier Hazardowych, Claire Haycock i Waltera Coxa… wywarło jakiś wpływ na sprawę pana licencji i strategię prawną?” Podpisano B.J.

FRANK ROSENTHAL: – Nie, nie sądzę. Myślę, że Komisja ds. Gier Hazardowych jest do mnie uprzedzona…

PAM PEYTON: – Coś w rodzaju As the World Turns [*].

FRANK ROSENTHAL: – Owszem. Zanim zadasz następne pytanie, zrobimy krótką przerwę na reklamy. Tuż po nich wystąpi wspaniały duet baletowy Sharon Tagano i David Wright.

„The Frank Rosenthal Show” rozpoczął się w kwietniu 1977 roku i pojawiał, z przerwami, w soboty o jedenastej wieczorem przez dwa lata. W pewnym momencie zajmujący się lokalną telewizją felietonista, Jim Seagrave z „Valley Times”, pisząc o nieregularności, z jaką program trafiał na antenę, opatrzył go tytułem Where's Frank? [*]* Jednak po pierwszej jego emisji z entuzjazmem pisał: Frank Rosenthal ma w sobie coś, co skłania jego rozmówców do szczerości. Może to zimne jak stal, zmrużone oczy, hipnotyzerskie i przenikliwe? A może to ten powolny, wyważony sposób mówienia, przywodzący na myśl sędziego wydającego wyrok. Najprawdopodobniej jednak chodzi o całą postawę, z której bije belferska surowość i brak zrozumienia dla ludzkiej frywolności.

Pierwszymi gośćmi Rosenthala byli Allen Glick i bracia Doumani, mający udziały w czterech hotelach w Las Vegas. Fred Doumani oznajmił, że Newada staje się państwem policyjnym; opinię tę posłusznie zacytowały poniedziałkowe gazety. Program z reguły zawierał wzmianki o hotelach Argent Corporation, nocnych klubach i wykonawcach występujących w Lido Show, wywiady z Joeyem Bostonem i Martym Kane'em, specjalistami od przewidywania wyników meczów (handicappers), informacje o zbliżającej się kolejce rozgrywek ligowych, wizyty znakomitości jutra, takich jak Jill St. John i O.J. Simpson, oraz sporadyczne występy prawdziwych supergwiazd, takich jak Frank Sinatra. Rosenthal przedstawiał wszystkich w żargonie, którym zasłynął równie niesamowity gospodarz innego telewizyjnego spektaklu, Ed Sullivan: kobiety zawsze były „urocze”, zespoły „doskonałe”, tancerki nie tylko „doskonałe”, ale i „świetnie wyszkolone” i „bardzo gibkie, bardzo ładne i bardzo długonogie”, wykonawcy w Starduście „wielce utalentowani”. Program był amatorski i służył interesom gospodarza i Argent Corporation, ale przyciągał widzów jak magnes i niebawem miał najwyższe wskaźniki oglądalności spośród wszystkich programów lokalnych.

FRANK ROSENTHAL: – Pozwól, że zapytam cię o coś.

MINNESOTA FATS [*]: – Słucham.

FRANK ROSENTHAL: – Czy to Minnesota, czy Fats?

MINNESOTA FATS: – Urodziłem się i wychowałem w Nowym Jorku, a mieszkam w Illinois, ale reżyser „The Hustler”, Robert Rossen, chciał Minnesotę Fatsa. Twierdzi, że to znakomite nazwisko. I je właśnie chciał zobaczyć na afiszach. W Illinois, gdzie mieszkam, napisali o mnie obszerny artykuł. Ożeniłem się z Miss Ameryki z Illinois. Znali mnie tam od czterdziestu paru lat. No i stan Illinois napisał duży artykuł o swojej największej znakomitości. I o to w tym wszystkim chodziło.

FRANK ROSENTHAL: – Gdybyś musiał zrobić to jeszcze raz, jak byś to zrobił?

MINNESOTA FATS: – Gdybym musiał to zrobić jeszcze raz, na pewno zrobiłbym to w ten sam sposób. Snułem się po salach bilardowych i barach od drugiego roku życia. Nie miałem w życiu złego dnia.

(Śmiech. Oklaski.)

MINNESOTA FATS: – Bywałem w towarzystwie najwspanialszych stworzeń, jakie znał świat. Jeździłem limuzynami, gdy milionerzy skakali z okien. W 1930 roku można było ich łapać siatką, jak motyle. Siatką, na Broadwayu…

FRANK ROSENTHAL: – W twoim niezwykłym życiu najbardziej imponuje mi to, że sława bilardzisty przysporzyła ci wspaniałych miłosnych przeżyć.

MINNESOTA FATS: – Chodzi ci o romanse? Miałem najpiękniejsze kobiety na Ziemi. Jedną z moich sympatii była Jane Russel.

FRANK ROSENTHAL: – Mówisz poważnie?

MINNESOTA FATS: – Na długo przedtem, zanim poznała Howarda Hughesa.

FRANK ROSENTHAL: – Naprawdę?

MINNESOTA FATS: – Mae West wciąż wysyła mi świąteczne pozdrowienia. A Hope Hampton była moją przyjaciółką. Moją dziewczyną. W 1890 roku uprawiała taniec brzucha. No i Fatima. Fatima tańczyła dla mnie w pałacu sułtańskim w Stambule, a potem w Kairze, w hotelu Shepheard. W sumie miałem bardzo udane życie. Zjeździłem cały świat. W zeszłym roku dwa razy byłem na biegunie północnym… Na zlecenie „Sports Illustrated”. Zabawiałem grupę wybitnych naukowców. Osiemdziesiąt trzy stopnie [*] poniżej zera. Występowałem w letnim garniturze. A te skurczysyny miały na sobie niedźwiedzie futra… Jeden gość przewiózł mnie trzydzieści mil saniami z psim zaprzęgiem. Nie mogłem podnieść kurtki, którą nosił. A ja byłem tylko w jedwabnym garniturze. Nigdy w życiu nie zmarzłem.

FRANK ROSENTHAL: – I co my teraz zrobimy? (Oklaski.)

Mańkut był teraz gwiazdą. Geri czuła się coraz bardziej lekceważona.

„Upijała się i znikała na parę dni z domu, a Mańkut gorączkowo zastanawiał się, dokąd pojechała – wspominał były agent FBI, Mike Simon. – Gdy wracała, oskarżał ją o to, że widziała się z Lennym Marmorem. Geri zaprzeczała. Oskarżenia i zaprzeczenia były podstawą ich związku”.

„Wystarczyło, by Lenny pstryknął palcami, a ona już leciała” – mówił Mańkut.

W pewnym momencie tak się wściekł na Geri i Lenny'ego, że zaczął się zadawać z młodą kobietą, która przyjaźniła się z Marmorem. Można wierzyć lub nie, ale miała na imię Pinky.

„Liczyła sobie dwadzieścia lub dwadzieścia jeden lat. Zainteresowałem się nią, żeby upokorzyć Marmora – wyznał Mańkut. – Ta dziewczyna była jego numer jeden. Powiedziałem Geri, że pokażę jej, jak można sprowadzić tę sukę tutaj. I pokazałem. Zmusiłem ją do przyjazdu do Vegas. A potem spotkałem się z nią w Kalifornii.

Próbowałem nawiązać mały romans. Ale chyba nie był to zbyt mądry pomysł. Pinky to wspaniała dziewczyna. Kiedy jednak zadzwoniłem do niej z hotelu w Los Angeles, na wstępie powiedziała: «Musisz mi wysłać tysiąc». Skąd my to znamy, co? Wysłałem. No i oczywiście po paru randkach domagała się dwóch, trzech kawałków.

Rozmawiałem z nią o Lennym. Początkowo myślałem, że udało mi się nawciskać jej kitu. Byłem w błędzie. Wyrolowała mnie. Każde moje słowo nagrywała lub zapamiętywała i od razu donosiła Marmorowi. Wierz mi, ten facet potrafił sobie radzić z dziewczynami pewnego pokroju. To szczera prawda. Miał ją w garści”.

W pewnym momencie Rosenthal popadł w taką frustrację z powodu więzi łączącej jego żonę z Marmorem, że powiedział Geri, iż Marmor został zabity.

„Geri dostała szału – wspomina. – Wpadła w panikę. Podbiegła do telefonu i zadzwoniła do Robin.

– Gdzie jest twój ojciec?! – wołała. – Sprowadź swego ojca! Znajdź go!

Potem usiadła i czekała z godzinę, aż Robin oddzwoni. Nie odzywałem się ani słowem.

Robin zadzwoniła i powiedziała, że Marmor jest cały i zdrowy.

– Ty sukinsynu – warknęła do mnie Geri – dlaczego to zrobiłeś?

– Nigdy się tego nie dowiesz – odparłem. Zrobiłem to, by zobaczyć na własne oczy, jak bardzo jej na nim zależy. Wciąż go kochała”.

W drugiej połowie 1976 roku Geri odnowiła również znajomość ze swym dawnym adoratorem Johnnym Hicksem. Hicks pracował w kasynie Horseshoe i mieszkał naprzeciwko domu Rosenthala.

„Zawsze się nim interesowała” – stwierdził Beecher Avants, szef wydziału zabójstw policji w Las Vegas.

Pewnego dnia Hicks wyszedł ze swojego mieszkania i otrzymał pięć strzałów w głowę. Steven Rosenthal, ośmioletni syn Geri i Mańkuta, natknął się na policjantów, wracając do domu, i powiedział rodzicom, że coś się stało. Geri wyszła z nim sprawdzić, co policyjne radiowozy robią na ich spokojnej ulicy i odkryła, że Hicks został zastrzelony.

„Próbowaliśmy z nią porozmawiać – wspominał Beecher Avants – ale powiedziała, byśmy się odpierdolili”.

„Z furią wpadła do domu – wspomina Mańkut. – Uroiła sobie, że miałem coś wspólnego z tym morderstwem. To było szaleństwo, ale Geri zawsze uważała, że kazałem go sprzątnąć”.

*

Mańkut nie przejmował się domowymi problemami. Kierował czterema kasynami, a w dodatku musiał udawać, że wcale nimi nie kieruje. Prowadził także program telewizyjny. Po paru zaledwie miesiącach emisji miał tak duże powodzenie, że Rosenthal postanowił przenieść go ze studia telewizyjnego do samego hotelu Stardust. „Po raz pierwszy w dziejach Las Vegas – stwierdzał w oświadczeniu dla prasy – cykliczny program telewizyjny będzie nadawany na żywo z kasyna”. Program Mańkuta w rzeczywistości nie był cykliczny – w ciągu pierwszych pięciu miesięcy pojawił się na antenie tylko pięć razy. Prasowa zapowiedź obfitowała jednak w obietnice: w pierwszym programie miał zadebiutować Frank Sinatra. Mieli się także pojawić Jill St. John i Robert Conrad. W hotelu wybudowano specjalne studio i 27 sierpnia 1977 roku o siódmej trzydzieści wieczorem tysiąc osób zasiadło w nim, by oglądać nagranie programu. Gdy Sinatra wyraził swoje zdanie na temat wzbudzający nieprzeciętne zainteresowanie, mieszając z błotem NCAA [*] za przyjęcie drużyny koszykówki Uniwersytetu w Las Vegas do rozgrywek na dwuletni okres próbny, rozległy się oklaski.

O dwudziestej trzeciej widzowie przełączyli swe telewizory na Channel 13, stację KSHO, by oglądać program Mańkuta, zamiast niego ujrzeli małą rysunkową postać z planszą z napisem: PROSIMY O CHWILĘ CIERPLIWOŚCI. Chwila zmieniła się w minuty i trwała ponad godzinę. Sprzęt magnetowidowy w stacji uległ awarii. Wiele godzin później KSHO wznowiła nadawanie filmem „Upadek cesarstwa rzymskiego”.

„Nie wiemy, co dokładnie się stało – twierdzi dyrektor naczelny Channel 13, Red Gilson. – To szalenie rzadki wypadek. Jest rzeczą prawie niemożliwą, by dwa magnetowidy zepsuły się w tym samym momencie”.

Frank Rosenthal trafił na pierwsze strony miejscowych gazet. Następnego dnia pojawił się na nich znowu, skarżąc stację KSHO o odszkodowanie w wysokości co najmniej dziesięciu tysięcy dolarów i twierdząc, że awaria katastrofalnie nadszarpnęła reputację „The Frank Rosenthal Show”. Mańkut i jego ludzie przez kilka dni odgrażali się publicznie, że przeniosą się z programem do innej stacji telewizyjnej; jeden z miejscowych felietonistów sugerował nawet sabotaż. Kiedy jednak żadna inna stacja nie połknęła przynęty, program znowu pojawił się na antenie Channel 13. Stał się zdumiewającą lokalną osobliwością: stwarzał wrażenie, że Rosenthal nie opuszcza bitewnych okopów.

Tymczasem trwały jego nie kończące się batalie prawne z Komisją ds. Gier Hazardowych. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych postanowił nie rozpatrywać pozwu Mańkuta i członkowie komisji ponownie zażądali, by Glick zwolnił go z zajmowanego stanowiska i nie dopuścił do dalszej emisji programu telewizyjnego z sali klubowej Stardustu. Mańkut i Goodman natychmiast zwrócili się do sądu federalnego o nakaz ograniczający żądania komisji i 3 stycznia 1978 roku Frank Rosenthal otrzymał spóźniony prezent gwiazdkowy. Sędzia Federalnego Sądu Okręgowego, Carl Christensen, stwierdził, że Komisja ds. Gier Hazardowych może co prawda uniemożliwić Mańkutowi uzyskanie licencji, nie ma jednak prawa zakazać mu pracy w Starduście w innym charakterze.

Dlatego też Glick szybko mianował Rosenthala dyrektorem ds. rozrywki. Uważano, że obowiązki na tym stanowisku są na tyle nie związane z działalnością kasyna, że często służyło ono za bezpieczne schronienie ludziom mającym problemy z otrzymaniem licencji – na przykład Joemu Agosto w Tropicanie.

„Nikt w całym stanie nie dał się na to nabrać – wspomina Murray Ehrenberg, który pozostał menedżerem kasyna – więc w kasynie przez całą noc kręcili się agenci obserwujący Franka, mnie i wszystkich pozostałych. Próbowali przyłapać go na wydawaniu poleceń. Ale Frank nie musiał robić tego, co robił, na oczach wszystkich. Rozmawialiśmy z nim później. O różnych sprawach. Mogliśmy pytać o wiarygodność jakiegoś gościa, jedząc kanapkę. Mogliśmy oglądać jego program i przy okazji dowiadywać się, kogo chce zatrudnić lub zwolnić. Czego mu jeszcze brakowało, żeby być bossem? Niczego”.

*

Przyjaciele Rosenthala byli równie zirytowani jego sławą, jak wrogowie z wymiaru sprawiedliwości. Joe Agosto, dyrektor ds. rozrywki w Tropicanie, który w rzeczywistości kierował skimmingiem w tamtejszym kasynie, zaczął wydzwaniać do swego szefa, Nicka Civelli, z narzekaniami na Mańkuta; obawiał się, że jego niepohamowane pragnienie rozgłosu w końcu odbije się na nim i obaj wylecą z branży. Pewnego dnia Agosto zadzwonił do Carla DeLuny, wiceszefa rodziny Civellów; agenci FBI nagrali ich rozmowę.

AGOSTO: – Nikt już dłużej (tego) nie wytrzyma. On (Rosenthal) jest zabójcą, ma instynkt zabójcy, wszystkich pociągnie za sobą w bagno. Martwię się tym. Nie chcę, żeby narobił smrodu i uniemożliwił nam życie w tym cholernym mieście. Posuwa się za daleko i ktoś… powinien pokazać temu kutasowi znak stopu. Skoro popełnił samobójstwo, powinien zaakceptować tę cholerną umowę i koniec, i nie narażać następnych kilku ludzi.

DeLUNA: – Yhm.

AGOSTO: – Rozumiesz, o co mi chodzi?

DeLUNA: – Yhm.

AGOSTO: – Uważam, że sprawa wymyka się spod kontroli. Gdybym był obcy, gdybym nie znał przyjaciół tego faceta i był tutaj tylko po to, by chronić swoje gniazdko… wiesz, co chcę przez to powiedzieć.

DeLUNA: – Yhm.

AGOSTO: – Sam zrobiłbym, co trzeba, nie prosząc nikogo o zgodę, rozumiesz? Gdybym nie miał rozumu w głowie.

DeLUNA: – Czego się obawiasz, Joe?…

AGOSTO: – Boję się, że ten matkojebca nie potrafi ponieść konsekwencji swoich działań. Groził już nawet… Chodzi mi o to, jestem o tym przekonany… że są pewne granice, po przekroczeniu których błoto chlusta na innych ludzi… Obawiam się teraz potężnego chluśnięcia. Nie ma wątpliwości, że ono nastąpi. Być może uda mu się nie zostać oskarżonym, ale z pewnością wypieprzą go stamtąd, a jeżeli nie widzi tego znaku, okaże się najgłupszym sukinsynem, jakiego w życiu spotkałem.

ROZDZIAŁ 17

„Spójrz na tego kutasa. Nawet się ze mną nie przywitał”.

Tony'emu Spilotrowi coraz trudniej było pogodzić się ze sławą, jaką zyskał Mańkut. Musiał oglądać go w telewizji. Musiał oglądać, jak wchodzi do nocnego klubu Jubilation, ciągnąc za sobą stado nadskakujących mu tancerek, prawników i bukmacherów.

„Ludzie potykali się o siebie, by ustąpić mi miejsca przy stolikach – wspomina Rosenthal. – Myślę, że Tony'ego zaczęło denerwować to, że mogłem poruszać się swobodniej niż on”.

„Tony żywił urazę do Mańkuta, ponieważ uważał, że jest prawdziwym bossem w Las Vegas – twierdzi Frank Cullotta – a Mańkut chodził po całym mieście i odbierał pokłony, jakby to on był tutaj grubą rybą. Pewnej nocy siedziałem z Tonym w Jubilation, gdy do klubu wszedł Mańkut. Kiedy przychodziliśmy tam, szef zawsze dawał nam osobny stolik. Nigdy nie sadzał nikogo w pobliżu, ponieważ nie chcieliśmy, by ktoś nas słyszał. Wokół naszego stolika stały puste, nakryte białymi obrusami stoliki – nawet wtedy, gdy w lokalu było tłoczno.

I tej nocy wchodzi Mańkut, prowadząc ze sobą całe towarzystwo ze studia telewizyjnego. Jest parę tancerek, które ma na oku, są Oscar i Joey Boston oraz wszyscy jego wazeliniarze.

Tony widzi, jak Mańkut wchodzi do klubu i wszyscy podrywają się, by uścisnąć mu rękę. Mańkut uwielbia to. Spilotro tylko się przygląda. Jest coraz bardziej wkurzony, zwłaszcza, że Mańkut nawet nie kiwa głową w jego stronę dla okazania szacunku. Tak jakby mówił: To ja jestem grubą rybą w tym mieście, a ty możesz mi skoczyć.

Nie wiem, czy Frank tak właśnie myślał. Twierdzę, że Tony zaczął to odbierać w ten sposób. Jednego wieczoru mówi do mnie:

– Spójrz na tego kutasa. Nawet się ze mną nie przywitał.

– A jak, do kurwy nędzy, ma się przywitać? – pytam. – Nie powinien nawet przebywać w tym samym lokalu co ty.

Tony odpowiada, że zdaje sobie z tego sprawę, ale przecież są różne sposoby witania się i niewitania.

Tony zaczął uważać, że Mańkut wyzwala się spod wszelkiego wpływu, a sukces programu telewizyjnego i cała reszta uderzają mu do głowy. Że przede wszystkim jest potwornym egocentrykiem i że to wszystko wymyka się spod kontroli. Mańkutowi tak odbiło, że gdy raz trochę wypił, powiedział ponoć, mając na myśli żydów w mafii:

– Jestem najpotężniejszym żydem w Ameryce.

– Nie wiedziałem, że Lansky nie żyje – odparł Joey Cusumano, przyjaciel Tony'ego, który siedział przy tym samym stoliku. Tony uwielbiał tę historię. Wszystkim ją opowiadał. Joey z mety usadził Mańkuta”.

*

„Ilekroć gazety wspominały o Tonym – biadał Rosenthal – zawsze w następnym akapicie padało moje nazwisko. Bez względu na to, ile razy mówiłem im, że chociaż znamy się od dawna, nie łączą nas żadne interesy, media zawsze nas kojarzyły. Nie pomogło mi to. Prawdę powiedziawszy, z pewnością nie miałbym problemów z uzyskaniem licencji, gdyby nie bezustanne kojarzenie mnie z Tonym.

W rzeczywistości – jestem o tym przekonany – Tony był w mafii zwykłą płotką. Jego publiczny wizerunek przeczył faktom. Cała Newada – Moe Dalitz, moja własna żona, Boże zmiłuj się – wszyscy myśleli, że Tony to mafijny boss Las Vegas. W rzeczywistości wcale nim nie był. Zaczął jednak wierzyć artykułom prasowym na swój temat.

Jego żądania były horrendalne. Chciał przyzwolenia na coraz to nowe morderstwa. Nazwiska ludzi, których pragnął sprzątnąć za moim wstawiennictwem, wzbudzały grozę. Można było zemdleć na myśl o zamiarach, w których miałem mu dopomóc. Jego brat poszedł załatwić pracę w kasynie i ją dostał. Ale zwalniają go po czterdziestu ośmiu godzinach – z powodu nazwiska. Podał fałszywe, ale odkryli, kim naprawdę jest i pozbyli się go. Nie chcieli użerać się z przestępcą. Ale Tony dostał szału. Chciał, żebym załatwił mu zgodę na zabicie właściciela kasyna.

Innym razem jakiś reporter wypisywał o nim różne denerwujące historie.

– Chcę zakatrupić tego sukinsyna – powiedział. Tłumaczyłem, że facet pisze to, co mu kazali. Więc zmienił zdanie i zapragnął wykończyć wydawcę. Starłem się z nim. Powiedziałem, że byłby to koniec dla wszystkich, że sprowadziliby wojsko. – Mylisz się – powtarzał. – Zrobimy z nimi porządek. To nam tylko pomoże.

Pewnego wieczoru spotkałem się z nim na pustynnej drodze, daleko za miastem. Tony miał plan. Chciał opanować Środkowy Zachód. Zaczyna mówić o ludziach, których musi zabić, a ja sobie myślę: z kim ja się zadaję?

– Chodzi o miliardowe przedsięwzięcie – tłumaczy. Rozmawia ze starym przyjacielem, doradcą, kimś, kto znał wszystkich graczy, i pyta, co o tym myślę. I przez cały czas podaje nazwiska ludzi, których trzeba rozwalić. Serce bije mi jak młot.

Pohamowałem go trochę.

– Tony, powiedzmy, że ci się udało – a nie sądzę, byś miał więcej niż pięćdziesiąt procent szans. Co twoim zdaniem stanie się w Kansas City, Milwaukee, Detroit i Nowym Jorku?

Wpada mi w słowo i zauważa, że wymieniłem miasta na wschód od Missisipi. My mieszkamy gdzie indziej. Ograniczmy się do Środkowego Zachodu. Używa argumentów geograficznych. Faktem jest, że oddziały z terenów na wschód od Missisipi nie mają nic wspólnego ze Środkowym Zachodem i Zachodnim Wybrzeżem, ale zamordowanie kilku szefów rodzin mogłoby na pewien czas zmienić sytuację.

Ale nie, Tony wciąż chce jedynie dyskutować o oddziałach ze Środkowego Zachodu.

– W porządku – odpowiadam. – Czy myślisz, że inne grupy nie będą wiedziały, iż w Chicago działa grupa szaleńców, którzy bez zgody zwierzchników przejęli kontrolę nad tym obszarem? Zostaniecie uznani za najbardziej niebezpieczny oddział na świecie. A poza tym, nawet jeżeli rozwalicie najważniejszych bossów Chicago, na jakiej podstawie sądzisz, że ich podwładni podporządkują się wam?

Ale Tony marzył, by stać się papieżem mafii. Ja byłbym nowym Lanskym. W ten właśnie sposób rozmawiał ze mną na pustyni.

Chciał, żebym poparł jego plan. Odpowiedziałem, że nie mogę tego zrobić.

Bardzo się wkurzył.

– Wygląda na to, że ilekroć wystąpię z propozycją, która wymaga twojego poparcia, ty odmawiasz.

– Być może – przyznałem. – Więc nie proś mnie o poparcie.

Widziałem, że mnie znienawidził. Gdy tak stałem na pustyni, niwecząc jego plany… odwrócił się ode mnie, przestałem być jego przyjacielem. Odmówiłem mu o jeden raz za dużo”.

*

Federalne Biuro Śledcze w Las Vegas od lat badało przypadek Spilotra i zgromadziło pokaźną ilość informacji o nim i jego ludziach. Miały one posłużyć jako dowód, że Spilotro jest tym, za kogo zawsze uważały go gazety – głównym przedstawicielem mafii w Las Vegas i prawdziwym szefem w hotelu Stardust. Lecz prawie żadna z informacji wyłowionych z podsłuchu FBI nie potwierdziła tej opinii.

Spilotro ze swoją grupą bukmacherów, speców od wymuszeń, lichwiarzy i włamywaczy zajmowali się właśnie tym: bukmacherstwem, wymuszeniami, lichwą i włamaniami – i niczym więcej. Ich działalność miała niewiele wspólnego z prowadzeniem kasyn. Prawdę powiedziawszy, mieli szczęście, że wywiązywali się z drobnych zleceń od bossów z Chicago.

„Przyłapywaliśmy Spilotra na załatwianiu sprawunków raczej niż kierowaniu kasynami” – przyznał emerytowany agent Bud Hall.

W zakres jego zwykłych obowiązków, określonych w oparciu o nagrania rozmów telefonicznych między 13 kwietnia a 13 maja 1978 roku, wchodziło przyziemne i nudne załatwianie posad i grzecznościowych zaproszeń. FBI podsłuchało, jak brat Spilotra, Michael, dzwonił do trzeciego z braci, Johna, w sprawie pracy w Haciendzie dla swego przyjaciela. Podsłuchali rozmowę telefoniczną przedstawiciela Związku Kucharzy, Stephena Bluesteina, który prosił Spilotra o pracę w Starduście dla czyjejś córki. Słyszeli, jak Spilotro dzwoni do Marty'ego Kane'a, menedżera biura bukmacherskiego w hotelu Stardust, i nakazuje, by zwolnił kobietę, którą ten dopiero co przyjął do pracy, i zatrudnił na jej miejscu młodą przyjaciółkę Tony'ego. Nagrali rozmowę telefoniczną jego chłopca na posyłki, Herbiego Blitzsteina, z Joeyem Cusumano; Herbie prosił o zdobycie kilku kopert, w których pracownicy Stardustu otrzymywali wypłaty, żeby móc sprawdzić ich wymiary i zrobić parę dla siebie. Przechwycili nawet telefon z miejscowej policji z informacją, że agent IRS uzyskał dostęp do policyjnej kartoteki Spilotra.

*

Seria rozmów telefonicznych, które chyba najdoskonalej obrazują czarną robotę, jaką Spilotro wykonywał na życzenie swoich szefów z Chicago, miała miejsce 1 maja 1978. Zaczęło się od telefonu Josepha Joeya Klowna Lombarda, jednego z głównych bossów ulicznych gangów i capo Spilotra. Herbie Blitzstein, snujący się po Gold Rush ze swą przyjaciółką, Deną Harte, odebrał telefon. Lombardo chciał się dowiedzieć, dlaczego jego prośba o bezpłatny pokój z wyżywieniem w Starduście dla Barbary Russel, sekretarki Gregory'ego Pecka, została zignorowana. Spilotro od razu wziął słuchawkę i obiecał, że natychmiast zbada tę sprawę.

„Strasznie mi przykro – zapewnił. – Nie mam pojęcia, co się stało”.

„Gdy do ciebie dzwonię – odparł Lombardo – powinieneś się tym zająć”.

Spilotro powiedział, że nawet zostawił w hotelu wiadomość, że chodzi o życzenie Lombarda.

„Innymi słowy, nie kiwnąłeś palcem” – skwitował jego wyjaśnienia Lombardo.

Spilotro zapewnił go, że natychmiast sprawdzi przyczyny tego zaniedbania i agenci FBI wysłuchali przez następnych kilka godzin, jak Spilotro usiłuje wyplątać się ze sfuszerowanej sprawy. Ustaliwszy w rozmowie z Blitzsteinem, że Lombardo rzeczywiście przekazał swą prośbę, zadzwonił do Leonarda Garmisy, znajomego Lombarda, i szefa funduszu emerytalnego, Allena Dorfmana, który jako pierwszy poprosił Joego Klowna o przysługę.

Gold Bush, 1 maja 1978 roku, godzina 15.12. Rozmowa telefoniczna pomiędzy Spilotrem, Garmisą i Deną Harte, przyjaciółką Blitzsteina, nagrana przez FBI:

SPILOTRO: (do kogoś w pokoju) – ten facet to przyjaciel Dorfmana. Co mam ci jeszcze powiedzieć?

GARMISA: – Słucham.

SPILOTRO: – Cześć, Irv.

GARMISA: – Kto?

SPILOTRO: – Irv.

GARMISA: – Jaki Irv?

SPILOTRO: – Czy to Irv Garmisa? O niego mi chodzi.

GARMISA: A kto mówi? SPILOTRO: – Tony Spilotro.

GARMISA: – Tony, mówi Lenny Garmisa.

SPILOTRO: – Ach, Lenny, jak się masz?

GARMISA: – W porządku.

SPILOTRO: – No cóż, tak czy owak byłem blisko.

GARMISA: – Hę?

SPILOTRO: – Byłem blisko, prawda?

GARMISA: – Owszem, byłeś, ale ja nie poznałem cię po głosie. Jak się czujesz, Ton?

SPILOTRO: – Czuję się świetnie, tyle że on dzwonił, to bardzo przykre, i to wszystko.

GARMISA: – No cóż, powiedziałem mu, żeby do ciebie nie dzwonił. Ale chciałem, żeby wiedział, to wszystko.

SPILOTRO: – W porządku, powiedz mi, co się stało, Irv.

GARMISA: – Lenny.

SPILOTRO: – Lenny, powiedz mi, co się stało.

Garmisa wyjaśnia Tony'emu, że gdy nie zastał go poprzednio, przekazał swą prośbę jednemu z ludzi odbierających telefony w Gold Rush.

SPILOTRO: – Zgadza się. Świetnie, dostał wiadomość i…

GARMISA: – Więc mu powiedziałem, zadzwoń do tej babki, Barbary Russel, nocuje w Starduście, już się zameldowała. Zrób dla niej, co tylko możesz zrobić. Chcesz mnie obciążyć kosztami, proszę bardzo, ale potraktuj ją po królewsku. I to wszystko. Więcej o tym nie słyszałem. No i dzisiaj Gregory Peck zadzwonił, żeby mnie zaprosić na przyjęcie urodzinowe swojej córki, więc przy okazji zamieniłem parę słów z jego sekretarką. No i pytam, czy się dobrze bawiła. Odpowiada, że wspaniale. Czy ktoś dzwonił do ciebie? A ona: co przez to rozumiesz? Mówię, no cóż, obiecałem ci, że ktoś do ciebie zadzwoni. Barbara na to, że nie, nikt nie telefonował.

SPILOTRO: – Okay. Pozwól, że cię o coś zapytam.

GARMISA: – Słucham.

SPILOTRO: – Czy obciążono ją kosztami?

GARMISA: – Myślę, że… no cóż, nie wiem.

SPILOTRO: – Myślisz? W porządku, posłuchaj, Lenny. Weź telefon, do cholery, i dowiedz się, czy płaciła. Okay? I zwrócę pieniądze. Co ty na to?

GARMISA: – Wyświadczysz mi przysługę.

SPILOTRO: – Ale jeżeli… poczekaj, to ty posłuchaj. Jeżeli musiała zapłacić, weź telefon i dzwoń do Joeya. Ta dziewczyna miała być w czerwonym rejestrze. Rozumiesz, co to znaczy? Lenny?

GARMISA: – Owszem.

SPILOTRO: – To oznacza pobyt na koszt hotelu.

GARMISA: – Tak, wiem.

SPILOTRO: – W porządku, więc nie wiesz, czy nocowała na koszt hotelu?

GARMISA: – Nie mam pojęcia, ale sądzę, że nie.

SPILOTRO: – Sądzisz, że nie?

GARMISA: – Tak sądzę, ale jeżeli chcesz, zadzwonię do niej z drugiego telefonu.

Garmisa zatelefonował do gabinetu Pecka, a gdy znowu odezwał się, ton jego głosu wyraźnie wskazywał, że żałuje, iż wpakował się w cały ten cyrk.

GARMISA: – Powiedziała mi, że zameldowała się jako pani Barbara Russel, ale jakimś sposobem umieścili ją w spisie gości pod imieniem męża. Twoi ludzie przypuszczalnie próbowali się z nią skontaktować i prawdopodobnie nie mogli, ponieważ figurowała jako Dale Russel.

SPILOTRO: – Dale Russel?

GARMISA: – I ta wiadomość była pod jej imieniem, czekała tam przez trzy cholerne noce, ale trudno, wyślę jej coś. Klnę się na Boga, Tony, bardzo cię lubię, to miło, że zadzwoniłeś, ale nie martw się tym. Powiedziałem to JP (Joeyowi Klownowi Lombardowi), ale…

SPILOTRO: – Tak, ale nie w tym rzecz, Lenny. Kiedy Joey mówi, że chciałby coś załatwić, to się to załatwia.

GARMISA: – Wiem.

SPILOTRO: – Jeżeli umieścili ją pod Dale Russel, to nie mogliśmy jej znaleźć.

GARMISA: – Ja też o tym nie wiedziałem. Dowiedziałem się dwie sekundy temu. Więc nie przejmuj się tym, dobrze?

SPILOTRO: -… Chcę, żebyś zadzwonił do Joeya i żebyś…

GARMISA: – Zadzwonię.

SPILOTRO: – Jest teraz w domu.

GARMISA: – Zaraz mu to wytłumaczę.

SPILOTRO: – Sprawdzę to jeszcze raz, ale rozumiem już, co się stało.

GARMISA: – Nie, właśnie to odkryłem…

SPILOTRO: – Okay, Lenny.

GARMISA: -… przy drugim telefonie. Muszę kończyć. Dzięki.

SPILOTRO: – Dobrze.

GARMISA: – Okay.

SPILOTRO: – Cześć.

W ciągu siedemdziesięciu dziewięciu dni, wiosną 1978 roku, FBI zarejestrowało osiem tysięcy rozmów na dwustu siedemdziesięciu ośmiu szpulach taśmy. Większość z nich była równie banalna jak rozmowa na temat sekretarki Gregory'ego Pecka. Mimo to w czerwcu Biuro urządziło potężny nalot, przy którym ponad pięćdziesięciu agentów wręczyło wszystkim – od Spilotra począwszy i na Glicku skończywszy – nakazy rewizji. Nakazy, wręczane w Chicago i Las Vegas, pozwalały agentom konfiskować gotówkę, kartoteki, broń, nagrania na taśmach i dokumenty finansowe. Wszystko to zostało wyszczególnione na pierwszych stronach gazet w Las Vegas. Padły też zwyczajowe stwierdzenia o powiązaniach Spilotra z Rosenthalem i kasynem Stardust. Lecz w ciągu paru miesięcy prawie wszystkie skonfiskowane materiały powróciły do rąk właścicieli; szeroko komentowany nalot okazał się fiaskiem. Spilotro mógł spokojnie działać dalej.

ROZDZIAŁ 18

„Prawdą jest, że Allen R. Glick nigdy nie był i nigdy nie będzie związany z niczym, co jest niezgodne z prawem”.

Czasami nazywano go Geniuszem, a czasem Łysoniem; bez względu jednak na przydomki współpraca z Allenem Glickiem była nieporozumieniem i mafia chciała się go pozbyć. Początkowo wydawał się idealnym kandydatem, ale potem zaczął przysparzać więcej kłopotów, niż był wart. Po pierwsze, stanowił zbyt nęcący cel ataków: dziennikarze lubili go kopać, kpić z braku doświadczenia, drwić z jego poważnej miny, sugerować, że fakt zarządzania przezeń kasynami jest podejrzany. Po drugie, okazał się znacznie sprytniejszy, niż ktokolwiek w związkowym funduszu emerytalnym mógł się spodziewać.

W 1976 roku, w ramach rutynowego rozpatrywania jego wniosku o zebranie dodatkowych funduszy na wykup swoich obligacji, zarząd amerykańskiej giełdy odkrył, że Glick pożyczył dziesięć milionów dolarów z kasy Argent Corporation niektórym filiom swojej własnej spółki – bez ustalonego harmonogramu zwrotu pożyczki – po czym w 1977 roku Komisja Papierów Wartościowych ujawniła, że w ciągu tygodnia od otrzymania związkowej pożyczki Glick przeznaczył trzysta siedemnaście i pół tysiąca dolarów na przebudowę domu i spłatę osobistych długów. Komisja Papierów Wartościowych oskarżyła go o wykorzystywanie Argent Corporation „jako prywatnego źródła funduszy z jawnym lekceważeniem zobowiązań wobec posiadaczy firmowych obligacji”. Według „Wall Street Journal” Glick płacił sobie ponad milion dolarów za menedżerskie usługi i potrącał tę kwotę ze swego zadłużenia wobec korporacji, jednostronnie redukując poziom swoich zobowiązań. Komisja Papierów Wartościowych oskarżała Glicka również o trwonienie funduszy Argent Corporation na kilka nierentownych przedsięwzięć, z projektem budowy budynku rządowego w Austin w Teksasie włącznie.

„Cudowne dziecko Las Vegas, właściciel kasyn, Allen Glick” stał się „mającym kłopoty właścicielem kasyn w Las Vegas”. Komisja Papierów Wartościowych pozwała Argent Corporation do sądu; skimming nadal był przedmiotem śledztwa; okoliczności zamordowania Barbary Rand nie zostały wyjaśnione. Za reklamy w miejscowej gazecie zwanej „Valley Times” zapłacono z góry trzysta tysięcy dolarów. Część tych reklam nigdy nie ujrzała światła dziennego. Kandydaci do urzędów politycznych otrzymali od Glicka datki na swą kampanię – i teraz publicznie je zwracali.

Problemy Glicka potęgował fakt, że rozpadało się imperium Związku Kierowców; on sam stanowił tylko adnotację w historii jego upadku, ale adnotację bardzo zabawną. Swą rosnącą arogancją zasłużył sobie na stosowną „nagrodę”. „Prawdą jest, że Allen R. Glick nigdy nie był i nigdy nie będzie związany z niczym, co jest niezgodne z prawem” – oznajmił dziennikarzowi „Wall Street Journal”.

Jedną z osób, które przeczytały artykuł o pożyczaniu sobie firmowych pieniędzy przez Glicka, był Nick Civella, król zbrodni z Kansas City, z którym Glick spotkał się przed czterema laty. Civella wściekł się na wieść, że Glick opróżnia kasę korporacji. Dojenie pieniędzy z kasyna było wystarczająco trudne bez ubiegającego ich w tym właściciela. Civella chętnie sam zadzwoniłby do Glicka, żeby mu o tym powiedzieć, gdyby nie pewna niedogodność: odsiadywał bowiem w więzieniu krótki wyrok za nielegalne obstawianie na międzystanowej linii telefonicznej (jego rozmowy telefoniczne były kontrolowane). Jednak podczas widzenia z bratem, Carlem Wesołkiem Civellą, rozkazał, żeby zrobiono coś z Glickiem. Tak więc Carl i jego pierwszy zastępca, Carl Twardziel DeLuna, rozpoczęli serię podróży do Chicago na spotkania z innymi gangsterami, którzy do spółki z grupą z Kansas City mieli udziały w Argent Corporation. Plan przewidywał zmuszenie Glicka do rezygnacji lub wykupienie mafijnych udziałów za miliony dolarów w gotówce.

Najważniejszą rolę w tym planie odgrywał Twardziel. DeLuna napadał z bronią w ręku i zabijał, ale miał naturę księgowego: prowadził drobiazgowe notatki ze swych podróży i zapisywał wszystkie wydatki na kartach katalogowych formatu trzy na pięć cali oraz w notesach. Używał pseudonimów, ale bez trudu można je było odszyfrować. Allen Glick występował jako Geniusz, a Frank Rosenthal nosił miano Pomylonego. Joe Agosto z Tropicany był Cezarem.

Pod koniec 1977 roku DeLuna i Carl Civella odlecieli do Chicago na spotkanie z bossem, Joem Aiuppa, i jego zastępcą, Turkiem Torellem. „Rozmawialiśmy o panoszącym się Geniuszu” – napisał DeLuna na karcie katalogowej, dokumentując w ten sposób pierwszą mafijną próbę pozbycia się Allena Glicka w drodze przymusowego przejęcia ich udziałów. Jak wiele lat później zeznał Glick, propozycję tę złożył mu Frank Rosenthal.

P: – Pozwoli pan, że zapytam, czy pan i Frank Rosenthal toczyliście kiedykolwiek rozmowy dotyczące Argent Corporation?

Q: – Tak.

P: – Czy przypomina pan sobie, kiedy mniej więcej miały miejsce te rozmowy?

Q: – Wydaje mi się, że w 1977 roku.

P: – Jaki był charakter tych rozmów?

Q: – Pan Rosenthal przyszedł pewnego popołudnia do mojego gabinetu i poinformował mnie, że uzyskał zgodę wspólników na propozycję wykupu ich udziałów. I przedstawił w ogólnym zarysie rozwiązanie, które jego zdaniem byłoby do przyjęcia dla wspólników.

P: – Jakie były jego warunki?

Q: – Uważał, że chcąc odzyskać należące do nich pięćdziesiąt procent udziałów, powinienem zaproponować im około dziesięć milionów w gotówce.

P: -… Kto, jeśli był on panu znany, działał jako przedstawiciel tych rzekomych wspólników?

Q: – Pan DeLuna, Carl DeLuna. Jak już nadmieniłem, pan Rosenthal. Pan Thomas… I chyba pan Dorfman…

P: – Czy poważnie zastanawiał się pan nad propozycją wykupienia Argent Corporation od wspólników, rzekomych wspólników, za dziesięć milionów dolarów?

Q: -… Próbowałem to zrobić ze względu na pana Rosenthala. Jeśli zaś chodzi o pomysł, który mi przedstawił, nie potraktowałem go poważnie.

P: – Czy Frank Rosenthal traktował te sugestie poważnie?

Q: – Chciałbym tylko uzupełnić to, co powiedziałem. Potraktowałem je poważnie tylko dlatego, że padły z ust pana Rosenthala. Były jednak niewykonalne i nie do przyjęcia. Ale on, owszem, rzeczywiście traktował je bardzo poważnie.

P: – Kiedy uświadomił pan sobie, że Frank Rosenthal traktował te rozmowy poważnie?

Q: – Po pewnym czasie od tego właśnie spotkania wrócił i powiedział, że zdaniem ludzi, których reprezentuje – i użył słowa „wspólnicy” – jest to propozycja możliwa do przyjęcia.

P: – I co pan powiedział panu Rosenthalowi?

Q: – Powiedziałem mu, że zawarcie podobnej transakcji jest niemożliwe. Nie byłem tym zainteresowany ani też nie dałbym się wciągnąć w proceder tego rodzaju, bowiem Rosenthal mówił o dziesięciu milionach w gotówce, o nie zadeklarowanych dochodach. Powiedziałem, że nie chcę być zamieszany w coś takiego. Odparł, że przekazał wspólnikom, iż zgodziłem się, by przedstawił im zatwierdzony przez nas dokument w kwestii, jak to określił, przejęcia udziałów. Nie wiedziałem, co o tym myśleć, ponieważ dla mnie pan Rosenthal był chorobliwym kłamcą i psychopatą. Utrzymywałem z nim codzienne kontakty pamiętając jednocześnie, jakim jest człowiekiem.

P: – Jak pan Rosenthal zareagował na niewyrażenie zgody na przejęcie udziałów?

Q: – Był bardzo zdenerwowany i powiedział, że wspólnicy z pewnością odniosą się wrogo do mojej negatywnej reakcji. I znowu w każdym jego zdaniu była ukryta groźba; posunął się nawet do opisów działań, które podejmą wspólnicy. Potraktowałem je poważnie, choć w innych sprawach kłamał jak najęty…

P: – Jaką rolę przewidział dla siebie Frank Rosenthal w pierwotnej, dyskutowanej przez was koncepcji?

Q: -… Miał być głównym zarządcą i chciał kierować nową spółką jako jej prezes.

P: – A czy miałby inne prawa własności?

Q: – Tak. Miałby pięćdziesiąt procent udziałów…

Allen Glick nadal zachowywał się tak, jakby wierzył, że ma jakąś władzę we własnej korporacji. Rosenthal próbował go zmusić do sprzedaży Lido Show Joemu Agoście z Tropicany, ale Glick odmówił. Carl Civella i DeLuna nadal latali do Chicago, żeby zmawiać się przeciwko niemu, a DeLuna dalej opisywał wszystkie wydarzenia – nieświadomie pozostawiając trop agentom policji i FBI.

W styczniu 1978 roku spotkali się z Frankiem Balistrierim, Joem Aiuppa, Jackiem Ceronem i Turkiem Torellem, który leczył raka żołądka. Zgodnie z zapiskami DeLuny rozmowa dotyczyła wyłącznie zastąpienia Geniusza kimś innym. Pomylony [pseudonim Franka Rosenthala] również miał być, ale nie mógł przyjechać. 10 kwietnia DeLuna znowu spotkał się z Aiuppa, Ceronem, Torellem i Spilotrem, który najwyraźniej przebywał w sąsiedztwie. Zgodnie z notatkami: Rozmawialiśmy o tym, kto powinien spotkać się z Geniuszem. Wybrano mnie. 19 kwietnia DeLuna wrócił z Carlem Civella do Chicago, żeby spotkać się z Aiuppa, Ceronem i Rosenthalem: Znowu rozmawialiśmy o moim spotkaniu z Geniuszem. (Mówiliśmy o tym dziesięć dni temu. Patrz karta z 4.10.) Pomylony dał mi numer swojego domowego telefonu. Uzgodniliśmy, że nasze pierwsze spotkanie odbędzie się u advocatto [w kancelarii Oscara Goodmana] i wstępnie umówiliśmy się na następny tydzień. 22 [Joe Aiuppa] zaproponował, żeby poczekać, bo ON [Nick Civella] za chwilę tu będzie [wypuszczą go z więzienia], ale MM [Carl Civella] powiedział, że chce, byśmy załatwili to przed ON [powrotem Civelli]. Właśnie dlatego Pomylony i ja w przyszłym tygodniu [spotkamy się] z Geniuszem. DeLuna szczegółowo odnotował wydatki związane z podróżą: 180$ za przelot, 180$ za powrót oraz 7$ za parkowanie dało w sumie 367$. DeLunie zostały 8702$.

*

W końcu kwietnia Carl DeLuna poleciał do Las Vegas i odbył spotkanie stanowiące ostatni rozdział w procesie edukacji Allena Glicka.

P: – Panie Glick, pragnę, by wrócił pan myślą do 25 kwietnia 1978 roku i powiedział, czy miał pan okazję spotkać się z Carlem DeLuna.

Q: – Tak.

P: – Gdzie pan się z nim spotkał?

Q: – W kancelarii prawniczej pana Oscara Goodmana.

P: – Kim jest Oscar Goodman?

Q: – Prawnikiem z Las Vegas.

P: – Czy znał pan go wcześniej?

Q: – Tak. Reprezentował kiedyś Argent Corporation.

P: – Kto uczestniczył w tym spotkaniu?

Q: – Ja, pan DeLuna i pan Rosenthal…

P: – Czy tamtego dnia widział pan pana Goodmana?

Q: – Nie widziałem.

P: – Co pan zauważył po wejściu do kancelarii?

Q: – Znalazłem się w pokoju, w którym siedziała sekretarka pana Goodmana. Minąłem ją i wszedłem do jego gabinetu.

P: – A gdy pan wszedł do jego gabinetu, co pan zauważył?

Q: – Za biurkiem pana Goodmana, z nogami na blacie, siedział pan DeLuna.

P: – Proszę powiedzieć członkom ławy przysięgłych, co wydarzyło się w tym gabinecie 25 kwietnia 1978 roku.

Q: – Wszedłem do gabinetu. Pan DeLuna burkliwie wskazał mi krzesło. Jednocześnie wyjął z kieszeni kamizelki – miał chyba na sobie trzyczęściowy garnitur – kartkę papieru… i patrzył na nią przez parę sekund. Potem spojrzał na mnie i powiedział, że został wysłany, aby przekazać mi ostatnią wiadomość od swych wspólników. I zaczął czytać z tej kartki. Czy chce pan, żebym…

P: – Proszę opisać na tyle dokładnie, na ile pan pamięta, wszystko, co pan usłyszał poza przekleństwami i wszystko, co się potem wydarzyło.

Q: – DeLuna powiedział, że on i jego wspólnicy mają już dość kontaktów ze mną i nie mogą mnie dłużej tolerować. Chciał, żebym wiedział, iż wszystko, co mówi, słyszę po raz ostatni, bo jeżeli się do tego nie zastosuję, nie będę już miał ku temu następnej okazji. Poinformował mnie, że życzą sobie, bym natychmiast sprzedał Argent Corporation. Miałem zakomunikować o sprzedaży, gdy tylko opuszczę kancelarię pana Goodmana. Uświadomiłem sobie, że nie potraktowałem gróźb pod moim adresem tak poważnie, jak na to zasługiwały. A potem dodał, że choć utrata własnego życia najwyraźniej mnie nie przeraża, z pewnością przerazi mnie śmierć moich dzieci. To powiedziawszy, spojrzał na swą kartkę i podał mi imiona i wiek każdego z moich synów. Oświadczył, że jeżeli wkrótce nie usłyszy z moich ust zapowiedzi o sprzedaży korporacji, nakaże zamordować moich synów jednego po drugim. Ani na chwilę nie przestał przy tym zachowywać się w ordynarny, niecywilizowany sposób. Na zakończenie oświadczyłem, że chcę sprzedać korporację – miałem taki zamiar przed spotkaniem – i że to zrobię.

P: – Czy pan DeLuna powiedział coś, co wskazywało, że sam może utracić życie?

Q: – Tak.

P: – Co konkretnie?

Q: – Powiedział, że gdybym uznał, iż z jakiegoś powodu nie należy traktować go poważnie, lub gdyby z jakiegoś powodu nie było go w pobliżu, zawsze będzie ktoś, kto zastąpi nieobecnych wspólników.

Po paru dniach od spotkania z DeLuną Allen Glick poinformował Komisję ds. Gier Hazardowych o zamiarze sprzedaży swoich udziałów w kasynach. Ale nie zapowiedział tego publicznie; chciał zaczekać do momentu, aż zdoła znaleźć odpowiedniego kupca. Rozpoczął serię bezowocnych negocjacji. Początkowo próbował sprzedać udziały swoim wspólnikom na zasadzie oddania kasyn w dzierżawę. Następnie negocjował z kilkoma grupami ewentualnych nabywców; wielu z nich przedstawił Rosenthal. Należeli do nich: Allen Dorfman, Bobby Stella i Gene Cimorelli, lojalni wobec Rosenthala dyrektorzy korporacji, oraz bracia Doumani.

*

Tymczasem w maju w Kansas City popełnione zostało morderstwo, nie mające żadnego związku z kasynami. Rodzina Civellów prowadziła od kilku lat wojnę z inną gangsterską rodziną o kontrolę nad paroma nocnymi barami w nowej dzielnicy miasta. W listopadzie 1973 roku w bagażniku samochodu znaleziono zwłoki zastrzelonego Nicka Spera, członka tej drugiej rodziny. Jego bracia – Carlo, Mike i Joe – zostali ostrzelani w barze. Mike zginął. W efekcie FBI z Kansas City wzmogło nadzór nad członkami rodziny Civellow i założyło podsłuch na zapleczu Villa Capri, miejscowej pizzerii.

„Umieściliśmy tam pluskwę, ponieważ szukaliśmy informacji o tym morderstwie – wspominał emerytowany agent FBI, Bill Ouseley. – Tymczasem około dziesiątej trzydzieści wieczorem drugiego czerwca tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego ósmego roku Carl DeLuna i Wesołek, brat Nicka Civelli, zasiedli na zapleczu małej restauracji, w której przy dwóch stolikach podawano pociętą w kawałki pizzę. Zaczęli rozmawiać o kupnie i sprzedaży kasyn w Las Vegas oraz o żądaniu, by Allen Glick sprzedał swoje kasyna. Wspominali o rozmai – tych grupach utworzonych w celu nabycia kasyn Glicka. Chcieli, by przejęła je grupa wspierana przez ich człowieka – Joego Agostę działającego w Tropicanie – nie zaś grupa popierana przez chicagowską mafię, do której należeli Mańkut, Bobby Stella i Gene Cimorelli”.

Z rozmowy, która trwała kwadrans, po raz pierwszy dowiedziano się, jakimi wpływami i władzą dysponują zorganizowane grupy przestępcze w Las Vegas. Bill Ouseley słuchał zafascynowany; od lat prowadził własną mafijną kartotekę i gdy DeLuna i Civella zaczęli mówić, żadne z ich urywanych zdań i żaden z pseudonimów nie uszły jego uwagi. W dodatku matka Billa była Włoszką, więc rozumiał nawet ich sycylijskie zwroty.

„Dla wszystkich naszych podejrzeń ta rozmowa była niczym kamień z Rosetty [*] – stwierdził. – Nikt nigdy nie nagrał mafiosów rozmawiających o kupowaniu i sprzedaży kasyn i o tym, kto powinien mieć prawo je przejąć, a kto nie. Mimo to trudno było nam uwierzyć, że Twardziel DeLuna, w kurtce i firmowym fartuchu, negocjuje sprzedaż kasyn przynoszących wielomilionowe zyski. Pewność uzyskaliśmy dopiero osiem dni później, dziesiątego czerwca, gdy Allen Glick zwołał konferencję prasową w Las Vegas i oznajmił, że ma zamiar odejść z Argent Corporation”.

FBI z Kansas City zwróciło się do sądu o zezwolenie na objęcie podsłuchem telefonicznym również ludzi Civelli. Żeby przedstawić sędziemu wymyślne środki, jakie DeLuna stosował codziennie, aby uwolnić się od śledzących go agentów, obserwowano jego ruchy z samolotu. Ouseley wspomina:

„Ciągłe wymykanie się śledzącym, fakt, że DeLuna i Civella jeździli z miejsca na miejsce, żeby zatelefonować, a DeLuna nosił nawet ze sobą sakiewkę wypełnioną dwudziestopięciocentówkami i jeżdżąc samochodem stale wykonywał dziwne manewry w rodzaju ostrych nawrotów na drogach szybkiego ruchu i błyskawicznych przejazdów przez prywatne aleje dojazdowe, dowodziły, że ci ludzie są zdolni do wszystkiego. Inwigilacja DeLuny doprowadziła nas do hotelu Breckinridge. DeLuna jeździł do niego prawie codziennie, gdyż znajdował się tam tuzin automatów telefonicznych. Aby otrzymać nakaz założenia podsłuchu na publicznym telefonie, musieliśmy dowieść sędziemu sądu federalnego – na osobności, rzecz jasna – że DeLuna korzysta z tych telefonów w celach sprzecznych z prawem, a automaty telefoniczne umożliwiają mu konspirację. Sprowadziliśmy do hotelu wszystkich pracowników biura. Poustawialiśmy sekretarki i urzędników przy automatach, żeby gdy DeLuna przyjedzie i rozpocznie swoje rozmowy, mogli podsłuchać coś na tyle podejrzanego, by uzyskać domniemanie winy niezbędne do legalnego założenia podsłuchu na telefonach w hotelu”.

Agenci FBI podsłuchali, że DeLuna mówi o Cezarze [Joem Agoście] i Singerze [pseudonim Carla Caruso, człowieka, który, jak się później okazało, zaszczepił skimming w Kansas City]. Mówił o C.T. [Carlu Thomasie] i śledztwach. W końcu Biuro otrzymało zgodę na założenie podsłuchu na prawie wszystkich telefonach, z jakich korzystali ludzie Civelli – z telefonem w biurze prawnika Civelli włącznie.

*

„Aż do końca lat siedemdziesiątych system wymiaru sprawiedliwości miał luki – wspomina Żelazny Mike DeFeo, będący w 1978 roku zastępcą dyrektora Oddziału ds. Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości w Departamencie Sprawiedliwości. – Pieniła się korupcja. Sytuację pogarszała postawa niektórych sędziów. Paul Laxalt, senator i gubernator, narzekał, że w Newadzie jest zbyt dużo agentów FBI i IRS. Pewien sędzia miał zwyczaj ujawniać notatki z obrad ławy przysięgłych, o których utajnienie prosiliśmy. W pewnym momencie jeden ze skorumpowanych policjantów, który pracował dla Tony'ego Spilotra, umieścił swą kuzynkę na stanowisku kierowniczki sądowej kancelarii. Wszystko to oznaczało lata frustracji dla wymiaru sprawiedliwości. Waliliśmy głowami w mur.

I w końcu, gdy rzeczywiście nastąpił przełom, nie stało się to w Vegas, lecz na zapleczu pizzerii w Kansas City. Pomógł przypadek. Pomogło szczęście. Ale przede wszystkim zdecydował fakt, że inspektor z Kansas City, Gary Hart, i jego oddział wiedzieli, że to nagranie stanowi pewien trop i poszli tym tropem. Jeżeli posłuchasz tej taśmy, nawet dzisiaj, nie jest to takie oczywiste. Ci ludzie nie wdawali się w szczegółowe wyjaśnienia. Słychać, jak DeLuna mówi Carlowi Civelli, w jaki sposób zamierza zmusić Geniusza do wysiadki ze Stardustu. Żadne z jego stwierdzeń nie jest dostatecznie jasne. Wielu nie można do końca zrozumieć. Nieuważni słuchacze z łatwością mogliby je przeoczyć”.

*

Fragment nagrania w pizzerii Villa Capri: „Bo widzisz, ten facet chce ogłosić to publicznie – powiedział Carl DeLuna. – Geniusz. Geniusz chce ogłosić to publicznie. Cezar powiedział mi, że będzie ostatnią szmatą, jeżeli zdoła dać Jayowi Brownowi [wspólnikowi Oscara Goodmana] – i proszę, Carl, mówiłem ci o upublicznieniu sprawy. Pamiętasz, jak ci powiedziałem, że Geniusz był tam w dniu, w którym Joe poszedł zrealizować czek i spotkał Jaya Browna w Starduście. Geniusz patrzył na Jaya Browna… podobnie jak Joe. Joe powiedział, że Geniuszowi bardzo zależy na tej transakcji. Chce do niej doprowadzić. Chce to ogłosić publicznie, i dobrze. Powiedziałem mu: rób, co masz robić, chłopcze. Ogłoś publicznie, że rezygnujesz z dowolnego powodu, jaki zechcesz, kurwa, podać. Wbiłem mu to do głowy. Zrób konferencję prasową”.

*

„Prawidłowa interpretacja tej rozmowy była kluczem do rozwiązania – stwierdził Mike DeFeo – ale to dzięki Carlowi DeLunie mieliśmy podstawę do wszczęcia procesu. Twardziel był człowiekiem owładniętym chorobliwą potrzebą robienia notatek. Odnotowywał wszystko. Każdy rulon ćwierćdolarówek. Każdą podróż. Każde tankowanie. Robił to po to, żeby w razie czyichkolwiek wątpliwości zawsze móc pokazać, na co poszły pieniądze. Zapiski DeLuny i nagrania rozmów telefonicznych, najpierw w sklepie Spilotra, a później w towarzystwie ubezpieczeniowym Allena Dorfmana w Chicago, potwierdziły to, co wiedzieliśmy od początku: że istniały silne powiązania między mafią, funduszem emerytalnym oddziałów Związku Zawodowego Kierowców z centralnych stanów a Las Vegas – tylko że teraz nareszcie mogliśmy coś w tej sprawie zrobić.

Przygotowaliśmy grunt w paru miejscach. Żeby odkryć wpływy mafii w Las Vegas, rozpoczęliśmy największą w dziejach FBI i najbardziej skomplikowaną operację instalowania podsłuchu. Dopuszczalne okresy nadzoru elektronicznego zostały, na przykład, przedłużone z piętnastu do trzydziestu dni. Zdołaliśmy również objąć inwigilacją cztery z dziesięciu telefonów w Breckinridge, mimo że istniało jedynie domniemanie winy.

Otrzymaliśmy zezwolenie na zdemolowanie samochodu DeLuny w wypadku groźby wykrycia pluskwy. Otrzymaliśmy zgodę na włamanie do domu krewnej Civelli, Josephine Marlo, aby zabrać z jej samochodu pilota do zdalnego otwierania drzwi garażowych. Dzięki temu mogliśmy umieścić w nim podsłuch, co okazało się decydujące dla śledztwa.

Musieliśmy również radzić sobie z tradycyjnym prawem do prywatności i dostosować się do prawnych niuansów. Obowiązujące reguły uniemożliwiały instalowanie pluskiew w sypialniach i łazienkach, ale podczas śledztwa odkryliśmy, że Allen Dorfman prowadził rozmowy w sypialni lub łazience. Musieliśmy poprosić o zgodę na obejście tego zakazu. No i oczywiście dostaliśmy się do kancelarii prawniczej Quinn & Peebles”.

Człowiekiem, którego rozmowy w Quinn & Peebles podsłuchiwało FBI, był Nick Civella. Został wypuszczony z więzienia 14 czerwca 1978 i zainstalował się w biurze swojego adwokata. Znano go tam jako „pana Nicholsa”. Civella i jego wspólnicy bez wątpienia znaleźli się w krytycznej sytuacji: hotel Tropicana, będący dla ludzi Civelli źródłem tysięcy dolarów w postaci zatajonych wpływów, miał trudności finansowe. W trakcie procedury przyznawania licencji nowemu właścicielowi Komisja ds. Gier Hazardowych odkryła, że mistrz skimmingu, Joe Agosto, nazywał się wcześniej Vincenzo Pianetti, a Urząd Imigracyjny od dziesięciu lat usiłował go deportować. Sam Agosto pogorszył tylko sprawę: natychmiast zwołał konferencję prasową i na oczach dziennikarzy wpadł w szał, wywrzaskując coś w sycylijskim dialekcie. Obawy Agosty, że problemy Franka Rosenthala w końcu uderzą rykoszetem w niego, okazały się uzasadnione: w lipcu Komisja ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi nakazała Rosenthalowi wystąpić o licencję pracownika na kluczowym stanowisku, mimo że oficjalnie pełnił funkcję dyrektora ds. rozrywki; Joe Agosto również otrzymał taki nakaz.

Choć Civella słynął z ostrożności, korzystając z telefonu w gabinecie swojego adwokata okazał się przypuszczalnie równie szczery jak zawsze, gdy usiłował rozwiązać nękające go problemy. Był przekonany, że nawet FBI nie odważyłoby się podsłuchiwać poufnych rozmów adwokata z klientem.

ROZDZIAŁ 19

„Panowie, na tym polega ryzyko prowadzenia interesów.

Czasami nawet wy możecie paść ofiarą kradzieży”.

28 listopada 1978 roku Carl Thomas i Joe Agosto przybyli do Kansas City na spotkanie z Nickiem Civella. Thomasowi niedawno powierzono nadzór nad skimmingiem w hotelu Tropicana i powstał problem: Civella sądził, że jest okradany przez ludzi, których Carl Thomas obsadził na kierowniczych stanowiskach. Menedżer kasyna, Don Shepard – jeden z najsolidniejszych specjalistów od zagarniania pieniędzy z count roomów, znany pod pseudonimem Baa Baa – stracił przy karcianym stoliku czterdzieści tysięcy dolarów w gotówce. Gdy Civella usłyszał o tym, doszedł do wniosku, że Shepard nie mógł zgromadzić takiej ilości pieniędzy w uczciwy sposób. Civella ogłosił tajne moratorium na zatajanie wpływów. Miało to ujawnić źródło wycieku gotówki – gdyby wpływy kasyna nie wzrosły o kwotę, którą zwykle zagarniano, Civella i Agosto wiedzieliby, że ludzie Thomasa kradną zatajane dochody. Lecz po sześciu tygodniach okazało się, że moratorium nie dało odpowiedzi i Civella chciał je odwołać. Problemem był sposób kontrolowania skimmingu. Czy sprawdzili już wszystkie metody? Czy istniał sposób, który powstrzymałby ludzi Sheparda przed kradzieżą?

Był to, rzecz jasna, problem równie stary jak samo zatajanie wpływów.

„Na początku – powiedział Murray Ehrenberg, poprzedni menedżer kasyna Stardust, zaangażowany przez Mańkuta – to właściciele kasyn liczyli wpływy. Wkrótce jednak władze zdały sobie sprawę, że nie podają oni prawdziwych danych ze względów podatkowych, więc uchwaliły ustawę zakazującą im wstępu do swoich własnych count roomów. Nawet dzisiaj właściciel kasyna nie może wejść do count roomu.

Nowe przepisy oznaczały, że właściciele musieli wybrać pośredników do liczenia wpływów, którzy po pewnym czasie zaczęli się zastanawiać: «Dlaczego liczę akurat w taki sposób?» Niebawem deklarowane sumy przestały odpowiadać rzeczywistym wpływom.

Tacy pośrednicy jak Charlie Kostka Rich, który był bliskim przyjacielem Cary'ego Granta, miał skrzynkę tak szczelnie wypełnioną plikami studolarówek w banderolach, że gdy raz otworzył ją na moich oczach, wieko dosłownie odskoczyło. W skrzynce musiały znajdować się trzy lub cztery miliony dolarów.

Dawniej, w czasach gdy nie udzielano kredytów grającym, w latach pięćdziesiątych, sześćdziesiątych, a nawet na początku siedemdziesiątych, ludzie przyjeżdżali do Las Vegas z gotówką. Wszyscy grali za gotówkę. W skrzynkach było tyle studolarówek, że przy stole do gry w kości nie można było wsunąć w nie łopatki.

Właśnie dlatego pośrednicy, którzy mieli układy w mieście, doprowadzili do uchwalenia ustawy, która broniła wstępu do count roomów mafiosom, będącym wówczas faktycznymi właścicielami kasyn. Zmowa pośredników, polityków i policji sprawiła, że gangsterzy nie mogli wkraczać na teren Vegas.

Tacy pośrednicy jak brat Meyera Lansky'ego, Jake, liczyli wpływy dla nowojorczyków. Moe Dalitz robił to dla Środkowego Zachodu i Cleveland. A bossowie, ludzie figurujący w Czarnej Księdze Newady, musieli siedzieć w domu i wierzyć swym pośrednikom na słowo.

Toczyła się gra. Pierwsze zliczenie oznaczało dwadzieścia tysięcy dla Dużego Tony'ego, a trzydzieści znikało w ich kieszeniach. Po pewnym czasie zaczęli pytać: «A po co mówić Tony'emu, że jest dwadzieścia?”

Mafiosi mogli być twardzi na własnych śmieciach, ale tutaj dawali się wykorzystywać. Zaczęło się już w czasach Bugsy Siegela. Del Webb kazał Bugsy'emu płacić pięćdziesiąt dolarów za klamki warte pięć dolarów i sześć, siedem razy sprzedawał mu te same palmy. Zatrudnił również grupę greckich krupierów z Kuby, którzy mieli wielu krewnych i w ciągu roku wynieśli z Flamingo dość forsy, by otworzyć kasyna na wszystkich greckich wyspach. Mafiosi nigdy się nie zorientowali.

Ale nawet jeśli się wie, co może się zdarzyć, zapobieżenie wypływowi gotówki z kasyna jest prawie niemożliwe. W Starduście, na przykład, krupier wyciąga pięćdziesiąt dolarów dziennie, a człowiek przy monitorach sto. A w sali gier leżą miliony dolarów. Sądzisz, że ci ludzie chodzą do pracy i nie kombinują, jak się do nich dobrać? Mafiosi mieli tysiące oczu, a mimo to nikogo nie przyłapali na gorącym uczynku.

We Fremoncie count room znajdował się na pierwszym piętrze. Strażnicy wyjmowali skrzynki z pieniędzmi spod stołów, umieszczali je na wózkach i zawozili na górę do liczenia. Ale po drodze, w windzie, za zamkniętymi drzwiami, dorobionym kluczem otwierali skrzynki i wybierali pełne garście banknotów. Nigdy nie wyjmowali za dużo i dzielili się łupem.

Nie brakowało im sprytu. Gdy mieli okazję, obchodzili salę gier i sprawdzali, przy których stołach jest najwięcej grających, a potem wybierali gotówkę ze skrzynek spod tych stołów.

Nikt ich nigdy nie przyłapał. Raz tylko przypadkiem zabrali formularz (kwit dokumentujący liczbę żetonów odebranych przez stoły z kasy). Gdy rewidenci zauważyli brak formularza w skrzynce, zorientowali się, że ktoś ma dostęp do skrzynek, i to wszystko.

Mieliśmy w Starduście techników, którzy zbili majątek. Mogli chodzić po całym kasynie, nie wzbudzając podejrzeń. Kto by ich tam pytał o cokolwiek. Sprawdzają rury. Sprawdzają obwody elektryczne. Klimatyzatory. Chcesz się upiec z gorąca? Kto ich tam wie? Kogo to obchodzi?

Jednym z miejsc, które technicy musieli często sprawdzać, był pokój z monitorami. Wchodzili tam, a gdy w środku nikogo nie zastali – szefowie byli tak skąpi, że nie obsadzali tego stanowiska przez całą dobę – schodzili na salę z niebieską kartą w kieszeni. Jeżeli ktoś czuwał przy monitorach, karta w kieszeni technika miała kolor czerwony. Niebieska karta była sygnałem do kradzieży. Technik dostawał swoją działkę od wszystkiego, co ukradli wtajemniczeni krupierzy.

Obecnie oszustwa w kasynach uważane są za poważne przestępstwa i karane pozbawieniem wolności od pięciu do dwudziestu lat. Wtedy jednak przyłapani na oszustwie dostawali tylko po gębie i musieli wynieść się z miasta”.

*

Agosto i Thomas spotkali się z Civellą, jego bratem Carlem i Carlem DeLuną w domu szwagierki Carla Civelli, Josephine Marlo. Dom Marlo znajdował się we włoskiej dzielnicy, niedaleko domu Civelli, i miał jedną poważną zaletę: można było wjechać do garażu, zamknąć drzwi i wejść stamtąd do środka, unikając w ten sposób ciekawskich spojrzeń sąsiadów i wszystkich, którzy mogli go obserwować. FBI wiedziało jednak, że Civella wykorzystuje dom szwagierki jako miejsce spotkań, i zdołało uzyskać zgodę na założenie podsłuchu w jadalni w suterenie.

Nikt nie wiedział, do czego to doprowadzi. Spotkanie rozpoczęło się o dziesiątej rano i skończyło o szóstej wieczorem. Gdy dobiegło końca, agenci FBI dysponowali nagraniem na ośmiu szpulach taśmy, które stało się punktem zwrotnym w walce z mafią: bracia Nick i Carlo Civellowie, DeLuna, Agosto i Thomas jedli spaghetti, pili wino i rozmawiając, określili elementarne zasady skimmingu. Nagranie rozmowy u Marlo było niezwykłym, pouczającym, zabawnym i szokująco szczerym dokumentem; to dzięki niemu mafia zeszła ze sceny w Las Vegas.

Carl Thomas opisał w nagranej rozmowie, jak ukrywano wpływy w Tropicanie i jak robiono to w Argent Corporation. Wyłożył ludziom z Kansas City zalety i wady rozmaitych postaci skimmingu, od swojej ulubionej metody – kradzieży gotówki – po najmniej przezeń polecaną, polegającą na sporządzaniu formularzy w trzech egzemplarzach, a następnie usuwaniu pieniędzy. Mówił o niedoważaniu monet i dodatkowych bankach. Opisał metodę, którą stosował w Slots O'Fun, małym kasynie przy Las Vegas Boulevard, którym kierował, i wyjaśnił, dlaczego nie zdałaby egzaminu w większym kasynie. Filozofował na temat: jak ludzie, którym w zaufaniu zlecasz kradzież, muszą przy okazji ukraść trochę dla siebie: „Panowie, na tym polega ryzyko prowadzenia interesów. Czasami nawet wy możecie paść ofiarą kradzieży… Każdego dnia [w Slots O'Fun] dwaj ludzie liczą moje pieniądze. Zabieramy tylko sto dolarów dziennie. Ale to mimo wszystko jest sto dolarów – trzydzieści tysięcy dolarów rocznie; dla nas kupa forsy. To mała spelunka. Wiem, że ci ludzie biorą setkę dziennie. Mogliby brać sto trzydzieści. Ale myśl o tym, czy zabierają następne czterdzieści dolarów, doprowadzi nas do obłędu. Zdajesz sobie sprawę, co się stanie, jeżeli ich przyskrzynią, Nick? Wiesz, co tracą? Już nigdy nie dostaną pracy w kasynie… Oczekujemy od tych ludzi, że narażą się na utratę źródła utrzymania. Ale choć bardzo cię lubię i choć jesteśmy sobie bliscy, wiesz lepiej niż ktokolwiek inny, że ilekroć przychodzę tu spotkać się z tobą, narażam wszystko, co mam… Tak samo jest z tymi ludźmi. Zabierają tę forsę, ponieważ to są nasi ludzie. Musisz dać im trochę swobody działania” – mówił Carl Thomas jak nakręcony. – „Musiałem stracić rozum” – zauważył wiele lat później – po otrzymaniu wyroku skazującego na piętnaście lat więzienia w bezpośredniej konsekwencji wydarzeń tamtego popołudnia.

*

Niespełna trzy miesiące po spotkaniu u Josephine Marlo agent FBI, Shea Airey, oraz Gary Jenkins z policyjnych służb wywiadowczych zapukali do drzwi domu Carla DeLuny i wręczyli mu nakaz rewizji umożliwiający szukanie notatek i dokumentów. FBI od wielu miesięcy obserwowało, jak DeLuna korzysta z automatów telefonicznych w hotelu Breckinridge; słuchali, jak mówi o dostawach „paczek” oraz „kanapek” i widzieli, jak notuje coś na opakowaniach rulonów z ćwierćdolarówkami.

Teraz zaczęli przeszukiwać jego dom. Znaleźli paczki z gotówką – cztery tysiące dolarów w bieliźniarce Sandry DeLuny, osiem tysięcy ukryte pod bielizną DeLuny i piętnaście tysięcy w ozdobnej szafie. W domu były również cztery pistolety, podręcznik dla trucicieli, policyjne radio z anteną przeszukującą, czarna peruka, tokarka do robienia kluczy, sto trzydzieści nie dorobionych kluczy i książka o tym, jak robić tłumiki. Przeróżne rzeczy, lecz żadnych zapisków ani dokumentów. I wtedy zeszli do sutereny.

„Wiesz jak to jest, gdy przychodzisz do domu krewnych i widzisz, że od lat niczego nie wyrzucali? – zapytał pewien oficer policji z Kansas City. – Tak właśnie wyglądała suterena. De – Luna był przypuszczalnie jednym z tych, co mówią: «Nigdy nie wiadomo, kiedy to się przyda»„.

W zamkniętym na klucz pokoju agenci znaleźli notesy, bloki listowe, karty katologowe wypełnione starannymi zapiskami czerwonym lub czarnym tuszem, opatrzone datami i zgrabnie wyszczególniające wszystkie wydatki DeLuny. „Wiadomości pisane były wprawdzie szyfrem, ale z chwilą zestawienia ich z podsłuchanymi rozmowami szyfr bez trudu złamano. Notatki DeLuny pokazywały rozdział zagarniętych wpływów – dla 22, czyli Joego Aiuppy z Chicago; dla Łowcy Jeleni, czyli Maishe'a Rockmana z Cleveland; dla Barmana, czyli Franka Balistrieriego z Milwaukee; dla ON, czyli Nicka Civelli z Kansas City.

„Jeśli chodzi o rewizję, DeLuna zachowywał się jak skończony dżentelmen – wspominał agent FBI, William Ouseley. – Jego żona zrobiła kawę i przyniosła ciasteczka”.

Gdy Airey i Jenkins zagłębili się w lekturze notatek, agenci FBI aresztowali Carla Carusa – pseudonim Śpiewak – gdy wysiadał z samolotu z Las Vegas na lotnisku w Kansas City. Caruso oficjalnie trudnił się oprowadzaniem grupowych wycieczek po Las Vegas. Jednocześnie przewoził zagarnięte pieniądze od Joego Agosta w Tropicanie do bandy Civelli. Tamtej nocy wiózł w kieszeniach marynarki osiemdziesiąt tysięcy dolarów – pieniądze, które otrzymał od Agosta, który z kolei dostał je od Dona Sheparda.

W Las Vegas nakazy rewizji wręczono również Joemu Agostowi, akcjonariuszowi Tropicany, Deilowi Gustafsonowi i Donowi Shepardowi, a w Kansas City Nickowi i Carlowi Civellom.

„Nick Civella wiedział, że mamy nakaz i nie przeszkadzał – wspomina Ouseley. – Nie sądzę, by wcześniej ktokolwiek przeszukiwał jego dom. Nie natrafiliśmy na nic, co miałoby związek z naszą sprawą. Znaleźliśmy jedynie torby pełne szlifowanych diamentów. Być może w nich właśnie ulokował swoje pieniądze. Znaleźliśmy też wycinek z nieznanej publikacji, którego nigdy nie zapomnę. Civella najwyraźniej wyciął go – był nie podpisany i bez daty – i zachował ze względu na sentyment. Gdy przeczytaliśmy go, zmroziło nam krew. Zrozumieliśmy, jak poważnie potraktował ów kodeks Starego Świata i swoją profesję. W wycinku było napisane: Ów potwór – potwór, którego we mnie obudzili - powróci, by dręczyć swego stwórcę, z grobu, z piekła, piekła predestynacji. Wrzuci mnie w otchłań następnej egzystencji. Zejście do piekieł nie przeobrazi mnie. Wypełznę z powrotem, by wiecznie iść jego tropem. Nigdy nie udaremnią mojej zemsty. Przenigdy.

Dwa dni po rewizji DeLuna spotkał się z trzema członkami swojego gangu w Wimpy's, restauracji w Kansas City. Aparatura podsłuchowa FBI umieszczona w restauracji zarejestrowała całą rozmowę, w której DeLuna przyznał się, że oczekuje, iż sąd pośle go na parę lat do mamra. „Ale sądzę, że z biegiem czasu – to może potrwać rok do półtora – wszyscy skończymy z wyrokami trzech, czterech lat więzienia. Wiem, że muszę tak skończyć. Zacząłem już robić Sandy pranie mózgu”. Zachęcał pozostałych, by także przygotowali swoje żony.

DeLuna został w końcu skazany na trzydzieści lat więzienia. Jego aresztowanie i zapiski dostarczyły FBI dowodów na istnienie zmowy prowadzącej do zatajania wpływów; zapewne nie byłoby przesadą stwierdzenie, że spotkaniu w domu Marlo i notatkom Carla DeLuny zawdzięczamy usunięcie mafii z kasyn w Las Vegas.

ROZDZIAŁ 20

„Znam ten głos. Znalem przez całe życie. To głos Tony'ego”.

„Piła i faszerowała się tabletkami – wspomina Mańkut. – Wydawała się nie przejmować tym, że żyję pod silną presją. Jednego wieczoru moje wrzody dały znać o sobie. Leżałem w łóżku w sypialni na piętrze. Zadzwoniłem do niej przez telefon wewnętrzny i poprosiłem o przygotowanie kolacji. Zacząłem się krzywić z bólu.

Po pewnym czasie zapytałem:

– Czy kolacja jest już gotowa?

– Za chwileczkę, kochanie – odparła. Nie powiedziała natomiast, iż jest tak zalana, że w ogóle nie zaczęła jej przygotowywać. W panice położyła na talerzu ugotowane na miękko jajka i przypaloną grzankę i przyniosła to na górę.

Gdy spojrzałem na moją «kolację», dosłownie skręciło mnie z bólu. Puściłem jej wiązankę i siedzę oparty o wezgłowie łóżka. Geri stoi przez chwilę zwrócona twarzą do mnie, a potem rzuca się ku szafce.

Leżę twarzą do podłogi. Zrobiłem wszystko, żeby ją ubiec, ale była pół sekundy szybsza i zdążyła chwycić pistolet.

Zderzyliśmy się głowami. Krwawiło mi czoło, a jej zaczęła płynąć krew z nosa.

Dzieci wyszły ze swoich sypialni na tyłach domu. Widziały, jak się szamoczemy.

– Geri, przestań! Dzieci patrzą! – syknąłem i w końcu wyrwałem jej pistolet, ale była tak pijana, że dalej się szarpała.

Zadzwoniłem do Bobby'ego Stelli, by zaraz przyjechał i pomógł mi zająć się dziećmi, zatamować krew i w ogóle. Kazałem mu wezwać mojego lekarza, który natychmiast przyjechał. Zabrał nas do swego gabinetu, gdzie bez trudu okleił mnie plastrami. Geri musiał jednak założyć parę szwów.

Zaczęła mamrocząc opowiadać o tym, jak złamałem jej nos.

– Co miałaś zamiar zrobić z pistoletem? – zapytałem.

– Nic – odparła. – Upiłam się. Popełniłam błąd. Nie powinnam pić.

Gdy dotarliśmy do domu, zachowywała się spokojnie.

Następnego rana jadę do pracy i Geri odprowadza mnie do samochodu. Pomyślałby ktoś, że jest idealną żoną z przedmieścia.

– Uważaj na siebie – mówi i daje mi całusa.

Po godzinie dzwonię do domu. Pytam, jak się czuje i słyszę jej pijany głos:

– Wspaniale. Jak się masz, kochanie?

Wsiadłem do auta i wróciłem. Zaparkowałem przecznicę przed domem i wemknąłem się do środka. Chciałem zobaczyć, co się dzieje. Geri rozmawiała przez telefon ze swoją córką Robin.

Usłyszałem, jak mówi:

– Musisz mi pomóc zakatrupić tego skurwysyna. Proszę cię.

– Ona nie może ci pomóc – powiedziałem, wchodząc do pokoju. Omal nie wykorkowała z wrażenia. – Dwie godziny temu mówiłaś, że mnie kochasz, a teraz próbujesz mnie zabić? – Geri odkłada słuchawkę.

– Zobacz, co zrobiłeś z moim nosem – rzuca mi prosto w twarz. Nie dawała za wygraną. Tak właśnie przez parę lat wyglądało nasze życie.

Po pewnym czasie, ilekroć wracałem do domu, wchodziłem do środka bardzo ostrożnie. I to nie tylko ze względu na jej pistolet – obawiałem się, że naprawdę kogoś wynajmie”.

*

„Zarówno Geri, jak i Frank byli strasznie nerwowi – wspomina siostra Geri, Barbara Stokich. – Miewali napady złego humoru. Ketchup i musztarda lądowały wówczas na suficie. Geri była zepsuta. Nawet jako dziecko, gdy wpadała w szał, rzucała się z wrzaskiem na podłogę i waliła o nią rękami i nogami.

Miała zbyt silną wolę. Życie nie było dla niej ulicą dwukierunkową. Musiała dyktować warunki. A Frank był identyczny.

Kiedyś, w moim domu, po kolejnej awanturze przyznała, że nie zawsze winę ponosi Frank. Przyznała, że bywała wobec niego niesprawiedliwa. Ale Frank chciał, żeby przestała pić. Powiedziała mi, że prędzej umrze, niż zrezygnuje z alkoholu.

Moim zdaniem Geri zamierzała rozwieść się z Frankiem, gdyby nie układało im się w małżeństwie, ale dziewięć miesięcy po ślubie urodziła Stevena, a on był dla niej wszystkim. Uwielbiała go. Nie przypuszczała, jak bardzo zmieni się sytuacja po urodzeniu dziecka. Stevena nie mogłaby zostawić.

Czuła się osamotniona. Telefonowała do mnie o trzeciej nad ranem i pytała, dlaczego Frank nie jest w domu z nią i z dziećmi. Mańkut prowadził światowe życie. Mówiono jej, że pokazuje się w towarzystwie tancerek. Wiedziała o tym. Gdy zawoziła jego ubrania do czyszczenia, znajdowała w kieszeniach rachunki za biżuterię.

Przychodziła do mnie, wyładowywała się i mówiła, że skoro on może się szlajać, to ona też. No i szlajała się”.

*

„Geri zabrała dzieci na wakacje do La Costy – wspomina Mańkut. – Przed wyjazdem nie układało się między nami zbyt dobrze. Drugiego dnia była pijana i nie mogła podejść do telefonu. Przez następne dwa dni nie rozmawialiśmy ze sobą.

Tuż przed ich planowanym powrotem do domu nadal nie miałem od niej żadnych wiadomości. Sprawdziłem w hotelu i powiedziano mi, że wyprowadzili się przed dwoma dniami. Wpadłem w panikę. Nie mogłem ich znaleźć na listach pasażerów żadnej z linii lotniczych.

Zadzwoniłem do chłopaka Robin. Był porządnym młodym mężczyzną. Powiedziałem, że szukam żony i dzieci. Najpierw odparł, że o niczym nie wie, a potem powiedział, że Geri i dzieci są z Lennym Marmorem i Robin. Dał mi ich numer telefonu.

Lenny podniósł słuchawkę. Sprawiał wrażenie inteligentnego. Mówił przymilnym tonem z lekkim sztucznym południowym akcentem.

– Lenny, mówi Frank Rosenthal. Chcę rozmawiać z Geri – powiedziałem. Odparł, że nie ma jej u niego. – Posłuchaj. Chcę z nią porozmawiać. To bardzo ważne. Chcę zabrać moje dzieci. Chcę, żeby wsadziła je do samolotu, i to szybko.

– Wierz mi, Frank. Nie mam pojęcia, gdzie ona jest – powiedział szczerze. – Mogę zadzwonić do ciebie za parę minut?

– Dobrze – odpowiadam i odkładam słuchawkę.

I cisza. Zwiali. Wszyscy: Geri, Robin, moje dzieci i Marmor.

Tej nocy Geri zadzwoniła do Spilotra. Tony natychmiast zatelefonował do mnie i mówi, że Geri obawia się, iż każę wytropić ich i zabić.

Powiedział Geri, że nie może jej pomóc. Poradził, by odesłała dzieci, bo jestem przerażony.

Geri zadzwoniła do mnie.

– Cześć.

– Cześć. – Powiedziałem, że nie mam zamiaru pytać, gdzie jest. Ma tylko jak najszybciej wsadzić Stevena i Stephanie do samolotu, zadzwonić i podać mi godzinę przylotu. Potem może sobie robić, co tylko zechce. A ona pyta:

– Czy przebaczyłbyś mi, gdybym wróciła?

Odparłem, że nie wiem i że spróbuję. Nadal ją kochałem.

– Teraz musisz odesłać mi dzieci – powiedziałem.

Rozłączyła się, żeby porozmawiać z Lennym i Robin. I co jej Lenny poradził? (Geri wyjawiła to potem Rosenthalowi.) Kazał jej wyjąć pieniądze z mojej skrytki bankowej w Los Angeles, przefarbować włosy i polecieć z nim i dziećmi do Europy. Geri odmówiła, ponieważ znała mnie i wiedziała, że będę ich tropił dopóty, dopóki nie znajdę. Oddzwoniła do mnie i powiedziała, że odeśle dzieci. Później podała mi przez telefon numer lotu. Pojechałem z gospodynią na lotnisko i odebraliśmy Stevena i Stephanie.

Po pewnym czasie Geri znowu zadzwoniła. Próbowała mnie wybadać.

– Chyba nie poszłaś do banku? – pytam. Nie odpowiedziała. – Geri, co się stało z pieniędzmi? – Odparła, że popełniła błąd. – Jak poważny?

– Bardzo.

Pamiętałem, że w skrytce były ponad dwa miliony.

– Ile brakuje? – pytam.

– Dwudziestu pięciu tysięcy.

– Dwudziestu pięciu tysięcy?

– Tak – odpowiada. Kupiła mu trochę ubrań. I nowy zegarek. Lichy. W sam raz dla alfonsa.

– Nie przejmuj się – odpowiadam. – Mogło być gorzej. Za parę godzin wyślę po ciebie samolot. Tylko nie wypuszczaj klucza z ręki. Jeżeli Lenny dostanie klucz, będzie mógł otworzyć skrytkę. Straciłaś na tego alfonsa dwadzieścia pięć tysięcy dolarów. Jakoś to strawię. Tyle i ani centa więcej.

Kiedy Geri powiedziała Robin, że wraca do mnie, Robin wyznała, że czuje się tak, jakby nie miała matki. Robin zawsze okazywała lojalność wobec Lenny'ego, swego ojca.

Lenny nigdy nie ożenił się z Geri. Żenił się trzy razy, ale nigdy nie poślubił Geri, matki swojej córki. Mimo to Geri była wobec niego nieprawdopodobnie lojalna – bardziej niż wobec kogokolwiek.

Po paru godzinach otrzymuję telefon od pilota, który podaje mi oczekiwany czas lądowania. Wyjeżdżam na lotnisko. Geri wychodzi chwiejnym krokiem z samolotu. Uśmiecha się od ucha do ucha, jakby nic się nie stało.

Jadąc do domu, rozmawiamy o skrytce. Powiedziała, że nie zdołała odebrać klucza od Robin. Na szczęście nic nam nie groziło, ponieważ banki były już zamknięte, a Robin potrzebowała podpisu Geri, by dostać się do skrytki.

Znowu zaczęliśmy się sprzeczać. Gdy weszliśmy do domu, akurat dzwonił telefon. Spilotro.

– Jak wygląda sytuacja? – zapytał.

Mówię, że w porządku.

– Czy to Tony? – pyta Geri. – Mogę z nim porozmawiać?

Odmówiłem.

– Chcę z nią porozmawiać – mówi Tony.

Znowu odmawiam.

– Chcę z nią porozmawiać, słyszysz? – powtarza natarczywie.

Odmówiłem po raz kolejny. Dziękuję mu za pomoc, a on mi przerywa:

– Przecież powiedziałem, że chcę z nią porozmawiać.

Odłożyłem słuchawkę.

– Czy to był Tony? – zapytała Geri. – Chciałam z nim porozmawiać.

Odparłem, że chcę pogadać o pieniądzach w skrytce. Następnego rana czekaliśmy na telefon od Robin. Nie odebrałem, gdyż nie chciałem jej spłoszyć.

Robin powiedziała, że Lenny próbuje ją nakłonić do tego, by dała mu klucz do skrytki.

– Błagam cię na wszystko, nie rób tego. Nie słuchaj ojca – mówi Geri i płacze do słuchawki.

Wspaniały występ. Robin ulega… Obiecuje, że nie obrobi skrytki”.

*

„Gdy ich małżeństwo zaczęło się rozpadać – wspomina Barbara Stokich – Frank bił ją. Geri przyjeżdżała wtedy do mnie. Czasami zjawiała się z podbitym okiem. Z posiniaczoną twarzą i potłuczonymi żebrami. Którejś nocy obrażenia były tak poważne, że zrobiłyśmy zdjęcia. U mnie w domu.

Potem Geri i Robin wściekły się na mnie, ponieważ nie chciałam im dać tych zdjęć. Miały zamiar pozwać go do sądu. Nie dałam ich, bo wcale nie dowodziły, że to Frank ją pobił. Dowodziły jedynie, że została pobita. Pamiętam, że zniszczyłam je. Geri myślała, że zdoła wykorzystać te fotografie jako dowód przeciwko niemu, gdy wniesie sprawę do sądu. Robin mówiła mi o wszystkim, co się działo, dopóki nie zaczęła mnie atakować za nieprzekazanie zdjęć”.

*

„Mańkut zatruł jej życie – stwierdził emerytowany agent FBI, Mike Simon. – Przez cały czas ją oszukiwał i nie obchodziło go, czy Geri dowie się o tym. Zaczął ją kontrolować, jakby była wcieleniem żony ze Stepford.

Rano Frank przyklejał jej plan dnia na lodówce. Chciał wiedzieć, gdzie Geri w danej chwili się znajduje. Zmuszał ją także do meldowania się u niego w ciągu dnia.

Kupił nawet nadajnik, żeby móc kontaktować się z nią, ale Geri stale «gubiła» go, co doprowadzało Franka do jeszcze większego szału. Pewnego razu, wracając z dziećmi do domu, spóźniła się około pół godziny. Powiedziała, że utknęła na przejeździe kolejowym zablokowanym przez długi pociąg towarowy, który przejeżdżał tamtędy późnym popołudniem. Frank kazał jej stanąć przed sobą, a potem zadzwonił na stację rozrządową i zmusił dyspozytora do sprawdzenia, o której przejeżdżał pociąg.

Bez względu jednak na to, co Frank robił, Geri nigdy by go nie opuściła, ponieważ zawsze dostawała prezenty. Była kiedyś prostytutką. Mańkut kupił ją, gdy się pobierali, i nadal ją kupował”.

*

„Patrząc wstecz – przyznał Mańkut – uświadamiam sobie, że przypuszczalnie mieliśmy w całym małżeństwie tylko trzy, cztery miesiące spokoju. I to wszystko. Byłem naiwnym głupcem. Naprawdę pragnąłem mieć rodzinę. Nigdy nie przyszło mi do głowy, że nie mogę jej kontrolować.

Pewnego wieczoru kręciłem swój program telewizyjny w Jubilation. Geri siedziała na widowni. Widziałem tam również Tony'ego. Widziałem, jak Geri idzie do damskiej toalety i jak Tony próbuje ją zatrzymać. Spławiła go. Nie wiedziałem dlaczego, ale ten drobny incydent nie podobał mi się. Nic nie powiedziałem”.

*

„Geri była chodzącym nieszczęściem – wspominał kumpel Tony'ego Spilotra, Frank Cullotta. – Piła jak szewc. Faszerowała się koką, środkami pobudzającymi, uspokajającymi, wszystkim.

Przysporzyła Mańkutowi sporo kłopotów akurat wtedy, gdy miał własne problemy z Komisją ds. Gier Hazardowych.

Nikt nie lubił Mańkuta. Był sobkiem. Potrafił przejść przez lokal, nie odkłaniając się nikomu. Był arogancki. Spłacił swój dług wobec Chicago, ale zachowywał się tak, jakby nie musiał już przyznawać się do znajomości z Tonym”.

*

„Była mniej więcej druga nad ranem. Tony wchodzi do kasyna z jakimś gościem – wspomina Murray Ehrenberg, menedżer kasyna Stardust. – Obaj są nagrzmoceni. Nie powinien pojawiać się w tym miejscu, ale wszyscy udają, że nie wiedzą, kim jest.

Podchodzi do stołu do gry w black jacka i zaczyna od postawienia pięciu czarnych [500$] w pierwszym rozdaniu. Gra sam i przegrywa. Widzę, jak w ciągu dwudziestu minut przepuszcza dziesięć tysięcy dolarów na własne życzenie.

Zaczyna złorzeczyć. Gdy dostaje kartę, która mu się nie podoba, oddaje ją krupierowi i prosi o następną. Szef zespołu stołów daje krupierowi znak głową, by to zrobił. Jeżeli karta nie odpowiada Tony'emu, odrzuca ją i radzi, by krupier wsadził ją sobie do dupy. Modlimy się o to, by dostawał dobre karty, ale wszystkie są słabe. Tony wkurza się coraz bardziej. Staramy się ujść tej nocy z życiem.

Potem Spilotro prosi szefa zespołu stołów o pięćdziesiąt tysięcy dolarów kredytu. Wiem, że ten nie może skredytować mu takiej sumy i że wkrótce przywołają mnie do stołu.

– Zadzwoń, wiesz do kogo, i przynieś mi forsę – żąda Spilotro.

Zatelefonowałem do Mańkuta na specjalny domowy numer. Mówię mu, że Konus jest w kasynie i żąda pięćdziesięciu kawałków kredytu.

Mańkut się wściekł. Tony nie powinien był nawet wchodzić do Stardustu, a co dopiero grać i prosić o kredyt. Frank kazał mi sprowadzić go do telefonu i powiedział, że wyrówna mu straty. Ale jednocześnie kazał Tony'emu natychmiast opuścić kasyno, póki jakiś kapuś nie doniesie Komisji ds. Nadzoru i nie wpakuje wszystkich w kłopoty.

Tony nie był aż tak pijany, żeby wszczynać wojnę. Z powodu skimmingu, licencji Mańkuta i całej reszty Komisja ds. Nadzoru już i tak bez przerwy nękała Stardust.

Wyraziłem zgodę na zwrot dziesięciu tysięcy, których oczywiście nigdy nie spłacił, ale Mańkut się tym nie przejmował. Chciał tylko mieć pewność, że nie wpisałem nazwiska Tony'ego na formularzu kredytowym ani żadnym dokumencie kasyna.

Gdy Tony wychodził, był naprawdę zły, ale niewiele mógł na to poradzić. W głębi duszy chyba wiedział, że Mańkut ma rację, ale pewnie nie był z tego zadowolony”.

*

„Był piątkowy lub sobotni wieczór – wspomina Mańkut – Skończył się mój program telewizyjny i byłem w Jubilation. Obok mnie stał Joey Cusumano. Zadzwoniłem do domu. Nikt nie odbierał. Była druga nad ranem.

Powiedziałem Joeyowi, że jadę do domu. To było tylko pięć minut samochodem.

Gdy dotarłem na miejsce, Geri i Stevena nie było. Moja córka leżała przywiązana za kostkę do łóżka sznurem do suszenia bielizny.

Nie mogłem uwierzyć własnym oczom. Odwiązuję dziecko. Dzwoni telefon.

– Jak się masz? – To Tony.

– Kiepsko. O co ci chodzi?

– Wyluzuj się. Wyluzuj. Wszystko jest w porządku. Walczycie ze sobą. Chciała porozmawiać o waszych problemach.

Okazało się, że Geri zostawiła Stevena u sąsiadki. Tony poradził, bym się odprężył i przyjechał do Villa Pub.

Jechałem tam, szalejąc z wściekłości. W pubie było dość tłoczno. Tony czekał w drzwiach. Usiłował mnie uspokoić.

– Tylko nie rób przedstawienia – prosi. Stoi między mną a progiem; znam Spilotra i nie mam zamiaru odsuwać go lekceważąco na bok. Zapewniam, że jestem spokojny i wymijam go po drodze.

Geri siedzi w boksie, odwrócona do mnie plecami. Muszę przejść obok i odwrócić się do niej twarzą. Siadam.

Skląłem ją trochę. Była ostrożna. Wypiła za dużo. Powtarzała, że powinienem dać jej spokój. Po pewnym czasie zabrałem ją do domu. Gdy wychodziliśmy z pubu, Tony prosił, bym nie był dla niej zbyt surowy.

– Ona próbuje uratować wasze małżeństwo – dodał”.

*

„Geri była śliczną dziewczyną, ale przez niego zaczęła pić – twierdzi jej przyjaciółka, Suzanne Kloud, charakteryzatorka pracująca na planie programu telewizyjnego Mańkuta. – Każdy by przez niego pił. Przychodził do domu po programie o trzeciej lub czwartej rano, wykopywał ją z łóżka i przez dwie godziny rozmawiał z jedną ze swoich przyjaciółek.

Nie obchodziło go, co ona czuje. Stale zabawiał się z tancerkami i wcale tego nie krył. Geri opowiadała mi, że kiedyś poleciał do Los Angeles i przepuścił u Gucciego czternaście tysięcy dolarów na prezenty dla jakichś tancerek, a innej kupił naszyjnik za siedemnaście tysięcy.

Znalazła rachunki w kieszeniach jego ubrań, gdy zawoziła je do czyszczenia. Jak widać żyła z facetem, któremu nie zależało na spokojnych wieczorach w domowym zaciszu.

Zawsze był obelżywy wobec Geri, jakby jej nienawidził. Kiedyś myślała, że po programie zjedzą razem kolację. Frank stał w otoczeniu swoich pachołków i rozmawiał. Podeszła do nich i mu przerwała. Chwyciła go za ramię. Chciała się dowiedzieć, kiedy wyjdą. Postąpiła idiotycznie. Mańkut wyrwał się jej.

– Nie dotykaj mnie, do kurwy nędzy – warknął do własnej żony w obecności tłumu ludzi.

Wzięłam ją za rękę i poszłyśmy coś zjeść. Zapytałam, dlaczego zrobiła coś takiego – przecież to musiało zakończyć się sceną. Ale Geri chyba zawsze prowokowała takie sytuacje. Wiedziała, co doprowadza go do szału, ale i tak to robiła. Odparła, że nie wie dlaczego. Po prostu musiała to robić.

Chociaż Frank był taki podły, przynosił jej jednak różne rzeczy. Dawał jej niesamowitą biżuterię. Podarował Geri naszyjnik z różowych korali i brylantów, miała też naszyjnik z kocich oczek otoczonych diamentami. Naszyjniki wartości dwustu i trzystu tysięcy dolarów. Geri żyła dla takich prezentów. Gdy ktoś był prostytutką, są one dla niego bożkiem”.

*

„Pamiętam, że oglądałem mecz – wspomina Mańkut. – Wiedziała, że jestem zajęty.

– Jadę do Barbary – powiedziała. Miała podrzucić Stevena do sąsiadów i zabrać ze sobą Stephanie.

Zapytała, czy chciałbym, żeby wracając kupiła mi hamburgera u McDonalda. Odparłem, że się zastanowię. Dała mi numer telefonu do Barbary. Nie miałem go dotąd. Jej siostrzyczka gówno mnie obchodziła. Geri zostawiła numer przy aparacie i wyszła.

Mniej więcej w połowie meczu postanowiłem zadzwonić do Barbary. Miałem zamiar powiedzieć Geri, by przywiozła mi parę hamburgerów.

Okazało się, że Geri jest u McDonalda i kupuje lunch dla Stephanie.

Poprosiłem, żeby zadzwoniła, gdy wróci.

Wracam przed telewizor, ale po półgodzinie wciąż nie mam wiadomości od Geri, a komputer w mojej głowie zaczyna odmierzać czas.

Zadzwoniłem do Barbary i zapytałem, czy Geri wróciła.

– Nie – odpowiada.

Wkurzyło mnie to trochę. Miała kupić Stephanie coś do jedzenia i nie zrobiła tego. Co z lunchem dla mojej córki? Mówię Barbarze:

– Dopilnuj, żeby zadzwoniła po powrocie.

Mija kwadrans. Żadnej wieści.

Znowu dzwonię.

– Okay – mówię. – Wsiądź do samochodu i przywieś Stephanie do domu.

Po czym jadę po Stevena. Gdy dzieci są już w domu, mogę spróbować odnaleźć Geri.

Tego dnia wzięła mój samochód. Był większy niż jej. W samochodzie miałem telefon komórkowy. Na wszelki wypadek dzwonię więc pod ten numer. Ktoś podnosi słuchawkę, słyszę męski, stłumiony przez dłoń głos. Znam ten głos. Znałem przez całe życie. To głos Tony'ego. Nie mogłem się mylić.

Natychmiast się rozłączyłem. O co tu, u diabła, chodzi? Dla pewności zadzwoniłem po chwili pod ten numer ponownie, ale tym razem w centrali usłyszałem, że numer jest wyłączony.

Nie byłem już w stanie oglądać meczu. Pojawił się prawdziwy problem. Jest siódma, ósma wieczór. Geri nie ma. W końcu dzwoni jej manikiurzystka:

– Frank, Geri wpadła w histerię. Zabrakło jej benzyny i musieli ją holować. Czuje, że ci się naraziła.

Zachowałem spokój.

– W porządku – mówię. – Poproś ją do telefonu.

Geri płacze i mówi:

– Kocham cię. Przepraszam.

Powiedziała to niepewnym głosem. Chyba nie wiedziała, że to ja połączyłem się z Tonym w samochodzie, ale nie chciałem jej o tym od razu mówić.

Następnego dnia musiałem wyjechać na parę godzin do Los Angeles. Zapytałem, czy chce polecieć ze mną. Na zakupy. Nie miała ochoty. Chciała pójść do manikiurzystki. Więc zostawiłem ją w domu.

Gdy wróciłem późnym popołudniem, była w domu. Zwróciłem uwagę na jej ręce.

– O?! Nie zrobiłaś sobie manikiuru?

– Nie. Nie miałam ochoty. Padało.

– A co robiłaś?

– Nic takiego. Zjadłam lunch z Barbarą.

– Fajnie – powiedziałem, ale byłem prawie w stu procentach pewny, że wciska mi kit. – Dokąd poszlyście? – Powiedziałem to obojętnie, lecz Geri zaczęła chyba rozumieć, że jej nie wierzę.

– Do klubu.

– Co jadłaś?

Powiedziała, że jakąś sałatkę czy coś w tym rodzaju.

– A Barbara?

Gdy usłyszałem odpowiedź, zaproponowałem:

– W porządku. A teraz zadzwoń do swojej siostry. Chcę ją zapytać, co jadła na lunch.

Geri bierze kawałek papieru, zapisuje na nim numer telefonu swojej siostry i rusza schodami w dół, by dać go gospodyni.

Chwyciłem kartkę z numerem i pytam:

– Nie jadłaś lunchu z Barbarą, prawda?

– Owszem, jadłam.

– Okay, w takim razie zadzwonię do niej – mówię i podnoszę słuchawkę.

– No dobrze, już dobrze – mówi zdenerwowana. – Nie byłam na lunchu z Barbarą.

– Więc co robiłaś?

– Włóczyłam się z paroma przyjaciółkami z dawnych lat. Wiem, że ich nie trawisz, wiec nie chciałam ci mówić. To wszystko.

– Posłuchaj, Geri. Najlepiej, jeśli powiesz prawdę. Czuję, że z kimś byłaś. Wiem to. Oboje wiemy. Mam tylko nadzieję, że nie spotkałaś się z jednym z tych dwóch.

– Jakich dwóch? – pyta, patrząc mi prosto w oczy. Uśmiecha się nieomal.

– Z Tonym lub Joeyem. – Patrzy na mnie z lekkim uśmiechem. – Geri, to nie jest, kurwa, zabawne. Nie mam zamiaru wysłuchiwać dłużej bajek. Albo się przyznasz, albo wynocha. – Tłumaczę jej, że jeżeli wciska mi kit, to koniec z naszym małżeństwem.

Była nafaszerowana tuinalem. Przyznała, że widziała się z Tonym. Bez owijania w bawełnę. Twierdziła, że to nic poważnego. Byli na pół przytomni, gdy to się zaczęło. Słucham jej i zbiera mi się na wymioty. I wtedy Geri mówi:

– Aha, Tony będzie do ciebie dzwonił o szóstej.

Mam dość życia. Będę musiał z nim rozmawiać tak, jakbym nie wiedział o tym, co mi właśnie powiedziała. Próbowałem wyjaśnić Geri, że wszyscy jesteśmy w niebezpieczeństwie. Zabroniłem jej wyjawiać Tony'emu, że mi o tym powiedziała. Gdyby Tony podejrzewał, że znam prawdę, mógłby pomyśleć, że poskarżę się szefom w Chicago, i wtedy oboje byśmy zginęli. Wiedziałem, do czego jest zdolny. Oboje byśmy po prostu zniknęli. Powiedziała, że rozumie. Przyznała, że romans z Tonym był szaleństwem i obiecała wyciągnąć nas z tego. Potrzebowała jednak trochę czasu, żeby go zniechęcić. Nie mogła tak po prostu przestać widywać się z Tonym. Zacząłby podejrzewać, że odkryłem prawdę. Ich romans miał się skończyć stopniowo i bez wstrząsów.

O szóstej zadzwonił telefon. Nigdy nie słyszałem głośniejszego sygnału. Geri powiedziała Tony'emu, że właśnie wróciłem i nie czuję się dobrze. Obiecała, że porozmawiam z nim rano.

Opowiedziała mi, jak do tego doszło. Widywali się od ponad sześciu miesięcy. Przypomniałem sobie okres, gdy umawiałem się z Geri. Przypomniałem sobie, jak zabrałem ją do Chicago. Jedną z pierwszych wizyt były odwiedziny u Tony'ego, Nancy i jego braci. Geri miała na sobie elegancką minispódniczkę. Pamiętam, jak Tony zapytał:

– Kurza twarz! Gdzie ją znalazłeś?

Zabrałem ją na spotkania z gangsterami. Pojechaliśmy na wiejskie ranczo i odwiedziliśmy Fiorego. Zapytałem go wtedy:

– Dobry mam gust?

Teraz jednak bajka się skończyła i miałem wybór. Mógłbym pojechać do Chicago i wystąpić przeciwko Tony'emu, ale starałem się uniknąć wojny. Czułem, że wszyscy na niej stracą. Powiedziałem to Geri. Odparła, że rozumie, że skończyła z tym i zerwie z Tonym.

Zapytałem, co będzie, jeżeli Tony nie zechce zerwać, ale Geri twierdziła, że nie będzie z tym problemu. Po prostu go zniechęci. Jej zapewnienia brzmiały naprawdę przekonująco.

Później dowiedziałem się, że nadal się spotykali – w motelach, w jego mieszkaniu w Towers, naprzeciwko klubu, lub w innych miejscach.

W dodatku Tony pytał mnie stale:

– Czy coś nie gra? Wszystko jest w porządku? – Węszył. Znam go.

Pewnej nocy jestem w Starduście. Jeden z chłopaków mówi mi, że zadzwoni mój kumpel.

Wiedziałem, że będzie telefonował do jednego z sześciu automatów na zapleczu. Czekałem na telefon.

– Jak się masz? – pyta.

– Świetnie.

– Chciałem cię o coś zapytać – mówi i zaczyna ze mną rozmawiać o jakiejś bzdurze, na którą normalnie nigdy nie zwróciłby uwagi. Po chwili przechodzi do konkretów:

– Jak ci się układa z Geri?

– Dlaczego pytasz?

– Chciałem się czegoś dowiedzieć.

– Czego?

– Czy nadal ją kochasz?

– Tak. Jasne. A nie powinienem?

– Nie, nie. Tak tylko pytałem.

Najwidoczniej Geri powiedziała mu, że byliśmy z wizytą u Oscara. Powiedziałem jej, że myślę o formalnej separacji, o rozwodzie. I że nawet bez romansu z Tonym – o którym nikt nie wiedział – w naszym związku nie układa się tak jak trzeba”.

*

„W 1979 roku i na początku lat osiemdziesiątych cały Czas obserwowaliśmy Spilotra – wspomina emerytowany agent FBI, Emmett Michaels. – Robiliśmy to na bieżąco. Spilotro sądził, że wymknął się nam, ale zawsze śledziliśmy go z samolotu. Tym razem samolot doprowadził nas do przyczepy mieszkalnej, którą Tony trzymał przy Tropicana Avenue, daleko od centrum Vegas.

Był upalny dzień. Zanim dotarliśmy do przyczepy, siedzieliśmy mu na karku przez parę godzin. Zwykle przyjeżdżał tam ze swymi przyjaciółkami. Wiedziałem, że życie rodzinne nie układa mu się najlepiej, bo kiedyś, gdy zabierałem go na okresowe przesłuchanie, poprosił Nancy o pieniądze na papierosy.

– Odpieprz się – powiedziała. – Weź swoje.

Tamtego dnia Tony nie miał pojęcia, że samolot doprowadził nas do przyczepy i że będziemy tam na niego czekać. W przyczepie nie było nawet podsłuchu. Siedzieliśmy w furgonetce parę przecznic dalej i obserwowaliśmy ją przez lornetkę. Nigdy tego nie zapomnę. Drzwi przyczepy otwierają się i na zewnątrz wychodzi Tony, a tuż za nim Geri Rosenthal. Byli w środku przez ponad godzinę.

Geri to najlepsza przyjaciółka Nancy. Nie mogliśmy uwierzyć własnym oczom. Podawaliśmy sobie lornetkę z rąk do rąk, żeby się upewnić. To rzeczywiście była ona. Przewyższała go wzrostem o półtorej stopy. Nie popełniliśmy omyłki. Rozejście się wiadomości, że Tony ma romans z żoną Mańkuta, było jedynie kwestią czasu. No bo kto by zdołał utrzymać coś takiego w tajemnicy?”

*

„Choć Spilotro usiłował zachować dyskrecję, Geri nie kryła się ze swym romansem – stwierdził emerytowany agent FBI, Mike Simon. – Była to najgorzej strzeżona tajemnica w mieście. Niebawem wszyscy o tym wiedzieli. Geri zaczęła się pokazywać w salonach piękności i na siłowni z prezentami. Mówiła, że dostała je od nowego sponsora, co w języku prostytutek oznacza chłopaka lub opiekuna.

Zaczęła również opowiadać przyjaciółkom, że nowym sponsorem jest Tony Spilotro. Nawet nie próbowała zachowywać pozorów”.

*

„Spilotro otwarcie chwalił się znajomością z Geri. Okazywał w ten sposób swą władzę – stwierdził Kent Clifford, szef policyjnych służb wywiadowczych. – Mógł mieć dziesiątki kobiet, młodszych i ładniejszych od Geri Rosenthal, ale władza jest najlepszym afrodyzjakiem.

Chodziło o chorobliwy egoizm Spilotra. Jestem pewien, że myślał sobie: «Mogę to zrobić i nikt mi w tym nie przeszkodzi. Geri jest moją przyjaciółką, dziewczyną gangstera». Postąpił jak idiota”.

*

„Pojechałem do Chicago – wspomina Cullotta – a oni już coś słyszeli.

– Co się tam dzieje, do kurwy nędzy? – pyta Joey Lombardo. Co on wyprawia? Rżnie żonę gangstera?

Skłamałem. Zaprzeczyłem. Grałem głupka. Powiedziałem, że nic o tym nie wiem. Co miałem powiedzieć – że Tony pieprzy się z żoną Mańkuta, a FBI i policja mają ich wszystkich na oku?

– Miejmy nadzieję, że tego nie robi – powiedzieli, ale widziałem, że są zaniepokojeni.

Potem spotykam się z Joem Szczerbą, to znaczy z Joem Ferriolą.

– Co się dzieje z tym cholernym Żydem? – pyta. – Zachowuje się jak wariat. Konus chyba nie pieprzyłby się z jego starą, prawda? Bo jeśli się pieprzy, to niedobrze.

Znowu skłamałem. Powiedziałem, że nic się nie dzieje. Cholernemu Żydowi po prostu odbiło. Tony mógł zostać wezwany do Chicago i sprzątnięty za narażenie wszystkiego na szwank. Teraz jednak mieli już pewność, że Mańkut to psychol. Jedynie szefowie, na przykład Joey Aiuppa, poparli Mańkuta, ale tylko dlatego, że zarobił dla nich masę forsy.

Tego samego wieczoru wstąpiłem do Rocky's Lounge przy North Avenue i Melrose Park – to był lokal Ceronego. Stałem przy barze z Larrym Neumanem i Waynem Mateckim, dwoma mordercami o strasznych gębach, gdy podszedł do mnie Cerone.

– Czy Żyd ma jakieś problemy ze swoją starą? – pyta. Kurwa mać, myślę, całe miasto już o tym wie. Ktoś przywlókł tu tę historię, a jedyną ze znanych mi osób, która mogła to zrobić, był Mańkut.

Powiedziałem Ceronemu, że Frank i jego stara żrą się przez cały czas, i to wszystko. A on popatrzył na mnie i zapytał:

– Czy Konus ją rżnie?

Odparłem, że nie. Co miałem powiedzieć? Jackie Cerone był bossem i nie znosił zarówno Tony'ego, jak i Mańkuta.

– No cóż – mówi Cerone – nasi przyjaciele nie chcieliby niczym ryzykować…

Gdy wróciłem do Las Vegas, powiedziałem Tony'emu o tych pytaniach. Wpadł w szał. Chodziliśmy tam i z powrotem przed jego sklepem przy West Sahara. Mówiąc zasłaniał usta dłonią, ponieważ wiedział, że gliny korzystają z usług ludzi czytających przez lornetki z ruchu warg.

– Pierdolony żydowski matkojebca – syczy. – Poleciał się tam wypłakać. Ten żydowski kutas ma zamiar wszcząć wojnę. Muszę to przemyśleć”.

*

„Zakładałem, że Tony poszedł w odstawkę – wspomina Mańkut – ale w czasach, gdy podejrzewałem Geri o kontakty z Lennym Marmorem, założyłem podsłuch w naszym telefonie. Zrobiłem to, ponieważ ilekroć wracałem do domu, a Geri rozmawiała przez telefon, szybko odkładała słuchawkę lub mówiła: «Zadzwonię do ciebie później». Chciałem mieć pewność, że Lenny znowu nie będzie próbował porwać moich dzieci.

Na szpulach mieściło się godzinne nagranie. Kazałem zainstalować aparaturę w garażu. Po pierwszych paru dniach okazało się, że Geri często rozmawia z Nancy Spilotro. Wysłuchiwałem tekstów w rodzaju:

– Zgadnij, co Pan Wszechwiedzący właśnie mi powiedział.

Jednego dnia zatelefonowała do swojego ojca.

– Chciałabym, żebyś zabił tego sukinsyna.

Słyszałem w tle brzęk lodu w jej szklance. Ojciec zapytał, czy Geri pije.

– Tatusiu, od miesięcy nie biorę alkoholu do ust – odparła.

Gdy przesłuchiwałem taśmy, musiałem przełknąć wiele zniewag. To było ciężkie przeżycie. Nie mogłem pokazać po sobie, że wiem, co Geri wygaduje za moimi plecami.

Po paru dniach usłyszałem nagranie jej rozmowy z Tonym. Spilotro mówił szybko. Geri powiedziała mu, o której wracam do domu. Rozmawiali po tym, jak obiecała, że będzie go unikać. Po tym, jak przestrzegłem ją przed niebezpieczeństwem i całą resztą. I teraz słucham, jak planują miejsce spotkania:

– Spotkamy się na boisku do baseballa.

– Jutro po południu Vincent gra mecz.

– Zobaczymy się na meczu. Frank będzie w pracy.

– On nie zadzwoni.

Tego rodzaju teksty.

To, co usłyszałem, tak mnie rozwścieczyło, że nie mogłem na nią patrzeć. Miała zamiar wysłać nas na tamten świat.

Dzieci startowały następnego dnia w zawodach pływackich i wcześnie poszły spać. Tego wieczoru powiedziałem:

– Bądź ze mną szczera. Jeżeli dotąd nie mówiłaś mi prawdy, zrób to teraz. Czy nadal widujesz się z naszym przyjacielem? Ryzykujesz równie dużo co ja. Ciebie zabiją najpierw.

– Nie obawiaj się. To już skończone – odpowiada, a tymczasem ja mam jej rozmowy na taśmie i wiem, że nadał się spotykają.

– Czy masz z nim jakiś kontakt?

– Nie, kochanie.

– Na pewno?

– Po tym wszystkim, co przeżyliśmy, dziwię się, że możesz o to pytać.

– Okay, Geri. Przysięgnij.

– Przysięgam. Nigdy bym tego nie zrobiła. Nie możesz o tym zapomnieć?

– Przysięgnij – powtarzam. – Przysięgnij na życie twojego syna, to zapomnę.

Patrzy mi prosto w oczy. Jest wściekła.

– Przysięgam na życie naszego syna – mówi. – Czy teraz wreszcie przestaniesz?

– Ty suko! Nagrałem twoje rozmowy! – wołam i wyjmuję mały magnetofon. Włączyłem go i Geri usłyszała, jak rozmawia z Tonym.

– Wyłącz to! – wrzeszczy. – Nie chcę tego słuchać!

– Ty suko! – syczę. Krew się we mnie gotuje. – Zrzucę cię z okna!

Geri zaczyna krzyczeć:

– Steven! Na pomoc! Steven!

Biedny dzieciak wchodzi rozespany. Ma dziewięć lat. Geri zmusiła mnie do odwrotu.

– Jeżeli nie odczepisz się ode mnie, wezwę policję – ostrzega.

Wyszedłem z domu i pojechałem do kasyna. Zjadłem kolację, a potem wróciłem i zasnąłem. Uznałem, że zawody pływackie Stevena i Stephanie są ważniejsze”.

*

Mańkut zaczął dzielić swój majątek tuż po tym, jak Geri wróciła ze swej podróży do Beverly Hills z Lennym Marmorem. Przygotowując się do unieważnienia małżeństwa, złożył w sądzie umowę o zrzeczeniu się praw, rozdzielającą posiadane przez nich nieruchomości. Zgodnie z warunkami umowy Mańkut otrzymał prawie wszystko: dom przy Vegas Valley Drive nr 972, działki 144 i 145 w Las Vegas Country Club Estates przy Augusta Drive oraz cztery wyścigowe konie czystej krwi – Island Moon, Last Reason, Est Mi Amigo i Mister Commonwealth.

Trzy skrytki w oddziale First National Bank of Nevada przy głównym bulwarze miasta pozostały jednak ich wspólną własnością. Rosenthal potrzebował kogoś, kto miałby dostęp do gotówki, gdyby on został aresztowany lub z innego powodu nie mógł dostać się do swoich pieniędzy.

Mańkut zmusił również Geri, by zgodziła się na utratę prawa do „opieki i władzy rodzicielskiej nad ich niepełnoletnimi dziećmi w razie nadużywania alkoholu i barbituranów”.

*

Oto list Geri do Robin:

4.05.79

3.12 rano

Moja Najdroższa Córeczko…

Nie chcę Cię martwić, Kochanie, ale nie wiem, ile jeszcze tutaj zniosę. Mam teraz pęknięte żebro, podbite oczy i sińce na całym ciele. Nie muszę ci mówić, komu to zawdzięczam. Wszystko to stało się w ciągu ostatnich dwóch tygodni. Zeszłej nocy przyszedł do domu pijany i dusił mnie, dopóki nie straciłam przytomności. Nie mogę o tym mówić nikomu prócz ciebie, bo nikogo to nie obchodzi. Wierz mi lub nie, ale potrafię dać sobie radę z całym tym syfem, lecz mogłabym również wziąć broń i zakatrupić go którejś nocy. Wczoraj omal mnie nie zabił. Gdy odzyskałam przytomność, stał nade mną, pijany i gotowy mnie skopać. Gdy pije, nie wie i nie obchodzi go, co robi. Dziś w nocy wrócił do domu i znowu zaczął, więc krzyknęłam, by wracał, skąd przyszedł i zostawił mnie w spokoju. Znowu obrzucał mnie obelgami i tylko siedziałam, i czekałam, aż skończy się wściekać, i modliłam się, żeby znowu mnie nie uderzył. Boję się go śmiertelnie…

Proszę, pisz do mnie. Kocham cię. Nie dzwoń do mnie – on podsłuchuje - Mama.

„Byliśmy w Jubilation. Tony wpadł na pomysł, żeby załatwić Mańkuta – wspomina Frank Cullotta. – Nie wymienił nazwiska. Powiedział:

– Chodzi o Żyda, lecz nie jestem jeszcze pewien. Ale jeżeli okaże się, że mam rację, musisz ściągnąć jakiegoś człowieka. Masz kogoś?

– Owszem, potężnego chłopa – odpowiadam.

– Ale nie chcę, byś go sprzątnął na ulicy.

– Kogo? – pytam.

– Żyda – odpowiada i dodaje: – Umówię się z nim na spotkanie, a gdy przyjedzie, zgarniecie go. Będziecie wiedzieć, gdzie znajduje się dół.

Musielibyśmy tylko odsunąć sklejkę, wrzucić go do dołu i zasłonić otwór.

Potem Tony dodaje:

– Dam ci znać kiedy.

– Okay – odpowiadam.

– Dam ci znać, ale teraz nie jestem jeszcze pewien”.

*

„Zaczęła spędzać całe noce poza domem – wspominał Murray Ehrenberg. – Kto wie, co robiła. Przez większość czasu była albo zalana, albo na haju. Ale Frank nie był wiele lepszy. Upijał się co noc i szalał ze swoimi tancerkami. Szastał pieniędzmi. Kupował im różne rzeczy. Stracił cały plik banknotów grając w black jacka. Był chyba najgorszym graczem w black jacka, jakiego widziałem, albo po prostu wymierzał sobie za coś karę”.

*

„Byłem właścicielem pizzerii Upper Crust – wspomina Cullotta. – Serwowaliśmy jedzenie, ale mój lokal był również spelunką. Jednego rana, naprawdę wcześnie, przygotowywaliśmy jedzenie – była pewnie siódma, ósma, może wpół do dziewiątej – pod pizzerię zajeżdża Geri. Wysiada z samochodu i zostawia otwarte drzwi. Wygląda mizernie. Należała do kobiet, których nie warto było prowokować w miejscu publicznym, bo potrafiła wtedy urządzić prawdziwą scenę. Wymachiwała rękami i wrzeszczała. Była wysoka, wyglądała imponująco i strasznie trudno było z nią dojść do ładu.

Wpada do restauracji jak burza i woła:

– Gdzie on jest, do kurwy nędzy?!

– Błagam cię, Geri, uspokój się. Nie rób zamieszania – proszę.

– Chcę się z nim zobaczyć – odpowiada. – Gdzie on jest? Zabiję tego sukinsyna!

Mówię mojej żonie, żeby jej przypilnowała – Geri jest bliska histerii. Sadzamy ją w boksie i zamykamy drzwi od frontu. Chciała natychmiast rozmawiać z Tonym.

Dzwonię do Tony'ego, a Geri wrzeszczy, że zabije tego Żyda. Jednocześnie zdaję sobie sprawę, że jeżeli Nancy dowie się o aferze z Geri, słono za to zapłacimy.

Tony nigdy nie siadał w Las Vegas za kierownicą. Zawsze jeździł z kierowcą. Tego rana zjawił się po dwóch minutach. Kazał się przywieźć Sammy'emu Sieglowi. Sammy przesiadywał w jego domu od świtu do nocy, grywając z Tonym w gin remika i wożąc go, dokąd ten sobie zażyczył. To była jego praca.

Tony przekracza próg i każe mi przestawić jej wóz na tyły restauracji, żeby nikt go nie spostrzegł. Wydaję polecenie Ernie'emu.

Odszedłem, ale widzę, że Tony rozmawia z nią i jak zwykle wymachuje rękami niczym wiatrak, a Geri zalewa się łzami i kiwa lekko głową. W końcu Tony mówi jej, żeby sobie poszła.

Staliśmy na tyłach pizzerii, gdy odjeżdżała. Tony odwraca się, patrzy na mnie i mówi:

– Dałem dupy”.

ROZDZIAŁ 21

„Przed chwilą pieprzyłam się z Tonym”.

„Frank był śmiertelnie przerażony – wspomina Murray Ehrenberg. – Należał do bardzo skrytych ludzi. Nigdy nie chciał okazywać swoich uczuć. I nigdy nie okazywał. Zawsze był zamknięty w sobie – z wyjątkiem tamtej nocy, kiedy zadzwonił do mnie i poprosił, żebym przyjechał. Wtedy po raz pierwszy wyczułem panikę w jego głosie.

– Przyjedź do mnie i przywieź ze sobą broń – powiedział i wyjaśnił, że potrzebuje ochrony.

Z jakiegoś powodu nie chciał być sam. Chciał, żeby ktoś dotrzymał mu towarzystwa. Sądziłem, że pewnie potrzebuje ochrony i świadka.

– Nie martw się – powiedziałem. – Zaraz tam będę. Przywiozę strzelbę mojego syna.

Gdy go zobaczyłem, był w szoku. Wtedy po raz pierwszy widziałem go w takim stanie, a przecież pracowałem dla niego od lat.

Po moim przyjeździe Frank uspokoił się. Siedzieliśmy na wpół drzemiąc, gdy usłyszeliśmy ten hałas. Zerwaliśmy się z foteli i wybiegliśmy przed dom. Nadjeżdżała Geri. Miała oczy jak spodki i dzikie spojrzenie. Była nieprzytomna. Zupełnie obłąkana. Wjechała prosto w drzwi garażu. Uszkodziła samochód. Stałem obok. Omal nie przejechała mi po stopie. Nawet nie zaczekała, aż drzwi garażu się podniosą.

Balowała przez całą noc”.

*

„Słyszałem ją przez zasunięte szyby – wspomina Mańkut. – Słyszałem, jak woła:

– Gdzie są moje dzieci, ty matkojebco?

Geri zwykle nie mówiła w ten sposób. Również dlatego pomyślałem, że coś jest z nią nie tak. Alkohol? Tabletki? Prochy? Nie wiedziałem co.

Powiedziałem, żeby opuściła szybę. Zsunęła ją o cal. Podszedłem jak najbliżej i poprosiłem, by się uspokoiła.

– Możemy pogadać? Bądź ostrożna.

– Spierdalaj! – krzyczy znowu, wrzuca bieg i uderza w opuszczone drzwi garażu.

Wszyscy sąsiedzi są już na nogach i obserwują nas z ulicy. Przed domem pojawiają się dwa policyjne radiowozy. W środku siedzą czterej gliniarze. Znam ich.

Geri twierdzi, że chce się dostać do domu. Niech idzie do diabła, mówię, ale wiem, że nie mam żadnych szans. Załatwiła mnie. Oto sympatyczna żona znanego kasyniarza i hazardzisty powiązanego z mafią. Wyśpiewa wszystko. W sądzie przerobi mnie na mielone.

Mimo to w odpowiedzi na jej życzenie pytam:

– A gdzie twój zafajdany przyjaciel?

– Jaki przyjaciel? – odpowiada z poważną miną.

– Dobrze wiesz kto.

Geri żąda od policjantów, żeby zmusili mnie do wpuszczenia jej do domu.

– To również mój dom – mówi.

Czterej gliniarze są wrogami Franka Rosenthala, nie ma co do tego cienia wątpliwości. Dla nich jestem czarnym charakterem.

– Hej, Frank – mówi jeden z nich – może byś tak wpuścił ją do środka? Wpuść ją, żebyśmy wszyscy mogli pojechać do domu.

Odpowiadam, że dam jej klucz, jeżeli zostanie nie dłużej niż pięć minut. Czemu nie? W domu nie ma forsy, biżuterii i dzieci. Nie zostało nic, co mogłaby ukraść.

Po trzech minutach wraca. Stoję na podjeździe z Murrayem Ehrenbergiem i policjantami. Geri schowała ręce za plecami.

Podchodzi na odległość około dziesięciu stóp ode mnie, okręca się na pięcie i wycelowuje pistolet prosto w moją głowę. Gliniarze rzucili się do ucieczki. Nie widziałeś chyba nikogo, kto by spieprzał tak szybko jak oni. Ukryli się za radiowozami.

Geri patrzy na mnie i mówi:

– Oddaj mi moje pieniądze i biżuterię, bo cię zabiję.

Wymachuje bronią na wszystkie strony.

I kto podjeżdża pod dom? Nancy Spilotro. Zaczyna rozmawiać z Geri i brać jej stronę.

– Nancy, to nie twój problem – mówię. – Zajmij się własnymi.

Kątem oka widzę, jak obok bardzo szybko przejeżdża samochodem Tony Spilotro, w czapce i z brodą.

Gliny każą Geri natychmiast opuścić broń. To samo mówi jej Nancy.

– Nie strzelaj – radzę. – Nie chcesz przecież pójść na krzesło elektryczne.

Sytuacja jest tak zwariowana, że niemal zabawna.

Nagle Nancy chwyta Geri za rękę. Czterej policjanci wyskakują zza radiowozów i szybko zakładają jej kajdanki. I wtedy głupieję. Widzę Geri ze skutymi rękami i słyszę jej krzyk przez łzy:

– Kochanie, to boli! Nie pozwól im mnie skrzywdzić. Nie pozwól im na to.

Mówię policjantom, żeby ją puścili, że nie wnoszę żadnych oskarżeń i że mamy pozwolenie na broń.

Jestem zupełnie wykończony. Wtedy chciałem chyba jeszcze coś uratować. Sam nie wiem co. Z perspektywy czasu jest to zupełnie nielogiczne. Wszystko było pozbawione sensu.

W każdym razie po odjeździe policji weszliśmy we trójkę do domu”.

POLICJA METROPOLITALNA W LAS VEGAS

RAPORT

Nr dz. 80 – 72481

09.08.80 GODZ. 9.00

Miejsce zdarzenia… Vegas Valley Drive nr 972, Las Vegas, Newada. Las Vegas Country Club Estates.

SZCZEGÓŁY:

Dnia 9.08.80 około godziny dwudziestej pierwszej ja, Archer, wraz z funkcjonariuszem Frankiem Bradym zostałem wysłany do Country Club Estates przy Vegas Valley Drive nr 972, Las Vegas, NV w sprawie rodzinnej awantury, która przybrała niebezpieczne rozmiary, zgłoszonej przez straż Country Club Estates.

Po przybyciu na miejsce znaleźliśmy się przy Bramie Wschodniej. Skontaktowała się z nami pani Rosenthal, która była niezmiernie zdenerwowana. Chciała wrócić do swojego domu przy Vegas Valley Drive nr 972 i odzyskać swoje mienie.

Wspominała również o funkcjonariuszach straży osiedlowej, którzy nie odprowadzili jej do domu, i o tym, że skontaktuje się z FBI.

Gdy staraliśmy się uzyskać informacje od pani Rosenthal, oldsmobilem z rejestracją UT(Utah)NLE697, w kolorze niebieskim, przyjechała Nancy Spilotro. Pani Rosenthal używa brązowego mercedesa coupe nr CWN014, NV.

Pani Spilotro powiadomiła wyżej wymienionych funkcjonariuszy, że przyjechała po panią Rosenthal i że pani Rosenthal jest szalenie zdenerwowana i rozhisteryzowana, jednakże pani Rosenthal nie chciała wsiąść do samochodu razem z nią i szybko odjechała swoim mercedesem.

Pani Spilotro powiadomiła wyżej wymienionych funkcjonariuszy o odbywającej się słownej awanturze i wyraziła chęć pomocy w próbie załagodzenia małżeńskiej kłótni.

Pojechaliśmy na Vegas Valley Drive nr 972. Pan Frank Rosenthal stał na podjeździe ze swą żoną. Żona uderzyła w tył jego cadillaca, który stał w garażu, swoim autem, mercedesem, powodując drobne uszkodzenia.

Udało nam się wyłączyć silnik jej samochodu. Pani Rosenthal wszczęła kłótnię z mężem, jednakże on nie życzył sobie pomocy funkcjonariuszy i oświadczył, że to tylko zwykła rodzinna awantura i że zajmie się tym i sam rozwiąże ten problem.

Nancy Spilotro również pomagała Frankowi Rosenthalowi, próbującemu uspokoić żonę i nie zakłócać dłużej spokoju sąsiadom. Następnie zapytali wyżej wymienionych funkcjonariuszy, czy wszystko jest w porządku, i funkcjonariusze mogli odjechać.

Gdy wyżej wymienieni funkcjonariusze zaczęli opuszczać posesję, pani Rosenthal wbiegła do domu przy Vegas Valley nr 972 i zamknęła drzwi, pozostawiając swego męża, Franka, na zewnątrz.

Następnie wyszła bocznym wyjściem i obeszła dom, trzymając się rękami za brzuch. Krzyczała coś o biżuterii i o tym, że Frank ją ma i musi jej oddać. Razem z pieniędzmi.

Wyżej wspomniani funkcjonariusze nie zdawali sobie sprawy z faktu, że pani Rosenthal ma przy sobie broń, dopóki nie przeszła na drugą stronę ulicy przed Vegas Valley Drive nr 972. Wtedy to wyżej wymienieni funkcjonariusze ujrzeli chromowany pistolet kaliber 38, który wyciągnęła spod bluzki.

Wymachiwała bronią. Wyżej wspomniani funkcjonariusze poprosili o pomoc. Wtedy to Nancy Spilotro podeszła do pani Rosenthal, zdołała uspokoić ją trochę, po czym, gdy pani Rosenthal oparła się o ścianę domu, chwyciła ją za ramiona i ściągnęła na ziemię. Wtedy to wyżej wspomniani funkcjonariusze otoczyli je i pomogli Nancy Spilotro odebrać broń pani Rosenthal.

Bronią tą był lekki chromowany pistolet marki Smith & Wesson kaliber 38 z krótką lufą, model „Ladies Special”, nr seryjny 37J508. Na kolbie z masy perłowej wyryty był napis „Geri Rosenthal”. W pistolecie było 5 naboi, kaliber 38. Jeden nabój z magazynka tego pistoletu został wyprowadzony i wystrzelony, jednak wyżej wymienionym funkcjonariuszom nie jest wiadome, czy został wystrzelony wewnątrz domu, czy przy innej okazji. Broń została zabrana na przechowanie przez wyżej wymienionego funkcjonariusza, A. Archera.

W czasie całej tej rodzinnej awantury pani Rosenthal stale mówiła mężowi, że pójdzie do FBI. Powiedział jej: „To idź, donosicielko”. Stwierdził, że jeżeli to zrobi, sama będzie w tarapatach. Zostanie aresztowana. Następnie pan Frank Rosenthal zabrał żonę do garażu. Zamknął także automatycznie opuszczane drzwi, pozostawiając wyżej wymienionych funkcjonariuszy na zewnątrz budynku.

„Byliśmy w kuchni – wspomina Ehrenberg. – Nancy pojechała do domu. Geri zaczęła zmywać naczynia. Jakby w ogóle nic się nie stało. Po prostu stała w kuchni. Uspokoiła się. Wyobraź sobie. Rozmawiamy z Frankiem i nagle Frank spogląda na nią. Geri właśnie odwróciła, się, jakby szukała papierosów i Mańkut pyta:

– O co chodzi?

A ona ni stąd, ni zowąd powiedziała:

– Przed chwilą pieprzyłam się z Tonym.

Dosłownie tak powiedziała. Byłem przy tym. W domu. Słyszałem. Powiedziała: «Przed chwilą pieprzyłam się z Tonym».

– Co powiedziałaś? – zapytał Frank.

– Przed chwilą pieprzyłam się z Tonym.

– Zamknij się – powiedział.

Nie zdenerwował się jak, no wiesz, zwykły mąż. Nie warknął: Nakopię ci do dupy, nędzna dziwko, czy coś w tym rodzaju. Powiedział tylko: «Zamknij się».

Musiało go to trafić jak piorun. Zwłaszcza biorąc pod uwagę jego egotyzm i całą resztę. Gorzej nie mogła wybrać. Potem powiedziała, że musi zadzwonić i nie chce korzystać z żadnego z domowych telefonów. Odjechała sprzed domu tak szybko, że słyszeliśmy, jak podskakuje na garbach ograniczających prędkość.

Gdy wyszła, siedzieliśmy przez parę minut. Nagle Frank zerwał się na równe nogi. Wtedy właśnie zdał sobie sprawę, że Geri pojechała do banku.

Kazał mi wsiąść do samochodu. A ja, jak jakiś dupek, wsiadłem. Mańkut prowadził. Gnał jak szalony, bo bank był w centrum, przy Las Vegas Boulevard”.

POLICJA METROPOLITALNA W LAS VEGAS

80 – 72481

09.08.80

Oto ciąg dalszy raportu funkcjonariusza policji A. Archera PN489 sporządzonego 9.08.80 roku w sprawie rodzinnej awantury w domu Rosenthalów przy Vegas Valley Drive nr 972.

SZCZEGÓŁY:

Około godziny 10.30 ja, funkcjonariusz B. Frank, i funkcjonariusz A. Archer zostaliśmy wysłani w sprawie rodzinnej kłótni w Las Vegas Country Club Estates. Osoba wzywająca, pani Rosenthal, prosiła, żeby funkcjonariusze spotkali się z nią przed wejściem do Las Vegas Country Club przy Karen Avenue, koło posterunku straży osiedlowej.

Przyjechałem tam jako pierwszy oddział, to jest oddział 2 – J – 2, i skontaktowałem się z panią Rosenthal, która rozmawiała przez telefon na posterunku.

Po około minucie, nie rozłączając się, poprosiła, bym porozmawiał z człowiekiem, z którym toczyła rozmowę, panem Bobem Ballou, który, jak powiedziała, jest prezesem oddziału First National Bank mieszczącego się przy Las Vegas Boulevard. Rozmawiałem potem z tym człowiekiem, panem Ballou, który twierdził, że poprzedniej nocy i wczesnym ranem pan Rosenthal i pani Rosenthal kontaktowali się z nim osobno w sprawie przedmiotów będących własnością rodziny Rosenthalów, które znajdowały się w skrytkach w jego banku.

Stwierdził również, że powiadomił każdego z małżonków, że przedmioty w skrytkach bankowych przechowywane są jako ich wspólna własność, i jeżeli któreś z nich chce je zabrać, może to zrobić w momencie otwarcia banku o 10.00 rano w poniedziałek, to jest dnia 9.08.80 roku.

Najwyraźniej jedno z nich lub oboje prosili o usunięcie przedmiotów ze skrytek przed godziną otwarcia. Pan Ballou przekazał mi, iż pani Rosenthal stwierdziła, że jest w drodze do wyżej wspomnianego banku i byłoby dobrze, gdyby z uwagi na rodzinną awanturę, która się wcześniej wywiązała, czekał na nią jakiś funkcjonariusz. Poinformowałem go, że skoro pani Rosenthal tak sobie zażyczyła, pojadę za nią do banku, żeby zapewnić spokój w tym miejscu. Odłożyłem słuchawkę i pani Rosenthal natychmiast poprosiła, bym jej towarzyszył w drodze do FNB przy Las Vegas Boulevard South, w którym zamierzała opróżnić skrytki.

Powiadomiłem potem centralę, że będę jechał za brązowym, mercedesem coupe pani Rosenthal z numerami rejestracyjnymi CWN014 od wejścia do Country Club do siedziby FNB przy Las Vegas Boulevard. Po przyjeździe na miejsce poinformowała mnie, że ma zamiar wyjąć swoje rzeczy ze skrytek. Powiedziałem, że moim zadaniem jest zapewnienie spokoju, a to, co robi w banku, to jej prywatna sprawa.

W banku usłyszałem krzyki pani Rosenthal pod adresem pana Ballou, który najwyraźniej jest wiceprezesem tego oddziału. Pani Rosenthal wyciągnęła, jak sądzę, dwa lub trzy klucze do skrzynek w skrytkach, które potem wyniosła wraz z pracownikami banku i umieściła na kontuarze. Następnie wyjęła z nich coś, co wyglądało na dużą ilość gotówki. Twierdziła także, że zabiera ze skrytek biżuterię oraz, jak się zdaje, jakieś dokumenty. Pani Rosenthal powiedziała wyżej wymienionemu funkcjonariuszowi przy wejściu do klubu i pod bankiem, że mógłby wziąć gotówkę, która znajdowała się w skrytkach, jednakże ów funkcjonariusz poinformował ją, że w żadnym razie nie przyjmie od niej pieniędzy. Pani Rosenthal opuściła wówczas bank i poszła w stronę samochodu.

Gdy znaleźliśmy się na zewnątrz, na parking przed bankiem zajechał sierżant Greenwood. Wyżej wymienieni funkcjonariusze rozmawiali z panią Rosenthal, gdy wkładała wyżej wspomniane przedmioty, to znaczy gotówkę, biżuterię i dokumenty, do bagażnika swego pojazdu marki Mercedes. Mniej więcej po paru minutach pani Rosenthal popatrzyła w stronę Las Vegas Boulevard i stwierdziła: „Jest Frank”.

Wsiadła do samochodu i odjechała z dość dużą prędkością w kierunku południowym. W tym czasie przybyli: pan Frank Rosenthal i drugi BM (biały mężczyzna), który także brał udział we wcześniejszej rodzinnej awanturze. Pan Rosenthal prowadził żółtego cadillaca, który stał na podjeździe w czasie awantury.

Sierżant Greenwood rozmawiał z panem Rosenthalem przez parę minut, podczas gdy wyżej wymieniony funkcjonariusz stał parę stóp dalej. Pan Rosenthal i towarzyszący mu biały mężczyzna weszli do banku. Parę minut później wyszli, wsiedli do żółtego cadillaca i opuścili parking. W tym czasie podjęliśmy wraz z sierżantem Greenwoodem na nowo zwykłe czynności patrolowe.

„Zatrzymaliśmy się pod bankiem. Wszędzie była policja – wspomina Murray Ehrenberg. – Nie chcieli wypuścić Franka z samochodu. Powiedzieli, że próbują zapobiec nieszczęściu.

Frank rozsierdził się. Usiłował wyjść z samochodu, ale policjanci oparli się o drzwi i nie mogliśmy wysiąść. Frank próbował otworzyć je siłą. Powiedziałem, żeby się uspokoił. A on spojrzał na nich i mówi:

– Zabierzcie swoje pieprzone łapy od mojego wozu! – Mówił to do policjantów! – Ona kradnie moje pieniądze! – krzyczał, ale gliniarze przytrzymali go do czasu, aż Geri odjechała, a potem powiedzieli:

– Okay, teraz możesz wyjść.

Całe to zdarzenie było spiskiem uknutym przez nią i przez gliny”.

*

„Tamtej nocy Geri zadzwoniła z Beverly Hills – wspomina Mańkut. – Było już po dwunastej. Powiedziałem jej:

– Geri, to nie w porządku. Możesz zatrzymać swoje klejnoty, ale oddaj mi moje pieniądze i moją biżuterię. – Usłyszałem tylko trzask odkładanej słuchawki.

Potem zatelefonował Tony.

– Słyszałem, co się stało – mówi. – Czy mogę w czymś pomóc?

Czuję, że nie jest pewien, czy wiem o jego romansie z Geri, więc nadał nic nie mówię i dalej zgrywam głupka.

Odpowiadam, że nie i że od pewnego czasu fatalnie układa się nam z Geri.

Tony mówi, że chce się ze mną spotkać. Słynne ostatnie słowa. Nie mam ochoty na żadne spotkania. Wiem, co się może wydarzyć.

Zgadzam się, ale nie chcę, żeby nas ktoś widział, więc podaję mu nazwisko innego prawnika – nie Oscara – i proponuję, byśmy spotkali się u niego. Tony znowu pyta:

– Czy mogę coś dla ciebie zrobić?

Odparłem, że w razie gdyby rozmawiał z Geri, powinien jej powiedzieć, żeby zwróciła moje rzeczy.

Tony wie, że sytuacja nie wygląda najlepiej. Pewnie myślał: O rany, ale się wpakowałem.

Uśmiecham się do siebie. Mój dozgonny przyjaciel. Nie rozumiałem tego. Nie chciałem żadnej jego rzeczy. Nie mogłem pojąć, jak mógł pożądać mojej żony. Nie potrafiłem się z tego otrząsnąć.

W kancelarii prawnika zachowywałem całkowity spokój. Tam czułem się bezpieczny. A Tony zdawał sobie sprawę, że jeżeli moi ludzie w Chicago dowiedzą się, co zrobił, przegra. Jeżeli w Chicago osądzą tę sprawę, to po nim. Dobrze o tym wiedział. I właśnie dlatego musiałem być bardzo ostrożny.

– Dzięki za spotkanie – mówię.

– Mam nadzieję, że to coś pomoże – odpowiada.

Potem Geri dzwoni do Tony'ego.

– Lepiej go posłuchaj – radzi jej Tony – bo inaczej oboje zginiemy.

Wiem to tylko dlatego, że Geri opowiedziała mi później o tej rozmowie.

– Co mam zrobić, pieprzony kurduplu? – pyta Geri.

– Zwrócisz połowę pieniędzy, dwieście pięćdziesiąt tysięcy dolarów i jego biżuterię. To mój rozkaz.

Bardziej mafijnego rozkazu nie można usłyszeć. Gdy Geri opowiadała mi o tym później, aż trzęsła się ze złości. Zaproponowała mu podobno, żeby spierdalał. Potem zadzwoniła do mnie.

– Twój kurduplowaty przyjaciel dzwonił i wydał mi rozkaz – mówi.

– Wkopałaś się po uszy – odpowiadam.

– Masz kogoś, kto mógłby odebrać pieniądze i biżuterię? Czy jeżeli je oddam, obiecasz, że zostawisz nas w spokoju? – pyta.

Odparłem, że tak, i wysłałem znajomego do Los Angeles, by je odebrał. Ale gdy się z nią spotkał, dała mu tylko dwieście tysięcy dolarów i klejnoty. Później twierdziła, że Tony ukradł pięćdziesiąt tysięcy z jej samochodu, gdy po opuszczeniu banku pojechała odpocząć w jego domu”.

*

Rosenthal wniósł pozew o rozwód 11 września 1980 roku, trzy dni po tym, gdy Geri uciekła sprzed banku. Trzy dni później otrzymał telefon z oddziału psychiatrii Harbor General Hospital w Torrance w Kalifornii. Dowiedział się, że jego żona, Geraldine McGee Rosenthal, została aresztowana przez policję w Los Angeles za próbę rozebrania się do naga na Sunset Boulevard. Była pod wpływem alkoholu i narkotyków.

Mańkut poleciał do Torrance.

„Gdy dotarłem do szpitala, poszedłem do jej pokoju, Geri była w kaftanie bezpieczeństwa. Chciała, żebym rozluźnił więzy, ale nie mogłem tego zrobić. Zaczęła na mnie krzyczeć. Wpadła w histerię.

Psychiatra zaproponował, by została w Torrance przez dwa tygodnie. Zgodziłem się, mając w pamięci jej zachowanie. Tego wieczoru poleciałem z powrotem do Las Vegas, a parę dni później dowiedziałem się, że została zwolniona ze szpitala i że ojciec i córka Geri spróbują nakłonić ją do poddania się opiece psychiatry.

Wniosłem pozew o rozwód za zgodą obydwu stron”.

Mańkut uzyskał to, czego chciał – prawo do opieki nad dziećmi. W zamian zgodził się na płacenie alimentów w wysokości pięciu tysięcy dolarów miesięcznie i prawo byłej żony do odwiedzania dzieci. Geri zatrzymała biżuterię wartości miliona dolarów i brązowego mercedesa.

*

„Prawie każdy na jego miejscu dałby spokój – stwierdził Murray Ehrenberg. – Przecież ta kobieta była chora i odeszła. Frank dostał rozwód. Prawo opieki nad dziećmi. Odzyskał już połowę pieniędzy i całą swą biżuterię. Geri zatrzymała jedynie sto tysięcy dolarów i swoje klejnoty. Każdy na jego miejscu uznałby się za szczęściarza, pozbywszy się jej – każdy, ale nie Frank.

Gdy wszystko, co posiadał, wali się w gruzy, on postanawia zaskarżyć policję metropolitalną w Las Vegas za bezprawne zatrzymanie, po czym skarży policjantów, którzy nie pozwolili nam wysiąść z samochodu przed bankiem, o sześć milionów dolarów odszkodowania. To są gliniarze. Wiadomo, że nie mają nawet sześciu centów. To szaleństwo. No i oczywiście przegrał. Zdołał jedynie doprowadzić do tego, że gazety bezustannie opisywały całą tę cholerną operę mydlaną”.

ROZDZIAŁ 22

„Albo zgarniemy dzisiaj kupę forsy,

albo staniemy się sławni”.

W gazetach pojawiały się artykuły o Mańkucie i Geri, Tonym i Geri, o Mańkucie i Tonym oraz opinie anonimowych przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, którzy obawiali się „mafijnej wojny pomiędzy Rosenthalem a Spilotrem”. FBI świadomie wykorzystywało szum wokół tej sprawy. William K. Lambie jr, dyrektor chicagowskiej Komisji ds. Przestępczości, otrzymał kopie wycinków z gazet traktujących o konflikcie Rosenthala ze Spilotrem od swego informatora z policji w Las Vegas, który pytał, czy Lambie mógłby rozgłosić je w Chicago „w celu zdenerwowania Joego Aiuppy”.

W swojej notatce przedstawionej członkom komisji Lambie stwierdzał, że jego informator z Vegas dostarczył kopie informacji prasowych dotyczących afery Spilotro – Rosenthal… Prosił, bym skontaktował się z miejscowym przedstawicielem prasy, tak aby w lokalnych gazetach i czasopismach pojawił się artykuł na ten temat wraz z informacją, że władze federalne od dawna zdawały sobie sprawę z konfliktu między Spilotrem i Rosenthalem dzięki inwigilacji SPILOTRA. Ta informacja ma jeszcze bardziej zaniepokoić AIUPPĘ.

W chicagowskich gazetach ukazały się artykuły o Rosenthalu i Tonym Spilotrze. Pisali o nich między innymi Art Petacque i Hugh Hough w swej kolumnie w „Chicago Sun – Time”. Tymczasem jednak Spilotro przysparzał Joemu Aiuppie zmartwień nie tylko z powodu swego flirtu.

*

„Nikt nie wiedział o naszych włamaniach, dopóki nie staliśmy się znani – wspomina Cullotta. – Gdy tylko otworzyłem tę cholerną pizzerię, Tony zaczął mnie zbyt często odwiedzać. Było lepiej, gdy wymykałem się z domu i spotykałem się z nim w różnych parkach. Tony całe życie spędził w knajpach i mój lokal bardzo mu się spodobał. Uwielbiał prowadzić interesy i chciał wejść w spółkę z każdym właścicielem restauracji, a zwłaszcza ze swym kumplem, proszę ja ciebie.

Nie było dla niego rzeczy niemożliwych. Mówił do mnie:

– Słuchaj, jeżeli potrzebujesz forsy, tylko mi powiedz. Włożę w ten lokal tyle, ile potrzebujemy.

To była moja knajpa, ale Tony lubił wpadać z nowymi przepisami i bez przerwy tam przesiadywał. Po prostu to lubił. A jednocześnie psuł, kurwa, interes. Dawniej przychodzili do nas, proszę ja ciebie, gwiazdorzy filmowi. Teraz gliny zatrzymywały ich na ulicy.

Zaczepiły, na przykład, Wayne'a Newtona. Przyjeżdżał do mnie coś zjeść. Zatrzymuje się, wysiada w towarzystwie paru osób. Gliny wyskakują z samochodów i pytają go:

– Wiesz, dokąd idziesz?

– Owszem – odpowiada. – Idę do Upper Crust.

– Ten lokal należy do gangsterów.

– Idę tam jeść, a nie gadać z nimi.

A wszystko przez to, że gliny zauważyły, iż Tony przesiaduje tam na okrągło. Wtedy właśnie wszystko zaczęło się walić. Dotąd mogłem poruszać się bez przeszkód. Gliny myślały, że jestem płotką, zwykłym zerem. Dopóki nie namierzyli mnie z nim w samochodzie. «Hej, kim jest ten człowiek?» Sprawdzili moje dane i zobaczyli, że znamy się z Tonym od dzieciństwa.

Wtedy właśnie wszystko się skończyło. Było już po herbacie. I wówczas powiedziałem, że to pierdolę. Dotąd zgrywałem skromnego. Żyłem jak hrabia, ale nie rzucałem się w oczy. Prowadzono śledztwo przeciwko mnie w rozmaitych sprawach, ale nie wiązano mojej osoby z Tonym ani ze zorganizowaną przestępczością.

Byłem upartym człowiekiem. Nie uważam, bym musiał się rejestrować, gdy przyjeżdżam do miasta, tylko dlatego, że jestem notowany lub odsiadywałem wyrok. Nigdy więc nie meldowałem się u szeryfa jako przestępca. I nikt mnie nie nachodził, dopóki nie zaczęli mnie na okrągło widywać z Tonym.

Uważałem, że to bzdura. Pierdolę to. Pierdolę to uprzywilejowane miasto. Mówiłem im, żeby się odpieprzyli. Nie chciałem im powiedzieć, gdzie mieszkam. I zatrzymywali mnie za to. Walczyłem z nimi. Było mi wszystko jedno. Sędzia oddalał zarzuty, ale policja stale mnie aresztowała. Ciągle z nimi walczyłem. Nie miałem zamiaru powiedzieć im, gdzie mieszkam. Wiedzieli gdzie. A ja po prostu nie chciałem im powiedzieć.

Cały czas wkurwiałem ich maksymalnie.

No a Tony stale u mnie przesiadywał, sprowadzał syna i drużynę baseballową. Wszyscy siedzieli u mnie na okrągło. Nie mam nic przeciwko temu. Podoba mi się to. Sęk w tym, że podobało się także wszystkim innym, z glinami włącznie.

Mieli zwyczaj zatrzymywać się na parkingu i obserwować. Tam właśnie zrobili wszystkie swoje zdjęcia. Widziałeś fotografie Tony'ego wychodzącego z restauracji? Wszystkie pochodzą z mojej knajpy.

Przyjemnie spędzaliśmy tam czas, aż do nocy, której policjanci zabili Frankiego Blue. Siedzieliśmy z Tonym na patio przed restauracją. Przy krawężniku zatrzymał się samochód Frankiego. Frankie był szefem sali w Haciendzie. Jego ojciec, Stevie Blue – Stevie Bluestein – reprezentował Związek Zawodowy Kucharzy.

Frankie był porządnym chłopcem. Powiedziałem mu:

– Zdejmij te pieprzone tablice rejestracyjne z Illinois.

– Jazda z takimi tablicami to kiepski pomysł, Frankie – dorzucił Tony.

– Zmienię je – obiecuje chłopak, a potem dodaje: – Siedzi mnie paru pieprzonych gości.

– To pewnie gliny.

Wyjaśniliśmy mu, że tablice z Illinois kojarzą się policjantom z Vegas wyłącznie z Chicago.

– Nie wiem. Zbyt długo mnie śledzą – mówi Frankie. – Jakiś bonneville przyjechał za mną aż tutaj.

Całuje się z Tonym i ze mną na pożegnanie i wychodzi. Porządny, grzeczny chłopak.

Teraz myślę, że bał się, iż jacyś ludzie chcą go obrabować. Jak się okazuje, po okolicy kręciło się paru speców od okradania szefów sal. Wiadomo było bowiem, że noszą w kieszeniach pełno dwudziestodolarowych banknotów. Frankie nie zdawał sobie sprawy, że to policjanci, bo inaczej nigdy nie zrobiłby tego, co zrobił. Nie był przecież głupi. Całe życie spędził w towarzystwie mafiosów. I gliny go zabiły. Jechali nieoznakowanym samochodem.

Pół godziny później zadzwonił Herbie Blitzstein. Herbie mieszkał tuż obok miejsca, w którym to się stało.

– Właśnie zabili Frankiego – powiedział.

– Przecież dopiero co stąd wyjechał?! – zdziwiłem się.

– Wpakowali w niego dwa magazynki – wyjaśnił.

– Musimy dopaść tych skurwysynów – powiedziałem.

– Właśnie wypowiedzieli nam wojnę.

– Jesteśmy przygotowani – odparłem, dodając, że z pewnością załatwił go Gene Smith. Wiedziałem bowiem, że Smith, pieprzony nadgorliwiec, usiłował dopaść Frankiego.

Oto co się stało: Frankie odjechał stąd, a gliny za nim. W samochodzie miał broń. Nie powiedział nam o tym. Mówił, że nie wie, kto go śledzi. Policjanci twierdzą, że gdy próbowali go zatrzymać, wyciągnął spluwę. Wyskoczyli z samochodów i wypalili z dziewiątki i trzydziestki ósemki w drzwi wozu Frankiego. No i zabili go. Na miejscu. Znaleźli ponoć broń w samochodzie. «W jego ręku». Tak twierdzą.

Frankie mógł zachować się nierozważnie, gdy znalazł się przy bramie wjazdowej. Mieszkał na terenie strzeżonym, na który wjeżdża się przez bramę. Policjanci zabili go tuż przed taką bramą.

Tak więc Tony i reszta jadą na miejsce wypadku. Tony kazał mi zostać w restauracji.

– Czekaj na telefon – powiedział. – Zaraz wrócę.

Wsiedli do samochodów i pojechali. To było straszne. Gliny wpadły w panikę. Atmosfera zrobiła się bardzo napięta. Policjanci w tym mieście szybko sięgają po spluwy. Są zestrachani. Zawsze się trzęsą. Trzęsidupy.

Potem wszyscy wrócili. Tony. Herbie. Ojciec, Stevie Blue. Ronnie Blue, brat Frankiego. Wszyscy wrócili, wszyscy płaczą i rozmawiamy, proszę ja ciebie. Próbujemy rozmawiać tak, żeby nikt nie widział. No wiesz. A wokół nie ma ani jednego pieprzonego gliny. Jakby ściągnęli wszystkich z ulicy, czując, że coś się stanie, bo Tony wkurwił się nie na żarty.

Był zły jak osa. Planował zemstę. Wpadł na pomysł wywołania w mieście zamieszek na tle rasowym. Wykorzystałby do tego czarnych, a potem moglibyśmy, proszę ja ciebie, sprzątnąć paru z nich – i wcale nie miał na myśli Murzynów.

Chodziło o pretekst. Wystarczyło urządzić to tak, jakby gliny zabiły paru czarnych, a wszystko potoczyłoby się jak kula śniegowa, bo w tym mieście policja naprawdę daje czarnym w dupę. Zamknęła ich w gettach. My mieliśmy wkroczyć i ich wypuścić.

To właśnie Tony chciał zrobić, ale nigdy do tego nie doszło. Wydarzyło się zbyt wiele innych rzeczy. Przede wszystkim policja próbowała obciążyć nas odpowiedzialnością za ostrzelanie z samochodu domu jakiegoś gliniarza. To nie była nasza robota. Ktoś zwalił na nas winę. Tony powiedział wówczas:

– Te skurwysyny usiłują mnie zapudłować za ostrzelanie domu jakiegoś kutasa. Odgrywają się na nas.

Zrobili to celowo, żeby zatuszować sprawę śmierci Bluesteina.

Tak więc policjanci zabili chłopaka. Nigdy nie widziałem, by Tony był tak zdenerwowany. Kopał krzesła, ściany, wszystko. Naprawdę lubił Frankiego. Na pogrzebie zjawili się wszyscy. Tony rozkazał, by chłopakowi okazano szacunek. Nawet Mańkut czuwał przy zwłokach, ale nie stał obok Tony'ego”.

*

Wątpliwości towarzyszące śmierci Frankiego spotęgowały napięcie w stosunkach między Spilotrem a policją metropolitalną. Policjanci zrobiliby wszystko, by go dostać, a on wszystko, żeby przysporzyć im kłopotów. W listopadzie, gdy ochroniarz w Saharze dał cynk wywiadowcom policji, że Spilotro je lunch z Oscarem Goodmanem w barze kasyna, szef policyjnych służb wywiadowczych, Kent Clifford, bardzo się ucieszył. Funkcjonariusz policji, Rich Murray, który patrolował okolicę, otrzymał rozkaz, by natychmiast jechał do kasyna. Spilotro miał zakaz wstępu do kasyn w Newadzie, a naruszenie zakazu mogło narazić go na aresztowanie i grzywnę do stu tysięcy dolarów.

Ochroniarze z Sahary mieli stolik Spilotra na oku od chwili, gdy dostali poufną informację od specjalnego agenta FBI, Marka Kaspara. Zanim zadzwonili na policję, skontaktowali się z FBI, by upewnić się, że istnieje agent Kaspar.

Gdy Rich Murray dotarł do baru, witający go ochroniarze wskazali mu stolik Spilotra i powiedzieli, że jego prawnik, Oscar Goodman, właśnie wyszedł do toalety.

Gdy Murray podszedł do Spilotra i poprosił o okazanie dokumentów, ten odparł, że nie ma ich przy sobie. Gdy powiedział, że podejrzewa, iż jest on Anthonym Spilotrem, jego rozmówca zaprzeczył. Kiedy Murray miał już go aresztować i zabrać na posterunek, wrócił Goodman i zaczął uparcie twierdzić, że jego towarzysz nie jest Tonym Spilotrem. Mimo to tamten został aresztowany.

Dziesięć minut później, gdy Murray spisywał Spilotra na komendzie, przyjechał detektyw Gene Smith i zorientował się, że Murray aresztował brata Tony'ego, Pasquale'a Spilotra, dentystę z zawodu. Oczywiście Pasquale Spilotro został natychmiast wypuszczony na wolność, ale wszyscy dziennikarze zdążyli już dowiedzieć się o wpadce policji.

Szef policyjnych służb wywiadowczych zawsze uważał, że jego wydział został wówczas wrobiony. Po pierwsze, Mark Kaspar zaprzeczył w oświadczeniu złożonym pod przysięgą, jakoby telefonował do Sahary w sprawie Spilotra. Po drugie, Goodman nie powiedział Murrayowi, że zatrzymywany mężczyzna jest bratem Tony'ego.

Pomiędzy Cliffordem i jego podwładnymi a Spilotrem i jego ludźmi narastała wrogość. W pewnym momencie zaczęli się wzajemnie oskarżać o ostrzeliwanie domów i samochodów. Któregoś dnia doszło do tego, że gdy Clifford otrzymał informację, iż dwaj z jego detektywów znaleźli się na liście potencjalnych ofiar mafii, przypiął pas z bronią, zabrał ze sobą uzbrojonego współpracownika i obaj polecieli do Chicago.

Pojechali prosto do domów Joego Aiuppy i Joeya Lombarda – bezpośrednich zwierzchników Tony'ego – żeby stanąć z nimi oko w oko. Ale gdy zjawili się u Aiuppy, jedyną obecną w domu osobą była jego siedemdziesięciodwuletnia żona. Potem pojechali do Joeya Lombarda, ale tam znowu zastali jedynie jego żonę.

Wyjaśniając później przyczyny swojej podróży do Chicago reporterowi „Los Angeles Times”, Clifford powiedział, że w końcu „wytropił” prawnika Lombarda i pojechał zobaczyć się z nim. Ostrzegł go mówiąc: „Jeżeli któremuś z moich ludzi stanie się krzywda, wrócę do domów, które właśnie odwiedziłem i pozabijam wszystko, co się rusza, chodzi lub pełza”.

Potem pojechał do hotelu i czekał do wpół do trzeciej rano, kiedy otrzymał telefon z życzeniami „bezpiecznej podróży”. Był to sygnał, ustalony z prawnikiem Lombarda, że zamach na dwóch detektywów został odwołany. Clifford, który sprzedaje obecnie nieruchomości w Newadzie, odmówił wielokrotnym prośbom o udzielenie wywiadu.

*

„Wszystko szło źle – wspomina Cullotta. – Słyszałeś pewnie o tym, że ten świr Kent Clifford zapukał do drzwi Lomby'ego i Aiuppy. Nie chcę wiedzieć, co Aiuppa usłyszał od swojej starej, gdy zjawił się w domu tamtego wieczoru. Jacyś gliniarze z policji metropolitalnej zaleli się pewnej nocy, ostrzelali dom Johna Spilotra i omal nie trafili jego dziecka. Załatwili Frankiego Blue i wszyscy wiedzieli, że to ich sprawka bez względu na to, co mówili. A w dodatku Tony bardzo potrzebował pieniędzy i naciskał na nas, byśmy je zarabiali.

Joey Lombardo wraz Allenem Dorfmanem i Royem Williamsem zostali oskarżeni o próbę przekupienia senatora z Newady węszącego wokół spraw związkowego funduszu emerytalnego i Lomby pilnie potrzebował gotówki. Tony zmusił mnie do tego, bym doprowadzał moich ludzi do szału. Co dwa tygodnie napadaliśmy na sklepy jubilerskie. W Las Vegas nie starczało nam już roboty. Lataliśmy do San Jose, San Francisco, Los Angeles i Phoenix. Zwykle przywoziłem cały łup jego bratu, Michaelowi, do Chicago, ale teraz nawet Michael dostał półtora roku za przyjmowanie nielegalnych zakładów, więc rozprowadzaliśmy towar po wszystkich znajomych paserach.

O tym, że w skarbcu Bertha's Jewelery przy West Sahara Avenue znajduje się ponad milion w gotówce i biżuterii, po raz pierwszy usłyszałem od Joeya DiFranzy mniej więcej rok wcześniej. Wiedzieliśmy, że to rodzinna firma i jest w niej sejf z co najmniej pięciuset tysiącami dolarów w gotówce. Biżuterię w ich sklepie można było oglądać codziennie na wystawie.

Sklep był wyposażony w pełny system alarmowy. Wszedłem do środka, udając że chcę coś kupić, aby przeprowadzić wizję lokalną. Gdy rozmawiałem z obsługującą mnie kobietą, tak nią „manewrowałem”, żeby móc zajrzeć do skarbca. Zauważyłem, że wewnątrz skarbca nie ma alarmu.

Powiedziałem Tony'emu o sklepie do obrobienia, a on poradził, bym „wprowadził” w to Blaska. Blasko był kiedyś gliną, ale dostał kopa, gdy jego zwierzchnicy zorientowali się, że pracuje bardziej dla Tony'ego niż dla szeryfa. Dlatego Tony zawsze zapewniał mu źródło dochodu.

Powiedział, że Blasko mógłby zarobić na skoku na Berthę 50 tysięcy dolarów, więc miałby go na pewien czas z głowy.

Niestety, jeden z ludzi wtajemniczonych w plan kradzieży, ten dupek Sal Romano, pracował dla tajniaków. Wtedy nie wiedzieliśmy o tym, ale FBI przyłapało go na handlu narkotykami i Sal usiłował ratować skórę, wydając Tony'ego i nas.

Zawsze wydawał mi się podejrzany, ale wszyscy uważali go za wspaniałego gościa, a Ernie Davino twierdził, że to świetny włamywacz i spec od zamków.

Ernie Davino, Leo Guardino i Wayne Matecki mieli wejść do środka przez dach.

Sal Romano, Larry Neuman i ja mieliśmy jeździć po ulicy i mieć oczy otwarte. Każdy z nas posiadał policyjny teledetektor i krótkofalówkę umożliwiającą kontakt z ludźmi w sklepie i pomiędzy nami.

Naprzeciw sklepu, po drugiej stronie ulicy stała ciężarówka z wielkim Supermanem namalowanym na karoserii, używana przez Blaskę do wywozu betonowych odpadów. Blasko siedział w niej z teledetektorem i krótkofalówką.

Wybraliśmy świąteczny weekend przed 4 lipca, gdyż liczyliśmy na to, że nikogo nie będzie w pobliżu, a gdyby należało coś wysadzić, ludzie pomyśleliby, że to fajerwerki. W dodatku, ponieważ poniedziałek był dniem świątecznym, nikt zapewne nie pojawiłby się w sklepie aż do wtorku. To by nam dało więcej czasu na pozbycie się towaru.

Zaczęliśmy wczesnym wieczorem. Pamiętam, że gdy dotarliśmy na miejsce, było jeszcze prawie jasno.

Plan przewidywał wejście przez dach w celu obejścia alarmów. Sprawdziłem już, czy w sklepie są detektory ruchu – małe skrzynki z czerwonymi lampkami na ścianie lub drzwiach. Przypominają domowe czujniki pożarowe.

W Bertha's Jewelery nie było ich, zainstalowano za to inne alarmy. Widziałem fotokomórki we wszystkich drzwiach.

Normalnie można by podjechać ciężarówką pod ścianę budynku i zrobić otwór w murze. Doszliśmy jednak do wniosku, że gdyby ściana skarbca w sklepie była ze stali, a nie z betonu, potrzebowalibyśmy palników i wycięcie otworu mogłoby zająć trzy kwadranse. Właśnie dlatego postanowiliśmy wejść przez dach.

Zaraz po rozpoczęciu akcji otrzymuję sygnał od Sala Romana. Mówi, że utknął na parkingu na tyłach centrum handlowego, niedaleko sklepu, i nie potrafi uruchomić wozu.

Podjeżdżam do niego i nie rozumiem, co się stało, bo tuż przed skokiem sprawdziłem samochód. Niedobrze. Cholerny grat. Jestem wkurzony. Przy pomocy swojej riviery spycham wóz Sala z drogi. Daleko, Nie powinien stać w pobliżu sklepu.

Łączę się z Larrym Neumanem i mówię, że ma zabrać Sala z Sahara Avenue, z miejsca naprzeciwko sklepu, tak aby razem mogli jeździć w górę i w dół ulicy, obserwując, co się dzieje. W końcu czworo oczu to nie to co dwoje.

Tymczasem chłopcy meldują, że włamali się przez dach i wchodzą do środka.

Otrzymuję informację od Larry'ego. Jeździ po Saharze i nic; może znaleźć Sala, który miał stać przy krawężniku i czekać na niego.

Larry przeklina Sala i mówi, że powinien go zakatrupić.

Niedobrze, myślę. Po chwili spostrzegam nadjeżdżające radiowozy i przez krótkofalówkę nakazuję wszystkim odwrót.

Mieliśmy umówione miejsca spotkań. Mówię chłopakom, żeby dali nogę ze sklepu, bo zaraz zjawią się tam gliny, ale już jest za późno – gliny wchodzą właśnie przez dach.

Mnie zatrzymują od razu, ale Larry'ego dopiero na Paradise Road.

W końcu zgarniają nas wszystkich. Brakuje tylko Sala. Wtedy właśnie zyskałem pewność, że to kapuś. FBI zrobiło nas na szaro. Od początku znało nasze plany. Tydzień później Sal Romano spacerował po ulicach Chicago. Miałem Tony'emu za złe, że go nie zabił. Mówiłem mu, że Sal to kapuś, ale Tony po prostu zwlekał ze zbadaniem tej sprawy.

W każdym razie agenci czekali na nas w budynku po drugiej stronie ulicy. Obserwowali nas z okien przez lornetki. Nie mieliśmy żadnych szans. Zamierzali wykorzystać sprawę włamania do załatwienia nas i to zrobili.

Aresztowanie uczestników skoku było początkiem końca ludzi Tony'ego. Tamtego dnia zgarnęli wszystkich i Tony pozostał właściwie bez ochrony.

Pamiętam, że rano w dniu skoku zobaczyłem przejeżdżający wóz FBI.

– FBI nie pracuje w weekendy. Co oni tu robią? – zapytałem.

– Może to nie o ciebie chodzi, może po prostu śledzą mnie – odparł.

Stałe nas obserwowali.

Gdy wyruszałem do akcji, powiedziałem:

– Albo zgarniemy dzisiaj kupę forsy, albo staniemy się sławni”.

*

Aresztowanie Spilotra, Cullotty, eks – policjanta Blaski i gangu „Dziura w murze” zdaniem prokuratora z Oddziału ds. Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości, Charlesa Wehnera, było uwieńczeniem trzyletniego śledztwa w sprawie działalności Spilotra w Vegas. I choć Departament Sprawiedliwości nie przedstawił dowodów, które mogłyby potwierdzić początkowe zarzuty, że Spilotro kieruje kasynami w imieniu mafii, istniały tysiące podsłuchanych rozmów i całe mile taśm z nagraniami, które świadczyły o tym, że Spilotro zlecał morderstwa, napady z bronią w ręku i wymuszenia jako szef miejscowej mafii.

Oscar Goodman, towarzyszący Tony'emu na rozprawie, na której Spilotro został postawiony w stan oskarżenia i zwolniony za kaucją w wysokości sześciuset tysięcy dolarów – później zmniejszoną do stu osiemdziesięciu tysięcy – stwierdził, że aresztowania były niczym więcej jak zemstą wymiaru sprawiedliwości na jego kliencie. Dodał, iż żaden z jego klientów nie był tak szykanowany jak Spilotro.

„A owe nagrania – zauważył – są rezultatem nieustannych prób znalezienia mętnego, fałszywego pretekstu do dalszej kampanii prokuratury, której celem jest oskarżenie Anthony'ego Spilotra o popełnienie przestępstwa”.

Jednakże zdaniem emerytowanego agenta FBI, Joego Gerskiego, który przez wiele lat pracował nad sprawą Spilotra:

„W tym przypadku było inaczej. Tym razem mieliśmy żywego świadka, kogoś, kto należał do gangu „Dziura w murze”, kogoś, kto był wtajemniczony w plan skoku na Bertha's Jewelery – mieliśmy Sala Romana. Wcześniej nigdy nie dysponowaliśmy zeznaniami świadka obciążającymi Tony'ego Spilotra. Romano powiedział nam o skoku, o tym, kto weźmie w nim udział i kiedy nastąpi. I wszystko się potwierdziło, a w dodatku Sal był pod naszą opieką – bezpieczny i żywy”.

ROZDZIAŁ 23

„Nie uważam go już za swojego przyjaciela”.

Dla mafii nastały niebezpieczne czasy. Lata inwigilacji i podsłuchu zaczęły przynosić plony w postaci aktów oskarżenia. Oprócz zarzutów o kierowanie gangiem „Dziura w murze” Allenowi Dorfmanowi, Royowi Wlliamsowi i Joeyowi Lombardowi postawiono zarzut próby przekupienia senatora z Newady, Howarda Cannona. Nick Civella, Carl Civella, Joe Agosto, Carl DeLuna, Carl Thomas i inni zostali oskarżeni o współudział w zatajaniu wpływów Tropicany; oczekiwano, że Joe Aiuppa, Jackie Cerone i Frank Balistrieri z synami znajdą się w gronie oskarżonych o zatajanie wpływów Stardustu. Kilka ław przysięgłych zapewniło już nietykalność Allenowi Glickowi w zamian za zeznania, ale na razie jego adwokaci trzymali prokuratorów w szachu.

Był to okres, w którym oskarżeni i ich prawnicy miesiącami analizowali treść wielogodzinnych nagrań i oprawnych tomów z przepisanymi na maszynie tekstami rozmów. Adwokaci szukali luk w materiale dowodowym, a oskarżeni usiłowali zamordować potencjalnych świadków.

W tym czasie samo podejrzenie o współpracę z prokuraturą i FBI wystarczało, by zginąć. A nawet jeśli nie współpracowałeś i skazano cię na długą odsiadkę, nadal byłeś w niebezpieczeństwie, bo teraz mogli cię uznać za bardziej podatnego na korzystne propozycje prokuratury.

„Słyszałem, jak chodzą po sali – wspomina Cullotta – i pytają:

– Joe, co myślisz o Mike'u?

– Mike to świetny gość. Jaja ma z żelaza.

– Larry, co myślisz o Mike'u?

– Mike? Cholerny twardziel. Walczy do końca.

– Frankie, co myślisz o Mike'u?

– Mike? Chyba żartujesz?! Mike w ogień by za ciebie skoczył.

– Charlie, co myślisz o Mike'u?

– Po co ryzykować?

I to oznacza koniec Mike'a. Tak właśnie się to odbywa”.

To niebezpieczny okres, ponieważ mafijni bossowie wiedzą, że oprócz nagrań z podsłuchu – które obrona może zakwestionować – oskarżyciele potrzebują świadków lub wspólników, którzy mogą wytłumaczyć, co naprawdę się zdarzyło, którzy mogą wskazać winnych palcem, którzy mogą wyjaśnić sens niejasnego stenograficznego potoku słów na większości taśm.

*

„Odwiedził mnie Charlie Parsons, człowiek z FBI – wspomina Frank Cullotta. – Było to mniej więcej osiem miesięcy po aresztowaniu w Bertha's Jewelery.

– Mamy informacje – powiada – że twój przyjaciel Tony Spilotro dybie na twoje życie.

To był piątek. Tylko pokiwałem głową. Myślę o tym, co wydarzyło się parę tygodni wcześniej. Spałem. I nagle Trach! Trach! Trach! Trach! Co do kurwy nędzy? – mówię do siebie. – Co to za strzały, u diabła? Szybko wstałem. Podchodzę do okna i wyglądam na zewnątrz. Mój dom mijają ludzie w furgonetce. Zastrzelili człowieka w sąsiednim mieszkaniu.

Szedł do domu. Drzwi obok. Ten facet był zwykłym frajerem. Co to za numer? – myślę i kładę się z powrotem do łóżka. Musiałem wówczas wziąć to za dobrą monetę, ale zacząłem się zastanawiać.

I wtedy Parsons puszcza mi taśmę. Mało co na niej słychać. Ale ja usłyszałem. Usłyszałem, jak Tony prosi o zgodę.

Pamiętaj, że gdy proszą o zgodę, to nie mówią: «Hej, dziś wieczorem chcę załatwić Franka Cullottę!». Brzmi to raczej tak: «Muszę wyprać trochę brudnej bielizny. Ten facet nie wyprał porządnie tego, co powinien wyprać, i przez to powstał problem, o którym ci mówiłem…”

Chodzi o mnie. To ja jestem problemem, gdyż byłem jedyną osobą, która mogła powiązać Tony'ego ze wszystkim. Sal Romano, ten pieprzony kapuś, nigdy nie rozmawiał z Tonym. Tak właśnie od początku mieliśmy to zorganizowane. Żaden z moich ludzi nigdy nie rozmawiał z Tonym. Nie wiedzieli nawet, że musiałem odpalać mu jedną czwartą łupu. Podejrzewali tylko, że tak jest, bo działaliśmy bez przeszkód.

Teraz jednak zdałem sobie sprawę, że Tony wie, iż grozi mi długie więzienie. Jestem recydywistą. Czeka mnie trzydzieści lat za kratkami. Tony musi się zastanawiać, czemu nie miałbym pójść na układ i go wydać? Nie jest głupcem. Sam oceniałbym to w identyczny sposób.

Człowiek, z którym Tony rozmawia o brudnej bieliźnie, zorientował się, o co chodzi.

Słyszę jak mówi:

– W porządku, w takim razie załatw to. Wypierz swoją bieliznę. Nie ma problemu.

Lecz ludzie, których Tony wynajął, sknocili robotę. Gdyby wynajął mnie, zrobiłbym to jak trzeba, ale kto wie, gdzie szukał wykonawców – teraz, gdy wszyscy moi ludzie się ukrywali?

Zleca robotę obcym, a oni zabijają niewłaściwego człowieka, mojego sąsiada.

Myślę sobie, stary, ten facet próbował wpakować ci kulę w łeb. Jeżeli poskarżę się na niego prokuratorowi, mógłby dostać góra dziesięć lat pudła – odsiedzi sześć i wyjdzie na wolność.

To mu nie zaszkodzi. Jest młody. Wygrzebie się z tego. Jak mogłoby mu to zaszkodzić? Nie oskarżą go o członkostwo w GOP [gangsterskiej organizacji przestępczej], które jest karane wieloletnim więzieniem. Nigdy nie zdołają postawić mu tego zarzutu i skazać go na dożywocie. Tony jest na to zbyt cwany”.

Trzy dni później, w poniedziałek o ósmej piętnaście rano, Cullotta zadzwonił do agenta Parsonsa.

„Poznajesz mój głos? – zapytał.

– Poznaję”.

W ciągu dwudziestu minut znalazł się w bezpiecznym domu strzeżonym przez sześciu agentów. Zaczęli go przesłuchiwać i zabrali do Chicago na rozprawę.

„Nie wiem, jakim cudem otrzymałem gwarancję transakcyjnej nietykalności, ale tak się stało. To najlepszy immunitet, jaki można dostać. Innymi słowy, gdy masz taki immunitet, nie mogą cię sądzić za nic, o czym mówisz w zeznaniach. Bez względu na treść twoich zeznań. Sędzia w Chicago dał mi immunitet tego rodzaju. W chwili gdy to robił, nie wiedziałem nawet o co, u diabła, chodzi. No bo co ja mogłem wiedzieć o immunitetach? Wychodzę z sądu, a człowiek z FBI mówi:

– Myślę, że sędzia popełnił błąd.

Byli zszokowani”.

*

Odkąd Rosenthal został zmuszony wynieść się ze Stardustu, można było ustawiać zegarek w oparciu o harmonogram jego zajęć. Mógł to również robić specjalista od podkładania bomb w samochodach.

Mańkut wstawał wcześnie rano, by zawieźć dzieci do szkoły. Potem spędzał prawie cały dzień w domu, przewidując wyniki wybranych meczów i zasięgając informacji o papierach wartościowych, których nabyciem się interesował. Dwa lub trzy razy w tygodniu, o szóstej wieczorem, wstępował do restauracji Tony'ego Romy przy East Sahara Avenue i spotykał się ze starymi kumplami z czasów, gdy jeszcze zajmował się bukmacherstwem: Martym Kane'em, Rubym Goldsteinem i Stanleyem Greenem. Zazwyczaj stali przy barze i wypijali parę głębszych, dyskutując o sportowych wydarzeniach tygodnia. Tuż po ósmej Mańkut zamawiał żeberka na wynos. Rozstawali się około wpół do dziewiątej, gdy zamówienie było gotowe. Mańkut wychodził z restauracji, wsiadał do samochodu i wracał do domu, zanim dzieci zdążyły pójść spać.

4 października postąpił według zwykłego schematu. Ale gdy wsiadł do samochodu z zamówionym posiłkiem, nastąpiła eksplozja. Pamięta, że widział, jak drobne płomienie strzelają z otworów nagrzewacza szyby, pamięta również, że wnętrze auta zaczęło wypełniać się taflami płomieni, gdy usiłował wydostać się przez drzwi.

Chwycił za klamkę i wypadł na chodnik, tarzając się przez chwilę, aby ugasić płonące ubranie. Potem wstał i zobaczył, że cały samochód się pali. Nagle podbiegli do niego dwaj mężczyźni i przydusili go do ziemi, nalegając, by leżał spokojnie i zakrył głowę.

W chwili gdy cała trójka padła na chodnik, płomienie dotarły do baku i dwutonowy cadillac eldorado poderwał się na cztery stopy od ziemi. Meteoryt z poszarpanych kawałków metalu i plastyku wystrzelił w niebo na wysokość około pięćdziesięciu stóp, a potem zasypał sczerniałymi skorupami i sadzą ponad dwieście stóp kwadratowych powierzchni parkingu. (Okazało się, że dwaj mężczyźni, którzy powalili Mańkuta na ziemię, to agenci służby wywiadowczej – akurat skończyli jeść kolację.)

Zdaniem Barbary Lawry, mieszkającej po drugiej stronie ulicy, eksplozja była tak gwałtowna i głośna, jakby „pociąg wpadł przez dach”. Lori Wardle, kasjerka w restauracji Marie Callender, mieszczącej się naprzeciwko lokalu Tony'ego Romy, powiedziała:

„Wybiegłam na zewnątrz. Na parkingu stała masa aut. Samochód Rosenthala wystrzelił w powietrze, a płomienie wzniosły się na wysokość dwóch pięter. To była potężna eksplozja. Z okien na tylnej ścianie naszej restauracji wyleciały wszystkie szyby”.

Ekipa reporterska lokalnych wiadomości telewizyjnych popijała kawę w pobliżu, gdy nastąpił wybuch. Parę chwil później kręcili zdjęcia Rosenthala chodzącego w oszołomieniu po parkingu i przyciskającego chusteczkę do krwawiącej głowy. Krew płynęła także ze skaleczeń na lewym ramieniu i nodze. Widać było, jak Mańkut prosi Marty'ego Kane'a i pozostałych kolegów, żeby wezwali jego lekarza i dopilnowali, by uspokojono dzieci i sprowadzono je do szpitala. Agent kierujący Wydziałem ds. Używek, John Rice, który prowadził wraz z policją dochodzenie w tej sprawie, stwierdził, iż Mańkut miał „dużo szczęścia”, że przeżył eksplozję.

„W dziewięćdziesięciu dziewięciu przypadkach na sto wybuch bomby tego rodzaju zabija – powiedział. – Tyle że w modelu eldorado producent zainstalował pod siedzeniem kierowcy dodatkową stalową blachę usztywniającą, która uratowała Mańkutowi życie.

Blacha skierowała impet wybuchu w dół i ku tyłowi samochodu. Rosenthal powinien moim zdaniem zmienić przydomek na Szczęściarz”.

*

Reporterzy prasowi i policjanci przyjechali do szpitala, gdy Mańkutowi opatrywano skaleczenia i oparzenia na sali nagłych przypadków. Kiedy oprzytomniał, wokół szpitalnego łóżka zobaczył krąg zatroskanych twarzy.

„Ujrzałem, tych wszystkich bystrzaków z FBI i miejscowych policjantów – wspomina. – I nie przyszli tam z przyjaźni. Lekarze jeszcze mnie opatrywali, gdy weszło dwóch pierwszych gości z FBI. Byli bardzo grzeczni.

– Strasznie nam przykro z powodu tego wypadku – powiedział jeden i zapytał: – Możemy w czymś pomóc?

– Nie, nie możecie – odparłem. – Czy zostawicie mnie w spokoju?

– Jesteś pewien, że tego chcesz? – zapytał drugi.

Odpowiedziałem, że jestem. Wyszli.

Potem zjawili się chłopcy z policji. Szeryfem był wówczas John McCarthy. Wchodzą i pytają:

– Jesteś gotów porozmawiać?

– Wypierdalajcie stąd – warknąłem. Cytuję dokładnie: Wypierdalajcie stąd.

Po opatrzeniu ran w szpitalu powiedziałem swojemu lekarzowi, że potrzebuję więcej środków przeciwbólowych. Bolało mnie jak diabli. Więc zrobił mi drugi zastrzyk, a potem pomógł mi wydostać się tylnym wyjściem, żebym mógł uniknąć dziennikarzy, którzy tłoczyli się na korytarzu i przed budynkiem. Gdy dotarłem do domu, moja gospodyni była na miejscu. Na szczęście dzieci już spały.

Nie minęło pół godziny, gdy rozległ się dzwonek telefonu. Dzwonił Joey Cusumano.

– Jesteś cały i zdrowy? – pyta.

– Owszem, a ty? – odpowiadam z miejsca.

– Bogu dzięki. Bogu dzięki. Czy potrzebujesz czegoś, Frank?

– Mam wszystko, Joe, ale jeżeli będę potrzebował, będziesz pierwszym człowiekiem, do którego zadzwonię.

Wciskam mu kit, bo wiem, że Tony jest przy nim. Rozmawia ze mną Cusumano, ale to Tony zadaje pytania. Wtedy jednak już się uspokoiłem. Starałem się przeanalizować sytuację. Ból nie był już tak silny. Morfina nadal działała, więc spróbowałem przypomnieć sobie, co się stało i odgadnąć, kto to zrobił”.

*

Wybuch bomby był wielkim wydarzeniem. Gazety komentowały je na pierwszych stronach, a telewizyjne programy informacyjne rozpoczynały się od doniesień na ten temat przez wiele dni. Natychmiast pojawiły się spekulacje, czy Spilotro miał coś wspólnego z zamachem i czy bomba mogła wybuchnąć w wyniku porachunków między dwoma dawnymi przyjaciółmi na tle romansu Spilotra z rozczarowaną małżeństwem żoną Mańkuta.

Agent FBI, Charlie Parsons, powiedział prasie, że przypuszczalnie za próbą zabójstwa kryją się Spilotro i chicagowska mafia. Zasugerował, iż zadawnione wzajemne urazy z powodu Geri były prawdopodobnie przyczyną podłożenia bomby.

Parsons zaproponował ponoć nawet Rosenthalowi, by ten został świadkiem oskarżenia:

„Mafia nie może zakładać, że nie będziesz sypał – to dla niej zbyt ryzykowne. Teraz muszą cię zabić. Czy możesz mieć pewność, że tego nie zrobią? Chodź z nami. Zapewnimy ochronę tobie i twoim dzieciom”.

Zdaniem Josepha Yablonskiego, dyrektora FBI w Las Vegas, Rosenthal „cudem” uniknął śmierci, a niedoszły „zabójca przypuszczalnie pochodził spoza miasta – aczkolwiek i w Las Vegas są ludzie zdolni skonstruować taką bombę”.

Mańkut pamięta, że następnego dnia po wybuchu bomby miejscowi policjanci i agenci FBI bez przerwy pukali do jego drzwi i zadawali kolejne pytania. Rosenthala zaś interesowało, co policja robi, żeby ochronić jego i dzieci, ale policjanci chcieli tylko poznać szczegóły znajomości ze Spilotrem i dowiedzieć się, czy on i Tony walczyli ze sobą. Mańkut twierdził, że Parsons zaproponował mu carte blanche w federalnym programie ochrony świadków.

„Ale wówczas moje dzieci dowiedziałyby się, że byłem kapusiem” – odparł.

„Po tym, co mafia ci zrobiła, nie musisz być wobec niej lojalny” – przekonywał Parsons.

Szef policyjnych służb wywiadowczych, Kent Clifford, wyraził to jeszcze bardziej dosadnie:

„Jesteś chodzącym trupem i nie otrzymasz żadnej ochrony policyjnej, jeżeli nie dostarczysz nam poufnych informacji”.

W odpowiedzi Rosenthal zatelefonował do szeryfa i gazet, żeby zaprotestować przeciwko groźbom Clifforda. Podkreślił przy tym, że on i jego rodzina jako podatnicy nie oskarżeni o żadne przestępstwa mają prawo do policyjnej ochrony bez względu na osobiste poglądy szefa służb wywiadowczych.

Następnego dnia gazety w Vegas trąbiły o pogróżkach Clifforda, a szeryf John McCarthy publicznie przepraszał za jego wypowiedzi. Powiedział, że Rosenthal ma prawo do policyjnej ochrony niezależnie od swej postawy i niechęci do współpracy z wymiarem sprawiedliwości. Autorzy artykułów wstępnych w gazetach i programów telewizyjnych poparli Mańkuta, podkreślając, że w momencie eksplozji w samochodzie równie dobrze mogły być jego dzieci i gospodyni i że prawo do policyjnej ochrony przysługuje wszystkim obywatelom.

Kent Clifford dokazał sztuki, której Frank Rosenthal nie był w stanie dokazać przez wiele lat – zdobył dla niego przychylność prasy.

*

Zainteresowanie mediów i policji incydentem było tak duże, że Mańkut postanowił urządzić konferencję prasową we własnym domu i położyć kres najbardziej prowokacyjnym insynuacjom i plotkom, jakie przedostawały się do gazet. Przyjął około pół tuzina reporterów ubrany w jedwabną pidżamę. Na czole i lewej ręce nadal miał bandaże.

Podczas czterdziestopięciominutowego wywiadu Mańkut powiedział, że agenci FBI i miejscowi policjanci „wyraźnie sugerowali”, iż podłożenie bomby w samochodzie było zorganizowane przez Spilotra. On sam wiedział wprawdzie, że bomby „nie podłożyli amerykańscy skauci”, nie chciał jednak oskarżać o taki postępek nikogo ze znanych mu osób.

Powiedział, że będzie „bardzo zmartwiony i bardzo zły”, jeżeli się okaże, iż odpowiedzialność za zamach ponosi jego dawny przyjaciel, Tony Spilotro. Stwierdził, że nie wierzy w coś takiego i że „byłaby to bardzo niezdrowa sytuacja dla nas wszystkich. Nie chcę nawet rozważać takiej myśli. Nie uważam go już za swojego przyjaciela, ale nie jestem w tej chwili gotów do uznania jego odpowiedzialności. Nie chce mi się wierzyć, że byłby do czegoś takiego zdolny. Nie miałem powodu sądzić, że ja sam lub któryś z członków mojej rodziny jesteśmy w niebezpieczeństwie i żyłem tak jak inni. Najwidoczniej myliłem się. Nie mam zamiaru atakować Spilotra. Nie czuję takiej potrzeby. Nie załatwiam spraw w ten sposób. Chcę dowiedzieć się, kto to zrobił, i dopilnować, by to się nie powtórzyło… ale nie myślę o zemście. Jeżeli powiem, że szukam zemsty, to zniżę się do ich poziomu”.

Rosenthal nie uważał, by zamach był formą komunikatu lub ostrzeżenia.

„Nie znam motywów tego zamachu. Zrobię wszystko, by ich powstrzymać. Zrobię, co trzeba, żeby ochronić siebie i moje dzieci”.

*

Istnieją dwie poważne teorie na temat tego, kto próbował wysłać Franka Rosenthala w zaświaty. Pierwsza – którą wyznają FBI i sam Rosenthal – głosi, że sprawcą zamachu był Frank Balistrieri. Balistrieri miał zwyczaj wysadzać swoich przeciwników w powietrze – zawdzięczał temu przydomek Szalony Saper. Aparatura podsłuchowa zainstalowana w biurze Balistrieriego zarejestrowała jego rozmowę z synami, w której stwierdził, że jego zdaniem Frank Rosenthal to kapuś.

„Zadenuncjował nas i Argent Corporation” – powiedział i obiecał synom, że „uzyska pełne zadośćuczynienie”.

Druga teoria głosi, że zrobił to Spilotro.

*

„Geri przyleciała do Vegas po zamachu – wspomina Mańkut. – Chciała zaopiekować się mną. Ochraniać. Ale we mnie nie wygasł płomień żalu.

– Przecież wiesz, że mogę się zmienić – powiedziała.

Tego dnia próbowała dać mi numer swojego telefonu, ale odparłem, że nie jest mi potrzebny i że zawsze może się ze mną skontaktować”.

ROZDZIAŁ 24

„Niewykluczone, że została zamordowana”.

Geri Rosenthal przeprowadziła się do mieszkania w Beverly Hills.

„Obracała się wśród motłochu – twierdzi Mańkut. – Degeneraci, alfonsi, ćpuny, motocykliści. Miała przyjaciela, który był muzykiem i często ją tłukł.

Żyła mocno. Do Las Vegas przyjeżdżała na wakacje. Pojawiała się w mieście, gdy Steve i Stephanie startowali w zawodach pływackich. Przychodziła na przyjęcia. Odwiedzała dzieci. Nie cieszyły mnie te wizyty, bo nigdy nie wiedziałem, co zrobi. Kiedyś odwoziłem ją na lotnisko. Zaczęła wrzeszczeć, że chce więcej pieniędzy. Widziałem, że jest już wstawiona. Przywoziła instrukcje od swych debilnych kumpli: «Wyduś więcej forsy od tego dziwaka». A jakże. Wiedziałem, do czego im była potrzebna. Zagroziłem, że wyrzucę jej bagaże na Paradise Road, jeżeli się natychmiast nie zamknie. Popatrzyła na mnie nienawistnie i nie odezwała się już ani słowem.

Następnym razem Steven wyglądał przez okno, gdy przyjechała, i zauważył, że marnie wygląda. Gdy stanęła w progu, zrozumiałem, o co mu chodziło. Była chuda jak patyk. Straciła sporo kilogramów. Faszerowała się amfetaminą i lekami.

Niedożywienie. Tylko tabletki trzymały ją przy życiu.

– Zobacz, do jakiego stanu się doprowadziłaś – powiedziałem.

Minęła mnie, wspięła się po schodach na piętro, rozebrała i weszła do wanny, jakby nadał mieszkała w tym domu. Udawała, że nadal jest panią Rosenthal.

Po rozwodzie zaproponowałem jej sto tysięcy dolarów za zmianę nazwiska.

– Chyba żartujesz – odparła.

Wykorzystywała moje nazwisko we wszelkich celach. «Nie wiesz, kim jestem? Nie wiesz, kim jest mój mąż?» Tego typu teksty. Ta fantazja służyła jej do ochrony.

Wydzwaniała do mnie z barów o pierwszej w nocy i mówiła na przykład:

– Powiedz temu sukinsynowi, żeby zostawił mnie w spokoju.

Jednej nocy zadzwoniła z ulicznego automatu. Szlochała histerycznie:

– Dałbyś wiarę, że ten sukinsyn stłukł mnie na kwaśne jabłko?

Geri chodziła wówczas z jakimś młokosem. Ilekroć rozmawialiśmy przez telefon, zwracał się do mnie per «panie Rosenthal».

Już raz mówiłem mu, żeby był grzeczny:

– Musisz zrozumieć, że spotykasz się z matką moich dzieci.

– Dobrze, panie Rosenthal – odparł wówczas.

I teraz Geri dzwoni z budki. Mówi, że krwawi i że ten młokos ją sprał. Zapytałem, co mógłbym zrobić, a ona na to, żebym do niego zadzwonił i kazał mu przestać. Będzie pod tym i tym numerem mniej więcej za godzinę.

Zapisuję numer i wstaję z łóżka. Siedzę, gapiąc się na zegar przez godzinę. Czas ciągnie się jak guma. Gdy wybieram podany numer, kto podnosi słuchawkę? Geri.

– Cześć!

– Co jest, do kurwy nędzy? Oszalałaś? – pytam. – Myślałem, że ten facet cię tłukł? Co ty tam robisz? Dlaczego wróciłaś?

– Och, nic mi nie jest.

– Pozwól, że porozmawiam z tym gówniarzem.

– W porządku, dam sobie radę.

Później okazało się, że to jej mieszkanie i mieszkali tam razem. Chłopak zagroził, że z nią zerwie, Geri wpadła w histerię i po pijaku postanowiła doprowadzić do tego, bym skłonił go groźbami do zmiany planów”.

*

6 listopada 1982 roku o godzinie 4.35 rano – mniej więcej miesiąc po wysadzeniu samochodu Mańkuta w powietrze – Geri Rosenthal zaczęła krzyczeć na chodniku przed motelem Beverly Sunset przy Sunset Boulevard 8775, weszła potykając się do hallu i upadła.

Recepcjonista wezwał policję, ale gdy policjanci przybyli na miejsce wraz z karetką, Geri była już w stanie śpiączki. Nie odzyskała przytomności. Zmarła trzy dni później w szpitalu Cedar Sinai. Miała czterdzieści sześć lat. Lekarze znaleźli w jej organizmie ślady środków uspokajających, alkoholu i innych leków. Miała duży siniak na udzie i kilka mniejszych na łydkach.

Wiadomość o jej śmierci dostała się do gazet w Los Angeles i Las Vegas, które poinformowały, że Geri zmarła z powodu wyraźnego przedawkowania leków i przedstawiły na nowo niedawne epizody z jej burzliwego małżeństwa: romans ze Spilotrem, ogołocenie trzech skrytek bankowych z ponad miliona dolarów i wybuch bomby w samochodzie Mańkuta. Wymarzony temat dla gazet ilustrowanych i policji. Kapitan Ronald Maus z Prokuratury Okręgowej w Los Angeles powiedział reporterowi „Los Angeles Times”: „Interesujemy się tą sprawą ze względu na dawne powiązania denatki oraz możliwość ingerencji zorganizowanych grup przestępczych”. Dr Lawrence Maldonado, który stwierdził jej zgon, oświadczył: „Niewykluczone, że została zamordowana”.

*

„O śmierci Geri dowiedziałem się telefonicznie od żony Boba Martina, Charlotte – wspomina Mańkut.

– Frank, mam złe wieści. Właśnie dzwonił mój kuśnierz i powiedział, że Robin przyszła odebrać futra dla Geri. Twierdziła, że Geri nie żyje – powiedział.

Natychmiast zatelefonowałem do kuśnierza. Przedstawiłem się. Wiedział, kim jestem, i zaczął mi dziękować za wszystkie zamówienia, które składałem u niego od lat.

– Czy zastałem Robin? – zapytałem.

– Tak, przyszła odebrać futra Geri. Mówi, że jej matka nie żyje.

Kuśnierz nazywał się Fred jakoś tam. Powiedziałem mu:

– Fred, nic jej nie dawaj, do cholery. Rozumiesz?

– Tak, proszę pana – odparł. Odłożyłem słuchawkę. Zadzwoniłem do kostnicy. Owszem, mieli jej ciało. Geri nie żyła.

Dwa dni później w końcu zatelefonowała do mnie Robin.

– Mama nie żyje – mówi. Tak po prostu. – Mama nie żyje.

Udaję, że jeszcze o niczym nie wiem. Dowiaduję się paru szczegółów. Robin czyni przygotowania do pogrzebu. Powiedziałem, że zadzwonię do niej później. Gdy zatelefonowałem, spieraliśmy się o to, gdzie Geri ma zostać pochowana. Ja chciałem, by pogrzebano ją w Las Vegas, obok zmarłej matki. Robin i Len Marmor woleli, by spoczęła w Los Angeles. W końcu to Robin zajęła się przygotowaniami do pogrzebu i wynajęciem kaplicy.

Rozmawiałem z dziećmi i powiedziałem obojgu, co się stało. Zdołały to zrozumieć. Zapytałem, czy chcą wziąć udział w pogrzebie.

– Proszę, pozwól mi zostać – odparł Steven, a Stephanie powiedziała:

– Nie pojedziemy.

Ja także obawiałem się spotkania z Marmorem.

Połowa ludzi podejrzewała, że to ja kazałem ją zabić, a druga połowa, że zginęła na rozkaz mafii. Mylą się jedni i drudzy. Wydałem piętnaście tysięcy dolarów na śledztwo w tej sprawie. Uzyskałem szczegółowe informacje.

Sądzę, że Geri przedawkowała.

To oni ją zabili – ludzie z jej otoczenia. Wiedzieli, że jest bogata. Otrzymywała ode mnie co miesiąc pięć tysięcy dolarów. Miała całą swoją biżuterię. Ale gdy policja przeszukała jej mieszkanie, niczego nie znaleziono”.

*

„Początkowo myśleli, że Geri mogła zostać zamordowana, ponieważ za dużo wiedziała o mafii – stwierdził Frank Cullotta. – Ale to bzdura.

Prawdopodobnie paru z jej ćpających przyjaciół – motocyklistów wpadło na pomysł, że Geri dostanie kupę forsy z ubezpieczenia, jeżeli nagle zostanie wdową. Próbowali więc wysadzić Mańkuta w powietrze. Gdy pokpili sprawę, zrozumieli, że będą w tarapatach, zwłaszcza gdy Geri skojarzy ich podróż do Vegas z zamachem.

Właśnie dlatego ją zabili. Dokładnie cztery tygodnie później. Cóż za zbieg okoliczności. I co robiła, włócząc się o wpół do piątej rano w tej nędznej dzielnicy Hollywood? Wcale się nie włóczyła. Przyjechała samochodem z zabójcami, swoimi kumplami, ludźmi, którzy usiłowali sprzątnąć Mańkuta, a teraz nafaszerowali ją tabletkami i alkoholem.

Potem wystarczyło tylko zatrzymać samochód, wysadzić ją na ulicy i odjechać”.

*

„Moja siostra została zamordowana – twierdzi Barbara Stokich. – Ktoś wstrzyknął jej coś do żył.

Gdy Geri odeszła od Franka, zabrała ze sobą biżuterię wartości miliona dolarów. Mańkut musiał z nią porozmawiać, by odzyskać swoje pieniądze, ale Geri zatrzymała klejnoty. Wszystkie zginęły.

Gdy zamieszkała w Los Angeles, chciała wrócić do Franka. Brakowało jej luksusu. Ochrony. Poczucia bezpieczeństwa. Lubiła go nazywać «panem R.».

Po śmierci Geri mój tato odwiedził miejsca, w których robiła zakupy. Jedna z jej przyjaciółek powiedziała, że Geri przez dwa miesiące chodziła do psychologa i była prawie zdrowa.

Siostra co miesiąc dostawała od Mańkuta pięć tysięcy dolarów. Miała też karty kredytowe i mercedesa. Ale nie lubiła być sama. Chodziła do barów i piła przez całą noc. Gdy wróciła do Los Angeles, Lenny miał żonę. Jakiś znajomy Murzyn sprał ją niemiłosiernie, żeby dobrać się do jej pieniędzy i biżuterii.

Dowiedzieliśmy się z mężem o śmierci Geri, ponieważ właściciel mieszkania mojego taty zadzwonił, gdy byliśmy u niego z wizytą. Paru jego przyjaciół widziało notatkę pośmiertną o Geraldine McGee Rosenthal i zastanawiali się, czy przypadkiem nie chodzi o moją siostrę. Zatelefonowaliśmy do Robin. Powtarzała bez przerwy, że nie ma czasu na rozmowę. W końcu powiedziała, że pogrzeb jest za dwa dni. Moja siostra przez tydzień leżała w szpitalu i w kostnicy i nikt nas nie zawiadomił”.

*

Geri została pochowana w Mount Sinai Memoriał Park, przy Forest Lawn 5950, w obecności rodziny i znajomych. Mańkut i dwójka jego dzieci nie uczestniczyli w pogrzebie.

„Chciałem oszczędzić tego dzieciom” – wyjaśnił.

W styczniu 1983 roku koroner Okręgu Los Angeles stwierdził, że jej śmierć była przypadkowa i spowodowała ją śmiertelna mieszanka kokainy, valium i whisky.

*

Dokumenty w kartotece sądu dla spraw spadkowych w Los Angeles stwierdzały, co następuje:

Geraldine Rosenthal zmarła, nie pozostawiwszy żadnych nieruchomości. Pozostawiła jednak rzeczy osobiste w postaci wielu monet umieszczonych w skrytce nr 107 w First Interstate Bank, Maryland Square Office przy South Maryland Parkway 3681 w Las Vegas. Nakazem sądu monety zostały wycenione na 15.486$.

Wśród 125 monet było między innymi: 4.000$ w srebrnych dolarach, 1.200$ w srebrnych dolarach z 1887 roku, 133$ w żetonach kasyna Stardust, 6.000$ w srebrnych dolarach z 1887 roku, 100$ w 22 monetach jednocentowych z głową Indianina, kwartery z głową Wolności, monety pięciocentowe z tarczą oraz duża moneta jednocentowa z 1797 roku.

Połowa monet ze skrytki przypadła Mańkutowi na mocy ustaleń porozumienia rozwodowego; drugą połowę podzielono równo między trójkę jej dzieci: Robin, Stevena i Stephanie. Zgodnie z sądową dokumentacją spadkobiercy Geri otrzymali po dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt jeden dolarów.

*

Sytuacja wróżyła wszystkim rychły koniec. Po zamachu bombowym i śmierci Geri padły kolejne oskarżenia, wydano kolejne wyroki, a śmierć zbierała coraz większe żniwo.

Setki nagrań z podsłuchu będące w posiadaniu Departamentu Sprawiedliwości doprowadziły do oskarżenia – i w końcu skazania – głównych mafijnych bossów zamieszanych w sprawę skimmingu w hotelach Stardust i Tropicana.

Słabe ogniwa wycinano. 20 stycznia 1983 roku Allen Dorfman, lat sześćdziesiąt, został zastrzelony, gdy wychodził z restauracji na przedmieściach Chicago. Dorfmana skazano wraz z Joeyem Lombardem, Joem Aiuppą, Jackiem Ceronem, Maishe'em Rockmanem i przewodniczącym Związku Kierowców, Royem Williamsem, za wykorzystywanie związkowego funduszu emerytalnego do próby kupienia poparcia senatora Howarda Cannona z Newady w kwestii korzystnego dla związku aktu prawnego dotyczącego transportu drogowego. Dorfman został skazany za przestępstwo związane z funduszem emerytalnym po raz drugi i sędzia zafundował mu wyrok wieloletniego więzienia.

Dorfman wyszedł z restauracji z Irwinem Weinerem, sześćdziesięciopięcioletnim agentem ubezpieczeniowym i byłym poręczycielem sądowym, który przed wielu laty zatrudnił Tony'ego Spilotra jako poręczyciela. Dorfman wstąpił do wypożyczalni kaset video i wypożyczył na wieczór kopię filmu „Inadmissible Evidence” [*]. Film opowiada o człowieku niesłusznie oskarżonym przez prasę o powiązania z mafią.

Weiner powiedział policji, że usłyszał, jak dwaj mężczyźni zachodzą ich od tyłu i wołają: „To napad!”, a gdy schylił głowę, usłyszał strzały i właściwie nie widział, co się stało. Bandyci uciekli. Sprawców morderstwa nigdy nie wykryto.

*

13 marca 1983 roku Nick Civella zmarł na raka płuc. Dwa tygodnie wcześniej wypuszczono go z Więziennego Centrum Medycznego w Springfield w stanie Missouri, żeby mógł „umrzeć z godnością”.

*

Joe Agosto został skazany za puszczanie w obieg czeków bez pokrycia, co pozwalało mu przelewać do mało zasobnych kas Tropicany pieniądze stanowiące dodatek do zatajanych wpływów. 12 kwietnia 1983 roku Agosto zdecydował się zostać świadkiem prokuratury. Jego zeznania – wraz z notatkami DeLuny – doprowadziły do surowych wyroków skazujących: Carl Civella i Carl DeLuna otrzymali po trzydzieści, Carl Thomas piętnaście, a Frank Balistrieri trzynaście lat więzienia.

*

Parę miesięcy później Joe Agosto zmarł na atak serca. Druga faza sprawy Argent Corporation – w której część tych samych pozwanych oskarżono o zatajenie i zagarnięcie wpływów korporacji na sumę prawie dwóch milionów dolarów – wymagała wiarygodnego świadka. Władze zagwarantowały Allenowi Glickowi nietykalność i prezes Argent Corporation złożył zeznania w sądzie.

Oskarżonymi w tej sprawie byli bossowie: z Chicago – Joe Aiuppa, lat siedemdziesiąt siedem, i Jackie Cerone, lat siedemdziesiąt jeden – następnie pełniący obowiązki szefa mafii w Cleveland Milton Maishe Rockman, lat siedemdziesiąt trzy, i boss z Milwaukee Frank Balistrieri, lat sześćdziesiąt siedem, oraz jego synowie prawnicy, John i Joseph. Wyroki skazujące w przypadku pierwszych czterech niemal na pewno oznaczały, że umrą w więzieniu.

Glick stanął przed sądem, i zeznawał przez cztery dni, przedstawiając ze szczegółami, w jakich okolicznościach spotkał Franka Balistrieriego i jak uzyskał pożyczkę. Mówił też o tym, że zmuszono go do podpisania opcji na wykup pięćdziesięciu procent udziałów w korporacji przez synów Balistrieriego w zamian za dwadzieścia pięć tysięcy dolarów. Opowiadał, jak został zmuszony do zatrudnienia Franka Rosenthala, jak Nick Civella groził mu w mrocznym pokoju hotelowym, w Kansas City, a Carl DeLuna w kancelarii Oscara Goodmana w centrum Las Vegas.

Glick jako świadek zniweczył wszelkie nadzieje obrony. Był dokładny i niewzruszony. Jawił się przysięgłym jako człowiek bezgranicznie szczery. Carl Thomas również został świadkiem oskarżenia w nadziei na uzyskanie złagodzenia wyroku piętnastu łat więzienia w sprawie Tropicany. W swoich zeznaniach mówił o skimrningu i wpływie mafii na kierownictwo Związku Kierowców. FBI miało także Joego Lonarda, siedemdziesięciosiedmioletniego byłego wiceszefa mafii clevelandzkiej, który zeznał, że spełniał rolę kuriera Rockmana, i wyjaśnił, w jaki sposób załatwiono pożyczkę dla Glicka i kto na tym zyskał.

Nawet Roy Williams, otrzymawszy wyrok pięćdziesięciu pięciu lat więzienia w sprawie o próbę przekupienia Cannona, zdecydował się na współpracę z oskarżycielami. Został wwieziony na salę rozpraw na wózku, trzymając kurczowo butlę z tlenem, i zaświadczył, że przez siedem, łat co miesiąc otrzymywał od Nicka Civelli tysiąc pięćset dolarów w podzięce za oddanie głosu za udzieleniem Glickowi pożyczki ze związkowego funduszu emerytalnego.

Carl DeLuna miał dosyć, zanim skończył się proces. Przyznał się do winy przed wydaniem wyroku. Czekała go już trzydziestoletnia odsiadka za zatajanie wpływów Tropicany. Co jeszcze mogli mu zrobić? Dołożyć kolejne trzydzieści lat? Po cóż siedzieć na sali rozpraw i przyglądać się, jak prokuratorzy pokazują ławie przysięgłych powiększenia kart z jego notatkami, a 21, 22, Stmp i Goguś podziwiają bogactwo szczegółów, które zdołał upchać na tych maleńkich kartach.

Frank Balistrieri otrzymał już wyrok trzynastu lat więzienia w innej sprawie. On także przyznał się do winy.

Tony Spilotro, oskarżony w sprawie Argent Corporation wraz z innymi, głównie na podstawie nagrań rozmów telefonicznych, w których prosił dyrektorów Stardustu o pracę i grzecznościowe usługi dla znajomych, został wyłączony ze sprawy ze względu na niewydolność serca. Sądowi lekarze orzekli, że choroba Spilotra nie jest wybiegiem, i dali mu czas na poddanie się niezbędnej operacji. Miał być sądzony później.

Gdy oskarżeni zostali uznani winnymi, nikogo to nie zdziwiło; nikogo nie zaskoczyły również surowe wyroki: Joe Aiuppa, siedemdziesięciosiedmioletni boss z Chicago oraz jego siedemdziesięciojednoletni zastępca, Jackie Cerone, otrzymali po dwadzieścia osiem lat więzienia. Siedemdziesięcioletni Maishe Rockman dostał dwadzieścia cztery lata. Carl DeLuna i Carl Civella zostali skazani na szesnaście lat więzienia, z równoczesnym biegiem kar pozbawienia wolności zasądzonych w poprzedniej sprawie. Johna i Josepha Balistrierich sąd uwolnił od wszystkich zarzutów.

Frank Rosenthal nie został oskarżony.

*

Rok tysiąc dziewięćset osiemdziesiąty trzeci był punktem zwrotnym w dziejach Las Vegas. W sprawach Tropicany i Argent Corporation prokuratura doprowadziła do procesu, a w końcu do wyroków skazujących. Ostatnia pożyczka ze związkowego funduszu emerytalnego została spłacona. Dług hipoteczny ciążący na Golden Nugget został wykupiony przez Steve'a Wynna i spłacony obligacjami wysokiego ryzyka. Skończyło się kontrolowanie finansowania kasyn przez mafię.

W 1983 roku automaty do gier losowych stały się głównym źródłem dochodów kasyn, wyprzedziwszy wszystkie pozostałe formy hazardu. Las Vegas, które powstało jako miasto dla grających o najwyższe stawki, stało się Mekką dla Amerykanów wyżywających się w grze o niskie pule i oblegających bufety ze szwedzkim stołem za 2.95$.

W 1983 roku stanowa Komisja ds. Nadzoru nad Grami Hazardowymi zawiesiła licencję kasyna Stardust z uwagi na kolejne śledztwo w sprawie zatajania jego wpływów. W dawnym biurze Mańkuta zainstalował się jeden z kontrolerów komisji. Urzędnicy stanowi mogli zwalniać lub wysyłać na wcześniejszą emeryturę wielu pracowników kasyna, którzy od lat uczestniczyli w skimmingu.

W tym samym roku Frank Mańkut Rosenthal przeprowadził się wraz z rodziną do Kalifornii.

*

„Grałem trochę na giełdzie i zajmowałem się przewidywaniem wyników meczów, ale już tylko jako gracz – wspomina Mańkut. – Lecz dzieci, a zwłaszcza Stephanie, wyrosły na światowej klasy pływaków. W Las Vegas Stephanie uzyskiwała bardzo dobre wyniki, wygrała dziesiątki zawodów.

Żeby jej pomóc w dążeniu do celu – przygotowywała się do przedolimpijskich zawodów kwalifikacyjnych – przeprowadziłem się do Laguna Niguel, by oboje mogli trenować i startować w klubie Mission Viejo Nadadores, w jednej z najlepszych drużyn pływackich w kraju”.

Dom Rosenthala znajdował się w Laguna Woods, w Laguna Niguel – bogatej miejscowości mniej więcej w połowie drogi z Los Angeles do San Diego. Był jednym z dziewiętnastu domów wcinających się w porośnięte bujną roślinnością przybrzeżne wzgórza, z panoramicznym widokiem na ocean, Crown Valley i El Niguel Country Club. W skład systemu zabezpieczenia posiadłości Rosenthala wchodziło kilka połączonych ze sobą kamer telewizyjnych sterowanych aparaturą wielkości ściany w garażu.

Przez większość 1983 roku życie Mańkuta obracało się wokół niezwykłych wyczynów pływackich jego dzieci.

„Widzisz nagłówek artykułu o twoim dziecku głoszący: KOLEJNE ZŁOTE MEDALE ROSENTHAL i rozsadza cię duma” – stwierdził Frank Rosenthal. Wciąż ma wycinki z gazet z tamtego okresu.

„Stephanie była naprawdę klasą dla siebie, wspaniałą sportsmenką. Nie potrafię nawet opisać, jak wielką odporność wykazywała na ból… jak wiele trudu sobie zadała. Przyglądałem się jej treningom. Zawoziłem ją na nie rano i po południu. Na wpół do piątej rano i wpół do czwartej po południu. Po prostu uwielbiałem przyglądać się, jak trenuje. Widziałem wychodzące na wierzch żyły, widziałem jej zaczerwienione oczy. Trenowała w deszczu ze śniegiem i w chłodzie. Podziwiałem, jak wiele chciała poświęcić, by osiągnąć swoją pozycję. Miałem dla niej olbrzymi szacunek.

Choćbyś bowiem był wyjątkowo utalentowany, musisz mieć tę wytrzymałość, tę siłę, ten wigor. Po to, żeby wygrywać. A Stephanie cholernie chciała wygrywać. Nie można jej było pokonać. Nie pozwalała na to.

I nie chodzi tu o gadki dumnego tatki. To mówi handicapper. Stephanie była najlepsza. Gdziekolwiek pojechała, łoiła innym skórę. I to jak!

Były szarfy, medale, puchary. A Steven, niestety, musiał w tym uczestniczyć. Nie zdawałem sobie sprawy, jak głęboką zaczął żywić urazę. Oboje byli jeszcze dziećmi. On miał dopiero trzynaście lat, a ona dziesięć. Czuł się bardzo zraniony tym, że tuliłem Stephanie, że gładziłem ją po głowie, całowałem i że ściskałem jej rękę. Musiałem zagrzewać ją do wałki.

Jej brat występował na tych samych mityngach i z reguły stanowił tło dla zwycięzców. Co można na to poradzić? Czasami mówiłem: «W porządku, Steve, musisz mocniej trenować». Ale Steven miał nam to za złe. Nam, to znaczy mnie i Stephanie.

Steve był utalentowanym pływakiem. Pod względem techniki nawet bardziej niż Stephanie. Taka jest prawda. Trenerzy w całym kraju i jego własny trener mawiali:

– Frank, jeżeli zmusisz tego chłopaka, żeby ruszył dupę, a my zdołamy nakłonić go do intensywnych treningów, nikt mu nie dorówna. On jest lepszy od Stephanie.

Lecz Stevenowi brakowało ochoty do walki. Do treningu. Do pływania po piętnaście kilometrów dziennie. Do biegania. Do suchej zaprawy. Do podnoszenia ciężarów. Nie miał chęci płacić takiej ceny. W efekcie, gdy stawał na starcie, nie był przygotowany. I dostawał baty.

Ale przecież nie każdy powinien się poświęcać. Nie lekceważyłem go za to. Myślę, że Steve powinien był zrezygnować ze sportu i pływać dla przyjemności.

Ale Stephanie bardzo pragnęła złota. To były najpiękniejsze lata mojego życia. Powiedziałem jej i paru bliskim przyjaciołom, że jeżeli zakwalifikuje się na olimpiadę osiemdziesiątego czwartego roku i zdobędzie medal, moje życie będzie spełnione.

I nawet gdybym minutę później dostał wylewu, nie przejąłbym się tym ani trochę. Mógłbym z tego nie wyjść. Naprawdę. Po prostu pragnąłem przeżyć tę jedną rzecz. I powiedziałem: «Stephanie, to wszystko, czego chcę. Chcę to zobaczyć. Cudem wydostałem się z tego samochodu po wybuchu bomby. Niech ujrzę, jak zdobywasz złoty medal, Stef, a potem mogę się pożegnać z życiem».

Stephanie rozumiała mnie. Ale była młoda. Była tylko dzieckiem. Trenowała od szóstego roku życia. No i pojechaliśmy do Austin w Teksasie, gdzie rozpoczęły się próby przedolimpijskie. Zakwalifikowała się na trzech dystansach. Obserwowałem ją w okresie treningów poprzedzających start w Austin. Jak wiesz, jestem specem od przewidywania wyników. Korzystam ze stopera.

Doszedłem do wniosku, że Stephanie ma dwie szanse, nikłą i zerową, a nikła rozwiała się jak dym. Trenerzy mówili mi:

– Frank, nie zniechęcaj jej. Zepsujesz wszystko. Bądź ostrożny, Frank.

Ale wracając z treningu do domu, powiedziałem:

– Stef, musisz mocniej trenować.

A ona na to:

– Tato, ty nie wiesz, o czym mówisz.

W każdym razie wiedziałem już przed wyjazdem do Austin. Najważniejszy wyścig. Sto metrów stylem grzbietowym. Mój siostrzeniec, Mark Mendelson, chciał przyjechać z Chicago, ale kazałem mu poczekać z przylotem, aż Stef dostanie się do finału. Pojechał na lotnisko O'Hare i czekał na wiadomość, czy Stephanie zakwalifikowała się rano do decydującego wieczornego wyścigu. Musiała zmieścić się w pierwszej ósemce. W eliminacjach miało popłynąć ponad sto zawodniczek. Dwie najlepsze spośród ośmiu finalistek jechały na olimpiadę.

Ustaliliśmy więc, że Mark poczeka na lotnisku, a ja dam mu znać, czy ma przylecieć do Austin. W głębi duszy wiedziałem, że Stef nie ma żadnych szans. Przyszła do mnie na trzy kwadranse przed startem. Powiedziała, że zdaniem trenera wygląda lepiej niż kiedykolwiek. Twój pieprzony trener wciska ci kit – powiedziałem do siebie.

Toczył z nią grę. Próbował coś z niej wykrzesać. Myślał, że Stef zdoła dokonać cudu. Cóż, w sporcie cuda się nie zdarzają. Jesteś ty i przeciwnik.

Pamiętam czas, jaki uzyskała. Popłynęła o dwie i pół sekundy wolniej niż pół roku wcześniej, gdy zakwalifikowała się do eliminacji. Spuściła głowę. Ja również. A potem pobiegłem do telefonu i przekazałem wiadomość siostrzeńcowi.

– Mark, wracaj do domu – powiedziałem”.

*

Mańkut również wrócił do siebie. Jego kupiony za trzysta siedemdziesiąt pięć tysięcy dolarów dom miał fontannę przy wejściu, źródło wody mineralnej, balkon z rozległym widokiem i kroksztyn z rzadkiego gatunku drewna w sypialni. Kiedy jednak Rosenthal postanowił położyć tapety, odkrył, że nie jest to możliwe, gdyż ściany nie trzymają pionu. Ów defekt uniemożliwił również montaż podnoszonych drzwi, nowych okien i żaluzji.

„Dom wali się, pęka i osiada – twierdził wówczas Mańkut. – W tylnej ścianie jest duża szczelina, i nawet człowiek instalujący lustra miał problemy, gdyż mury nie są prostopadłe. Poprosiłem generalnego wykonawcę, by sprawdził, czy dom spełnia normy budowlane”.

Mańkut zaskarżył wykonawców do sądu.

Tłumaczył, że musiał to zrobić, gdyż budowlańcy przestali nawet odbierać jego telefony.

*

Gdyby Mike Kinz nie siedział wysoko na fotelu swego ciągnika, nigdy by nie zauważył łaty gołej ziemi. Kinz wydzierżawił pięcioakrowe pole kukurydzy w Enos, w stanie Indiana, około sześćdziesiąt mil na południowy wschód od Chicago; kukurydza miała wysokość czterech cali i za parę tygodni wyrosłaby dostatecznie wysoko, by zasłonić pole i ukryć ślady na ziemi, które wyglądały tak, jakby ktoś wlókł coś przez sto stóp, od drogi do nagiej łaty.

Kinz podejrzewał, że jakiś kłusownik, wyciąwszy mięso, zakopał resztki upolowanego jelenia. Zdarzało się to już wcześniej. Zadzwonił więc do Dave'a Hudsona, biologa zajmującego się ochroną dzikich zwierząt i gajowego.

Hudson kopał w miękkiej piaszczystej glebie przez dwadzieścia minut, zanim uderzył w coś twardego. Zajrzał do głębokiego na trzy stopy wykopu i zobaczył kawałek białej skóry.

„Odgarnęłem piasek – wspomina – i ukazały się bawełniane spodenki”.

W głębokim na pięć stóp grobie leżały jedno na drugim dwa ludzkie ciała, odziane tylko w spodenki. Twarze trupów były tak zdeformowane, że zidentyfikowano je dopiero po czterech dniach, gdy laboranci z FBI mieli okazję sprawdzić odciski palców. Odnalezionymi mężczyznami byli: Anthony Spilotro, lat czterdzieści osiem, i jego brat Michael, lat czterdzieści jeden.

Zaginięcie obydwu zgłosiła dziewięć dni wcześniej żona Michaela, Anne. Podejrzewano wówczas, że bracia Spilotrowie, których niebawem czekały procesy sądowe, zniknęli celowo. Tony otrzymał zgodę sądu na wyjazd do Chicago w odwiedziny do krewnych i leczenie zębów u brata dentysty.

Czekało go sporo zajęć. Miał stanąć przed sądem w sprawie o zatajanie wpływów w Starduście. Niebawem miał się rozpocząć jego ponowny proces w sprawie o udział w przestępczym gangu „Dziura w murze”; pierwszy proces został unieważniony z powodu próby przekupienia jednego z przysięgłych. Tony miał być również sądzony za pogwałcenie praw obywatelskich zamordowanego świadka oskarżenia – podejrzewano, że to Spilotro dokonał tego morderstwa.

Jego brat Michael oczekiwał na proces w Chicago po zakończeniu śledztwa w sprawie wymuszenia, które wykazało istnienie powiązań między zorganizowanymi grupami przestępczymi a sex klubami i prostytutkami na zachodnich przedmieściach Chicago.

Notowania Tony'ego Spilotra u chicagowskich gangsterów znacznie spadły w ostatnich latach.

„Tony napytał sobie wielu wrogów” – twierdzi Frank Cullotta. – A taśmy z nagraniami jego oskarżeń pod adresem niektórych współpracowników, a zwłaszcza Joego Ferrioliego – które odtworzono w sądzie – tylko pogorszyły jego sytuację. Wieczorem 14 czerwca, gdy Michael i Tony opuszczali dom Michaela na przedmieściach Chicago, Michael powiedział swojej żonie: «Jeżeli nie wrócimy przed dziewiątą, to znaczy, że mamy poważne kłopoty»„.

Ich grób znajdował się w odległości mniej więcej czterech mil od farmy będącej własnością Josepha J. Aiuppy, byłego bossa chicagowskiej mafii, który w tym czasie przebywał w więzieniu pod zarzutem czerpania zysków z zatajania wpływów kasyn w Las Vegas.

„Zwłoki Spilotrów miały na zawsze pozostać w ziemi – stwierdził kierujący śledztwem agent FBI w Chicago – ale ci, którzy ich zabili, nie przewidzieli, że dzierżawca farmy przyjedzie spryskiwać pole herbicydami”.

„Bracia zmarli w wyniku obrażeń szyi i głowy spowodowanych silnymi uderzeniami” – oświadczył dr John Pless, kierownik katedry medycyny sądowej na Uniwersytecie Indiana, który przeprowadzał sekcje zwłok. Obaj zostali ciężko pobici, ale nie stwierdzono pęknięć w organach wewnętrznych i złamań kości. Wygląda na to, że pobito ich parę stóp od grobu. Ubrania zostały znalezione nie opodal. Dół był dostatecznie głęboki, by ciał nie wykopano podczas wiosennej orki”.

„Zabójcy musieli mieć mocno na pieńku z ofiarami – stwierdził dawny agent FBI, Bill Roemer, Nemezis Spilotra. Zazwyczaj strzela się raz, dwa, trzy razy prosto w tył głowy, najczęściej z dwudziestki dwójki. To szybki sposób i ofiara nie cierpi. Spilotrowie zostali zatłuczeni na śmierć. Byli torturowani”.

*

Dziś nie ma już w Las Vegas mężczyzn w filcowych kapeluszach z podłużnym rondem, którzy zbudowali to miasto. Anonimowi gracze z walizkami pełnymi gotówki nie chcą pokazywać się w nowym Vegas z obawy przed tym, że jakiś dwudziestopięcioletni absolwent szkoły hotelowej, pracujący w kasynie w weekendy, odda ich w ręce agentów IRS.

Las Vegas stało się ośrodkiem wczasowym dla dorosłych, miejscem, gdzie rodzice mogą zabrać swoje dzieci i sami trochę się zabawić. W czasie gdy dzieciaki grają w kartonowego pirata w kasynie Treasure Island lub potykają się w turniejach z rycerzami w Excaliburze, mamusia i tatuś mogą przepuszczać pieniądze na spłatę pożyczki hipotecznej i czesne w college'u w automatach do gry w pokera.

Intymny nastrój stuczterdziestosiedmiopokojowego hotelu Flamingo Bugsy Siegela czy nawet liczącego dziewięćset pokoi Stardustu Mańkuta zastąpił MGM Grand z pięcioma tysiącami pokoi oraz masa innych, niewiele mniejszych, ciągnących się szpalerem piramid, zamków i statków kosmicznych wzdłuż Las Vegas Boulevard. Przed hotelem Mirage co trzydzieści minut wybucha wulkan. Tuż obok sześć razy dziennie na sztucznym jeziorze pojawia się piracki okręt i toczy walkę z brytyjską flotą.

Jeszcze dwadzieścia lat temu krupierzy znali twoje imię. Wiedzieli, co pijesz, w co grywasz i jak ci idzie. Mogłeś podejść prosto do stołów i automatycznie zostać zameldowany w hotelu. Znajomy goniec zanosił twoją walizkę na górę, rozpakowywał torby i przynosił do pokoju twój ulubiony alkohol i wypełnione lodem pojemniki ze świeżymi owocami. To pokój czekał na ciebie, a nie na odwrót.

Dzisiaj meldowanie się w tutejszym hotelu przypomina odprawę biletowo – bagażową na lotnisku. Bywa, że nawet apartamenty gościnne dla grubych ryb hazardu przygotowywane są w czasie, gdy komputery sprawdzają na podstawie numeru karty American Express limit ich kredytu, aby potwierdzić, że są tymi, za których się podają.

Obligacje wysokiego ryzyka zastąpiły fundusz emerytalny Związku Kierowców jako główne źródło finansowania kasyn; o ile jednak oprocentowanie takich obligacji jest wysokie, nie przewyższa opłat, których żądali gangsterzy. Dyrektorzy kasyna pożyczający pieniądze nie muszą już spotykać się ze swoimi maklerami w mrocznych pokojach hotelu w Kansas City o trzeciej nad ranem i dowiadywać się, że ktoś wydłubie im oczy.

Tony i Geri nie żyją, a Mańkut wyjechał. Mieszka teraz w domu na polu golfowym w ogrodzonym osiedlu w Boca Raton. Trochę grywa, śledzi notowania swoich akcji i pomaga siostrzeńcowi prowadzić nocny klub. Czasami siada tam na małym podium i celuje światłem miniaturowej latarki w kelnerów, którzy jego zdaniem zbyt wolno sprzątają ze stołów. Przez wiele lat żywił nadzieję, że będzie mógł wrócić do Las Vegas, ale w 1987 roku został umieszczony w Czarnej Księdze i otrzymał zakaz wstępu do kasyn. Lata wałki o uchylenie tej decyzji nic nie dały.

„Powinno być tak wspaniale – stwierdził Frank Cullotta. – Wszystko było na swoim miejscu. Otrzymaliśmy w prezencie raj na ziemi, ale wszystko spieprzyliśmy”.

Los nigdy już nie dał gangsterom równie cennego prezentu.

Nicholas Pileggi

***

* Pracownik kasyna zgarniający kości do gry łopatką na długim kiju (przyp. tłum.).

* Zawodnik kierujący atakami swej drużyny w futbolu amerykańskim (przyp. tłum.).

* Gra w karty dla dwóch osób, w której zwycięzcą zostaje gracz mający w ręku dziesięć lub mniej punktów (przyp. tłum.).

* Gra przypominająca handball i squasha, prowadzona na korcie otoczonym z trzech stron ścianami, przez dwóch, czterech lub sześciu graczy, którzy wyposażeni są w długie zakrzywione wiklinowe koszyki lub siatki przypięte paskami do nadgarstków, służące do łapania małej twardej piłki i rzucania nią o frontową ścianę (przyp. tłum.).

* National Football League (przyp. tłum.).

* Boks – miejsce na stole przeznaczone na umieszczanie zakładów przy grze w black jacka (przyp. tłum.).

* YMCA – Związek Młodzieży Chrześcijańskiej (przyp. tłum.).

* Internal Revenue Service – amerykański urząd skarbowy (przyp.).

* Parent – Teacher Association: Stowarzyszenie Rodziców i Nauczycieli (przyp. tłum.).

* W wolnym przekładzie Elita (przyp. tłum.).

* Gorączka złota (przyp. tłum.)

* Finałowy mecz o mistrzostwo ligi futbolu amerykańskiego (przyp. tłum.).

* System typowania zwycięzców dwóch gonitw (psów lub koni), w którym obstawiający wygrywa tylko wtedy, jeżeli obydwa jego typy okażą się trafne (przyp. tłum.).

** System stawiania wyjściowej kwoty i ewentualnej wygranej w jednej gonitwie na następną gonitwę (przyp. tłum.).

* Amerykański powieściopisarz żyjący w łatach 1834 – 1899 (przyp. tłum.).

* Dosł: „Jak kręci się świat” (przyp. tłum.).

** Dosł: „Gdzie podziewa się Frank?” (przyp. tłum.).

* Dosł: Tłuścioch z Minnesoty (przyp. tłum.).

* Dwadzieścia osiem stopni Celsjusza (przyp. tłum.).

* National Collegiate Athletic Association – Krajowe Stowarzyszenie Sportu Uniwersyteckiego (przyp. tłum.).

* Płyta z czarnego bazaltu odkryta w 1799 r. koło Rosetty w delcie Nilu, pochodząca ze 195 roku p.n.e. Zapisane na niej teksty w kilku językach stały się kluczem do odczytania hieroglifów egipskich (przyp. red.).

* Dosł: „Niedopuszczalny dowód” (przyp. tłum.).

Content

Nicholas Pileggi
Casino: Miłość i honor w Las Vegas

PODZIĘKOWANIA

WSTĘP

CZĘŚĆ 1

ROZDZIAŁ 1

ROZDZIAŁ 2

ROZDZIAŁ 3

ROZDZIAŁ 4

ROZDZIAŁ 5

ROZDZIAŁ 6

ROZDZIAŁ 7

ROZDZIAŁ 8

ROZDZIAŁ 9

CZĘŚĆ 2

ROZDZIAŁ 10

ROZDZIAŁ 11

ROZDZIAŁ 12

ROZDZIAŁ 13

ROZDZIAŁ 14

CZĘŚĆ 3

ROZDZIAŁ 15

ROZDZIAŁ 16

ROZDZIAŁ 17

ROZDZIAŁ 18

ROZDZIAŁ 19

ROZDZIAŁ 20

ROZDZIAŁ 21

ROZDZIAŁ 22

ROZDZIAŁ 23

ROZDZIAŁ 24

Nicholas Pileggi