P. D. James

Z Nienaturalnych Przyczyn

Tytuł oryginalny: Unnatural Causes

KSIĘGA PIERWSZA

SUFFOLK

I

Pozbawione dłoni ciało leżało na dnie małej żaglówki, dryfującej po otwartym morzu i ledwie widocznej z wybrzeża Suffolk. Należało do mężczyzny w średnim wieku – niedużego, schludnego człowieczka w ciemnym garniturze w prążki, który okrywał jego szczupły korpus równie wytwornie po śmierci, jak za życia. Ręcznie szyte buty nadal lśniły – może z wyjątkiem lekkich zadrapań na czubkach – zaś pod wydatnym jabłkiem Adama widniał nienagannie zawiązany, jedwabny krawat. Nieszczęsny podróżnik, odziany z ortodoksyjną, miejską starannością; nie na taką śmierć się ubierał; nie na tę pustkę morza.

Owego wczesnego październikowego popołudnia jego szkliste oczy spoglądały na zdumiewająco błękitne niebo, na którym lekki wietrzyk z południowego zachodu tarmosił strzępki chmur. Drewniana łupinka, bez masztów i wioseł, kołysała się łagodnie na falach Morza Północnego, obracając bezwładną głowę to w tę, to w tamtą stronę, jakby w niespokojnym śnie. Rzadkie, jasne włosy sterczały nad gruzłowatym czołem; nos był tak cienki, iż zdawało się, że białe Ostrze kości lada moment przetnie napiętą skórę; małe usta O wąskich wargach otworzyły się, odsłaniając dwa duże przednie zęby, nadające twarzy wyniosły wygląd martwego zająca.

Zesztywniałe nogi obejmowały ciasno słupek środkowej ławki, okaleczone przedramiona leżały na dolnej ławie. Dłonie zostały obcięte w nadgarstkach. Prawie nie krwawił; nieliczne ciemne strużki zastygły wśród sztywnych, jasnych włosków, ława zaplamiona była nie bardziej niż pieniek u rzeźnika. Reszta ciała oraz deski podłogi pozostały czyste.

Prawą dłoń odjęto czystym cięciem, jedynie koniuszek kości promieniowej połyskiwał bielą, natomiast przy lewej coś poszło źle i ze zmasakrowanej tkanki sterczały ostre jak igły kawałki zmiażdżonego nadgarstka. Przed operacją podciągnięto rękawy marynarki i koszuli; teraz mankiety zwisały luźno, spinki mieniły się złotem, migocząc w promieniach jesiennego słońca przy każdym obrocie łodzi.

Spłowiała, pokryta łuszczącą się farbą żaglówka unosiła się na wodzie jak porzucona zabawka. Morze było prawie puste, jedynie na horyzoncie rysowała się sylwetka przybrzeżnego statku, płynącego torem wodnym od strony Yarmouth. Około drugiej ryk silników rozdarł powietrze i czarny punkt śmignął po niebie, ciągnąc w kierunku lądu pierzasty ogon. Potem wszystko ucichło; znów słychać było tylko chlupot wody o burtę i wołanie pojedynczych mew.

Nagle łódź gwałtownie zadrżała, po czym wyprostowała się i niespiesznie obróciła; jakby niesiona podwodnym prądem zaczęła posuwać się bardziej zdecydowanie. Czarnogło-wa mewa, która przysiadła na dziobie, by zastygnąć tam jak rzeźbiona figura, zerwała się w powietrze i dziko krzycząc zatoczyła nad ciałem krąg. Wśród plusku wody, powoli i nieubłaganie, maleńka łódka niosła swój straszliwy ładunek w kierunku brzegu.

II

Tego samego dnia, tuż przed drugą, nadinspektor Adam Dalgliesh zaparkował swego coopera na trawniku przed kościołem w Blythburgh i chwilę później wchodził już przez drzwi północnej kaplicy do jednego z najpiękniejszych wnętrz sakralnych w hrabstwie Suffolk. Był to jego ostatni przystanek w drodze na cypel Monksmere na południe od Dunwich, gdzie zamierzał spędzić dziesięć dni urlopu ze starą, niezamężną ciotką, swą jedyną żyjącą krewną. Ze swego londyńskiego mieszkania wyruszył zanim jeszcze miasto się obudziło, ale zamiast jechać prosto na Monksmere przez Ipswich, wybrał północną trasę do Chelmsford, by przekroczyć granicę Suffolk w Sudbury. Zjadł śniadanie w Long Melford, po czym skręcił na zachód, w stronę Lavenham, i podążył wolno przez złotozielone hrabstwo, najmniej ze wszystkich zepsute i pozbawione sztucznych upiększeń. I nastrój jego byłby taki jak ten dzień, gdyby nie jedno uporczywe pytanie, decyzja, której podjęcie odwlekał świadomie aż do tego urlopu: zanim wróci do Londynu, musi ostatecznie postanowić, czy poprosi Deborah Rłscoe, aby została jego żoną.

Co dziwniejsze, jego problem byłby prostszy, gdyby nie pewność, jaka będzie jej odpowiedź. Tak jak sprawy miały się obecnie, ponosił całą odpowiedzialność za ewentualną zamianę obecnego, przyjemnego status quo (przyjemnego dla niego, a i Deborah była chyba teraz szczęśliwsza niż rok temu?) na zobowiązanie, które dla nich obojga byłoby prawdopodobnie nieodwołalne, bez względu na konsekwencje. Niewiele jest tak udręczonych par jak te, które są za dumne, by się do tego przyznać.

Niektóre zagrożenia były mu znane. Wiedział, że Deborah niechętnie traktuje jego pracę. Nie dziwiło go to ani też nie uważał tego, samego w sobie, za ważne. Pracę wybrał sobie sam i nigdy nie zabiegał o cudzą aprobatę czy zachętę. Ale z obawą myślał o tym, że od tej pory każdy późny dyżur, każdą nagłą sprawę będzie musiał poprzedzić przeprosinami przez telefon. Chodząc tam i sam pod wspaniałym, wiązanym stropem z belek ł wdychając na wskroś anglikańską woń wosku, politury, kwiatów oraz wilgotnych śpiewników, uzmysłowił sobie, że to, czego tak bardzo pragnął, zostało mu dane dokładnie w chwili, gdy nie był już pewien, czy nadal tego chce. Takie doznanie zdarza, się za często, by rozczarować człowieka inteligentnego, niemniej potrafiło go jeszcze speszyć. Nie odstręczała go utrata wolności; ci, którzy najwięcej narzekali w tej sprawie, byli na ogół nieszczególnie wolni. Znacznie trudniejsza do zniesienia mogła być natomiast utrata prywatności, nawet w jej najprostszym, fizycznym sensie. Przeciągając dłonią po rzeźbionej piętnastowiecznej ambonie, próbował sobie wyobrazić, jak wyglądałoby życie z Deborah w jego mieszkaniu w Queenhithe, gdzie nie byłaby już wyczekiwanym gościem, a częścią jego życia, legalnym, uprawomocnionym członkiem rodziny.

Sytuacja w Yardzie też nie sprzyjała rozwiązywaniu spraw osobistych. Ostatnio podjęto znaczącą reorganizację, która, jak zwykle w takich razach, wywróciła na nice wszelkie ustalone zwyczaje -jak również lojalności – od pracy natomiast nie było chwili wytchnienia. Większość starszych stopniem oficerów już i tak pracowała po czternaście godzin. Jego ostatnia sprawa, choć zakończona pomyślnie, okazała się szczególnie uciążliwa. Zamordowano dziecko i śledztwo natychmiast zamieniło się w polowanie na człowieka; polowanie z rodzaju tych, których najbardziej nie lubił i które jego temperament najtrudniej znosił: w uparte, zawzięte sprawdzanie wszystkich faktów pod nieustającym ogniem mediów, przebiegające w atmosferze lęku i histerii otoczenia. Rodzice zmarłego dziecka przyssali się doń jak tonący, domagając się wsparcia i nadziei; nadal odczuwał wręcz fizyczne brzemię ich rozpaczy i poczucia winy. Musiał być zarazem pocieszycielem i spowiednikiem, mścicielem i sędzią. Nie było w tym nic nowego, ich rozpacz nie dotykała go osobiście i ten dystans był jego siłą, tak jak siłą niektórych kolegów stawał się ich gniew oraz olbrzymie, intensywne zaangażowanie. Ale nadal odczuwał napięcie tamtej sprawy i trzeba było czegoś więcej niż jesienne wiatry Suffolk, by oczyścić jego umysł z pewnych obrazów. Rozumna kobieta nie oczekiwałaby, że oświadczy się jej w takiej chwili i Deborah nie stanowiła tu wyjątku. Żadne z nich nie wspomniało o tym, że na kilka dni przed końcem śledztwa znalazł siłę, by skończyć drugi tomik swoich wierszy; ze zgorszeniem ujrzał wówczas, że nawet pomniejszy talent może stanowić usprawiedliwienie dla sobkostwa oraz inercji. Toteż ostatnio nie za bardzo siebie lubił i być może zbytnim optymizmem było sądzić, że wakacje zmienią ten stan rzeczy.

Pół godziny później cicho zamknął drzwi kościoła i wyruszył w ostatni etap drogi do Monksmere. Napisał do ciotki, że zapewne przyjedzie około wpół do trzeciej i miał nadzieję dotrzymać obietnicy. Jeśli, jak miała to w zwyczaju, ciotka wyjdzie z domku na jego spotkanie, ujrzy coopera wspinającego się na grzbiet cypla. Ciepło pomyślał o jej wysokiej, kanciastej sylwetce. Jej życie nie obfitowało w niezwykłe zdarzenia; większości domyślił się z urywków nieostrożnych rozmów matki albo też poznał je jeszcze w dzieciństwie. Jej narzeczony został zabity pół roku przed kapitulacją w 1918, gdy ona sama była jeszcze młodą dziewczyną. Jej matka, delikatna, rozkapryszona piękność, stanowiła najgorszą z możliwych żonę dla uczonego wiejskiego duchownego, co zresztą sama wielokrotnie przyznawała, sądząc najwyraźniej, że szczerość rozgrzeszy kolejny egoistyczny, ekstrawagancki wybryk. Nie lubiła patrzeć na smutek innych, gdyż przez to jej osoba stawała się chwilowo mniej zajmująca, postanowiła zatem głęboko przeżyć śmierć narzeczonego córki, młodego kapitana Maskella. Bez względu na to, jak cierpiała wrażliwa, zamknięta w sobie i dość trudna Jane, musiało być jasne, że jej matka cierpi bardziej; do tego stopnia, że trzy tygodnie po fatalnym telegramie zmarła na hiszpankę. Należy wątpić, czy zamierzała, posunąć się aż tak daleko, ale zapewne skutek by ją zadowolił. Jej zrozpaczony mąż w jedną noc zapomniał o wszystkich kłopotach i zmartwieniach swego małżeństwa, pamiętając jedynie urodę i wesołość żony. Oczywiście, było nie do pomyślenia, aby miał się ponownie ożenić – i, oczywiście, nigdy tego nie uczynił. Jane Dalgliesh, której własnej żałoby nikt już prawie nie pamiętał, zajęła na plebanii miejsce zmarłej matki, pozostając z ojcem do jego śmierci w 1955 roku. Jeśli nawet, jako niezwykle inteligentna kobieta, nie znajdowała zadowolenia w monotonii prac domowych i parafialnych zajęć, tak przewidywalnych jak rok liturgiczny, nigdy nie dała po sobie niczego poznać. Jej ojcu, niewzruszenie przekonanemu o niezwykłej wadze swego powołania, nie przyszło nawet do głowy, że czyjeś zdolności mogą się marnować w jego służbie, Jane Dalgliesh zaś, szanowana, lecz nie kochana przez parafian, robiła co należało, znajdując pociechę w obserwacji ptaków. Po śmierci ojca opublikowała kilka artykułów, owoców skrupulatnej obserwacji, dzięki którym zyskała pewne uznanie i nawet jej parafianie musieli w końcu przyznać, że to, co nazywali „małym hobby panny Dalgliesh” stawia ją w rzędzie najbardziej uznawanych w kraju ornitologów. Nieco ponad pięć lat temu sprzedała dom rodzinny w Lincolnshire, po czym kupiła Pentlands, kamienny domek na końcu cypla Monksmere i tutaj Dalgliesh odwiedzał ją przynajmniej dwa razy do roku.

Nie były to jedynie wizyty obowiązkowe; jeśli nawet czuł się za nią odpowiedzialny, była tak samowystarczalna, że czasem nawet okazanie serdeczności zakrawało na obelgę. Niemniej istniała między nimi serdeczność i oboje byli tego świadomi. Już teraz z zadowoleniem myślał o tym, że ją zobaczy i cieszył się z góry na przyjemności pobytu w Monksmere. Zobaczy ogień na szerokim palenisku, płonące polana wyrzuconego przez morze drewna, napełniające cały domek wonnym dymem, a przed kominkiem pachnący dzieciństwem fotel o wysokim oparciu, jedyną pamiątkę z plebanii dziadka. Jak zwykle zajmie swój skąpo umeblowany pokój z widokiem na niebo i morze, z wąskim, lecz wygodnym łóżkiem o pachnącej lawendą pościeli, oraz łazienką, gdzie jest w bród gorącej wody, wanna zaś dość długa, by duży mężczyzna mógł się wyciągnąć; jego ciotka, sama mierząca prawie metr osiemdziesiąt, po męsku doceniała wszystkie istotne wygody. Jeszcze przedtem czeka go herbata przy ogniu i gorące grzanki z domową konfiturą. A co najważniejsze, nie będzie trupów ani żadnej o nich wzmianki. Podejrzewał, że Jane Dalgliesh uważa za niepoważne, aby inteligentny człowiek zarabiał na życie uganiając się za mordercami, a nie była to osoba, która uprzejmie udaje zainteresowanie, kiedy go nie odczuwa. Nie miała żadnych roszczeń, nawet do jego uczuć, i z tego powodu była jedyną kobietą na świecie, z którą czuł się spokojny. Czekały go długie, z rzadka tylko przerywane rozmową spacery we dwójkę po pasie twardego piasku między spienionym morzem i kamieniami plaży; zwykle nosił wówczas jej szkicownik, ona zaś szła przodem, z rękami wbitymi w kieszenie kurtki i oczami utkwionymi w siedzące na plaży białorzytki, ledwie odcinające się od kamieni, czy kołującą nad głową mewę rybołówkę. Będzie spokojnie, kojąco, bez żadnych wymagań, ale po dziesięciu dniach wróci do Londynu z uczuciem ulgi.

Jechał teraz przez las Dunwich, wśród ciągnących się po obu stronach drogi plantacji ciemnych świerków, posadzonych przez Urząd Lasów. Wydawało mu się, że już czuje morze; niesiony wiatrem cierpki, słony zapach był mocniejszy od gorzkiej woni drzew. Poczuł lekkość w sercu, jak wracające do domu dziecko. Wkrótce ciemnozielone drzewa skończyły się jak nożem uciął, odgrodzone drutem od pastelowych pól i żywopłotów, po czym te również ustąpiły miejsca trawie i janowcom nadmorskich wrzosowisk przed Dunwich.

Gdy jadąc wzdłuż muru okalającego ruiny klasztoru franciszkanów skręcił do wioski, usłyszał głośny jazgot klaksonu. Z tyłu wypadł rozpędzony jaguar; Dalgliesh zdołał ujrzeć ciemnowłosą głowę i podniesioną w pozdrowieniu rękę, po czym samochód zniknął mu z oczu. A więc Oliver Latham, krytyk teatralny, przyjechał do domu na weekend. Dalgliesh nie sądził, aby miało to zakłócić mu pobyt, gdyż Latham nie przyjeżdżał do Suffolk dla towarzystwa. Podobnie jak jego sąsiad, Justin Bryce, uważał swój domek za schronienie od londyńskiego gwaru – i zapewne ludzi – chociaż bywał na Monksmere rzadziej niż Bryce. Dalgliesh spotkał go raz czy dwa i rozpoznał w nim niepokój oraz napięcie, których echo słyszał w samym sobie. Latham znany był z upodobania do dobrych samochodów i szybkiej jazdy, Dalgliesh wręcz podejrzewał, że sama jazda na Monksmere jest dlań źródłem wyzwolenia. Inaczej trudno było zrozumieć, po co w ogóle utrzymywał swój domek; nie zajmował się jego urządzaniem, rzadko doń przyjeżdżał, nigdy nie przywoził tu kobiet i używał go wyłącznie jako bazy dla szaleńczych samochodowych wypadów w okolicę, tak gwałtownych i nieobliczalnych, jakby coś odreagowywał.

Gdy Rosemary Cottage wyłonił się zza zakrętu, Dalgliesh przyspieszył. Nie miał wielkich nadziei na to, że minie ten domek nie zauważony, ale przynajmniej mógł rozwinąć szybkość, przy której niezatrzymanie się było usprawiedliwione. Kątem oka dostrzegł twarz w oknie na piętrze; no cóż, należało się tego spodziewać. Celia Calthrop samozwańczo uznała się za dziekana małej społeczności na Monksmere, a tym samym przyznała sobie pewne prawa i obowiązki, jeśli więc nierozważni sąsiedzi nie chcieli informować jej o przyjazdach i wyjazdach swoich gości, była zmuszona dowiadywać się sama. Pomagało jej w tym wydatnie dobre ucho oraz położenie jej domku przy skrzyżowaniu polnej drogi prowadzącej w poprzek cypla z szosą z Dunwich.

Panna Calthrop nabyła stodołę Brodiego dwanaście lat temu i nadała jej nazwę Rosemary Cottage. Kupiła ją tanio, a następnie tak długo stosowała wobec miejscowej siły roboczej łagodny, lecz nieustający terror, aż przekształciła ją, równie tanio, z miłego, acz zaniedbanego kamiennego budynku w romantyczny ideał swych czytelniczek. W pismach kobiecych pisano o nim często jako o „rozkosznej rezydencji Celii Calthrop, gdzie w wiejskim zaciszu tworzy swe rozkoszne romanse, które tak uwielbiają nasze czytelniczki”. Aczkolwiek pretensjonalny i zupełnie pozbawiony smaku, Rosemary Cottage był wewnątrz bardzo wygodny, na zewnątrz zaś posiadał wszystko, co zdaniem jego właścicielki domek na wsi winien był posiadać: dach kryty strzechą (której utrzymanie i ubezpieczenie pochłaniało gorszące sumy), ogród ziół (dość posępny; panna Calthrop „nie miała ręki” do roślin); mały sztuczny staw (latem wydzielający odrażające wonie) oraz gołębnik (w którym jednakże gołębie za nic nie chciały siadywać). Przed domkiem rozciągał się gładki trawnik, na którym społeczność pisarska – własne sformułowanie Celii – pijała latem herbatę. Z początku Jane Dalgliesh wykluczana była z tych spotkań; nie dlatego, że nie twierdziła, iż jest pisarką, lecz dlatego, że jako samotna, starzejąca się panna, czyli osoba towarzysko i seksualnie bezwartościowa, na skali wartości Celii Calthrop zajmowała ostatnie miejsce, zasługując jedynie na zdawkową, podszytą litością uprzejmość. Ale później panna Calthrop odkryła, że jej sąsiadka uważana jest za osobę wybitną przez osoby, których zdanie się liczyło, co więcej, że ludzie, których spotykało się beztrosko maszerujących z nią wzdłuż brzegu, sami są wybitni. Dalsze odkrycia były jeszcze bardziej zdumiewające. Okazało się, że Jane Dalgliesh jada kolacje z R.B. Sinclairem w Priory House. Nie wszyscy wielbiciele jego trzech powieści, z których ostatnią napisał przeszło trzydzieści lat temu, zdawali sobie sprawę z tego, że pisarz jeszcze żyje, z tych zaś tylko niewielka garstka bywała zapraszana przezeń na kolacje. Panna Calthrop, która nie należała do osób długo trwających w błędzie, zaczęła zatem mówić do panny Dalgliesh „droga Jane”, pozostając wszakże „panną Calthrop” dla swej rozmówczyni, równie nieświadomej obecnych łask jak wcześniejszej pogardy. Dalgliesh nie wiedział, co jego ciotka naprawdę myśli o Celii; niechętnie mówiła o swoich sąsiadach, a razem widywał je zbyt rzadko, aby wyrobić sobie na ten temat własne zdanie.

Polna droga biegnąca przez cypel Monksmere w kierunku Pentlands zaczynała się około pięćdziesięciu metrów za Rosemary Cottage. Prowadzące na nią drewniane wrota, zwykle zamknięte, tym razem stały otworem, a ich ciężkie skrzydło wbiło się mocno w wysokie jeżyny i czarny bez żywopłotu. Samochód, podskakując, wolno przetoczył się po wybojach i minąwszy bliźniacze kamienne domki należące do Lathama i Justina Bryce’a, wjechał na porośnięty trawą trakt. Żadnego z mężczyzn nie było widać, aczkolwiek samochód Lathama stał na jego podwórku, a z komina domku Bryce’a leniwie snuła się smużka dymu.

Droga wznosiła się stopniowo, aż nagle przed Dalglieshem rozpostarł się cały cypel, mieniący się złotem i czerwienią aż po nadbrzeżne skały i lśniące za nimi morze. Zatrzymał samochód; chciał popatrzeć i posłuchać. Jesień nigdy nie była jego ulubioną porą roku, ale w owej chwili nie zamieniłby tego złocistego spokoju na żadną z bardziej wyrafinowanych atrakcji wiosny. Wrzos już zaczął blednąc, janowiec natomiast zakwitł ponownie, okrywając cypel kwiatem gęstym i żółtym jak w maju. W tle migotało szkarłatem, lazurem i brązem morze, zaś na południu zamglone błota ptasiego rezerwatu jaśniały delikatnymi odcieniami zieleni ł błękitu. Powietrze pachniało wrzosem i dymem drzewnym, odwiecznym i nostalgicznym zapachem jesieni. Aż trudno uwierzyć, myślał Dalgliesh, że patrzy się na pole bitwy, gdzie od wieków ziemia toczy z morzem nierówny bój; trudno uwierzyć, że złudny spokój żyłkowanej srebrem wody kryje dziewięć zatopionych kościołów starego Dunwich. Teraz na cyplu zostało niewiele budynków, chociaż nie wszystkie z nich były stare. Daleko na północy, jak wyprysk na krawędzi klifu, bielał niski mur nowego Seton House, dziwnego domu, w którym Maurice Seton, autor powieści kryminalnych, wiódł swój równie dziwny i samotny żywot. Pół mili na południe potężne, kwadratowe mury Priory House wznosiły się jak ostatni strzegący przed morzem bastion, a Pentlands Cottage, na samym skraju rezerwatu, zdawał się wisieć nad krawędzią nicości.

Na północnym krańcu drogi pojawił się konny wózek, wesoło turkoczący przez janowce w stronę Priory House. Dalgliesh ujrzał krępą, niedużą postać skuloną na koźle i bat, delikatny jak różdżka, zatknięty u jej boku. To pewnie gospodyni R.B. Sinclaira wraca do domu z zakupami, pomyślał. Wesoły, mały ekwipaż tchnął domowym urokiem i Dalgliesh patrzył za nim z przyjemnością, dopóki nie zniknął za zasłoną drzew. W tej chwili jego ciotka ukazała się przed swym domkiem i spojrzała ku grzbietowi cypla; na zegarku Dalgliesha było trzydzieści trzy minuty po drugiej. Zwolnił hamulec i cooper potoczył się w dół po drodze, nabierając prędkości.

III

Instynktownie cofnąwszy się w cień pokoju na piętrze, Oliver Latham śledził samochód wjeżdżający na cypel, po czym roześmiał się w głos i gwałtownie zamilkł, porażony tą eksplozją dźwięku w nieruchomej ciszy domku. No, proszę proszę! Cudowne dziecko Scotland Yardu, jeszcze cuchnące krwią po ostatniej sprawie, przybywa jak na zawołanie! Teraz samochód stanął na grzbiecie cypla; ależ byłoby miło, gdyby ten cholerny cooper nareszcie się zepsuł. Ale nie, wyglądało na to, że Dalgliesh po prostu zatrzymał się, aby podziwiać widoki. Biedny dureń pewnie cieszy się na dwutygodniowe rozpieszczanie w Pentlands. No, to się zdziwi, nie ma co! Pytanie tylko, czy to będzie rozsądne, jeśli on, Latham, zostanie tutaj, aby przyglądać się całej zabawie? A właściwie, czemuż by nie? Nie musiał wracać do miasta aż do premiery w Court Theatre w przyszłym tygodniu, a wyglądałoby dziwnie, gdyby wyjechał tak szybko po przybyciu. A poza tym – był ciekaw. Przyjechał na Monksmere w środę oczekując, że będzie się nudził. Ale teraz, jeśli szczęście dopisze, urlop zapowiadał się niezwykle podniecająco.

IV

Alice Kerrison wjechała wózkiem za szpaler drzew osłaniających Priory House od północnej części cypla, zeskoczyła z kozła i przez szeroki łuk na pół zrujnowanej bramy poprowadziła klacz do szesnastowiecznych stajni. Podczas gdy jej ręce zajęte były wyprzęganiem, praktyczny umysł z zadowoleniem jeszcze raz roztrząsał poranne dokonania, ciesząc się z góry na oczekujące ją małe przyjemności. Najpierw napiją się z panem Sinclairem herbaty, takiej jak on lubi, mocnej ł nieco zbyt słodkiej. Usiądą przy ogniu palącym się na wielkim kominku w holu; nawet w słoneczne dni pan Sinclair lubił mieć ciepło. A potem, zanim zacznie się zmierzchać, nim podniosą się mgły, pójdą razem na codzienny spacer w poprzek cypla. I nie będzie to spacer bez celu; musieli coś zakopać. Zawsze to przyjemnie mieć cel, a poza tym – i mimo tego, co tak mądrze tłumaczył pan Sinclair – ludzkie szczątki, nawet niekompletne, to w końcu ludzkie szczątki i należy się im szacunek. A w ogóle to najwyższa pora, żeby się ich pozbyć z domu.

V

Dochodziło wpół do dziewiątej; Dalgliesh i jego ciotka, już po kolacji, siedzieli w przyjaznym milczeniu po obu stronach kominka w bawialni. Pokój, zajmujący prawie cały parter Pentlands, miał kamienne ściany i niski sufit, wsparty na ogromnych dębowych belkach, oraz podłogę z czerwonych bazaltowych płytek. Przed kominkiem, na którym płonął żwawy, strzelający iskrami ogień, suszyła się sterta zebranego na plaży drewna. Zapach dymu snuł się po domu jak kadzidło, powietrze drżało od nieustającego huku morza. Ogarnięty uspokajającym, miarowym rytmem Dalgliesh z trudem powstrzymywał się od zaśnięcia. W sztuce czy w przyrodzie, zawsze podobały mu się kontrasty, a w Pentlands, gdy zapadła noc, mógł się nimi cieszyć do woli. Wnętrze domku, ciepłe i jasne, pełne było kolorów i wygód cywilizacji; na zewnątrz, pod niskim niebem, leżały ciemność, samotność i tajemnica. Wyobraził sobie brzeg trzydzieści metrów poniżej i morze rozpościerające koronki piany na twardej, zimnej plaży oraz cichy rezerwat ptaków na południu, gdzie trzciny ledwie poruszały się w stojącej wodzie.

Wyciągając nogi do ognia i moszcząc się wygodniej w fotelu, spojrzał na siedzącą naprzeciwko ciotkę. Jak zwykle wyprostowana, wyglądała jednak na całkowicie rozluźnioną. Robiła na drutach jaskrawe, czerwone skarpetki; Dalgliesh miał nadzieję, że nie są przeznaczone dla niego. Było to zresztą mało prawdopodobne; ciotka nie miała skłonności do takich demonstracji uczucia. Ogień rzucał cienie na jej długą twarz, brązową i rzeźbioną jak u Azteka, na okryte powiekami oczy i długi nos nad ruchliwymi, szerokimi ustami. Jej włosy, zwinięte na karku w ogromny węzeł, miały kolor stali. Pamiętał tę twarz jeszcze z dzieciństwa; nigdy nie dostrzegał w niej żadnych zmian. W pokoju ciotki na piętrze, zatknięta niedbale za ramę lustra, tkwiła jej wyblakła fotografia z narzeczonym, zrobiona w 1916 roku. Dalgliesh przypomniał ich sobie z tamtych czasów: chłopaka w czapce z daszkiem, ubranego w bryczesy, które, niegdyś nieco śmieszne, teraz stanowiły ucieleśnienie romantyzmu i smutku dawno minionej epoki, i nieco wyższą dziewczynę, nachyloną ku partnerowi z kanciastym wdziękiem nastolatki, o bujnych, związanych wstążką włosach ł obutych w spiczaste trzewiki stopach, ledwie widocznych spod wąskiej sukni. Jane Dalgliesh nigdy nie mówiła o swojej młodości, a on nigdy nie pytał; była najbardziej samowystarczalną, najmniej sentymentalną kobietą, jaką znał. Zastanawiał się, jak wyglądałyby jej kontakty z Deborah, co pomyślałyby o sobie nawzajem. Trudno było wyobrazić sobie Deborah w innym niż Londyn otoczeniu. Od śmierci matki prawie nie odwiedzała domu, a z powodów dobrze znanych im obojgu on nigdy nie towarzyszył jej w wyjazdach do Martingale. Widział ją teraz na tle jego mieszkania w City, w restauracjach, w teatrze, w ulubionych pubach. Przyzwyczajony do życia na wielu różnych poziomach rozumiał, że Deborah nie jest częścią jego pracy i, jak na razie, w Pentlands też nie ma swego miejsca. Ale jako jego żona musiałaby uczestniczyć i w jednym, i w drugim. Podczas tego krótkiego urlopu powinien postanowić, czy tego naprawdę chce.

– Chciałbyś posłuchać muzyki? – zapytała Jane Dalgliesh. – Mam nowe nagranie Maniera.

Dalgliesh nie był muzykalny, ale wiedział, że dla ciotki muzyka znaczy bardzo wiele; słuchanie jej płyt stało się już nieodłączną częścią urlopu w Pentlands. Jej entuzjazm i znajomość tematu były zaraźliwe i dzięki nim on sam zaczął odkrywać pewne rzeczy. W swoim obecnym nastroju był gotów zaryzykować nawet Mahlera.

Wtedy właśnie usłyszeli samochód.

– O Boże – jęknął. – A to kto? Mam nadzieję, że nie Celia Calthrop.

Panna Calthrop, jeśli się jej stanowczo nie zniechęciło, bez przerwy zachodziła „na chwilkę”, niezmordowanie usiłując wprowadzić w samotność Monksmere ciepełko obyczajów towarzyskich z mieszczańskich przedmieść. Miała skłonność do wpadania zwłaszcza wtedy, kiedy w Pentlands gościł Dalgliesh; atrakcyjny, wolny mężczyzna był dla niej naturalnym łupem. Jeśli nawet nie chciała go sama, zawsze był w okolicy ktoś, komu by się nadał; nie znosiła, kiedy coś się marnowało. Podczas jednej z jego wizyt posunęła się aż do wydania cocktailowego przyjęcia na jego cześć i nawet nieźle się na nim bawił, zaintrygowany fundamentalnym absurdem sytuacji. Mała grupka mieszkańców Monksmere, jakby widząc się po raz pierwszy, żuła kanapki, popijała tanie sherry i wymieniała zdawkowe, uprzejme uwagi, podczas gdy na zewnątrz nad cyplem szalała wichura, a w holu leżał stos sztormiaków i latarek. To był dopiero kontrast; nie należało jednak nikogo zachęcać do takich zwyczajów.

– To chyba rzeczywiście morris panny Calthrop – powiedziała Jane Dalgliesh. – Mogła wziąć ze sobą siostrzenicę. Elizabeth przyjechała wczoraj z Cambridge, aby wydobrzeć po zapaleniu migdałków.

– A więc powinna być w łóżku. Słyszę więcej niż dwie osoby; czy to nie kwakanie Justina Bryce’a?

Tak właśnie było. Kiedy panna Dalgliesh otworzyła drzwi, przez oszklony ganek ujrzeli światła samochodu i kłębowisko ciemnych postaci, z którego powoli zaczęły wyłaniać się znajome osoby. Najwyraźniej całe Monksmere postanowiło odwiedzić jego ciotkę; nawet Sylvia Kedge, niepełnosprawna sekretarka Maurice’a Setona, kuśtykała teraz na swych kulach ku padającemu z drzwi strumieniowi światła. Panna Calthrop szła wolno obok niej, jakby nieustająco oferując pomoc. Za nimi podążał Justin Bryce, wciąż kwacząc bez sensu w ciemności, obok niego majaczyła wysoka sylwetka Olivera Lathama. Na końcu, odęta i niechętna, szła przygarbiona Elizabeth Marley z rękami w kieszeniach kurtki, ociągając się i całym ciałem podkreślając, że nie ma z tym towarzystwem nic wspólnego.

– Dobry wieczór, panno Dalgliesh – zawołał Bryce. – Dobry wieczór, Adam. Ten najazd to nie moja wina, to był pomysł Celii. Moi drodzy, przyszliśmy po zawodową poradę. To znaczy, wszyscy oprócz Olivera. Spotkaliśmy go po drodze. On chciał tylko pożyczyć trochę kawy, przynajmniej tak mówi.

– Zapomniałem kupić kawę, gdy wyjeżdżałem wczoraj z miasta – odparł spokojnie Latham. – Postanowiłem więc zwrócić się do jedynej sąsiadki, która zaopatrzyłaby mnie w przyzwoity gatunek, nie robiąc mi przy okazji wykładu na temat prowadzenia domu. Gdybym wiedział, że urządzacie przyjęcie, poczekałbym do jutra – mówił, najwyraźniej jednak nie zamierzając odejść.

Weszli do środka, mrugając w świetle i wpuszczając ze sobą zimny powiew, który uniósł na pokój kłąb białego dymu. Celia Calthrop od razu podeszła do fotela Dalgliesha i udrapowała się w nim, gotowa do przyjęcia wieczornych hołdów. Jej zgrabne nogi i stopy, ukazywane z jak najlepszej strony, rażąco kontrastowały z ciężkim, opiętym w gorset ciałem o wydatnym biuście i zwiotczałych, pokrytych plamami ramionach.

Dalgliesh oceniał ją na około pięćdziesiąt lat, ale wyglądała znacznie starzej. Jak zawsze była mocno i umiejętnie umalowana. Maleńkie, lisie usteczka lśniły karminem; głęboko osadzone oczy o lekko opadających kącikach, nadające jej twarzy wyraz fałszywego uduchowienia, podkreślany jeszcze na fotografiach prasowych, obwiedzione zostały błękitem; rzęsy były ciężkie od tuszu. Kiedy ściągnęła szyfonową chustkę, odsłaniając ostatnie wysiłki fryzjera, między rzadkimi, cienkimi włosami wręcz nieprzyzwoicie błysnęła różowa, gładka skóra czaszki.

Dalgliesh dotychczas spotkał jej siostrzenicę dwukrotnie i teraz, podając jej rękę, stwierdził, że Cambridge w niczym jej nie zmieniło. Wciąż pozostawała tą samą ponurą dziewczyną o ciężkich rysach, którą pamiętał. Jej twarz nie była pozbawiona inteligencji i pomyślał, że mogłaby nawet być atrakcyjna, gdyby przejawiła choć iskrę ożywienia.

Z pokoju prysnął poprzedni spokój. Dalgliesh stwierdził w duchu, że to nadzwyczajne, ile hałasu może narobić zaledwie siedem osób. Najpierw, jak zwykle, trzeba było usadowić Sylvię Kedge pod komendę panny Calthrop, która wszakże sama nic nie robiła. Dziewczyna miała urodę niezwykłą; byłaby wręcz piękna, gdyby nie pokręcone nogi, ujęte w metalowe obejmy i prawie męskie dłonie, zniekształcone od używania kuł. Jej wąską, cygańsko śniadą twarz okalały czarne włosy, luźno opadające do ramion. Mogła to być głowa mocna i pełna charakteru; niestety, dziewczyna narzuciła sobie maskę żałościwej pokory, wyraz cierpienia znoszonego bez skarg i pretensji, niedorzeczny na tej szlachetnej twarzy; wielkie, czarne oczy umiejętnie wzbudzały współczucie. Teraz przyczyniała się jeszcze do ogólnego zamieszania twierdząc, że jest jej całkiem wygodnie – gdy najwyraźniej nie było – i oznajmiając ze słodyczą, która miała moc rozkazu, że musi mieć kule w zasięgu ręki, choć oznaczało to oparcie ich o jej kolana. W krótkim czasie udało się jej sprawić, że wszyscy obecni, jako cieszący się niezasłużenie dobrym zdrowiem, poczuli się nieswojo. Dalgliesh miał już okazję oglądać tę komedię, ale dziś wyczul, że Sylvia nie wkłada w nią serca, że jest to prawie mechaniczny rytuał; odniósł nawet wrażenie, że akurat dzisiaj dziewczyna naprawdę źle się czuje i coś ją boli. Jej oczy były matowe jak kamienie, a między nozdrzami i kącikami ust zarysowały się dwie głębokie bruzdy. Wyglądała na niewyspaną; gdy podawał jej kieliszek sherry ujrzał, że jej ręka drży. Wiedziony impulsem autentycznego współczucia oplótł tę dłoń palcami i trzymał, dopóki nie uspokoiła się na tyle, aby podnieść kieliszek do ust.

– Co się stało? – zapytał z uśmiechem. – Czy mogę w czymś pomóc?

Celia Calthrop jak zwykle sama powołała się na stanowisko rzecznika.

– Bardzo nam przykro, że zawracamy głowę tobie i Jane w wasz pierwszy wieczór razem. Ale jesteśmy bardzo zaniepokojeni, przynajmniej Sylvia i ja. Naprawdę bardzo się martwimy.

– Ja zaś – wtrącił Justin Bryce – jestem nie tyle zaniepokojony, co zaciekawiony, by nie powiedzieć pełen nadziei. Maurice Seton zniknął. Możliwe, że to tylko sztuczka reklamująca jego następny kryminał i że niebawem ujrzymy go znów wśród nas. Ale nie należy zawsze spodziewać się najgorszego.

I w rzeczy samej, nie wyglądał na przygnębionego; przycupnąwszy na stołeczku przy kominku, jak złośliwy żółw wyciągał ku płomieniom długą szyję. W młodości miał uderzająco piękną głowę o wysokich kościach policzkowych, szerokich, ruchliwych ustach i ogromnych, świetlistych szarych oczach, skrytych pod ciężkimi powiekami, ale teraz, dobiegając pięćdziesiątki, stał się własną karykaturą. Jego oczy, jeszcze większe niż niegdyś, straciły swój dawny blask i bez przerwy łzawiły, jakby wciąż szedł pod wiatr. Cofające się włosy zmatowiały i stały się szorstkie jak słoma, kości uwydatniły się pod skórą, nadając jego twarzy wygląd trupiej główki. Jedynie dłonie pozostały nie zmienione: delikatne, białe, dziewczęce dłonie o miękkiej skórze, które teraz wyciągał do ognia.

– Zaginiony, uznany za żywego – uśmiechnął się do Dalgliesha. – Autor kryminałów. Usposobienie nerwowe. Budowa lekka. Nos wąski. Wystające zęby. Włosy rzadkie. Wydatne jabłko Adama. Znalazcę uprasza się o zatrzymanie… A więc przyszliśmy do ciebie po radę, drogi chłopcze. Świeżo, jak rozumiem, po ostatnim triumfie. Czy powinniśmy zaczekać, aż Maurice się odnajdzie i udawać, że nie zauważyliśmy jego zniknięcia? A może mamy to rozegrać tak, jak on by chciał, czyli wezwać policję? W końcu, jeśli to jedynie sztuczka reklamowa, to uprzejmie będzie współpracować. Biedny Maurice potrzebuje w tych sprawach wszelkiej możliwej pomocy.

– To nie jest temat do żartów, Justinie – skarciła go surowo panna Calthrop. – I ani przez chwilę nie pomyślałam, że to sztuczka reklamowa. Gdyby tak było, nie zawracałabym głowy Adamowi właśnie teraz, kiedy spokojny, cichy urlop jest mu szczególnie potrzebny. Ależ go sprytnie złapałeś Adamie, zanim znów to zrobił! Od całej tej sprawy czuję się chora, fizycznie chora! I co się z nim teraz stanie? Potrzymają go w więzieniu przez kilka lat na koszt państwa, a potem znowu wyjdzie i zamorduje jakieś dziecko? Czyśmy wszyscy poszaleli w tym kraju? Nie wiem, czemu go litościwie nie powieszą i nie załatwią sprawy raz na zawsze.

Dalgliesh był rad, że jego twarz jest ukryta w cieniu. Po raz kolejny przypomniał sobie chwilę aresztowania. Pooley był taki mały – mały, brzydki i śmierdzący ze strachu. Rok wcześniej opuściła go żona i zapewne sam przyszył niezdarną łatę, wybrzuszoną na łokciu marynarki. Przykuwała wzrok Dalgliesha, jakby podtrzymując w nim przekonanie, że Pooley jest istotą ludzką. No cóż, bestię zamknięto w klatce i cała prasa rozpisywała się w pochwałach naszej dzielnej policji w ogóle, zaś nadinspektora Dalgliesha w szczególności. Zapewne psychiatra umiałby wyjaśnić, dlaczego czuł się skażony poczuciem winy. Nie było to dlań uczucie nowe i umiał sobie z nim radzić; w końcu, pomyślał cierpko, rzadko dokuczało mu dłużej i nigdy jeszcze nie sprawiło, aby chciał zmienić pracę. Ale niech go diabli porwą, jeśli miał zamiar omawiać sprawę Pooleya z panną Calthrop! Napotkał wzrok ciotki. Powiedziała cicho:

– Co właściwie chce pani, aby mój bratanek zrobił, panno Calthrop? Jeśli pan Seton zniknął, to czy nie jest to sprawa dla miejscowej policji?

– Ale czy istotnie? W tym rzecz! – odparła panna Calthrop, wychylając swoje amontillado, jakby to było wino kuchenne, i automatycznym ruchem wyciągając rękę po jeszcze. – Maurice mógł zniknąć w jakichś sobie tylko znanych celach, na przykład aby zebrać materiały do następnej książki. Już przedtem robił aluzje, że to będzie coś innego, że odejdzie od klasycznego kryminału. Jest bardzo sumienny i nie lubi pisać o czymś, czego sam nie doświadczył. Wszyscy to wiemy. Pamiętacie, jak zanim napisał „Morderstwo na linie”, spędził trzy miesiące w cyrku? Oczywiście, z tego wynika, że trochę mu nie dostaje twórczej wyobraźni. Ja w swoich powieściach nie ograniczam się do osobistych przeżyć.

– Z ulgą to słyszę, Celio, kochanie, wobec tego, co przeszła twoja ostatnia heroina – zauważył Justin Bryce.

Dalgliesh zapytał, kiedy ostatni raz widziano Setona. Zanim Celia Calthrop zdążyła się odezwać, przemówiła Sylvia Kedge:

– Pan Seton pojechał do Londynu w poniedziałek rano. Miał zatrzymać się w swoim klubie, to jest w Klubie Cadaver na Tavistock Sąuare. Zawsze w październiku mieszka tam przez dwa tygodnie. Woli Londyn jesienią; wtedy też wyszukuje materiały do swoich książek w klubowej bibliotece. Zabrał ze sobą małą walizkę i przenośną maszynę do pisania. Pojechał pociągiem z Halesworth. Powiedział mi, że zamierza zacząć nową książkę, coś, co miało różnić się od jego zwykłego stylu; odniosłam wrażenie, że jest tym podniecony, chociaż nigdy o tym ze mną nie mówił. Powiedział, że będzie to dla wszystkich zaskoczenie. Ustaliliśmy, że rankami będę pracować u niego w domu i że będzie dzwonił około dziesiątej, jeśli czegoś będzie chciał. Tak zwykle umawialiśmy się, kiedy jechał pracować do klubu. Pisze książkę na maszynie z podwójnym odstępem i przysyła ją do mnie na raty, a ja przepisuję ją na czysto. Potem odsyłam mu maszynopis, on robi redakcję całości, a ja przepisuję ją dla wydawcy. Oczywiście te raty nie zawsze wiążą się ze sobą; gdy jest w Londynie, lubi pisać sceny miejskie i nigdy nie wiem, co kiedy dostanę. No i zadzwonił do mnie we wtorek rano; mówił, że p przyśle mi kawałek powieści w środę wieczór; oprócz tego prosił, żebym dokonała w domu kilku drobnych napraw. Rozmawiał jak zwykle, zachowywał się całkowicie normalnie.

Panna Calthrop nie mogła się już powstrzymać.

– To bardzo nieładnie ze strony Maurice’a, że wykorzystuje cię do takich zajęć, jak cerowanie skarpetek i polerowanie sreber. Jesteś kwalifikowaną stenotypistką i po prostu się marnujesz. Bóg jeden wie, ile moich taśm czeka, abyś je przepisała. No cóż, ale to inna sprawa. Wszyscy znają mój pogląd na ten temat.

Istotnie, wszyscy go znali i może byliby bardziej skłonni się z nim zgodzić, gdyby nie podejrzenie, iż w swym oburzeniu droga Celia broni przede wszystkim własnych interesów; jeśli można było kogoś wykorzystać, uważała, że ma do tego pierwszeństwo.

Dziewczyna nie zwróciła na nią uwagi. Jej czarne oczy były wciąż utkwione w Dalglieshu, który zapytał cicho:

– Kiedy pan Seton znów się z panią skontaktował?

– Nie zrobił tego, panie Dalgliesh. Nie zadzwonił w środę, gdy pracowałam w Seton House, ale oczywiście nie zmartwiłam się. Czasami nie odzywał się całymi dniami. Dziś rano, kiedy poszłam skończyć prasowanie, zadzwonił pan Plant, gospodarz Klubu Cadaver – jego żona tam gotuje – i powiedział, że bardzo się martwią, bo pan Seton wyszedł przed kolacją we wtorek ł nie wrócił do Klubu. Jego łóżko jest nie tknięte, zostawił także ubrania i maszynę do pisania. Z początku pan Plant nie chciał podnosić alarmu. Myślał, że pan Seton nie wrócił na noc z jakiegoś powodu związanego z książką, ale kiedy następnej nocy też się nie pokazał i nie dał znać o sobie, pomyślał, że lepiej zadzwonić do domu. Nie wiedziałam, co robić. Nie mogłam skontaktować się z przyrodnim bratem pana Setona, bo ostatnio się przeprowadził i nie znam adresu. Innych krewnych nie ma. Widzi pan, nie byłam pewna, czy pan Seton chciałby, żebym podejmowała jakieś działania. Powiedziałam panu Plantowi, żebyśmy poczekali jeszcze trochę i dzwonili do siebie, gdy tylko któreś z nas czegoś się dowie. I zaraz potem, tuż przed obiadem, przyszła poczta, a w niej ten maszynopis.

– Mamy go tutaj – obwieściła panna Calthrop. -I kopertę.

Zamaszyście wyciągnęła je z przepastnej torby i podała Dalglieshowi. Koperta była zwyczajną, urzędową, brązową kopertą, zaadresowaną na maszynie do Maurice’a Setona, Esq., Seton House, Monksmere, Suffolk. Zawierała trzy arkusze niewprawnego maszynopisu z podwójnym odstępem.

– Zawsze adresował maszynopisy do siebie – powiedziała głucho panna Kedge. – Ale to nie jest jego praca, panie Dalgliesh. On tego nie napisał.

– Jest pani pewna?

To pytanie było zbędne. Niewiele rzeczy trudniej ukryć niż sposób pisania na maszynie, a dziewczyna z pewnością przepisała dostatecznie wiele tekstów Setona, by rozpoznać jego rękę. Ale zanim zdążyła odpowiedzieć, panna Calthrop znów się wtrąciła:

– Chyba najlepiej będzie, jeśli przeczytam kawałek.

Czekali cierpliwie, aż wyjmie z torby parę ogromnych, ozdobionych brylancikami okularów, wsadzi je na nos i usadowi się wygodniej w fotelu. Tekst Maurice’a Setona, pomyślał Dalgliesh, po raz pierwszy zostanie odczytany publicznie. Autor byłby zadowolony z najwyższej uwagi malującej się na twarzach słuchaczy, a może również z aktorskich zdolności panny Calthrop. Pewna swej publiczności, w obliczu dzieła towarzysza po piórze, Celia zamierzała dać z siebie wszystko. Zaczęła czytać.

Carruthers odsunął zastanę z koralików i wszedł do klubu nocnego. Przez chwilę stal nieruchomo u wejścia, jak zawsze smukły i elegancki w nienagannie skrojonym smokingu, i chłodnym, ironicznym wzrokiem przesunął wzgardliwie po ciasno stłoczonych stolikach, obskurnym, pseudo-hiszpańskim wystroju i obdartej klienteli A więc to miał być sztab najgroźniejszego gangu handlarzy narkotyków w Europie! Za plugawą fasadą tego pospolitego klubu, jakich w końcu wiele w Soho, krył się potężny umysł, kontrolujący najbardziej potężne szajki zachodniego świata. Niewiarygodne – a jednak. Cala ta fantastyczna przygoda była niewiarygodna. Usiadł przy stoliku tuż obok drzwi, aby mieć dobry widok na sale. Gdy podszedł do niego kelner, zamówił smażone scampi, sałatę i butelkę chianti; niski, brudnawy Cypryjczyk przyjął zamówienie bez słowa. Czy wiedzieli, że tu jest? – zastanawiał się Carruthers. A jeśli tak, to kiedy się pokażą?

Na drugim końcu sali wznosiła się mata scena, wyposażona jedynie w trzcinowy parawan i krzesło. Nagle światła przygasły, a pianista podjął wolną, zmysłową melodię. Zza parawanu ukazała się dziewczyna, piękna blondynka, nie całkiem już młoda, o pięknych, pełnych piersiach. Jej wdzięk i arogancja mogły, zdaniem Carruthersa, znamionować krew rosyjską. Podeszła zmysłowo do krzesła i zaczęta bardzo powoli rozpinać swą wieczorową suknię. Gdy ta opadła na ziemię, ukazały się skąpe majteczki i czarny biustonosz. Siedząc tyłem do publiczności, podniosła ręce, aby rozpiąć stanik. Od zatłoczonych stolików natychmiast podniosły się ochryple okrzyki:

– Dawaj, Rosie! Dawaj, Rosie! Dawaj!

Panna Calthrop przerwała lekturę. Panowała cisza, większość słuchaczy wyglądała na oszołomionych. Wreszcie Bryce zawołał:

– No, dalejże, Celio! Nie przerywaj teraz, kiedy robi się ciekawie! Czy Rosie rzuci się na Martina Carruthersa i zgwałci go? Od lat się o to prosił. Czy też próżno się łudzę nadzieją?

– Nie ma potrzeby czytać dalej – powiedziała panna Calthrop. – Mamy tu wystarczający dowód.

Sylvia Kedge obróciła się ku Dalglieshowl.

– Pan Seton nigdy nie nazwałby żadnej postaci Rosie. Tak miała na imię jego matka. Kiedyś powiedział mi, że nigdy nie wykorzysta go w żadnej ze swoich książek. I nigdy tego nie zrobił.

– Zwłaszcza nie nazwałby tak prostytutki z Soho – wpadła jej w słowo panna Calthrop. – Często mówił mi o swojej matce. Uwielbiał ją, po prostu uwielbiał. Prawie pękło mu serce, gdy zmarła i jego ojciec ponownie się ożenił.

Głos panny Calthrop pulsował całą tęsknotą niespełnionego macierzyństwa. Nagle Oliver Latham powiedział:

– Proszę mi to pokazać.

Celia podała mu maszynopis i wszyscy wyczekująco patrzyli, jak Latham go ogląda. Wreszcie zwrócił go bez słowa.

– No i co? – zapytała panna Calthrop.

– Nic. Po prostu chciałem się przyjrzeć. Znam pismo odręczne Setona, lecz nie maszynowe. Ale mówicie, że tego nie napisał.

– Jestem pewna, że nie – odparta panna Kedge. – Aczkolwiek nie wiem dokładnie, dlaczego. Po prostu nie wygląda to na jego pracę. Ale zostało napisane na jego maszynie.

– A styl? – zapytał Dalgliesh.

Zebrani zamilkli.

– Nie można powiedzieć, żeby to było typowe dla Setona – odezwał się wreszcie Bryce. – W końcu facet umiał pisać, kiedy zechciał. A to brzmi dość sztucznie, prawda? Ma się wrażenie, że specjalnie starał się pisać źle.

Do tej pory Elizabeth Marley milczała, siedząc samotnie w kącie jak naburmuszone dziecko, które wbrew swej woli zostało zmuszone do uczestniczenia w nudnych rozmowach dorosłych. Teraz rzuciła niecierpliwie:

– Jeśli to jest fałszerstwo, to tak oczywiste, że chyba mieliśmy je odkryć. Justin ma rację, styl jest podrabiany. I to chyba za duży zbieg okoliczności, że ten, kto to zrobił, trafił na jedyne imię, które musiało wzbudzić podejrzenia. Czemu akurat Rosie? Jakby mnie kto pytał, to jest to sprytna zagrywka Maurice’a Setona, a wyście się na nią nabrali. Przeczytacie o tym, kiedy ukaże się jego nowa książka. Wiecie, jak uwielbia eksperymenty.

– Rzeczywiście, właśnie taki dziecinny pomysł mógłby przyjść Maurice’owi do głowy – powiedział Latham. – Nie jestem pewien, czy mam ochotę być mimowolnym uczestnikiem jego głupawych doświadczeń. Proponuję, żebyśmy dali temu spokój. W swoim czasie się odnajdzie.

– To prawda, że Maurice zawsze był dziwny i tajemniczy -Zgodziła się panna Calthrop. – Zwłaszcza gdy chodziło o jego pracę. I jeszcze jedno. W przeszłości podpowiadałam mu to i owo; czasem nawet korzystał z moich wskazówek. Ale nigdy mi później o tym nie wspominał. Oczywiście, nie oczekiwałam oficjalnych podziękowań; na ogół jestem bardzo zadowolona, mogąc pomóc koledze po piórze, ale przyznacie, że człowiek czuje się speszony, gdy w opublikowanej książce znajduje kilka swoich pomysłów, a od Maurice’a nie słyszy nawet „dziękuję”.

– Pewnie zdążył już wówczas zapomnieć, że nie sam je wymyślił – zauważył Latham z pobłażliwą pogardą.

– On nigdy niczego nie zapominał, Oliverze. Maurice miał bardzo jasny umysł i bardzo metodycznie pracował. Gdy coś mu podpowiadałam, udawał, że właściwie nie jest zainteresowany i mruczał, że spróbuje nad rym kiedyś popracować. Ale widziałam po jego oczach, że go wzięło i tylko czeka, aby wrócić do domu i umieścić to w swojej kartotece, na którejś z tych małych karteczek. Właściwie nie miałam do niego pretensji, tyle że sądziłam, że mógłby czasem podziękować mi za pomoc. Około miesiąca temu poddałam mu pewien pomysł i zakładam się, że ujrzycie go w następnej książce.

Nikt nie podjął jej oferty.

– Masz co do niego całkowitą rację, Celio – powiedział Bryce. – Coś mu się czasem szepnęło, Bóg jeden wie, dlaczego. Jak człowiekowi przyszedł do głowy nowy pomysł na morderstwo, to żal mu było go zmarnować, zwłaszcza że biedny Seton już robił pod tym względem bokami. Ale oprócz tego krwiożerczego błysku w oku nigdy żadnej oznaki wdzięczności! Tak, tak, moi drodzy. Oczywiście sami rozumiecie, że teraz już nic ode mnie nie dostanie, nie po tym, co zrobił z Arabellą.

– Och, ja właściwie nie miałam pomysłu na morderstwo, nie dokładnie – zaprzeczyła panna Calthrop. – To była tylko idea sytuacji, w sam raz na efektowny pierwszy rozdział. Cały czas powtarzałam Maurice’owi, że czytelników trzeba wciągać od samego początku. Wyobraziłam sobie dryfującą po morzu małą łódkę, a w niej ciało bez dłoni.

Zapadła cisza, tak absolutna, tak całkowita, że gdy zadźwięczał zegar, wszyscy spojrzeli nań, jakby wydzwaniał godzinę egzekucji. Dalgliesh zerknął na Lathama, który zesztywniał w swoim krześle i tak mocno ścisnął nóżkę kieliszka, iż zdawało się, że lada chwila pęknie. Trudno było odgadnąć, co kryło się pod tą bladą, nieruchomą maską. Nagle Bryce roześmiał się swym wysokim, nerwowym śmiechem i napięcie puściło; prawie dało się słyszeć ciche westchnienia ulgi.

– Ależ ty masz chorobliwą wyobraźnię, Celio! Kto by pomyślał! Musisz na nią uważać, moja droga, bo inaczej Stowarzyszenie Autorów Romansów wywali cię z hukiem.

– Ale to wszystko nie służy rozwiązaniu naszego problemu – odezwał się Latham bezbarwnym, opanowanym głosem. – Czy mam rozumieć, że wszyscy zgodziliśmy się nie podejmować żadnych działań w związku ze zniknięciem Setona? Eliza pewnie ma rację, że to jakaś bzdura, którą wymyślił Maurice. Jeśli tak, to powinniśmy czym prędzej pozwolić panu Dalglieshowi cieszyć się urlopem.

Właśnie wstawał, jakby nagle zmęczony tematem, gdy od drzwi dobiegło głośne, zdecydowane pukanie. Jane Dalgliesh spojrzała na bratanka, unosząc pytająco brew, po czym cicho wstała i wyszła na ganek. Towarzystwo zamilkło, nasłuchując bezwstydnie; gość po zmroku był czymś rzadkim w tej odciętej od świata społeczności. Po zapadnięciu nocy zwykli widywać tylko siebie nawzajem i instynktownie wiedzieli, czyje kroki zbliżają się do ich drzwi, a to pukanie było pukaniem obcego. Od wejścia dała się słyszeć cicha, urywana rozmowa, po czym panna Dalgliesh pojawiła się w drzwiach. Za nią, w mroku ganku, stało dwóch mężczyzn w prochowcach.

– To inspektor Reckless i sierżant Courtney z Wydziału Śledczego policji hrabstwa – powiedziała. – Szukają Digjby’ego Setona; jego łódka osiadła na brzegu przy cyplu Cod.

– To dziwne – zauważył Justin Bryce. – Jeszcze wczoraj o piątej po południu stała jak zwykle na brzegu u wylotu Tanner’s Lane.

Wszyscy nagle zdali sobie sprawę, że to trochę niezwykłe, aby inspektor i sierżant przychodzili po zapadnięciu nocy zapytać o zaginioną łódkę, ale to Latham sformułował pytanie:

– Co się stało, inspektorze?

– Rzecz wstrząsająca, obawiam się – odparła za niego Jane Dalgliesh. – W łódce znajdowało się ciało Maurice’a Setona.

– Ciało Maurice’a? Maurice’a? Ależ to absurd! – Ostry, dydaktyczny głos panny Calthrop przeciął powietrze w daremnym proteście. – To nie może być Maurice. On nigdy nie wypływa łódką, nie lubi żeglować.

Ispektor wszedł w krąg światła i po raz pierwszy przemówił.

– On nie żeglował, proszę pani. Pan Seton leżał martwy na dnie łódki. Martwy, a ręce miał obcięte w przegubach.

VI

Jakby napawając się własnym uporem, Celia Calthrop po raz dziesiąty powtórzyła:

– Ależ mówię wam! Oprócz Maurice’a nikomu nie wspomniałam o tym pomyśle! Po co miałabym to robić? I niepotrzebnie pytacie mnie wciąż o datę. To było ponad pół roku temu, nie pamiętam dokładnie kiedy. Szliśmy wzdłuż plaży do Walberswick, kiedy nagle pomyślałam, że to byłby dobry początek powieści kryminalnej – ciało bez dłoni, dryfujące w morze na małej łódeczce – więc opowiedziałam to Maurice’owi. I nikomu innemu o tym nie mówiłam, aż do dzisiaj. Oczywiście mógł to zrobić sam Maurice.

– Przecież widać, że musiał komuś powiedzieć! – wybuchnęła z rozdrażnieniem Elizabeth Marley. – Chyba nie obciął sam sobie rąk w imię wiarygodności! A doprawdy trudno przypuszczać, że i ty, i morderca wpadliście równocześnie na ten sam pomysł. Nie rozumiem, jak możesz być taka pewna, że nikomu nie mówiłaś. Mam wrażenie, że opowiedziałaś mi to kiedyś, gdy rozmawiałyśmy o tym, jak powoli Maurice rozwija swoje fabuły.

Zebrani spojrzeli na nią z niedowierzaniem.

– Kochana Eliza! Jak zwykle lojalna! – powiedział cicho Justin Bryce, ale nie tak cicho, by inni tego nie usłyszeli.

Oliver Latham zaśmiał się i zapadło krótkie, pełne skrępowania milczenie, przerwane wreszcie schrypniętym, obrażonym głosem Sylvii Kedge:

– Mnie nic nie powiedział.

– Ano nie, moja droga – odparła słodko panna Calthrop. – Ale też pan Seton nie mówił z tobą o wielu rzeczach. Nie rozmawia się o wszystkim z pokojówką, a tak właśnie o tobie myślał, kochanie. Powinnaś mieć więcej dumy i nie dawać się wykorzystywać jak popychadło. Mężczyźni lubią odrobinę temperamentu.

To była całkowicie nieuzasadniona jadowitość i Dalgliesh wyczuł zażenowane zdumienie zebranych; nikt się jednak nie odezwał. Prawie wstydził się spojrzeć na dziewczynę, która – jakby przyjmując zasłużoną reprymendę – pochyliła nisko głowę, ukrywając twarz za zasłoną czarnych włosów. W ciszy usłyszał jej chrapliwy oddech; żałował, że nie potrafi obdarzyć jej większym współczuciem. Celia Calthrop zachowała się niedopuszczalnie, ale w Sylvii Kedge było coś takiego, co wręcz prowokowało do okrucieństwa. Ciekaw był, co właściwie wywołało ten konkretny wybuch złości.

Minęła już prawie godzina od chwili, gdy inspektor Reckless przybył ze swoim sierżantem; godzina, podczas której inspektor mówił niewiele, a reszta towarzystwa – oprócz Dalgliesha i jego ciotki – bardzo dużo i nie zawsze mądrze. Reckless od razu zajął wysokie krzesło pod ścianą, na którym siedział nieruchomo jak strażnik, obserwując zebranych wzrokiem, który w świetle ognia wydawał się czujny i surowy. Pomimo panującego w pokoju gorąca, nadal miał na sobie swój brudny, gabardynowy prochowiec, za wiotki na wszystkie przyczepione doń metalowe guziki, sprzączki i klamerki. Na podołku przytrzymywał ostrożnie kapelusz oraz parę ogromnych rękawic z mankietami, jakby bojąc się, że ktoś mu je wyrwie. Wyglądał jak intruz, drobny urzędniczyna, którego ledwie się znosi i który nie zaryzykuje drinka na służbie. I taki właśnie efekt, myślał Dalgliesh, i zamierzał wywrzeć. Jak wszyscy skuteczni detektywi, posiadał umiejętność świadomego wyciszania swej osobowości do tego stopnia, że nawet jego fizyczna obecność stawała się czymś tak zwyczajnym i niewinnym jak obecność mebla. Pomagała mu w tym wydatnie jego powierzchowność; był nieduży – chyba z trudem mieścił się w regulaminowych granicach wzrostu – a jego ziemista, zmartwiona twarz była tak pospolita, jak milion innych twarzy, widywanych w sobotnie popołudnia na meczach piłki nożnej. Również jego głos brzmiał płasko, nie dając żadnej wskazówki co do pochodzenia i osobowości. Oczy, szeroko rozstawione i osadzone głęboko pod krzaczastymi brwiami, przesuwały się niespiesznie od jednego mówiącego do drugiego, co byłoby dla zebranych deprymujące, gdyby ktokolwiek z nich to zauważył. U jego boku siedział sierżant Courtney z miną człowieka, któremu powiedziano, że ma siedzieć prosto, mieć uszy i oczy otwarte i nie odzywać się – i który pilnie stosuje się do tych poleceń.

Dalgliesh zerknął na drugą stronę pokoju, gdzie jego ciotka, siedząca na swym zwykłym fotelu, podjęła robótkę, niewzruszenie zachowując dystans. Robić na drutach nauczyła ją niemiecka guwernantka i panna Dalgliesh kontynentalnym sposobem trzymała druty pionowo; Celia Calthrop, najwyraźniej zafascynowana ich połyskującymi czubkami, wlepiła w nie gniewny wzrok, jakby obrażona nadzwyczajną wprawą gospodyni. Chyba czuła się nieswojo, gdyż bez przerwy splatała i rozplatała dłonie oraz rzucała głową, jakby odsuwając ją od ognia. Rzeczywiście, w małym pokoju zrobiło się gorąco i wszyscy oprócz Recklessa zdawali się to odczuwać. Oliver Latham, z czołem mokrym od potu, chodził tam i z powrotem, a jego niespokojna energia Jeszcze bardziej podwyższała temperaturę. Znienacka odwrócił się do Recklessa.

– Kiedy umarł? – zapytał gwałtownie. – Niech pan mówi, może byśmy na odmianę usłyszeli kilka faktów! Kiedy umarł Seton?

– Dokładnie dowiemy się dopiero po sekcji, proszę pana.

– Innymi słowy, nie powiecie. A więc ujmę to inaczej. Na jaki czas mamy zapewnić sobie alibi?

Celia Calthrop wydała cichy pisk protestu, ale wpatrzyła się w Recklessa równie skwapliwie jak pozostali.

– Oczekuję od państwa oświadczeń o tym, co robiliście od chwili, gdy ostatni raz widziano Setona, czyli od wpół do ósmej we wtorek wieczorem, aż do północy w środę.

– Tak późno? – zdziwił się Latham. – Chyba wypchnięto go na morze na długo przed północą. Zachodu łuna; wieczorna wschodzi gwiazda; i jeden jasny glos mnie woła… Może ja zacznę? We wtorek wieczorem byłem na premierze w New Theatre, a potem poszedłem na przyjęcie, wydane przez jedną z naszych teatralnych sław. Wróciłem do siebie trochę po pierwszej i spędziłem resztę nocy z bliską osobą. Teraz nie mogę powiedzieć panu z kim, ale sądzę, że jutro będzie pan znał nazwisko. Wstaliśmy późno, zjedliśmy obiad w Ivy i rozstali, gdy wsiadłem do samochodu, aby przyjechać tutaj. W domku byłem około wpół do ósmej wczoraj wieczorem i już nie wychodziłem, z wyjątkiem małego spaceru przed snem. Dzisiaj przez cały dzień jeździłem po okolicy i robiłem zakupy. Po kolacji odkryłem, że nie mam kawy i udałem się do jedynej sąsiadki, co do której miałem pewność, że ma przyzwoity gatunek i nie uraczy mnie równocześnie rozkosznym wykładem na temat mężczyzn i ich niegospodarności. Ułatwię to panu: mam alibi na czas śmierci – zakładając, że zginął we wtorek – ale nie na czas, gdy wysłano go w ostatnią podróż, gdyż zapewne było to wczoraj w nocy.

Podczas tego monologu panna Calthrop szybko zmieniała miny – od ciekawości poprzez dezaprobatę i chytrość aż po żałobę – jakby próbując, w której bardziej jej do twarzy, aż wreszcie poprzestała na łagodnym smutku dobrej kobiety, ubolewającej nad męską słabością.

– Będę musiał pana prosić o nazwisko tej pani – powiedział spokojnie inspektor Reckless.

– A więc będzie pan prosił na próżno, przynajmniej dopóki z nią nie porozmawiam. Aczkolwiek to urocze, że zakłada pan, iż to kobieta. Panie inspektorze, niechże pan będzie rozsądnyl Gdybym miał coś wspólnego ze śmiercią Setona, już bym sobie załatwił alibi. A gdyby miało być fałszywe, nie mieszałbym w to kobiety. Nawet gdyby w grę nie wchodziła staromodna rycerskość, to nie umielibyśmy pana długo oszukiwać. Nikt nie pamięta wszystkich szczegółów. Wystarczyłoby, aby pan zapytał o czym rozmawialiśmy, po której stronie łóżka spałem, co jedliśmy na śniadanie. Zawsze mnie zdumiewa, że ktokolwiek chce sfabrykować sobie alibi; trzeba mieć do tego znacznie lepszą głowę od mojej.

– No, to chyba jesteś czysty, Oliverze – orzekła surowo panna Calthrop. – W końcu chodzi o morderstwo. Żadna rozsądna kobieta nie będzie robiła trudności.

– Ale ona nie jest rozsądna, droga Celio – zaśmiał się Latham. – To aktorka. Nie oczekuję, rzecz jasna, żadnych trudności. Mój ojciec udzielił mi kiedyś bardzo dobrej rady: „Nigdy nie idź do łóżka z kobietą, jeśli któreś z was ma się tego rano wstydzić”. Trochę to ogranicza życie płciowe, ale ma też wyraźne zalety.

Dalgliesh wątpił, by Latham naprawdę musiał się ograniczać. W jego wyrafinowanych kręgach niewielu ludzi krępowało się ujawnić związek, jeśli dzięki temu polepszała się ich pozycja towarzyska, Latham zaś, bogaty, przystojny, wytworny i, jak wieść niosła, trudny do zdobycia, miał na tym rynku wysokie notowania.

– No to jeśli, jak się zdaje, Seton naprawdę umarł we wtorek wieczorem – powiedział Bryce zrzędliwie – ty nie masz się czym martwić. Oczywiście, o ile inspektor nie będzie na tyle niedobry, by podejrzewać, że twoja łóżkowa partnerka tak czy owak dałaby ci alibi.

– Och, ona by dała prawie wszystko, gdyby ją grzecznie poprosić – odparł Latham lekko – ale to z pewnością byłoby niebezpieczne. To kwestia komedianctwa. Dopóki grałaby dzielną małą kłamczuchę, ryzykującą reputację, aby jej kochanek nie trafił do więzienia, miałbym spokój. Ale gdyby postanowiła zmienić rolę? Chyba dobrze się składa, że pragnę od niej jedynie, aby powiedziała prawdę.

Wyraźnie zniecierpliwiona zainteresowaniem, jakim cieszyło się życie płciowe Lathama, Celia wpadła mu w słowo:

– Ja chyba nie muszę opisywać swoich poczynań. Byłam dla biednego Maurice’a drogim przyjacielem, możliwe, że jedynym prawdziwym przyjacielem, jakiego kiedykolwiek miał. Ale nie mam bynajmniej nic przeciwko temu, żeby wam wszystko powiedzieć; może to oczyści z zarzutów jeszcze kogoś? Ważny jest każdy strzępek informacji, nieprawdaż? Przez większość czasu byłam w domu, ale we wtorek po południu zawiozłam Sylvię do Norwich, gdzie obie poszłyśmy do fryzjera. Zakład Estelle mieści się blisko Madden-market. To dla Sylvii przyjemny mały wypad, a poza tym uważam, że nie wolno się zapuścić tylko dlatego, że się mieszka na wsi. Zjadłyśmy w Norwich późny podwieczorek i około wpół do dziewiątej odwiozłam Sylvię, po czym pojechałam do siebie. Wczoraj przez całe rano pracowałam, dyktując na taśmę, a po południu pojechałam do Ipswich na zakupy i skorzystałam z okazji, aby wpaść do mojej znajomej lady Briggs, na Well Walk. Nie zastałam jej w domu, ale pokojówka pewnie mnie pamięta. Wracając trochę się zgubiłam i dojechałam do domu dopiero o dziesiątej wieczorem, zastając siostrzenicę, która zdążyła już przyjechać z Cambridge; ona oczywiście jest moim alibi na resztę nocy. Dzisiaj, tuż przed obiadem, zadzwoniła do mnie Sylvia i powiedziała, że Maurice zniknął. Nie za bardzo wiedziałam, co robić, ale kiedy zobaczyłam, że po południu przyjechał nadinspektor Dalgliesh, zadzwoniłam do pana Bryce’a i zaproponowałam, abyśmy wszyscy razem zasięgnęli rady. Już wtedy przeczuwałam, że stało się coś strasznego, no i proszę, czy nie miałam racji?

Następny zgłosił się Justin Bryce. Dalgliesha intrygowała gotowość, z jaką ludzie ci udzielali informacji, o jakie nikt ich nawet nie zdążył zapytać. Recytowali swoje alibi z gładką pewnością siebie nowo nawróconych na spotkaniu ruchu przebudzenia religijnego, choć niewątpliwie jutro każde z nich zapłaci za to zwykłym w takich razach kacem emocjonalnym. No cóż, nie do niego należało ostrzeganie ich przed pochopnymi zeznaniami. Jego szacunek dla inspektora znacznie wzrósł; ten człowiek wiedział, kiedy siedzieć cicho i słuchać.

– Ja również aż do wczoraj byłem w swoim mieszkaniu w Bloomsbury – powiedział Bryce – ale jeśli Seton zmarł późnym wieczorem we wtorek, to na mnie nie liczcie, moi drodzy. Tamtej nocy musiałem dwukrotnie dzwonić do lekarza. Byłem bardzo chory, miałem okropny atak astmy; ty wiesz, Celio, jak cierpię. Mój lekarz, Lionel Forbes-Denby, może to potwierdzić. Pierwszy raz zadzwoniłem do niego przed północą, błagając go, żeby do mnie przyszedł. Oczywiście, odmówił; powiedział tylko, żebym wziął dwie z moich niebieskich pigułek i zadzwonił do niego ponownie, gdybym w ciągu godziny nie poczuł się lepiej. To bardzo nieładnie z jego strony, mówiłem mu przecież, że myślę, iż umieram. Dlatego mój rodzaj astmy jest tak niebezpieczny; człowiek może naprawdę umrzeć, jeśli myśli, że tak się stanie.

– Ale z pewnością nie wtedy, gdy Forbes-Denby tego zabrania? – wtrącił Latham.

– Dobrze ci mówić, Oliverze, ale przecież on może się mylić.

– Leczył również Maurice’a, prawda? – zapytała panna Calthrop. – Maurice ślepo mu wierzył. Musiał bardzo uważać na serce i twierdził, że tylko Forbes-Denby utrzymuje go przy życiu.

– Ale powinien był przyjść do mnie tamtej nocy. Zadzwoniłem do niego jeszcze raz, o wpół do czwartej, ale przyszedł dopiero o szóstej, kiedy najgorsze już minęło. No cóż, to też jest jakieś alibi.

– Nie całkiem, Justin – powiedział Latham. – Nie ma dowodów, że dzwoniłeś ze swojego mieszkania.

– Oczywiście, że dzwoniłem z mieszkania! Mówiłem przecież. O mało nie umarłem. Poza tym, gdybym skłamał i w tym czasie biegał po Londynie, mordując Setona, co by się stało, gdyby Forbes-Denby naprawdę do mnie przyszedł? Już nigdy nie chciałby mnie leczyć!

– Mój drogi! – roześmiał się Latham. – Gdy Forbes-Denby mówi, że nie przyjdzie, to nie przyjdzie, i ty o tym doskonale wiesz.

Bryce zgodził się ze smutkiem; w ogóle wyjątkowo filozoficznie przyjął zniszczenie swego alibi. Dalgliesh słyszał o Forbesie-Denbym, modnym londyńskim lekarzu, który przy okazji był również lekarzem dobrym. Z pacjentami łączyła go głęboka wiara w nieomylność Forbesa-Denby’ego; plotka głosiła, że niewielu z nich odważyłoby się jeść, pić, żenić się, rodzić, wyjechać czy umrzeć bez jego wyraźnego zezwolenia. Zachwyceni jego dziwactwami, ze smakiem relacjonowali ostatnie popełnione przezeń grubiaństwo, a na przyjęciach popisywali się opowiadaniem co bardziej drastycznych wyczynów, jak na przykład wyrzucenie przez okno popularnego lekarstwa czy wylanie z pracy kucharki. Dalgliesh skonstatował, iż jest zadowolony, że nieprzyjemne zadanie proszenia tego ekscentryka o wydanie opinii o zmarłym i dostarczenie jednemu z podejrzanych alibi przypadnie w udziale nie jemu, lecz Recklessowi i jego podwładnym.

Nagle Justin wybuchł potokiem słów tak gwałtownym, że wszyscy odwrócili się i wlepili w niego wzrok.

– Nie zabiłem go, ale nie oczekujcie, że będę go żałował! Nie po tym, co zrobił z Arabellą!

Celia Calthrop spojrzała przepraszająco na Recklessa, jak zrezygnowana matka dziecka, które – nie bez pewnych podstaw – znów zaczyna być dokuczliwe.

– Arabellą to syjamska kotka Justina – szepnęła poufnie. – Pan Bryce sądzi, że Maurice ją zabił.

– Nie sądzi, Celio, nie sądzi – powiedział Bryce. – Wie. Trzy miesiące temu – ciągnął, zwróciwszy się do Recklessa -przejechałem jego psa. Po prostu zdarzył mi się wypadek; ja lubię zwierzęta. Lubię je, powtarzam! Nawet Towsera, który – sama przyznasz, Celio – był najbrzydszym i najgorzej wychowanym psem na świecie. To było okropne! Wbiegł mi prosto pod koła. Seton był do niego bardzo przywiązany i prawie mnie oskarżył o to, że celowo go przejechałem. A cztery dni później zamordował Arabellę. To był taki człowiek! Czy dziwicie się, że ktoś go wykończył?

Panna Calthrop, panna Dalgliesh i Latham przemówili Jednocześnie, w ten sposób skutecznie niwecząc swe dobre intencje.

– Drogi Justinie, nie było śladu dowodu…

– Panie Bryce, nikt nie przypuszcza przecież, że miało to coś wspólnego z Arabellą.

– Na litość boską, Justin, po co wywlekać…

Reckless przerwał im spokojnie:

– A kiedy przyjechał pan na Monksmere, panie Bryce?

– W środę po południu. Tuż po czwartej. I nie wiozłem w bagażniku ciała Maurice’a Setona. Na szczęście zresztą, bo zaraz za Ipswich zaczęły się kłopoty ze skrzynią biegów i musiałem zostawić samochód w garażu Bainesa, tuż przed Saxmundham. Jeśli więc chcecie szukać w nim krwi i odcisków palców, znajdziecie go w warsztacie. Życzę powodzenia.

– Czemu w ogóle my się mamy martwić? – zapytał Latham. – A co z rodziną? A drogi brat przyrodni Maurice’a? Czy policja nie powinna go odszukać? W końcu to on dziedziczy i on powinien się tłumaczyć.

– Digby był wczoraj w Seton House – powiedziała cicho Eliza Marley. – Sama go zawiozłam.

Od chwili przybycia inspektora przemówiła dopiero drugi raz i Dalgliesh wyczuł, że niechętnie zabrała głos. Ale nawet gdyby pragnęła poklasku i uwagi, nie mogłaby liczyć na bardziej zadowalającą reakcję. Nastąpiła pełna osłupienia cisza, przerwana ostrym, inkwizytorskim głosem Celii Calthrop:

– Co to znaczy: zawiozłaś?

Dalgliesh pomyślał, że należało oczekiwać tego pytania.

– To, co mówię – wzruszyła ramionami dziewczyna. -Wczoraj wieczorem zawiozłam Digby’ego Setona do domu. Zadzwonił do mnie ze stacji w Ipswich zanim się przesiadł i poprosił, abym wyjechała po niego do Saxmundham na pociąg o wpół do dziewiątej. Wiedział, że Maurice’a nie ma w domu i pewnie chciał zaoszczędzić na taksówce. Tak czy inaczej, pojechałam. Wzięłam mini morrisa.

– I nic mi nie powiedziałaś, kiedy wróciłam do domu -powiedziała oskarżycielsko panna Calthrop. Reszta towarzystwa poruszyła się niespokojnie; wyglądało na to, że szykuje się rodzinna kłótnia.

Ciemna postać pod ścianą wcale się nie przejęła.

– Nie sądziłam, że to cię zainteresuje. A poza tym, wróciłaś dość późno, prawda?

– A dzisiaj? Dzisiaj też nic nie mówiłaś.

– A po co? Jeśli Dłgby chce gdzieś pojechać, to nie moja sprawa. A poza tym nie wiedziałyśmy wtedy, że Maurice Seton nie żyje.

– A więc na prośbę Digby’ego wyjechałaś po niego na pociąg o wpół do dziewiątej? – zapytał Latham, jakby chcąc ostatecznie ustalić fakty.

– Tak jest. I co więcej, Oliverze, kiedy przyjechał pociąg, Digby w nim był. Nie czaił się w poczekalni, nie ukrywał się przy stacji. Kupiłam peronówkę, zobaczyłam, jak wysiada z pociągu i widziałam, jak oddawał bilet peronowemu. Bilet z Londynu, nadmieniam; narzekał na wysoką cenę. Peronowy powinien go pamiętać, w ogóle było wszystkiego około pięciu pasażerów.

– I, jak rozumiem, nie miał ze sobą zwłok? – wtrącił Bryce.

– Nie, chyba, że miał je w torbie metr na pół.

– I zawiozłaś go prosto do domu?

– Oczywiście. Po to przecież tam pojechałam. Po ósmej wieczorem Saxmundham raczej nie jest jaskinią rozrywki, a Digby nie należy do moich ulubionych kompanów od kieliszka. Po prostu oszczędziłam mu jazdy taksówką. Mówiłam przecież.

– Mów dalej, Elizo – zachęcił ją Bryce. – Zawiozłaś Digby’ego do Seton House. I co?

– I nic. Zostawiłam go przy drzwiach wejściowych. W domu było cicho i nie paliły się światła, czego należało się spodziewać; wszyscy wiedzą, że w połowie października Maurice wyjeżdża do Londynu. Digby zaprosił mnie na drinka, ale powiedziałam, że jestem zmęczona i że pewnie ciotka Celia już wróciła i czeka na mnie. Pożegnaliśmy się, po czym Digby otworzył sobie kluczem drzwi i wszedł do środka.

– A więc miał klucz? – zapytał Reckless. – Byli z bratem w tak dobrych stosunkach?

– Nie wiem, w jakich byli stosunkach. Wiem tylko, że Digby miał klucz.

– A pani o tym wiedziała? – Reckless zwrócił się do Sylvii Kedge. – Wiedziała pani, że Digby Seton miał swobodny dostęp do domu?

– Pan Maurice Seton dał swojemu bratu klucz około dwóch lat temu – odparła Sylvia. – Od czasu do czasu prosił go o zwrot, ale pan Digby tak rzadko korzystał z niego pod nieobecność brata, że pan Maurice chyba uznał, że to nie ma znaczenia.

– A czemuż to – pytam tylko z ciekawości – w ogóle prosił o zwrot? – zapytał Bryce. Panna Calthrop stwierdziła jednak, że na takie pytania Sylvia po prostu nie może odpowiadać. Z miną wyraźnie sugerującą, że „nie przy służbie”, odrzekła:

– Maurice kiedyś wspomniał mi o kluczu i powiedział, że chyba poprosi, aby Digby go oddał. Nie chodzi o to, że mu nie ufał, to wykluczone. Po prostu martwił się, że klucz zginie lub ktoś go ukradnie w jednym z tych nocnych klubów, które Digby tak chętnie odwiedza.

– No więc, chyba go nie odebrał – powiedział Latham. -Digby za jego pomocą wczoraj o dziewiątej dostał się do domu. I nikt go już później nie widział. Elizo, czy jesteś pewna, że w domu nikogo nie było?

– Jak mogę być pewna? Nie wchodziłam do środka. Ale nic nie słyszałam i się nie świeciło.

– Byłam tam dzisiaj o wpół do dziesiątej rano – oznajmiła Sylvia Kedge. – Drzwi wejściowe były zamknięte jak zwykle, a dom był pusty. W żadnym z łóżek nikt nie spał. Pan Digby nawet nie nalał sobie drinka.

Wszyscy bez słów przytaknęli, że naprawdę musiało się stać coś strasznego; Digby rzadko przepuszczał okazję wzmocnienia się w obliczu kryzysu.

– To o niczym nie świadczy – powiedziała Celia. – Digby ma zawsze przy sobie piersiówkę. To jedno z tych małych dziwactw, które tak drażniły Maurice’a. Ale gdzie on, u licha, się podział?

– Nie mówił nic o ponownym spotkaniu z tobą? – Latham i zwrócił się do Elizy Marley. – W jakim był stanie?

– Nie, nic nie mówił. Nie jestem specjalnie czuła na nastroje Digby’ego, ale wydawało mi się, że zachowuje się jak zwykle.

– To śmieszne! – oznajmiła panna Calthrop. – Digby nie wyszedłby znowu tuż po przyjeździe! I dokąd to miałby pójść? Jesteś pewna, że nie mówił nic o swoich planach?

– Ktoś mógł go wywołać – powiedziała Elizabeth Marley.

– Wywołać! – Głos jej ciotki zabrzmiał ostro. – Nikt nie wiedział, że tam jest! Wywołać! Niby kto?

– Nie wiem. Mówię tylko, że to możliwe. Kiedy wracałam do samochodu usłyszałam, że dzwoni telefon.

– Jesteś pewna? – zapytał Latham.

– Czemu mnie w kółko pytacie, czy jestem pewna? Wiecie, jak tu jest na cyplu; ta cisza, ta pustka i tajemniczość, te niosące się po nocy dźwięki. Mówię przecież, że słyszałam, jak dzwoni telefon!

Zamilkli. Oczywiście, miała rację. Wiedzieli, jak jest w nocy na cyplu. I ta sama cisza, ta sama pustka i tajemnica czekały na nich teraz na zewnątrz. Mimo panującego w pokoju gorąca, Celia Calthrop zadrżała. A gorąco stawało się już nie do zniesienia.

Bryce, który przycupnął na niskim stołeczku przy ogniu, odruchowo karmił go polanami z koszyka niczym jakiś demoniczny palacz. Ogromne, syczące języki ognia oplatały wilgotne drewno; kamienne ściany pokoju wyglądały jak zlane krwawym potem. Dalgliesh podszedł do jednego z okien i po krótkim zmaganiu otworzył okiennice. Do pokoju wtargnęły fale słodkiego, chłodnego powietrza, które poruszyły dywanikami na podłodze, przynosząc ze sobą podobny do grzmotu huk morza. Gdy odwracał się w stronę pokoju usłyszał, jak Reckless mówi swym płaskim, pozbawionym emfazy głosem:

– Proponuję, by ktoś odwiózł pannę Kedge do domu. Nie wygląda najlepiej. Nie będę z nią dzisiaj rozmawiał.

Dziewczyna spojrzała nań, jakby chcąc zaprzeczyć, ale Elizabeth Marley stanowczo oznajmiła:

– Ja ją zabiorę. Sama też chcę już jechać. Podobno jestem rekonwalescentką, a to raczej nie był kojący wieczór, prawda? Gdzie jest jej płaszcz?

Nastąpiło małe zamieszanie. Wszyscy zdawali się znajdować ulgę w jakimś działaniu i rzucili się na poszukiwanie płaszcza Sylvii, jej kuł i torby. Panna Calthrop oddała kluczyki od samochodu i oznajmiła łaskawie, że pójdzie do domu na piechotę, rzecz jasna pod eskortą Olivera i Justina. Sylvia, otoczona gromadką pomocników, ruszyła kuśtykając w stronę drzwi.

Właśnie wtedy zadzwonił telefon; zebrani, rażeni przestrachem, stanęli jak wryci. Przenikliwy dźwięk, tak zwyczajny, a jednak tak złowrogi, sprawił, że zamilkli. Panna Dalgliesh podeszła do aparatu i podniosła słuchawkę, ale Reckless szybko wstał i bez słowa przeprosin wyjął ją z jej ręki.

Nie zrozumieli wiele z rozmowy, którą Reckless, ze swej strony, prowadził półgłosem, mrucząc w mikrofon krótkie monosylaby. Zdawało im się, że rozmawia z posterunkiem, ale przez większość czasu milczał, by wreszcie zakończyć słowami:

– Rozumiem. Dziękuję. Spotkam się z nim w Seton House jutro rano.

Odłożył słuchawkę i odwrócił się twarzą do zebranych, którzy nawet nie usiłowali ukryć niepokoju. Dalgliesh na poły spodziewał się, że ich rozczaruje, inspektor powiedział jednak:

– Odnalazł się pan Digby Seton. Zadzwonił na posterunek w Lowestoft i powiedział, że wczoraj wieczorem został przyjęty do szpitala po tym, jak wjechał do rowu przy drodze do Lowestoft. Wypisują go jutro rano.

Usta panny Calthrop otworzyły się, by zadać nieuchronne pytanie, gdy Reckless dodał jeszcze:

– Mówi, że ktoś zadzwonił do niego wczoraj tuż po dziewiątej wieczorem, aby przyjechał na posterunek w Lowestoft i zidentyfikował ciało brata. Dzwoniący powiedział mu, że ciało Maurice’a Setona znaleziono w wyrzuconej na brzeg łódce i że obie ręce miał obcięte w nadgarstkach.

– Ależ to niemożliwe! – zawołał Latham z niedowierzaniem. – Wydawało mi się, że pan mówił, że ciało znaleziono dopiero dzisiaj wieczorem?

– Bo tak było, sir. Wczoraj nikt nie dzwonił z posterunku w Lowestoft. Aż do dzisiaj nikt nie wiedział, co się stało z panem Mauricem Setonem. Oczywiście, oprócz mordercy.

Popatrzył na nich, przenosząc zamyślony wzrok z jednego na drugie. Milczeli; nikt się nie poruszył, zupełnie jakby zastygli w czasie, czekając bezradnie na nieunikniony kataklizm. W owej chwili słowa wydały się bezużyteczne, sytuacja wołała o działanie, o dramatyczne zdarzenia. I rzeczywiście: Sylvia Kedge, usłużnie spełniając swoją rolę, wysunęła się z jękiem z ramion Elizabeth i upadła skulona na podłogę.

VII

Reckless powiedział:

– Zmarł we wtorek około północy, dodać lub odjąć godzinę. Tak to oceniam, wziąwszy pod uwagę stężenie i ogólny wygląd ciała. Zdziwię się, jeśli sekcja tego nie potwierdzi. Ręce obcięto jakiś czas po śmierci; specjalnie nie krwawił, ale widać było, że jako pieńka użyto ławki na łódce. Zakładając, że pan Bryce mówił prawdę i łódka stała na brzegu jeszcze w środę o piątej, to prawie na pewno zepchnięto ją na wodę, gdy godzinę później zaczął się odpływ. Amputacji dokonano po zmroku, ale wtedy był już martwy od około osiemnastu godzin. Nie wiem, kiedy i jak umarł, ale się dowiem.

Policjanci siedzieli we trzech w bawialni; Jane Dalgliesh zostawiła ich samych pod pretekstem, że zrobi im kawy i udała się do kuchni, skąd dobiegały ciche pobrzękiwania. Reszta towarzystwa odeszła dziesięć minut wcześniej. Ocucenie Sylvii Kedge nie zajęło wiele czasu i kiedy wreszcie wyszła, wsparta o Elizabeth, wszyscy bez słów zgodzili się, że pora wreszcie zakończyć ten podniecający wieczór. Nagle jakby zszarzeli ze znużenia; gdy Reckless, który zdawał się czerpać z ich słabości siłę i energię, spróbował ich wypytać o możliwe narzędzie zbrodni, napotkał jedynie zmęczenie i brak zrozumienia. Nikt nie pamiętał, czy posiada tasak, topor lub siekierę, gdzie trzyma te narzędzia i kiedy używał; ich po raz ostatni. Nikt, oprócz Jane Dalgliesh, ale nawet jej spokojne oświadczenie, że parę miesimy temu z jej szopy Zginął tasak, nie spotkało się z większym zainteresowaniem. Zebrani mieli dość morderstw jak na jeden wieczór. Jak nadmiernie pobudzone dzieci pod koniec kinderbalu, chcieli jedynie iść do domu.

Reckless zaczął mówić o sprawie dopiero kiedy opuściła ich panna Dalgliesh. Aczkolwiek należało się tego spodziewać, Dalgliesha rozdrażniła świadomość, że nasuwający się nieuchronnie wniosek wzbudza w nim niechęć. Prawdopodobnie Reckless nie był głupi ani zupełnie niewrażliwy; nie zamierzał wygłaszać ostrzeżeń, bądź antagonizować Dalgliesha prosząc go o dyskrecję i współpracę, których, jak obaj wiedzieli, miał ł tak wszelkie prawo oczekiwać. Niemniej, była to jego sprawa; on ją prowadził. On decydował o tym, które kawałki łamigłówki ujawni Dalglieshowi, z czego się będzie zwierzał i komu. To była dla Dalgliesha nowa sytuacja i nie był pewien, czy mu się podoba.

W pokoju nadal było bardzo duszno. Ogień już dogasał na piramidzie białego popiołu, ale ciepło schwytane w kamiennych murach paliło twarze jak podmuch z pieca. Inspektorowi jednak zdawało się to nie przeszkadzać.

– Ci ludzie, którzy tu dziś byli – powiedział. – Proszę mi o nich opowiedzieć. Czy oni wszyscy uważają się za pisarzy?

– Sądzę, że Latham nazwałby siebie krytykiem teatralnym – odparł Dalgliesh. – Panna Calthrop lubi mówić o sobie jako o autorce romansów, cokolwiek to znaczy. Nie s wiem, jak określiłby siebie Justin Bryce; jest redaktorem miesięcznika literacko-politycznego, założonego przez jego s dziadka.

Ku jego zdumieniu Reckless powiedział:

– Wiem. „Miesięczny Przegląd Krytyczny”. Mój ojciec go kupował, i to w czasach, gdy sześć pensów coś znaczyło dla człowieka pracy. I za te sześć pensów „Przegląd” mówił co trzeba i jak trzeba. A teraz jest mniej więcej tak różowy, jak „Financial Times”; porady inwestycyjne, recenzje książek, których nikt nie czyta, milutkie konkursy dla inteligencji. Nie da się z tego utrzymać.

Dalgliesh odpowiedział, że Bryce nie tylko się z tego nie utrzymuje, ale że niekiedy nawet subsydiuje pismo ze swoich prywatnych funduszy.

– To jeden z tych, którym wyraźnie nie przeszkadza, że ludzie myślą, że jest pedałem. A jest, panie Dalgliesh?

To nie było nieistotne pytanie; w śledztwie dotyczącym morderstwa żadna cecha podejrzanego nie jest nieistotna, a tę sprawę traktowano jak morderstwo. Niemniej, irracjonalnie, Dalgliesh poczuł rozdrażnienie.

– Nie wiem. Może jest nieco ambiwalentny.

– Czy jest żonaty?

– Nic mi o tym nie wiadomo. Ale chyba nie dotarliśmy jeszcze do punktu, w którym każdy kawaler po czterdziestce jest automatycznie podejrzany?

Reckless nie odpowiedział. Przyjął od panny Dalgliesh, która właśnie weszła, filiżankę kawy i podziękował jej z powagą, chociaż wyraźnie nie bardzo miał ochotę pić. Gdy ponownie ich opuściła, zaczął hałaśliwie siorbać, wlepiwszy swe blade oczy w akwarelę, przedstawiającą parę szablodziobów, którą panna Dalgliesh powiesiła na przeciwległej ścianie.

– Oni bywają złośliwi, te pedały. Na ogół są niezbyt gwałtowni. Ale złośliwi. A to była złośliwa zbrodnia. A ta kaleka sekretarka, skąd ona się wzięła, panie Dalgliesh?

Czując się jak kandydat na egzaminie ustnym, Dalgliesh odparł:

– Sylvia Kedge jest sierotą, mieszka sama w domku na Tanner’s Lane. Podobno jest bardzo dobrą stenotypistką. Pracowała głównie dla Maurice’a Setona, ale trochę też robi dla panny Calthrop i Bryce’a. Niewiele o niej wiem, jak zresztą o każdym z nich.

– Wie pan dosyć jak na moje obecne potrzeby, panie Dalgliesh. A panna Marley?

– Też sierota. Wychowała ją ciotka. Obecnie studiuje w Cambridge.

– I ci wszyscy ludzie są przyjaciółmi pana ciotki?

Dalgliesh zawahał się. Jego ciotka nie używała często Słowa przyjaźń i wątpił, czy określiłaby mianem przyjaciela więcej niż jedną osobę na Monksmere. Ale nikt chętnie nie odżegnuje się od znajomych, zwłaszcza kiedy są podejrzani o popełnienie morderstwa. Opierając się pokusie stwierdzenia, że znają się wszyscy intymnie, lecz niezbyt dobrze, odpowiedział ostrożnie:

– Powinien pan raczej zapytać moją ciotkę. Ale wszyscy dobrze się znają, w końcu to mała i zamknięta społeczność. Jakoś się znoszą nawzajem.

– To znaczy wtedy, kiedy nie zabijają sobie nawzajem zwierząt domowych.

Dalgliesh nie odpowiedział.

– Niespecjalnie się przejęli, prawda? – ciągnął Reckless. -Ani słowa żalu przez cały wieczór. Jako pisarze mogli się zdobyć na małe, stylowe epitafium.

– Panna Kedge źle to przyjęła – zaoponował Dalgliesh.

– To nie był żal, to był szok. Szok kliniczny. Jeśli do jutra nie poczuje się lepiej, ktoś powinien wezwać do niej lekarza.

Oczywiście, ma rację, pomyślał Dalgliesh. To szok i to samo w sobie jest interesujące. Niewątpliwie, nowina mogła przyprawić o wstrząs, ale czy wstrząsnęłaby kimś, kto już ją znał? To omdlenie nie było udawane i nie sugerowało bynajmniej posiadania obciążających informacji.

Nagle Reckless poderwał się z krzesła, spojrzał na pustą filiżankę, jakby niepewny, skąd się wzięła w jego ręce i odstawił ją starannie na tacę. Po krótkim namyśle sierżant Courtney zrobił to samo. Najwyraźniej obaj zamierzali odejść, ale najpierw Dalgliesh musiał Recklessowi o czymś powiedzieć. Była to zwyczajna informacja i niekoniecznie musiała okazać się ważna, jednak z irytacją zauważył, że jakoś nie może jej wykrztusić. Powiedział sobie, że następnych kilka dni będzie dostatecznie trudnych i bez jego chorobliwych introspekcji, po czym stanowczo oznajmił:

– Jest jeszcze jedna sprawa. Chodzi o ten maszynopis; powinien pan wiedzieć, że chyba rozpoznaję opisany klub. To Klub Cortez, w Soho, własność L.J. Lukera. Pewnie pamięta pan tę sprawę. To było w 1959 roku. Luker zastrzelił wspólnika, został skazany na śmierć, ale został zwolniony, gdy Sąd Apelacyjny oddalił sprawę.

– Pamiętam Lukera – powiedział wolno Reckless. – Orzekał sędzia Brothwick, prawda? Jakbym chciał wrobić kogoś w morderstwo, to Klub Cortez mógłby mi się przydać. A Lukera nietrudno byłoby wrobić.

Podszedł do drzwi; sierżant podążał za nim jak cień. Reckless odwrócił się i rzucił na odchodnym:

– Widzę, że skorzystam na tym, że pan tu jest, panie Dalgliesh.

W jego ustach zabrzmiało to jak obelga.

VIII

Kontrast między jasno oświetloną bawialnią i chłodnym mrokiem jesiennej nocy był tak absolutny, że wyjście z domu przypominało zstąpienie do otchłani. Gdy zamknęły się za nią drzwi Pentlands, Celia Calthrop przeżyła chwilę ślepej paniki. Noc nacierała, ciemność dławiła jak realny ciężar, mrok sprawił, że powietrze stało się gęstsze i trzeba się było przez nie przedzierać, przestały istnieć kierunki i odległości. W czarnej, nieogarnionej pustce posępne, melancholijne dudnienie morza zdawało się dochodzić ze wszystkich stron; poczuła się zagrożona i zagubiona, jak podróżnik na obcym, opustoszałym brzegu. Padające na ścieżkę światło zapalonej przez Lathama latarki jawiło się tak odległe i nieżeczywiste, jak powierzchnia księżyca. To niemożliwe, myślała, aby stopa ludzka mogła dotknąć tej ulotnej powierzchni. Potknęła się i byłaby upadła, gdyby Latham nagle i zdumiewająco mocno nie chwycił jej za ramię.

Ruszyli razem ścieżką prowadzącą w głąb lądu. Celia, która nie spodziewała się wracać do domu na piechotę, miała na nogach lekkie pantofle na wysokich obcasach, które albo ślizgały się po gładkich kamykach, albo zapadały miękki piasek sprawiając, że zataczała się w uścisku Lathama jak niezdarne i krnąbrne dziecko. Jej panika minęła; wzrok przyzwyczajał się powoli do ciemności, a ryk morza z każdym krokiem stawał się cichszy i mniej natarczywy. Niemniej z ulgą powitała niezmieniony, zwyczajny dźwięk głosu Justina Bryce’a:

– Astma to dziwna dolegliwość! To był wyczerpujący wieczór – pierwszy kontakt z morderstwem – a jednak człowiek ma się dobrze. Natomiast w ostatni wtorek – okropny atak bez żadnej wyraźnej przyczyny. Oczywiście, człowiek może jeszcze później doświadczyć przykrej reakcji.

– Człowiek niewątpliwie może – zgodził się cierpko Latham. – Zwłaszcza, kiedy Forbes-Denby nie potwierdzi alibi człowieka na wtorkowy wieczór.

– Ależ Oliverze, na pewno potwierdzi! I myślę, że jego zeznanie będzie znaczyło trochę więcej niż wszystko, co powie twoja łóżkowa partnerka.

Czerpiąc otuchę z bliskości i zwyczajności swych towarzyszy, Celia Calthrop wtrąciła szybko:

– Jak to dobrze, że jest tu Adam Dalgliesh. W końcu on zna nas wszystkich towarzysko. Mam uczucie, że jako pisarz jest częścią naszej społeczności na Monksmere.

– Jeśli czerpiesz pociechę z obecności Adama Dalgliesha, mogę ci tylko pogratulować umiejętności samooszustwa! -zawołał ze śmiechem Latham. – No, proszę, Celio, opowiedz nam, jak go sobie wyobrażasz! Dżentelmen-detektyw, bawiący się w śledztwo, traktujący podejrzanych z wystudiowaną uprzejmością? Taki Carruthers-zawodowiec, rodem wprost z tych ponurych ramot Setona? Moja kochana, jeśli Dalgliesh uzna, że to polepszy choć na jotę jego zawodową opinię, natychmiast sprzeda nas Recklessowi. To najbardziej niebezpieczny człowiek, jakiego znam.

Znów usłyszała jego śmiech i poczuła, jak zaciska chwyt na jej ramieniu. Teraz już naprawdę sprawiał jej ból, popychając ją do przodu jakby była aresztowana, ale nie mogła zdobyć się na to, by się wyrwać. Chociaż tutaj ścieżka była szersza, nadal stąpała po nierównym gruncie; potykając się, ślizgając, z obitymi stopami i obolałymi kostkami, nie miała żadnych szans, aby za nimi nadążyć inaczej niż w bezlitosnym uścisku Lathama. Samotności nie zniosłaby w żadnym wypadku.

W jej uchu zapiszczał wysoki głos Bryce’a:

– Wiesz, Celio, Oliver ma chyba rację. Dalgliesh jest zawodowcem, jednym z najinteligentniejszych w kraju. Nie widzę, co miałyby tu zmieniać dwa tomiki jego wierszy, bez względu na to, jak je podziwiam.

– Reckless też nie jest głupcem. – Latham nadal był rozbawiony. – Zauważyliście, że sam prawie nic nie mówił, tylko zachęcał nas do gaworzenia w nasz dziecinny, egoistyczny sposób? Pewnie w pięć minut dowiedział się od nas więcej niż w ciągu wielu godzin normalnego przesłuchania. Kiedy się wreszcie nauczymy trzymać gęby na kłódkę?

– Nie wiem, jakie to ma znaczenie, przecież nie mamy nic do ukrycia – zaprotestowała Celia Calthrop. Doprawdy, Oliver był dziś nadzwyczaj irytujący! Można by pomyśleć, że trochę się upił.

– Och, Celio! – westchnął Bryce. – Każdy ma coś do ukrycia dla przed policją. Dlatego mamy wobec nich takie dwuznaczne uczucia. Poczekaj tylko, aż Dalgliesh zapyta cię, dlaczego mówiłaś o Setonie w czasie przeszłym jeszcze zanim dowiedzieliśmy się, że znaleziono ciało. A tak było. Nawet ja to zali uważałem, cóż więc dopiero Dalgliesh. Ciekawe, czy uzna za swój obowiązek wspomnieć o tym Recklessowi.

Ale Celia była zbyt odporna, by dać się zastraszyć Bryce’owi.

– Nie bądź głupi, Justin! – powiedziała rozdrażniona. – Nie wierzę ci. A nawet jeśli tak było, to przecież mówiłam o Setonie jako o pisarzu. A trochę wygląda mi na to, że Maurice jako pisarz skończył się już jakiś czas temu.

– A, tak, owszem! – przytaknął Latham. – Skończył się i umarł. Kaput. Wypisał się. Maurice Seton tylko raz w życiu napisał uczciwy kawałek prozy, ale tamto było prosto z serca, żebyście wiedzieli. I prosto z rozumu. Efekt był dokładnie taki, jaki sobie zamierzył – śmiercionośny.

– Czy mówisz o jego sztuce? – zapytała Celia. – Wydawało mi się, że masz ją w pogardzie. Maurice zawsze twierdził, że to twoja recenzja ją utrupiła.

– Celio, kochanie, gdyby moje recenzje potrafiły cokół- • wiek utrupić, to połowa sztuczydel idących dziś w Londynie zwinęłaby się zaraz po premierze. – Szarpnął ją do przodu z nowym impetem i na chwilę Justin Bryce pozostał z tyłu. Dogonił ich pośpiesznie i dysząc powiedział:

– Maurice’a zabito we wtorek wieczorem, a łódkę wypchnięto na morze w środę. Jak więc morderca przywiózł ciało na Monksmere? Ty, Oliverze, w środę przyjechałeś z Londynu; nie przywiozłeś go przypadkiem w bagażniku?

– Nie, mój drogi – odparł swobodnie Latham. – Jestem bardzo wybredny co do tego, co wożę w bagażniku jaguara.

– No, ja przynajmniej jestem czysta – oznajmiła Celia z zadowoleniem. – Sylvia da mi alibi aż do późnego wieczora we wtorek. Przyznaję, że w środę wyszłam z domu sama i długo nie wracałam, ale przecież Reckless nie może mnie oskarżyć o to, że okaleczyłam ciało. A to mi coś przypomina; jest wśród nas osoba, która nawet nie usiłowała zapewnić sobie alibi ani na wtorek, ani na środę – Jane Dalgliesh. Co więcej, to mógł być jej tasak.

– Ale dlaczego, na litość boską, panna Dalgliesh miałaby mordować Setona?

– A dlaczego ktokolwiek miałby go mordować? – odcięła się Celia. – Przecież nie mówię, że to ona, przypominam tylko, że to najwyraźniej był jej tasak.

Bryce powiedział beztrosko:

– A ja kiedyś chciałem. Zamordować Setona, znaczy się. Po tym, jak znalazłem Arabellę, miałem ochotę go zabić. Nie zrobiłem tego, ale muszę przyznać, że wcale mi go nie żal.

Może po rozprawie u koronera powinienem rzucić okiem na ciało? Może ten widok wytrąci mnie z tej niewrażliwości; mam uczucie, że to jakieś niezdrowe.

Latham jednak wciąż roztrząsał sprawę zaginionego tasaka.

– Każdy mógł go zabrać, każdy! Wszyscy tutaj wchodzimy nawzajem do swoich domów jak nam się podoba. Nikt tu niczego nie zamyka. Nie było dotąd takiej potrzeby. I nawet wiemy jeszcze, czy to właśnie tego tasaka użyto.

– Moi drodzy – powiedział Bryce. – Rozważcie tylko i uspokójcie się: dopóki nie znamy przyczyny zgonu, nie wiemy nawet czy Maurice został zamordowany.

IX

Zostawili ją przy drzwiach Rosemary Cottage, skąd patrzyła, jak znikają w mroku; wysoki głos Justina i śmiech Lathama dobiegały ją jeszcze długo po tym, jak ich postacie wtopiły się w cienie drzew i żywopłotu. W domku nie paliło się ani jedno światło. A więc Elizabeth poszła już spać; musiała szybko wrócić z Tanner’s Lane. Celia, która nagle odczuła gwałtowną potrzebę towarzystwa, nie chciała jednak na nowo rozpoczynać sporu ani też odpowiadać na żadne pytania. Trzeba było omówić wiele rzeczy, ale nie dzisiaj, czuła się na to zbyt zmęczona.

Zapaliła lampę i uklęknąwszy na dywaniku przed kominkiem, bezskutecznie szturchnęła pogrzebaczem dawno wygasłe palenisko, po czym z trudem wstała i stękając z wysiłku jak stara kobieta, ciężko opuściła się na fotel. Identyczny fotel stał naprzeciwko, solidny i przysadzisty, pękaty od poduszek, a teraz boleśnie pusty. Tu właśnie siedział Maurice owego popołudnia sześć lat temu. Był to dzień rozprawy u koronera, dzień zimny, wietrzny i deszczowy. Na kominku palił się wielki ogień; dołożyła wielu starań, aby należycie przygotować siebie i dom na jego przyjście. Płomienie i jedna, jedyna lampa rzucały przyjemny, dobrze obliczony blask na połyskujący mahoń, w cieniu majaczyły ciepłe róże i błękit poduszek oraz dywanu. Na podorędziu czekała taca pełną drinków; nic nie pozostawiono przypadkowi, ona zaś czekała na niego tak niecierpliwie, jak młoda dziewczyna na pierwszej randce. Miała na sobie miękką, wełnianą, szaroniebieską suknię, w której wyglądała niemal szczupło, niemal młodo. Ta suknia nadal wisiała w jej garderobie, choć już nigdy nie miała ochoty jej nosić.

On usiadł naprzeciwko – sztywny, dziwaczny; mały manekin w czarnym krawacie, z żałobną opaską na rękawie, i znieruchomiałej od smutku twarzy. Ale ona wtedy nie pojęła, że to smutek. Skąd mogła wiedzieć? Skąd mogła wiedzieć, że będzie żałował tej płytkiej, egocentrycznej, obrzydliwej nimfomanki? Oczywiście, usłyszawszy o samobójczej śmierci Dorothy przeżył wstrząs, potem nastąpił okropny moment identyfikacji ciała i udręka rozprawy w obecności rzędów bladych, oskarżycielskich twarzy. Przecież wiedział, co mówią – że doprowadził swoją żonę do samobójstwa. Nic dziwnego, że wyglądał na chorego. Ale żałoba? Nigdy nie przyszło jej do głowy, że mógłby odczuwać żal. Nie wiadomo dlaczego przyjęła, że on w głębi serca czuje ulgę; ulgę, że długie lata męki i samokontroli nareszcie się skończyły ł że będzie mógł zacząć życie na nowo. A ona miała mu pomagać, tak jak pomagała mu za życia Dorothy, udzielając wsparcia i rad. Był pisarzem, artystą, potrzebował serdeczności i zrozumienia. Od tego dnia nigdy już nie musiał być sam.

Zastanawiała się, czy wówczas go kochała. Nie mogła sobie przypomnieć; może jednak nie. Może to nie była taka miłość, jaką zawsze sobie wyobrażała, ale nigdy już nie miała przeżyć niczego, co bardziej przypominało ów upragniony, nieuchwytny stan. Z jego namiastką miała do czynienia w prawie czterdziestu swoich powieściach, ale prawdziwy kruszec nadal pozostawał poza jej zasięgiem.

Siedząc u wygasłego ognia, wspomniała tamtą chwilę, gdy zdała sobie sprawę z prawdziwego stanu rzeczy i jej policzki oblały się żarem. On zaczął płakać, nieporadnie jak dziecko, zapominając o wszelkim udawaniu; ją ogarnęło przemożne współczucie. Uklękła obok, objęła jego głowę dłońmi i wyszeptała słowa pociechy i miłości. I wtedy to się stało. Poczuła, jak jego ciało sztywnieje i się cofa. Spojrzał na nią, powstrzymując oddech, a w jego twarzy wyczytała wszystko: litość, zażenowanie, cień obawy i – co najtrudniej było zaakceptować – wstręt fizyczny. W owej chwili całkowitej jasności ujrzała siebie jego oczami; płakał za tamtą istotą, szczupłą, wesołą i śliczną, a brzydka kobieta w średnim wieku wybrała akurat ten moment, aby paść mu w ramiona. Oczywiście, zaraz się opamiętał. Nic nie zostało powiedziane, nawet jego straszliwy szloch ucichł nagle, jakby płaczącemu dziecku ofiarowano cukierek. Pomyślała z goryczą, że nic tak nie ułatwia zapomnienia o żalu, jak niebezpieczeństwo. Potykając się, wróciła jakoś na swój fotel, z twarzą płonącą ze wstydu. Został u niej tak długo, jak nakazywała uprzejmość, ona zaś nalewała mu drinki, słuchała jego sentymentalnych wspomnień o żonie – biedny głupiec, czyżby już nie pamiętał? – i udawała zainteresowanie roztaczanymi przezeń planami długich wakacji za granicą, podczas których miał „próbować zapomnieć”. Minęło pół roku, zanim znów odważył się odwiedzić Rosemary Cottage w pojedynkę, i jeszcze dłużej, nim delikatnie zaczął badać, czy ona zgodzi się mu towarzyszyć, ilekroć jakaś publiczna okazja będzie odeń wymagać kobiecego towarzystwa. Zanim wyjechał na te swoje wakacje napisał do niej, informując, że wymienił ją w swym testamencie, „doceniając współczucie i zrozumienie, jakie okazałaś mi po śmierci mojej żony”. Doskonale go zrozumiała; był to właśnie taki grubiański, prymitywny gest, jaki jego zdaniem stanowił odpowiednie przeprosiny. Jednak jej pierwszą reakcją nie był gniew, ani upokorzenie -o dziwo, zaczęła się zastanawiać, ile to będzie. Od tamtej chwili coraz częściej się zastanawiała, a teraz owa kwesta nabrała wręcz palącej pilności. Może to tylko około stu funtów, może tysiące, może cała fortuna. W końcu Dorothy miała opinię osoby bogatej, a Maurice i tak nie miał komu zostawić majątku. Nigdy specjalnie nie cenił swego przyrodniego brata, ostatnio zaś rozeszli się jeszcze bardziej. A poza tym – czyż nie był jej to winien?

Smuga światła z holu padła na dywan. Elizabeth Maryle weszła boso do pokoju, w półmroku zajaśniał jej czerwony szlafrok. Usiadła w fotelu naprzeciwko ciotki i wyciągnęła i stopy w stronę ognia.

– Wydawało mi się, że słyszałam, kiedy weszłaś – powiedziała. – Może coś ci podać? Mleko? Owaltynę?

Mówiła przykrym, opryskliwym tonem, ale panna Calthrop wzruszyła się tą nieoczekiwaną ofertą.

– Nie, dziękuję ci, kochanie. Wracaj do łóżka. Zaziębisz się. Zrobię coś do picia i przyniosę ci na górę.

Dziewczyna nie poruszyła się. Panna Calthrop po raz kolejny zajęła się kominkiem. Tym razem spomiędzy węgli wykwitł jezyk ognia i poczuła na twarzy miłe ciepło.

– Zawiozłaś Sylvię do domu? – zapytała. – Jak ona się czuje?

– Niezbyt dobrze. Ale ona zawsze tak się czuje.

– Później zastanawiałam się, czy nie powinnyśmy były nalegać, aby przyszła tutaj. Naprawdę wyglądała na chorą, coś może się jej stać, kiedy będzie sama.

Elizabeth wzruszyła ramionami.

– Mówiłam jej, że na razie, dopóki nie przyjdzie nowa dziewczyna do towarzystwa, mamy wolny pokój i że może go zając. Nie chciała o tym słyszeć. Gdy nalegałam, zdenerwowała się, więc wyszłam. W końcu ma trzydzieści lat, prawda? Nie jest dzieckiem. Nie mogłam jej zmuszać.

– Oczywiście, że nie.

Zdaniem Celii Calthrop jej siostrzenica niechętnie powitałaby Sylvię w tym domu. Zauważyła już, że kobiety darzyły ją mniejszym współczuciem niż mężczyźni, a Elizabeth wręcz nie kryla antypatii.

– Co się stało po naszym odjeździe? – spytała teraz dziewczyna.

– Nic specjalnego. Jane Dalgliesh zdaje się myśleć, że Maurice został zabity jej tasakiem. Podobno zginął jej kilka tygodni temu.

– Inspektor Reckless powiedział wam, że tak właśnie zginął Seton?

– Nie, ale przecież…

– A więc nadal nie wiemy, jak umarł. Mógł zostać zabity na dziesięć różnych sposobów, a ręce obcięto mu dopiero po śmierci; niełatwo byłoby to zrobić, gdyby jeszcze żył i był przytomny. Pewnie inspektor Reckless wie, jak to się stało. I pewnie zna czas zgonu co do godziny, nawet bez raportu z sekcji.

– Ale przecież zmarł we wtorek wieczorem? – zapytała jej ciotka. – Coś musiało mu się przytrafić. Maurice nigdy by nie wyszedł z klubu na całą noc, nie dając nikomu znać. Umarł we wtorek, kiedy byłam z Sylvią w kinie.

W jej głosie dźwięczał upór; chciała, aby tak było, a zatem tak być musiało. Maurice zmarł we wtorek i jej alibi było niewzruszone.

– To pech, że Oliver i Justin byli wtedy w mieście – dodała. – Oczywiście, mają coś w rodzaju alibi. Ale to jednak pech.

– Ja też byłam we wtorek w Londynie – powiedziała cicho dziewczyna i zanim ciotka zdążyła się wtrącić, ciągnęła dalej: – Dobrze już, dobrze, wiem, co chcesz powiedzieć. Powinnam była leżeć na łożu boleści w Cambridge. Ale zwolnili mnie wcześniej niż ci mówiłam. We wtorek rano złapałam pierwszy pośpieszny na dworzec przy Liverpool Street. Musiałam spotkać się z kimś na obiedzie. Nie znasz tej osoby, to ktoś z Cambridge. Zresztą i tak już tam wrócił, a poza tym nie zjawił się na spotkaniu. Oczywiście, zostawił mi wiadomość, bardzo uprzejmą i pełną ubolewania. Szkoda jednak, że umówiliśmy się tam, gdzie nas znają; niezbyt mi było przyjemnie widzieć, jak kelner się nade mną lituje. Tak naprawdę, to się nie zdziwiłam – zresztą, to nieważne. Ale nie chciałam, żeby Oliver i Justin plotkowali o moich sprawach, nie bardzo też mam ochotę mówić o tym Recklessowi. Niech sam się dowie.

Ale mnie powiedziałaś! – pomyślała Celia. Poczuła przypływ szczęścia tak dojmującego, iż ucieszyła się, że siedzą w ciemności. Po raz pierwszy dziewczyna naprawdę się jej zwierzyła. Szczęście dodało jej mądrości; powstrzymała impuls każący jej pocieszać czy o cokolwiek pytać i zamiast tego powiedziała:

– Nie wiem, czy to mądrze z twojej strony spędzać w mieście cały dzień. Jesteś jeszcze osłabiona. No, ale najwyraźniej wielka szkoda się nie stała. Co robiłaś po obiedzie?

– Po południu pracowałam w bibliotece miejskiej, a potem poszłam obejrzeć kronikę filmową. Robiło się późno, więc pomyślałam, że lepiej zostanę na noc. Zjadłam coś u Lyonsa na Coventry Street, a potem udało mi się dostać pokój w hotelu Walter Scott w Bloomsbury. Większość wieczoru spędziłam po prostu spacerując po mieście. Kiedy odebrałam klucz i poszłam spać, było około jedenastej.

– A więc portier zaświadczy – przerwała skwapliwie panna Calthrop – a może ktoś u Lyonsa cię zapamiętał. Ale myślę, że miałaś rację na razie nic o tym nie mówiąc. To wyłącznie twoja sprawa. Poczekajmy, aż będzie znany czas śmierci, wtedy się zastanowimy.

Trudno jej było ukryć dźwięczącą w głosie radość. Tego właśnie zawsze chciała; rozmawiały, robiły razem plany, proszono ją – pośrednio, nie wprost, ale jednak – o radę i wsparcie. Jakie to dziwne, że trzeba było śmierci Maurice’a, aby tak się stało. Plotła więc dalej:

– Cieszę się, że nie jest ci przykro z powodu tego nieudanego spotkania. Obecnie młodzi ludzie nie mają żadnych manier. Jeśli nie mógł do ciebie zadzwonić najpóźniej w przeddzień, powinien był dołożyć wszelkich starań, aby się zjawić. No, ale przynajmniej wiesz, na czym stoisz.

Elizabeth wstała z fotela i bez słowa podeszła do drzwi.

– Zrobię napoje – zawołała za nią ciotka – i wypijemy je w twoim pokoju. To potrwa tylko chwilę. Idź na górę i połóż się.

– Dziękuję, nic nie chcę.

– Ale mówiłaś, że chcesz się napić czegoś ciepłego. Powinnaś coś wypić. Zrobię ci owaltynę albo po prostu zagrzeję mleko.

– Mówiłam, że nic nie chcę. Idę do łóżka. Chcę mieć spokój.

– Ależ Elizo…

Drzwi się zamknęły. Nie usłyszała nic więcej, nawet cichych kroków na schodach. Nie było nic, oprócz syku ognia i ciszy nocy na zewnątrz.

X

Następnego ranka Dalgliesha obudził dzwonek telefonu. Ciotka musiała podnieść słuchawkę prawie natychmiast, gdyż dzwonienie urwało się, pozwalając mu ponownie zapaść w ów błogi trans między snem i jawą, który zwykle następuje po dobrze przespanej nocy. Mniej więcej pół godziny później telefon znów zadzwonił, tym razem jakby głośniej i bardziej natarczywie. Dalgliesh otworzył oczy i w obramowaniu okna ujrzał przejrzysty prostokąt błękitnego światła, na którym tylko cienka jak włos linia horyzontu dzieliła morze od nieba. Zapowiadał się kolejny wspaniały dzień jesieni.

Ze zdumieniem stwierdziwszy, że jego zegarek wskazuje dziesiątą piętnaście, Dalgliesh włożył szlafrok i pośpiesznie zszedł na dół, by usłyszeć jak jego ciotka mówi:

– Powiem mu, panie inspektorze, gdy tylko się obudzi. Czy to pilne? Nie, tyle że to miał być jego urlop… Jestem pewna, że przyjdzie, gdy tylko zje śniadanie. Do widzenia.

Dalgliesh pochylił się i na chwilę przytulił swój policzek do jej twarzy, jak zwykle miękkiej jak zamszowa rękawiczka.

– Czy to był Reckless?

– Tak. Mówi, że jest u Setona i byłby zadowolony, gdybyś tam zajrzał dziś rano.

– Nie powiedział, w jakim charakterze? Czy mam pracować, czy jedynie podziwiać jego pracę? A może jestem podejrzany?

– To ja jestem podejrzana, Adamie. To prawie na pewno był mój tasak.

– Owszem, zwrócono na to uwagę. Ale i tak sądzę, że w tym rankingu plasujesz się niżej niż większość twoich sąsiadów, a już na pewno znacznie niżej niż Digby Seton. My, policjanci, jesteśmy w duchu prostymi istotami. Zanim kogoś aresztujemy, lubimy znać motyw. A żaden motyw tak nie raduje serca, jak chęć zysku. Wnoszę, że Digby jest spadkobiercą?

– Tak się ogólnie przypuszcza. Jedno jajko czy dwa?

– Dwa, proszę. Ale ja się nimi zajmę. Ty siedź i rozmawiaj ze mną. Kto to był przedtem? Słyszałem dzwonek telefonu.

Ciotka wyjaśniła, że R.B. Sinclair zadzwonił, aby zaprosić ich oboje na kolację w niedzielę. Obiecała, że oddzwoni. Czule przewracając jajka na patelni, zaintrygowany Dal-gliesh zgodził się przyjąć zaproszenie, jednak nie powiedział nic więcej. To było coś nowego; jego ciotka, jak zgadywał, bywała częstym gościem w Priory House, ale nigdy wówczas, gdy on sam gościł w Pentlands. W końcu przecież wszyscy wiedzieli, że R.B. Sinclair ani nie przyjmuje, ani nie składa wizyt, ciotka zaś dostąpiła rzadkiego przywileju. Nietrudno było jednak zrozumieć powód obecnej innowacji; Sinclair chciał porozmawiać o morderstwie z jedynym człowiekiem, po którym mógł się spodziewać fachowej opinii. Mimo uczucia lekkiego zawodu, świadomość, że wielki człowiek nie jest wolny od pospolitej ciekawości, była dla Dalgliesha pocieszająca. Makabryczna fascynacja gwałtowną śmiercią dotykała nawet tych, którzy najbardziej zdecydowanie odcinali się od ludzkich zabaw. Ależ tak, Dalgliesh zamierzał pójść na tę kolację, pokusa była zbyt silna. Żył zbyt długo, aby nie wiedzieć, że mało jest rozczarowań równych temu, jakie przynosi spotkanie ze sławą, ale w przypadku R.B. Sinclaira każdy pisarz podjąłby to ryzyko.

Po śniadaniu niespiesznie się umył i, włożywszy na sweter tweedową marynarkę, podszedł do drzwi wejściowych, gdzie zadumał się nad bezładną kolekcją lasek, pozostawionych tam przez rozmaitych gości; kusiło go, aby dodać ten końcowy akcent do swego obrazu energicznego wczasowicza. Wybrał mocny, jesionowy kij, zważył go w ręce, po czym odłożył na miejsce. Nie należało przesadzać. Zawołał do ciotki: „Do widzenia” i ruszył przez cypel.

Najszybciej pokonywało się tę drogę samochodem, skręcając w prawo na rozwidleniu dróg, aby po przejechaniu około pół mili wjechać na wąski, lecz dość równy trakt wiodący do domu Setona. Jednak, przewrotnie, Dalgliesh postanowił pójść piechotą. W końcu był na wakacjach, a w wezwaniu inspektora nie było mowy o pośpiechu. Właściwie żal mu było Recklessa. Nic nie jest dla detektywa bardziej irytujące i przykre, niż niepewność co do zakresu odpowiedzialności. Oczywiście, Reckless nie miał podstaw, by czuć się niepewnie; sam odpowiadał za przebieg śledztwa, o czym obaj doskonale wiedzieli. Nawet gdyby komisarz okręgowy zdecydował się wezwać Yard, mało prawdopodobne, aby przydzielono sprawę Dalglieshowi, który był w nią osobiście zaangażowany. Niemniej trudno było oczekiwać, że Reckless z radością poprowadzi śledztwo pod okiem nad-inspektora z Policji Stołecznej, zwłaszcza cieszącego się taką opinią, jak Dalgliesh. No cóż, Reckless ma pecha, a ja jeszcze większego, pomyślał. Koniec z nadzieją na zwykły, nieskomplikowany urlop, na tydzień błogosławionego spokoju, który miał ukoić jego nerwy i rozwiązać problemy osobiste. Zapewne od początku jego plan był zamkiem na lodzie, bezpodstawnym wymysłem, skutkiem zmęczenia i potrzeby ucieczki, ale przykro było patrzeć, jak szybko obrócił się w ruinę. Miał równie mało ochoty się wtrącać, jak Reckless – prosić o pomoc; niewątpliwie miejscowa policja zdążyła już przeprowadzić z Yardem kilka taktownych rozmów. Dla wszystkich zainteresowanych było samo przez się zrozumiałe, że Dalgliesh, ze swą znajomością Monksmere i jego mieszkańców, pozostanie do usług inspektora. Tyle należało się policji od każdego obywatela. Ale jeśli Reckless wyobrażał sobie, że Dalgliesh pragnie bardziej czynnego uczestnictwa, należało jak najszybciej wybić mu to z głowy.

Niepodobna było nie zachwycać się urodą tego dnia i Dalgliesh czuł, jak z każdym krokiem mija jego rozdrażnienie. Cypel skąpany był w złocistym cieple jesiennego słońca, wiał rześki, lecz nie chłodny wiatr; piaszczysta ścieżka wiła się wśród janowców i wrzosu, omijając gęste krzaki jeżyn i pokręcone, karłowate tarniny, tworzące jakby małe jaskinie, do których z trudem docierało światło.

Przez większą część drogi Dalgliesh widział morze, z wyjątkiem krótkiego odcinka, gdy zasłoniły je grube, szare mury Priory House. Dom stał zwrócony frontonem do brzegu, około stu metrów od krawędzi klifu, osłonięty od południa wysokim, kamiennym murem, od północy zaś rzędem ciemnych świerków. Zwłaszcza w nocy roztaczał niesamowitą i odpychającą aurę, przyczyniającą się jeszcze do jego naturalnej izolacji; Dalgliesh pomyślał, że jeśli Sinclair łaknął odosobnienia, to znalazł sobie po temu doskonałe miejsce. Ciekawe, myślał, ile czasu minie, nim Reckless zakłóci tę prywatność swoimi pytaniami, jak prędko dowie się, że istnieją schody prowadzące z posiadłości Sinclaira wprost na plażę. Jeśli założyć, że ciało dostarczono do łodzi – a nie, że łódź została przeprowadzona morzem tam, gdzie znajdowało się ciało – to można je było znieść tylko trzema drogami. Jedna z nich, alejka Tanner’s Lane, prowadziła obok domku Sylvii Kedge; ta droga była najbardziej oczywista, gdyż łódka leżała na plaży u jej wylotu. Druga wiodła po stromym, piaszczystym zboczu z Pentlands wprost na plażę i zejście nią nawet w dzień stanowiło problem; w nocy mógł ją pokonać tylko ktoś bardzo sprawny i nie obarczony ciężarem, toteż Dalgliesh nie sądził, aby morderca podejmował takie ryzyko. Poza tym, nawet gdyby jego ciotka nie usłyszała samochodu, wiedziałaby, że ktoś chodzi obok domku. Jak wszyscy ludzie mieszkający w odosobnionych miejscach, natychmiast wyczuwała, że dzieje się coś niezwykłego. Była najmniej wścibską z kobiet i zwyczaje ptaków interesowały Ją znacznie bardziej niż wyczyny jej bliźnich, ale nawet ona musiałaby zareagować na widok zwłok niesionych obok jej drzwi. No, a do tego dochodziła jeszcze kwestia przetransportowania ciała pół mili wzdłuż plaży, do miejsca, gdzie leżała wyciągnięta na brzeg łódka. Oczywiście, zabójca mógł przysypać zwłoki piaskiem, pójść po łódkę, po czym przywiosłować z powrotem, ale to z pewnością znacznie zwiększyłoby ryzyko, poza tym trudno byłoby usunąć ze zwłok ślady piasku, nie mówiąc już o tym, że potrzebne były wiosła i dulki. Dalgliesh ciekaw był, czy Reckless to sprawdził.

Trzecią drogę do plaży stanowiły właśnie schody Sinclaira, leżące około pięćdziesięciu metrów od wylotu Tanner’s Lane i prowadzące do małej, osłoniętej zatoczki, gdzie skały, tutaj wyższe niż gdziekolwiek indziej, wykruszyły się, tworząc łagodny łuk. To był jedyny odcinek plaży, gdzie zabójca – jeśli takowy istniał – mógł robić z ciałem co chciał, nie będąc widzianym ani z północy, ani z południa. Ryzykował odkrycie jedynie wówczas, gdyby któryś z mieszkańców cypla postanowił akurat odbyć spacer brzegiem morza, ale w tej części wybrzeża nikt nie chodził po plaży po zapadnięciu zmierzchu.

Minąwszy Priory House, Dalgliesh dotarł do rzadkiego brzozowego lasku, rosnącego wzdłuż Tanner’s Lane. Tu ziemia pokryta była kruchymi, opadłymi liśćmi, a za siatką nagich gałęzi widniała błękitna mgiełka, mogąca być zarówno morzem, jak i niebem. Lasek skończył się nagle; Dalgliesh przeskoczył płot i wszedł w alejkę. Tuż przed nim stał przysadzisty domek z czerwonej cegły, miejsce zamieszkania Sylvii Kedge, samotnej od śmierci matki. Był to brzydki budynek, bezkompromisowo kwadratowy jak domek dla lalek, z czterema oknami, obecnie zasłoniętymi. Furtka i drzwi wejściowe zostały poszerzone, zapewne po to, aby zmieścił się w nich wózek dziewczyny, ale nie polepszyło to kiepskich proporcji. Nikt nie starał się go upiększyć; ogródek od frontu stanowił maleńki kawałek brązowej ziemi, przecięty na pół ścieżką prowadzącą do drzwi, które tak jak i futryny pomalowano urzędową, brązową farbą. Dalgliesh pomyślał, że na Tanner’s Lane od pokoleń musiały stać kolejne takie domki, budowane coraz wyżej i wyżej w miarę, jak wielkie sztormy niszczyły poprzednie, a teraz i to dwudziestowieczne, kwadratowe, czerwone pudełko zamierzało stawić czoła morzu. Posłuszny odruchowi pchnął furtkę i podszedł do drzwi, gdy nagle usłyszał jakiś dźwięk: ktoś tu się kręcił. Zza rogu wyszła Elizabeth Marley i, nie speszona, spojrzała nań chłodno.

– Ach, to pan! – powiedziała. – Usłyszałam, że ktoś tu myszkuje. Czego pan chce?

– Niczego. Myszkowanie mam w naturze. A pani, jak mniemam, szuka panny Kedge?

– Sylvii nie ma w domu. Myślałam, że może jest w swojej małej ciemni od tyłu, ale nie ma jej tam. Przyniosłam wiadomość od ciotki. Podobno chce się tylko upewnić, czy Sylvia dobrze się czuje po wczorajszych zajściach, ale tak naprawdę zależy jej na tym, aby Sylvia przyszła i popisała trochę pod dyktando, zanim dopadnie ją Justin albo Latham. Niebawem odbędzie się wielki wyścig po łaski mademoiselle Kedge, i nie wątpię, że ona wyciśnie z sytuacji, co się tylko da. Wszystkim tutaj bardzo się podoba pomysł posiadania prywatnej sekretarki na zawołanie, dwa szylingi za stronę, z trzema kopiami.

– Seton płacił jej tylko tyle? Czemu nie odeszła?

– Była mu oddana albo udawała, że jest. Miała swoje powody, żeby zostać. Nie byłoby jej łatwo znaleźć mieszkanie w mieście. Ciekawe, czy zostawił jej coś w testamencie. Tak czy owak, podobała się jej rola lojalnej, przepracowanej małej pomocnicy, która z taką chęcią przeniosłaby się do mojej ciotuchny, ale przecież nie może zawieść pana Setona. Oczywiście ciotka nigdy jej nie przejrzała, ale też nie jest szczególnie inteligentna.

– Gdy tymczasem pani już nas ładnie poklasyfikowała. Ale chyba nie sugeruje pani, że ktoś zabił Maurice’a Setona, aby przechwycić jego stenotypistkę?

Odwróciła się ku niemu wściekła; jej ciężką twarz pokryły czerwone plamy.

– Gówno mnie obchodzi, kto go zabił i dlaczego! Wiem jedynie, że to nie był Digby Seton, którego w środę odebrałam z pociągu. A jeśli zastanawia się pan, gdzie był we wtorek, powiem panu. Opowiedział mi, gdy odwoziłam go do domu. Od jedenastej wieczorem był zatrzymany na posterunku West Central za pijaństwo; przed magistratem stanął w środę rano. Proszę, niech pan podważy to alibi, jeśli pan potrafi, nadinspektorze.

Dalgliesh łagodnie wyjaśnił, że podważanie alibi nie jest jego zadaniem, lecz Recklessa, ale dziewczyna wzruszyła ramionami, wbiła pięści w kieszenie kurtki i kopnięciem zamknęła furtkę. W milczeniu ruszyli w górę alejki.

– Przypuszczam, że tędy zniesiono ciało na brzeg – powiedziała nagle. – To najkrótsza droga do łódki, ale i tak ostatnie sto metrów trzeba byłoby je nieść; tu się nie zmieści ani samochód, ani nawet motocykl. Można podjechać aż do łąki Colesa i zaparkować na trawie. Kiedy tamtędy przechodziłam, dwóch facetów w cywilu szukało śladów opon. Niewiele będą z tego mieli; ktoś wczoraj zostawił bramkę otwartą i dziś rano owce Colesa kłębiły się w całej alejce.

Takie zdarzenie, o ile Dalgliesh się orientował, nie należało do rzadkości. Ben Coles, który bezproduktywnie uprawiał kilka hektarów na wschód od szosy do Dunwich, nie utrzymywał ogrodzeń w najlepszym stanie i jego owce, z właściwą sobie tępą przekorą, pasły się równie często w Tanner’s Lane, jak na swojej łące. W sezonie w alejce działy się dantejskie sceny, gdy całe meczące stado plątało się wśród wyjących klaksonami samochodów, których zrozpaczeni kierowcy na próżno polowali na miejsce do parkowania. Ale być może ta otwarta bramka wyświadczyła komuś przysługę i owce w swych beztroskich poczynaniach były posłuszne odwiecznej tradycji; w czasach przemytu i kontrabandy co noc przepędzano stado po ścieżkach na bagnie Westleton, aby zatrzeć ślady kopyt końskich, zanim znajdą je urzędnicy królewskiej akcyzy.

Szli razem aż do przełazu w kamiennym murku, prowadzącego na północną część cypla Monksmere. Dalgliesh przystanął, aby się pożegnać, gdy nagle dziewczyna zaczęła mówić:

– Pewnie sądzi pan, że ze mnie niewdzięczna świnia. Oczywiście, daje mi pieniądze, około 400 funtów rocznie w uzupełnieniu mojego grantu. Ale pewnie pan wie, jak chyba wszyscy tutaj.

Nie musiał pytać, co ma na myśli – Celia Calthrop nie była osobą, która pozwoliłaby, aby jej hojność przeszła nie zauważona – zaskoczyła go jednak wysokość sumy. Panna Calthrop nie taiła bynajmniej, że nie ma prywatnych dochodów – „Ja, biedna kobieta pracująca, muszę sama zarobić każdy grosz” – ale nie sądzono, aby z tego powodu źle się jej powodziło. Jej książki sprzedawały się dobrze i ciężko pracowała; niesłychanie ciężko, jak na normy Lathama i Bryce’a, którym wydawało się, że drogiej Celii wystarczy tylko usiąść w fotelu z magnetofonem, aby jej karygodna proza popłynęła swobodnym, złotonośnym strumieniem. Łatwo było szydzić z jej książek, ale kiedy kupuje się uczucie, ceną zaś chociażby łagodnej tolerancji jest wykształcenie w Cambridge i 400 funtów rocznie, to trzeba iść na wiele ustępstw. Co sześć miesięcy nowa książka; co tydzień felieton w „Domowym ognisku”; częste wystąpienia – o ile agent to załatwił – w nie kończących się telewizyjnych dyskusjach; pisane pod pseudonimem opowiadania dla tego czy owego kobiecego pisma; wdzięczne przemowy na fetach parafialnych, gdzie reklama co prawda była za darmo, ale już za herbatę trzeba było płacić. Dalgliesha przeszył skurcz litości dla Celii Calthrop; próżnostki i ostentacja, dla Bryce’a i Lathama nieustające źródło wzgardliwego rozbawienia, objawiły mu się nagle jako żałosne protezy samotnego, niepewnego życia. Ciekaw był, czy naprawdę zależało jej na Setonie; ciekaw był również, czy została uwzględniona w jego testamencie.

Elizabeth Marley nie spieszyło się, aby go opuścić, jemu zaś trudno było odwrócić się plecami do jej zdecydowanej, rezolutnej postaci. Przyzwyczaił się już do roli powiernika, w końcu stanowiła ona część jego pracy. Ale teraz nie był na służbie i dobrze wiedział, że ci, którzy najskwapliwiej się zwierzają, również najprędzej tego żałują. A poza tym naprawdę nie chciał omawiać spraw Celii Calthrop z jej siostrzenicą; miał jedynie nadzieję, że dziewczyna nie zamierzała towarzyszyć mu aż do Seton House.

Przyjrzawszy się jej zrozumiał, na co poszła co najmniej część wspomnianych 400 funtów. Jej kurtka na futrze zrobiona była z prawdziwej skóry; plisowana, tweedowa spódnica wyglądała jak szyta na miarę; mocne buty były również eleganckie. Przypomniał sobie, co kiedyś mówił o niej Oliver Latham, nie pamiętał już kiedy i gdzie: „Namiętnością Elizabeth Marley są pieniądze. To wręcz ujmujące w naszych czasach, gdy wszyscy tak staramy się udawać, że jakaś tam gotówka jest poniżej naszej godności”.

Teraz opierała się o przełaz, skutecznie blokując mu drogę.

– Oczywiście, to ona wysłała mnie do Cambridge. Jeśli ma się tylko średnią inteligencję, tak jak ja, to trzeba mieć wpływy lub pieniądze, inaczej nic z tego. Piątkowicze nie mają problemów, wszyscy ich rozchwytują; dla całej reszty to kwestia właściwej szkoły, właściwych korepetytorów i właściwych nazwisk na formularzu zgłoszenia. A ciotka nawet to umiała załatwić. Ma prawdziwy talent do wykorzystywania ludzi i nigdy nie boi się wydać prostackim natrętem, co rzecz jasna wiele ułatwia.

– Dlaczego pani jej tak nie lubi? – zapytał Dalgliesh.

– Och, to nic osobistego, chociaż nie mamy ze sobą wiele wspólnego, prawda? Chodzi o to, co pisze. Już same powieści są dość okropne, ale dzięki Bogu mamy różne nazwiska, poza tym ludzie w Cambridge są dość tolerancyjni. Gdyby zajmowała się paserstwem pod przykrywką prowadzenia burdelu, nikogo by to nie obeszło, mnie też. Nie, to ten jej felieton. To strasznie upokarzające! Nawet gorsze niż książki. Wie pan, takie gówno – jej głos przybrał lepki, miauczący ton – „Nie ustępuj mu, moja droga. Mężczyznom chodzi tylko o jedno”.

Zdaniem Dalgliesha mężczyznom, nie wyłączając jego samego, najczęściej właśnie o to chodziło, ale postanowił dyplomatycznie milczeć. Nagle poczuł się stary, znudzony i rozdrażniony. Nie pragnął towarzystwa ani się go nie spodziewał i jeśli już ktoś musiał zakłócić jego samotność, to potrafił sobie wyobrazić milszych kompanów niż ta obrażona, zrzędliwa nastolatka. Prawie nie słuchał jej dalszych wynurzeń, zresztą zniżyła głos i jej słowa porywał wzmagający się wiatr; zdołał usłyszeć jedynie zakończenie.

– To wręcz amoralne, w prawdziwym sensie tego słowa. Dziewictwo jako skrupulatnie przechowana przynęta na odpowiedniego mężczyznę. W dzisiejszych czasach!

– Sam zbytnio nie popieram tego stanowiska – powiedział Dalgliesh. – Ale też pani ciotka uznałaby zapewne, że jako mężczyzna jestem uprzedzony. W każdym razie to realistyczny pogląd. I trudno winić pannę Calthrop za udzielanie, tydzień po tygodniu, tych samych porad, w sytuacji, gdy dostaje stosy listów od czytelniczek żałujących, że się do nich od razu nie zastosowały.

– Oczywiście – dziewczyna wzruszyła ramionami – musi lansować postawę ortodoksyjną, w przeciwnym razie ten babski szmatławiec by jej nie zatrudnił. Nie może być uczciliwa, zresztą wątpię, czy potrafi. Poza tym, ten felieton jest jej potrzebny. Nie ma żadnych pieniędzy oprócz tego, co zarobi, a powieści nie będą sprzedawać się wiecznie.

Dalgliesh usłyszał w jej głosie nutę niepokoju.

– Na pani miejscu bym się nie martwił – stwierdził brutalnie. – Ludzie będą to kupować. Ona pisze o seksie; opakowanie może się pani nie podobać, ale na zasadniczy produkt jest zawsze popyt. Sądzę, że przez najbliższe trzy lata ma pani zapewnione te 400 funtów.

Przez chwilę myślał, że dziewczyna uderzy go w twarz, ale ku jego zaskoczeniu roześmiała się głośno i odsunęła od i przełazu.

– Dobrze mi tak! Traktuję siebie zbyt poważnie. Przepraszam, że pana znudziłam. Idzie pan chyba do Seton House?

Dalgliesh odparł, że tak i że mógłby przekazać coś Sylvii Kedge, jeśli tam ją zastanie.

– Nie, dziękuję. Czemu miałby pan stręczyć na rzecz ciotuni? Nie, proszę, żeby przekazał pan coś Digby’emu. Że będzie mógł jeść u nas obiady, dopóki się jakoś nie urządzi. Dzisiaj jest tylko zimne mięso i sałata, więc jeśli nie może przyjść, niewiele straci. Ale sądzę, że nie zechce być zależny od Sylvii. Nie znoszą się. I niech panu nic nie przychodzi do głowy, inspektorze. Czasem chętnie go podwiozę i dam mu jeść przez parę dni, ale na tym się kończy. Nie interesują i mnie zniewieściali faceci.

– Nie – powiedział Dalgliesh – na pewno nie. Z jakiegoś powodu zarumieniła się. Już odchodziła, gdy Dalgliesh, wiedziony jedynie ciekawością, zapytał:

– Jedna rzecz mnie intryguje. Gdy Digby Seton zadzwonił do pani, żeby zabrała go pani z Saxmundham, skąd wiedział, że pani nie jest w Cambridge?

Odwróciła się i bez lęku czy zażenowania spojrzała mu w oczy. Nie wyglądała na urażoną jego pytaniem, przeciwnie, roześmiała się.

– Ciekawa byłam, kto pierwszy na to wpadnie. Powinnam była wiedzieć, że to będzie pan. Odpowiedź jest prosta. Całkiem przypadkiem spotkałam Digby’ego we wtorek w Londynie, dokładnie na stacji metra Piccadily. Tamtego dnia nocowałam w mieście, sama, więc pewnie nie mam alibi… Czy powie pan o tym inspektorowi Recklessowi? No tak, oczywiście, powie pan.

– Nie – odparł Dalgliesh. – To pani mu powie.

XI

Maurice Seton szczęśliwie wybrał architekta – jego dom, jak wszelkie dobre budownictwo, zdawał się wyrastać z krajobrazu; szare, kamienne ściany wyłaniały się niczym forteca z wrzosów na najwyższym wzniesieniu cypla, z którego roztaczał się widok na północ, na zatokę Sole i na południe, na bagna i rezerwat ptaków oraz leżący za nimi przesmyk Sizewell. Przyjemny, piętrowy budynek, zbudowany w kształcie litery L, położony był zaledwie pięćdziesiąt metrów od krawędzi klifu. Zapewne te eleganckie mury, podobnie jak ściany potężnego bastionu Sinclaira, miały kiedyś runąć w fale Morza Północnego, ale na razie nie groziło im niebezpieczeństwo; skały, w tym miejscu potężne i wysokie, dawały nadzieję na przetrwanie wielu jeszcze lat.

Dłuższa ściana budynku, od północnego wschodu, składała się prawie wyłącznie z przeszklonych drzwi, wychodzących na ułożony z kamiennych płyt taras. Tu Seton najwyraźniej musiał wtrącić się do projektu; Dalgliesh wątpił, by to ręka architekta postawiła na tarasie dwie ozdobne urny, w których daremnie usiłowały rosnąć rachityczne krzaczki, poskręcane zimnymi wiatrami Suffolku; nie sądził także, aby jego dziełem była pretensjonalna tablica z gotyckim napisem „Seton House”, zawieszona między dwoma niskimi słupkami.

Nawet gdyby przy tarasie nie stał samochód Recklessa, Dalgliesh wiedziałby, że inspektor już tu jest. Nie widział nikogo, ale czuł, że jest obserwowany; szyby wysokich drzwi wydawały się pełne oczu. Jedne z nich były uchylone. Dalgliesh pchnął je i wszedł do środka.

Miał uczucie, że znalazł się na scenie. Każdy kąt długiego, wąskiego pokoju zalany był jaskrawym światłem, jakby świeciły nań reflektory. W głębi otwarte, kręte schody prowadziły na piętro, umeblowanie zaś, nowoczesne, funkcjonalne i niewątpliwie kosztowne, wzmagało jeszcze wrażenie, że trafił na próbę jakiejś modernistycznej sztuki. Prawie całą przestrzeń pod oknem zajmowało biurko Setona, zmyślnie zaprojektowany mebel o licznych szufladach, szafkach i skrytkach, ciągnących się po obu stronach przestrzeni roboczej; symbol statusu z jasnego dębu, zapewne wykonany na zamówienie właściciela. Na jasnoszarych ścianach wisiały dwie niewymyślnie oprawione reprodukcje Moneta.

Czworo ludzi, którzy odwrócili się, by z powagą śledzić wejście Dalgliesha, zastygło na swych miejscach, jak aktorzy, zajmujący pozycje przed podniesieniem kurtyny. Digby Seton na wpół leżał na kanapie, stojącej skośnie na środku pokoju; w fioletowym szlafroku ze sztucznego jedwabiu, narzuconym na czerwoną piżamę, wyglądałby na pierwszego amanta, gdyby nie sięgająca brwi mycka z szarej siatki, ciasno opinająca jego głowę. Współczesne sposoby bandażowania są może skuteczne, pomyślał Dalgliesh, ale jakże nie-twarzowe. Zastanawiał się, czy Seton nie ma przypadkiem gorączki. Co prawda nie wypuszczono by go ze szpitala, gdyby źle się czuł, poza tym Reckless był zbyt doświadczony, by nie zasięgnąć opinii lekarza na temat przesłuchania podejrzanego, jednak oczy Digby’ego nienaturalnie błyszczały, a na jego policzkach wykwitł jaskrawy rumieniec, nadający mu wygląd klowna cyrkowego, dziwacznie jaskrawego na tle szarej kanapy.

Przy biurku siedział inspektor Reckless z sierżantem Courtneyem u boku. Dalgliesh po raz pierwszy widział ich w świetle dnia i miło go uderzyły przystojne rysy chłopca. Jego otwarta, uczciwa twarz należała do tych, które często spoglądają z reklam zachwalających korzyści pracy w banku, jakie czekają inteligentnych i ambitnych młodzieńców. No cóż, sierżant Courtney wybrał karierę w policji. W swoim obecnym nastroju Dalgliesh uznał, że to szkoda.

Czwarta aktorka przebywała za kulisami. Przez otwarte drzwi, prowadzące do bawialni, Dalgliesh dostrzegł Sylvię Kedge, siedzącą na swym wózku przy stole. Przed sobą miała tacę pełną srebrnej zastawy i zajęta była polerowaniem widelca, poświęcając mu wszakże tak niewiele uwagi, jak statysta, który wie, że uwaga publiczności skierowana jest gdzie indziej. Uniosła głowę i spojrzała na Dalgliesha, którym wstrząsnął wyraz rozpaczy malujący się na jej ściągniętej twarzy. Wyglądała na bardzo chorą.

Digby Seton spuścił nogi z kanapy, podszedł zdecydowanym krokiem do drzwi i zamknął je lekkim pchnięciem odzianej w skarpetkę stopy. Żaden z policjantów się nie odezwał.

– Przepraszam i w ogóle – powiedział Seton. – Nie chcę być niegrzeczny, ale przez nią ciarki mnie przechodzą. Do diabła, przecież powiedziałem, że dam jej te dwieście funtów, które Maurice jej zostawił! Dzięki Bogu, że pan przyszedł, nadinspektorze! Czy przejmuje pan sprawę?

Trudno było o gorszy początek.

– Nie – odparł Dalgliesh. – Yard nie ma z tym nic wspólnego. Chyba inspektor Reckless już zdążył panu wyjaśnić, że to on prowadzi śledztwo? – Czuł, że Reckless zasłużył na tę sarkastyczną aluzję.

– Ale myślałem, że w trudnych przypadkach morderstwa zawsze wzywają Yard? – zaprotestował Seton.

– Dlaczego pan sądzi, że to przypadek morderstwa? – zapytał Reckless.

Powoli przekładał papiery na biurku i mówiąc nie odwrócił się do Setona. Jego głos był cichy, pozbawiony wyrazu i zainteresowania.

– A nie jest? Powiedzcie mi. W końcu to wy jesteście fachowcami. Ale nie bardzo widzę, jak Maurice mógłby sam obciąć sobie ręce. No, może jedną, ale na pewno nie dwie. Jeśli to nie jest morderstwo, to w takim razie co? Do diabła, faceta z Yardu macie przecież na miejscu.

– Na urlopie, proszę pamiętać – powiedział Dalgliesh. -Jestem w tym samym położeniu, co pan.

– Jak cholera! – Seton wrócił do pozycji siedzącej i zaczął macać pod kanapą w poszukiwaniu kapci. – Braciszek Maurice nie zostawił panu dwustu tysięcy funtów! Boże, to szaleństwo! To niewiarygodne! Jakiś palant wyrównuje stare rachunki, a ja dostaję fortunę! Skąd w ogóle Maurice miał takie pieniądze?

– Wygląda na to, że część miał po matce, a część to majątek jego zmarłej żony – odparł Reckless. Skończył już z papierami i ze skupieniem uczonego szukającego informacji naukowej, przeglądał teraz małą, pełną fiszek szufladkę.

– Czy tak powiedział panu ten Pettigrew? – parsknął śmiechem Seton. – Pettigrew! Pytam pana, Dalgliesh, czy to nie jest dokładnie w stylu Maurice’a, mieć prawnika nazwiskiem Pettigrew? Czymże innym mógłby biedak być z takim nazwiskiem? Pettigrew! Od kołyski skazany na karierę porządnego, prowincjonalnego adwokata. Czy pan go sobie wyobraża? Ani chybi oschły, dokładny, około sześćdziesiątki, złota dewizka i spodnie w prążki. Boże jedyny, mam nadzieję, że potrafił prawidłowo sporządzić testament.

– Myślę, że tym nie musi się pan martwić.

Dalgliesh znał Charlesa Pettigrewa, który był również prawnikiem jego ciotki. Firma miała długą tradycję, lecz obecny właściciel, który odziedziczył ją po dziadku, był zdolnym, energicznym trzydziestolatkiem, pogodzonym z nudą wiejskiej praktyki dzięki bliskości morza i upodobaniu do żeglarstwa.

– Wnoszę, że znalazł pan kopię testamentu? – zapytał.

– Oto on. – Reckless podał mu pojedynczą kartkę sztywnego papieru.

Testament był krótki i jego lektura nie zajęła Dalglieshowi wiele czasu. Maurice Seton, rozpocząwszy od instrukcji, aby jego ciało wykorzystano do badań naukowych, a następnie skremowano, w dalszej części testamentu zapisał dwa tysiące funtów Celii Calthrop, „doceniając współczucie i zrozumienie, jakie okazała mi po śmierci mojej drogiej żony”, trzysta funtów zaś Sylvii Kedge, „pod warunkiem, że w chwili mojej śmierci będzie u mnie zatrudniona dziesięć lat”. Pozostały majątek przechodził w ręce Digby’ego Kennetha Setona: pod zarząd powierniczy, dopóki ten ostatni się nie ożeni, a później bezwarunkowo. Gdyby zmarł przed swym przyrodnim bratem lub nie dopełnił warunku małżeństwa, majątek przechodził w całości na Celię Calthrop.

– Biedna, stara Kedge! – powiedział Seton. – Jeszcze dwa miesiące, a dostałaby te trzysta funtów. Nic dziwnego, że wygląda na chorą! Naprawdę, nie miałem pojęcia o tym testamencie. To znaczy wiedziałem, że Maurice zrobił mnie swoim spadkobiercą, kiedyś powiedział coś w tym rodzaju. I tak nie miał komu tego zostawić. Nigdy nie byliśmy sobie specjalnie bliscy, ale mieliśmy tego samego ojca, a Maurice bardzo go szanował. Ale dwieście tysięcy! Dorothy musiała mu zostawić niezły szmal. Ciekawe, zważywszy, że ich małżeństwo rozlatywało się jeszcze przed jej śmiercią.

– Więc pani Seton nie miała innych krewnych? – zapytał Reckless.

– Nic o tym nie wiem. Dla mnie dobrze się składa, co? Gdy się zabiła, mówiło się coś o siostrze, z którą należy się skontaktować. A może o bracie? Naprawdę, nie pamiętam. Ale nikt się nie zjawił, a w testamencie wymieniła tylko Maurice’a. Była dość zamożna, jej ojciec spekulował nieruchomościami, i to wszystko dostał Maurice. Ale dwieście tysięcy!

– Może książki pana brata odniosły sukces? – podsunął Reckless. Skończył już z kartoteką, lecz nadal siedział przy biurku, pisząc coś w notesie i bez większego zainteresowania słuchając wynurzeń Setona; mimo to Dalgliesh jako fachowiec wiedział, że przesłuchanie przebiega całkowicie zgodnie z planem.

– Och, nie sądzę! Maurice zawsze twierdził, że pisaniem nie zarobiłby na skarpetki. Był dość rozgoryczony. Mówił, że żyjemy w epoce „literatury mydlanej”. Jeśli pisarz nie stosuje jakiejś sztuczki, nikt się nim nie interesuje. Jego zdaniem, bestsellery kreuje reklama, dobre pisarstwo wręcz szkodzi piszącemu, a biblioteki publiczne utrupiają sprzedaż. Mam wrażenie, że miał rację. Nie mam pojęcia, czemu w ogóle coś robił, mając dwieście tysięcy funtów. Tyle że, oczywiście, lubił być pisarzem. Pewnie to robiło mu lepiej na ego. Nie rozumiałem, dlaczego traktuje to tak poważnie, ale z drugiej strony, on też nigdy nie rozumiał, dlaczego tak bardzo chciałem mieć swój własny klub. A teraz będę mógł go mieć. Cały szereg, jeśli wszystko się uda. Zapraszam was wszystkich na otwarcie, z całą komendą, jeśli macie ochotę. Żadnego niuchania, co kto pije i sprawdzania, czy aby występy są dostatecznie przyzwoite. I żadnych policjantek, przebranych za turystki z prowincji. Najlepsze stoliki, wszystko na koszt firmy. Wie pan, Dalgliesh, że swego czasu mogłem przymierzyć się do „Złotego Bażanta”, gdybym tylko miał kapitał? No, więc teraz go mam.

– Dopiero, kiedy się pan ożeni – przypomniał mu Dalgliesh nieżyczliwie. Odnotował sobie nazwiska członków zarządu powierniczego i szczerze wątpił, czy którykolwiek z tych ostrożnych i konserwatywnych dżentelmenów zgodziłby się sfinansować drugiego „Złotego Bażanta” z powierzonych im funduszy. Zapytał Setona, dlaczego Maurice’owi tak zależało na małżeństwie brata.

– Zawsze mówił, że powinienem się ustatkować. Był wielkim zwolennikiem zachowania rodowego nazwiska. Sam nie miniał dzieci – przynajmniej nie wiem o żadnych – i nie sądzę, aby po fiasku z Dorothy miał ochotę na ponowne małżeństwo. Oprócz tego, miał słabe serce. Bał się, żebym nie zamieszkał z przyjacielem; nie chciał, aby jego pieniądze poszły na jakiegoś pedała. Biedny Maurice! Nie rozpoznałby pedała, gdyby go spotkał! Po prostu wyobrażał sobie, że w Londynie, a zwłaszcza w klubach West Endu, aż się od ich roi.

– Niebywałe! – zauważył sucho Dalgliesh, ale Seton nie zauważył ironii.

– Słuchajcie, wierzycie mi w sprawie tego telefonu, prawda? – zapytał z niepokojeni. – Morderca zadzwonił do mnie tutaj w środę wieczorem i wysłał mnie, jak głupiego, do Lowestoft. Chodziło o to, żeby wyciągnąć mnie z domu, żebym na czas śmierci nie miał alibi. Przynajmniej tak mi się zdaje. Inaczej to nie ma sensu. Boże, jak ja żałuję, że Liz ze mną nie pojechała. Nie wiem, jak mam udowodnić, że kiedy przyjechałem, Maurice’a nie było w domu i że nie udałem się z nim na wieczorny spacer nad morze, przewidująco uzbrojony w nóż kuchenny. A przy okazji, czy znaleźliście już narzędzie zbrodni?

Inspektor krótko odpowiedział, że nie.

– Pomógłby mi pan, panie Seton – dodał – gdyby przypomniał pan sobie coś więcej o tym telefonie.

– Może, ale nie potrafię. – Seton nagle się obraził. – Wciąż mnie pytacie, a ja wciąż wam powtarzam – dodał ponuro -że nie pamiętam. Niech to diabli, przecież walnąłem się wtedy w łeb! Gdybyście mi powiedzieli, że to wszystko sobie wymyśliłem, pewnie bym wam uwierzył, tylko po co wyprowadzałbym samochód? Byłem skonany jak pies i nie jechałbym do Lowestoft ot tak sobie. Ktoś zadzwonił, jestem tego pewien. Nie pamiętam, jaki miał głos. Nie jestem nawet pewien, czy to był mężczyzna czy kobieta.

– A wiadomość?

– Już panu mówiłem, inspektorze! Głos powiedział, że mówi z posterunku w Lowestoft i że w łódce wyrzuconej na brzeg znaleziono ciało Maurice’a z odrąbanymi dłońmi.

– Odrąbanymi, czy obciętymi?

– Och, nie wiem! Chyba odrąbanymi. W każdym razie miałem pojechać do Lowestoft i zidentyfikować ciało. Więc pojechałem. Wiem, gdzie Maurice trzyma kluczyki; na szczęście vauxhall miał pełny bak benzyny. A może na nieszczęście; omal się nie zabiłem. Ach, wiem, powiecie, że to moja wina. Rzeczywiście, parę razy pociągnąłem z piersiówki, dziwicie się? A byłem cholernie zmęczony jeszcze zanim wyruszyłem. We wtorek spędziłem okropną noc – komisariat West Central to nie hotel. A potem ta jazda pociągiem.

– A jednak pojechał pan prosto do Lowestoft i nie zadał pan sobie trudu, aby to sprawdzić? – zapytał Reckless.

– Ależ sprawdziłem! Kiedy wyjechałem na drogę, przyszło mi do głowy, żeby zobaczyć, czy łódka naprawdę zniknęła. Wjechałem więc w Tanner’s Lane tak daleko, jak się dało i poszedłem na plażę. Łódki nie było. To mi wystarczyło. Pewnie sądzi pan, że powinienem był oddzwonić na posterunek, ale nawet mi do głowy nie przyszło, że wiadomość może być fałszywa. Pomyślałem o tym dopiero, kiedy wyruszyłem i wtedy już najłatwiej było sprawdzić łódkę. Wie pan…

– Słucham – spokojnie zachęcił go Reckless.

– Ten, kto dzwonił, musiał wiedzieć, że jestem w domu. I to nie mogła być Liz Marley, bo kiedy zadzwonił telefon, właśnie odjeżdżała. Ale jak ktoś inny mógł o tym wiedzieć?

– Mógł widzieć, jak pan przyjeżdżał – podsunął Reckless. -1 pewnie po wejściu zapalił pan światła. Widać je z daleka.

– No pewnie, że zapaliłem, wszystkie naraz. Ten cholerny dom przyprawia mnie o dreszcze. To dziwne, mimo wszystko.

To istotnie dziwne, pomyślał Dalgliesh. Prawdopodobnie jednak inspektor miał rację; jaskrawe światła domu Setona widać było na całym cyplu Monksmere, a kiedy zgasły, znaczyło to, że Digby Seton wyruszył w drogę. Ale po co w ogóle ktoś zadał sobie trud, aby go wywabić? Czy sprawca musiał coś zrobić w Seton House? Coś odszukać, zniszczyć jakieś dowody? Może w Seton House ukryto ciało? Ale jakże było to możliwe, jeśli Digby mówił prawdę o zaginionej łódce?

Znienacka Digby zapytał:

– Co ja mam zrobić w sprawie przekazania ciała do celów naukowych? Maurice nigdy nie mówił nic, co by wskazywało, że mu zależy na postępie medycyny. No, ale jeśli tego chciał…

Spoglądał pytająco to na Recklessa. to na Dalgliesha.

– Nie martwiłbym się tym teraz – powiedział inspektor. -Pański brat zostawił konieczne instrukcje i formularze w swoich papierach. Ale trzeba z tym poczekać.

– No tak, chyba tak – odparł Seton. – Ale nie chciałbym… To znaczy, jeśli sobie życzył…

Podniecenie już go opuściło i teraz wyglądał na bardzo zmęczonego. Dalgliesh i Reckless spojrzeli po sobie, wiedzeni wspólną myślą, że niewiele dalszych korzyści przysporzy medycynie ciało, które wyjdzie spod noża Waltera Sydenhama; owego wybitnego i starannego doktora Sydenhama, którego podręcznik patologii sądowej nie pozostawiał żadnych wątpliwości. iż jego autor jest zwolennikiem pierwszego cięcia od krtani po krocze. Może później kończyny Setona dostaną do wprawek niedoświadczeni studenci medycyny, Dalgliesh wątpił wszakże, by o to mu chodziło. Jego korpus wniósł już swój wkład w naukę.

Reckless zbierał się do wyjścia. Wyjaśniwszy Setonowi, że powinen być obecny na rozprawie za pięć dni – zaproszenia nie przyjęto z entuzjazmem – składał papiery z zadowoloną miną agenta ubezpieczeniowego pod koniec pracowicie spędzonego poranka. Digby spoglądał nań z obawą i zakłopotaniem niczym mały chłopiec, którego męczy towarzystwo dorosłych, ale nie jest zupełnie pewien, czy chciałby, żeby sobie poszli. Zapinając teczkę, Reckless niedbale rzucił ostatnie pytanie, tak jakby wcale nie zależało mu na odpowiedzi.

– Czy nie sądzi pan, że to dziwne, że brat przyrodni uczynił pana spadkobiercą? Nie można powiedzieć, żebyście się przyjaźnili.

– Przecież mówiłem panu! – jęknął Seton. – Nie miał nikogo innego. A poza tym, jednak byliśmy przyjaciółmi. To znaczy, robiłem co mogłem. Nie był trudny we współżyciu, jeśli chwaliło się te jego cholerne książki i dokładało trochę starań. Lubię mieć z ludźmi dobre stosunki, jeśli to tylko możliwe. Nie bawią mnie kłótnie i niesnaski. Pewnie na dłużej nie zniósłbym jego towarzystwa, ale bywałem tu rzadko; mówiłem już, że nie widziałem go od sierpnia. Oprócz tego, pewnie był samotny. Nie miał żadnej innej rodziny i lubił mieć świadomość, że jednak istnieje ktoś bliski.

– A więc starał się pan żyć z nim dobrze z powodu pieniędzy – powiedział Reckless. – A on żył z panem dobrze, bo bal się, że zostanie zupełnie sam?

– No, tak to już bywa – odparł Seton nie speszony. – Takie jest życie. Wszyscy chcemy czegoś od siebie nawzajem. Czy istnieje ktoś, inspektorze, kto kocha pana dla niego samego?

Reckless wstał i wyszedł przez otwarte drzwi na taras, a po chwili przyłączył się do niego Dalgliesh. Stali razem w milczeniu; wiatr się wzmógł, ale słońce nadal grzało, złociste i wielkie. Na niebieskozielonym morzu dwa białe żagielki lawirowały kapryśnie jak miotane wiatrem kawałki papieru. W końcu Reckless usiadł na stopniach wiodących z tarasu na wąski pas murawy, dzielący dom od brzegu klifu. Dalgliesh, czując irracjonalnie, że jeśli będzie nadal stał, postawi inspektora w niekorzystnym położeniu, również usiadł; kamień pod udami i dłońmi wydał mu się wyjątkowo zimny, jak przypomnienie, iż jesienne słońce utraciło już i swą moc.

– Tędy nie można zejść na plażę – powiedział Reckless. – Można by pomyśleć, że Seton chciał mieć swoje własne zejście. Stąd do Tanner’s Lane jest niezły kawałek drogi.

– Skały są tutaj wyjątkowo wysokie i zarazem kruche. Schody mogłyby być niebezpieczne – zauważył Dalgliesh.

– Może i tak. To musiał być dziwny gość. Pedantyczny. Dokładny. Na przykład ta kartoteka. Pomysły do powieści czerpał z gazet, czasopism i od ludzi albo też sam je wymyślał. I wszystkie starannie skatalogowane, dopóki nie będą potrzebne.

– A pomysł panny Calthrop?

– Nie ma. Co oczywiście o niczym nie świadczy. Sylvia Kedge mówiła mi, że kiedy Seton tutaj mieszkał, dom zwykle bywał otwarty. Wygląda na to, że nikt tu nic nie zamyka, Każdy mógł wejść i zabrać odpowiednią fiszkę. Każdy mógł ją przeczytać, jeśli już o to chodzi. Po prostu wchodzą nawzajem do swoich domów jak im się podoba. To pewnie ta saotność. To przy założeniu, że Seton taką fiszkę wypełnił.

– Jak również, że panna Calthrop w ogóle powiedziała mu o tym pomyśle – dodał Dalgliesh.

– A, to pana też uderzyło? – spojrzał na niego Reckless. – A co pan sądzi o Digbym Setonie?

– To samo, co zawsze. Trzeba natężyć wyobraźnię, aby zrozumieć człowieka, który pała namiętną ambicją posiadania klubu nocnego. Ale pewnie jemu też trudno zrozumieć, dlaczego my chcemy być policjantami. Nie sądzę, by Digby miał dość odwagi i inteligencji, żeby popełnić to konkretne morderstwo. W zasadzie nie jest zbyt mądry.

– Przez prawie cały wtorkowy wieczór siedział na dołku w komisariacie; dzwoniłem do West Central i oni to potwierdzają. Co więcej, był pijany. I bynajmniej nie udawał.

– Bardzo wygodne.

– Zawsze jest wygodnie mieć alibi, panie Dalgliesh. A to należy do tych, na których podważanie nie zamierzam tracić czasu. Co więcej, o ile teraz nie odgrywał komedii, to naprawdę nie wie, że narzędziem zbrodni nie był nóż. I myśli, że Seton umarł w środę. W środę, kiedy przyjechali Digby i panna Marley, żywy Maurice nie był obecny w tym domu. Oczywiście, mogło tu być jego ciało, ale jakoś nie widzę Digby’ego w roli rzeźnika, a poza tym: po co? Nawet gdyby znalazł ciało i wpadł w panikę, to jak go znam, dałby sobie w szyję i uciekł do miasta, a nie planował zawiłe szarady. W dodatku, kiedy się rozbił, był w drodze do Lowestoft, nie do Londynu. I nie wiem, skąd mógłby znać ten miły początek powieści kryminalnej autorstwa panny Calthrop.

– Chyba że Eliza Marley opowiedziała mu o tym, kiedy tutaj jechali.

– Dlaczego miałaby mówić Setonowi? To mało zabawny temat do rozmowy w drodze do domu. No, ale dobrze. Załóżmy, że znała ten pomysł i powiedziała o nim Digby’emu albo że wiedział o tym skądinąd. Przyjeżdża tutaj, znajduje ciało brata i natychmiast postanawia urzeczywistnić kryminał, obcinając mu dłonie i wypychając łódkę z ciałem na morze. Dlaczego? I jakiego narzędzia użył? Proszę pamiętać, że widziałem ciało i mogę przysiąc, że ręce były odrąbane – nie obcięte, nie odpiłowane, lecz właśnie odrąbane! Tyle w sprawie noża. A tasak Setona jest nadal w spiżarce, zaś tasak pańskiej ciotki – jeśli to jego użyto – skradziono trzy miesiące temu.

– A więc to wyklucza Digby’ego Setona. A inni?

– Mieliśmy czas jedynie na wstępne rozpoznanie. Dziś wysłucham ich zeznań, ale wygląda na to, że coś w rodzaju alibi mają wszyscy. To znaczy, oprócz panny Dalgliesh. Nic dziwnego w przypadku osoby, która mieszka sama.

Równy, monotonny głos nie zmienił się, posępne oczy nadal patrzyły na morze. Jednak Dalgliesha to nie zwiodło; a więc stąd to pilne wezwanie do Seton House, stąd niezwykły wybuch szczerości inspektora! Rozumiał punkt widzenia Recklessa. Oto starzejąca się, niezamężna kobieta prowadzi samotny żywot w odosobnionym miejscu. Nie ma alibi ani na czas śmierci, ani na środę, gdy ciało zepchnięto na wodę. Ma niemal prywatny dostęp do plaży, wie, gdzie leży łódka. Ma prawie metr osiemdziesiąt wzrostu, jest silną, zręczną mieszkanką wsi, intensywnie uprawiającą spacery i przyzwyczajoną do ciemności.

Owszem, nie miała widocznego motywu. Ale od kiedy to ma znaczenie? Mimo tego, co dziś rano Dalgliesh powiedział ciotce, motyw nie był sprawą pierwszorzędnej wagi. Detektyw, który logicznie skupiał się na „gdzie”, „kiedy” i „jak”, na ogół w swoim czasie poznawał również żałosną i niewystarczającą odpowiedź na „dlaczego”. Stary szef Dalgliesha zwykł mawiać, że możliwe motywy morderstwa wyczerpują trzy K – kasa, kobiety i kłótliwość – i pozornie tak było. Ale motywy bywają tak różne i urozmaicone jak ludzkie osobowości; nie miał wątpliwości, że doświadczony w okropnościach umysł inspektora w tej chwili pracowicie przegląda inne przypadki, w których pełna irracjonalnych uraz samotność zaowocowała wreszcie przemocą i śmiercią.

Nagle Dalgliesha ogarnął gniew tak wielki, że przez chwililę poraził jego mowę, a nawet myśli; przepłynąwszy przezeń falą wręcz fizycznych mdłości, pozostawił go bladego i pełnego odrazy do samego siebie. Ów dławiący gniew powstrzymał go na szczęście od najgorszych błędów: sarkazmu, oburzenia, żałosnych oświadczeń, iż jego ciotka, rzecz jasna, mówić będzie tylko w obecności adwokata. Miała przecież jtjego. Ale, dobry Boże, cóż za urlop mu się szykował!

Zaskrzypiały koła i Sylvia Kedge, wyłoniwszy się na swym wózku z oszklonych drzwi domu, zatrzymała się obok nich. Nie odezwała się, spoglądając w skupieniu na trakt prowadzący do drogi. Ich oczy podążyły za jej wzrokiem. Mała pocztowa furgonetka, jaskrawa jak dziecięca zabawka, zataczając się pędziła ku nim przez cypel.

– Poczta – powiedziała panna Kedge.

Dalgliesh ujrzał, że jej dłonie, zaciśnięte na ramie wózka, zbielały, a ciało uniosło się nieco i zesztywniało, jakby nagle dotknięte stężeniem. Furgonetka zatrzymała się przed tarasem. W ciszy, która zapadła po zamilknięciu silnika, Dalgliesh usłyszał ciężki oddech Sylvii.

Listonosz trzasnął drzwiami samochodu i podszedł, witając się wesoło. Zaskoczony brakiem odzewu, spojrzał na ściągniętą twarz dziewczyny i nieruchome postacie obu mężczyzn, po czym podał Recklessowi pocztę – pojedynczą, szarą kopertę, zaadresowaną na maszynie.

– Taka sama jak przedtem, sir – powiedział. – Jak ta, którą dałem jej wczoraj – skinął głową w stronę Sylvii, ale nie uzyskawszy odpowiedzi wymamrotał: – Do widzenia -i wycofał się niezręcznie do samochodu.

– Zaadresowana do Maurice’a Setona, Esq. – rzekł Reck-less do Dalgliesha. – Wysłana z Ipswich albo późno w środę, albo w czwartek wcześnie rano. Stempel pocztowy z wczoraj w południe.

Delikatnie przytrzymał kopertę za rożek, jakby nie chciał na niej odcisnąć swoich palców, i otworzył ją prawym kciukiem. Wewnątrz znajdowała się pojedyncza kartka papieru, pokryta pismem maszynowym.

Reckless przeczytał głośno:

Pozbawione dłoni ciało leżało na dnie małej żaglówki, dryfującej po otwartym morzu i ledwie widocznej z wybrzeża Suffolk. Należało do mężczyzny w średnim wieku – niedużego, schludnego człowieczka w ciemnym garniturze w prążki, który okrywał jego szczupły korpus równie wytwornie po śmierci, jak za życia…

Sylvia Kedge wyciągnęła rękę.

– Proszę mi to pokazać.

Reckless zawahał się, po czym przytrzymał kartkę przed jej oczyma.

– On to napisał – wyszeptała ochryple. – On to napisał. To jego sposób pisania.

– Możliwe – odparł Reckless. – Ale nie mógł tego wysłać. Nawet jeśli ktoś wrzucił to do skrzynki w środę wieczorem, to nie mógł być on. Wtedy już nie żył.

– Ale to napisali – krzyknęła. – Poznaję to pismo, mówię panu! Nie miał rąk, a napisał to na maszynie!

Wybuchła histerycznym śmiechem, którego fale popłynęły po cyplu jak szalone echo; spłoszone stado białych mew zawirowało obłokiem nad krawędzią urwiska.

Reckless z obojętnym rozmysłem spoglądał na zesztywniałe ciało, na otwarte w krzyku usta, nie podejmując żadnej próby uspokojenia lub uciszenia dziewczyny. Znienacka i w drzwiach pojawił się Seton, pobladły pod groteskowym bandażem.

– Co, do diabła…

Nie zmieniając wyrazu twarzy Reckless spojrzał na niego i swym płaskim głosem powiedział:

– Właśnie dostaliśmy list od pańskiego brata, panie Seton. Czy to nie miłe?

XII

Uspokajanie panny Kedge trwało dobrą chwilę. Dalgliesh nie miał wątpliwości, że jej histeria jest autentyczna, dziwił się jedynie, że dziewczyna aż tak się przejmuje. Ze wszystkich członków małej społeczności na Monksmere jedynie Sylvia Kedge wydawała się naprawdę wstrząśnięta i przygnębiona śmiercią Setona. Przeżywała prawdziwy szok, wyglądając i zachowując się jak ktoś, czyje i tak już kruche opanowanie wreszcie pękło. Jednak widać było, że robi co może, aby się uspokoić, aż wreszcie poczuła się na tyle dobrze, aby pozwolić Courtneyowi odwieźć się na Tanner’s Lane; sierżant, który całkowicie uległ jej ściągniętej twarzy i błagalnemu wyrazowi oczu, popychał jej wózek alejką czule niczym matka, pokazująca swe wątłe niemowlę potencjalnie wrogiemu światu. Dalgliesh z ulgą powitał jej odjazd. Nagle odkrył, że jej nie znosi i wstydził się tego uczucia, tym bardziej, iż wiedział, że wynika z przyczyn nierozsądnych i niegodnych: była dlań fizycznie odrażająca. Wielu z sąsiadów Sylvii, wykorzystujących ją, aby małym kosztem dać upust swoim litościwym odruchom, lubiło mieć świadomość, że dostają w zamian co im się należy. Jak wielu innych upośledzonych, była zarazem wyzyskiwana i traktowana protekcjonalnie. Dalgliesh zastanawiał się, co właściwie dziewczyna myśli o nich wszystkich. Bardzo żałował, że nie potrafi bardziej jej współczuć, ale trudno było bez pogardy obserwować, jak czyni użytek ze swego kalectwa. Z drugiej jednak strony, czy miała jakąś inną broń? Nienawidząc samego siebie za brak wrażliwości równie mocno, jak młodego policjanta za jego kapitulację, Dalgliesh wyruszył do Pentlands na lunch.

Wracał drogą – dłuższą, ale nie lubił chodzić po swych śladach. Kiedy mijał domek Bryce’a otworzyło się okno na piętrze i właściciel wyciągnął ku niemu swą długą szyję.

– Wejdź, Adamie, wejdź, mój drogi chłopcze! – zawołał. -Od rana cię wyglądam. Wiem, że szpiegujesz dla twego smętnego znajomka, ale nie mam ci tego za złe. Zostaw bicz przy drzwiach i weź sobie coś do picia, a ja zaraz zejdę.

Dalgliesh zawahał się, po czym pchnął drzwi domku. W maleńkim saloniku panował zwykły nieład; poniewierały się tu wszystkie drobiazgi, których Bryce nie mógł pomieścić w swym londyńskim mieszkaniu. Postanowiwszy poczekać z drinkiem, Dalgliesh krzyknął na górę:

– To nie jest mój smętny znajomek, to wysoko kwalifikowany policjant!

– Och, nie wątpię! – Głos Bryce’a był stłumiony, jakby właśnie wciągał przez głowę ubranie. – Dość kompetentny, by mnie dopaść, jeśli nie będę ostrożny. Jakieś półtora miesiąca temu zatrzymano mnie na A13 za przekroczenie szybkości i policjant – taki mięsisty bydlak o wściekłym spojrzeniu – był bardzo niegrzeczny. Napisałem w tej sprawie do komisarza okręgowego. Teraz widzę, że postąpiłem fatalnie; mają na mnie haka, jestem pewien, że moje nazwisko już figuruje na jakiejś liście.

Przydreptał do pokoju i Dalgliesh ze zdumieniem ujrzał, iż istotnie wygląda na zmartwionego. Mrucząc uspokajająco przyjął od gospodarza sherry – alkohole u Bryce’a zawsze były wyśmienite – i usiadł w jego ostatnim nabytku, uroczym wiktoriańskim fotelu z wysokim oparciem.

– No, Adam, jak to mówią: nadawaj. Co odkrył Reckless? – zapytał Justin.

– Nie należę do grona najbardziej zaufanych. Ale dziś rano przyszedł następny odcinek maszynopisu, tym razem lepiej napisany. Opis ciała bez rąk, dryfującego w łódce, podobno autorstwa samego Setona. – Dalgliesh nie widział powodu, aby nie udzielić Bryce’owi tego strzępka informacji. Raczej nie sądził, aby Sylvia Kedge zatrzymała go dla siebie.

– Kiedy wysłany?

– Wczoraj przed obiadem. Z Ipswich. Bryce jęknął zdruzgotany.

– Och, nie, tylko nie Ipswich! Byłem w Ipswich w czwartek! Często tam jeżdżę, wiesz, po zakupy. Nie mam alibi!

– Pewnie nie ty jeden – zauważył pocieszająco Dalgliesh. – Panna Calthrop wyjeżdżała gdzieś samochodem. I Latham. I ja, skoro już przy tym jesteśmy. I nawet ta kobieta z Priory House wyprowadzała wczoraj wózek. Widziałem ją na cyplu.

– A, to Alice Kerrison, gospodyni Sinclaira. Pewnie była nie dalej niż w Southwold, jeździła po zakupy.

– W czwartek po południu? Czy nie zamykają wcześniej?

– Och, drogi Adamie, a cóż to ma za znaczenie? Może zachciało się jej przejażdżki? Przecież nie jeździłaby wózkiem aż do Ipswich nadać podejrzany dokument! Ale nienawidziła Setona. Prowadziła mu dom zanim umarła jego żona, a kiedy Dorothy się zabiła, przejął ją Sinclair i tak już zostało. To doprawdy zdumiewające! Alice mieszkała u Setona aż do rozprawy u koronera, a potem bez słowa spakowała manat-ki, poszła do Priory House i zapytała, czy Sinclair nie ma dla niej pracy. Sinclair właśnie osiągnął był stadium, w którym pęd do samowystarczalności nie obejmuje zmywania ł oczywiście natychmiast ją zatrudnił. O ile wiem, żadne z nich tego nie żałuje.

– Opowiedz mi o Dorothy Seton – poprosił Dalgliesh.

– Och, Adamie, była śliczna! Gdzieś mam jej fotografię, muszę ci pokazać. Szaleńczo znerwicowana, rzecz jasna, ale naprawdę piękna. O ile wiem, prawidłowe określenie brzmi: maniakalno-depresyjna. W jednej chwili męcząco wesoła, w następnej tak przygnębiona, że jej ponury nastrój wręcz się udzielał. Oczywiście, to bardzo źle na mnie działało. Mam dość problemów z własną nerwicą, aby jeszcze męczyć się z cudzą. O ile wiem, zgotowała Setonowi straszne życie. Byłbym nawet mu współczuł, gdyby nie Arabella.

– Jak ona umarła? – zapytał Dalgliesh.

– To było coś okropnego! Seton powiesił ją na haku do mięsa, wbitym w belkę na suficie mojej kuchni. Nigdy nie zapomnę jej kochanego, puszystego ciałka, wiszącego na haku jak zdechły królik. Kiedy ją odcięliśmy, była jeszcze ciepła. Pokażę ci.

Zanim Dalgliesh zdążył się zorientować, że Bryce mówi o swojej kotce, został na poły zawleczony do kuchni. Z trudem udało mu się zwalczyć nerwowy śmiech. Drżący z gniewu gospodarz chwycił jego ramię nadspodziewanie silnym chwytem i zaczął namiętnie machać ręką w kierunku belki, jakby ona była równie winna jak Seton. Najwyraźniej informacje o Dorothy musiały poczekać, gdyż przesłoniło je wyraziste wspomnienie Arabelli. Dalgliesh, który sam kochał koty równie mocno, choć może mniej wylewnie, współczuł Bryce’owi. Jeśli istotnie Seton zabił piękne zwierzę dla złośliwego kaprysu lub zemsty, trudno było go żałować; co więcej, taki człowiek musiał mieć mnóstwo wrogów.

Dalgliesh zapytał, kto znalazł Arabellę.

– Sylvia Kedge. Przyszła, aby pisać pod moje dyktando, ja zaś spóźniłem się, wracając z Londynu. Przyjechałem jakieś pięć minut po niej. Zadzwoniła do Cciii, prosząc, aby przyszła i pomogła jej odciąć Arabellę, sama nie mogła do niej sięgnąć. Oczywiście, obie były bardzo zdenerwowane, a Sylvia miała wręcz fizyczne mdłości. Musieliśmy dosunąć wózek do zlewu, gdzie zwymiotowała na moje pozmywane naczynia. Nie będę się rozwodził nad tym, co sam wycierpiałem. Ale myślałem, że znasz wszystkie szczegóły, prosiłem pannę Dalgliesh, aby do ciebie napisała. Miałem nadzieję, że udowodnisz, że to Seton. Miejscowa policja okazała się beznadziejna. A tylko pomyśl, ile byłoby zamieszania, gdyby to był człowiek! To takie idiotyczne. Nie należę do tych sentymentalnych durniów, którzy sądzą, że życie ludzkie jest ważniejsze niż jakiekolwiek inne. I tak jest nas za wielu; większość z nas ani sama nie umie być szczęśliwa, ani nie wie, jak uszczęśliwiać innych. A poza tym, jesteśmy brzydcy. Brzydcy! Widziałeś Arabellę, Adamie. Czyż nie była najpiękniejszym stworzeniem na świecie? Dzięki niej życie było cudowniejsze.

Aczkolwiek Dalgliesh skręcał się wewnętrznie, słysząc wyświechtane określenia Bryce’a, jednak wygłosił wszystkie komplementy, jakich odeń oczekiwano; Arabella istotnie była kotką piękną i najwyraźniej świadomą tego faktu. Ciotka opisała mu incydent w jednym ze swych bezpośrednich listów, ale, rzecz jasna, nie wspomniała nawet o prośbie Bryce’a, aby przyjechał i przejął śledztwo. Dalgliesh wstrzymał się od zwrócenia uwagi, że przeciwko Setonowi nie znaleziono żadnych obciążających dowodów. Ta sprawa wzbudziła wiele gniewu, niesnasek i podejrzeń, ale racjonalnych przemyśleń poświęcono jej niewiele; teraz jednak nie miał już siły się nią zajmować. Skłonił Bryce’a do powrotu do pokoju i ponownie zapytał, jak zmarła Dorothy Seton.

– Dorothy? Pojechała z Alice Kerrison na jesienny urlop do Le Touquet. Wtedy już między nią i Setonem źle się układało. Bardzo uzależniła się od Alice, a Seton pewnie myślał, że dobrze będzie, jeśli ktoś jej dopilnuje. Tydzień po ich wyjeździe Seton uznał, że nie zniesie dalszego wspólnego życia i napisał do niej, prosząc o separację. Nikt dokładnie nie wie, co było w liście, ale Alice Kerrison była przy tym, gdy Dorothy go otworzyła; na rozprawie zeznała., że pani Seton bardzo się zdenerwowała i powiedziała, że muszą natychmiast wracać do domu. Seton pisał z Klubu Cadaver i kiedy wróciły, zastały dom pusty. Alice mówiła, że Dorothy wyglądała normalnie, że była całkowicie spokojna i wręcz bardziej pogodna niż zwykle. Alice zaczęła robić kolację dla nich obu; Dorothy przez chwilę pisała coś przy biurku, a potem oznajmiła, że przejdzie się popatrzeć na księżyc nad morzem. Zeszła Tanner’s Lane, rozebrała się do naga, ułożyła ubranie w schludną kupkę, przygniotła je kamieniem i weszła do morza. Ciało odnaleziono po tygodniu. To rzeczywiście było samobójstwo. Zostawiła pod tym kamieniem kartkę, w której pisała, że wie, iż nie jest nikomu potrzebna, sobie samej też nie, i że postanowiła się zabić. To był bardzo bezpośredni, bardzo jasno sformułowany list. Pamiętam, że pomyślałem sobie, iż większość samobójców pisze, że „chce skończyć z tym wszystkim”, a Dorothy napisała po prostu, że chce się zabić.

– Co stało się z listem, który do niej napisał Seton?

– Nigdy go nie znaleziono. Nie było go w rzeczach Dorothy, a Alice nie widziała, żeby Dorothy go niszczyła. Seton mówił o tym całkiem otwarcie. Było mu przykro, ale sądził, że tak będzie lepiej, nie mógł już ciągnąć tego dłużej. Nie zdawałem sobie sprawy, co z nim zrobiło życie z Dorothy, aż do chwili, gdy dwa lata później zobaczyłem jego sztukę. Dotyczyła małżeństwa z neurotyczką, tyle że w sztuce zabija się mąż; naturalnie Seton przyznał sobie większą rolę, oczywiście nie w dosłownym sensie. Jeśli już o to chodzi, to mógł równie dobrze sam ją zagrać, nie byłby wiele gorszy niż biedny Barry. Co prawda, trudno mieć pretensje do aktorów, to taka zła sztuka, Adamie! A jednak napisana z jakąś okropną szczerością i bólem.

– Byłeś na premierze?

– W samym środeczku trzeciego rzędu, mój drogi, i zwijałem się z zakłopotania. Seton siedział w loży z Celią i trzeba przyznać, że postarała się dla niego. Powyżej talii niewiele miała na sobie i cała aż świeciła od sztucznej biżuterii, zupełnie jak choinka. Sądzisz, że Seton chciał, aby ludzie myśleli, że jest jego kochanką? Mam wrażenie, że Maurice lubił, gdy uważano go za rozpustnika. Mój drogi, wyglądali jak przebywająca na emigracji para królewska z jakiegoś państewka. Seton nawet miał na sobie jakieś odznaczenie, medal Obrony Cywilnej albo coś takiego. Był ze mną Paul Markham, bardzo wrażliwy chłopiec i pod koniec pierwszego aktu tonął we łzach, podobnie zresztą jak trzecia część widowni, tyle że oni pewnie płakali ze śmiechu. Wyszliśmy podczas przerwy i spędziliśmy resztę wieczoru, pijąc u Moloneya. Mogę znieść sporo cierpienia, pod warunkiem, że dotyczy mnie samego, ale publiczne egzekucje, tego już za wiele. Celia wytrzymała do końca, dzielna dziewczyna. Potem nawet urządzili przyjęcie. Kiedy myślę o tym wieczorze, Arabello, to wiem, że zostałaś pomszczona.

– A recenzja Lathama była tak jadowita, jak to tylko Latham potrafi? Miałeś wrażenie, że jest prywatnie zainteresowany w położeniu sztuki?

– Nie, chyba nie. – Wielkie, wlepione w Dalgliesha oczy były niewinne jak u dziecka, ale Adam bardzo szanował inteligencję ich właściciela. – Oliver nie znosi ani złego pisarstwa, ani złej gry, a kiedy w dodatku występują razem, to robi się drapieżny. Gdyby to na przykład Olivera znaleziono z obciętymi dłońmi, to bym rozumiał. Połowa tych drugorzędnych, pętających się po Londynie analfabetek, które nazywają siebie aktorkami, zrobiłaby to z przyjemnością, gdyby tylko miała dość rozumu.

– Ale Latham znał Dorothy Seton, prawda?

– Och, Adamie, jak ty się czegoś uczepisz! Niezbyt to subtelne, mój drogi. Tak, znał ją. Wszyscyśmy ją znali. Bardzo lubiła wpadać na chwilkę. Czasem była pijana, a czasem nie, ale w obu wypadkach ogromnie męcząca.

– Czy była kochanką Lathama? – zapytał brutalnie Dalgliesh. Tak jak oczekiwał, to pytanie ani nie zaskoczyło Bryce’a, ani go nie speszyło. Podobnie jak wszystkich niepoprawnych plotkarzy, i jego zasadniczo interesowali ludzie. To było pierwsze pytanie, jakie zadałby sobie widząc, że kobieta i mężczyzna z jego otoczenia wydają się lubić swoje towarzystwo.

– Celia zawsze tak twierdziła, ale to do niej podobne. Chcę powiedzieć, że biedaczka nie wyobraża sobie innego związku między heteroseksualnym mężczyzną i ładną kobietą. W przypadku Lathama ma zapewne rację. Trudno byłoby dziwić się Dorothy, zamkniętej w wieży Setona – co za nudy! Miała prawo szukać pociechy gdzie tylko chciała, byle nie ze mną.

– Ale nie sądzisz, żeby Lathamowi szczególnie na niej zależało?

– Nie wiem. Chyba nie. Biedny Oliver brzydzi się samym sobą. Ugania się za kobietą, a kiedy ta w końcu się zakochuje, gardzi nią za brak gustu. Biedulki po prostu nie mają szans. To musi być wyczerpujące, tak siebie nie lubić. Ja mam szczęście: sądzę, że Jestem fascynujący.

Owa fascynacja zaczęła już nudzić Dalgliesha. Spojrzał na zegarek i oznajmił stanowczo, że jest za piętnaście pierwsza, dodając, że obiad już pewnie na niego czeka.

– Och, ale musisz zobaczyć zdjęcie Dorothy. Mam je gdzieś tutaj. Da ci to pojęcie, jak była śliczna.

Odsunął pokrywę sekretarzyka i zaczął grzebać w stertach papierów. Dalglłesh uznał, że zadanie jest beznadziejne, ale w tym chaosie musiał istnieć jakiś ład, gdyż po niecałej minucie Bryce znalazł to, czego szukał.

– Syhrta Kedge zrobiła je, kiedyśmy któregoś roku urządzili w czerwcu piknik na plaży. Ona trochę fotografuje amatorsko.

Istotnie, zdjęcie nie nosiło znamion profesjonalizmu. Widniała na nim grupka ludzi, zgrupowana wokół żaglówki Digby’ego. Byli tam wszyscy: Maurice i Digby Setonowie, Celia Calthrop z chmurnym dzieckiem, w którym można było rozpoznać Liz Marley, Oliver Latham i Bryce we własnej osobie. Ubrana w kostium kąpielowy Dorothy Seton opierała się o kadłub łodzi, śmiejąc się do aparatu. Zdjęcie, mimo iż wyraźne, powiedziało Dalglieshowi niewiele, oprócz tego, że miała zgrabną figurę, którą umiała pokazywać, i ładną twarz. Bryce zerknął na zdjęcie przez jego ramię: jakby zdumiony tym nowym dowodem perfidii czasu i pamięci, powiedział ze smutkiem:

– To dziwne… To w ogóle nie daje o niej wyobrażenia… Myślałem, że jest lepsze…

Bryce odprowadził Dalgliesha do furtki. Gdy Ją zamykał, na trakcie ukazał się duży samochód, który zatrzymał się z podskokiem. Wypadła z niego krzepka, czarnowłosa kobieta obuta w szkolne sandały, o kołkowatych, odzianych w białe skarpetki nogach, którą Bryce powitał piskami radości.

– Pani Bain-Porterl Nie, naprawdę przywiozła je pani? Tak? Jakże to słodko z pani strony!

Pani Bain-Porter posiadała ów głęboki, dźwięczny głos kobiety z wyższych sfer, kształcony by zastraszać cesarskich helotów lub też podczas szalejącej wichury nieść się w poprzek boiska do hokeja. Jej słowa zadudniły w uszach Dalgliesha.

– Gdy dostałam wczoraj pański list, pomyślałam, że zaryzykuję. Przywiozłam trzy najlepsze sztuki z całego miotu. Sądzę, że będzie panu znacznie przyjemniej wybrać je we własnym domu.

Tylne drzwi samochodu zostały otwarte i pani Bain-Porter, wspomagana przez Bryce’a, ostrożnie wyjęła zeń trzy koszyki, z których natychmiast dobiegły ożywione popiskiwania, dźwięczące sopranem na tle basu pani Bain-Porter i radosnego altu Bryce’a. Cała grupka śpiewacza zniknęła w drzwiach domku, Dalgliesh zaś w kontemplacyjnym nastroju podążył do domu. To było coś takiego, co mogło znaczyć wszystko albo nic. Ale jeśli pani Bain-Porter dostała w czwartek list od Bryce’a, to musiał być nadany najpóźniej w środę. Co oznaczało, że w środę Bryce albo postanowił zlekceważyć kotobójcze skłonności Setona – albo też wiedział, że już nie ma się czego obawiać.

XIII

W piątek po południu podejrzani poszli, pojechali lub zostali zawiezieni do małej gospody tuż za Dunwich, w której Reckless urządził swój tymczasowy sztab, i tam zostali przesłuchani. Zawsze uważali pub „Pod Zielonym Człowiekiem” za swój lokal – ba, uważali za oczywiste, że George Prike prowadzi go przede wszystkim dla nich – zatem wybór inspektora uznany został za dowód karygodnego braku wrażliwości i nieliczenia się z potrzebami innych. Szczególnie gorzko wyrażała się o tym Celia Calthrop, która nie zostawiła na George’u suchej nitki za to, że w swej głupocie pozwolą się wmanewrować w tak niegodne położenie. To było po prostu nie do zniesienia i wcale nie była pewna, czy zamierza, nadal kupować sherry u George’a, jeśli odtąd każda wizyta w jego barze miała przypominać jej inspektora Recklessa.

Latham i Bryce podzielali jej pogląd. Od początku nie mieli o inspektorze najlepszego zdania, a po przemyśleniu sprawy doszli do wniosku, że go nie lubią. Być może, jak sugerował Bryce, na ich odbiór rzeczywistości wpłynęła zbyt bliska zażyłość z wymyślonym przez Setona inspektorem Briggsem; Briggs, którego wytworny Carruthers w porywach wątpliwego koleżeństwa czasem nazywał Briggsym, miał w sobie pokorę, jakiej u Recklessa próżno było szukać. Mimo swego stanowiska w Yardzie Briggsy zawsze godził się na granie przy Carruthersie drugich skrzypiec i nie dość, że nie traktował jego interwencji niechętnie, to jeszcze sam zwracał się doń o konsultację w sprawach wymagających szczególnej wiedzy. A ponieważ Carruthers był ekspertem w sprawach kobiet, wina, heraldyki, szlachty ziemskiej, ezoterycznych trucizn i subtelnych kwestii związanych z mniej znaną poezją elżbietańską, jego opinia bywała często nieoceniona. Jak zwrócił uwagę Bryce, inspektor Briggs nie odstraszałby ludzi od ich ulubionego pubu i nie wlepiałby w nich posępnego wzroku, zupełnie jakby nie słyszał połowy tego co mówią, a w drugą połowę nie wierzył. Nie dawałby również do zrozumienia, iż nie uważa pisarzy za coś lepszego od reszty ludzkości, a jedynie za istoty, których talent objawia się w obmyślaniu lepszego alibi. Podejrzani inspektora Briggsa, o ile w ogóle musieli zeznawać, czynili to zawsze w zaciszu własnego domu, w obecności uniżonych policjantów oraz Carruthersa, który – w najmilszy możliwy sposób – gwarantował, że inspektor Briggs pozostanie na swoim miejscu.

Dołożyli starań, aby dotrzeć do gospody oddzielnie; po czwartkowych szczerych zwierzeniach zaczęli przejawiać pewną czujność. Do piątkowego popołudnia wiele sobie przemyśleli i nie uważali już śmierci Setona za dziwaczne wtargnięcie fikcji w życie, lecz za wielce kłopotliwy fakt. Należało uświadomić sobie pewne niewygodne prawdy. Owszem, Setona żywego ostatni raz widziano w Londynie, ale jego okaleczone ciało zostało wypchnięte na morze z plaży na Monksmere. Aby ich o tym przekonać, niepotrzebne były skomplikowane obliczenia pływów, prądów i prędkości wiatru. Oczywiście, podczas naiwnej pogoni za materiałem mogło go w Londynie spotkać coś złego, lecz obcięte dłonie, sfałszowany maszynopis i telefon do Seton House miały zdecydowanie lokalny posmak. Nawet Celia Calthrop, najbardziej zażarta zwolenniczka teorii londyńskich rzezimieszków, nie potrafiła przekonywująco wyjaśnić, skąd złoczyńcy mieliby wiedzieć, gdzie leży łódka i dlaczego w ogóle przywozili ciało z powrotem do Suffolk. Supozycję, iż zrobili to, „aby rzucić na nas podejrzenia, oczywiście”, uznano ogólnie za wzbudzającą więcej wątpliwości, niż mogła wyjaśnić.

Gdy wszystkie zeznania zostały już złożone, miała miejsce pewna liczba rozmów telefonicznych. Ostrożnie, jakby na poły wierząc, że ich telefony są na podsłuchu, członkowie małej społeczności wymienili między sobą strzępki informacji, pogłoski i przypuszczenia, które w sumie wyczerpywały chyba wszystkie znane fakty. Na razie wstrzymywali się od odwiedzin, obawiając się, że usłyszą – lub, co gorsza, nieopatrznie powiedzą – coś, czego mówić nie należy, jednak nękał ich głód informacji.

Telefony w Pentlands na ogół odbierała Jane Dalgliesh, nieodmiennie uprzejma i niekomunikatywna. Nikt nie chciał się zdradzić, prosząc do telefonu Adama – to znaczy nikt, z wyjątkiem Celii Calthrop, która wszakże tak dalece się zawiodła, że wolała uwierzyć, iż naprawdę nie miał jej nic do powiedzenia. Ale między sobą rozmawiali nadal, stopniowo porzucając ostrożność w swym pragnieniu zwierzeń i wiadomości. Skrawki informacji, z których większość, wielokrotnie powtarzana, ulegała subtelnym zmianom, układały się w niepełny i bezsensowny obraz, oparty bardziej na nadziei niż na faktach. Nikt nie zmienił swych zeznań; rozmaite alibi, przedstawione na wtorkowy wieczór, ostały się dotychczasowemu śledztwu. Gość Lathama najwyraźniej potwierdził jego opowieść, ale wobec niekomunikatywności Recklessa i dżentelmeńskiej powściągliwości Lathama, ciekawość co do nazwiska owej damy miała zapewne pozostać niezaspokojona. Wiadomość, iż Eliza Marley przyznała się do spędzenia w Londynie nocy z wtorku na środę, dała początek przyjemnym rozważaniom, podsycanym jeszcze przez częste i wysoce nieprzekonywujące wyjaśnienia Celii Calthrop, że jej siostrzenica musiała zajrzeć do Biblioteki Londyńskiej. Jak Bryce szepnął do Lathama, byłoby to zrozumiałe, gdyby biedna dziewczyna studiowała gdzieś na prowincji, ale o ile dobrze pamiętał, w Cambridge raczej nie brakowało książek. Samochody obu panów zostały zbadane przez policję, ponieważ jednak ich właściciele właściwie nie protestowali, ogólnie uznano, że pewnie nie mają się czego obawiać. Powiadało się, że podczas bytności Bryce’a „Pod Zielonym Człowiekiem” Reckless zadzwonił do doktora Forbesa-Denby’ego, który potraktował go w zadowalająco grubiański sposób, upierając się, że jego nocna rozmowa z Brycem jest kwestią świętej tajemnicy lekarskiej. Wreszcie jednak, ulegając nieomal histerycznym naleganiom Bryce’a, przyznał, że rozmowa taka miała miejsce. Opowieść Celii, że to ona poddała Setonowi pomysł dryfującego po morzu ciała, została pośrednio potwierdzona przez starego rybaka z Walberswick, który zeznał, że kilka miesięcy temu pan Seton pytał go, gdzie wylądowałaby łódka zepchnięta na morze z cypla Monksmere. Ponieważ tak naprawdę nikt nie wątpił w wyznanie Celii, cała historia wzbudziła zaledwie umiarkowane zainteresowanie.

W obliczu ich wspólnego pragnienia, aby sprawcami okazali się członkowie londyńskiego gangu, fakt, iż we wtorek wieczorem nikt oprócz Bryce’a nie widział na Monksmere żadnych obcych, był więcej niż przygnębiający. On sam właśnie niósł do domu drewno z szopy, gdy tuż po siódmej traktem nadjechał z rykiem motocykl i zaczął zawracać tuż przed jego domkiem. Justin, który nie znosił motocykli, zaczął krzyczeć, na co motocyklista zemścił się i przejechał kilkakrotnie tam i z powrotem, czyniąc jak najwięcej hałasu i wykonując, jak je Bryce określił, obleśne gesty, aż wreszcie oddalił się, głośno trąbiąc na pożegnanie. Nie bardzo było wiadomo, co Reckless o tym myśli, aczkolwiek poprosił Bryce’a o pełny opis chłopaka i zapewne byłby go zapisał, gdyby tylko Bryce go udzielił. Ale ponieważ motocyklista miał na sobie skórzany strój, kask i gogle, Bryce mógł tylko stwierdzić, że chyba był młody i miał okropne maniery. Celia natychmiast stwierdziła, że musiał być członkiem gangu; w przeciwnym razie, cóż robiłby na Monksmere?

Do południa w niedzielę plotki rozwinęły się i rozmnożyły. Digby’emu zapisano sto tysięcy; dwieście tysięcy; pół miliona. Sekcję wstrzymano, gdyż doktor Sydenham nie mógł określić przyczyny śmierci; śmierć nastąpiła przez utonięcie, uduszenie, otrucie, krwotok; Forbes-Denby powiedział Recklessowi, że Seton miał przed sobą jeszcze dobre dwadzieścia lat; serce Setpna mogło wysiąść w każdej chwili; Adam Dalgliesh nie rozmawiał z inspektorem; Reckless zaaresztowałby Jane Dalgliesh, gdyby tylko znalazł jakiś motyw; Sylvia Kedge robiła trudności i nie chciała przyjąć trzystu funtów, które dawał jej Digby; Reckless przyszedł do Priory House w piątek wieczorem, a na skalnej ścieżce widziano jego ludzi z pochodniami; rozprawa u koronera miała odbyć się w środę o wpół do trzeciej. Tylko co do tej ostatniej informacji panowała jednomyślność, gdyż rozprawę istotnie wyznaczono na następną środę i wezwano na nią Digby’ego Setona i Sylvię Kedge. Ci, którym pozostawiono w tej sprawie wolny wybór, nie potrafili stwierdzić, czy ich obecność wzbudzi ciekawość, uśmierzy podejrzenia czy też będzie poczytana za objaw należnego zmarłym szacunku.

W sobotę rano rozeszła się wieść, że inspektor Reckless w piątek w nocy wyjechał samochodem do Londynu i nie jest spodziewany do niedzieli rano. Zapewne pojechał sprawdzić wszystkie londyńskie alibi i zajrzeć do Klubu Cadaver, nikogo także nie zdziwiło, że miał tak prędko wrócić; widać było, że wie, na czym należy się skupić. Niemniej nawet ta chwilowa nieobecność stanowiła pewną ulgę, zupełnie jakby znad cypla Monksmere odpłynęła chmura. Ta ponura, oskarżycielsko milcząca postać odeszła zajmować się czym innym i atmosfera natychmiast zelżała. Pozostawiła po sobie jedynie niepokój, który musiał znaleźć ujście w działaniu, toteż wszyscy, jak na zawołanie, postanowili oderwać się od Monksmere. Nawet Jane Dalgliesh i jej bratanka, najmniej przejmujących się Recklessem, widziano, jak objuczeni sprzętem malarskim, lornetkami i chlebakiem, szli rano wzdłuż plaży w stronę Sizewell, najwyraźniej nie zamierzając powrócić przed zmrokiem. Latham odjechał wkrótce po nich; na wysokości Rosemary Cottage jaguar jechał już z prędkością sześćdziesięciu pięciu mil na godzinę i Celia cierpko zauważyła, że Oliver znów wyrusza, aby skręcić sobie kark. Miały z Elizą zabrać Sylvię Kedge na piknik do Aleburgha, ale tuż przed wyjściem Eliza zmieniła zdanie i wyruszyła na samotny spacer do Walberswick. Nikt nie wiedział, jakie zamiary ma Digby Seton, ale gdy Celia Calthrop zadzwoniła do Seton House, aby zaprosić go na piknik, nikt nie podniósł słuchawki. Bryce oznajmił wszystkim, że zamierza wybrać się na wyprzedaż do domu na obrzeżach Saxmundham, gdzie miał nadzieję kupić kilka sztuk siedemnastowiecznej porcelany. O wpół do dziesiątej on również był już daleko i na Monksmere zostało jedynie kilku jesiennych turystów, których samochody przez cały dzień parkowały na Tanner’s Lane oraz para spacerowiczów, idących plażą z Dunwich lub Walberswick w stronę rezerwatu ptaków.

Reckless musiał wrócić na Monksmere późnym wieczorem w sobotę, gdyż w niedzielę o świcie jego samochód stał już pod „Zielonym Człowiekiem”, a nim minęła dziewiąta, sierżant Courtney zdążył zadzwonić do wszystkich podejrzanych z prośbą, aby przybyli do gospody. Zaproszenie było niezwykle uprzejme, nikt jednak nie miał złudzeń co do tego, że ma jakiś wybór. Ociągali się z przyjściem; jakieś niepisane porozumienie ponownie sprawiło, że nie przyszli wszyscy razem. Sylvię Kedge jak zwykle przywiózł samochodem sierżant Courtney, zapanowało zatem ogólne wrażenie, że w zasadzie Sylvia świetnie się bawi.

W gospodzie czekała na nich maszyna do pisania Maurice’a Setona, przysadzista i lśniąca na małym dębowym stole w saloniku. Zabiegi techników i ekspertów od odcisków palców jakby jeszcze dodały jej blasku; wyglądała zarazem zwyczajnie i złowrogo, niewinnie i niebezpiecznie. Był to być może najbardziej osobisty przedmiot, jaki posiadał Seton. Patrząc na jej połyskliwą klawiaturę, trudno było nie pamiętać o owych odrażających, krwawych kikutach, nie zastanawiać się, co się stało z odrąbanymi dłońmi. Od razu wiedzieli, po co ją tu przyniesiono. Każde z nich musiało napisać na niej dwa fragmenty tekstu: relację z wizyty Carruthersa w nocnym klubie i opis ciała bez dłoni, dryfującego po pełnym morzu.

Sierżant Courtney, nadzorujący całą próbę, zaczynał uważać się za badacza natury ludzkiej i rozmaite reakcje podejrzanych dostarczyły mu wiele zadowalającego materiału. Sylvia Kedge, na przykład, przez dłuższy czas nie mogła się usadowić, lecz gdy już zaczęła, jej silne, kościste jak u mężczyzny palce zatańczyły po klawiaturze, aby w niesłychanie krótkim czasie wyprodukować dwa eleganckie, nienagannie przepisane fragmenty tekstu. Zawsze przyjemnie jest obserwować pracę wykonywaną w sposób doskonały, toteż sierżant Courtney przyjął próbki panny Kedge w pełnym szacunku milczeniu. Panna Dalgliesh, która zjawiła się w gospodzie dwadzieścia minut później, nieoczekiwanie okazała się prawie tak samo kompetentna. Przyzwyczajona do przepisywania kazań swego ojca oraz tekstów do gazetki parafialnej, nauczyła się pisać z podręcznika; pisała dość szybko i poprawnie używała wszystkich pięciu palców, aczkolwiek, inaczej niż panna Kedge, nie odrywała wzroku od klawiatury. Panna Calthrop, wlepiwszy w maszynę zdumiony wzrok, jakby przedtem nigdy nic takiego nie widziała, oznajmiła krótko, że nie umie na niej pisać – wszystko dyktowała na taśmę – i nie widzi powodu, aby tracić czas. Gdy w końcu udało się ją namówić, po trzydziestu minutach zmagań przedstawiła dwie strony okropnego maszynopisu, którymi machnęła sierżantowi przed nosem z miną pomszczonego męczennika. Widząc długość paznokci panny Calthrop, sierżant był zdziwiony, że w ogóle udawało się jej naciskać klawisze. Bryce, kiedy wreszcie zmusił się, aby dotknąć maszyny, przepisał wszystko szybko i sprawnie, cały czas opatrując przepisywane fragmenty miażdżącym komentarzem; Latham natomiast, który okazał się prawie tak kompetentny jak panna Kedge, walił w klawisze w ponurym milczeniu. Panna Marley stwierdziła, że nie umie pisać, ale nie ma nic przeciwko temu, aby spróbować. Odrzuciła oferowaną jej przez sierżanta pomoc, spędziła około pięciu minut oglądając klawiaturę, po czym pracowicie, słowo w słowo, przepisała oba fragmenty. Wynik był zupełnie przyzwoity i sierżant Courtney uznał ją w duchu za inteligentną maszynistkę, wbrew opinii jej ciotki, twierdzącej, że „mogłaby zrobić to lepiej, gdyby się tylko postarała”. Digby Seton okazał się beznadziejny, ale nawet Courtney nie potrafił uwierzyć, że udaje i wreszcie, ku uldze wszystkich zgromadzonych, pozwolono mu przerwać.

Jak należało się spodziewać, żadna z prób, łącznie z poronionym tworem Setona, w niczym nie przypominała oryginału. Sierżant Courtney, który prywatnie sądził, że drugi tekst, a zapewne i pierwszy, napisał sam Maurice, zdziwiłby się, gdyby było inaczej. Nie do niego jednak należał ostateczny werdykt; maszynopisy miały być przesłane rzeczoznawcy i zbadane na okoliczność bardziej subtelnych podobieństw. Nie powiedział o tym podejrzanym, ale też i nie musiał – w końcu nie na próżno czytali książki Maurice’a Setona.

Zanim opuścili gospodę, zdjęto im odciski palców; gdy przyszła kolej na pannę Calthrop, ta oburzyła się, po raz pierwszy żałując odruchu oszczędności, który kazał jej zaniechać szukania pomocy u adwokata. Bez skrupułów powołała się na niego, jak również na nazwiska swego posła oraz komisarza okręgowego, jednak sierżant Courtney był tak przekonujący, miał tyle zrozumienia dla jej uczuć, tak zależało mu na jej pomocy, słowem tak różnił się od tego nieokrzesanego inspektora, że w końcu dała się przekonać. Głupia stara dziwka – myślał sierżant, ujmując pulchne palce. Jeśli reszta będzie tak zawracać głowę, będzie dobrze, jeśli skończę z tym, zanim wróci stary.

Ale reszta w ogóle nie zawracała głowy. Digby Seton usiłował obrócić całą procedurę w kiepski żart, ukrywając swoje zdenerwowanie pod pozorami zainteresowania, nadąsana Eliza Marley łaskawie wyraziła zgodę, zaś myśli Jane Dalgliesh zdawały się błądzić gdzie indziej. Najbardziej odczuł ten rytuał Bryce; w rozstaniu się z tak jednoznacznie osobistym symbolem było dlań coś nieodwracalnie złowieszczego. Zaczynał rozumieć, dlaczego prymitywne plemiona tak dbały o to, by ani jeden włos nie dostał się w ręce wroga. Z grymasem niesmaku przyciskając palce do nasączonej tuszem poduszeczki czuł, że opuściła go wszelka cnota.

Oliver Latham wraził palce w poduszkę, jakby to było oko Recklessa. Kiedy podniósł głowę ujrzał, że inspektor właśnie wszedł i przygląda mu się w milczeniu. Sierżant Courtney wstał.

– Dzień dobry panu – powiedział Reckless. – To tylko formalność.

– Och, wiem o tym, dziękuję bardzo. Sierżant przed chwilą wyrecytował rutynowe wyjaśnienie. Zastanawiałem się właśnie, gdzie pan się podział po powrocie z miasta. Mam nadzieję, że przesłuchanie mojej „przyjaciółki” – jak niewątpliwie by ją pan określił – sprawiło panu przyjemność. A portier w budynku, gdzie mieszkam? Mam nadzieję, że Duncombe nie odmówił panu wspóipracy?

– Dziękuję panu, wszyscy bardzo mi pomogli.

– Och, jestem tego pewien. Pewnie świetnie się bawili. W mieście ostatnio nic się nie dzieje, ta sprawa, to najlepsza plotka od kilku tygodni. A skoro wszyscy tak panu pomagamy, może i pan by nam pomógł, co? Czy ma pan coś przeciwko temu, żeby mi powiedzieć, jak umarł Seton?

– Absolutnie nie, proszę pana – i w swoim czasie powiem. Nie mamy jeszcze wyników sekcji.

– Trochę się guzdrze ten wasz lekarz, co?

– Wręcz przeciwnie. Doktor Sydenham jest bardzo szybki. Ale trzeba jeszcze zrobić kilka testów. To nie jest prosta sprawa.

– Ta uwaga, inspektorze, zasługuje na miano eufemizmu roku.

Wyciągnąwszy z kieszeni chusteczkę, Latham starannie wytarł swe Już i tak czyste palce. Inspektor spojrzał na niego.

– Skoro pan się tak niecierpliwi, panie Latham – powiedział cicho – czemu nie zapyta pan o to swoich przyjaciół. Wie pan równie dobrze Jak ja, że ktoś na Monksmere mógłby dokładnie opowiedzieć, jak umarł Maurice Seton.

XIV

Od czasu śmierci swego brata Digby Seton miał w zwyczaju wpadać na posiłki do Rosemary Cottage; rozbawionym oczom sąsiadów nie umknęła liczba okazji, przy których jego vauxhall widziano zaparkowany na trawniku przed domkiem. O ile ogólnie przyznawano, że Celia nie ma powodu zniechęcać bogatego młodzieńca do odwiedzin, to motywy Digby’ego nie były tak oczywiste. Nikt nie przypuszczał, że atrakcję stanowią wdzięki Elizy i że chciałby posłużyć się tą odętą, pozbawioną uroku dziewczyną, aby położyć łapę na majątku Maurice’a. Sądzono raczej, że po prostu odpowiada mu kuchnia Celii, która, choć niezbyt urozmaicona, oszczędzała mu jechania dwa razy dziennie do Southwold, jak również wysiłku samodzielnego gotowania, a ponadto w ten sposób schodził z drogi Syhrti Kedge. Od czasu morderstwa dziewczyna nawiedzała Seton House z uporem niemego sługi, czekającego zapłaty. Obsesyjną staranność, z jaką wykonywała pracę dla Maurice’a, przeniosła teraz na dom i całymi dniami porządkowała, czyściła, polerowała, liczyła bieliznę i kuśtykała o kulach, z miotełką do kurzu, zupełnie jakby lada chwila właściciel miał się pojawić i przeciągnąć palcem po parapetach. Jak Digby wyznał Elizie Marley, przyprawiało go to o dreszcze. Nigdy nie lubił Seton House i mimo jego nowoczesności uważał za dom ponury i przygnębiający. Teraz, gdy za każdym rogiem i szafą mógł natknąć się na te płonące czarne oczy, miał uczucie, że przebywa w jednej z bardziej posępnych sztuk greckich, w których Erynie tylko czyhają za progiem, gotowe rzucić się na bohatera.

Uwaga ta zainteresowała Elizę, gdyż pozwalała przypuszczać, że Digby jest bardziej spostrzegawczy i wrażliwy, niż ogólnie sądzono. Aczkolwiek ani odrobinę nie pociągał jej fizycznie, zaczynał ją zaciekawiać, a nawet intrygować; zdumiewające, co dwieście tysięcy funtów robi z człowieka. Już teraz dostrzegała ową delikatną patynę sukcesu, pewność i zadowolenie z siebie, jakie niedmiennie dają pieniądze lub władza. Słaba i przygnębiona po zapaleniu migdałków, była zbyt osowiała, by pracować, a w tym nastroju każde towarzystwo było lepsze niż żadne. Pogardzając łatwą kapitulacją ciotki, której egoizm sprawił, że przestała uważać Digby’ego za niesfornego brata Maurice’a i w ciągu jednej nocy uczynił zeń czarującego młodego człowieka, zaczynała mimo to przyznawać, że w Digbym Setonie jest coś więcej – aczkolwiek niewiele – niż się na pozór zdaje.

Nie przyjął zaproszenia Celii Calthrop na niedzielny obiad, ale tuż po dziewiątej zjawił się w Rosemary Cottage i nie spieszył się z odejściem. Dochodziła już jedenasta, on nadal jednak siedział na stołku przy pianinie, obracając się to w tę, to w tamtą stronę i sporadycznie wygrywając fragmenty swoich i cudzych melodii. Eliza, zwinięta w fotelu przy ogniu, patrzyła nań, zasłuchana, i wcale nie chciała, żeby sobie poszedł. Grał nieźle, oczywiście bez prawdziwego talentu, ale jeśli się postarał – co zdarzało się nieczęsto -przejawiał sporą wprawę. Przypomniała sobie rozmowę z Mauricem, który chciał zrobić z Digby’ego prawdziwego pianistę. Biedny Maurice! To było wówczas, gdy rozpaczliwie chciał się przekonać, że jego jedyny żyjący krewny posiada jakieś zalety, które mogłyby usprawiedliwić ów związek. Nawet gdy Digby chodził jeszcze do szkoły, jego skromne osiągnięcia, na przykład zdobycie przezeń mistrzostwa szkoły w boksie, bywały przez Maurice’a okrzyczane jako znaczące sukcesy. Było całkowicie nie do pomyślenia, aby brat przyrodni Maurice’a Setona nie mógł się niczym pochwalić, l w istocie, miał czym. Zupełnie samodzielnie, w pojedynkę zaprojektował i zbudował swoją żaglówkę, i pływał nią przez kilka sezonów, dopóki starczyło mu entuzjazmu; jednak ten dzielny, sportowy duch, tak dla Digby’ego nietypowy, nie mógł rzecz jasna zrobić wrażenia na intelektualnym snobie, Jakim był Maurice. W końcu oczywiście przestał udawać, tak jak Celia przestała udawać, że jej siostrzenica jest ładna i że jako kobieta odniesie ortodoksyjny sukces. Eliza zerknęła na swą dużą, kolorową fotografię, świadectwo upokarzających i idiotycznych ambicji Celii. Zrobiono ją, kiedy miała jedenaście lat, wkrótce po śmierci rodziców; gęste, ciemne włosy były absurdalnie skręcone i usiane kokardami, a biała, organdynowa suknia, przepasana różową szarfą, wyglądała wulgarnie i niewłaściwie na dziecku tak ciężkim i pozbawionym wdzięku. Owszem, jej ciotka niedługo cieszyła się tym konkretnym złudzeniem, ale oczywiście jego miejsce zaraz zajęło następne; jeśli droga Elizabeth nie mogła być ładna, to przynajmniej niech będzie mądra. Teraz dyżurny temat brzmiał: „Moja siostrzenica to wspaniały umysł! Studiuje w Cambridge, wie pani”. Biedna ciotka Celia! To małostkowe, żałować jej tej drobnej namiastki przyjemności. W końcu płaciła za nią twardą gotówką. Niemniej Eliza trochę współodczuwała z Digbym Setonem; do pewnego stopnia oboje ucierpieli od nacisku innej osobowości, oboje pokochano ze względu na cechy, których nie mieli szans posiadać, i oboje zostali w końcu skreśleni jako marne inwestycje.

Wiedziona impulsem, zapytała go znienacka:

– Jak myślisz, które z nas zabiło twojego brata?

Niedokładnie i grubo za głośno wygrywał właśnie, synkopując, numer z jednej z londyńskich rewii, tak że odpowiadając musiał przekrzykiwać czyniony przez siebie hałas.

– Ty mi powiedz! To ty podobno jesteś mądra!

– Nie tak mądra, jak mówi ciotka, ale dość mądra, aby zastanowić się, dlaczego dzwoniłeś, abym zabrała cię z Saxmundham. Nigdy specjalnie się ze mną nie przyjaźniłeś.

– Może pomyślałem, że pora to zmienić. A w ogóle, to kogo miałem prosić, żeby mnie za darmo podwiózł do Monk-smere?

– No tak. Zakładam ponadto, że chciałeś mieć alibi na czas jazdy pociągiem.

– Ja miałem alibi. Peronowy mnie rozpoznał, poza tym w przedziale odbyłem z pewnym starszym dżentelmenem ciekawą pogawędkę o moim niegrzecznym pokoleniu. Pewnie mnie zapamiętał. Mogę udowodnić, że byłem w tym pociągu bez twojej pomocy, kochanie.

– Ale czy możesz udowodnić, gdzie wsiadłeś?

– Na Liverpool Street. Był spory tłok, więc pewnie nikt mnie nie zauważył, ale niech Reckless spróbuje udowodnić, że było inaczej. Czemu nagle zrobiłaś się taka podejrzliwa?

– Właściwie nie. Nie widzę, jak mogłeś to zrobić.

– No proszę, wielkie dzięki! Policja na posterunku West Central też jest tego zdania.

Dziewczyna zadrżała i z mocą powiedziała:

– Te ręce… Jak można zrobić coś tak okropnego! To straszne! Nie czujesz tego? Zwłaszcza w przypadku pisarza. Straszne i znamienne. Nie sądzę, abyś go aż tak nienawidził.

Opuścił ręce z klawiatury i obrócił się, by na nią spojrzeć.

– Wcale go nie nienawidziłem! Jasna cholera, Elizo! Czy Ja wyglądam na mordercę?

– A skąd ja mam wiedzieć? To ty masz motyw. Dwieście tysięcy funtów.

– Nie, dopóki się nie ożenię. Może piszesz się na tę posadę?

– Nie, dziękuję. Lubię, żeby mężczyźni mieli IQ przynajmniej zbliżone do mojego. Nie pasowalibyśmy do siebie. Do twojego klubu przydałaby ci się wspaniała blondyna z wielkim biustem, sercem z niskokaratowego złota i umysłem jak kalkulator.

– Tylko nie to! – odparł poważnie. – Wiem, czego chcę dla klubu, a teraz, kiedy mam pieniądze, mogę za to zapłacić. Chcę klasy.

Drzwi do gabinetu otworzyły się i panna Calthrop wsadziła głowę do pokoju, patrząc na nich ze zdziwieniem.

– Chyba zgubiłam gdzieś jedną z moich nowych taśm. Nie widzieliście jej?

Jedyną reakcją jej siostrzenicy było obojętne wzruszenie ramion, ale Digby zerwał się na nogi i z nadzieją zaczął rozglądać się po pokoju, jakby w nadziei, że taśma zmaterializuje się nagle na pianinie lub wyskoczy spod poduszki. Patrząc na jego jałowe wygłupy, Elizabeth pomyślała: „No proszę, ależ z nas mały dżentelmen, no no. Nigdy przedtem nie zwracał uwagi na ciotkę. O co u licha mu chodzi?” Rzecz jasna, poszukiwania nie dały żadnego rezultatu i Digby odwrócił się ku pannie Calthrop ze swym uroczym, przepraszającym uśmiechem.

– Tak mi przykro, ale chyba jej tu nie ma.

Celia, która już z trudem ukrywała zniecierpliwienie, podziękowała mxi i wróciła do pracy. Gdy tylko drzwi się za nią zamknęły, Digby powiedział:

– Nieźle to znosi, prawda?

– Co mianowicie?

– Testament Maurice’a. W końcu, gdyby nie ja, byłaby bardzo bogatą kobietą.

Czy ten dureń doprawdy sądził, że o tym nie wiedziały, że umknęła im ta prosta arytmetyka? Zerknęła nań z ukosa, przyłapując go na minie wyrażającej skrywane zadowolenie, wręcz uciechę. Nagle dotarło do niej, że Digby musi coś wiedzieć o śmierci swego brata, że ten tajemny uśmieszek jest oznaką czegoś więcej niż tylko przelotnej satysfakcji z ich rozczarowania i swego szczęścia. Ostrzeżenie miała na końcu języka; gdyby naprawdę coś odkrył, groziło mu niebezpieczeństwo. Był typowym przykładem głupca, który napotykając część prawdy nie ma dość rozumu, by trzymać gębę na kłódkę. Ale powstrzymała się, zirytowana tym ulotnym uśmieszkiem samozadowolenia. Może tylko sobie coś uroiła? Pewnie nic nie wiedział, a jeśli nawet – no cóż, Digby Seton musiał ryzykować, tak jak wszyscy inni.

XV

W jadalni Priory House obiad już się kończył. Dalgliesh bawił się dobrze, mimo iż niezbyt dobrze wiedział, czego się spodziewać: posiłku z sześciu dań na sewrskiej porcelanie czy kotleta sojowego, podanego na drewnianym talerzu, i zbiorowego zmywania na końcu; żadna z tych rzeczy by go nie zaskoczyła. W rzeczywistości podano bardzo przyjemną zapiekankę z kurczęcia z ziołami, po której nastąpiła sałata i sery. Czerwone bordeaux, aczkolwiek tanie i dość chropawe, płynęło obficie, a Dalgliesh nigdy nie był zwolennikiem snobistycznej opinii, że jedyną alternatywą dla dobrego wina jest jego brak. Teraz siedział zadowolony, prawie szczęśliwy i lekko oszołomiony sytością przyglądał się olbrzymiemu pokojowi, w którym siedzieli, przytłoczeni jak karły, wokół prostego, dębowego stołu.

Widać było, że dom kiedyś stanowił część klasztoru, ten pokój zaś musiał spełniać rolę refektarza. Była to jakby ogromna wersja bawialni w Pentlands, ale tutaj sczerniałe ze starości drewniane luki podpierały sufit niczym wielkie drzewa i wtapiały się w czarną otchłań prawie siedem metrów nad kręgiem światła, rzucanym przez sześć wysokich świec na stole. Kominek także przypominał kamienne palenisko w Pentlands, powiększone do rozmiarów jaskini, w której potężne kłody paliły się równo jak węgle. Sześć sklepionych ostrołukami okien zasłaniały teraz okiennice, ale Dalgliesh nadal słyszał przez nie pomruk morza i miękkie zawodzenie wzmagającego się wiatru.

Naprzeciwko Sinclaira siedziała Alłce Kerrison, pulchna, milcząca, opanowana kobieta, pewna swego miejsca i obecnie zajęta głównie pilnowaniem, aby Sinclair się przejadł. Przy powitaniu Dalgliesh natychmiast odniósł wrażenie, że się znają i to nawet bardzo dobrze, ale równie szybko zrozumiał dlaczego. Miał przed sobą uosobienie pani Noe ze swej dziecięcej arki Noego; te same proste, czarne i gładkie niczym farba włosy, zaczesane w ciasny węzeł na karku, ta sama zwięzła figura oraz dobrze zapamiętana twarz o rumianych policzkach i oczach błyszczących jak dwa koraliki. Nawet jej suknia – czarna, z wąskimi rękawami, wykończona koronką przy szyi i mankietach – była znajoma. Przywołała nudę niedzielnego popołudnia na plebanii ojca równie sugestywnie, jak dźwięk dzwonów czy poranny zapach czystej wełnianej bielizny.

Patrząc jak nalewa kawę zastanawiał się, jaki właściwie związek łączy ją z Słnclairem. Niełatwo było to odgadnąć; nie traktowała go jak geniusza, on nie widział w niej służącej. Widać było, że lubi się nim opiekować, ale z jej chłodnej akceptacji jego osoby wyzierało coś niesłychanie rzeczowego, wręcz lekceważącego. Gdy podawali razem do stołu – co najwyraźniej mieli w zwyczaju – czy konferowali, zaniepokojeni, na temat wina, zdawali się tak sobie bliscy jak spiskowcy. Dalgliesh ciekaw był, co spowodowało, że owego ranka, sześć lat temu, spakowała walizki i porzuciła Maurice’a Setona dla Sinclaira. Uświadomił sobie, że Alice Kerrison prawdopodobnie wie więcej na temat stosunków między Setonem i jego żoną niż ktokolwiek inny na świecie; ciekawe, co jeszcze wiedziała.

Jego wzrok powędrował ku Sinclairowi, siedzącemu tyłem do ognia. Pisarz wyglądał na niższego niż na fotografiach, ale jego szerokie ramiona i długie, wręcz małpie ręce sprawiały, że wydawał się bardzo silny. Rysy twarzy, obrzękłej ze starości, były zamazane i amorficzne, jak na źle wywołanej fotografii, a wokół podbródka zwisały ciężkie fałdy skóry. Zmęczonych oczu, ukrytych pod krzaczastymi brwiami, prawie nie było widać, jednak dumnie osadzona głowa i wielka grzywa białych włosów, rozświetlonych ogniem z kominka jak krzak gorejący, nadawały mu wygląd jakiegoś archaicznego Jehowy. Ciekawe, ile ma lat, pomyślał Dalgliesh. Ostatnia z jego trzech wielkich powieści ukazała się ponad trzydzieści lat temu, a już wówczas był w średnim wieku. Trzy książki, to dość wątły fundament pod tak solidną reputację i zirytowana Celia Calthrop, której nie udało się nakłonić go, by wziął udział w lokalnym Festiwalu literackim, przyjął jej książkę z dedykacją czy chociażby zaprosił ją na herbatę, twierdziła, że jest przereklamowany i że wielkość to nie tylko jakość, ale i ilość. Czasem Dalgliesh myślał, że coś w tym jest, ale wracając do tych książek, odczuwał podziw. Jak ogromne skały stały na brzegu, z którego fale mody zmiotły, niczym zamki z piasku, tak wiele literackich reputacji; sam Priory House kiedyś miał runąć do morza, pozycja Sinclaira wszakże była niewzruszona.

Dalgliesh nie był tak naiwny, by sądzić, że wielki pisarz to również dobry gawędziarz, nie był też tak zarozumiały, by oczekiwać, że Sinclair będzie zabawiał go rozmową. Jednak gospodarz nie milczał podczas posiłku; z uznaniem i znawstwem rozprawiał o dwóch tomach wierszy Dalgliesha, nie wyglądając bynajmniej na kogoś, kto chce sprawić przyjemność gościowi. Był wręcz dziecinnie bezpośredni i zajęty sobą, i gdy temat zaczynał go nudzić, po prostu go zmieniał. Większa część rozmowy dotyczyła książek, aczkolwiek jego własne zdawały się już go nie interesować, zaś ulubioną lekturę stanowiły dlań powieści kryminalne. Zupełnie nie przejmował się światem: „Dalgliesh, mój drogi, albo ludzie nauczą się kochać nawzajem, w najbardziej praktycznym i niesentymentalnym sensie tego słowa, albo się pozabijają. Nie mam już wpływu na żadną z tych opcji”. A jednak Dalgliesh czuł, że Sinclair nie jest ani rozczarowany, ani cyniczny; odsunął się od świata nie z powodu niesmaku lub rozpaczy – po prostu osiągnął wiek, w którym przestało mu na czymkolwiek zależeć.

Teraz rozmawiał z Jane Dalgliesh; zastanawiali się, gdzie w tym roku będą gnieździć się szablodzioby. Oboje oddawali się tematowi z powagą, jakiej nie wzbudziły poprzednie kwestie. Dalgliesh spojrzał na ciotkę nad stołem; miała na sobie wiśniową bluzkę z cienkiej wełny, o wysokim kołnierzu i ciasnych, sięgających łokci mankietach. Był to strój odpowiedni na przyjęcie w zimnym, nadmorskim klimacie i nosiła go bez zmian odkąd pamiętał. Ostatnio jednak ten fason stal się znowu modny i w jej indywidualnej, niezobowiązującej elegancji pojawiła się nuta współczesnego szyku, która Dal-glieshowi wydała się obca. Lewą ręką podpierała policzek; na długich, brązowych palcach płonęły ognie rubinów i diamentów, klejnotów rodzinnych, które nosiła tylko wieczorem. Temat rozmowy znów się zmienił i dotyczył teraz czaszki ludzkiej, którą Sinclair znalazł na swojej plaży. Morze czasem wyrzucało kości z zatopionych cmentarzy i po burzy spacerowicze znajdowali na plaży zbielałe i kruche piszczele czy rzepki kolanowe. Jednak czaszka była czymś niezwykłym i Sinclair omawiał jej wiek z pewną fachowością. Jak na razie nikt nie wspomniał o tym innym, świeższym ciele. A może, myślał Dalgliesh, myliłem się co do celu tego przyjęcia, może Sinclaira to wcale nie interesuje. Trudno jednak było uwierzyć, że zaproszenie wynikło jedynie z kaprysu, by poznać bratanka Jane Dalgliesh.

Nagle gospodarz odwrócił się ku niemu i swym powolnym, burkliwym głosem zapytał:

– Zapewne wielu ludzi pyta pana, dlaczego został pan detektywem?

– Niewielu takich, którym chciałbym odpowiedzieć – od-part Dalgliesh spokojnie. – Lubię tę pracę i wykonuję ją dość dobrze; pozwala mi dać upust ciekawości ludzi, a więc nie nudzę się, przynajmniej przez większość czasu.

– Ach tak, nuda. Nieznośny stan dla pisarza. Ale czy nie chodzi o coś jeszcze? Czy fakt, że jest pan policjantem, nie służy ochronie pańskiej prywatności? Ma pan zawodowy pretekst, by się nie angażować. Policjanci różnią się od innych ludzi; traktujemy ich jak księży, z powierzchowną sympatią, lecz w zasadzie nieufnie. Nie czujemy się pewnie w ich towarzystwie. Sądzę, że jest pan człowiekiem, dla którego prywatność jest ważna.

– A zatem jesteśmy podobni – zauważył Dalgliesh. – Ja mam swoją pracę, a pan Priory House.

– Dziś po południu mnie nie ochronił – powiedział Sinclair. – Złożył nam wizytę pański kolega, inspektor Stanley Gerald Reckless. Alice. opowiedz o tym panu Dalglieshowi.

Dalgliesh był już znużony wyjaśnianiem, że nie ponosi za Recklessa żadnej odpowiedzialności, ale ciekawiło go. Jak Sinclair odkrył imiona inspektora; niewykluczone, że po prostu go zapytał.

– Reckless – powiedziała Alice Kerrison. – To nie jest nazwisko z Suffolk. Wyglądał mi na chorego; to chyba wrzody. Zmartwienia i za dużo pracy…

Co do tego wrzodu może mieć rację, pomyślał Dalgliesh, wspominając bladą twarz inspektora, jego pełne bólu oczy, głębokie bruzdy między nosem i kącikami ust. Usłyszał, jak cichy głos ciągnie dalej:

– Przyszedł zapytać, czy zabiliśmy pana Setona.

– Ale chyba bardziej taktownie? – zdziwił się Dalgliesh.

– Był tak taktowny, jak potrafił – powiedział Sinclair. – Niemniej, po to właśnie przyszedł. Wyjaśniłem mu, że nawet nie znałem Setona, choć próbowałem kiedyś przeczytać jedną z jego książek. Ale nigdy nas nie odwiedzał. To, że sam już nie mogę pisać, nie oznacza, że mam spędzać czas w towarzystwie ludzi, którzy nigdy tego nie umieli. Na szczęście możemy sobie z Alice dać alibi na wtorek i środę; jak rozumiem, to są te istotne dni. Powiedziałem inspektorowi, że żadne z nas nie wychodziło z domu, aczkolwiek nie wiem, czy mi uwierzył. A propos, Jane, pytał, czy pożyczaliśmy twój tasak. Wywnioskowałem z tego pytania, że nieświadomie dostarczyłaś narzędzia zbrodni. Pokazaliśmy inspektorowi nasze tasaki, z radością stwierdzam, że oba w świetnym stanie – mógł na własne oczy zobaczyć, że żaden z nich nie posłużył do odrąbania rąk biednemu Setonowi.

– Był złym człowiekiem i lepiej, że umarł – powiedziała znienacka Alice Kerrison. – Ale to nie usprawiedliwia morderstwa.

– Dlaczego był zły? – zapytał Dalgliesh.

Pytanie to było czystą formalnością; miał się dowiedzieć, czy tego chciał czy nie. Czuł na sobie rozbawiony i zaciekawiony wzrok Sinclaira. A więc to był jeden z powodów tego przyjęcia: Sinclair chciał nie tylko uzyskać informację, lecz również jej udzielić. Alice Kerrison siedziała wyprostowana, na jej twarz wypełzły czerwone plamy emocji, a ręce zacisnęły się pod stołem. Spojrzała na Dalgliesha zaczepnym, ja zarazem na poły błagalnym wzrokiem i wymamrotała:

– Ten list, który do niej napisał. To był zły list, panie Dalgliesh. Wpędził ją nim do grobu tak samo, jakby zagnał ją do morza i własnoręcznie przytrzymał jej głowę pod wodą.

– A więc pani go czytała?

– Nie cały. Podała mi go nie myśląc, ale potem wzięła się w garść i odebrała. Nie był to list, który kobieta dałaby do przeczytania innej kobiecie. Były w nim rzeczy, o których nł-igdy nikomu nie powiem, rzeczy, o których chciałabym zapomnieć. Chciał, żeby umarła. To było morderstwo.

– Jest pani pewna, że to on go napisał? – zapytał Dalgliesh.

– Pismo było jego. Całe pięć stron. Tylko jej imię napisał na maszynie na górze. Zawsze poznałabym rękę pana Setona.

Oczywiście, pomyślał Dalgliesh, a jego żona poznałaby ją tym bardziej. A więc Seton celowo doprowadził swą żonę do samobójstwa. Gdyby to była prawda, byłby to akt okrucieństwa podobny – choć znacznie poważniejszy – do zabicia kota Bryce’a. Ale ten obraz wyrachowanego sadysty wydał się Dalglieshowi niezupełnie dokładny; co prawda spotkał Setona tylko dwa razy, ale nie odniósł wrażenia, że ma do czynienia z potworem. Czyżby ten pedantyczny, apodyktyczny człowieczek o żałośnie przecenianym talencie mógł hodować w sobie takie pokłady nienawiści? A może ten sceptycyzm, to jedynie arogancja detektywa, który zaczyna się uważać za diagnostyka zła? W końcu, nawet gdyby wątpliwości świadczyły na korzyść Crippena, to i tak pozostawało jeszcze wielu nerwowych, mało skutecznych mężczyzn, którzy wszakże żon pozbywali się nadzwyczaj skutecznie. Jakże mógł w trakcie dwóch tylko spotkań poznać istotę Setona tak dobrze, jak znała ją Alice Kerrison? No i wreszcie był ten list, który Seton, tak skrupulatnie piszący wszystko na maszynie, napisał jednak własną ręką.

Miał właśnie zapytać, co Dorothy Seton z nim zrobiła, gdy zadzwonił telefon, niedorzecznie głośny w ciszy tego olbrzymiego, oświetlonego jedynie świecami pokoju. Zaskoczony Dalgliesh uzmysłowił sobie, że irracjonalnie założył, iż w Priory House nie ma elektryczności i zaczął rozglądać się za telefonem. Dzwonek zdawał się dobiegać z półki na książki w ciemnej wnęce na końcu pokoju. Ani Sinclair, ani Alice Kerrison nie ruszyli się, by podnieść słuchawkę.

– To pewnie pomyłka – powiedział Sinclair. – Nikt nigdy do nas nie dzwoni. Mamy telefon tylko na wypadek, gdyby coś się stało, ale numeru nie ma w książce.

Zerknął ku aparatowi z pewną dumą, jakby zadowolony, że naprawdę działa. Dalgliesh wstał.

– Przepraszam – powiedział – ale to może być do mnie.

Pośród zalegających półkę drobiazgów wymacał chłodny, gładki kształt słuchawki. Drażniący dźwięk ustał; Dalgliesh byłby zdolny uwierzyć, że w zapadłej ciszy zebrani słyszą głos inspektora Recklessa.

– Pan Dalgliesh? Mówię z Pentlands. Coś się stało; chyba powinien pan o tym wiedzieć. Czy mógłby pan przyjechać?

Po czym, wyczuwając wahanie Dalgliesha, dodał:

– Mam wyniki sekcji. Sądzę, że pana zainteresują.

Zupełnie, jakby chciał mnie przekupić, pomyślał Dalgliesh. Ale oczywiście i tak musiał pójść. Oficjalny, pozbawiony emfazy ton prośby nie zwiódł żadnego z nich. Gdyby razem prowadzili śledztwo, to nadinspektor Dalgliesh wzywałby teraz inspektora Recklessa, nie na odwrót. Jednak było inaczej i to inspektor Reckless decydował o tym, gdzie i kiedy przesłucha podejrzanego – albo bratanka podejrzanej. Tak czy inaczej ciekawe, co robił w Pentlands. Panna Dalgliesh nie zamknęła domku, gdy udawali się do Priory House; rzadko który z mieszkańców Monksmere zadawał sobie tyle trudu i nawet zabójstwo sąsiada nie zmusiło jego ciotki do zmiany zwyczaju. Niemniej, to było niepodobne do Recklessa, żeby tak się panoszyć w cudzym domu.

Wyjaśnił wszystko gospodarzowi, który wysłuchał go bez specjalnego żalu; Dalgliesh podejrzewał, że Sinclair, przyzwyczajony wyłącznie do towarzystwa jego ciotki, z zadowoleniem przyjął powrót do pogawędki we trójkę. Z jakiegoś sobie tylko znanego powodu chciał, by Dalgliesh wysłuchał opowieści Alice Kerrison, ale teraz żegnał się z gościem z pewną ulgą. Przypomniał Dalglieshowi, aby wychodząc zabrał latarkę i zapewnił go, że nie ma potrzeby wracać po ciotkę, gdyż zamierza razem z Alice odprowadzić ją do domu. Jane Dalgliesh wydawała się zadowolona z takiego rozwiązania, chociaż Dalgliesh podejrzewał, że stara się być taktowna; Reckless żądał tylko jego obecności, ciotka zaś nie zamierzała im przeszkadzać, nawet w swym własnym domu.

Nikt go nie odprowadzał; gdy zamknął za sobą drzwi, ciemność na zewnątrz wydała mu się tak nieprzenikniona, że z początku nie widział nic poza białą smugą ścieżki pod stopami. Potem wszelako chmury odsłoniły księżyc i zaczął dostrzegać noc, mocno pachnącą morzem, pełną brzemiennych tajemnicą kształtów i dźwięków. Dalgliesh pomyślał, że w Londynie rzadko doświadcza się nocy, zwykle rozdzieranej błyskiem świateł i niepokojem wszechobecnych ludzi. Tutaj stanowiła wręcz namacalną obecność, wywołującą w jego żyłach atawistyczne drżenie, lęk przed ciemnością i nieznanym. Nawet mieszkańcy Suffolk, którym noc była nieobca, nie potrafili chodzić po tych skalistych ścieżkach nie odczuwając ich tajemnicy. Łatwo było zrozumieć skąd wzięły się miejscowe legendy głoszące, że czasem, w jesienne noce, słychać stłumiony dźwięk kopyt koni przemytników, wiozących swe bele i baryłki od strony przesmyku Sizewell, aby je ukryć na bagnach lub przesłać dalej w głąb lądu przez pustkowie wrzosowisk Westleton. Łatwo również w taką noc usłyszeć dzwony zatopionych kościołów St. Leonard’s, St. John’s, St. Peter’s i Wszystkich Świętych, wydzwaniające żałobne lamenty za dusze zmarłych. A teraz miały pojawić się nowe, październikowe legendy: jedna o nagiej kobiecie o ciele bladym w świetle księżyca, idącej w morze na śmierć i druga, o trupie bez dłoni, dryfującym w małej łódce na fali odpływu.

Dalgliesh przekornie postanowił pójść ścieżką wzdłuż brzegu klifu; potrwa to piętnaście minut dłużej, ale Recklessowi, ukrytemu w cieple Pentlands, nic się nie stanie, jeśli poczeka jeszcze kwadrans. Posługując się latarką, odnalazł ścieżkę i ruszył za małym kręgiem światła, unoszącym się przed nim jak duch. Spojrzał za siebie po raz ostatni. Bezkształtna masa domu wznosiła się na tle nocnego nieba; jedyne ślady życia stanowiły wąskie smugi światła padające spomiędzy okiennic jadalni oraz okrągłe okienko na szczycie, jarzące się jak oko Cyklopa. Ktoś, być może Alice Kerrison, poszedł na górę.

Dalgliesh zbliżał się do krawędzi klifu. Huk fal rozlegał się coraz wyraźniej, gdzieś daleko zabrzmiał ostry krzyk morskiego ptaka. Wydało mu się, że wiatr się wzmaga, chociaż nadal była to jedynie silna bryza, tutaj jednak, na odsłoniętym cyplu, morze, ziemia i niebo zlewały się w łagodnym, nieustającym falowaniu. Ścieżka była coraz bardziej zarośnięta i przez następne dwadzieścia metrów musiał wręcz przedzierać się przez krzaki janowca i jeżyn, chwytających go za nogi kolczastymi gałęziami. Zaczynał myśleć, że zrobiłby mądrzej, idąc ścieżką w głębi lądu. Satysfakcja z tego, iż kazał Recklessowi czekać, zdała mu się teraz irracjonalna i dziecinna, na pewno zaś nie warta zniszczenia zupełnie dobrych spodni. Gdyby ciało Setona zostało przeniesione z Priory House przez ten kłujący gąszcz, to musiały tu pozostać jakieś ślady, a Reckless na pewno dokładnie zbadał teren; Dalgliesh ciekaw był, czy w ogóle coś znalazł. Nie chodziło zresztą jedynie o ścieżkę; trzeba było jeszcze pokonać około czterdziestu chwiejnych drewnianych stopni prowadzących na plażę. Sinclair, mimo wieku, był nadal bardzo silny, Alice Kerrison zaś to zdrowa mieszkanka wsi, ale Seton, mimo że nieduży, stanowiłby – dosłownie – martwy ciężar. To wyglądało na wyczerpujące, zgoła niewykonalne zadanie.

Nagle na lewo od ścieżki zobaczył biały kształt. Był to jeden z niewielu pozostałych tu jeszcze nagrobków, z których większość rozsypała się już ze starości lub osunęła w morze, aby w swoim czasie uzupełnić liczbę wyrzucanych na plażę kości. Ale ten jeden się ostał i Dalgliesh pod wpływem impulsu podszedł, by się przyjrzeć. Kamień był wyższy, niż mu się początkowo wydawało, a litery na nim zostały wyryte głęboko i wyraźnie. Przykucnął i, zapaliwszy latarkę, przeczytał:

Pamięci

Henry’ego Wtiliama Scrwenera

zestrzelonego z konia przez grupę przemytników

podczas podróży w tych stronach

24 września 1786 roku

Okrutna kula serce me przeszyta,

Modlitwy mnie przed śmiercią pozbawila.

Wędrowcze, wspomnij, że nie znasz godziny,

Gdy Stwórca wezwie cię do swej dziedziny.

Biedny Henry Scrivener! Jakiż to zły los, myślał Dalgliesh, przywiódł go na tę pustą drogę do Dunwich. Zastanawiał się, ile lat minie, zanim przyjdzie kolej, by Scrivener i jego nagrobek wraz nabożną sentencją również runął w dół ku zapomnieniu. Już wstawał, gdy latarka nagle drgnęła w jego ręce i światło padło na sam grób. Zaskoczony ujrzał, że ktoś go niedawno otwierał; darń ułożono na miejscu, gałęzie jeżyn poskręcano w kolczastą zbroję, nie ulegało jednak wątpliwości, że coś robiono przy grobie. Ukląkł i odzianymi w rękawiczki dłońmi zaczaj delikatnie odgarniać suchą i lekką ziemię. Po kilku sekundach odkopał piszczel, zaraz później kość promieniową, a w końcu całą czaszkę. Henry Scrivener pośmiertnie zyskał towarzysza. Dalgliesh od razu odgadł, co się stało; w ten sposób Sinclair i Alice Kerrison pozbywali się kości znalezionych na plaży, bardzo starych, kruchych i wybielonych przez morze. Ktoś, prawdopodobnie Alice, chciał, by spoczęły w poświęconej ziemi.

Z czaszką w ręce rozmyślał nad tym świeżym wglądem w zachowania dziwacznej dwójki mieszkańców Priory House, gdy usłyszał za sobą stłumione kroki. Rozległ się szelest odsuwanych gałęzi i nagle ciemna postać zasłoniła nocne niebo. Rozległ się ironiczny głos Olivera Lathama:

– A pan wciąż na tropie, inpektorze? Wygląda pan, proszę wybaczyć, jak Pierwszy Grabarz na próbie. Ależ z pana pracuś! Chyba może pan zostawić w spokoju biednego Hen-ry’ego Scrivenera? Trochę za późno, według mnie, na śledztwo w sprawie tego konkretnego morderstwa. A poza tym, czy nie wkroczył pan bezprawnie na prywatny teren?

– Nie bardziej, a może mniej bezprawnie niż pan w tej chwili – odparł Dalgliesh spokojnym głosem.

– Ach, jadł pan kolację z R.B.Sinclairem – roześmiał się Latham. – Mam nadzieję, że docenia pan zaszczyt, jaki pana spotkał. I cóż nasz apostoł wszechmiłości miał do powiedzenia o paskudnym końcu, jaki spotkał biednego Setona?

– Niewiele.

Dalgliesh zrobił dziurę w miękkiej ziemi i zaczął zakopywać czaszkę, wygładzając piasek na bladym czole i sypiąc go w oczodoły i pomiędzy zęby. Nie podnosząc głowy powiedział:

– Nie wiedziałem, że lubi pan nocne spacery.

– To zwyczaj, który kultywuję dopiero od niedawna. To bardzo wiele daje, widuje się takie ciekawe rzeczy.

Patrzył, jak Dalgliesh kończy ponowny pochówek i przykrywa grób darnią, po czym odwrócił się bez słowa i odszedł.

– Czy tuż przed śmiercią Dorothy Seton napisała do pana list? – cicho zawołał za nim Dalgliesh.

Ciemna postać stanęła jak wryta, po czym odwróciła się z wolna.

– Czy to pańska sprawa? – zapytał miękko Latham i, widząc że Dalgliesh się waha, dodał: – Po co pan pyta, w takim razie?

I nie mówiąc nic więcej, znów się odwrócił i zniknął w mroku.

XVI

Światło na ganku było zapalone, ale w bawialni panowała prawie zupełna ciemność. Inspektor Reckless siedział przy dogasającym ogniu jak niepewny przyjęcia gość, który usiłuje przypodobać się gospodarzom, oszczędzając na elektryczności. Gdy Dalgliesh wszedł, wstał i zapalił małą lampkę na stole. Obaj mężczyźni popatrzyli na siebie w jej delikatnym, przyćmionym blasku.

– Jest pan sam, panie Dalgliesh? Może nie mógł się pan wyrwać?

Głos inspektora był zupełnie pozbawiony wyrazu; w tym zwykłym stwierdzeniu trudno było doszukać się krytyki lub pytania.

– Wyrwałem się bez trudu. Postanowiłem wracać wzdłuż klifu. Skąd pan wiedział, gdzie mnie szukać?

– Gdy nie zastałem nikogo w domku, pomyślałem, że może pan i panna Dalgliesh poszliście na kolację do kogoś z sąsiadów i zadzwoniłem w najbardziej prawdopodobne miejsce. Są pewne nowe sprawy, które chciałem z panem omówić, a wolałem nie robić tego przez telefon.

– No więc, niech pan mówi. Ale może napije się pan czegoś?

Dalgliesh z trudem stłumił w swoim głosie nutę ochoczej zachęty. Czuł się nieswojo, jak dyrektor szkoły, podnoszący na duchu obiecującego, lecz nerwowego kandydata. Tymczasem jednak Reckless był całkowicie rozluźniony, a smutne oczy patrzyły nań bez śladu zażenowania czy uniżoności. Na litość boską, co się ze mną dzieje? – myślał Dalgliesh. Czemu nie czuję się swobodnie w towarzystwie tego człowieka?

– Dziękuję panu, nie teraz – powiedział Reckless. – Sądziłem, że zainteresuje pana raport lekarza sądowego. Dostałem go dziś wieczorem; doktor Sydenham musiał wczoraj siedzieć nad tym do późna. Czy chciałby pan odgadnąć przyczynę śmierci?

Nie, pomyślał Dalgliesh, nie chciałbym. To twoja sprawa i chciałbym, żebyś do cholery zajął się jej rozwiązywaniem. Nie jestem w nastroju do zabaw w zgadywanki.

– Uduszenie? – zapytał.

– Przyczyny naturalne. Umarł na atak serca.

– Jak to?

– Nie ma wątpliwości. Miał łagodną postać dusznicy, skomplikowaną dodatkowo przez wadę lewego przedsionka. W sumie dość słabe serce, no i wysiadło. Żadnych śladów uduszenia, trucizny, żadnych śladów przemocy, oprócz oczywiście tych rąk. Nie wykrwawił się na śmierć i nie utopił. Umarł trzy godziny po ostatnim posiłku. Na atak serca.

– A co jadł? Chyba niepotrzebnie pytam.

– Smażone scampi z sosem tatarskim, zielona sałata w sosie winegret, razowy chleb z masłem, duński ser pleśniowy i chianti.

– Zdziwiłbym się, gdyby zjadł coś takiego na Monksmere. To typowo londyński, restauracyjny posiłek. A propos, co z dłońmi?

– Odrąbane kilka godzin po śmierci. Doktor Sydenham sądzi, że w środę wieczorem i to byłoby logiczne, panie Dalgliesh. Jako pieńka użyto siedzenia w łódce. Krwi nie było dużo, ale nawet gdyby ten ktoś się poplamił, to miał do mycia całe morze. To paskudna sprawa, złośliwa, i mam zamiar znaleźć tego, kto to zrobił, ale nie można powiedzieć, że to morderstwo. Umarł śmiercią naturalną.

– Przypuszczalnie duży wstrząs mógł go zabić?

– Ba, ale jak duży? Wie pan, jak to jest z tymi sercowcami. Jeden z moich ludzi rozmawiał z tym Forbesem-Denbym i on twierdzi, że Seton mógłby żyć całe lata, gdyby zachowywał ostrożność. No i był ostrożny. Żadnych niepotrzebnych napięć, żadnych podróży samolotem, umiarkowana dieta, wygody. Ludzie w gorszym stanie dożywają sędziwego wieku. Miałem ciotkę, która na to chorowała i przeżyła dwa bombardowania. Nie można liczyć na to, że kogoś się zabije, wystraszywszy na śmierć. Sercowcy potrafią znieść zdumiewające wstrząsy.

– I umrzeć po lekkim ataku niestrawności, wiem, wiem. Ten ostatni posiłek, to niezbyt właściwa dieta dla chorego na serce, ale nie możemy serio podejrzewać, że ktoś zabrał go na kolację z zamiarem przyprawienia o śmiertelną niestrawność.

– Nikt nie zabierał go na kolację, panie Dalgliesh. Zjadł ją tam, gdzie pan przypuszczał, w Klubie Cortez w Soho, u Lukera. Poszedł tam prosto z Klubu Cadaver i przyszedł sam.

– I sam wyszedł?

– Nie. Jest tam hostessa, blondynka nazwiskiem Lily Coombs. Coś w rodzaju prawej ręki Lukera. Pilnuje dziewczyn i wódy oraz ośmiela co bardziej nerwowych. Mógł pan ją poznać w pięćdziesiątym dziewiątym, kiedy Luker zastrzelił Martina. Mówi, że Seton zawołał ją do stolika i powiedział, że znajomy podał mu jej nazwisko. Ze szuka informacji o handlu narkotykami i powiedziano mu, że ona mogłaby pomóc.

– Lil nie przypomina może nauczycielki – rzekł Dalgliesh – ale, o ile wiem, nigdy nie była wmieszana w narkotyki. Ani Luker – przynajmniej na razie. Seton nie mówił jej, jak ten znajomy się nazywa?

– Mówi, że pytała, ale nie chciał jej powiedzieć. Tak czy owak uznała, że może zarobić parę groszy i wyszli z Klubu razem około wpół do dziesiątej. Seton powiedział jej, że nie mogą rozmawiać w jego klubie, bo nie wpuszcza się tam kobiet. To prawda. Więc jeździli taksówką wokół Hyde Parku i po West Endzie przez około czterdzieści minut, po czym Seton dał jej pięć funtów za informację – nie wiem, co mu naopowiadała – i wysiadł przy stacji metra Paddington, a ona wróciła taksówką do Klubu Cortez. Przyjechała około wpół do jedenastej i pozostała tam do pierwszej na widoku około trzydziestu klientów.

– Ale po co w ogóle wychodzili? Nie mogła mu opowiedzieć jakiejś bajeczki na miejscu?

– Mówi, że uparł się, żeby wyjść. Kelner potwierdza, że był zdenerwowany i rozdrażniony. A Luker nie lubi, kiedy Lil spędza za dużo czasu z jednym klientem.

– Jak znam Lukera, jeszcze mniej lubi, żeby wychodziła z klubu i przez czterdzieści minut jeździła taksówką wokół Hyde Parku. Ale to wszystko wygląda całkiem niewinnie. Lil musiała się zmienić od dawnych czasów. Myśli pan, że jej opowieść jest prawdziwa?

– Panie Dalgliesh, jestem tylko prowincjonalnym policjantem. Nie zakładam z góry, że każda dziwka z Soho musi od razu kłamać. Uważam, że mówi prawdę, chociaż niekoniecznie całą. A poza tym, znaleźliśmy tego taksówkarza, widzi pan. Potwierdza, że zabrał ich sprzed klubu o wpół do dziesiątej i wysadził Setona na Paddington około czterdziestu minut później. Mówi, że cały czas bardzo poważnie rozmawiali i że ten pan robił notatki. Jeśli tak, to chciałbym wiedzieć, co się z nimi stało. Nie znaleźliśmy przy ciele żadnego notesu.

– Szybko pan pracuje – powiedział Dalgliesh. – A więc godzina, o której widziano go żywego po raz ostatni, przesuwa się do dziesiątej dziesięć. I umarł niecałe dwie godziny później.

– Z naturalnych przyczyn, panie Dalgliesh.

– Myślę, że ktoś chciał go zabić.

– Być może. Ale nie mogę kłócić się z faktami. Seton umarł o północy w zeszły wtorek i umarł, ponieważ miał słabe serce, które przestało bić. Tak mówi doktor Sydenham i nie zamierzam marnować publicznych pieniędzy, aby udowodnić, że nie ma racji. Teraz pan mówi, że ktoś mógł celowo wywołać ten atak serca. Nie twierdzę, że to niemożliwe, twierdzę tylko, że nie mamy na to żadnych dowodów. Staram się mieć otwartą głowę. W ogóle niewiele wiemy.

Dalgliesh uznał tę uwagę za daleko idący eufemizm; jego zdaniem większość z nie znanych jeszcze Recklessowi faktów była równie istotna jak sama przyczyna śmierci. Można było wręcz sporządzić listę pytań. Dlaczego Seton wysiadł z taksówki na Paddington? Z kim -jeśli w ogóle – miał zamiar się spotkać? Gdzie umarł? Gdzie było jego ciało od północy we wtorek? Kto i dlaczego przewiózł je na Monksmere? Jeśli w istocie było to planowane zabójstwo, to jak udało się mordercy nadać mu tak naturalną postać? To zaś prowadziło do pytania, które najbardziej intrygowało Dalgliesha; skoro już mu się udało, dlaczego nie porzucił ciała w Londynie, aby zostało później rozpoznane jako należące do niezbyt znaczącego autora powieści kryminalnych, który chodził po mieście za swymi tajemnymi sprawami i po drodze umarł na zawał? Po co przywozić je na cypel i inscenizować skomplikowaną komedię, która musiała wzbudzić podejrzenia i ściągnęła mordercy na kark cały Wydział Śledczy hrabstwa Suffolk?

Jakby czytając w myślach Dalgliesha, Reckless powiedział:

– Nie mamy dowodów, że istnieje bezpośredni związek między śmiercią Setona i jego okaleczeniem. Zmarł z przyczyn naturalnych, prędzej czy później dowiemy się gdzie. Wtedy może znajdziemy jakąś wskazówkę co do osoby odpowiedzialnej za wszystkie te późniejsze bzdury: okaleczenie, fałszywy telefon – jeśli istniał – do Digby’ego Setona, dwa maszynopisy wysłane Sylvii Kedge – jeśli zostały wysłane. W tym towarzystwie jest jakiś dowcipniś i nie podoba mi się jego poczucie humoru, ale nie sądzę, że to zabójca.

– A więc sądzi pan, że to tylko wyszukane oszustwo? W jakim celu?

– Złośliwość, drogi Dalgliesh. Złośliwość wobec martwych, a może i wobec żywych. Chęć rzucenia podejrzeń na innych ludzi. Upodobanie do utrudniania innym życia, na przykład pannie Calthrop; ona przecież nie zaprzecza, że ten pomysł z ciałem bez rąk był jej. Może Digby’emu Setonowi, bo przecież najwięcej zyskuje na śmierci brata. Może nawet pannie Dalgliesh, bo to w końcu jej tasak.

– To tylko przypuszczenia – powiedział Dalgliesh. – Wiemy tylko, że tasak zginął. Nie ma dowodów, że posłużył za narzędzie.

– Teraz już są. Widzi pan, ktoś go oddał. Proszę zapalić światło, panie Dalgliesh, a zobaczy pan.

W rzeczy samej, ktoś oddał tasak. W głębi pokoju stał mały, osiemnastowieczny stolik podręczny, przedmiot uroczy i delikatny, który Dalgliesh pamiętał jeszcze z dzieciństwa jako część umeblowania bawialni swej babki. Tasak został wbity w sam jego środek, prawie rozłupując lśniące drewno. W zalewającym pokój jaskrawym świetle Dalgliesh wyraźnie ujrzał zakrzywione ku górze stylisko i brązowe plamy krwi na ostrzu. Oczywiście, zostanie odesłany do analizy, nie należy nic zostawiać na los szczęścia; nie wątpił jednak, że była to krew Maurice’a Setona.

– Przyszedłem pokazać panu wyniki sekcji – rzekł Reckless. – Myślałem, że pana zainteresują. Drzwi były uchylone, więc wszedłem i zawołałem pana. Prawie natychmiast go zobaczyłem. W tej sytuacji pozwoliłem sobie tu zostać aż do pana przyjścia.

Jeśli zadowolił go skutek tej malej komedii, to nie dał nic po sobie poznać. Dalgliesh nie przypuszczał, że jego instynkt dramatyczny jest aż tak rozwinięty. To była sprytna inscenizacja; najpierw cicha rozmowa w łagodnym półmroku, później nagły rozbłysk światła i wstrząs, spowodowany widokiem czegoś pięknego i wyjątkowego, co zostało rozmyślnie, dla kaprysu zniszczone. Miał ochotę zapytać, czy Reckless wyjawiłby tę wiadomość w równie spektakularny sposób w obecności panny Dalgliesh. Właściwie, czemużby nie? Reckless wiedział doskonale, że Jane Dalgliesh mogła wbić tasak w stół zanim wyszła z Dalglieshem do Priory House. Kobieta, która dla prywatnej rozrywki potrafi odrąbać człowiekowi dłonie, nie zawaha się przed poświęceniem w tym celu stolika. W dramatycznej próbie podjętej przez inspektora była jakaś metoda. Być może miał nadzieję, że w oczach podejrzanego nie ujrzy naturalnego błysku zaskoczenia i gniewu? Jeśli tak, to reakcja Dalgliesha niewiele mu dała.

Zlodowaciały z gniewu Dalgliesh podjął decyzję, i gdy tylko był w stanie zapanować nad głosem, powiedział:

– Jutro pojadę do Londynu. Chciałbym prosić, aby rzucił pan czasem okiem na ten dom. Powinienem wrócić najdalej pojutrze.

– Będę pilnował wszystkich na Monksmere, panie Dalgliesh – odparł Reckless. – Mam do nich kilka pytań. O której godzinie państwo stąd wyszli?

– Za kwadrans siódma.

– I wyszliście razem?

– Tak. Jeśli pan pyta, czy ciotka nie wróciła na chwilkę, na przykład po chusteczkę, to odpowiedź brzmi: nie. I dla porządku chciałbym również oświadczyć, że tasaka nie było tam, gdzie jest teraz.

Nie dając się sprowokować, Reckless spokojnie oznajmił:

– A ja przyszedłem tuż przed dziewiątą. Miał ponad dwie godziny. Czy mówił pan komuś o tym zaproszeniu, panie Dalgliesh?

– Nie, nikomu nie mówiłem i jestem pewien, że ciotka też nie. Ale to nie ma znaczenia. Na Monksmere zawsze poznajemy po światłach, czy ktoś jest w domu.

– A drzwi zawsze zostawiacie dogodnie otwarte. Wszystko staje się bardzo proste. A jeśli i tym razem będzie tak, jak dotychczas w tej sprawie, to albo wszyscy będą mieli alibi, albo nikt.

Podszedł do stolika i wyciągnąwszy z kieszeni gigantyczną białą chustkę do nosa, owinął ją wokół dłoni i energicznym szarpnięciem uwolnił ostrze. Wrócił do drzwi, po czym zatrzymał się i powiedział:

– Umarł o północy, panie Dalgliesh. O północy. Digby Seton był wtedy w areszcie od ponad godziny; Oliver Latham bawił się na przyjęciu teatralnym w towarzystwie wyższych sfer oraz połowy londyńskich snobów; panna Marley, o ile mi wiadomo, spała bezpieczna w zaciszu swego hotelu, a Justin Bryce walczył z pierwszym atakiem astmy. Co najmniej dwoje ma patentowane alibi, a pozostała dwójka też się specjalnie nie martwi… Aa, zapomniałbym. Ktoś do pana dzwonił, gdy tu czekałem. Pan Max Gurney. Chciał, aby oddzwonił pan jak najprędzej. Mówił, że pan zna numer.

Dalgliesh zdziwił się; Max Gurney był ostatnim z jego przyjaciół, który niepokoiłby go na urlopie. Ale, co bardziej znaczące, Max Gurney był starszym wspólnikiem w firmie wydającej książki Setona. Ciekaw był, czy Reckless o tym wie. Najwyraźniej nie, gdyż nic nie powiedział. Inspektor pracował w szalonym tempie i niewielu związanych z Setonem ludzi ominęło przesłuchanie; albo nie dotarł jeszcze do wydawcy Setona, albo uznał, że nie warto z nim rozmawiać.

– Dobranoc, panie Dalgliesh. – Reckless zabierał się już do wyjścia. – Proszę powiedzieć ciotce, że przykro mi z powodu stołu… Jeśli pan ma rację i to jest morderstwo, to jedną rzecz wiemy na pewno, prawda? Morderca czyta za wiele kryminałów.

Odszedł. Gdy tylko ucichł ryk odjeżdżającego samochodu, Dalgliesh zadzwonił do Maxa Gurneya, który musiał czekać przy telefonie, gdyż natychmiast podniósł słuchawkę.

– Adam? To miło, że tak szybko zadzwoniłeś. W Yardzie bardzo się droczyli; nie chcieli powiedzieć mi gdzie jesteś, ale domyśliłem się, że pewnie w Suffolk. Kiedy wracasz do miasta? Mógłbym zobaczyć się z tobą, gdy tylko tu będziesz?

Dalgliesh powiedział, że nazajutrz wybiera się do Londynu i w głosie Maxa usłyszał wyraźną ulgę.

– A czy moglibyśmy zjeść razem obiad? Cudownie. Powiedzmy o pierwszej? Masz jakieś propozycje co do miejsca?

– Max, czy nie byłeś kiedyś członkiem Klubu Cadaver?

– Nadal nim jestem. Chciałbyś tam pójść? Plantowie naprawdę potrafią się postarać. A więc o pierwszej w Cadaver? Jesteś pewien, że możesz?

Dalgliesh odparł, że nic nie sprawi mu większej przyjemności.

XVII

W bawialni na parterze domku przy Tanner’s Lane Sylvia Kedge zadrżała, słysząc westchnienia wzmagającego się wiatru. Nienawidziła sztormowych nocy, nienawidziła kontrastu między żywiołem, szalejącym na zewnątrz i głębokim spokojem domku, wtłoczonego pod wilgotne zbocze klifu. Nawet podczas wichury powietrze tu było ciężkie i nieruchome, jakby miejsce to wydzielało własne miazmaty, których nie mogło zakłócić nic z zewnątrz. Burze rzadko targały okiennicami, drzwi i krokwie dachu nie skrzypiały od wiatru; nawet gałęzie dzikiego bzu, stłoczonego pod oknem od tyłu, poruszały się ospale, nie znajdując siły, aby zastukać w szybę. Jej matka, skulona jak zwierzątko w fotelu przy ogniu, zwykła mówić:

– Wszystko mi jedno, co mówią, mamy tu bardzo przytulnie. W taką noc nie chciałabym być w Pentlands ani w Seton House.

„Wszystko mi jedno, co mówią”; to było ulubione zdanie jej matki, zawsze wymawiane zaczepnym tonem wdowy, mającej żal i nieustające pretensje do całego świata. Matka miała obsesję na punkcie przytulności, zaciszności, bezpieczeństwa; cała przyroda była dla niej wyrafinowaną obrazą i w ciszy Tanner’s Cottage mogła nareszcie odciąć się od gwałtowności wiatru. Ale Sylvia z radością powitałaby napór zimnych, pachnących morzem podmuchów na swoje drzwi. Przynajmniej wiedziałaby wówczas, że świat zewnętrzny jeszcze istnieje i że ona jest jego częścią. Byłoby to o niebo mniej dręczące niż ten nienaturalny spokój, to poczucie izolacji tak całkowitej, jakby nawet przyroda zdawała się ją omijać jak coś niegodnego uwagi.

Dzisiaj jednak jej lęk był ostrzejszy, bardziej elementarny niż zwykły niepokój wynikający z samotności i odosobnienia. Bała się, że zostanie zamordowana. Zaczęło się od miłego flirtu z lękiem, dobrze odmierzonej dawki przyjemnego dreszczyku, jaki daje poczucie niebezpieczeństwa. Ale, nagle i przerażająco, jej wyobraźnia wymknęła się spod kontroli; lęk wyobrażony stał się rzeczywistością. Była w domu sama – sama i bezbronna. I okropnie się bała. Wyobraziła sobie aleję na zewnątrz, piaszczystą ścieżkę, miękką i wilgotną, i wznoszące się po obu stronach czarne, wysokie żywopłoty. Gdyby zabójca przyszedł do niej dzisiaj, nie usłyszałaby jego nadejścia. Inspektor Reckless pytał ją wielokrotnie i zawsze uzyskiwał tę samą odpowiedź: tak, ktoś idący cicho i ostrożnie mógł nie zauważony przejść Tanner’s Lane obok jej domu. A człowiek niosący ciało? To byłoby trudniejsze, ale sądziła, że tak, że to również możliwe. Dzisiaj jednak nie niósłby ciała, dzisiaj szedłby sam, po nią. Z toporem, z nożem, ze zwojem sznura w rękach. Próbowała wyobrazić sobie jego twarz. To byłaby twarz znajoma; i bez natrętnych pytań inspektora wiedziała, że Maurice’a Setona zabił ktoś mieszkający na Monksmere. Dzisiaj jednak znajome rysy zastygłyby w białą, zaciętą maskę drapieżnika, który lekkim krokiem skrada się ku ofierze. Może już w tej chwili stał przy furtce, zastanawiając się, czy jej skrzypienie go nie zdradzi. Albowiem wiedziałby, że skrzypi; wszyscy na Monksmere o tym wiedzieli. Ale czy musiał się tym przejmować? Nawet gdyby krzyczała, nikt by jej nie usłyszał. A on wiedział, że ona nie może uciec.

Rozpaczliwie rozejrzała się po pokoju, obejmując wzrokiem ciemne i ciężkie meble, które jej matka wniosła w posagu. Zarówno wielka, ozdobna półka na książki, jak i szafa narożna świetnie zablokowałyby drzwi, gdyby tylko mogła je przesunąć. Niestety, była bezradna. Wstając z trudem z wąskiego łóżka, chwyciła kule i pokuśtykała do kuchni. W szklanych drzwiczkach kredensu zobaczyła swoje odbicie; blady księżyc z dwoma mrocznymi otworami oczu, o włosach ciężkich i śliskich jak włosy topielicy. Twarz wiedźmy, pomyślała, trzysta lat temu spaliliby mnie żywcem, a teraz nawet się mnie nie boją. Ciekawe, czy lepiej jest, kiedy się boją, czy kiedy się litują.

Otworzyła szufladę i wyjęła garść widelców i łyżek, które ustawiła rzędem na ramie okiennej. W ciszy słyszała, jak jej zgrzytliwy oddech odbija się od szkła. Po namyśle dodała jeszcze dwie szklanki. Jeśliby spróbował wejść przez okno od kuchni, ostrzeże ją brzęk spadającego srebra i pękających szklanek. Rozejrzała się, szukając jakiejś broni. Nóż do mięsa? Niewygodny i niezbyt ostry. Nożyce kuchenne? Rozwarła ostrza i spróbowała je rozerwać, ale nit był za mocny nawet dla jej silnych rąk. Wówczas przypomniała sobie złamany nóż, którego używała do obierania warzyw; wąskie ostrze miało tylko piętnaście centymetrów długości, ale było ostre i sprężyste, uchwyt zaś krótki i wygodny. Naostrzyła nóż na krawędzi kamiennego zlewu i sprawdziła go palcem. To było lepsze niż nic; uzbrojona, od razu poczuła się lepiej. Ponownie sprawdziła, czy rygle na drzwiach wejściowych są zasunięte i umieściła na ramie okna w bawialni kilka wyjętych z szafki szklanych ozdób. Potem usadowiła się na łóżku z nożem w jednej ręce i ciężkim przyciskiem do papieru w zasięgu drugiej. I tak siedziała, czekając aż minie strach, wstrząsana uderzeniami serca, natężając słuch, aby poprzez daleki szum wiatru usłyszeć skrzypienie furtki i brzęk tłuczonego szkła.

KSIĘGA DRUGA

LONDYN

I

Następnego dnia rano, po zjedzonym samotnie wczesnym śniadaniu, Dalgliesh wyruszył w drogę, zadzwoniwszy uprzednio do Recklessa, aby dowiedzieć się o londyński adres Digby’ego Setona i nazwę hotelu Elizabeth Marley. Nie tłumaczył, po co mu są potrzebne, inspektor zaś nie pytał, życzył jedynie Dalglieshowi udanej i przyjemnej podróży. Dalgliesh odparł, że wątpi, czy taka będzie, ale dziękuje inspektorowi za współpracę. Żaden nie zadał sobie trudu, aby ukryć ironię; ich wzajemna niechęć aż trzeszczała w przewodach.

Dalgliesh z przykrością budził Bryce’a o tak wczesnej porze, chciał jednak pożyczyć fotografię z pikniku na plaży. Mimo iż liczyła sobie dobrych kilka lat, wciąż jednak na tyle dobrze przedstawiała Setonów, Olivera Lathama ł samego Bryce’a, że można jej było użyć do celów identyfikacyjnych.

Usłyszawszy dzwonek, Bryce przydreptał na dół; wczesna godzina pozbawiła go nie tylko mowy, lecz i rozumu, więc dopiero po chwili pojął, o co chodzi Dalglieshowi i odszukał zdjęcie. Znienacka ogarnęły go wątpliwości co do tego, czy mądrze robi; biegł za Dalglieshem po ścieżce, piszcząc z niepokojem:

– Adamie, ale nie powiesz Oliverowi, że ja ci ją dałem? Wścieknie się, jeśli się dowie, że współpracuję z policją.

Obawiam się, że Oliver troszkę ci nie dowierza. Błagam o dyskrecję.

Dalgliesh zamruczał uspokajająco i zachęcił go, by wrócił do łóżka; zbyt dobrze znał grymasy Justina, by traktować go poważnie. Wiedział, że gdy Bryce zje śniadanie i odzyska siłę, by nadal psocić, prawie na pewno zadzwoni do Celii Calthrop i pogrąży się w uroczej pogawędce o zamiarach Adama Dalgliesha. W południe całe Monksmere, nie wykluczając Lathama, będzie wiedziało, że pojechał do Londynu i wziął ze sobą fotografię.

Podróż przebiegła bez zakłóceń. Pojechał najkrótszą trasą i już o wpół do dwunastej zbliżał się do miasta. Nie spodziewał się, że tak szybko wróci; to było jak przedwczesny koniec i tak już zepsutych wakacji. Na poły próbując ocalić nadzieję, że jednak tak nie jest, oparł się pokusie odwiedzenia swego mieszkania, wysoko nad Tamizą w Queenhithe, i podążył prosto na West End. Tuż przed dwunastą zaparkował samochód na Lexington Street i ruszył piechotą w stronę Bloomsbury, do Klubu Cadaver.

Klub Cadaver jest swoiście angielską instytucją w tym sensie, że jego funkcja, aczkolwiek nie całkiem określona, dla wszystkich zainteresowanych pozostaje całkowicie jasna. Założył go pewien prawnik w 1892 roku jako miejsce spotkań panów interesujących się morderstwami; później zapisał klubowi w testamencie swój przyjemny dom na Tavi-stock Crescent. Klub ten jest przeznaczony wyłącznie dla mężczyzn; kobiet nie przyjmuje się na członków, nie wolno też ich zapraszać. Oprócz sporej grupki autorów powieści kryminalnych – wybieranych ze względu na prestiż wydawców raczej niż ilość sprzedanych książek – należy doń kilku oficerów policji, dziesiątek adwokatów, trzech emerytowanych sędziów, większość bardziej znanych kryminologów-amatorów, reporterzy sądowi oraz drobnica, której jedyną zaletę stanowią opłacane punktualnie składki i umiejętność dyskutowania o subtelnościach obrony Madeline Smith. Wykluczenie kobiet oznacza, wprawdzie brak kilku najlepszych autorek kryminałów, ale nikt się tym nie przejmuje; Komitet jest zdania, że ich obecność nie zrównoważyłaby kosztów instalacji drugiej toalety. W istocie, kanalizacja w klubie przetrwała, w prawie nie zmienionym stanie, od roku 1900, gdy klub przeniósł się na Tavistock Crescent. Nie tylko zresztą rury są w klubie staroświeckie; nawet jego eks-luzywność tłumaczy się założeniem, że w obecności kobiet nie wypada dyskutować o morderstwach. Morderstwo zaś jawi się tu jako cywilizowany archaizm, który dzięki upływowi czasu lub ochronnemu pancerzowi prawa przestał mieć cokolwiek wspólnego z rzeczywistością, z plugawymi i żałosnymi zbrodniami, którymi na co dzień zajmował się Dalgliesh. Tutaj morderstwo kojarzy się z wiktoriańską panną służącą w czepku i fartuszku, zerkającą przez drzwi sypialni, jak Adelaide Bartlett odmierza mężowi truciznę; ze smukłą dłonią, która w edynburskiej suterenie podaje komuś filiżankę kakao, być może z dodatkiem arszeniku; z doktorem Lamsonem, który częstuje gości ciastem na ostatnim podwieczorku swego bogatego szwagra; wreszcie z Lizzie Borden, skradającą się z siekierą pewnego gorącego lata przez zastygły w upale dom w Fali River, Massachusetts.

Każdy klub ma swój atut; w Klubie Cadaver są to Planto-wie. Członkowie pytają czasem: „Cóż byśmy poczęli bez Plantów?”, zupełnie jakby pytali: „Cóż poczniemy, jeśli zrzucą Bombę?” Oba pytania są zasadne, lecz rozpatrują je tylko chorobliwi ponuracy. Pan Plant spłodził – można by sądzić, że ku chwale klubu – pięć hożych i sprawnych dziewcząt, z których trzy najstarsze: Rosę, Marigold i Violet, są już zamężne i przychodzą czasami do pomocy. Dwie najmłodsze, Heather i Primrose, zatrudnione są w jadalni jako kelnerki. Sam Plant pełni funkcję zarządcy i człowieka do wszystkiego, zaś jego żona uważana jest za jedną z najlepszych kucharek w Londynie. To Plantom właśnie Klub Cadaver zawdzięcza atmosferę prywatnej, miejskiej rezydencji, gdzie komfort rodziny powierzony został w ręce oddanych, kompetentnych i dyskretnych służących. Ci z członków, którzy w młodości mieli okazję cieszyć się podobnymi przywilejami, ulegają miłemu złudzeniu, że znaleźli się w krainie młodości, inni zaczynają rozumieć, ile stracili. Nawet dziwactwa Plantów, nie ujmując w niczym ich sprawności, są na tyle niezwykłe, by stali się interesujący, a niewielu jest służących w klubie, o których można powiedzieć to samo.

Aczkolwiek Dalgliesh nie był członkiem klubu, jednak jadał tam od czasu do czasu i Plant go znał; tak się również szczęśliwie złożyło, iż dzięki działającej w takich przypadkach szczególnej alchemii został przezeń zaaprobowany. Toteż Plant bez trudu dał się przekonać, aby go oprowadzić i odpowiedzieć na jego pytania; Dalgliesh nie musiał też podkreślać, że tym razem występuje w charakterze nieoficjalnym. Mówili niewiele, ale rozumieli się doskonale. Plant poszedł przodem do leżącego na pierwszym piętrze małego pokoju od frontu, z którego zawsze korzystał Seton, i czekał przy drzwiach, podczas gdy Dalgliesh dokonywał oględzin; na szczęście Dalgliesha, przywykłego do pracy pod obserwacją, nie speszyła jego nieruchoma czujność. Plant przykuwał do siebie uwagę. Miał ponad metr dziewięćdziesiąt wzrostu, szerokie ramiona oraz bladą, plastyczną niczym glinka twarz z cienką, ukośną blizną na lewym policzku. Ten ślad, skutek niezręcznego upadku z roweru na spiczaste ogrodzenie, tak dalece przypominał pamiątkę z pojedynku, że Plant nie oparł się pokusie wzmocnienia efektu i nosił pince-nez oraz fryzurę „na jeża”, niczym złowieszczy komandor z antynazistowskiego filmu. Ubrany był, bardzo właściwie, w uniform z ciemnoniebieskiej wełny z maleńkimi czaszkami na obu klapach; ten wulgarny koncept, wprowadzony w 1896 roku przez założyciela klubu, został już dawno, jak sam Plant, uświęcony przez czas i obyczaj. W rzeczy samej, gdy goście komentowali czasami niezwykły wygląd Planta, członkowie byli na ogół nieco zdziwieni.

W pokoju niewiele było do oglądania. Przez cienłćie zasłonki z terylenu prześwitywało do środka szare światło październikowego popołudnia. Komoda i szafa były puste, małe biureczko przy oknie zawierało jedynie czysty bibularz i zapas klubowej papeterii. Pojedyncze łóżko, świeżo posłane, czekało na następnego lokatora.

– Policjanci z Wydziału Śledczego w Suffolk zabrali jego ubranie i maszynę do pisania – powiedział Plant. – Oni też szukali papierów, ale prawie ich nie miał. Paczka szarych kopert, pięćdziesiąt arkuszy przebitki i ze dwie nowe kalki, to wszystko. To był bardzo schludny dżentelman, sir.

– Zwykle tu mieszkał w październiku, prawda?

– Co roku, przez ostatnie dwa tygodnie, sir. I zawsze brał ten pokój. Na tym piętrze jest tylko jeden, a on nie mógł chodzić wyżej po schodach z powodu serca. Oczywiście, mógł jeździć windą, ale mówił, że nie ma zaufania do wind. A więc musiał mieszkać tutaj.

– Czy pracował tutaj?

– Tak, sir. Co rano od dziesiątej do wpół do pierwszej. Potem jadł obiad i znowu siadał do pracy, od wpół do trzeciej do wpół do piątej. To wtedy, kiedy pisał. Jeśli miał czytać lub robić notatki, szedł do biblioteki. Ale tam nie wolno pisać na maszynie, aby nie przeszkadzać innym członkom.

– Słyszeliście, jak pisał we wtorek?

– Słyszeliśmy z żoną, że ktoś pisze, i oczywiście założyliśmy, że to pan Seton. Na drzwiach była kartka, żeby nie przeszkadzać, ale i tak byśmy nie weszli. Nie wtedy, kiedy pracował. Inspektor chyba myślał, że mógł tutaj być ktoś inny.

– To ciekawe. A pan, co myśli?

– No, chyba mógł. Żona słyszała maszynę o jedenastej rano, a ja o czwartej po południu, ale nie wiemy na pewno, czy to był pan Seton. Wydawało mi się, że to szybkie i fachowe pisanie, ale czy to o czymś świadczy? Ten inspektor pytał jeszcze, czy ktoś mógł tu wejść. Nie widzieliśmy co prawda nikogo obcego, ale podczas obiadu byliśmy dość zajęci, a potem pracowaliśmy na dole. Ludzie tu chodzą dość swobodnie, sir, jak pan zapewne wie. Oczywiście, gdyby to była jakaś pani… ktoś by zauważył, któryś z członków, gdyby do klubu weszła jakaś pani. Ale tak… nie mogłem przed inspektorem udawać, że mamy ten lokal pod dobrym nadzorem, jak to mówią. Nie bardzo mu się podobały nasze środki bezpieczeństwa. No, ale jak mu mówiłem, nasz klub to nie komisariat.

– I czekał pan dwa dni, zanim zgłosił pan zaginięcie?

– Niestety tak, sir. I nawet wtedy nie wezwałem policji, tylko zadzwoniłem do jego sekretarki, panny Kedge. Powiedziała, żeby na razie nic nie robić i że spróbuje skontaktować się z bratem przyrodnim pana Setona. Nigdy nie poznałem tego pana, ale pan Maurice Seton chyba kiedyś o nim wspominał. O ile pamiętam, nigdy nie był w klubie. O to inspektor szczególnie mnie wypytywał.

– I pewnie pytał także o pana Olivera Lathama i pana Ju-stina Bryce’a?

– Tak, sir. Obaj są członkami i tak mu powiedziałem. Ale ostatnio nie widziałem żadnego z tych panów i nie sądzę, żeby przyszli tu nie zamieniając słowa ze mną ani z moją żoną. O, tutaj jest sypialnia i ubikacja. Proszę bardzo, może pan spojrzy. Pan Seton korzystał z całego apartamentu. Tamten inspektor nawet zaglądał do rezerwuaru.

– Doprawdy? Mam nadzieję, że znalazł to, czego szukał.

– Tylko dzwon, i mam szczerą nadzieję, że go nie zepsuł. To bardzo kapryśna ubikacja, sir. Pewnie zechce pan zajrzeć do biblioteki. Pan Seton pracował tam, kiedy nie pisał na maszynie. To piętro wyżej.

Najwyraźniej wizyta w bibliotece była w planie. Inspektor Reckless wykazał ogromną skrupulatność i Plant nie zamierzał pozwolić, aby jego protegowany w czymś mu ustępował. Gdy wcisnęli się do maleńkiej, klaustrofobicznej windy, Dalgliesh zapytał jeszcze o kilka spraw. Nie, ani Plant, ani nikt z personelu nie wysyłał nic dla pana Setona, nikt też nie robił w pokoju porządków ani nie wyrzucał papierów. O ile Plant wiedział, nie było co wyrzucać. Pomijając brak ubrań i maszyny do pisania, pokój wyglądał dokładnie tak, jak tego wieczora, gdy Seton zniknął.

Biblioteka, której południowe okna wychodziły na skwer, była zapewne najładniejszym pomieszczeniem w całym domu. Kiedyś pełniła rolę bawialnł i nie licząc półek na zachodniej ścianie wyglądała prawie tak samo jak wówczas, gdy dom został przekazany klubowi. Zasłony były kopiami oryginałów, na tapecie rysował się wyblakły, prerafaelicki wzór, umieszczone pomiędzy wysokimi oknami biurka pochodziły z epoki wiktoriańskiej. Zebrane książki składały się na małą, lecz wyczerpującą bibliografię zbrodni. Znajdowały się tu znakomite serie, poświęcone słynnym brytyjskim procesom, podręczniki medycyny sądowej, toksykologii i patologii, pamiętniki sędziów, adwokatów, lekarzy sądowych i policjantów, rozliczne książki autorstwa kryminologów-: amatorów, poświęcone szczególnie kontrowersyjnym sprawom, podręczniki prawa karnego i kodeksy postępowania oraz nieliczne traktaty, dotyczące socjologicznych i psychologicznych aspektów zbrodni, które jednak nie nosiły śladów zbyt częstego otwierania. Na półkach z beletrystyką stały pierwsze wydania Poego, Le Fanu i Conan Doyle’a; co do reszty, większość stanowiły powieści kryminalne amerykańskich i brytyjskich autorów, przy czym widać było, że członkowie klubu chętnie ofiarowywali własne dzieła. Dalgliesh z zainteresowaniem zauważył, że książki Maurice’a Setona zostały przezeń dane do specjalnej oprawy i opatrzone złotym monogramem; dostrzegł również, że aczkolwiek klub nie przyjmował kobiet, zakaz ten nie rozciągał się na ich prace, tak więc biblioteka była w miarę reprezentatywną próbką pisarstwa kryminalnego z ostatnich stu pięćdziesięciu lat.

Po przeciwnej stronie pokoju stało kilka gablot, mieszczących coś w rodzaju małego muzeum morderstwa. Ponieważ eksponaty, pozyskiwane głównie z darowizn lub zapisów członków klubu, przyjmowane były w duchu bezkrytycznej aprobaty, znacznie różniły się między sobą co do wartości oraz, jak podejrzewał Dalgliesh, autentyczności. Nie podjęto próby ich chronologicznej klasyfikacji i tylko nieliczne z nich opatrzono dokładnym opisem; znacznie więcej troski poświęcono ogólnemu estetycznemu wrażeniu niż logicznemu porządkowi. Znajdujący się tu pojedynkowy pistolet skałkowy o srebrnej rękojeści opisany został jako broń, której wielebny James Hackman, powieszony w Tyburn w 1779 roku, użył przeciwko swej ofierze, Margaret Reay, kochance księcia Sandwich, co Dalgliesh uznał za wysoce nieprawdopodobne. Jego zdaniem pistolet wykonano około piętnastu lat później, nie wątpił jednak, że ten piękny, połyskliwy przedmiot ma za sobą ponurą historię. Natomiast autentyczność następnego eksponatu nie ulegała wątpliwości; pożółkły, kruchy ze starości list, jaki Mary Blandy wysłała swojemu kochankowi w podzięce za „proszek do czyszczenia szkockich kamyków” – arszenik, który posłużył do otrucia jej ojca – zaprowadził ją w końcu na szubienicę. W tej samej gablocie leżała jeszcze Biblia, podpisana „Constance Kent”, strzęp piżamy, okrywającej niegdyś ciało doktora Crippena, mała bawełniana rękawiczka, podobno własność Madeline Smith, oraz fiolka białego proszku, czyli „arszenik znaleziony w posiadaniu majora Herberta Armstronga”. Jeśli ten ostatni był prawdziwy, to znajdująca się tu dawka wprowadziłaby w jadalni niezły zamęt, gablota wszak nie była zamknięta. Ale kiedy Dalgliesh dał głośny wyraz swym obawom, Plant uśmiechnął się pobłażliwie.

– To nie arszenik, sir. Sir Charles Winkworth powiedział to samo jakieś dziewięć miesięcy temu. „Plant – powiedział -jeśli to jest arszenik, to musimy się go pozbyć albo zamknąć na klucz”. Daliśmy więc po cichu próbkę do analizy i okazało się, że to dwuwęglan sodu, ot co. Nie twierdzę, że nie pochodzi od majora Armstronga, nie twierdzę też, że jego żona umarła otruta zwykłą sodą. Ale to, co tu mamy, jest nieszkodliwe, więc zostawiliśmy, nic nikomu nie mówiąc. Jeśli przez ostatnie trzydzieści lat był to arszenik, to może być nim dalej. Jak powiedział sir Charles, gdy zaczniemy się bacznie przyglądać eksponatom, to nie będziemy już mieli muzeum. A teraz proszę mi wybaczyć, sir, ale muszę iść do jadalni. To znaczy, chyba że chce pan zobaczyć coś jeszcze.

Dalgliesh podziękował i pozwolił mu odejść, sam jednak został jeszcze przez chwilę w bibliotece. Miał dręczące i irracjonalne uczucie, że niedawno widział gdzieś coś, co stanowiło wskazówkę w sprawie śmierci Setona, jakiś ulotny ślad, który zarejestrował podświadomie i który uparcie nie l chciał się ujawnić. Nie było to dlań nowe doświadczenie; jak każdy dobry policjant, już wielokrotnie je przeżył, czasem, nawet doprowadzało do któregoś z owych pozornie intuicyj-; nych rozwiązań, na których częściowo opierała się jego reputacja. Jeszcze częściej te przejściowe wrażenia, rozpoznane i przeanalizowane, okazywały się kompletnie nieistotne. Ale nie mógł do niczego zmuszać swojej podświadomości; wskazówka, jeśli istotnie nią była, na razie pozostawała niedostępna, a zegar nad kominkiem wybił pierwszą. Jego gospodarz go oczekiwał.

Na kominku w jadalni palił się mały ogień, ledwie wi-Isdoczny w promieniach jesiennego słońca, padających ukoliśnie na stoły i dywan. Był to prosty, wygodny pokój, przeznaczony wyłącznie do poważnego zadania, jakim jest jedzenie; na solidnych stołach błyszczały obrusy o bieli nie zakłóconej czymś tak frywolnym jak kwiaty. Na ścianach wisiały oryginalne ilustracje do „Martina Chuzzlewitta”, podarowane przez jakiegoś wybitnego członka. Zdaniem Dalgliesha stanowiły miłą odmianę od serii widoków z Tyburn, które uprzednio przyozdabiały pokój, choć podejrzewał, że przywiązany do przeszłości Komitet rozstał się z nimi z żalem.

Na obiad i kolację w Klubie Cadaver podaje się tylko jedno danie, gdyż pani Plant jest zdania, że przy ograniczonym personelu doskonałość nie da się pogodzić z rozmaitością. Zawsze można zdecydować się na zimne mięso ł sałatę, a ci, którym i to nie odpowiada, mogą spróbować szczęścia gdzie indziej. Dzisiaj, jak głosił wywieszony w bibliotece jadłospis, członkowie mogli spożyć przystawkę z melona, zapiekankę z wołowiny ł nerek, a na deser suflet cytrynowy. Już wnoszono pierwsze zapiekanki, spowite w białe serwetki.

Max Gurney, czekający nań przy narożnym stoliku, konferował z Plantem na temat wina. Podniósłszy pulchną dłoń w biskupim pozdrowieniu, zdawał się nie tylko witać gościa, lecz także błogosławić wszystkie obiady. Widząc go, Dalgliesh od razu poczuł się lepiej; obecność Maxa Gurneya z reguły wywoływała taki skutek. Jego towarzystwo rzadko bywało niemile widziane. Uprzejmy, cywilizowany i szczodry, cieszył się życiem i ludźmi w sposób, który udzielał się innym i podtrzymywał ich na duchu. Ten wielki mężczyzna wywoływał wrażenie lekkości, podskakując nieco na małych stopach o wysokim podbiciu, trzepocząc dłońmi i błyskając czarnymi oczami za rogową oprawą olbrzymich okularów.

– Adam! – promiennie uśmiechnął się do Dalgliesha. -Jakże mi miło. Uzgodniliśmy z Plantem, że johannisberger auslese rocznik 1959 będzie najbardziej odpowiednie, chyba że masz ochotę na coś lżejszego. Nie znoszę dyskutować o winie dłużej, niż to konieczne. Czuję wtedy, że zaczynani się zachowywać jak czcigodny Martin Carruthers.

To rzucało nowe światło na wymyślonego przez Setona detektywa. Dalgliesh odparł, iż nie miał pojęcia, że Seton znał się na winie.

– Bo też się nie znał, biedaczek. Nawet go specjalnie nie l: lubił. Wymyślił sobie, że mu szkodzi na serce. Nie, wszystkie informacje czerpał z książek. Co oczywiście oznaczało, że gusta Carruthersa były straszliwie sztampowe. Bardzo dobrze wyglądasz, Adamie. Obawiałem się już, że konieczność obserwowania cudzego śledztwa wytrąciła cię trochę z równowagi.

Dalgliesh odparł z powagą, że jego duma ucierpiała bardziej niż zdrowie, ale istotnie, napięcie jest spore. Jak zwykle, od razu odczuł kojące działanie obiadu z Maxem.

Zajęci przystawką, przez następne dwadzieścia minut nie wspominali o śmierci Setona. Ale gdy obiad został podany, wino zaś rozlane do kieliszków, Max powiedział:

– A więc, Adamie, ta sprawa Maurice’a Setona. Muszę powiedzieć, że wiadomość o jego śmierci wstrząsnęła mną i bardzo mnie – tu nabił na widelec soczysty kawałek wołowiny, mały grzybek ł kawałek nerki – oburzyła. Jak również, oczywiście, wszystkich w firmie. Nie spodziewaliśmy się, że będziemy tracić autorów w tak spektakularny sposób.

– Ale to sprzyja sprzedaży? – zauważył Dalgliesh figlarnie.

– Ależ nie! Nic podobnego, mój drogi. To typowe nieporozumienie. Nawet gdyby jego śmierć była tylko sztuczką reklamową – a przyznasz, że byłaby to z jego strony zbytnia gorliwość – to nie sprzedalibyśmy dzięki temu ani jednego egzemplarza więcej. Kilka staruszek wypożyczyłoby z biblioteki jego ostatnią powieść, to wszystko. A propos, czytałeś ją? Nazywa się „Śmierć w garnku” i rozgrywa w zakładach garncarskich. W zeszłym roku w kwietniu spędził trzy tygodnie w takiej manufakturze, biedny Maurice, zawsze taki sumienny. Ale nie, ty pewnie nie czytasz kryminałów.

– Nie dlatego, iżbym się wywyższał – powiedział Dalgliesh. – Możesz uznać, że to z zawiści. Niechęcią napawa mnie fakt, że w powieściach detektywi mogą aresztować złoczyńcę i uzyskać przyznanie się do winy w oparciu o dowody, które mnie nie wystarczyłyby do wystąpienia o nakaz. Bardzo chciałbym, żeby prawdziwi mordercy tak łatwo wpadali w panikę.

– Ale za to czcigodny Martin to prawdziwy dżentelmen, jestem pewien, że możesz się od niego dużo nauczyć. Zawsze ma pod ręką odpowiedni cytat. No i to diabelne powodzenie u kobiet… Oczywiście wszystko odbywa się jak najprzyzwoiciej, ale widać, że podejrzane aż dyszą, żeby pójść z czcigodnym do łóżka, gdyby tylko Seton im pozwolił. Biedny Maurice! Czuję w tym niezrealizowane marzenia.

– Co powiesz o jego stylu? – zapytał Dalgliesh, który zaczynał sądzić, że chyba niepotrzebnie ograniczał swoje lektury.

– Napuszony, ale gramatyczny. A w dzisiejszych czasach, gdy każda niepiśmienna pannica uważa się za pisarkę, czemuż miałbym to krytykować? Pisane ze słownikiem po prawicy i encyklopedią po lewicy, nieświeże, płaskie i, niestety, sprzedające się coraz gorzej. Nie chciałem go brać, kiedy pięć lat temu porzucił Maxwella Dawsona, ale mnie przegłosowali. Już wówczas miałem wrażenie, że się wypisał. Ale zawsze mieliśmy dwóch czy trzech autorów kryminałów, więc go przyjęliśmy. Obie strony tego żałowały, ale nie doszło do ostatecznego zerwania.

– A jaki był jako człowiek?

– Och, nieznośny. Absolutnie nieznośny, biedaczek! Myślałem, że go znałeś. Pedantyczny, apodyktyczny, nerwowy człowieczek, bez końca martwiący się o sprzedaż, promocję albo obwoluty. Przeceniał własny talent i nie doceniał cudzego, co nie przysparzało mu bynajmniej popularności.

– Czyli typowy pisarz? – wtrącił Dalgliesh drwiąco.

– Zaraz, zaraz, Adamie, to nieładnie. A ze strony pisarza, to zdrada. Dobrze wiesz, że nasi ludzie pracują równie ciężko, są równie utalentowani i mili jak wszyscy inni, z wyłączeniem, być może, wariatów. Nie, nie był typowy. Znacznie bardziej denerwował się i przejmował. Czasem nawet było mi go szkoda, ale wszelkie miłosierne odruchy gasły po dziesięciu minutach przebywania z nim.

Dalgliesh zapytał, czy Seton nie wspominał o tym, że zamierza zmienić gatunek literacki.

– Owszem. Kiedy widziałem go ostatnio około dwóch miesięcy temu, musiałem najpierw wysłuchać zwykłej diatryby na temat ogólnego obniżenia się poziomu oraz panoszenia się seksu i sadyzmu, ale potem powiedział, że sam też chce napisać powieść sensacyjną. Teoretycznie powinienem się cieszyć, ale jakoś nie sądziłem, że sobie poradzi. Nie znał tego jeżyka ani nie miał odpowiedniej wiedzy. To zabawa dla zawodowców, a Seton gubił się natychmiast, gdy coś wykraczało poza jego doświadczenie.

– To chyba spora przeszkoda również dla autora kryminałów?

– Och, o ile wiem, do tej pory nie popełnił morderstwa, przynajmniej nie w imię swej twórczości. Ale trzymał się miejsc i osób, jakie dobrze znał. Wiesz o co mi chodzi; przytulne angielskie wioski lub małe miasteczka, miejscowe postacie, przesuwające się po planszy zgodnie z pozycją i stanowiskiem. Pocieszające złudzenie, że przemoc to coś wyjątkowego, że wszyscy policjanci są uczciwi, że angielski system klasowy od dwudziestu lat się nie zmienił, że morderca nie może być dżentelmenem. Był niesłychanie dokładny w szczegółach. Na przykład nigdy nie opisał morderstwa przez zastrzelenie, gdyż nie znał się na broni palnej. Nieźle orientował się w toksykologii i miał sporą wiedzę na temat medycyny sądowej. Bardzo wiele uwagi poświęcał takim sprawom jak stężenie pośmiertne. Złościło go, że recenzenci tego nie dostrzegają, a czytelnikom jest wszystko jedno.

– A więc widziałeś go dwa miesiące temu?

– Napisał, że chce się ze mną zobaczyć. Przyjechał specjalnie do Londynu i spotkaliśmy się u mnie w biurze piętnaście po szóstej, gdy większość personelu już wyszła. Potem przyszliśmy tutaj na kolację. O tym właśnie chciałem z tobą rozmawiać, Adamie. Pragnął zmienić testament i w tym liście tłumaczy, dlaczego.

Wyjął z portfela złożony arkusz papieru i podał go Dalglieshowi. Nagłówek głosił: „Seton House, Monksmere, Suffolk”, zaś napisany na maszynie list datowany był 30 lipca. Aczkolwiek wyglądał na poprawny, to spacjowanie i podziały wyrazów na końcu wierszy zdradzały rękę amatora; Dal-gliesh natychmiast zorientował się, że niedawno widział inny tekst pisany przez tego samego człowieka. Zaczął czytać.

Drogi Gumey,

przemyślawszy jeszcze raz naszą piątkową rozmowę – tu muszę panu jeszcze raz podziękować za przemiłą kolację -doszedłem do wniosku, że mój pierwszy odruch był właściwy. Nie ma sensu robić niczego połowicznie. Jeśli literacka nagroda im. Maurice’a Setona ma spełnić przewidziany przeze mnie szczytny cel, to musi być wsparta sporym kapitałem; nie tylko dlatego, że jej pieniężna wartość powinna w pełni odpowiadać jej znaczeniu, ale również dlatego, żeby zapewnić jej ciągłość. Nie ma nikogo, kto mógłby rościć sobie prawa do mojego majątku. Są pewne osoby, którym wydaje się, że jest inaczej, ale to inna sprawa. Mój jedyny żyjący krewny odziedziczy sumę, którą ciężka praca i rozwaga niewątpliwie pomnożą, jeśli tylko zechce on kultywować te cnoty. Nie mam ochoty robić nic więcej. Jeśli więc odejmiemy ten oraz inne niewielkie zapisy, pozostanie nam suma wynosząca około 120000 funtów, którą mógłbym przeznaczyć na nagrodę. Komunikuję to panu, aby był pan świadom, moich zamiarów. Jak pan wie, nie cieszę się dobrym zdrowiem i choć nie ma powodu, abym nie pożył jeszcze dobrych kilku lat, chciałbym jednak uruchomić tę sprawę. Moje stanowisko pan zna. Nagroda ma być przyznawana raz na dwa lata za znaczącą pracę w dziedzinie beletrystykl Nie zależy mi szczególnie na popieraniu młodych; zbyt często w ostatnich latach musieliśmy znosić samolubny emocjonalizm piszących nastolatków. Nie jestem również zwolennikiem realizmu; powieść ma być tworem uskrzydlonego rzemiosła, nie zaś popłuczyną po raportach służb socjalnych. Nie chciałbym ograniczać nagrody do powieści kryminalnych; to, co rozumiem przez powieść kryminalną, nie jest już uprawiane.

Może przemyśli pan te uwagi i da mi znać, co proponuje. Będzie nam oczywiście potrzebny zarząd powierniczy, zasięgnę też porady prawnika co do treści nowego testamentu. Na razie nie zamierzam nikomu o tym mówić i ufam, że pan będzie równie dyskretny. Niewątpliwie ujawnienie szczegółów wywoła pewien rozgłos, ale bardzo byłbym nierad wszelkim przedwczesnym wystąpieniom. Przez dwa ostatnie tygodnie października będę jak zwykle mieszkał w Klubie Cadauer i mam nadzieję wówczas skontaktować się z panem.

Pozostaję z szacunkiem

Maurice Seton

Czytając Dalgliesh był świadom, że spoczywa na nim spojrzenie małych, czarnych oczu Gurneya. Gdy skończył, oddał mu list ze słowami:

– Sporo się po tobie spodziewał, prawda? A co miałaby z tego firma?

– Zupełnie nic, drogi Adamie, oprócz pracy i kłopotów, a wszystko to oczywiście ku większej chwale Maurice’a Setona. Nawet nie ograniczył nagrody do naszych autorów, choć przyznaję, że to by nie było rozsądne. Chciał przyciągnać naprawdę wielkie nazwiska i głównie martwił się o to, czy zechcą ubiegać się o tę nagrodę. Powiedziałem mu, że jeśli będzie dostatecznie duża, to zechcą, a jakże. Ale sto dwadzieścia tysięcy funtów! Nie przypuszczałem, że był aż tak bogaty.

– Jego żona miała pieniądze… Nie wiesz, Max, czy mówił o swoich planach jeszcze komuś?

– Twierdził, że nie. Zachowywał się trochę jak uczniak. Musiałem uroczyście przysiąc, że nie będę nawet do niego dzwonił w tej sprawie. Ale rozumiesz mój problem: mam to oddać policji czy nie?

– Naturalnie, że tak. Konkretnie inspektorowi Recklessowi z policji w Suffolk. Dam ci adres. I zadzwoń do niego, że to wysyłasz.

– Myślałem, że tak powiesz. To właściwie oczywiste, ale człowiek ma takie irracjonalne zahamowania. Nie wiem, kto po nim teraz dziedziczy, ale sądzę, że ten list dałby komuś kolosalny motyw.

– O tak. Ale nie mamy dowodów, że spadkobierca o tym wiedział. I jeśli cię to pocieszy, dodam jeszcze, że człowiek z najsilniejszym motywem finansowym ma również najlepsze alibi. W chwili śmierci Setona był w areszcie policyjnym.

– A to spryciarz… A nie mógłbym po prostu oddać tego tobie?

– Przykro mi, Max, ale nie.

Gurney westchnął, schował list do portfela i zajął się posiłkiem. Nie rozmawiali już o Setonie.

Gdy wychodzili, Max otulił się swą czarną peleryną, którą nosił od października do maja jak podupadły magik-amator, i powiedział:

– Jeśli się nie pośpieszę, spóźnię się na zebranie zarządu. Zrobiliśmy się bardzo oficjalni, Adamie. Wszystkie decyzje podejmuje się uchwałą zarządu. To przez te nowe budynki. W dawnych czasach siedzieliśmy w naszych zakurzonych komórkach i sami podejmowaliśmy decyzje. To prowadziło do pewnego rozmycia strategii firmy, ale nie jestem pewien, czy to źle… Podrzucić cię gdzieś? Kogo będziesz teraz śledził?

– Dziękuję Max, pójdę piechotą. Idę do Soho pogawędzić z pewnym mordercą.

Max zatrzymał się, zaskoczony.

– Chyba nie z mordercą Setona? Myślałem, że i ty, i policja z Suffolk jesteście jeszcze w lesie. Czy chcesz powiedzieć, że na próżno walczyłem ze swym sumieniem?

– Nie, ten morderca nie zabił Setona, chociaż wątpię, czy miałby jakieś skrupuły. Ale na pewno ktoś chce przekonać policję, że jest w to wplątany. To L.J. Luker. Pamiętasz go?

– Czy to nie on zabił swego wspólnika na środku Picca-dilly i wykręcił się sianem? W pięćdziesiątym dziewiątym, prawda?

– To właśnie ten. Sąd apelacyjny odrzucił werdykt pierwszej instancji ze względu na sugerowanie wyroku. Sędzia Brothwick w napadzie jakiejś aberracji powiedział ławie przysięgłych, że człowiek, który nie odpowiada, gdy stawia mu się zarzuty, ma zapewne coś do ukrycia. Musiał zdać sobie sprawę z konsekwencji, gdy tylko zamknął usta. Ale już się stało i Luker wyszedł na wolność, tak jak się przechwalał.

– A co go łączy z Mauricem Setonem? Nie potrafię wyobrazić sobie dwóch ludzi, którzy mieliby mniej ze sobą wspólnego.

– Tego właśnie – odparł Dalgliesh – mam nadzieję się dowiedzieć.

II

Do klubu Cortez Dalgliesh poszedł przez Soho; po czystej i świeżej pustce Suffolk, wąwozy ulic, nawet podczas popołudniowego zastoju, wywarły na nim wrażenie bardziej przygnębiających niż zwykle. Trudno było uwierzyć, że kiedyś bawiło go chodzenie po tych obskurnych rynsztokach. Miesięczna nieobecność sprawiła, że powrót tutaj stał się jeszcze bardziej nieznośny. Niewątpliwie miało to coś wspólnego z jego nastrojem, gdyż, jak wiadomo, w tej dzielnicy każdy znajdzie coś dla siebie; oferuje ona wszystko, co można kupić za pieniądze. Każdy postrzega ją tak, jak ma ochotę. To świetne miejsce na kolację na mieście; wielonarodowa wioska, ukryta tuż za Piccadilly; jedno z najlepszych centrów zakupów spożywczych; wylęgarnia najbardziej plugawej zbrodni w Europie. Nawet dziennikarze-podróżnicy, opętani jej wieloznacznością, nie bardzo wiedzą, jak ją określić. Mijając kluby striptizowe, brudne wejścia do suteren i oświetlone okna, w których rysowały się sylwetki znudzonych dziewcząt, Dalgliesh pomyślał, że codzienny spacer po tych brzydkich ulicach każdego wpędziłby do klasztoru, nie tyle z powodu obrzydzenia seksem, co wiedzionego nieznośnym znużeniem i monotonią żądzy tak zupełnie pozbawionej radości.

Klub Cortez nie był ani lepszy, ani gorszy od swych sąsiadów. Na zewnątrz wisiały nieuniknione fotosy, obok wejścia kłębiła się grupka przygnębionych mężczyzn w średnim wieku, zerkających na nie bez większego zainteresowania.

Lokal nie był jeszcze czynny, ale drzwi poddały się pod ręką Dalgliesha. W małej, przeszklonej recepcji nie zobaczył jednak nikogo. Zszedł więc wolno na dół po schodach wysłanych sfatygowanym czerwonym dywanem i odsunął pretensjonalną zasłonkę z koralików, oddzielającą restaurację od korytarza.

Niewiele się tu zmieniło; Klub Cortez, podobnie jak jego właściciel, posiadał niespożyte umiejętności przetrwania. Może teraz było tu trochę schludniej, mimo obnażonych przez popołudniowe słońce tandetnych, pseudohiszpań-skich dekoracji i brudnych ścian. Na podłodze tłoczyły się stoliki, w większości jednoosobowe i ustawione zbyt blisko siebie. Ale też klienci nie przychodzili tu na obiad z rodziną i nie jedzenie ich przyciągało.

Na końcu sali wznosiła się mała scena, na której stało jedno krzesło i duży trzcinowy parawan. Przy pianinie na lewo od sceny siedział przygarbiony, chudy młody człowiek w spodniach i swetrze, brzdąkając melodię lewą ręką i zapisując ją prawą. Mimo leniwej pozy i ogólnie znudzonego wyglądu był całkowicie pochłonięty swą pracą. Zerknął przelotnie na Dalgliesha i natychmiast powrócił do jednostajnego uderzania w klawisze.

Sala właściwie była pusta, jeśli nie liczyć ciemnoskórego mężczyzny z Zachodniej Afryki, który niespiesznie przesuwał szczotkę po podłodze.

– Jeszcze nieczynne, proszę pana – powiedział niskim, miękkim głosem. – Obsługę zaczynamy o wpół do siódmej.

– Dziękuję, nie potrzebuję obsługi. Czy jest pan Luker?

– Muszę się dowiedzieć, proszę pana.

– Bardzo proszę. I przy okazji chciałbym się widzieć z panną Coombs.

– Dowiem się, proszę pana. Nie jestem pewien, czy jest.

– Och, myślę, że pan ją znajdzie. Proszę jej powiedzieć, że chce z nią mówić Adam Dalgliesh.

Mężczyzna zniknął. Pianista, nie podnosząc głowy, nadal ciągnął swoją improwizację, a Dalgliesh usiadł przy jednym ze stolików, aby odsiedzieć dziesięć minut, które, jak sądził, Luker zamierzał kazać mu czekać. Dla zabicia czasu zaczął rozmyślać o czającym się na górze człowieku.

Luker obiecał swego czasu, że zabije wspólnika i dotrzymał słowa. Powiedział, że nie zawiśnie za to – i nie zawisł. Ponieważ raczej nie mógł się spodziewać współpracy sędziego Brothwicka, ta przechwałka świadczyła o niezwykłej umiejętności przewidywania bądź też o podziwu godnej wierze we własne szczęście. Niektóre z opowieści, jakie od czasu procesu narosły wokół jego osoby, niewątpliwie były apokryfami, jednak nie zrobił nic, aby je zdementować. Zawodowi przestępcy znali go i uznawali, chociaż nie był jednym z nich. Szanowali go z na poły zabobonną czcią, jaką ludzie, którzy doskonale wiedzą, ile opłaca się ryzykować, darzą kogoś, kto jednym, nieodwracalnym aktem przekroczył wszelkie dopuszczalne granice. Wokół człowieka, który cudem uniknął owego straszliwego ostatniego spaceru, unosiła się aura grozy. Dalgliesh stwierdzał z irytacją, że nawet policjanci nie zawsze potrafili jej się oprzeć. Nie mogli uwierzyć, że Luker, który zabił ot tak sobie, z powodu prywatnej urazy, zadowala się kierowaniem szeregiem drugorzędnych nocnych klubów; spodziewali się po nim występku bardziej efektownego niż unikanie podatków, łamanie ustawy o wyszynku i sprzedawanie umiarkowanie erotycznej rozrywki posępnym biznesmenom. Jeśli miał jakieś inne zajęcia, nic nie było o nich wiadomo. Może nie było co wiedzieć; może pragnął jedynie tej dostatniej, na poły szacownej egzystencji, tej podrabianej reputacji, tej wolności człowieka na ziemi niczyjej pomiędzy dwoma światami.

Minęło dokładnie dziesięć minut zanim czarny mężczyzna wrócił na salę mówiąc, że pan Luker go przyjmie. Dalgliesh wszedł schodami na górę, do dużego pokoju od frontu, skąd Luker kierował nie tylko Klubem Cortez, lecz wszystkimi swoimi klubami. Było tu za dużo mebli i za mało powietrza, panowało gorąco i duchota. Na środku stało biurko, pod ścianą dwie szafki na akta, duży sejf obok piecyka gazowego oraz trzy fotele i kanapa, zgrupowane przed telewizorem. W rogu stała szafka z małym zlewem. Pokój najwyraźniej miał służyć zarówno jako biuro, jak i salonik, ale w efekcie nie spełniał dobrze żadnej z tych ról. Obecne były trzy osoby: sam Luker, Sid Martelli, jego totumfacki w Klubie Cortez, oraz Lily Coombs. Sid, w samej koszuli, podgrzewał na piecyku mleko w rondelku ze swą zwykłą, głęboko nieszczęśliwą miną. Panna Coombs, przebrana już w wieczorową czerń, przysiadła na pufie przed ogniem, lakierując paznokcie; na widok Dalgliesha uniosła dłoń w pozdrowieniu i obdarzyła go szerokim, beztroskim uśmiechem. Dalgliesh uznał, że jej opis, zawarty w maszynopisie, jest bardzo trafny. Osobiście nie dostrzegał w niej błękitnej krwi rosyjskiej, ponieważ jednak doskonale wiedział, że wychowała się nie dalej na wschód niż Whitechapel Road, nie poczuł się tym zaskoczony. Była dużą, zdrową blondynką o mocnych zębach i grubej, białej skórze, która tak świetnie opiera się starości. Mogła mieć około czterdziestu lat, ale wyglądała dokładnie tak samo jak pięć lat wcześniej; zapewne nie miała się wiele zmienić przez kolejnych pięć.

Luker przytył od ich ostatniego spotkania. Kosztowny garnitur napiął się na ramionach, z nieskazitelnego kołnierzyka wylewał się gruby kark. Miał dużą, mocną twarz o skórze tak czystej i lśniącej, iż wyglądała na wypolerowaną, i niezwykłe, jakby sztuczne oczy, których tęczówki, szare jak kamyczki, tkwiły dokładnie pośrodku białek. Jego włosy, grube i czarne, schodziły trójkątem na czoło niczym wdowi czepek, nadając twarzy osobliwie kobiecy wyraz; krótko obcięte, lśniły na całej głowie jak sierść psa. Wyglądał na to, czym był. Ale gdy się odezwał, jego głos zdradził, skąd pochodzi. Było tam wszystko: plebania w małym miasteczku, starannie kultywowana przyzwoitość, szkoła dobra, ale nieco gorsza niż należało. Potrafił bardzo się zmienić, ale nie umiał wpłynąć na swój głos.

– Ach, nadinspektor. Cóż za przyjemność. Obawiam się, że jesteśmy zajęci dziś wieczorem, ale może Michael znajdzie panu stolik. Zapewne chce pan obejrzeć występy.

– Za kolację i występy dziękuję. Zdaje się, że wasza kuchnia trochę zaszkodziła jednemu z moich znajomych, który był tu ostatnio. I lubię, gdy kobiety wyglądają jak kobiety, nie jak karmiące hipopotamy. Fotosy na zewnątrz zupełnie mi wystarczą. Skąd u licha pan je bierze?

– Wcale nie biorę. Kochane dziewczęta uznają, że posiadają, powiedzmy, naturalne zalety, i same do nas przychodzą. Niech pan nie będzie takim Katonem, nadinspektorze. Wszyscy mamy prywatne marzenia seksualne. To, że nie zaspokajamy tu pańskich nie znaczy, że pan ich nie ma. Chyba istnieje takie przysłowie o źdźbłach i belkach? Proszę pamiętać że, tak jak pan, jestem synem pastora. Ale jakoś inaczej to na nas wpłynęło.

Zamilkł na chwilę, jakby zaciekawiony odmiennością ich reakcji, po czym lekko ciągnął dalej:

– Nadinspektor i ja mamy tego samego pecha, Sid. Obaj mieliśmy duchownych za tatusiów. To dla chłopca niedobry początek. Jeśli są szczerzy, pogardzasz nimi za głupotę; jeśli nie, skreślasz ich jako hipokrytów. Tak czy inaczej, są przegrani.

Sid, którego spłodził cypryjski barman z cofniętą w rozwoju sprzątaczką, namiętnie pokiwał głową.

– Chciałem zamienić słowo z panem i panną Coombs.

Chodzi o Maurice’a Setona. To nie jest moje śledztwo, więc nie musicie mówić, jeśli nie chcecie. Ale oczywiście wiecie o tym.

– To prawda, nie muszę nic mówić, ani słóweczka. Ale może na przykład jestem w przyjaznym nastroju? Nigdy nic nie wiadomo. Niech pan spróbuje.

– Zna pan Digby’ego Setona, prawda? Dalgliesh mógłby przysiąc, że nie oczekiwali tego pytania. Martwe oczy Lukera zabłysły.

– Digby pracował tu kilka miesięcy w zeszłym roku, gdy straciłem poprzedniego pianistę. To było po tym, jak jego klub zrobił klapę. Pożyczyłem mu trochę na przetrwanie, ale nic z tego nie wyszło. Digby się do tego nie nadaje. Ale pianista z niego niezły.

– Kiedy był tu ostatnio?

Luker rozłożył ręce i zwrócił się do towarzyszy:

– Robił tu przez tydzień w maju, gdy Ricki Carlis przedawkował, prawda? Od tamtej pory go nie widziałem.

– Zaglądał tu kilka razy, L.J. – powiedziała Lil. – Ale ciebie wtedy nie było.

Mówiąc doń, personel Lukera używał jego inicjałów; Dalgliesh nie był pewien, czy dlatego, aby podkreślić ogólną zażyłość, czy też aby Luker poczuł się jak amerykański bogacz.

– Czy nie przyszedł tu latem z jakimś towarzystwem, Sid? – ciągnęła pomocnie Lil.

Sid popadł w długą, żałobną zadumę.

– Nie latem. Lil. Prędzej późną wiosną. Chyba przyszedł z Mavłs Manning i jej znajomymi po tym, jak w maju skończyła występy.

– To był Ricki, Sid. Myli ci się z Rickim. Digby Seton nigdy nie chodził z Mavis.

Są tak wytresowani jak do numeru wodewilowego, pomyślał Dalgliesh.

– Czemu się czepiać Digby’ego? To nie jest morderstwo, a nawet gdyby tak było, to Digby jest w porządku. Fakty są takie. Digby miał bogatego brata. To miłe. Brat miał słabe serce, które mogło wysiąść w każdej chwili. To przykre dla niego, ale dla Digby’ego nadal miłe. I któregoś dnia naprawdę wysiadło. Śmierć naturalna, jeśli to określenie jeszcze cokolwiek znaczy, nadinspektorze. Przyznaję, ktoś musiał zawieźć ciało do Suffolk i spuścić je na wodę. A przedtem wykonać parę paskudnych czynności, jeśli to, co słyszałem, jest prawdą. Wygląda mi na to, że biedny pan Seton nie cieszył się wielką sympatią swoich sąsiadów-literatów. Dziwię się, nadinspektorze, że pańska ciotka chce mieszkać wśród takich ludzi, że już nie wspomnę o tym poręcznym tasaku.

– Jest pan dobrze poinformowany – powiedział Dalgliesh. I szybko, dodał w myślach. Ciekaw był, kto dostarczył Luke-rowi tak świeżych informacji.

– To nie jest karane – wzruszył ramionami Luker. – Przyjaciele mówią mi różne rzeczy. Wiedzą, że się wszystkim interesuję.

– Zwłaszcza wtedy, gdy dziedziczą drobne dwieście tysięcy funtów?

– Niech pan posłucha, nadinspektorze. Każdy głupiec potrafi zrobić fortunę poza prawem, ale żeby ją zrobić legalnie, trzeba być naprawdę mądrym człowiekiem. Jeśli Digby Seton ma ochotę, może mi zwrócić te półtora tysiąca, które mu pożyczyłem, gdy chciał ratować „Złotego Bażanta”. Ja go poganiał nie będę.

Sid zwrócił na szefa swoje spojrzenie lemura. Oddanie w jego oczach było wręcz nieprzyzwoite.

– W dzień swojej śmierci Maurice Seton jadł tutaj kolację – powiedział Dalgliesh. – Digby Seton jest z tym miejscem związany, w dodatku ma odziedziczyć dwieście tysięcy. Nie może się pan dziwić, że zadaję pytania, szczególnie, że ostatnią osobą, która widziała Maurice’a żywego, była panna Coombs.

– Lepiej nic nie mów – zwrócił się Luker do Lil. – A jeszcze lepiej znajdź sobie adwokata. Zadzwonię do Berniego.

– A po cholerę mi Bemie? Wszystko już raz opowiedziałam, kiedy był tu ten inspektor. Mówię prawdę. Michael i chłopcy widzieli, jak zawołał mnie do stolika i siedzieliśmy razem do wpół do dziesiątej, kiedy żeśmy wyszli. Wróciłam o wpół do jedenastej. Widziałeś mnie, Sid, i widział mnie cały ten cholerny klub.

– Tak jest, nadinspektorze, Lil wróciła o wpół do jedenastej.

– Lil nie powinna była w ogóle wychodzić – wtrącił gładko Luker. – Ale to moja sprawa, nie wasza.

Panna Coombs w obliczu niezadowolenia Lukera okazywała wspaniałą obojętność. Jak wszyscy jego pracownicy, dokładnie wiedziała, jak daleko może się posunąć. Reguły były nieliczne, proste i zrozumiałe. Opuszczenie klubu na godzinę podczas zastoju w interesie mogło zostać wybaczone; w pewnych, jasno określonych okolicznościach morderstwo również. Ale jeśli ktoś z Monksmere miał nadzieję wrobić Lukera w tę konkretną zbrodnię, to miał się gorzko rozczarować. Luker nie należał do ludzi, którzy mordują dla cudzej korzyści, nie zadawałby sobie też trudu, aby zacierać ślady. Gdy Luker zabijał, nie miał nic przeciwko temu, by przestępstwo nosiło jego znamię.

Dalgliesh zapytał Lil, co się zdarzyło. Nie wspominała więcej o adwokacie i już bez trudu wyciągnął od niej całą opowieść. Nie umknęło mu spojrzenie, jakie Lil wymieniła przedtem ze swym szefem; z jakichś, sobie tylko wiadomych powodów, Luker postanowił pozwolić jej mówić.

– No więc, przyszedł około ósmej i zajął stolik przy drzwiach. Od razu go zauważyłam. Był taki dziwny, nieduży, schludny i strasznie się denerwował. Pomyślałam, że to pewnie jakiś urzędnik państwowy chce się zabawić. Różni tu przychodzą. Regularni klienci zwykle są w grupach, ale czasem trafi się ktoś samotny. Tacy na ogół szukają dziewczyny. No, ale my się tym nie zajmujemy i do mnie należy im to powiedzieć.

Panna Coombs zrobiła świątobliwie surową minę, która jednak nikogo nie zwiodła – i zwieść nie miała. Dalgliesh zapytał, co stało się później.

– Michael przyjął od niego zamówienie. Smażone scampi, zielona sałata, chleb z masłem i butelka ruffino. Wiedział dokładnie, czego chce, żadnego marudzenia. Gdy Michael go obsłużył, ten gość zapytał, czy mógłby mówić ze mną. No, to podeszłam do niego. Zapytał, co będę piła. Zamówiłam gin z limoną i wypiłam go, podczas gdy on skubał swoje scampi. Albo nie miał apetytu, albo chciał mieć coś na talerzu podczas rozmowy. W końcu nawet zjadł dość dużo, ale nie wyglądało na to, że mu smakuje. Ale wino wypił. Prawie całą butelkę.

Dalgliesh zapytał, o czym rozmawiali.

– O narkotykach – powiedziała szczerze panna Coombs. -Tym się interesował. Nie dla siebie, uważasz. Widać było, że to nie ćpun, a gdyby był, nie przyszedłby do mnie. Tamci dobrze wiedzą, gdzie kupić towar. U nas ich nie ma. Ten gość powiedział, że jest pisarzem, znanym, sławnym pisarzem, i że pisze książkę o handlu narkotykami. Nie mówił, jak się nazywa, a ja nie pytałam. W każdym razie ktoś mu powiedział, że mogę udzielić informacji, jeśli mi się to opłaci. Podobno ten znajomy powiedział, że jeśli chce się dowiedzieć wszystkiego o Soho, ma iść do Klubu Cortez i zapytać o Lil. Ładne rzeczy. Nigdy nie uważałam się za fachowca od narkotyków, ale wyglądało na to, że ktoś mi robi przysługę. Mogłam trochę zarobić, a ten facet nie wyglądał mi na takiego, co by wiedział, czy mówię prawdę. Chciał tylko trochę folkloru do swojej książki, więc uznałam, że mu tego dostar- 174 czę. W Londynie kupisz wszystko, czego zapragniesz, jeśli tylko masz gotówkę i wiesz, dokąd pójść. Wiesz o tym, kotku, tak samo jak ja. Pewnie, że mogłam mu podać nazwy paru lokali, gdzie popycha się towar, ale co by mu z tego przyszło? On chciał koloru ł przygody, a w narkotykach ani w tych nieszczęsnych ćpunach nie ma żadnego koloru. Więc powiedziałam, że mogę mu trochę opowiedzieć i że co będę z tego miała? Powiedział, że dziesięć funtów, więc się zgodziłam. I nie mów mi o wyłudzaniu. Uczciwie się wywiązałam.

Dalgliesh powiedział, że jest pewien, iż panna Coombs zawsze wywiązuje się uczciwie, panna Coombs zaś, po krótkiej walce wewnętrznej, pozwoliła tej uwadze przejść bez komentarza.

– Czy uwierzyła pani w tę historyjkę, że jest pisarzem? -spytał.

– Nie, kotku. Przynajmniej nie z początku. Za często ją słyszę. Zdziwiłbyś się, ilu gości chce poderwać dziewczynę, „żeby mieć autentyczne tło do mojej nowej powieści”. A jak nie to, to robią badania socjologiczne. Założę się, że robią! On też wyglądał mi na takiego. Wiesz, niepozorny, nerwowy i jednocześnie strasznie napalony. Ale kiedy zaproponował, żebyśmy wzięli taksówkę i żebym dyktowała, a on od razu będzie pisał, zaczęłam się zastanawiać. Powiedziałam, że mogę wyjść z klubu najwyżej na godzinę i że wolę, żebyśmy poszli do mnie. Jak nie wiesz, z kim grasz, to lepiej na własnym terenie, zawsze to mówię. Więc powiedziałam, żebyśmy pojechali do mnie taksówką. Zgodził się i wyszliśmy tuż przed wpół do dziesiątej. Tak było, Sid?

– Tak jest, Lil. O wpół do dziesiątej. – Sid przerwał niechętną kontemplację szklanki mleka, na którym powoli tworzył się pomarszczony kożuch. Mdlący i nieco stęchły zapach zdawał się przenikać całe biuro.

– Na litość boską, Sid, wypij to świństwo albo wylej – powiedział Luker. – Denerwujesz mnie.

– Pij, koteczku – zachęciła Sida panna Coombs. – Pomyśl o swoich wrzodach. Nie chcesz chyba skończyć tak, jak biedny Solly Goldstein.

– Solly umarł na zawał i mleko nic mu nie pomogło. Nawet wręcz przeciwnie. A poza tym, to świństwo jest radioaktywne. Pełno w nim strontu 90. Sid, to szkodliwe.

Sid podszedł do zlewu i wylał mleko. Tłumiąc pokusę, by otworzyć na oścież okno, Dalgliesh zapytał:

– Jak zachowywał się pan Seton, gdy siedzieliście razem przy stoliku?

– Nerwowo, kiciu. Był naraz podniecony i rozdrażniony. Michael chciał go przenieść do innego stolika, przy drzwiach jest przeciąg, ale nie dał się ruszyć. Kiedy rozmawialiśmy, cały czas zerkał na drzwi.

– Jakby na kogoś czekał?

– Nie, kiciu. Jakby chciał się upewnić, że jeszcze tam są. Prawie spodziewałam się, że zaraz da nogę. Dziwadło było z niego, nie ma co.

Dalgliesh zapytał, co się stało, gdy wyszli z klubu.

– Tak jak mówiłam temu policjantowi z Suffolk. Na rogu Greek Street złapaliśmy taksówkę i właśnie chciałam podać swój adres, kiedy pan Seton nagle powiedział, że wolałby po prostu trochę pojeździć i czy mam coś przeciwko temu. Jakby się mnie kto pytał, to myślę, że nagle dostał cykora. Przeraził się, że coś mu się stanie, biedny kurdupel. No, ale mnie było wszystko jedno, więc pojeździliśmy trochę po West Endzie i wokół Hyde Parku. Ponawijałam mu trochę o handlu narkotykami, a on zapisywał to w notesie. Jakby się kto pytał, to był trochę pijany. Nagle mnie złapał i chciał pocałować. Miałam już trochę dość tego wszystkiego i nie chciałam, żeby mnie macał taki dupek. Odniosłam wrażenie, że dobiera się do mnie tylko dlatego, że uznał, że powinien. Powiedziałam więc, że muszę wracać do klubu. Poprosił, żeby go wysadzić przy dworcu Paddington i że pojedzie metrem. Bez urazy. Dał mi dwie piątki i jeszcze funta na taksówkę.

– Powiedział, dokąd jedzie?

– Nie. Przyjechaliśmy Sussex Gardens – teraz Praed Street jest jednokierunkowa – ł wysadziliśmy go przy linii Dłstrict, ale mógł przejść przez ulicę do linii Bakerloo. Nie czekałam, żeby to sprawdzić. Około kwadransa po dziesiątej pożegnałam się z nim na Paddington i więcej go nie widziałam. I taka jest prawda.

A nawet jeśli nie, pomyślał Dalgliesh, to trudno będzie podważyć tę historię. Za wiele dowodów ją potwierdzało, a Lil była ostatnią kobietą w Londynie, która popadłaby w panikę na tyle, by zmienić zeznanie. Cała wizyta w Klubie Cortez okazała się stratą czasu. Luker przejawił niezwykłą, wręcz podejrzaną chęć współpracy, Dalgliesh jednak nie dowiedział się niczego, czego nie mógłby się bez trudu dowiedzieć od Recklessa.

Poczuł, jak ogarnia go ta sama niepewność i świadomość własnych niedostatków, jaka nękała młodego konstabla Dalgliesha dwadzieścia lat wcześniej. Wyjmując zdjęcie Bryce, przedstawiające piknik na plaży, nie miał wielkiej nadziei na sukces; pokazując je, czuł się trochę jak komiwojażer, który proponuje nie chcianą tandetę. Zebrani obejrzeli je uprzejmie. Może litowali się nad nim, jak życzliwe gospodynie domowe. Uparł się jednak i mimo wszystko zapytał, czy którąś z osób na fotografii widziano w klubie Cortez. Ul zmrużyła oczy w udawanym wysiłku, równocześnie trzymając zdjęcie na odległość ręki, co skutecznie uniemożliwiło jej dokładne jego obejrzenie. Jak większość kobiet, najlepiej kłamała wówczas, gdy była przekonana, że w zasadzie mówi prawdę.

– Nie, kiciu, nie mogę powiedzieć, żebym kogoś tu widziała, oczywiście oprócz Maurice’a Setona i Digby’ego. Ale to nie znaczy, że tu nie bywali. Najlepiej sam ich zapytaj.

Luker i Sid, mniej dbający o pozory, ledwie zerknęli na zdjęcie, po czym przysięgli, że na oczy nie widzieli żadnej z przedstawionych tam osób.

Dalgliesh popatrzył na całą trójkę. Zbolały, lekko zmartwiony Sid wyglądał jak niedożywiony chłopczyk, beznadziejnie zagubiony w świecie zepsutych dorosłych. Luker, zdaniem Dalgliesha, śmiał się w duchu – to znaczy, jeśli w ogóle umiał się śmiać. Lil spoglądała nań matczynym, zachęcającym, pełnym współczucia wzrokiem, który – pomyślał z goryczą – rezerwuje zwykle dla swych klientów. Nic więcej nie mógł się od nich dowiedzieć. Podziękował im za pomoc – Luker zapewne dosłyszał w jego glosie nutę chłodnej ironii – i wyszedł na zewnątrz.

III

Po wyjściu Dalgliesha Luker skinieniem głowy dał znak Si-dowi, który nie oglądając się wyszedł bez słowa. Lil, pozostawiona sam na sam z szefem, nie przejawiała szczególnego niepokoju, lecz rozsiadła się wygodniej na wytartym fotelu na lewo od ognia, spoglądając nart wzrokiem uprzejmym i równie pozbawionym zainteresowania jak wzrok kota. Luker podszedł do sejfu w ścianie. Gdy otwierał zamek, widziała tylko jego szerokie, nieruchome plecy. Odwrócił się trzymając w ręce owiniętą w brązowy papier paczuszkę wielkości pudełka do butów, luźno przewiązaną sznurkiem.

– Czy już to widziałaś? – zapytał, kładąc paczkę na biurku.

Lil nie zniżyła się do wulgarnej ciekawości.

– Przyszła poranną pocztą, prawda? Sid ją przyjął. A coś z nią nie w porządku?

– Nic podobnego. Wręcz przeciwnie, to znakomicie zrobiona paczka. Już ją rozpakowałem, jak widzisz, ale kiedy przyszła, wyglądała bardzo porządnie. Spójrz na adres: „L.J. Luker, Esq., Klub Cortez, W. l”. Drukowane litery, starannie wypisane długopisem, bez znaków szczególnych. Niełatwo będzie rozpoznać pismo. Podoba mi się to Esq. Nie jestem szlachcicem, a więc nadawca jest nieco pretensjonalny, ale to samo można powiedzieć o inspektorze podatkowym i połowię kupców w Soho, zatem to żadna wskazówka. Papier też jest zwyczajny, sprzedają go na arkusze w każdym sklepie papierniczym. Teraz weźmy sznurek. Czy widzisz w nim coś niezwykłego?

Skupiwszy się Lil przyznała, że sznurek wydaje się jej zupełnie niegodny uwagi.

– Niezwykła jednak – ciągnął Luker – jest liczba znaczków, którą on – lub ona – nalepił. Przynajmniej o szyling za dużo. A zatem paczki nie frankowano na poczcie, tylko gdzieś indziej, a potem nadano ją w godzinach szczytu, nie czekając na zważenie. W ten sposób trudniej człowieka zapamiętać.

– Gdzie ją nadano?

– W Ipswich, w sobotę. Czy to ci coś mówi?

– Tyle tylko, że nadano ją cholerny kawał drogi stąd. Czy Ipswich nie leży blisko tego miejsca, gdzie znaleziono Maurice’a Setona?

– Najbliższe duże miasto w okolicach Monksmere. Najbliższe miejsce, gdzie można być pewnym, że nikt człowieka nie rozpozna. Trudno byłoby to wysłać z Walberswick czy Southwold i mieć pewność, że nikt tego nie dostrzeże.

– Na litość boską, L.J.! Co to jest?

– Otwórz i sama zobacz.

Lil, pozornie beztroska, podeszła ostrożnie. Warstw brązowego papieru było więcej, niż się spodziewała, samo pudełko natomiast objawiło się jako zwykłe, białe, kartonowe pudełko po butach, z oddartymi etykietami. Wyglądało na bardzo stare, jak te, które upchnięte w szufladach i szafach zalegają w prawie każdym domu. Dłonie Lil zawahały się nad pokrywką.

– Jeśli ze środka wyskoczy na mnie jakieś cholerne zwierzę, to cię zabiję, L.J., tak mi dopomóż Bóg. Nienawidzę głupawych dowcipów. Co to w ogóle tak śmierdzi?

– Formalina. No, otwieraj.

Zainteresowany, wręcz rozbawiony, patrzył na nią uważnie swymi zimnymi, szarymi oczami. Zaniepokoiła się. Przez chwilę patrzyli sobie w oczy, po czym Lil cofnęła się o krok i wyciągnąwszy rękę szybkim ruchem dłoni zrzuciła pokrywkę z pudełka.

Zapachniało słodko i przenikliwie, jakby środkiem usypiającym. Odrąbane dłonie, złożone niczym w parodii modlitwy, spoczywały na podłożu z wilgotnej waty; skóra, a raczej to, co z niej zostało, była kredowobiała i tak pomarszczona, że wydawało się, iż przy lada dotknięciu zejdzie z kości niczym stara rękawiczka. Już teraz odsłoniła zmasakrowane nadgarstki, a paznokieć palca wskazującego nieco się przesunął.

Kobieta wlepiła w przesyłkę zafascynowane, pełne wstrętu spojrzenie, a następnie złapała pokrywkę i z rozmachem wcisnęła ją na pudełko, aż tektura wygięła się od siły ciosu.

– To nie morderstwo, L.J., przysięgam! Digby nie miał z tym nic wspólnego. Za bardzo się boi.

– Tyle to i ja wiem. Powiedziałaś mi prawdę, Lil?

– Oczywiście. Calutką prawdę, L.J. Słuchaj, on nie mógł tego zrobić. Całą noc we wtorek siedział na dołku.

– Słyszałem. Ale jeśli on tego nie przysłał, to kto? Pamiętaj, że to on ma dostać dwieście tysięcy.

– Powiedział mi kiedyś, że jego brat umrze. – Patrzyła na pudełko przerażona.

– Oczywiście, że miał umrzeć – powiedział Luker. – Kiedyś. Miał przecież słabe serce, prawda? To nie znaczy, że Digby go załatwił. To naturalna śmierć.

Możliwe, że Lil dosłyszała w jego głosie nutkę niepewności, gdyż zerknęła nań i powiedziała pośpiesznie:

– Zawsze chciał się do ciebie przyłączyć, L.J., wiesz o tym. A teraz ma pieniądze.

– Jeszcze nie. I może ich nigdy nie dostać. Nie chcę mieć u siebie głupka, z kapitałem czy bez.

– Jeśli wykończy! Maurice’a i upozorował śmierć naturalną to może nie taki z niego giupek, L.J.

– Może i nie. Poczekajmy i zobaczmy, czy mu się udało.

– A co z… tym? – spytała Lil, wskazując głową niewinnie wyglądające pudełko.

– Do sejfu Jutro powiem Sidowi, żeby je zapakował i wysłał Digbyemu. Coś z tego wyniknie. Wypadałoby załączyć wizytówkę. A w ogóle, najwyższa pora, abym sobie pogadał z Digbym Setonem.

IV

Dalgliesh zamknął za sobą drzwi Klubu Cortez i głęboko wciągnął w płuca powietrze Soho, jakby to był świeży morski wiatr na cyplu Monksmere; Luker zawsze sprawiał, że atmosfera wydawała mu się skażona. Cieszył się, że nareszcie opuścił duszne biuro, że nie musi już patrzeć w te martwe oczy. W czasie, gdy był w klubie, spadł krótki deszcz i teraz koła samochodów syczały na mokrym asfalcie, a chodnik pod jego stopami lekko się lepił. Soho budziło się do życia; wąska ulica od krawężnika po krawężnik kipiała jaskrawym tłumem. Wiał ostry wiatr, szybko osuszając jezdnię. Ciekaw był, czy wieje także na Monksmere i czy właśnie w tej chwili jego ciotka zamyka okiennice.

Idąc wolno w stronę Shaftesbury Avenue, zastanawiał się nad następnym ruchem. Jak dotąd, ten wypad do Londynu, spowodowany gniewnym impulsem, przyniósł mu niewiele więcej, niż dowiedziałby się siedząc wygodnie w fotelu w Suffolk. Nawet Max Gurney mógł przekazać mu swoją nowinę przez telefon, aczkolwiek Max znany był ze swej ostrożności. Dalgliesh nie żałował, że przyjechał, ale miał za sobą długi dzień i nie chciał go przedłużać. Tym bardziej drażniło go przeświadczenie, że powinien jeszcze coś zrobić.

Nie bardzo wiedział, co to właściwie ma być. Żadna z ewentualności go nie pociągała. Mógł odwiedzić drogie, położone w modnym punkcie miasta mieszkanie Lathama i spróbować coś wyciągnąć z portiera, ale wątpił, czy to się uda, działał przecież nieoficjalnie. Poza tym ludzie Reckles-sa na pewno byli tam przed nim i jeżeli alibi Lathama dałoby się podważyć, to by je podważyli. Mógł spróbować szczęścia w szacownym hotelu w Bloomsbury, gdzie Eliza Marley podobno spędziła wtorkową noc, ale i tu zapewne nie spotkałby się z uprzejmym przyjęciem, ponadto Reckless pewnie tutaj też już był. Trochę go zmęczyło chodzenie jak oswojony pies po śladach inspektora.

Mógł także rzucić okiem na mieszkanie Justina Bryce w City, ale nie sądził, aby to miało sens. Bryce nadal przebywał w Suffolk, więc Dalgliesh nie mógłby wejść do środka, a niewiele by zyskał, oglądając sam budynek. Znał go dobrze jako jedno z ładniejszych założeń architektonicznych w City; Bryce mieszkał nad biurem „Miesięcznego Przeglądu Krytycznego” przy Fleet Street, w osiemnasto-wiecznym podwórku tak doskonale zachowanym, że wyglądało na sztuczne. Jedyne prowadzące zeń wyjście na świat stanowiła alejka Pie Crust Passage, w której ledwie się mieścił pojedynczy człowiek. Dalgliesh nie wiedział, gdzie Bryce garażuje swój samochód, ale na pewno nie stawiał go na rym podwórku. Nagle owładnęła nim fantastyczna wizja małego człowieczka, słaniającego się pod ciężarem trupa na Pie Crust Passage, a. następnie upychającego ciało w bagażniku pod okiem miejscowej służby ruchu. Nie bardzo potrafił w to uwierzyć.

Oczywiście, mógł spędzić wieczór zupełnie inaczej. Mógł zadzwonić do Deborah Riscoe – na pewno już zbierała się do wyjścia z pracy – i poprosić, aby przyjechała do jego mieszkania. I przyjechałaby; dni słodkiej udręki, gdy nigdy nie był jej pewien, dawno już minęły. Przyjechałaby bez względu na to, jakie miała plany na wieczór. Wówczas przynajmniej nuda, niepewność i rozdrażnienie znalazłyby fizyczne ujście.

A jutro znów zmierzyłby się z problemem, który tak mu ciążył.

Nagle podjął decyzję. Ruszył energicznie w stronę Greek Street, zatrzymał pierwszą napotkaną taksówkę i kazał się zawieźć na stację metra Paddington.

Postanowił pójść piechotą z dworca do mieszkania Digby’ego Setona. Jeśli Maurice Seton również podążał tą trasą, to mógł oczywiście wziąć taksówkę albo pojechać autobusem (Dalgliesh był ciekaw, czy Reckless to sprawdził), ale istniała spora szansa, że poszedł piechotą. Dalgliesh mierzył czas; dokładnie po szesnastu minutach szybkiego marszu minął rozsypującą się ceglaną bramę, prowadzącą do Carrington Mews. Maurice’owi mogło to zająć nieco dłużej.

Brukowane wejście było źle oświetlone i zniechęcająco cuchnęło uryną. Nie było tu żywej duszy; Dalgliesh bez przeszkód wszedł na duże podwórko, oświetlone tylko pojedynczą żarówką nad rzędem podwójnych garaży. Kiedyś widocznie mieściła się tu szkoła jazdy i nieliczne, porwane ogłoszenia wciąż jeszcze wisiały na drzwiach. Teraz jednak garaże służyły szlachetniejszemu celowi, przyczyniając się do zwiększenia zasobów mieszkaniowych Londynu; inaczej mówiąc, zostały przerobione na ciemne, za małe i za drogie domki, które niewątpliwie niedługo ktoś zareklamuje jako „klejnoty wśród miejskich rezydencji”, sprzedając je tym, którzy nad wygodę przedkładają londyński adres i upodobanie do blichtru. Istniejące podwójne garaże przegrodzono na pół, uzyskując w ten sposób, oprócz miejsca na jeden samochód, dodatkowy salonik na parterze, zaś stryszki mieściły dwie maleńkie sypialnie i łazienkę.

Domek Digby’ego Setona był jedynym, który został wykończony. Jego wystrój przygnębiał banałem; na pomarańczowych drzwiach przytwierdzono kołatkę w kształcie syreny, u dwóch maleńkich okienek wisiały skrzynki na kwialy, a nad okapem – kuta latarnia. Nie paliła się, w czym nie było nic dziwnego, jako że – o ile Dalgliesh mógł dostrzec – nie została podłączona do prądu. Uderzyła go jej pozbawiona wdzięku pretensjonalność i niefunkcjonalna wulgarność, w jakiś sposób symboliczna dla całego domu. Pomarańczowe skrzynki uginały się pod ciężarem skawalonej ziemi. Posadzone w nich złote chryzantemy kiedyś zapewne uzasadniały dodatkowy wydatek, teraz jednak, zwiędłe i połamane, cuchnęły zgnilizną.

Krążył po brukowanym podwórku, świecąc latarką w ciemne oczodoły okien. Obecnie modernizowano dwa sąsiadujące ze sobą garaże; usunięto wszystko z ich wnętrza i zdjęto bramy, mógł więc swobodnie wejść do środka, gdzie zauważył, że między salonikiem i garażem przewidziane było przejście. Wszędzie pachniało świeżym drewnem, farbą i cementem. Ta okolica, pomyślał, zanim będzie zaakceptowana, czy wręcz modna, ma przed sobą jeszcze długą drogę, ale jej akcje idą w górę. Digby był jedynie pierwszym, który wyczuł tendencję.

To zaś prowadziło wprost do pytania, dlaczego właściwie Digby postanowił tu zamieszkać. Jego wybór nie dziwił; taki właśnie symbol pośledniego statusu bardzo do niego pasował. Ale czy to nie za wielki zbieg okoliczności, że wybrał dom tak świetnie nadający się do popełnienia morderstwa? O dwadzieścia minut drogi od miejsca, gdzie Maurice Seton wysiadł z taksówki; w ciemnym, niepozornym podwórku, wyludnionym po odejściu robotników; z garażem, z którego drzwi prowadziły wprost do saloniku. A był jeszcze jeden fakt, być może najbardziej znaczący: Digby przeprowadził się dopiero niedawno i nie podał swego adresu nikomu na Monksmere. Gdy Sylvia Kedge po zniknięciu Maurice chciała się z nim skontaktować, nie wiedziała, gdzie go szukać. A to znaczyło, że jeśli Maurice naprawdę przyszedł tu za namową Lily Coombs, to nie wiedział, że czeka na niego właśnie Digby. Z Klubu Cortez Maurice niewątpliwie poszedł na śmierć; Digby zaś był jedynym podejrzanym, który miał z klubem jakikolwiek związek.

Wszystko to jednak były tylko podejrzenia, nie oparte na żadnych dowodach. Nie istniały żadne poszlaki, wskazujące na to, że Lil tutaj skierowała Maurice’a, a nawet gdyby tak było, to Lil potrafiła obstawać przy swojej wersji zdarzeń z uporem godnym lepszej sprawy. Aby zmusić ją do mówienia, należałoby zastosować środki, jakich nie zaakceptowałby żaden policjant w AngLil. Nie było również dowodów, że Maurice w ogóle tu był. Dalgliesh co prawda nie mógł dostać się do zamkniętego domku, ale Reckless i jego ludzie z pewnością go przeczesali i znaleźli wszystko, co było do znalezienia. Wreszcie, nie istniał żaden dowód, że Maurice naprawdę został zamordowany. Reckless w to nie wierzył, nie wierzył w to komisarz okręgowy ani zapewne nikt inny. z wyjątkiem jego, Adama Dalgliesha, głupio i ślepo upierającego się przy swoim przeczuciu wbrew wszelkim dostępnym danym. A nawet jeśli Maurice’a w istocie zamordowano, to i tak pozostawał jeszcze jeden nie rozwiązany problem: zmarł o północy, w chwili, na którą wszyscy podejrzani, nie wyłączając Digby’ego Setona, mieli niepodważalne alibi. Dopóki nie wiadomo było „jak”, zastanawianie się nad „kto” nie miało większego sensu.

Dalglłesh po raz ostatni oświetlił latarką opuszczony dziedziniec, drewno ułożone pod plandeką, sterty nowych cegieł, drzwi od garaży i łuszczące się na nich plakaty. Potem wyszedł przez bramę tak cicho jak wszedł i ruszył w stronę Lejdngton Street i swego samochodu.

Fala zmęczenia ogarnęła go pod Ipswich, gdzie zdał sobie sprawę, że w tym stanie nie może dalej prowadzić. Musiał coś zjeść; od obiadu z Maxem nie miał nic w ustach. O ile mógł bez zastrzeżeń spędzić noc w samochodzie na poboczu, to zdecydowanie nie miał ochoty obudzić się o świcie z pustym żołądkiem, bez szans na jakiekolwiek śniadanie. Na wizytę w pubie było już za późno, nie zamierzał też zatrzymywać się w jakimś przydrożnym hotelu i walczyć z właścicielem, sądzącym, że posiłki podaje się o ustalonych porach, za cenę, która odstraszyłaby nawet kogoś umierającego z głodu. Jednak po przejechaniu kilku kilometrów napotkał kafejkę przydrożną, przeznaczoną głównie dla kierowców, której obecność obwieszczało ciemne stado ciężarówek przed wejściem i blask bijący z niskich okien. Panował w niej tłok, w powietrzu unosiły się kłęby dymu, wokół rozbrzmiewał gwar rozmów i kakofonia dźwięków dobiegających z szafy grającej, ale z przyjemnością usiadł przy czystym stoliku w rogu i zamówił jajka, kiełbaski z frytkami oraz duży kubek gorącej, słodkiej herbaty.

Po jedzeniu odnalazł telefon, niewygodnie umieszczony na końcu wąskiego przejścia prowadzącego do kuchni i zadzwonił do Pentlands. Nie musiał dzwonić, jego ciotka nie spodziewała się go o żadnej konkretnej porze, nagle jednak poczuł niepokój; gdyby nie podniosła słuchawki, pojechałby dalej. Tłumaczył sobie, że jego lęk jest bezpodstawny, ciotka wszak mogła pójść do Priory House lub na samotny spacer po plaży. Nic nie wskazywało na to, że grozi jej niebezpieczeństwo, wciąż jednak miał uczucie, że coś jest nie tak. Zapewne był to skutek frustracji i zmęczenia, jednak musiał się upewnić.

Wydawało mu się, że bardzo dużo czasu upłynęło nim wreszcie usłyszał jej znajomy, spokojny głos. Jeśli zdziwił ją ten telefon, nie dała nic po sobie poznać. Rozmawiali krótko w szczęku zmywanych naczyń i ryku odjeżdżających ciężarówek; gdy odkładał słuchawkę, czuł się lepiej, ale niepokój pozostał. Obiecała mu, że dziś zarygluje drzwi domku. Nic więcej nie mógł zrobić. Drażnił go ten stan, gdyż pozbawiony był rozsądnych podstaw; w przeciwnym razie, mimo zmęczenia, wróciłby do Pentlands.

Stał jeszcze przy telefonie, gdy zaświtała mu pewna myśl. Pogrzebał w kieszeni, wyciągając z niej jeszcze kilka monet. Tym razem połączenie zajęło więcej czasu, wreszcie jednak usłyszał głos Planta i zadał mu swoje pytanie. Tak, odpowiedział Plant, pan Dalgliesh ma rację, on, Plant, dzwonił do Seton House w środę wieczorem. Przykro mu, że o tym nie wspomniał. Tego wieczoru dzwonił tam co trzy godziny, w nadziei, że zastanie Setona. O której? Gdzieś około szóstej, dziewiątej i dwunastej w nocy. Nie ma za co, Plant cieszy się, że mógł pomóc. Do widzenia.

Czy rzeczywiście pomógł? Dalgliesh nie był pewien. Dowodziło to jedynie, że telefon Planta mógł być tym, który Eli-zabeth Marley usłyszała, wysadziwszy Digby’ego przed Seton House. Czas się zgadzał, Reckless zaś nie zdołał się dowiedzieć, kto dzwonił, aby wprowadzić w błąd Digby’ego. Jednak aby udowodnić, że młody Seton kłamie, trzeba było czegoś więcej.

Dziesięć minut później Dalgliesh zaparkował w cieniu przydrożnego żywopłotu i ułożył się w samochodzie tak wygodnie, jak tylko było to możliwe dla kogoś o jego wzroście. Mimo pół litra herbaty i ciężkostrawnej kolacji sen przyszedł natychmiast i trwał przez kilka godzin, głęboki i pozbawiony marzeń. Obudził go grzechot żwiru o maskę i wysokie zawodzenie wiatru. Zegarek wskazywał piętnaście po trzeciej. Zaczynała się wichura i nawet pod osłoną żywopłotu samochód lekko się kołysał. Chmury latały po księżycowym niebie niczym czarne furie, gałęzie nad nim jęczały i skrzypiały jak chór oszalałych wiedźm. Wygramolił się z samochodu i przeszedł kawałek bezludną drogą. Opierając się o drewniane ogrodzenie, stanął twarzą do wiatru, którego siła zaparła mu dech w piersiach i spojrzał przed siebie na mroczne, płaskie pola. Czuł się jak wówczas, gdy jako mały chłopiec jeździł na samotne rowerowe wycieczki i wychodził z namiotu na nocne spacery. To była jedna z jego największych przyjemności, owo poczucie całkowitego osamotnienia, polegające nie tylko na tym, że nie miał towarzysza, ale i na tym, że nikt na całym świecie nie wiedział dokładnie, gdzie się znajduje – samotność nie tylko ciała, lecz również i ducha. Zamknąwszy oczy, czując w nozdrzach głęboki aromat mokrej trawy i ziemi, potrafił prawie wyobrazić sobie, że jest znów dzieckiem; zapach i noc, i radość były te same.

Pół godziny później znów ułożył się do snu. Ale zanim zapadł w pierwszą warstwę nieświadomości, coś się stało. Rozmyślając sennie i bez napięcia o morderstwie Setona, nagle, niewytłumaczalnie, wpadł na pomysł, jak można było tego dokonać.

KSIĘGA TRZECIA

SUFFOLK

I

Kiedy Dalgliesh dotarł do Pentlands, mijała dziewiąta. Domek zastał pusty i przez chwilę znów poczuł nocny niepokój. Wtedy jednak zobaczył kartkę na kuchennym stole; ciotka zjadła śniadanie wcześniej i poszła wzdłuż brzegu w stronę Sizewell. Na odgrzanie czekał dzbanek kawy, a stół był nakryty na jedną osobę. Dalgliesh uśmiechnął się. Jakież to typowe dla ciotki! Miała zwyczaj co rano zażywać spaceru i nie widziała powodu, aby to zmieniać tylko dlatego, że jej bratanek, miotający się między Londynem i Monk-smere w poszukiwaniu mordercy, chciał być może podzielić się z nią nowinami. Ale, jak zwykle w Pentlands, sprawy zasadnicze nie pozostawiały nic do życzenia: kuchnia była ciepła i gościnna, kawa mocna, zaś obok niebieskiej miski, pełnej świeżo zniesionych jaj, piętrzyły się bułeczki prosto z pieca. Ciotka najwyraźniej wstała bardzo rano. Dalgliesh szybko zjadł śniadanie i, pragnąc wyprostować zdrętwiałe w samochodzie nogi, postanowił pójść jej na spotkanie.

Dużymi susami zbiegł stromą, piaszczystą ścieżką, prowadzącą z Pentlands na plażę. Na wzburzonym morzu grzywy fal bieliły się aż po horyzont; w brunatnoszarej pustce nie dostrzegł ani jednego żagla, tylko daleko na tle nieba majaczyła niewyraźna sylwetka przybrzeżnego kutra. Przypływ szybko się zbliżał. Potykając się o kamienie, znalazł pas drobnego żwiru, wiodący między brzegiem morza i porośniętą morską trawą wydmą na krawędzi bagien. Tutaj szło się łatwiej, choć czasem, aby zaczerpnąć oddechu, musiał odwracać się plecami do wiatru. Targany wichurą, zbryzga-ny pianą, parł do przodu po kamykach, z ulgą witając nieliczne kawałki twardego, ubitego piachu i przystając czasem, aby spojrzeć na zielone podbrzusza wysokich fal, walących się z hukiem na brzeg w zamęcie rozpryskujących się kamyków i wodnych pióropuszy. To był samotny brzeg, pusty i opuszczony jak ostatnia krawędź świata. Nie przywoływał przytulnych wspomnień dzieciństwa i zaczarowanych wakacji nad morzem. Nie było tu kałuż ani egzotycznych muszli, nie było łach żółtego piasku, pociętego niezliczonymi łopatkami. Tu panowały niepodzielnie niebo, morze i bagna; monotonię długich kilometrów mokrego żwiru jedynie czasem przerywała splamiona smołą belka lub żelazny pręt ze starych fortyfikacji. Dalgliesh kochał tę samotność, tę jedność morza i nieba, ale dzisiaj jakby ujrzał je na nowo -puste wybrzeże, dziwne, złowrogie i obce. Złe przeczucie wzmogło się w nim; z radością ujrzał, że z piasku podnosi się znajoma postać ciotki, wyprężona przeciw wiatrowi, w czerwonym, powiewającym za nią szaliku.

Prawie od razu go zobaczyła i ruszyła na jego spotkanie. Gdy przystanęli, walcząc z wiatrem o oddech, rozległo się chrapliwe „kraaa” i nad ich głowami przeleciały dwie czaple, ciężko młócąc powietrze wielkimi skrzydłami. Dalgliesh spojrzał na nie; ich długie szyje były wciągnięte, zaś delikatne, brązowe nogi wyciągnęły się za nimi jak ogony latawców.

– Czaple – powiedział z udawaną dumą.

Jane Dalgliesh roześmiała się i podała mu lornetkę.

– A co o tym powiesz?

Małe stadko biało-brązowych ptaków ćwierkało na piargu, ale zanim Dalgliesh miał czas zauważyć coś więcej ponad białe zadki i czarne, zagięte w dół dzioby, poderwały się jednocześnie i znikły na wietrze jak smuga bladego dymu.

– Piaskowce? – zaryzykował.

– Sądziłam, że tak pomyślisz. Są bardzo podobne, ale to były brodzce piskliwe.

– Ale ostatnim razem, gdy mi je pokazywałaś, miały różowe upierzenie – zaprotestował Dalgliesh.

– To było latem. Jesienią pióra młodych ptaków przybierają białoszary odcień. Dlatego wyglądają jak piaskowce… Czy udało ci się w Londynie?

– Przez większość dnia dreptałem, dość bezsensownie, po śladach Recklessa. Ale kiedy objadałem się w Klubie Cadaver na obiedzie z Maxem Gurneyem, dowiedziałem się czegoś nowego. Okazuje się, że Seton chciał prawie cały swój kapitał przeznaczyć na nagrodę literacką. Stracił widać nadzieję na osobistą sławę i choć w ten sposób chciał kupić sobie nieśmiertelność. I wcale nie miał zamiaru oszczędzać. A poza tym mam pewien pomysł, jak zabito Setona, ale ponieważ nie da się tego udowodnić, Reckless mi za to nie podziękuje. Chyba powinienem do niego zadzwonić, gdy tylko wrócimy.

Mówił bez entuzjazmu. Jane Dalgliesh rzuciła nań okiem, ale o nic nie pytała i szybko odwróciła twarz, aby nie zobaczył malującej się na niej wyraźnej troski.

– Czy Digby wiedział, że przepadnie mu spadek? – spytała w końcu.

– Wygląda na to, że nie wiedział nikt oprócz Maxa. Dziwna rzecz, ale Seton własnoręcznie napisał do niego na maszynie, a Reckless nie znalazł kopii w Seton House, inaczej na pewno by o tym wspomniał. I postarałby się wydusić od Sylwii Kedge i Digby’ego, czy o tym wiedzieli.

– Jeśli Maurice chciał zachować to w tajemnicy, to może nie zrobił kopii? – zauważyła panna Dalgliesh.

– Kalka zawinęła się, gdy wkręcał papier w maszynę, i ostatnich kilka wierszy listu odbiło się na odwrocie. Poza tym na górnej krawędzi jest ślad kalki. Może później postanowił zniszczyć kopię, ale to mało prawdopodobne; w interesach był bardzo skrupulatny. Co więcej, to nie jest jedyna tajemnica związana, z kalką. Podobno ten fragment o tym, jak jego bohater odwiedza Klub Cortez, Seton napisał podczas pobytu w Londynie. Ale obsługa w Klubie Cadaver mówi, że w pokoju nie było żadnych kopii. A więc co się z nimi stało?

Ciotka zastanawiała się przez chwilę. Po raz pierwszy rozmawiał z nią o śledztwie, co ją zaintrygowało i mile połechtało, dopóki nie przypomniała sobie, że przecież nie on je prowadzi. Za śledztwo odpowiadał Reckless i to on musiał zdecydować, jakie znaczenie ma brak kopii w Klubie Cadaver.

– Wydaje mi się, że jest kilka możliwości – powiedziała. -Może Seton nie wziął ze sobą kalki, ale wobec jego pedante-rii nie sądzę, aby tak było. Albo może zniszczył je sam lub ktoś, kto miał dostęp do pokoju. Albo ten maszynopis, który pokazała nam Sylvia, nie jest tym, który przysłał jej Seton. Reckless pewnie sprawdził u listonosza, czy doręczył jej dużą, szarą kopertę, ale mamy tylko jej słowo na to, co zawierała. A nawet jeśli zawierała ten tekst, to ktoś, kto wiedział, że Seton mieszka w klubie, mógł zamienić jeden plik papierów na drugi jeszcze przed wysłaniem przesyłki. Czy to możliwe? Czy w klubie zostawia się listy do wysłania w widocznym miejscu? Czy też samemu chodzi się na pocztę?

– O to też pytałem Planta. Nikt w Klubie Cadaver nic Se-tonowi nie wysyłał. Ale koperta mogła leżeć w jego pokoju na tyle długo, by ktoś się do niej dobrał. Albo mógł dać ją do wysłania jakiejś nieznanej osobie. Ale chyba morderca nie mógł na to liczyć? Pamiętajmy, że to było morderstwo z premedytacją. Przynajmniej ja jestem o tym przekonany. Na razie muszę przekonać Recklessa, że to w ogóle było morderstwo.

– Czy nie ma innej możliwości? – zapytała ciotka. – Wiemy, że Seton nie mógł wysłać drugiego maszynopisu, tego, gdzie opisuje dryfujące ciało. Wtedy już nie żył. Nie wiemy nawet, czy go napisał. Mamy na to tylko słowo Sylvii Kedge.

– Sądzę, że jednak tak – odparł Dalgliesh. – Gdy Max Gurney pokazał mi list, poznałem sposób pisania. Drugi tekst napisał ten sam człowiek.

Rozmawiając, instynktownie ukryli się przed wiatrem na zagłębionej ścieżce, wiodącej między wydmami i rezerwatem ptaków. Około dwudziestu metrów przed nimi leżał trzeci z serii małych punktów obserwacyjnych, który zwykle stanowił naturalny cel ich spacerów; Dalgliesh nawet nie musiał pytać ciotki, czy zamierza wejść do środka. Owe dziesięć minut, podczas których, osłonięty od wschodniego wiatru, obserwował przez lornetkę ciotki kępy sitowia na bagnach, stanowiło nieodłączny, rytualny element jego urlopów na Monksmere. Schron był typowy: surowy, drewniany szałas z trzcinowym dachem, z ławą wzdłuż tylnej ściany dla podtrzymania zmęczonych nóg i niskim, długim, wychodzącym na bagna oknem na poziomie oczu. Latem pachniał mocno rozgrzanym w słońcu drewnem, wilgotną ziemią i trawą. Nawet gdy było już zimno, trochę ciepła pozostawało, jakby upał i zapachy lata nie całkiem umknęły z drewnianych ścian.

Dotarli już prawie do wejścia i panna Dalgliesh zrobiła krok w jego kierunku, gdy Dalgliesh zawołał znienacka:

– Nie! Stój!

Jeszcze przed chwilą szedł prawie jak we śnie, ale teraz, jakby przebudzony, dostrzegł nagle znaczenie śladów, które od jakiegoś czasu podświadomie rejestrował jego wyćwiczony umysł: odciski męskich butów, prowadzących z piaszczystej ścieżki do szałasu i nikła, lecz wyraźna woń, nie mająca nic wspólnego z zapachem traw i ziemi. Minął ciotkę i wszedł do środka.

Stojąc w wejściu zasłonił swoim ciałem światło, więc wyczuł śmierć, zanim jeszcze ją zobaczył. Kwaśny odór wymiotów, krwi i biegunki uderzył go w nozdrza, jakby samo powietrze w małym szałasie przesiąkło złem i zepsuciem. Ten zapach nie był mu obcy, ale, jak zwykle, musiał zwalczyć natychmiastowy, nieznośny odruch wymiotny. Potem pochylił się, światło wpadło do szałasu i po raz pierwszy zobaczył ciało.

Aby umrzeć, Digby Seton jak pies wczołgał się w najdalszy kąt szałasu; nie.była to lekka śmierć. Żałosne, zesztyw-niałe ciało leżało przy tylnej ścianie z podciągniętymi pod brodę kolanami i głową uniesioną w górę, jakby szkliste oczy rozpaczliwie pragnęły raz jeszcze zobaczyć światło. W agonii przegryzł dolną wargę prawie na dwoje; strumień czarnej, zmieszanej z wymiocinami krwi zasechł na jego podbródku i klapach ongiś eleganckiego płaszcza. Przed śmiercią kopał pokrwawionymi dłońmi ziemię w szałasie. Jego twarz i włosy były nią umazane, usiłował nawet wpychać ją do ust, aby choć na chwilę poczuć chłód i wilgoć. Dwadzieścia centymetrów od ciała leżała metalowa piersiówka z odkręconą nakrętką.

Dalgliesh usłyszał spokojny głos ciotki:

– Adam, kto tam jest?

– Digby Seton. Nie, nie wchodź. Nic już nie możemy dla niego zrobić. Nie żyje od co najmniej dwunastu godzin. Biedak zażył jakąś silnie żrącą truciznę.

Usłyszał, jak ciotka wzdycha i niewyraźnie mruczy coś pod nosem.

– Czy mam pójść po inspektora Recklessa – zapytała -czy wolałbyś, żebym,tu została?

– Proszę, bądź tak dobra i idź po niego. Ja tu popilnuję.

Możliwe, że idąc sam zaoszczędziłby dziesięć do piętnastu minut, ale Setonowi nie mogli już pomóc, a nie zamierzał zostawiać jej samej w tym cuchnącym śmiercią miejscu. Zresztą, chodziła szybko i wytrwale; wiedział, że nie będzie tracić czasu.

Wyruszyła natychmiast, a on patrzył za nią, dopóki nie znikła za zakrętem ścieżki. Potem wspiął się na wydmę, znalazł osłonięte od wiatru zagłębienie i usiadł, opierając się plecami o kępę traw. Z tego miejsca mógł obserwować szałas, mając po prawej ręce plażę, a po lewej położoną niżej ścieżkę. Od czasu do czasu migała mu sylwetka idącej ciotki; szła w dobrym tempie, ale Reckless z ludźmi, noszami i innym sprzętem mógł tu dotrzeć najwcześniej za trzy kwadranse. Najbliższym miejscem, do którego mogła dojechać karetka, był podjazd pod Pentlands, a. najkrótszą drogą do szałasu – ścieżka, którą przyszli. Obciążeni sprzętem, pod wiatr, policjanci mieli przed sobą trudne zadanie.

Dalgliesh spędził w szałasie ledwie kilka minut, ale jasno i wyraźnie pamiętał wszystkie szczegóły. Nie miał wątpliwości, że Digby Seton został zamordowany. Aczkolwiek nie ob-szukał ciała – to było zadanie Recklessa – i dotykał go jedynie, aby sprawdzić, czy zaczęło już tężeć, nie sądził, aby znaleziono przy nim list pożegnalny. Digby Seton, ten powierzchowny, nieskomplikowany, niemądry młody człowiek, zadowolony ze swej świeżej fortuny jak dziecko z nowej zabawki, pełen pogodnych planów stworzenia lepszych i większych nocnych klubów, nie należał do potencjalnych samobójców. Poza tym, nawet on miał dość rozumu, by wiedzieć, że są przyjemniejsze sposoby umierania, niż wypalenie sobie wnętrzności trucizną. Obok ciała nie było innej butelki prócz piersiówki i prawie na pewno ona zawierała truciznę. Dawka musiała być bardzo duża. Dalgliesh w myślach rozpatrywał różne możliwości: arszenik? antymon? rtęć? ołów? Wszystkie dawały podobne objawy. Ale to były czcze zgadywanki; w swoim czasie patolodzy odpowiedzą na wszystkie pytania, podadzą nazwę trucizny, dawkę, czas, jaki zajęło Setonowi umieranie. A reszta należy do Recklessa.

Ale jeśli trucizna znajdowała się w piersiówce, to kto ją tam umieścił? Rzecz jasna ktoś, kto miał dostęp zarówno do trucizn, jak i do piersiówki. Ktoś, kto znał dobrze ofiarę; ktoś, kto wiedział, że samotny i znudzony Digby nie oprze się pociągnięciu łyka przed długą drogą do domu w przenikliwym wietrze. A to znaczyło, że ktoś potrafił go namówić na spotkanie w szałasie. Inaczej, po cóż by tam chodził? Nikt na Monksmere nigdy nie stwierdził u Digby’ego skłonności do spacerów czy podglądania ptaków; Digby nie był ubrany odpowiednio do żadnego z tych zajęć, nie miał też lornetki. Nie, to było morderstwo. Nawet Reckless nie będzie mógł twierdzić, że Digby Seton zmarł naturalną śmiercią, albo że ktoś o spaczonym poczuciu humoru umieścił jego ciało w szałasie, aby przysporzyć kłopotów Dalglieshowi i jego ciotce.

Dalgliesh nie wątpił, że oba morderstwa są ze sobą związane, ale uderzył go brak ich podobieństwa, zupełnie jakby stanowiły dzieło dwóch różnych umysłów. Zabójstwo Mauri-ce’a Setona było wręcz niepotrzebnie skomplikowane. Aczkolwiek wobec wyników sekcji niełatwo byłoby udowodnić, że istotnie został zamordowany, jednak wszystkie inne okoliczności okazały się wysoce nienaturalne. Problem leżał nie w braku poszlak, lecz w ich nadmiarze, zupełnie jakby morderca nie tyle chciał zabić Setona, co zademonstrować własny spryt. Nowe zabójstwo przeciwnie – było prostsze, bardziej bezpośrednie. Tu bynajmniej nie groziło orzeczenie śmierci z naturalnych przyczyn, morderca nie próbował żadnych sztuczek. Nie próbował nawet zainscenizować samobójstwa, zasugerować, że Digby zabił się nękany wyrzutami sumienia po śmierci brata. Niewątpliwie nie byłoby to łatwe, ale Dalglłesh uważał za znaczący fakt, że nawet nie podjęto takiej próby. Zaczynał również pojmować, dlaczego; istniał jeden zasadniczy powód, dla którego ten morderca chciał za wszelką cenę uniknąć podejrzenia, że Digby Seton zabił się sam lub że w jakikolwiek sposób spowodował śmierć swego brata.

Ukrytemu w trawie Dalglieshowi było zaskakująco ciepło i wygodnie. Słyszał, jak wiatr gwiżdże na wydmach, jak przypływ nieustannie wali o brzeg, ale wysokie kępy traw osłaniały go tak skutecznie, że czuł się dziwnie izolowany, jakby wszystkie te odgłosy dobiegały z bardzo daleka. Przez wysokie źdźbła widział dach szałasu: znajomy, prymitywny kształt, na pozór nie różniący się niczym od innych, okalających rezerwat ptaków. Prawie udało mu się przekonać samego siebie, że istotnie niczym się nie wyróżnia. Pogrążony w nierzeczywistej izolacji, musiał powstrzymać niedorzeczny impuls, by pójść i sprawdzić, czy ciało Setona jeszcze tam jest.

Jane Dalgliesh musiała bardzo się śpieszyć; nie minęło czterdzieści minut, gdy na ścieżce mignęła pierwsza z nadchodzących postaci. Następnie ukazała się cała, rozciągnięta grupa, która zaraz skryła się za wydmami. Gdy ujrzał ich ponownie, zdawało mu się, że wcale się nie przybliżyli, po czym, nieoczekiwanie, wynurzyli się zza najbliższego zakrętu. Zobaczył targaną wiatrem grupkę objuczonych sprzętem ludzi, ociągających się jak źle zorganizowana i zdemoralizowana ekspedycja. Był wśród nich Reckless, zesztywniały ze złości, w zapiętym pod szyję, wszędobylskim prochowcu, a także sierżant, lekarz policyjny, fotograf i dwóch młodych konstabli z noszami i zwiniętym, brezentowym parawanem. Nie mówili wiele; Dalgliesh wyryczał swój raport prosto w ucho inspektora i wrócił do schronienia na wydmach. To nie była jego sprawa. Po cóż im jeszcze jedna para butów, niepotrzebnie zadeptująca ślady na mokrym piasku? Głośno krzycząc i gestykulując, policjanci zabrali się do pracy. Wiatr, jakby na złość, wzmógł się tak bardzo po ich przybyciu, że nawet na względnie osłoniętej ścieżce trudno było cokolwiek usłyszeć. Reckless z lekarzem zniknęli w szałasie. Tam przynajmniej będzie ciszej, pomyślał Dalgliesh. Ciszej, duszniej i bliżej śmierci. Nie zazdrościł im. Po pięciu minutach wyłonili się ponownie i fotograf, najwyższy w grupie, zgiął się wpół i zaczął przepychać do środka swój sprzęt. Tymczasem dwóch policjantów bezskutecznie usiłowało osłonić parawanem miejsce zbrodni; płótno uciekało im z rąk i owijało się wokół kostek za każdym porywem wiatru. Dalgliesh zastanawiał się, po co to robią. Nie spodziewali się chyba żadnych gapiów, nie sądził również, aby piaszczyste otoczenie szałasu mogło dostarczyć jeszcze jakichś wskazówek. Do drzwi prowadziły tylko trzy ślady: jego, jego ciotki oraz trzeci, należący prawdopodobnie do Digby’ego Setona. Zostały już zmierzone i sfotografowane, niebawem unoszący się wszędzie piach miał zniszczyć je całkowicie.

Zanim wydostali ciało i umieścili je na noszach, minęło pół godziny. Nie czekając aż zapną paski na okrywającym je brezencie, Reckless podszedł do Dalgliesha i powiedział:

– Wczoraj telefonował do mnie pański znajomy, pan Max Gurney. Wygląda na to, że był w posiadaniu ciekawych informacji na temat testamentu Maurice’a Setona.

Tego Dalgliesh się nie spodziewał.

– Kiedy jadłem z nim wczoraj obiad, zapytał mnie, czy powinien skontaktować się z wami – powiedział.

– Tak też mówił. Ciekawe, że nie potrafił sam na to wpaść. Setona znaleziono martwego, a jego zwłoki noszą ślady przemocy. To przecież jasne, że interesujemy się stroną materialną.

– Może podzielał pański pogląd, że to naturalna śmierć -zauważył Dalgliesh.

– Możliwe. Ale to nie jego sprawa. Tak czy inaczej, wszystko nam powiedział; przyznam, że dla mnie to była nowina. W Seton House nie ma o tym żadnej wzmianki.

– Seton zrobił kopię listu – powiedział Dalgliesh. – Kiedy Gurney przyśle panu oryginał, zobaczy pan, że na odwrocie są ślady kalki. Ktoś zapewne zniszczył tę kopię.

– Ktoś – mruknął Reckless ponuro. – Może nawet sam Seton. Jeszcze nie zmieniłem zdania co do tej śmierci, panie Dalgliesh. Ale pan może mieć rację, zwłaszcza w tej sytuacji – kiwnął głową w stronę noszy, przy których właśnie kucnęło dwóch policjantów, usiłując je podnieść. – Tu nie ma wątpliwości, to na pewno morderstwo. A więc mamy wybór: jeden morderca i jeden paskudny dowcipniś albo jeden morderca i dwie zbrodnie, albo dwóch morderców.

Dalgliesh zwrócił uwagę, że w tak małej społeczności to ostatnie jest mało prawdopodobne.

– Ale możliwe, panie Dalgliesh. W końcu obie te śmierci niewiele mają ze sobą wspólnego. Ta tutaj, na przykład, nie jest szczególnie subtelna czy przemyślana. Po prostu solidna porcja trucizny w piersiówce Setona oraz świadomość, że prędzej czy później z niej pociągnie. Morderca musiał się tylko upewnić, że kiedy tak się stanie, nie będzie w okolicy pomocy lekarskiej. Chociaż wygląda na to, że Digby’emu niewiele by to pomogło.

Dalgliesh zastanawiał się, jak zabójcy udało się zwabić Setona do szałasu. Czy użyto gróźb, czy perswazji? Czy Seton spodziewał się spotkać wroga, czy przyjaciela? Jeśli to pierwsze, to czy przyszedłby sam, bez broni? A może to była schadzka zupełnie innego rodzaju? Dla ilu ludzi na Monk-smere Digby zgodziłby się przejść dwie mile po nierównym terenie w jesienny dzień podczas szalejącej wichury?

Nosze ruszyły. Jeden z konstabli pozostał na straży przy szałasie, reszta rzędem podążyła za zwłokami jak nędzny, przypadkowy kondukt. Dalgliesh i Reckless szli razem w milczeniu. Osłonięty brezentem tłumok przed nimi kołysał się z boku na bok, gdy noszowi pokonywali nierówności gruntu. Brezent łopotał miarowo jak żagiel na wietrze; samotny ptak zawisł wysoko nad noszami i, krzycząc jak potępiona dusza, zakreślił łuk, by w końcu zniknąć nad bagnami.

II

Dopiero pod wieczór Dalgliesh spotkał się z Recklessem sam na sam. Inspektor spędził dzień przesłuchując podejrzanych i sprawdzając, co Digby Seton robił przez kilka ostatnich dni. W Pentlands zjawił się około szóstej, rzekomo po to, by zapytać pannę Dalgliesh, czy poprzedniego dnia nie widziała nikogo idącego w stronę Sizewell i czy domyśla się, co mogło skłonić Setona do odwiedzenia szałasu. Jane Dalgliesh oświadczyła, że cały poniedziałkowy wieczór spędziła w Pentlands i nikogo nie widziała, wspomniała jednak, że Digby -a w zasadzie ktokolwiek – mógł pójść do szałasu ścieżką pod wydmami, której większa część nie była widoczna z Pentlands.

– Mimo to – upierał się Reckless – żeby wejść na ścieżkę, musiał przejść obok pani domku. Czy to możliwe, aby pani go nie widziała?

– Och, jak najbardziej, pod warunkiem, że szedłby blisko skał. Jest takie dwadzieścia metrów między moim zejściem na plażę i początkiem ścieżki, na których mogłabym go dostrzec. Ale nic nie widziałam. Może nie chciał zwracać na siebie uwagi i wybrał odpowiednią chwilę, aby się przemknąć.

– A to sugeruje tajemną schadzkę – mruknął Reckless, jakby do siebie. – Tak podejrzewamy. Nie był człowiekiem, który samotnie obserwuje ptaki. Poza tym, kiedy wyruszył, musiało się już zmierzchać. Sylvia Kedge mówiła, że zjadł podwieczorek w Seton House; dziś rano znalazła w zlewie brudną filiżankę.

– Ale kolacji nie zjadł? – spytała panna Dalgliesh.

– Nie, kolacji nie zjadł, panno Dalgliesh. Zdaje się, że umarł przed wieczornym posiłkiem; oczywiście, więcej będziemy wiedzieć po sekcji.

Jane Dalgliesh przeprosiła ich i poszła do kuchni robić kolację. Dalgliesh domyślił się, że chciała taktownie zostawić ich samych. Gdy tylko drzwi się za nią zamknęły, zapytał:

– Kto go widział ostatni?

– Latham i Bryce. Ale prawie każdy przyznaje, że wczoraj spędził z nim trochę czasu. Panna Kedge widziała go rano, kiedy poszła do Seton House trochę popracować. Zatrudniał ją jako coś w rodzaju sekretarko-gospodyni i zdaje się, że wykorzystywał ją tak samo jak jego brat. Potem zjadł obiad z panną Calthrop i jej siostrzenicą w Rosemary Cottage, skąd wyszedł tuż po trzeciej. W drodze do Seton House wpadł do Bryce’a, aby poplotkować o tym, że znalazł się tasak pańskiej ciotki i dowiedzieć się, po co pan pojechał do Londynu. Ten pański mały wypad wzbudził spore zainteresowanie. Latham był wtedy u Bryce’a i siedział tam aż do czwartej, kiedy Seton wyszedł.

– Co miał na sobie?

– Ubranie, w którym go znaleziono. Mógł schować piersiówkę w marynarce, w spodniach, w kieszeni płaszcza. Oczywiście w Rosemary Cottage zdjął płaszcz i panna Calthrop odwiesiła go do szafy w przedpokoju. U Bryce’a rzucił go na krzesło. Nikt nie przyznaje się do tego, że widział pier-siówkę. Według mnie, truciznę mogło tam umieścić każde z nich: Kedge, Calthrop, Marley, Bryce i Latham. Każde. I to niekoniecznie wczoraj.

Dalgliesh zauważył, że nie wspomniał o pannie Dalgliesh, ale to nie znaczyło, że nie było jej na liście.

– Oczywiście, niewiele zdziałam – ciągnął Reckless – dopóki nie ma wyników sekcji i nie wiadomo, jakiej trucizny użyto. Wtedy może coś się ruszy. Chyba nie będzie trudno dowiedzieć się, kto miał do niej dostęp. To nie jest coś, co można kupić w byle drogerii.

Dalgliesh pomyślał, że chyba wie, co to za trucizna i skąd pochodziła, ale nie powiedział nic. Już i tak w tej sprawie za często teoretyzowano na wyrost, uznał więc, że lepiej będzie poczekać na sekcję. Ale jeśli okaże się, że ma rację, udowodnienie posiadania trucizny nie przyjdzie Recklessowi tak łatwo; do tego konkretnego źródła mieli dostęp prawie wszyscy na Monksmere. Zaczął trochę żałować inspektora.

Przez chwilę siedzieli nic nie mówiąc, nie było to jednak przyjazne milczenie. Dalgliesh wręcz wyczuwał panujące między nimi napięcie. Nie wiedział co prawda, co czuje Reckless, ale z irytacją rozpoznawał własną niechęć. Spojrzał z ukosa na twarz inspektora, dokonując w myślach rozbioru rysów, jakby konstruował portret pamięciowy; dostrzegł płaskie, szerokie kości policzkowe, białą, gładką skórę po obu stronach ust, fałdy w kącikach oczu oraz nieznaczne drganie górnej powieki – jedyną oznakę, że ten człowiek w ogóle miał nerwy. W swej zwyczajności, anonimowości, twarz inspektora była nieubłagana, a jednak, gdy tak siedział w brudnym prochowcu, poszarzały ze zmęczenia, nadal emanował niezwykłą siłą. Możliwe, że jego osobowość nie wszystkim się podobała, ale nie ulegało wątpliwości, że istnieje.

Znienacka Reckless, jakby podejmując decyzję, powiedział szorstko:

– Komisarz okręgowy chce wezwać Yard. Na razie postanowił poczekać, ale myślę, że już podjął decyzję. A są tacy, co powiedzą, że wcale nie przed czasem.

Dalgliesh nie umiał na to znaleźć właściwej odpowiedzi. Nie patrząc na niego, Reckless mruknął:

– Wygląda na to, że tak jak pan, uważa te dwie zbrodnie za związane ze sobą.

Dalgliesh przez chwilę pomyślał, że jest oskarżany o wywieranie wpływu na komisarza. Nie pamiętał, aby mówił Recklessowi, jakie ma zdanie na temat zabójstw, ale wydawało mu się, że wniosek nasuwał się sam. Powiedział o tym, po czym dodał:

– Kiedy byłem wczoraj w Londynie, przyszedł mi do głowy pomysł, jak mógł zostać zabity Maurice Seton. To na razie tylko domysły i Bóg jeden wie, jak pan to udowodni. Ale chyba wiem, jak tego dokonano.

Krótko przedstawił swoją teorię, wręcz chorobliwie pilnując, aby w jego głosie nie zabrzmiał żaden ton, który inspektor mógłby uznać za oznakę samozadowolenia lub krytyki jego osoby. Reckless wysłuchał go w milczeniu.

– Jak pan na to wpadł? – zapytał wreszcie.

– Sam nie wiem. Dało mi do myślenia kilka drobiazgów.

Treść testamentu Setona, jego zachowanie przy stoliku w Klubie Cortez, jego naleganie, aby w Klubie Cadaver zajmować zawsze ten sam, konkretny pokój; nawet architektoniczny układ jego domu.

– To chyba możliwe – powiedział wolno Reckless. – Ale nigdy tego nie udowodnię, chyba że ktoś wpadnie w panikę i sam się przyzna.

– Można poszukać narzędzia.

– Dziwne to narzędzie, panie Dalgliesh.

– Niemniej narzędzie, i to śmiercionośne.

Reckless wyciągnął z kieszeni mapę terenu i rozłożył ją na stole. Obaj pochylili się nad nią, po czym inspektor zakreślił ołówkiem okrąg o środku w Monksmere i średnicy około dwudziestu mil.

– Tutaj? – zapytał.

– Albo tutaj. Na miejscu zabójcy szukałbym głębokiej wody.

– Ale nie morza – zauważył Reckless. – Mogłoby wypłynąć na brzeg za wcześnie i ktoś mógłby td rozpoznać. Chociaż mało prawdopodobne, aby ktokolwiek powiązał to z morderstwem.

– Pan mógłby, a morderca wolał nie ryzykować. Uznał, że lepiej pozbyć się tego w miejscu, gdzie nikt tego nie znajdzie albo znajdzie za późno. Jeśli nie ma tu starych szybów, głosowałbym za śluzą lub rzeką.

Ołówek opadł na mapę i Reckless zrobił trzy małe krzyżyki.

– Spróbujemy najpierw tutaj, panie Dalgliesh. I mam szczerą nadzieję, że pan ma rację. Inaczej, z tą drugą śmiercią na tapecie, to będzie tylko strata czasu.

Bez słowa zwinął mapę i odszedł.

III

Po kolacji mieli gości. Celia Calthrop z siostrzenicą, Latham i Bryce, wszyscy zjawili się w krótkich odstępach czasu, jadąc lub idąc przez szalejącą burzę, aby poszukać wątpliwej pociechy u kominka Jańe Dalgliesh. Może, myślał Dalgliesh, źle czuli się sami, a nie mogli już znieść swego towarzystwa. Tu przynajmniej byli na neutralnym terenie, stwarzającym iluzję normalności, tutaj, uciekając przed mrokiem i wrogością nocy, mogli oddać się pod opiekę światła, ognia i ciepła. Niewątpliwie dla nerwowych i wrażliwych nie był to dobry czas na samotność. Wiatr na cyplu na przemian wył i jęczał, szybko wzbierający przypływ grzmiał na plaży, niosąc przed sobą zwały żwiru. Nawet w bawialni Pentlands słychać było westchnienia cofających się fal. Od czasu do czasu blady księżyc rzucał swe martwe światło na cypel i wówczas z okien domku widać było sztorm, udrękę karłowatych drzew szamoczących się na wietrze i wielkie pustkowie białego, rozszalałego morza pod burzliwym niebem.

Nieproszeni goście, opuściwszy głowy, parli ścieżką ku drzwiom panny Dalgliesh z rozpaczą bandy uciekinierów. O ósmej byli już na miejscu; oprócz Sylvii Kedge, po którą nikomu nie chciało się jechać, stawili się wszyscy uczestnicy spotkania sprzed pięciu dni. Dalgliesha uderzyła zmiana, która w nich zaszła, i po namyśle uświadomił sobie, że wyglądają o dziesięć lat starzej. Wówczas robili wrażenie trochę zmartwionych i zaciekawionych zniknięciem Setona, teraz byli przerażeni i poruszeni, opętani obrazami krwi i śmierci, z których niełatwo było im się otrząsnąć. Za ich dzielnie podtrzymywaną beztroską, za rozpaczliwymi pozorami normalności czuć było strach.

Maurice Seton zmarł w Londynie i teoretycznie nadal istniała możliwość, że zmarł śmiercią naturalną lub że odpowiedzialny za nią jest jednak ktoś obcy. Ale Digby umarł tutaj, nieledwie u siebie, i nikt nie mógł udawać, że sądzi, iż stało się to w sposób naturalny. Co prawda Celia Calthrop miała właśnie zamiar spróbować; kucnęła przy ogniu, niezdarnie rozstawiając kolana i ułożywszy dłonie na podołku powiedziała:

– Cóż za okropna tragedia! Biedny chłopak! Chyba nigdy się nie dowiemy, co go do tego zmusiło! A miał w życiu wszystko: młodość, pieniądze, talent, urodę, wdzięk.

Ta zdumiewająco nieprawdziwa ocena osoby Digby’ego Setona została przyjęta w milczeniu.

– Przyznaję, Celio, że miał pieniądze – rzekł wreszcie Bryce. – W każdym razie w perspektywie. Poza tym mieliśmy Digby’ego za dość bezbarwnego, nieudolnego, zarozumiałego i wulgarnego dupka. Ale nikt mu źle nie życzył i, na marginesie, nikt nie wierzy, że się sam zabił.

– Oczywiście, że nie! – wybuchnął Latham. – Celia też w to nie wierzy! Czemu na odmianę nie będziesz uczciwa? Czemu nie przyznasz, że boisz się tak jak wszyscy?

– Ja wcale się nie boję! – oznajmiła z godnością Celia.

– Ale powinnaś! – Twarz Bryce’a rozjaśniła się kpiąco, oczy rozbłysły tak, że na chwilę przestał wyglądać jak osaczony stary człowiek. – W końcu to ty zyskujesz na jego śmierci. Nawet po zapłaceniu podwójnych podatków dostanie ci się niezła sumka. A Digby ostatnio bywał u ciebie regularnie, prawda? Jadł chyba wczoraj u ciebie obiad? Miałaś mnóstwo okazji, aby wpuścić mu coś do tej jego piersiówki. To ty nam powiedziałaś, że zawsze ją nosi, pamiętasz? W tym pokoju.

– A skądże wzięłabym arszenik?

– Ach, ale nie wiemy, czy to był arszenik, Celio! To właśnie taka rzecz, jakiej nie powinnaś mówić. Jeśli chodzi o mnie czy Olivera, to nie ma znaczenia, ale inspektor może mieć inne zdanie. Mam nadzieję, że nie rozmawiałaś z nim o arszeniku!

– O niczym z nim nie rozmawiałam. Odpowiadałam na jego pytania tak uczciwie, jak potrafię. Proponuję, abyście z Oliverem zrobili to samo. I nie rozumiem, czemu tak się uparłeś, by udowodnić, że Digby został zamordowany. Ta twoja chorobliwa skłonność do peSylviizmu!

– To chorobliwa skłonność do przyjmowania faktów do wiadomości – powiedział sucho Latham.

Ale Celia była nieustraszona.

– Jeśli to było morderstwo, to powiem tylko, że Jane Dal-gliesh miała wielkie szczęście, że był z nią Adam, kiedy znaleźli ciało. Inaczej ludzie mogliby zacząć mówić. No, ale nad-inspektor policji śledczej – on oczywiście wie, jakie to ważne, aby niczego nie dotykać i nie ruszać dowodów.

Dalgliesh, zafascynowany niesłychanym nietaktem tej uwagi i zdolnością Celii do samooszustwa, nie protestował, zastanawiając się jedynie, czy to możliwe, aby zapomniała o jego obecności. Ale najwyraźniej inni też zapomnieli.

– Co ludzie mieliby zacząć mówić? – zapytał cicho Latham.

– Chyba nie podejrzewasz panny Dalgliesh, Celio! – zaśmiał się Bryce. – Ale jeśli tak, to wkrótce będziesz musiała rozwiązać drobny problem z dziedziny etykiety. Twoja gospodyni właśnie w tej chwili własną ręką przyrządza ci kawę. Co zrobisz, wypijesz ją z wdziękiem, czy ukradkiem wylejesz do doniczki?

Nagle Eliza Marley odwróciła się ku nim z rozmachem.

– Na litość boską, zamknijcie się, obaj! Digby Seton nie żyje i umarł okropną śmiercią. Może nie dawał się lubić, ale był człowiekiem, a co więcej, na swój sposób umiał cieszyć się życiem. Może to nie był wasz sposób, ale co z tego? Wymyślał te swoje koszmarne kluby nocne i był szczęśliwy. Możecie tym pogardzać, ale nikomu nie szkodził. A teraz nie żyje i zamordował go ktoś z nas. Jakoś mnie to nie śmieszy.

– Kochanie, nie denerwuj się. – W głosie Celii zabrzmiał wibrujący, emocjonalny ton, który ostatnio na poły świadomie przyjmowała, dyktując co bardziej dramatyczne fragmenty swych powieści. – Wszyscy wiemy, jaki jest Justin. Maurice i Digby obchodzili jego i Olivera tyle, co zeszłoroczny śnieg, więc nie oczekuj, że będą zachowywać się przyzwoicie, nie mówiąc już o szacunku. To po prostu samolubstwo; samolubstwo i zawiść. Żaden z nich nie wybaczył Maurice’owi, że odniósł sukces pisarski, podczas gdy wszystko, do czego oni są zdolni, to krytyka pracy innych i umniejszanie ich talentu. Widać to na każdym kroku: zazdrość pasożyta literackiego wobec prawdziwego twórcy. Pamiętasz, co się stało ze sztuką Maurice’a? Oliver ją zniszczył, bo nie mógł znieść świadomości, że mogłaby się podobać.

– Aha, o to ci chodzi – roześmiał się Latham. – Moja droga, jeśli Maurice chciał odreagować emocjonalnie, to powinien był pójść do psychiatry, a nie zmuszać publiczność, by oglądała jego wynurzenia pod postacią sztuki. Dramaturg musi spełniać trzy warunki, z których Maurice Seton nie spełniał żadnego: musi umieć pisać dialogi, musi rozumieć, co to jest konflikt dramatyczny i musi wiedzieć coś o rzemiośle inscenizacji.

To była stała śpiewka Lathama i na Celii nie zrobiła większego wrażenia.

– Proszę, nie mów mi o rzemiośle, Oliverze. Jeśli wyprodukujesz coś, w czym będzie choć ślad twórczego talentu, to wtedy pogadamy sobie o rzemiośle. To dotyczy również ciebie, Justin.

– A moja powieść? – zawołał Bryce, urażony.

Celia posłała mu spojrzenie pełne ubolewania i głęboko westchnęła. Najwyraźniej nie miała ochoty komentować powieści Bryce’a. Dalgliesh przypomniał sobie ten utwór: krótka i dobrze przyjęta wprawka z wrażliwości, na powtórzenie której nie starczyło jednak Bryce’owi energii. Usłyszał śmiech Elizabeth Marley.

– Czy to nie ta książka, o której recenzenci mówili, że jest tak intensywna i przenikliwa jak nowela? Nic dziwnego, nie była niczym więcej. Nawet ja potrafiłabym być wrażliwa przez sto pięćdziesiąt stron.

Dalgliesh nie czekał na jękliwy protest Bryce’a; sprzeczka wyraźnie przekształcała się w literacką pyskówkę. Nie dziwił się, gdyż zaobserwował już tę skłonność u swych przyjaciół pisarzy, ale nie miał ochoty brać w tym udziału. W każdej chwili mogli zapytać go o zdanie, a i jego własne wiersze zapewne padłyby pastwą bezwzględnie szczerej młodości. Istotnie, kłótnia odwróciła ich uwagę ód morderstwa, ale istniały przyjemniejsze sposoby spędzenia wieczoru.

Przytrzymawszy drzwi swej ciotce, która właśnie wnosiła tacę z kawą, skorzystał z okazji i wymknął się po cichu. Może to nie było ładnie, porzucać ją właśnie wtedy, gdy wśród gości panowała niezgoda, ale nie wątpił w jej umiejętności przetrwania; swoich nie był tak pewien.

W jego pokoju było bardzo cicho; solidne mury i dębowe drewno całkowicie głuszyły jazgot głosów na parterze. Podszedł do okna wychodzącego na morze i zmagając się z wichurą otworzył oba skrzydła. Wiatr wpadł do pokoju i zerwał narzutę z tapczanu, zrzucił papiery z biurka i przewrócił stronice leżącego przy łóżku tomu Jane Austen.

Dalglieshowi na chwilę zaparło dech; oparł się o parapet, z radością przyjmując na twarz ostre igły kropel i smak wysychającej na wargach soli. Gdy zamknął okno, otoczyła go absolutna cisza. Huk przyboju oddalił się i zacichł, jak odległy jęk na jakimś innym brzegu.

Zrobiło się zimno. Otulił się szlafrokiem i włączył piecyk elektryczny, po czym pozbierał rozrzucone papiery i z obsesyjną starannością ułożył je, kartka po kartce, na małym stoliku do pisania. Białe arkusze wydawały się czynić mu wyrzuty; przypomniał sobie, że nie napisał jeszcze do Deborah. Nie dlatego, że się lenił czy był zbyt zajęty morderstwem Setona; doskonale wiedział, że powstrzymywała go tchórzliwa niechęć do zadeklarowania się choćby jednym słowem, dopóki nie podejmie decyzji co do ich przyszłości, to zaś zdawało się równie odległe w tej chwili, jak w dniu przyjazdu. Gdy rozstawali się ostatniego wieczora pojął, że ona rozumie, iż to rozstanie jest dla ich związku bardzo istotne, że on nie wyjeżdża jedynie po to, by uciec z Londynu bądź odpocząć po poprzedniej sprawie. Inaczej dlaczego nie miałaby tu z nim przyjechać? Nie była aż tak przywiązana do swej pracy. Ale on jej tego nie zaproponował, ona zaś powiedziała jedynie: „Pamiętaj o mnie w Blythburgh”. Chodziła do szkoły w pobliżu Southwold, znała więc i kochała Suffolk. On zaś pamiętał o niej, i to nie tylko w Blythburgh. Nagle zatęsknił za nią pragnieniem tak silnym, że już nie zastanawiał się, czy mądrze jest pisać. Wobec potrzeby, aby znów ją zobaczyć, usłyszeć jej głos, wszystkie jego rozterki i niepokoje wydały mu się nieważne i groteskowo nierealne, jak koszmar, który znika w blasku dnia. Marzył o tym, by z nią porozmawiać, ale salonik był pełen ludzi – dziś nie zdoła do niej zadzwonić. Włączył lampę, odkręcił wieczne pióro i usiadł. Słowa, jak czasem się zdarzało, przyszły lekko i prosto. Zapisał je nie myśląc, nie zastanawiając się nawet, czy są szczere.

Pamiętaj o mnie, powiedziałaś, w Blythburgh,

jak gdybyś zawsze w mych myślach nie była

i sklonić serce bez reszty oddane

bardziej ku Tobie moglajakaś sita.

Tęskniąc za Tobą, dusza urzeczona

tym wyraźniejszy obraz przywołuje

gracji niezapomnianej, co niezakłócona

żyje w tej pustce świętej, którą czuję.

Ty bylaś ze mną; to pamiętam jeszcze

W Blythburgh, najmilsza, lub gdziekolwiek zechcesz.

Jak większość drugorzędnej poezji, tak i ten metafizyczny koncept ma ukryte znaczenie. Nie muszę Ci mówić, jakie. Nie napiszę, że chciałbym, abyś tu była, chciałbym jednak być z Tobą. Tutaj spotyka mnie tylko śmierć i przykrości; doprawdy, nie wiem, co jest gorsze. Ale o ile Bóg i policja z Suffolk pozwolą, będę w Londynie w piątek wieczorem. Dobrze byłoby wiedzieć, że mógłbym cię spotkać w moim mieszkaniu w Queenhithe.

Napisanie tej kartki zajęło mu więcej czasu, niż myślał, i zdziwił się, słysząc stukanie do drzwi.

– Wychodzą, Adamie – powiedziała ciotka. – Nie wiem, czy chcesz się z nimi pożegnać.

Zszedł z nią na dół. Rzeczywiście, wychodzili już i ze zdumieniem zobaczył, że zegar wskazuje dwadzieścia minut po jedenastej. Nikt z nim nie rozmawiał; jego pojawienie się wzbudziło równie mało emocji, jak jego odejście. Ogień prawie zgasł, zamieniwszy się w kupkę białego popiołu.

Celia, której Bryce pomagał włożyć płaszcz, powiedziała:

– To nieładnie, żeśmy się tak zasiedzieli. A ja jutro muszę wcześnie wstać. Sylvia dzwoniła dzisiaj do mnie z Seton House i prosiła, abym jutro z rana zawiozła ją do.Zielonego Człowieka”. Musi pilnie coś zakomunikować Recklessowi.

Latham, już przy drzwiach, odwrócił się gwałtownie.

– Co to znaczy: „pilnie mu coś zakomunikować”?

– Oliverze, mój drogi, a skądże ja mam wiedzieć? – Celia wzruszyła ramionami. – Robiła jakieś aluzje do Digby’ego, ale sądzę, że po prostu usiłuje poczuć się ważna. Wiesz przecież, jaka jest. Ale rozumiesz, że nie mogłam jej odmówić.

– I nie powiedziała, o co jej chodzi? – nalegał Latham.

– Nie, nie powiedziała. A ja nie zamierzałam dać jej tej satysfakcji i o to pytać. I nie zamierzam się śpieszyć. Jeśli dalej będzie tak wiało, to niewiele pośpię tej nocy.

Latham wyglądał, jakby chciał jeszcze o coś zapytać, ale Celła już przepchnęła się obok niego i wyszła. Pożegnał się w roztargnieniu i podążył za nią w sztormową noc. Po kilku chwilach Dalgliesh przez wycie wiatru usłyszał trzaskanie drzwi i cichy pomruk odjeżdżających samochodów.

IV

Wiatr obudził Dalgliesha tuż przed trzecią. Jeszcze w półśnie usłyszał trzy uderzenia zegara w bawialni i jego pierwszą myślą było, że ów słodki, nienatrętny dźwięk tak wyraźnie daje się słyszeć w tumulcie żywiołów. Leżał i nasłuchiwał. Senność ustąpiła miejsca radości, a ta podnieceniu. Zawsze lubił sztormy na Monksmere, tę znajomą i przewidywalną przyjemność; dreszczyk niebezpieczeństwa, iluzję zawieszenia na krawędzi chaosu, kontrast między ciepłym, wygodnym łóżkiem i gwałtownością nocy. Nie martwił się. Pentlands przez czterysta lat opierało się morzu i dzisiaj też wytrzyma. Dźwięki, które słyszał, nie zmieniały się od stuleci; przez czterysta lat ludzie leżeli w tym pokoju i słuchali morza.

Za dwadzieścia czwarta wydało mu się, że burza cichnie, wkrótce potem musiał znowu zapaść w sen. Nagle ocknął się, obudzony podmuchem tak gwałtownym, że domek zdawał się kołysać; morze ryczało, jakby lada moment miało zalać dach. Nigdy nie przeżył nic podobnego, nawet na Monksmere, wśród takiej furii niepodobna było spać.

Gdy zapalał lampę, w drzwiach pojawiła się ciotka w zapiętym pod szyję szlafroku w kratę, z ciężkim warkoczem przerzuconym przez ramię.

– Przyszedł Justin – powiedziała. – Mówi, że powinniśmy zajrzeć do Sylvii Kedge. Może trzeba ją będzie zabrać z domu, przypływ zbliża się bardzo szybko.

Dalgliesh sięgnął po ubranie.

– Jak się tu dostał? Nic nie słyszałem.

– To chyba nic dziwnego, pewnie spałeś. Przyszedł na piechotę. Mówi, że droga jest zalana i nie można jechać samochodem. Będziemy musieli iść przez cypel. Próbował dzwonić po straż przybrzeżną, ale wiatr zerwał linię.

Znikła, Dalgliesh zaczął się ubierać, klnąc cicho pod nosem. Co innego leżeć w cieple, analizując sztormowe odgłosy, co innego przedzierać się przez najwyższy punkt cypla podczas wyprawy, której urok mógł odczuwać jedynie młody, nieuleczalny romantyk. Poczuł irracjonalne rozdrażnienie wobec Sylvii Kedge, jakby w jakiś sposób odpowiadała za grożące jej niebezpieczeństwo. W końcu, do licha, dziewczyna powinna wiedzieć, że w czasie sztormu jej dom jest zagrożony! Oczywiście, mogło być i tak, że to Bryce niepotrzebnie narobił zamieszania. Jeśli Tanner’s Cottage ostał się powodzi w pięćdziesiątym trzecim, to i dzisiaj nic się nie stanie. Jednak – dziewczyna była kaleką. Należało się upewnić. Tyle, że nie był tym zadaniem zachwycony.

Ciotkę zastał w salonie. Całkowicie ubrana, pakowała termos i kubki do plecaka. Dalgliesh uświadomił sobie, że wizyta Bryce’a nie była tak całkiem niespodziewana i że położenie Sylvii Kedge mogło być groźniejsze, niż podejrzewał. Bryce, w mokrym, sięgającym kostek sztormiaku i rybackim, ceratowym kapeluszu na głowie, lśnił na środku pokoju niczym ożywiona reklama sardynek. W ręku ściskał zwój grubej liny, sprawiając wrażenie człowieka w pełni kompetentnego i gotowego do akcji.

– Jeśli trzeba będzie pływać, drogi Adamie, to ty się tym zajmiesz. Ja mam astmę, niestety.

Spojrzał chytrze na Dalgliesha i samokrytycznie dodał:

– No i nie umiem pływać.

– Rozumiem – powiedział niewyraźnie Dalgliesh. Czy Bryce serio uważał, że ktoś mógłby pływać w taką noc?

– Nie zaglądałem do Celii i Liz – ciągnął Bryce. – Nie trzeba robić tłoku. Poza tym, alejka jest zalana i nie mogłyby się przedostać. Ale poszedłem po Olivera. Niestety, nie ma go w domu. Będziemy musieli radzić sobie sami.

Najwyraźniej nie przejął się nieobecnością Lathama. Dalgliesh powstrzymał się od oczywistych pytań; i bez tego mieli dość problemów. Ale co Latham mógł robić poza domem przy tej pogodzie? Czy wszyscy na Monksmere poszaleli?

Gdy z osłoniętej od wiatru ścieżki wspięli się na grzbiet cypla, mieli już tylko tyle energii, aby posuwać się do przodu i Dalgliesh przestał myśleć o Lathamie. Przedzierali się przez wichurę zgięci w pół, dopóki obolałe mięśnie ud i brzuchów nie zmusiły ich do padnięcia na czworaki, aby odzyskać oddech i siły. Jednak noc okazała się cieplejsza, niż Dalgliesh przypuszczał i krople deszczu, mniej już gęstego, szybko wysychały na ich twarzach. Od czasu do czasu udawało im się schronić za jakimś krzakiem lub żywopłotem i wówczas, nagle uwolnieni od ciśnienia wichury, lekko jak bezcielesne duchy przebiegali przez ciepły, pachnący zielenią mrok.

Wyłaniając się zza ostatniej takiej osłony ujrzeli przed sobą światła Priory House, jarzące się nad morzem, jakby dom pruł poprzez sztorm niczym wielki statek. Bryce wciągnął ich z powrotem za zarośla ł krzyknął:

– Proponuję, żeby panna Dalgliesh poszła do Sinclaira po pomoc. Wygląda na to, że nie śpią. Będzie nam potrzebna długa, mocna drabina. Najlepiej, jeśli ty, Adamie, przejdziesz w bród przez Tanner’s Lane i jak najprędzej dostaniesz się do domku. Reszta z nas podejdzie do domu wałem od północy. Spróbujemy stamtąd podać ci drabinę.

Zanim skończył objaśniać swój zaskakująco przejrzysty i konkretny plan, panna Dalgliesh bez słowa wyruszyła w stronę Priory House. Dalgliesh, podniesiony wbrew swej woli do rangi głównego bohatera, zainteresował się nagłą przemianą Bryce’a. Mały człowieczek najwyraźniej hołubił skrywaną żądzę przygody, nawet jego afektacja gdzieś znikła. Dalgliesh poczuł, że przeżywa coś nowego i wcale przyjemnego; raz nareszcie on był odbiorcą cudzych rozkazów. Nadal nie wierzył, że istnieje jakieś realne zagrożenie, lecz jeśli tak było, to plan Bryce’a mógł się okazać równie skuteczny jak każdy inny.

Kiedy dotarli do Tanner’s Lane i stojąc na jej południowej krawędzi spojrzeli w dół na domek, niebezpieczeństwo nie podlegało już dyskusji. W ulotnym świetle księżyca alejka lśniła od białej piany, kłębiącej się na prowadzącej od furtki ścieżce i podchodzącej do drzwi frontowych. Bryce jednak uznał, że sytuacja nie jest tak groźna, jak oczekiwał.

– Woda nie jest zbyt wysoka – syknął w ucho Dalgliesha. – Weź linę i przejdź na drugą stronę, powinno ci się udać. Myślałem, że będzie gorzej. – Zabrzmiało to niemal jakby się rozczarował.

Woda okazała się niewiarygodnie zimna. Dalgliesh spodziewał się tego, niemniej zaparło mu dech w piersiach. Zdjął sztormiak oraz marynarkę, pozostając jedynie w swetrze i spodniach, i obwiązał się liną w pasie; z drugiej strony Bryce owinął ją wokół drzewa i wydawał cal po calu. Bystry nurt sięgał już po pachy i Dalgliesh musiał nieźle się napracować, aby utrzymać się na nogach. Niekiedy jego stopa osuwała się w koleinę; wtedy na moment tracił grunt i walczył o łyk powietrza, miotając się na końcu liny niczym ryba na haczyku.

Gdy wreszcie dotarł do drzwi i oparł się o nie plecami, światło w domku nadal się paliło. Morze gotowało się wokół jego kostek, podnosząc się z każdą kolejną falą. Dysząc ciężko dał Bryce’owi znak, aby zwolnił linę. Pękata figurka przy drzewie pomachała mu entuzjastycznie w odpowiedzi, nie zamierzając jednak odwiązać liny; zapewne te przesadne gesty miały jedynie wyrażać radość z faktu, iż Dalglieshowi udało się dotrzeć do celu. Dalgliesh zaklął, wściekły na swoją głupotę, która sprawiła, że zanim z takim ferworem rzucił się w odmęty, zgodził się, aby to Bryce miał pieczę nad liną. Teraz żadna ustna komunikacja między nimi nie była już możliwa, więc jeśli nie chciał na wieki pozostać przywiązany do drzewa – sytuacja i tak zakrawała na burleskę – musiał mu ją oddać. Odwiązał się, Bryce zaś natychmiast zaczął ją zwijać szerokimi zamachami ramion.

Wiatr ucichł nieco, ale z wnętrza domku nie dobiegały żadne dźwięki i nikt nie odpowiadał na wołanie. Dalgliesh pchnął drzwi, jednak okazało się, że się zacięły; coś stawiało opór. Pchnął silniej i poczuł, że przeszkoda przesuwa się, jakby ciężki worek ślizgał się po podłodze. Wreszcie powstała szpara, przez którą mógł się przecisnąć i wówczas zobaczył, że owa przeszkoda to ciało Olivera Lathama.

Latham leżał w poprzek wąskiego korytarzyka, z korpusem opartym o otwarte drzwi bawialni i głową na pierwszym stopniu schodów. Wyglądał, jakby uderzył się o poręcz; z rozcięcia za lewym uchem wciąż sączyła się krew, nad prawym okiem widniała jeszcze jedna rana. Dalgliesh ukląkł nad nim i stwierdził, że żyje i lada moment odzyska przytomność. Czując dotknięcie Dalgliesha, Latham jęknął, obrócił głowę na bok i zwymiotował. Szare oczy otworzyły się, spróbowały skupić, po czym znów się zamknęły.

Dalgliesh spojrzał na jaskrawo oświetloną bawialnię i wyprostowaną postać, siedzącą nieruchomo na kanapie. Owal jej twarzy w ramie ciemnych włosów jaśniał śmiertelną bladością, czarne, ogromne oczy patrzyły nań uważnie i badawczo. Wydawała się zupełnie nieświadoma wirującej na podłodze wody.

– Co się stało? – zapytał Dalgliesh.

– Chciał mnie zabić – odparła spokojnie. – Użyłam broni, jaką miałam pod ręką. Rzuciłam w niego przyciskiem do papieru. Musiał uderzyć się głową, kiedy padał. Chyba go zabiłam.

– Przeżyje – powiedział krótko Dalgliesh. – Nic wielkiego się nie stało. Ale muszę zabrać go na górę. Proszę poczekać i nie ruszać się stąd. Przyjdę po panią.

Wzruszyła ramionami i zapytała:

– Czemu nie możemy przejść alejką? Pan tamtędy przyszedł.

– Dlatego, że woda sięga już po pachy i jest bardzo rwąca. Nie mogę tamtędy przepłynąć, obarczony nieprzytomnym człowiekiem i kaleką – oznajmił Dalgliesh brutalnie. -Musimy dostać się na górę, na dach, jeśli będzie trzeba.

Wsunął ramię pod ciało Lathama i napiął mięśnie. Schody były strome, źle oświetlone i wąskie, lecz właśnie ta wą-skość mu pomogła; umieściwszy Lathama na ramionach, mógł podciągać się w górę na poręczach, szczęśliwie pozbawionych zakrętów. Na górze przekręcił kontakt i podest zalało blade światło. Przystanął, zastanawiając się, gdzie jest świetlik, po czym pchnął drzwi i znów poszukał po omacku kontaktu. Stojąc w otwartych drzwiach, poczuł docierający ze środka zapach – zatęchły, mdlący zapach zgnilizny. Wreszcie jego palce natrafiły na kontakt i ujrzał przed sobą pokój, oświetlony pojedynczą, nagą żarówką, wiszącą pośrodku sufitu. Tu najwyraźniej mieściła się niegdyś sypialnia pani Kedge; jego zdaniem, wyglądała tak jak wówczas, gdy właścicielka po raz ostatni tutaj spała. Meble były ciężkie i brzydkie, wielkie łóżko, wciąż zasłane, zajmowało prawie całą przestrzeń. Dalgliesh delikatnie złożył na nim Lathama i spojrzał na skośny sufit. Miał rację, był tu świetlik i jeszcze jedno małe okienko, wychodzące jednak na alejkę. Jeśli mieli wydostać się z domku, musieli wyjść na dach.

Wrócił do bawialni po dziewczynę. Woda sięgała już po pas i Sylvia stała na kanapie, trzymając się półki nad kominkiem. Dalgliesh zwrócił uwagę, że na jej szyi wisi mały woreczek; zapewne zawierał wszystkie posiadane przez nią kosztowności. Gdy wszedł, rozejrzała się po pokoju, jakby sprawdzając, czy nie ma nic innego, co chciałaby zabrać ze sobą. Przedarł się ku niej, nawet w tej maleńkiej przestrzeni czując siłę przypływu, niepewny jak długo fundamenty domku będą się opierać żywiołowi. Łatwo było pocieszać się myślą, że domek przetrwał wcześniejsze powodzie, niemniej przypływ i wiatr nie dawały się przewidzieć; może wcześniej woda podnosiła się nawet wyżej, ale chyba jeszcze nigdy nie wdzierała się w ląd z taką siłą. Brodząc ku czekającej postaci miał wrażenie, że czuje, jak drżą ściany.

Podszedł do Sylvii i bez słowa wziął ją na ręce. Była niespodziewanie lekka. Co prawda metalowe obejmy nóg ciągnęły ją w dół, lecz górna część jej ciała wydała mu się bez-kostna, prawie niematerialna; nieomal ze zdumieniem poczuł pod dłońmi jej żebra i twardość wysokich piersi. Gdy niósł ją po wąskich schodach do pokoju jej matki, zachowywała się całkowicie biernie, on zaś dopiero na górze przypomniał sobie o jej kulach. Poczuł nagłe zażenowanie, wręcz niechęć, by o nich mówić, lecz ona, jakby czytając w jego myślach, powiedziała:

– Przepraszam, powinnam była pamiętać. Są zaczepione o półkę nad kominkiem.

To oznaczało jeszcze jedną podróż na dół, której jednak i tak nie dałoby się uniknąć; nie potrafiłby za jednym zamachem przynieść na górę dziewczyny i jej kuł. Chciał położyć ją na łóżku, spojrzała jednak na niespokojnie rzucającego się Lathama i zaprotestowała gwałtownie:

– Nie! Tylko nie tam! Proszę mnie tu postawić!

Delikatnie wypuścił ją z ramion i oparł o ścianę. Przez chwilę ich oczy znajdowały się na jednym poziomie; popatrzyli na siebie bez słów. Dalglieshowi wydało się, że w owej chwili nawiązali ze sobą kontakt, ale później nigdy już nie był pewien, czy w tych czarnych źrenicach czaiła się prośba czy ostrzeżenie.

Nie miał trudności z odzyskaniem kuł. Woda pokryła Już półkę nad kominkiem i w chwili, gdy Dalgliesh dotarł na dół, właśnie wypłynęły z drzwi bawialni. Złapał je za gumowe uchwyty i wciągnął przez poręcz; gdy odwrócił się, by wejść na górę, wielka fala wpadła przez rozbite drzwi wejściowe,; które rzuciła do jego stóp. Kolumna, na której wspierała się poręcz pękła, zawirowała, po czym roztrzaskała się o ścianę. Tym razem nie miał wątpliwości: domek zadrżał.

Świetlik znajdował się około trzech metrów nad podłogą sypialni i aby doń sięgnąć, trzeba byłp na czymś stanąć. Ciężkie łóżko nie dawało się przesunąć, jednak obok niego Dalgliesh zauważył kwadratową, solidną komodę, którą przyciągnął na środek pokoju.

– Jeśli popchnie mnie pan do góry – powiedziała dziewczyna – to wyjdę i pomogę z… nim.

Spojrzała na Lathama, który jakoś zdołał się podnieść i teraz siedział na krawędzi łóżka, obejmując dłońmi głowę i głośno jęcząc.

– Mam silne ręce i ramiona – dodała Syhrta, wyciągając swe brzydkie, duże dłonie.

Taki właśnie był plan Dalgliesha, który zdawał sobie sprawę, że umieszczenie Lathama na dachu będzie najtrudniejszą częścią przedsięwzięcia; wątpił, czy bez pomocy dziewczyny dałoby się.cokolwiek zrobić.

Świetlik, oblepiony brudem i spowity pajęczynami wyglądał, jakby trudno go było otworzyć, ale gdy Dalgliesh uderzył w ramę, usłyszał trzask zbutwiałego drewna. Okienko odskoczyło do góry, gdzie natychmiast porwał je sztorm. Do dusznego pokoiku wpadła noc, napełniając go podmuchami zimnego, pachnącego powietrza. W tej chwili zgasło światło; jak z głębi otchłani dojrzeli nad sobą mały, szary kwadrat burzliwego nieba, na którym zataczał się księżyc.

Potykając się, podszedł do nich Latham.

– Co do diabła…? Kto zgasił to cholerne światło?

Dalgliesh odprowadził go z powrotem na łóżko.

– Niech pan tu zostanie i oszczędza siły. Przydadzą się panu; musimy wyjść na dach.

– To sobie wychodźcie, ja tu zostaję. Zawołajcie lekarza. Ja chcę lekarza! O Boże, moja głowa!

Dalgliesh zostawił go, zawodzącego płaczliwie, na krawędzi łóżka i wrócił na komodę.

Podciągnął się na futrynie świetlika i wyjrzał na dwór. Tak jak oczekiwał, szczyt krytego łupkiem dachu znajdował się tuż nad nim, ale spadek był większy, niż pamiętał, a komin, za którym mogliby się skryć, wznosił się co najmniej dwa metry na lewo. Zeskoczył na podłogę i powiedział do Sylvii:

– Proszę spróbować usiąść okrakiem na dachu i przesunąć się do komina. Jeśli będą jakieś problemy, proszę się nie ruszać i czekać na mnie. Na dachu poradzę sobie z Lathamem, ale żeby go wyciągnąć, potrzebna mi pani pomoc. Podniosę go do góry, kiedy pani się już usadowi. Proszę krzyknąć. Czy chce pani zabrać kule?

– Tak – powiedziała spokojnie. – Chcę kule. Mogę je zaczepić o szczyt dachu i w ogóle mogą się przydać.

Podniósł ją do góry, trzymając za metalowe rusztowania, które obejmowały jej nogi od ud do kostek. Ich sztywność pozwoliła mu pchnąć ją wysoko, aż na szczyt dachu. Uchwyciła się go, po czym przerzuciła jedną nogę na drugą stronę i z rozwianymi włosami skuliła się pod podmuchem wiatru. Energicznie kiwnęła głową na znak, że jest gotowa, po czym pochyliła się ku niemu i wyciągnęła ręce.

Właśnie wówczas coś go ostrzegło; jakiś instynkt, przeczucie niebezpieczeństwa, nieomylny węch, należący do jego policyjnego wyposażenia, który, podobnie jak broń, już wielokrotnie ocalił mu życie. Teraz jednak nie było czasu na analizy i spory; jeśli mieli przetrwać, musieli wszyscy znaleźć się na dachu. Ale wiedział już, że pod żadnym pozorem Latham i dziewczyna nie mogą znaleźć się tam sami.

Niełatwo przyszło mu przepchnąć Lathama przez świetlik. Oliver był półprzytomny i nawet strugi wody przelewające się po podłodze pokoju nie potrafiły go otrzeźwić. Nie dostrzegał niebezpieczeństwa, pragnął jedynie opaść na poduszki i w spokoju walczyć z mdłościami, jednak w pewnym stopniu starał się współpracować i nie zwisał całkiem bezwładnie. Dalgliesh zdjął buty sobie i jemu, po czym wciągnął go na komodę i uniósł do góry. Nie puścił go nawet wówczas, gdy dłonie dziewczyny ujęły Lathama pod pachy, lecz natychmiast przedostał się przez otwór i usiadł ze zwieszonymi do środka nogami, odwrócony plecami do alejki. Wspólnie przeciągnęli nieprzytomnego, aż znalazł się na szczycie dachu i legł na nim nieruchomo. Dziewczyna puściła go i chwyciwszy kule dopóty przesuwała się do tyłu, dopóki nie oparła się plecami o komin. Dalgliesh podciągnął się ku Lathamowi.

I wtedy to się stało; uderzyła w chwili, gdy puścił Lathama, tak niespodziewanie, że Dalgliesh ledwie dostrzegł gwałtowne kopnięcie uzbrojonej nogi. Żelazna obejma trafiła w kurczowo zaciśnięte dłonie Lathama, który natychmiast rozluźnił chwyt i zaczął zsuwać się po pochyłości. Dalgliesh wyciągnął ręce i złapał go za nadgarstki. Poczuł silne szarpnięcie; cały ciężar rozpostartego na dachu ciała zawisł na jego ramionach. Ale dziewczyna znów kopała, tym razem starając się trafić w dłonie Dalgliesha. Były zbyt zgrabiałe, aby odczuwał ból, lecz nagle zobaczył, że leje się z nich krew i zrozumiał, że niedługo Sylvia połamie mu kości, Latham wyślizgnie się z jego bezsilnych rąk, a potem przyjdzie kolej na niego. Siedziała bezpiecznie oparta o komin, uzbrojona w kule i te śmiercionośne żelaza na nogach. Nikt na wale ich nie widział, znajdowali się po drugiej stronie dachu, noc była ciemna. Uważny obserwator dostrzegłby jedynie ciemne sylwetki na tle nieba. A kiedy wreszcie ciała jego i Lathama się odnajdą, nie będzie na nich żadnych obrażeń, których nie dałoby się wyjaśnić furią bijącego o skały morza. Miał jedną, jedyną szansę: puścić Lathama. Sam zapewne wyrwałby jej kule, sam dałby sobie z nią radę. Ale ona doskonale wiedziała, że Dalgliesh właśnie tego zrobić nie może; zawsze wiedziała, jak postąpi jej przeciwnik. A więc trzymał się, a ciosy nadal spadały na jego dłonie.

Oboje zapomnieli o Lathamie; być może dziewczyna sądziła, że nadal jest nieprzytomny. Nagle jednak z dachu oderwała się dachówka, obluzowana jego upadkiem, i udało mu się znaleźć oparcie dla jednej stopy. Obudził się w nim instynkt przetrwania. Rzucił się do przodu i wyrwawszy jedną rękę ze słabnącego uścisku Dalgliesha, niespodziewanie mocno złapał Sylvię za nogę. Zaskoczona, zachwiała się i w owej chwili w dach uderzył podmuch wiatru; gdy Latham znów pociągnął, zaczęła się zsuwać. Dalgliesh wyciągnął dłoń i złapał za sznurek wiszącego na jej szyi woreczka, który jednak natychmiast pękł. Przetoczyła się obok niego, nie mogąc znaleźć oparcia dla ciężkich, sztywnych obejm, nieubłaganie ściągających ją ku krawędzi dachu. W końcu uderzyła o rynnę i poleciała w dół, obracając się jak mechaniczna lalka z rozwartymi nogami. Usłyszeli jeden szaleńczy krzyk, a potem już nic. Dalgliesh wcisnął woreczek do kieszeni i zamarł bez ruchu, oparłszy głowę na rękach. Wtedy poczuł na plecach szturchnięcie drabiny.

Gdyby nie był ranny, wędrówka na wał byłaby czymś wręcz łatwym; niestety, jego ręce do niczego się nie nadawały. Zaczął odczuwać ból tak wielki, że z trudem zginał palce. Nie był w stanie zacisnąć dłoni. Również Latham, wyczerpany swym ostatnim wysiłkiem, zdawał się znów popadać w letarg. Zmuszenie go do wejścia na drabinę zajęło Dalglieshowi dobrych kilka chwil.

Usiadł pierwszy na drabinie i zaczął posuwać się tyłem, ciągnąc za sobą Lathama, którego w miarę możności podtrzymywał pod pachami. Niekiedy ich twarze znajdowały się bardzo blisko siebie; czuł wówczas jego oddech, słodko-kwaśny od zbyt wielkiej ilości picia i użycia. Zastanawiał się z goryczą, czy ostatnim odkryciem przed osunięciem się w otchłań będzie stwierdzenie, że Lathamowi cuchnie z ust. Przecież istniały chyba bardziej znaczące odkrycia i przyjemniejsze sposoby umierania! Czemu ten Latham nie przyłoży się choć trochę? Czemu, do diabła, facet nie może utrzymywać jakiej takiej kondycji? Dalgliesh na przemian mamrotał groźby i zachęty, aż Latham, najwyraźniej rozbudzony, zmusił się do wysiłku i złapawszy oburącz najbliższy szczebel podciągnął się do przodu. Nagle szczebel wygiął się, po rzym trzasnął ł szerokim łukiem wypadł z dłoni Lathama, znikając bezdźwięcznie w odmętach fal. Przez jedną, przyprawiającą o mdłości chwilę ich głowy zwisły przez powstałą wyrwę nad gotującą się sześć metrów niżej kipielą. Potem Latham podniósł głowę, oparł ją na boku drabiny i mruknął:

– Niech pan sam idzie. Ta drabina nie wytrzyma dwóch osób. Po co mamy obaj się zamoczyć.

– Niech pan sobie daruje – powiedział Dalgliesh. – I niech się pan ruszy.

Zgiął łokcie pod pachami Lathama i przesunął się o kilka szczebli. Drabina skrzypnęła i wygięła się. Zastygli na chwilę, po czym znów spróbowali. Tym razem Lathamowi udało się zaprzeć nogami o szczebel i szarpnąć do przodu tak silnie, że Dalgliesh omal nie stracił równowagi. Drabina, tar-gnięta silniejszym podmuchem, zakołysała się; jej koniec przesunął się na szczycie dachu i zanim szalony ruch się nie uspokoił, żaden z nich nie odważył się odetchnąć.

Znów przesunęli się o kilka centymetrów. Musieli już zbliżać się do wału, gdyż Dalgliesh dostrzegł pokręcone zarysy drzew. Domyślił się, że czekająca na nich grupka zachowuje zupełne milczenie, obawiając się zakłócić ich straszliwą koncentrację okrzykami otuchy. I nagle było po wszystkim. Poczuł na kostkach silny uścisk; ktoś ściągał go w bezpieczne miejsce.

Nie odczuł żadnej szczególnej ulgi, jedynie ogromne znużenie i niechęć do samego siebie. W jego ciele nie pozostała ani odrobina siły, umysł jednak miał jasny, a myśli gorzkie; nie docenił trudności, zlekceważył zagrożenie, dał się wciągnąć Bryce’owi w amatorską farsę i w ogóle zachował się jak beztroski głupiec. Wyruszyli jak para harcerzyków na pomoc dziewczynie, w efekcie zaś dziewczyna utonęła. A trzeba było po prostu zaczekać w sypialni na pięterku dopóki woda nie opadnie. Sztorm już słabnął i rano wydobyto by ich bez trudu, zmarzniętych, lecz całych i zdrowych.

I wówczas, jakby w odpowiedzi na jego rozmyślania, rozległ się głuchy huk, który zamienił się w ryk, po czym osłupiała grupka na wale ujrzała, jak domek z niezdarną gracją zapada się w morze. Ryk odbił się echem po cyplu, nadpływające fale z grzmotem rozbiły się o ceglany mur, piana wzbiła się w niebo roztańczonym pióropuszem i zalała im oczy. Wreszcie rumor ucichł. Ostatni dom na Tanner’s Lane zapadł się w głębinę.

Cypel roił się od ciemnych ludzkich postaci, tłoczących się wokół Dalgliesha i osłaniających go od burzy. Ich usta otwierały się i zamykały, ale nie słyszał, co mówią. W pewnej chwili wyraźnie ujrzał na tle księżyca rozwiane białe włosy R.B. Sinclaira i usłyszał jak Latham, płaczliwie niczym dziecko, domaga się lekarza. Marzył, aby osunąć się na miękką murawę i leżeć w spokoju, dopóki nie minie ból dłoni i umęczone ciało nie odpocznie, ale ktoś go podtrzymał, chyba Reckless. Dłonie pod jego pachami okazały się nadspodziewanie silne, czuł przy twarzy mocny zapach mokrej, szorstkiej gabardyny. W końcu z niemych, ruszających się jak u kukiełek ust zaczęły wydobywać się dźwięki. Pytali, jak się czuje; ktoś, chyba Alice Kerrison, zaproponował, aby wszyscy udali się do Priory House. Ktoś inny wspomniał o landroverze; jeśli panna Dalgliesh chciała zabrać Adama do domu, można było spróbować pokonać nim alejkę. Dalgliesh zauważył jego ciemny kształt na skraju grupy. To pewnie ten, który należy do Billa Colesa, pomyślał, a ta potężna postać w żółtym sztormiaku to sam Coles; jak u licha się tu dostał? Białe, zamazane twarze wyraźnie czekały, aż coś postanowi.

– Chcę jechać do domu – powiedział.

Odtrącił ich pomocne dłonie i na łokciach podciągnął się na siedzenie landrovera. Na podłodze stało kilka latarni sztormowych, rzucających żółte światło na siedzące wewnątrz postacie. Po raz pierwszy zobaczył ciotkę, która obejmowała ramieniem opierającego się o nią Lathama. Z tą bladą twarzą, zamkniętymi oczami i czołem przewiązanym zakrwawioną białą chustką wygląda, pomyślał Dalgliesh, jak romantyczny bohater wiktoriańskiego melodramatu.

Reckless wsiadł ostatni. Gdy landrover poskakując ruszył przez cypel, Dalgliesh wyciągnął przed siebie poranione ręce i powiedział:

– Jeśli sięgnie pan do mojej kieszeni, znajdzie pan plastikowy woreczek, który może pana zainteresuje. Zerwałem go z szyi Sylvii Kedge. Sam nie mogę niczego dotknąć.

Odsunął się, aby Reckless, rzucany przez samochód, mógł włożyć rękę do jego kieszeni. Inspektor wyciągnął woreczek, rozluźnił sznurek i wysypał na podołek zawartość: małą, wyblakłą fotografię kobiety w owalnej, srebrnej ramce, szpulkę taśmy, złożone na czworo świadectwo ślubu i złotą obrączkę.

V

Czując w gałkach ocznych bolesny ucisk, Dalgliesh wypłynął na powierzchnię przez kalejdoskop wirujących czerwono-niebieskich plam i mrugając w jaskrawym świetle dnia, zmusił się do otwarcia sklejonych powiek. Pora, o której zwykle się budził musiała już dawno minąć; na jego twarzy leżały ciepłe smugi słońca. Przez chwilę przeciągał się, niele-dwie z przyjemnością witając ból w nadwerężonych mięśniach. Miał wrażenie, że dłonie mu ciążą; wolno wyciągnął spod kołdry dwa białe kokony i skupił na nich napięty jak u dziecka wzrok. Zapewne to ciotka tak wprawnie nałożyła mu bandaże, ale zupełnie sobie tego nie przypominał. Musiała także użyć jakiejś maści, gdyż pod warstwami gazy czuł nieprzyjemną śliskość. Uzmysłowił sobie, że dłonie nadal go bolą, lecz może nimi poruszać; palce zginały się, zaś końce trzech widocznych spod opatrunku wyglądały normalnie. Najwyraźniej kości były całe.

Narzucił na ramiona szlafrok i podszedł do okna. Poranek na zewnątrz stał cichy i jasny, jak w dniu, w którym tu przyjechał. Przez chwilę groza nocnej burzy wydawała się czymś odległym i należącym do legendy, jak wielkie sztormy przeszłości. Jednak dowody miał przed sobą: widoczny z okna wschodni koniec cypla nosił ślady spustoszenia, jakby przeszła po nim wielka armia, zostawiając za sobą połamane gałęzie i wyrwane z korzeniami krzaki janowca. I chociaż wiatr ustał i na lądzie nic się nie poruszało, wzburzone aż po horyzont morze nadal ociężale toczyło wielkie fale o barwie błota, zbyt zmącone, by odbijać błękitną przejrzystość powietrza. Przyroda sama sobie przeczyła; woda wciąż jeszcze wrzała w objęciach wojny domowej, ląd leżał wyczerpany pod dobrotliwym niebem.

Odwrócił się od okna, spoglądając na pokój świeżym okiem. Na oparciu fotela przy oknie leżał złożony koc, na poręczy – poduszka. A więc ciotka spędziła tu noc. Ale chyba nie z powodu troski o niego? Nagle przypomniał sobie; przecież zabrali ze sobą Lathama i ciotka zapewne oddała mu swój pokój. Ta myśl rozdrażniła go i przez chwilę zastanawiał się, czy naprawdę jest na tyle małostkowy, by niechętnie traktować jej względy dla kogoś, kogo on sam nie lubił. No cóż, jeśli nawet tak, to co z tego? Niechęć ta była wzajemna, jeśli to cokolwiek usprawiedliwiało, a dzień zapowiadał się zbyt przykro, by ulegać chorobliwej skłonności do samokrytyki. Niemniej wolałby, żeby Lathama tu nie było. Pamiętał dokładnie wydarzenia minionej nocy i nie miał ochoty gawędzić o nich przy śniadaniu ze świadkiem i wspornikiem swej głupoty.

Schodząc na dół, usłyszał szmer głosów. Wszędzie unosił się znajomy, poranny zapach kawy i smażonego bekonu, lecz bawialnia była pusta; ciotka i Latham zapewne jedli śniadanie w kuchni. Arogancki tenor Lathama i ciche pomrukiwanie ciotki docierały doń coraz wyraźniej. Stwierdził, że idzie przez pokój na palcach; nie chciał, aby zauważyli jego obecność. Wkrótce nieuchronnie będzie musiał stawić czoło wykrętom i wyjaśnieniom Lathama, może nawet -o zgrozo – jego wdzięczności, niedługo całe Monksmere przybędzie pytać, spierać się i dziwić. Większość całej historii nie była już dla niego tajemnicą, a dawno wyrósł z okresu, gdy świadomość, że miał rację, sprawiała mu zadowolenie. Od dawna wiedział „kto”, zaś od poniedziałku wieczór wiedział również „jak”. Jednak podejrzani mieli dzisiaj uzyskać zadośćuczynienie i należało oczekiwać, że nie odmówią sobie żadnej satysfakcji. Zostali przestraszeni, wytrąceni z równowagi, upokorzeni; byłoby grubiaństwem żałować im czegokolwiek. Teraz jednak stąpał ostrożnie, jakby niechętnie budząc nowy dzień.

Na kominku w bawialni palił się mały ogień, blady w jasnych promieniach słońca. Ujrzał, że poczta już przyszła; na półce nad kominkiem stała zaadresowana doń koperta, na której nawet z tej odległości rozpoznał duże, ukośne pismo Deborah. Wymacał w kieszeni szlafroka swój własny, nie wysłany list i z trudem oparł go obok pierwszej przesyłki. Jego małe, proste pismo wyglądało obsesyjnie schludnie w porównaniu z jej zamaszystym gryzmołem. Koperta była cienka, co oznaczało najwyżej jedną kartkę. Znienacka zrozumiał, co Deborah mogła napisać na ćwiartce papieru, i list nasycił się dlań złowrogą aurą dnia, zaś jego otworzenie stało się obowiązkiem, który zapragnął odłożyć na później. Stał, zły na siebie za niezdecydowanie, próbując się zmusić do tej jednej, prostej czynności, gdy usłyszał zbliżający się samochód; a więc już przybywali, chciwi informacji, ociekający ciekawością i miłym podnieceniem. Jednak gdy podszedł do okna, rozpoznał forda Recklessa i ujrzał, że inspektor jest sam. Chwilę później trzasnęły drzwiczki i Reckless przystanął, jakby zbierając się w sobie, aby podejść do domku. Pod pachą niósł magnetofon Celii Calthrop. Dzień się zaczął.

Pięć minut później zasiedli we czwórkę, by wysłuchać spowiedzi mordercy. Reckless pilnował magnetofonu z nieco rozdrażnioną miną, jakby spodziewając się, że lada chwila urządzenie się zepsuje; Jane Dalgliesh siedziała nieruchomo w swym fotelu na lewo od ognia, ze złożonymi na podołku rękami, skupiona, jakby słuchała muzyki. Latham oparł się o ścianę i zwiesił dłoń z półki nad kominkiem. Dalgliesh pomyślał, że ze spowitą w bandaże głową na tle szarego kamienia wygląda jak nieco podstarzały aktor, pozujący do fotografii. Sam usiadł naprzeciwko ciotki, trzymając na kolanach tacę pokrojonych w kostkę grzanek z masłem i grzejąc zawinięte dłonie o kubek dymiącej kawy.

Głos zmarłej dziewczyny nie przemawiał do nich ze swą zwykłą, irytującą uległością, przeciwnie, brzmiał jasno i pewnie, czasem tylko dało się w nim słyszeć szybko powściągane podniecenie. To był pean triumfu, jednak wygłaszała go z obojętnością godną zawodowego spikera, czytającego książkę na dobranoc.

Czwarty już raz dyktuję swoje zeznanie i zapewne nie ostatni. Taśmę można wykorzystać wielokrotnie i człowiek zawsze ma szansę poprawy. Nic nie jest ostateczne. Maurice Seton zawsze tak mówił, gdy pracował nad swymi żałosnymi książkami, zupełnie jakby warto było je pisać, jakby kogokolwiek obchodziło, jakiego słowa użyje. A na ogół było to moje słowo, moja sugestia, wyszeptana tak delikatnie, tak subtelnie, że nawet nie zauważał, iż to mówi człowiek. Nigdy nie uważał mnie za człowieka, lecz za urządzenie, które stenografowało, pisało na maszynie, cerowało mu ubrania, zmywało, nawet gotowało. Rzecz jasna, urządzenie niezbyt sprawne, wszak nie mogłam chodzić. Ale to mu tylko ułatwiało sprawę. Nie musiał widzieć we mnie istoty płci żeńskiej. Oczywiście, nigdy nie postrzegał we mnie kobiety, ale po jakimś czasie przestałam w ogóle mieć płeć. Można mnie było zatrzymywać do późna, prosić, bym została na noc, korzystała z tej samej łazienki. Nikt by nie gadał, nikogo by to nie obeszło. Żadnych skandali. A niby czemu? Któż chciałby mnie dotknąć? Och, ze mną w domu czuł się bezpieczny. A ja, Bóg jeden wie, czułam się bezpieczna z nim.

Śmiałby się, gdybym mu powiedziała, że mogę być dlań dobrą żoną. Nie, nie śmiałby się; byłby zniesmaczony. Byłoby to dla niego jak kopulacja ze zwierzęciem, z istotą niedorozwiniętą. Czemu kalectwo jest takie odrażające? Och, on nie był jedyny, widziałam ten wyraz i na innych twarzach. Adam Dalgliesh. Czemu wybieram właśnie jego? Nie znosi nawet patrzeć na mnie, zupełnie jakby mówił: „Lubię, kiedy kobiety są piękne, lubię, kiedy kobiety są zgrabne. Żal mi ciebie, ale mnie razisz”. Siebie też rażę, nadinspektorze, siebie też. Ale nie mogę marnować taśmy na wstępy. Moje pierwsze wyznania były za długie, źle skomponowane. W końcu sama się nimi nudziłam. Z czasem jednak uda mi się opowiedzieć to tak, jak trzeba, tak doskonale, że będę mogła odtwarzać taśmę raz po raz, zawsze odczuwając tę samą, przenikliwą przyjemność. A potem, kiedyś, wszystko wymażę. Ale jeszcze nie teraz – a może nigdy. Zabawnie będzie zostawić to wszystko dla potomności. Jedyną wadą doskonałego morderstwa jest to, że nikt inny nie może go docenić. Należy mi się ta dziecinna satysfakcja, że chociaż po śmierci będą o mnie pisać gazety.

Intryga była zawiła, przyznaję, ale sprawiła mi tym większą radość. W końcu, zabić człowieka, to nic trudnego. Każdego roku robią to setki ludzi, ciesząc się krótkotrwałą sławą, dopóki świat o nich nie zapomni,, jak o wszelkich wczorajszych wiadomościach. Mogłam zabić Maurice’a Setona kiedy tylko chciałam, zwłaszcza gdy w moje ręce wpadło te pięć gramów arszeniku. Zabrał go z Klubu Cadaver, kiedy pisał „Śmierć w garnku”, zamieniając w gablocie na proszek do pieczenia. Biedny Maurice, miał obsesyjną potrzebę wiarygodności. Nie mógł pisać o zatruciu arszenikiem, jeśli nie powąchał go, nie dotknął, nie zobaczył, jak się rozpuszcza, nie nacieszył tą zabawą ze śmiercią. To jego przywiązanie do szczegółów, do prawdziwych doświadczeń, było kluczowe dla mojego planu. Doprowadziło go, jak bezwolną ofiarę, do Lily Coombs i Klubu Cortez, doprowadziło go do mordercy. Był ekspertem od wiarygodnego umierania. Żałuję, że nie widziałam, jak naprawdę podoba mu się ten stan. Oczywiście, zamierzał oddać truciznę, w końcu tylko ją pożyczył. Ale zanim to zrobił, ja też zamieniłam co nieco. Proszek do pieczenia w klubie został ponownie zastąpiony przez proszek do pieczenia. Sądziłam, że arszenik może się przydać. I przyda się, już niebawem. Bez trudności wsypię go do tej piersiówki, którą Digby zawsze nosi ze sobą. A co potem? Może poczekam do następnej chwili, gdy zostanie sam i nie będzie mógł już dłużej wytrzymać, żeby się nie napić? Albo powiem mu, że Eliza Marley odkryła coś o śmierci Maurice’a i chce się z nim potajemnie spotkać na plaży? Wszystko jedno, koniec i tak będzie taki sam. A kiedy umrze, to co mi kto udowodni? Po jakimś czasie zadzwonię do inspektora Recklessa i powiem mu, że ostatnio Digby skarżył się na niestrawność i że widziałam go przy apteczce Maurice’a. Wyjaśnię, że kiedyś Maurice pożyczył trochę arszeniku z klubu Cadaver, ale zapewniał mnie, że dawno go zwrócił. Ale załóżmy, że nie? Załóżmy, że nie potrafił się z nim rozstać? To dla niego typowe, wszyscy to potwierdzą. Wszyscy wiedzą o „Śmierci w garnku”. Zbadają proszek z gabloty w klubie i stwierdzą, że jest nieszkodliwy, Digby Seton zaś zginął w tragicznym wypadku przez nieuwagę przyrodniego brata. To bardzo zadowalający finał, moim zdaniem. Wielka szkoda, że Digby, który tak doceniał moje pomysły, nigdy nie pozna tej ostatniej części planu.

Oczywiście, mogłam w każdej chwili podać ten arszenik Maurice’owi i patrzeć, jak umiera w męczarniach. To by było łatwe, za łatwe. Za łatwe i nieinteligentne. Otrucie nie spełniało żadnego z warunków, jakie śmierć Maurice’a spełniać musiała. Właśnie dzięki tym warunkom planowanie zbrodni stało się tak ciekawe, a jej wykonanie – tak przyjemne. Po pierwsze, musiał umrzeć śmiercią naturalną. Digby, jako jedyny spadkobierca, byłby pierwszym podejrzanym, a zależało mi na tym, aby nic nie mogło podważyć jego prawa do spadku. Po drugie, musiał umrzeć z dala od Monksmere; przecież nikt nie powinien podejrzewać mnie. Z drugiej strony jednak chciałam, aby zbrodnię powiązano z mieszkańcami Monksmere. Im większe przykrości i strach przeżywali, tym lepiej, miałam mnóstwo starych rachunków do spłacenia. Poza tym, chciałam być świadkiem śledztwa i prowadzenie go w Londynie mi nie odpowiadało. Oprócz uciechy, jaką sprawiały mi reakcje podejrzanych, pragnęłam mieć oko na to, co robi policja. Musiałam być na miejscu, aby ich obserwować i -jeśli to konieczne – sterować nimi. Nie wyszło całkiem tak, jak sobie zaplanowałam, ale, ogólnie rzecz biorąc, miało miejsce niewiele zdarzeń, o których bym nie wiedziała. Jak na ironię, dużo trudniej przychodziło mi czasem panowanie nad własnymi emocjami, ale wszyscy inni zachowywali się dokładnie tak, jak przewidziałam.

Poza tym, trzeba było spełnić warunek Digby’ego. Chciał, aby zbrodnię skojarzono z Klubem Cortez i L.J. Lukerem. Oczywiście, jego motywy były inne, nie zależało mu na rzucaniu na Lukera podejrzeń, pragnął jedynie udowodnić, że popełnić morderstwo bezkarnie można na wiele sposobów. Digby’emu zależało, aby policja uznała śmierć za naturalną – bo taką być miała – ale też, by Luker wiedział, że to morderstwo. Dlatego tak nalegał na wysłanie mu tych odrąbanych dłoni. Większość tkanki rozpuściłam w kwasie – to zaleta posiadania ciemni i kwasu pod ręką – ale pomysł nadal mi się nie podobał jako głupie, niepotrzebne ryzyko. Uległam jednak kaprysowi Digby’ego, w końcu skazańcom się ustępuje i spełnia ich nieszkodliwe życzenia.

Ale zanim opiszę, jak umarł Maurice, muszę załatwić dwie uboczne kwestie. Żadna z nich nie jest specjalnie ważna, wspominam o nich jedynie dlatego, że pośrednio wpłynęły na śmierć Maurice’a i sprawiły, iż podejrzenia padły na Lathama i Bryce’a. Nie mogę sobie przypisywać śmierci Dorothy Seton. Jestem, rzecz jasna, za to odpowiedzialna, ale nie zamierzałam jej zabić. Stratą czasu byłoby mordowanie kogoś tak usilnie dążącego do samozagłady. I tak nie trwałoby to długo. Przedawkowanie leków, upadek ze skały podczas jednego z jej delirycznych nocnych spacerów, wypadek podczas szalonej przejażdżki z kochankiem po okolicy, zapicie się na śmierć; to była tylko kwestia czasu. Niespecjalnie mnie to interesowało. Jednak wkrótce po tym, jak wyjechały z Alice Kerrison do Le Touquet, znalazłam ten rękopis. Zdumiewający kawałek prozy! Jaka szkoda, że nie mogli go przeczytać ci, którzy twierdzą, że Maurice nie umiał pisać. Kiedy chciał, pisał tak, że papier dymił. A tym razem chciał. Wszystko tam było: ból, frustracja seksualna, zazdrość, jad, chęć ukarania. Któż lepiej niż ja wie, co on czuł? Spisanie tego musiało sprawić mu wielką przyjemność. Żadna, maszyna, żadne klawisze nie mogły pośredniczyć między bólem i jego ekspresją; pragnął widzieć, jak słowa formują się pod jego ręką. Oczywiście nie zamierzał tego wykorzystać, to ja zrobiłam. Otworzyłam nad parą jeden z jego cotygodniowych listów do żony i dołożyłam tam ten tekst. Teraz już nawet nie wiem, co chciałam osiągnąć. Chyba po prostu zależało mi na rozrywce. Nawet gdyby nie zniszczyła listu od razu i pokazała mu go, nigdy już nie mógł być pewien, czy sam nieopatrznie go nie wysłał. Widzicie, znałam go tak dobrze. Zawsze bał się, że jego podświadomość go zdradzi. Następnego dnia miałam sporo uciechy patrząc, jak wpada w panikę, jak rozpaczliwie szuka, jak z niepokojem zerka na mnie, niepewny, ile wiem. Kiedy zapytał mnie, czy wyrzucałam jakieś papiery, odpowiedziałam spokojnie, że spaliłam tylko trochę śmieci. Zobaczyłam na jego twarzy ulgę; postanowił uwierzyć, że zniszczyłam ten list przed czytaniem. Każda inna świadomość byłaby dlań nie do zniesienia, a więc wierzył w to do końca swoich dni. Listu nigdy nie odnaleziono. Mam pewne podejrzenia co do tego, co się z nim stało. Tak czy owak, całe Monksmere uważa, że Maurice Seton, przynajmniej częściowo, był odpowiedzialny za samobójstwo swej żony. A któż, zdaniem policji, miał lepszy motyw zemsty niż jej kochanek, Oliver Latham?

Chyba nie muszę też wyjaśniać, że to ja zabiłam kotkę Bryce’a. Gdyby Bryce tak rozpaczliwie nie chciał jej odciąć ze sznura, to zauważyłby pętlę zaciskową i od razu by na to wpadł. Ale wtedy – tak jak przewidywałam – nie był w stanie ani działać racjonalnie, ani trzeźwo myśleć, a więc nie domyślił się, że wieszając ją w ten sposób nie musiałam podnosić się z wózka więcej niż na kilka centymetrów. Ani na chwilę nie przyszło mu do głowy, że winowajcą nie jest Maurice Seton. Może wydawać się dziwne, że tracę czas, omawiając zabicie kota, ale w moich planach śmierć Arabelli zajmowała ważne miejsce; gwarantowała, że cień niechęci między Brycem i Mauricem przekształci się w aktywną nienawiść, a więc Bryce, tak jak Latham, zyska motyw zemsty. Oczywiście, śmierć kota to nie powód, aby zabić człowieka i wątpiłam, czy policja będzie się tym długo zajmować, ale odrąbanie rąk, to już całkiem co innego. Kiedy sekcja wykazała, iż Maurice umarł z naturalnych przyczyn, uwaga policji musiała skupić się na okaleczeniu ciała. Nie wolno było dopuścić, aby zaczęli podejrzewać, jakie powody naprawdę stały za tym zabiegiem; a zatem istnienie na Monksmere dwóch ludzi z motywem, co więcej ludzi mściwych i złośliwych, niesłychanie ułatwiało mi sprawę. Ale zabiłam Arabellę z jeszcze dwóch innych powodów. Po pierwsze, miałam na to ochotę. To było zupełnie bezużyteczne stworzenie. Tak jak Dorothy Seton. Utrzymywał ją i rozpieszczał człowiek, który uważał, że piękno – bez względu na to, jak głupie i szkodliwe – ma prawo istnieć samo dla siebie, po prostu dlatego, że jest pięknem. Wystarczyły dwie sekundy drgawek na sznurze od bielizny, aby rozprawić się z tą bzdurą. Ponadto jej śmierć stanowiła, w pewnym sensie, próbę generalną. Chciałam wypróbować swoje umiejętności aktorskie, sprawdzić, jak reaguję pod presją. Nie będę teraz tracić czasu opisując, czego wówczas dowiedziałam się o sobie. Nigdy tego nie zapomnę; owo poczucie władzy, przerażenie, upajająca mieszanka strachu i podniecenia. Od tamtej pory wiele razy to czułam, czuję to i teraz. Bryce bardzo plastycznie opisuje moją rozpacz, mój uciążliwy brak panowania nad sobą, kiedy odcinano małe ciałko; zapewniam, że to nie była tylko gra.

Wróćmy jednak do Maurice’a. Szczęśliwy traf zrządził, że odkryłam u niego pewną przypadłość, która stała się osią mojego planu – mianowicie, cierpiał na klaustrofobię. Doro-thy oczywiście o rym wiedziała; w końcu przecież czasami łaskawie pozwalała mu przychodzić do swej sypialni. Musiał ją budzić swoimi koszmarami, podobnie jak budził mnie. Ciekawa jestem, ile naprawdę wiedziała i czy mówiła o tym Lathamowi? Musiałam zaryzykować. Ale nawet jeśli mu powiedziała, to co? Nikt nie udowodni, że ja również o tym wiedziałam. Nic nie zmieni faktu, że Maurice zmarł śmiercią naturalną.

Dobrze pamiętam tę wrześniową noc sprzed dwóch lat. Poprzedzający ją dzień był wietrzny i mokry, a z zapadnięciem zmroku zawierucha wzmogła się jeszcze. Pracowaliśmy od dziesiątej rano i szło nam nie najlepiej. Maurice usiłował skończyć serię opowiadań dla jakiejś popołudniówki, ale to nie było jego metier i wiedział o tym; ponadto, pracował na czas, czego nienawidził. Przerywaliśmy tylko dwukrotnie, raz, żeby zjeść lekki obiad około wpół do drugiej i ponownie o ósmej, kiedy podałam zupę i kanapki. O dziewiątej, gdy skończyliśmy posiłek, wiatr rozszalał się wokół domu i słyszałam huczący na plaży przybój. Nawet Maurice nie oczekiwał, że przy tej pogodzie, w ciemnościach, pojadę do domu na wózku. Nigdy nie proponował, że mnie odwiezie; musiałby wówczas zadać sobie trud przywiezienia mnie znów następnego ranka. A więc zaproponował, abym została na noc. Nie spytał, czy mi to odpowiada, nie przyszło mu nawet do głowy, że mogłabym mieć coś przeciwko temu, że może wolę własną szczotkę do zębów, piżamę, własne łóżko. Uprzejmość, zwykle należna innym, do mnie nie miała zastosowania. Powiedział mi, abym posłała sobie w pokoju jego żony, po czym przyszedł, żeby spośród jej rzeczy wybrać dla mnie koszulę nocną. Nie wiem, dlaczego to zrobił. Sądzę, że być może wtedy po raz pierwszy zmusił się, by otworzyć jej szafy i komody, zaś moja obecność stanowiła dlań zarówno pretekst, jak i wsparcie. Teraz, gdy mogę do woli nosić jej bieliznę, bądź, jeśli będę miała taki kaprys, porwać ją na strzępy, nawet uśmiecham się na wspomnienie tamtej nocy. Biedny Maurice! Zdążył już zapomnieć, że te szyfonowe przejrzystości, te jedwabne i nylonowe koronki są tak ładne, tak delikatne, tak niesłychanie nieodpowiednie dla mojego pokręconego ciała. Zobaczyłam to w jego twarzy, gdy dotykał ich dłońmi. Nie mógłby znieść myśli o jej ubraniu na mojej skórze. Aż nareszcie znalazł coś stosownego: na dnie szuflady leżała stara, wełniana koszula nocna Alice Kerrison, którą Dorothy włożyła niegdyś, gdy miała grypę i musiała się wypocić. I właśnie tę koszulę Maurice mi podał. Ciekawa jestem, czy gdyby wówczas zachował się inaczej, spotkałby go inny los? Zapewne nie. Ale sprawia mi przyjemność myśl, że jego dłonie, wahające się nad stertą kolorowych szmatek, w istocie wybierały między życiem i śmiercią.

Tuż po trzeciej obudził mnie jego krzyk. Najpierw myślałam, że to ptak nocny, ale krzyk powtórzył się kilkakrotnie. Po omacku znalazłam kule i pokuśtykałam do niego. Oszołomiony, na poły leżał na parapecie okiennym, wyglądając trochę jak przebudzony lunatyk. Udało mi się namówić go, aby wrócił do łóżka, co nie było trudne; ujął mą rękę jak dziecko i pozwolił się otulić. Gdy podciągałam kołdrę, znienacka złapał mnie za rękę i zawołał:»Nie zostawiaj mnie! Nie odchodź! To mój koszmar, zawsze taki sam. Śni mi się, że pochowano mnie żywcem. Zostań ze mną, dopóki nie usnę«. A więc zostałam. Siedziałam, trzymając go za rękę, dopóki nie zgrabiały mi palce i nie rozbolało mnie całe ciało. W ciemności opowiadał mi o sobie, o tym straszliwym, zżerającym go lęku, aż wreszcie jego dłonie się rozluźniły, mamrotanie ucichło i zapadł w spokojny sen. Szczęka mu opadła, co sprawiało, że wyglądał głupio, brzydko i bezradnie. Nigdy przedtem nie widziałam go śpiącego i z przyjemnością patrzyłam na tę jego brzydotę, bezbronność, które dawały mi poczucie władzy tak wspaniałe, że wręcz się przestraszyłam. I gdy tak siedziałam, słuchając jego spokojnego oddechu, rozmyślałam o tym, jak wykorzystać to, czego się dowiedziałam. Wtedy właśnie zaczęłam się zastanawiać, jak mogłabym go zabić.

Rano nie wspomniał o wydarzeniach minionej nocy; nigdy nie byłam pewna, czy w ogóle pamiętał o swym koszmarze i mojej wizycie w jego pokoju. Wydawało mi się, że tak, że pamięta, lecz postanowił o tym nie myśleć, przecież nie musiał się przede mną tłumaczyć. Przed służbą i zwierzętami nie trzeba usprawiedliwiać swoich słabości; dlatego tak przyjemnie mieć w domu coś oswojonego.

Nie musiałam się spieszyć, nie dążyłam do jego śmierci w jakimś ustalonym terminie, co samo w sobie czyniło problem bardziej zajmującym, gdyż mogłam zaplanować morderstwo bardziej skomplikowane i wyrafinowane niż wówczas, gdybym miała przeciwko sobie czas. Tutaj podzielam pogląd Maurice’a: nikt nie pracuje dobrze w pośpiechu. Oczywiście, pod koniec sprawa stała się pilna, gdyż znalazłam – i zniszczyłam – kopię listu do Maxa Gurneya, w którym Maurice oznajmiał, iż ma zamiar zmienić testament. Lecz wtedy już moje plany były gotowe od ponad miesiąca.

Od początku wiedziałam, że będzie mi potrzebny wspólnik, wiedziałam również, kto nim będzie. Decyzja, by przy pomocy Digby’ego Setona pozbyć się jego brata, potem zaś jego samego, była w swej śmiałości tak wspaniała, że czasem przerażała mnie moja własna odwaga. Ale ryzyko nie było tak wielkie, jak mogłoby się zdawać. Znam dobrze Dig-by’ego, jego słabe i mocne strony; jest znacznie mniej głupi, a zarazem bardziej chciwy, niż się sądzi, bardziej praktyczny, lecz mniej pomysłowy, niespecjalnie odważny, lecz wytrwały i uparty, przede wszystkim jednak jest słaby i próżny. W swoim planie wykorzystałam zarówno jego zalety, jak i wady. Posługując się nim, zrobiłam bardzo niewiele błędów, a jeśli czasem go nie doceniałam, to skutki nie były tak zgubne, jak można by się obawiać. Teraz stał się uciążliwy i groźny, lecz naturalnie już niedługo będę musiała go znosić. Gdyby okazał się mniej irytujący i bardziej godzien zaufania, mogłabym pozwolić mu pożyć jeszcze rok czy dwa – wolałabym uniknąć podwójnego podatku od spadku po Maurisie. Nie pozwolę jednak, by chciwość popchnęła mnie do błędu.

Z początku powstrzymywałam się od prostackiego wtajemniczenia Digby’ego w plan uśmiercenia Maurice’a. Zaproponowałam mu jedynie pomysł na skomplikowany żart. Oczywiście, niedługo w to wierzył, ale też i nie musiał. Podczas wszystkich wstępnych rozmów ani razu nie padło słowo „morderstwo”; on wiedział i ja wiedziałam, ale żadne z nas nawet się nie zająknęło. Skrupulatnie podtrzymywaliśmy bajeczkę, że interesuje nas jedynie eksperyment naukowy – być może niebezpieczny, ale zupełnie pozbawiony złośliwości – który miał udowodnić Maurłce’owi, że można potajemnie przewieźć człowieka z Londynu na Monksmere bez jego zgody i współpracy. To miało być nasze alibi; jeśliby nam się nie udało, mieliśmy gotową opowieść i nikt nie mógłby udowodnić, że nie jest prawdziwa. Pan Seton założył się z nami, że nie będziemy umieli porwać go na Monksmere i nie dać się złapać. Chciał opisać coś takiego w swojej nowej książce. Byłoby wielu świadków skłonnych zeznać, że zawsze przywiązywał wielką wagę do szczegółów. A jeśli w drodze umarłby na atak serca, któż mógłby nas za to winić? O co by nas oskarżono? O nieumyślne zabójstwo? Może. Morderstwo – nigdy.

Wydaje mi się, że Digby przez jakiś czas prawie wierzył w naszą bajeczkę, ja w każdym razie robiłam wszystko, aby go w tym utwierdzić. Niewielu ludzi ma dość odwagi i siły woli, by z zimną krwią zaplanować morderstwo, Digby zaś na pewno do nich nie należy. Lubi, gdy nieprzyjemne prawdy są ładnie opakowane, woli przymykać oczy na rzeczywistość, tak jak zawsze wolał nie wiedzieć całej prawdy o mnie.

Kiedy już przekonał sam siebie, że to wszystko rozkoszna, pozbawiona ryzyka zabawa o łatwych regułach, dzięki której można zdobyć dwieście tysięcy funtów, zaczął doskonale się bawić. To, co mu zleciłam, nie wykraczało poza jego specyficzne zdolności, poza tym miał dużo czasu. Najpierw musiał kupić używany motocykl, a do niego długą przyczepę w kształcie pocisku. Musiał kupić je oddzielnie i w takiej części Londynu, w której nikt go nie znał. Następnie miał wynająć mieszkanie, dość odosobnione i wyposażone w garaż, i nie podawać Maurice’owi adresu. Wszystko to było dość proste i z zadowoleniem ujrzałam, że mój golem radzi sobie całkiem dobrze. Osobiście bardzo się w tym okresie denerwowałam, gdyż miałam bardzo niewielki wpływ na rozwój wypadków. Z chwilą, gdy ciało znalazłoby się na Monksmere, mogłam wszystkim pokierować, ale na razie musiałam polegać na Digbym. To Digby musiał dopilnować epizodu w Klubie Cortez, mnie zaś nie bardzo podobał się plan zwabienia go do Carrington Mews; był zbyt skomplikowany i niebezpieczny, potrafiłam wymyślić łatwiejszy sposób, Digby jednak nalegał. Zamierzał w ten sposób wplątać w intrygę klub Lukera, na którym chciał zrobić wrażenie. W końcu więc pozwoliłam mu na to – wszak mnie to nie obciążało -i przyznaję, że poszło znakomicie. Digby zwierzył się Lily Coombs z zamiaru porwania brata dla eksperymentu, powiedział jej również, iż Maurice założył się z nim o kilka tysięcy, że tego nie dokona. Za swój trud Lily dostała sto funtów. Musiała jedynie rozpoznać Maurice’a, opowiedzieć mu historyjkę o handlu narkotykami i wysłać na Carrington Mews po dalsze informacje. Gdyby nie złapał się na tę przynętę, nic nie traciliśmy, miałam w zanadrzu inne plany. Ale, oczywiście, połknął haczyk. Musiał tam iść, wszak robił to w imię sztuki. Podczas każdej z wizyt w Seton House Digby umiejętnie wspominał Lily Coombs i Klub Cortez, toteż Maurice zdążył już dołączyć do swej kartoteki odpowiednio wypełnioną fiszkę. A kiedy zjawił się w Londynie na swój doroczny pobyt, było więcej niż pewne, że złoży w Klubie Cortez wizytę; równie pewne jak to, że w Klubie Cadaver zamieszka w swym zwykłym pokoju, jedynym, do którego nie trzeba było jeździć tą małą, klaustrofobiczną windą. Digby potrafił nawet co do dnia przewidzieć, kiedy Seton wybierze się do Lukera. O tak, Maurice połknął haczyk! Dla swych książek poszedłby nawet do piekła. I tak się właśnie stało.

Gdy Maurice pojawił się w drzwiach domku na Carrington Mews, zadanie Digby’ego stało się proste. Lekki, ogłuszający cios – niezbyt mocny, aby nie zostawić śladów – nie był rzeczą trudną dla kogoś, kto kiedyś uprawiał boks. Podobnie łatwo przyszła Digby’emu przeróbka przyczepy motocykla, mająca zamienić ją w podróżną trumnę; pamiętajmy, że własnoręcznie zbudował swoją żaglówkę. A więc gotowa przyczepa już czekała, zaś garaż był bezpośrednio połączony z domem. Drobne, nieprzytomne, głośno dyszące ciało – Lily zrobiła, co do niej należało i Maurice wypił o wiele za dużo wina – zostało umieszczone w trumnie, wieko zaś porządnie przybite gwoździami. Oczywiście po bokach znajdowały się otwory, uduszenie Maurice’a nie leżało w moich zamiarach. Digby wypił pół litra whisky i podążył załatwiać sobie alibi. Nie wiedzieliśmy, rzecz jasna, na kiedy trzeba je przygotować, co nas nieco martwiło; byłoby fatalnie, gdyby Maurice umarł za wcześnie. Bo to, że umrze, i to w męczarniach, nie ulegało wątpliwości, nie wiedzieliśmy tylko, kiedy zaczną się te męczarnie i jak długo potrwają. Wobec tego kazałam Digby’emu dać się zaaresztować natychmiast, gdy znajdzie się w bezpiecznej odległości od domu.

Następnego dnia, wcześnie rano, zwolniony z aresztu Digby wyruszył motocyklem na Monksmere. Nie oglądał ciała. Powiedziałam mu, aby nie otwierał wieka, ale i bez tego wątpię, czy dałby się skusić. Nadal usiłował żyć w owym wygodnym, na poły baśniowym świecie, który dla niego stworzyłam. Nie podejrzewałam nawet, jak wyjątkowo się zachowa, gdy już nie będzie mógł dłużej udawać, iż weń wierzy. Jestem jednak pewna, że kiedy owego ranka opuszczał Car-rington Mews, był tak niewinnie podniecony jak uczniak, któremu udał się figiel.

Podróż przebiegła bez żadnych trudności. Tak jak się spodziewałam, czarny strój motocyklowy, kask i gogle stanowiły znakomite przebranie. W kieszeni miał bilet do Saxmundham z dworca Liverpool Street, a zanim wyjechał z West Endu, wysłał jeszcze do Seton House sporządzony przeze mnie opis Klubu Cortez. Nie muszę chyba mówić, że sposób pisania na maszynie znacznie łatwiej ukryć niż typ maszyny, jakiej się używa. Napisałam ten fragment kilka tygodni wcześniej na maszynie Maurice’a; na prawą dłoń włożyłam rękawiczkę, palce lewej zaś zabandażowałam. Ustęp o okaleczonych zwłokach przepisał sam Maurice, po prostu wyjęłam go z jego papierów. Pomysł, aby go wykorzystać jako miły, subtelny szczegół w moim planie przyszedł mi do głowy, gdy dowiedziałam się, jaki początek dla jednej z jego książek podsunęła mu panna Calthrop. Zrobiła wówczas prezent nie tylko Maurice’owi, lecz również i mnie; świetnie przeze mnie wykorzystany, w dużej mierze określił przyszły kształt morderstwa.

Jest jeszcze jeden, istotny element planu, którego do tej pory nie wyjaśniłam. Co dziwniejsze, aczkolwiek myślałam, że sprawi mi najwięcej trudności, okazał się najłatwiejszy ze wszystkich. Musiałam sprawić, aby Digby mnie poślubił. Sądziłam, że przekonanie go, aby to uczynił, będzie mnie kosztować tygodnie żmudnych perswazji, a tyle czasu nie miałam. Wszystkie rozmowy musieliśmy odbywać podczas tych rzadkich okazji, gdy spędzał weekend na Monksmere; pozwalałam mu do siebie pisać, gdyż miałam pewność, że listy zostaną spalone, lecz sama do niego nie pisałam, nigdy też nie rozmawialiśmy przez telefon. Poza tym nakłonienie go do zgody na tę, być może niemiłą, lecz konieczną część planu nie było czymś, co mogłam powierzyć poczcie. Obawiałam się nawet, że o tę właśnie rafę rozbije się całe przedsięwzięcie – ale nie doceniłam Digby’ego. Nie był zupełnie głupi – inaczej nigdy nie uczyniłabym go wspólnikiem jego własnej destrukcji – i potrafił zrozumieć, że pewne rzeczy są nieuniknione; poza tym, miał w tym swój interes. Aby dostać pieniądze, musiał się ożenić. Nie było w jego życiu nikogo innego, nie chciał też żony, która wtrącałaby się we wszystkie jego sprawy i która nawet mogłaby żądać, by z nią sypiał. Poza tym – istniał jeszcze jeden, zasadniczy powód, dla którego musiał zostać moim mężem. Jeżeli oboje zachowalibyśmy milczenie, nikt nigdy by nie udowodnił, że zabiliśmy Maurice’a, a żony nie można zmusić, aby zeznawała przeciwko mężowi. Oczywiście ustaliliśmy, że po jakimś rozsądnym czasie rozwiedziemy się, ja zaś podpisałam intercy-zę bardzo dla niego korzystną. Nie za korzystną, żeby nie wzbudzać podejrzeń, ale bardzo, bardzo godziwą. Mogłam sobie na to pozwolić: on musiał się ze mną ożenić, żeby dostać spadek i zaniknąć mi usta, ja natomiast chciałam wyjść za niego, bo chciałam – jako wdowa po nim – dziedziczyć cały jego majątek.

15 marca wzięliśmy w Londynie cichy ślub cywilny. Wynajął samochód i przyjechał po mnie wcześnie rano. Naszego odjazdu nikt nie widział, a zresztą, któż miałby to być? Celia Calthrop wyjechała, więc nie ryzykowaliśmy, iż do mnie zajrzy, Oliver Latham i Justin Bryce byli w Londynie. Co do Jane Dalgliesh, niewiele mnie obchodziło, gdzie jest. Zadzwoniłam do Maurice’a, że jestem chora i nie przyjdę do pracy. Zirytował się, ale nie przejął, nie obawiałam się więc, że mógłby wpaść do mnie dowiedzieć się, jak się czuję. Mau-rice nienawidził chorób. Zmartwiłby się, gdyby chorował jego pies, ale z drugiej strony, lubił swojego psa. Dzisiaj jest mi przyjemnie sądzić, że żyłby jeszcze, gdyby tego dnia pofatygował się do Tanner’s Cottage, aby sprawdzić, co się ze mną dzieje – i stwierdzić, że skłamałam.

Ale czas i taśma się już kończą. Wyrównałam rachunki z Maurice’em Setonem; to jest mój triumf, nie zaś usprawiedliwienie, a muszę jeszcze niejedno opowiedzieć.

Digby, wraz z motocyklem i przyczepą, przyjechał do Tanner’s Cottage w środę około szóstej wieczorem. Zapadł już zmrok i nikogo nie było w okolicy, jak zwykle zresztą na tym wybrzeżu. Maurice oczywiście już nie żył. Kiedy zrywaliśmy wieko przyczepy, Digby zbladł jak ściana. Myślę, że przypuszczał, iż twarz ofiary będzie skurczona w grymasie przerażenia, a martwe oczy spojrzą nań oskarżycielsko. Nie czytał, tak jak ja, podręczników medycyny sądowej Maurice^ i nie wiedział o pośmiertnym rozluźnieniu mięśni. Spokojna, zwyczajna, wyprana z uczuć twarz brata, tak zupełnie pozbawiona mocy straszenia lub wzbudzania współczucia, w jakiś sposób pomogła mu się opanować. Zapomniałam mu jednak powiedzieć o stężeniu pośmiertnym i nie spodziewał się, że będziemy musieli przełamać je w kolanach, aby posadzić zwłoki w moim wózku i zawieźć je na brzeg. To mu się wyraźnie nie podobało; nadal słyszę jego nerwowy chichot na widok chudych nóg Maurice’a, sterczących jak patyki z łych jego idiotycznych spodni. Ale potem Digby w nie uderzył, stężenie w kolanach puściło i stopy zawisły luźno jak stopy dziecka. Ten mały akt przemocy wobec nieboszczyka odmienił Digby’ego. Byłam przygotowana na to, że będę musiała sama odrąbać dłonie i nawet przyniosłam tasak, ale Digby zabrał mi go bez słowa i poczekał, aż ułożę ręce Maurice’a na ławce. Pewnie zrobiłabym to zręczniej, ale wątpię, czy z większą przyjemnością. Później odebrałam mu je i włożyłam do plastikowego woreczka. Digby chciał zrobić z nich użytek i wysłać je Lukerowi, musiałam jednak jeszcze trochę nad nimi popracować w zaciszu mojej ciemni. Tymczasem zawiesiłam woreczek na szyi i z przyjemnością poczułam dotyk tych rąk, jakby pełznących po mojej skórze.

Wreszcie Digby wszedł do wody i wypchnął łódkę na morze, na zaczynający się odpływ. Nie martwiłam się śladami krwi; martwi, jeśli w ogóle krwawią, to bardzo mało. Wszelkie plamy na kostiumie motocyklowym miało zmyć morze. Digby, połyskując, wyszedł ku mnie z ciemności z rękami wzniesionymi nad głowę, jak ktoś poddany rytualnemu oczyszczeniu i milcząc odwiózł mnie na wózku do domu. Jak już mówiłam, chyba go nie doceniłam i podczas tego powrotu wąską alejką po raz pierwszy zrozumiałam, że może być niebezpieczny.

Reszta zadań tej nocy miała być prosta; według planu Digby miał pojechać jak najszybciej do Ipswich, po drodze zatrzymać się gdzieś przy śluzie Sizewell, odłączyć przyczepę i zepchnąć ją do głębokiej wody. W Ipswich miał zdjąć z motocykla numery rejestracyjne i porzucić go w jakiejś ciemnej uliczce. To był stary motor i nikt raczej nie szukałby właściciela. A nawet jeśli ktoś ustaliłby jego związek z Digbym i odnalazł przyczepę, dysponowaliśmy jeszcze naszą koronną obroną: opowieścią o porwaniu i tragicznie zakończonym zakładzie, zaś Lily Coombs potwierdziłaby nasze zeznanie.

Udzieliłam Digby’emu zupełnie jasnych instrukcji; po pozbyciu się motocykla winien był wysłać napisany przez Maurice’a fragment tekstu o ciele dryfującym na morzu. Potem, nadal w kombinezonie, miał iść na stację i kupić peronówkę. Nie chciałam, aby konduktor zapamiętał pasażera, który wsiada w Ipswich z biletem kupionym w Londynie. Digby wmieszałby się w tłum, wsiadł do pociągu do Saxmundham, w ubikacji zdjął kombinezon, schował go w torbie i przyjechał do Saxmundham o wpół do dziewiątej. Stamtąd miał wziąć taksówkę do Seton House, gdzie czekałam nań po ciemku, aby sprawdzić, czy wszystko poszło zgodnie z planem i poinstruować go, co ma robić dalej. Jak wspomniałam, było to bardzo proste i nie oczekiwałam problemów. Ale Digby poczuł się mocny i natychmiast zrobił dwa głupstwa: po pierwsze, nie oparł się pokusie, by odłączyć przyczepę i pojeździć trochę po okolicy z pełną prędkością, przy czym od razu natknął się na Bryce’a, po drugie, poprosił Liz Marley, aby wyjechała po niego do Saxmun-dham. Pierwszy wyczyn wynikał jedynie z dziecinnej chęci popisania się, drugi jednak mógł się bardzo źle skończyć. Byłam już bardzo zmęczona fizycznie i nie potrafiłam stawić czoła takiej niesubordynacji. Gdy usłyszałam podjeżdżający pod dom samochód Liz i spojrzałam nań zza firanki, zadzwonił telefon. Teraz wiem, że to tylko Plant dzwonił, aby się czegoś dowiedzieć o panu Setonie, ale wtedy aż się wzdrygnęłam. Dwie nieprzewidziane rzeczy działy się naraz, a ja nie przygotowałam się na żadną z nich. Gdybym miała czas, aby wziąć się w garść, pewnie poradziłabym sobie lepiej, w tej sytuacji jednak strasznie pokłóciłam się z Dig-bym. Nie ma sensu cytować, co każde z nas powiedziało, ale skończyło się tym, że Digby wściekły odjechał w noc, z zamiarem, jak oznajmił, powrotu do Londynu. Nie uwierzyłam mu; stawka była zbyt wysoka, aby teraz miał zrezygnować. To był tylko kolejny, sprowokowany przez kłótnię, dziecinny gest niezależności, który miał jedynie mnie nastraszyć. Czekałam jednak aż do świtu na powrót vauxhalla, nie śmiać zapalić światła, zastanawiając się, czy jeden moment gniewu zniszczy cały, tak starannie obmyślony plan i czy można jeszcze coś uratować. Wreszcie poszłam do domu, ale rano znów wróciłam do Seton House, by stwierdzić, że vauxhalla nadal nie ma. Dopiero w czwartek wieczorem, gdy zadzwonili do Pentlands, dowiedziałam się, co się stało. Wtedy nie musiałam już udawać, że jestem wstrząśnięta. Dobrze jest wiedzieć, że Digby Seton wkrótce zapłaci za to, co przeżyłam przez te dwadzieścia cztery godziny. Trzeba przyznać, że wykazał się wielką przedsiębiorczością, a już jego opowieść o fałszywym telefonie była niezwykle sprytna. Tłumaczyła wszystko, co w malignie mógłby zdradzić na temat śmierci Maurice’a, równocześnie wzmacniając jego alibi; poza tym stwarzała mieszkańcom Monksmere dodatkowe problemy. Podziwiając jego pomysłowość i wyobraźnię, ciekawa jednak byłam, kiedy zacznie rozważać pozbycie się mnie.

Niewiele więcej mam do powiedzenia. Zwrot tasaka Jane Dalgliesh nie był trudniejszy niż jego kradzież. Kombinezon motocyklowy pocięłam na kawałki i wrzuciłam do morza. Skórę na kostkach dłoni Maurice’a wypaliłam kwasem, potem zaś Digby nadał swoją paczkę. Wszystko to było bardzo proste i zgodne z planem. A teraz czekam już tylko na ostatni rozdział. Za kilka dni podyktuję tę opowieść raz jeszcze. Nie czuję do Digby’ego szczególnej nienawiści; ucieszę się, kiedy umrze, ale nie muszę patrzeć na jego męczarnie, mogę je sobie wyobrazić; natomiast bardzo żałuję, że nie byłam przy śmierci Maurice’a Setona.

A to mi przypomina, że powinnam wyjaśnić jeszcze jedno. Dlaczego nie pozwoliłam, by jego zwłoki zostały w Londynie, by legły gdzieś w rynsztoku Paddington jak kupa mięsa i szmat? Powód jest prosty. Musieliśmy obciąć mu dłonie, te wszystko mówiące dłonie, z których zdarł sobie skórę do kości, waląc kostkami w wieko trumny”.

Głos skończył mówić. Przez chwilę taśma jeszcze się kręciła, aż wreszcie Reckless wstał i zatrzymał magnetofon. Bez słowa schylił się i wyciągnął sznur z kontaktu. Jane Dal-gliesh także wstała, mruknęła coś do Lathama i poszła do kuchni; prawie natychmiast dobiegły Dalgliesha odgłosy puszczanej wody i szczękanie pokrywki czajnika. Co ona robi, pomyślał, nastawia obiad? Przygotowuje gościom kawę? O czym myśli? Czy teraz, gdy już jest po wszystkim, nie interesuje jej nawet ta orgia nienawiści, która zniszczyła i zakłóciła życie tylu osób, nie wyłączając jej samej? Jednego mógł być pewien: jeśli kiedyś jeszcze jego ciotka wspomni o Sylvii Kedge, na pewno nie pozwoli sobie na sentymentalne żale w rodzaju: „Gdybyśmy tylko wiedzieli! Gdybyśmy jej tylko pomogli!” Dla Jane Dalgliesh ludzie byli jacy byli i próby wpłynięcia na nich uważała za równie aroganckie i niestosowne, jak litowanie się nad nimi. Nigdy jeszcze brak zaangażowania ciotki nie uderzył go z taką mocą; nigdy jeszcze nie był tak przerażający.

Latham z wolna porzucił swą sztuczną pozę przy kominku i opadł na pusty fotel.

– Biedak! – zaśmiał się z przymusem. – Zabity z powodu wyboru koszuli nocnej! A może z powodu wyboru sypialni?

Reckless nie odpowiedział, starannie zwijając kabel od magnetofonu. Wziąwszy urządzenie pod pachę ruszył ku drzwiom, ale przy drzwiach odwrócił się do Dalgliesha.

– Wyciągnęliśmy tę przyczepę. Znaleźliśmy ją dwadzieścia metrów od miejsca, które pan zaznaczył na mapie. Kolejny szczęśliwy traf, panie Dalgliesh.

Dalgliesh wyobraził sobie tę scenę. Teraz, w porannym słońcu, przy samotnej śluzie musiało być bardzo przyjemnie; zielony spokój, zakłócany tylko przez szum dalekiej szosy, śpiew rzeki, głębokie głosy mężczyzn przeszukujących dno. A potem poszukiwany przedmiot zapewne się wynurzył, wyglądając jak gigantyczny, pasiasty kabaczek, z kadłubem w girlandach wodorostów, lśniący od kapiącego błota. Nie wątpił, że grupie utrudzonych, ciągnących go ku brzegowi policjantów wydał się bardzo mały, ale też Maurice Seton był małym mężczyzną.

Po wyjściu Recklessa Latham powiedział gniewnie:

– Muszę panu podziękować za ocalenie mi życia.

– Musi pan? Wydawało mi się, że na odwrót. W końcu to pan zrzucił ją z dachu.

– To był wypadek – padła szybka, obronna odpowiedź. – Nie chciałem, żeby spadła.

Oczywiście, że nie, pomyślał Dalgliesh. To musiał być wypadek, Latham był ostatnim człowiekiem na świecie, który potrafiłby żyć ze świadomością, że zabił kobietę, nawet w samoobronie. No cóż, jeśli miał tak o tym myśleć, równie dobrze mógł zacząć od razu. A w ogóle, jakie to miało, do cholery, znaczenie? Chciał, żeby Latham już sobie poszedł. Sama myśl o wyrazach wdzięczności była dlań idiotyczna i krępująca, poza tym zbyt wielkie czuł zmęczenie, aby cieszyć się na pogawędkę przy śniadaniu. Jednak musiał się dowiedzieć czegoś jeszcze.

– Ciekaw jestem, co sprawiło, że poszedł pan wczoraj do Tanner’s Cottage. Widział ich pan razem – Digby’ego i pannę Kedge?

Dwie prostokątne koperty lśniły bielą na tle szarej kamiennej ściany nad kominkiem. Niebawem będzie musiał otworzyć list Deborah. To upokarzające i śmieszne, to pragnienie, aby wrzucić go do ognia nie czytając, jakby jednym gestem można było rozprawić się z przeszłością. Usłyszał, że Latham mówi:

– Oczywiście. Pierwszego wieczora po przyjeździe. Skłamałem, co do czasu – dotarłem tu po szóstej. Zaraz potem poszedłem na spacer wzdłuż klifu i zobaczyłem dwie postacie z łódką. Rozpoznałem Sylvię, wydawało mi się też, że drugi człowiek to Seton, ale nie byłem pewien. Było za ciemno, by dokładnie zobaczyć, co robią, ale wyraźnie widziałem, że spuszczają łódkę na wodę. Nie wiedziałem tylko, co to za tłumok na dnie, ale później domyśliłem się, oczywiście. Nie przejąłem się; jeśli o mnie chodzi, Maurice na to zasłużył. Jak pan najwyraźniej odgadł, Dorothy Seton przysłała mi ten ostatni list, który do niej napisał, pewnie chciała, bym ją pomścił. Obawiam się, że pomyliła się co do mnie; zbyt często widziałem, jak drugorzędni aktorzy wygłupiają się w tej roli, bym miał teraz sam w niej wystąpić. Nie miałem obiekcji, aby ktoś inny zrobił to za mnie, ale kiedy Digby został zamordowany, stwierdziłem, że pora się dowiedzieć, co u licha ta Kedge zamierza. Celia powiedziała, że Sylvia chciała widzieć się z Recklessem dziś rano i pomyślałem, że roztropnie będzie, jeśli pierwszy z nią pogadam.

Daremnie było dowodzić, że gdyby Latham przemówił wcześniej, zapewne ocaliłby życie Digby’emu. Czy to w końcu takie pewne? Mordercy mieli gotowe wyjaśnienie: zakład z Setonem, który tak strasznie się skończył, panika, gdy odkryli martwe ciało, obcięcie dłoni jako próba zatarcia śladów. Czy bez tego wyznania dałoby się udowodnić, że Maurice Seton nie umarł w sposób naturalny?

Ujął list Deborah pomiędzy lewy kciuk i sztywno obandażowaną dłoń, próbując wsunąć czubki palców prawej ręki pod klapkę, jednak mocny papier stawiał opór.

– Niechże pan to da! – zawołał Latham niecierpliwie. W jego długich, poplamionych tytoniem palcach koperta rozdarła się bez trudu.

– Proszę nie zwracać na mnie uwagi – powiedział, wręczając ją Dalglieshowi.

– W porządku – odparł Dalgliesh – wiem, co to jest, mogę poczekać.

Ale mówiąc te słowa, już rozkładał kartkę. Zawierała tylko osiem wierszy; nawet w listach miłosnych Deborah nie była wylewna, tu jednak jej powściągliwość graniczyła z brutalnością. A czemuż by nie? Stali wobec zasadniczego ludzkiego dylematu: albo prowadzi się wspólne życie, z trudem pokonując przeszkody, albo załatwia się z nim w ośmiu linijkach. Przyłapał się na tym, że liczy wiersze, słowa, z nienaturalnym zainteresowaniem bada odstępy między wyrazami, szczegóły pisma. Postanowiła przyjąć propozycję nowojorskiego oddziału swojej firmy. Nie może już znieść wyczekiwania na obrzeżach jego życia, aż on podejmie decyzję. Wątpiła, czy jeszcze się kiedyś zobaczą. Tak będzie lepiej dla nich obojga.

Zdania trąciły konwencją, wręcz banałem, pożegnanie pozbawione było werwy i oryginalności, a nawet godności. Jeśli pisała je z bólem, to w jej pewnym, zamaszystym piśmie nie było po nim śladu.

W tle słyszał wysoki, arogancki głos Lathama, który mówił coś o szpitalu w Ipswich i prześwietleniu czaszki, sugerował, aby Dalgliesh z nim pojechał i dał sobie zbadać ręce, rozważał podatek, jaki będzie musiała zapłacić Celia, zanim dorwie się do fortuny Setona i z niezręcznością uczniaka usiłował raz jeszcze wytłumaczyć się ze spowodowania śmierci Sylvii Kedge. Dalgliesh odwrócił się doń plecami i wziąwszy swój własny list z kominka, złożył razem obie koperty, niecierpliwie próbując je przedrzeć; były jednak za grube i wreszcie musiał wrzucić je całe do ognia. Paliły się długo, każda kartka oddzielnie zajmowała się ogniem, zwijała i czerniała, zaś atrament bladł, tak że w końcu ujrzał swoje własne strofy, srebrne na czarnym tle; nie chciały umrzeć, on zaś nawet nie mógł złapać pogrzebacza, aby rozbić je w proch.

P D James

***

Content

P. D. James
Z Nienaturalnych Przyczyn

KSIĘGA PIERWSZA

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

KSIĘGA DRUGA

I

II

III

IV

KSIĘGA TRZECIA

I

II

III

IV

V

P D James