Marek Krajewski, Mariusz Czubaj

Róże Cmentarne

Jarosław Pater 2, 2009

Chcemy wrócić przed czwartą i pójść nad morze po południu, kiedy słońce słabiej grzeje, a na plaży jest mniej ludzi. W końcu mamy teraz najdłuższe dni w roku…

Kazimierz Kwaśniewski, Zbrodniarz i panna

Prolog

Są zdarzenia, które trafiają niczym precyzyjny cios boksera.

Mówiąc językiem boksu: Kazimierz Ziętek został „napoczęty” w poprzedniej rundzie. Jego przeciwnikiem był alkohol, którego nadmiar spożył dzień wcześniej.

Zaczęło się od tego, że poszedł na imieniny do kolegi z tartaku, Jana Gawrona, zwanego „Wkrętakiem”. Solenizant nie przepuścił żadnej okazji, by zrobić butelkę z kolegami, a zapach wódki wyczuwał z dużej odległości – niczym sejsmograf tąpnięcia gdzieś w strefie Mórz Południowych. Wkrętak opanował sztukę alkoholowego public relations do perfekcji: o swoich urodzinach i imieninach opowiadał z miesięcznym wyprzedzeniem, powtarzając tę informację nieustannie w ostatnim tygodniu przed – jak mawiał – „godziną zero”. Jeśli dzień imienin, urodzin lub jakiejś innej okoliczności towarzyskiej wypadał w środku tygodnia, urządzał przyjęcie w tymże dniu i nigdy go nie przesuwał na najbliższy weekend, który wykorzystywał zwykle na „poprawiny” odpowiedniej „imprezy”. Solenizant pochodził spod Krakowa i zapewne z powodu galicyjskich korzeni był wyjątkowym sknerą. To właśnie natura skąpca sprawiła, że z czasem Gawron, uwielbiający prezenty i alkohol, zaczął świętować także – chociaż był wdowcem od ponad dziesięciu lat – rocznicę ślubu. Nikomu z biesiadników nie przeszkadzało to w najmniejszym stopniu.

Wkrętak nie był wybredny. Życie nauczyło go, że spieniężyć można wszystko, zapraszał zatem na swe uroczystości kogo tylko mógł i przyjmował każdy prezent. Podczas ostatniego spotkania, z okazji rocznicy ślubu, trafił się prawdziwy rarytas, gdy jeden z gości przyniósł kilka kilogramów miedzi z elektromagnesów służących do samoczynnego hamowania pociągu. Wkrętak upłynnił cenny prezent w niedużej fabryce gwoździ koło Pucka.

Wszystkie imprezy organizowane przez Gawrona kończyły się tak samo. Zawsze na koniec ci, którym podzielność uwagi pozwalała jeszcze na picie i słuchanie opowieści, musieli wysłuchać, jak to przed prawie trzydziestu laty Wkrętak pracował na wydziale K-1 Stoczni Gdańskiej. Na tym wydziale, który jako pierwszy, o szóstej rano 14 sierpnia 1980 roku, rozpoczął historyczny strajk. Wkrętak opowiadał też, że na własne oczy widział, jak wąsaty elektryk przeskakiwał przez mur, by poprowadzić potem strajkujących do zwycięstwa. „Gdybym go powstrzymał, gdyby wtedy nie skoczył przez mur, byłoby inaczej… Lepiej”, dopowiadał cicho, ale bełkotliwy szept mieszał się już wtedy z pijacką czkawką.

Kazimierz Ziętek słyszał wielokrotnie puentę tej opowieści i też miał prawo myśleć, co by było, gdyby… Kilka godzin później zastanawiał się na przykład, co by było, gdyby nie poszedł na imieniny do Wkrętaka i spędził wieczór ze swoją konkubiną. Albo gdyby pamiętał, że sknera Gawron kupuje wódkę najgorszą i upadlającą oraz najtańsze, wzmacniane spirytusem piwo na dobicie. Ale to było kilka godzin później. Teraz w jego głowie kłębiły się tkliwe myśli, erotyczne tęsknoty i niebezpieczne żołądkowe zapowiedzi.

Gdy Kazimierz Ziętek otworzył drzwi klatki schodowej przy ulicy Morskiej w Gdyni, poczuł, że za chwilę eksplodują mu trzewia i głowa. Marzył już tylko o jednym: by wtulić się w Złotko, w jej biodra rozłożyste niczym wachlarz, i przespać się chociaż ze trzy godziny.

Wieloletnia partnerka życiowa Ziętka nazywana była „Złotkiem” nie z czułości, ale ze względu na swą rzadko spotykaną posturę. Miała sto dziewięćdziesiąt centymetrów wzrostu, co – w oczach wielu mężczyzn – upodabniało ją do polskich siatkarek. „Tylko nie pozwólcie jej skakać”, Ziętek mówił do kolegów, gdy był pewien, że Złotko nie słyszy. „Jej podskoki spowodowałyby wstrząsy tektoniczne. Jak w tych japońskich filmach o Godzilli”.

Była druga w nocy i alkohol w jego głowie i brzuchu buzował jak gejzer. Pech go nie opuszczał. Najpierw bez skutku szukał kluczy, a potem zaczął walić pięściami do drzwi. Złotko ani myślała otworzyć. Można by rzec, że ustawiła szczelny blok. Ziętek wytoczył się przed czteropiętrowy budynek i postanowił wejść przez balkon, ale kraty mieszkania na parterze były zamknięte, podobnie jak i okno, choć noc była parna; jedna z ostatnich w czerwcu, jedna z tych, które zapowiadają tłumy turystów na Wybrzeżu i udane wakacje. Nie pozostawało nic innego jak warować przy wycieraczce, znosić drwiące spojrzenia zapóźnionych sąsiadów i czekać, aż Złotko się zlituje i raczy otworzyć. O czwartej nad ranem Ziętka minął pan Tadek nazywany przez chłopaków z podstawówki „Czerwononosym”. Przeszedł obojętnie obok, tak jak przechodzi się koło niegroźnego widma. Alkoholowe bestiarium sprawiało, że Czerwononosy często nie mógł zasnąć. Bał się koszmarów dopadających w godzinach najgłębszego snu. O czwartej rano pan Tadek krążył więc między blokami i szukał kompana, z którym mógłby chlapnąć. Tak na uspokojenie.

O piątej niektórzy sąsiedzi zaczęli wyprowadzać psy. Jeden z czworonogów omal nie obsikał mężczyzny drzemiącego na wycieraczce. O szóstej trzydzieści Ziętek dał za wygraną. Ze Złotkiem porozmawia sobie później. I w koszuli przesiąkniętej potem, który trącił – podobnie jak oddech – niestrawioną wódką, pojechał do tartaku pociągiem, nie wiadomo dlaczego zwanym „autobusem szynowym”.

Przez następne dni Ziętek wielokrotnie myślał, co by było, gdyby jednak wziął wtedy „dzień wolny na żądanie”. Niepotrzebnie przejmował się tym, co wciąż powtarzał im szef. „Robota jest, to i ludzie się znajdą. I to lepsi od was”, te zdania brzmiały jak refren, który wbił mu się w głowę. Rzeczywiście, tartak MGM między Wejherowem i Krokową, największy w okolicy, pracował na pełnych obrotach. Jeszcze niedawno tartakom groziła zapaść, gdy wszyscy sprowadzali drewno tanie jak barszcz z Bułgarii i Rumunii. Wszystko zmieniło się, gdy kraje te wstąpiły do Unii Europejskiej i podniosły ceny surowców.

Ziętek założył robocze ubranie i wypił lurowatą kawę, po której znów zaczęło go mdlić.

– Co tak siedzisz? – usłyszał. – Długo tak będziesz się modlił?

Pięćdziesięcioletni siwy mężczyzna, który stał nad nim, trzymał w ręku wilgotnościomierz młotkowy.

– Wkrętaka nie będzie, wziął dzień wolny na żądanie.

Rury mu pękły w mieszkaniu czy coś takiego…

„Akurat”, pomyślał Ziętek i poczuł, że za chwilę wyleje się z niego niestrawiona wódka. Widomy dowód zbrodni popełnionej wczoraj z Wkrętakiem. Wstał ciężko. W głowie mu wirowało.

– A jak nie ma Wkrętaka, to masz. – Mężczyzna wręczył mu przyrząd służący do pomiaru wilgotności drewna. – No, ruszaj się!

Była ósma trzydzieści, gdy otworzyli drzwi suszarni. Ziętek wbijał wilgotnościomierz w tarcicę, a siwy zapisywał wyniki pomiaru.

– Wiesz co? – Ziętek odwrócił się w jego stronę. – Zrobimy pomiar, a potem pójdę do kanciapy, kimnę się z godzinkę, co? – Uderzył w kolejną partię tarcicy. – Zostanę dziś dłużej, co?

Mężczyzna milczał.

„Coś jest nie tak”, pomyślał Ziętek, „ten ciul chce mi dopiec, że niby jestem trochę zaprawiony, i nie zgodzi się”.

Nagle zrozumiał, co sprawiło, że jego gderliwy szef nie odpowiada.

Dźwięk. Inny dźwięk.

Wilgotnościomierz wbijany w tarcicę wydaje inny dźwięk. Ten był podobny do przytłumionego klaśnięcia.

Coś się nie zgadzało. I skąd taka wysoka wilgotność? Powinna być o wiele mniejsza. Uderzył młotkiem raz jeszcze.

Siwy wyciągnął rękę i gwałtownie, z okrzykiem obrzydzenia, ją cofnął. Zaczął się trząść.

– To nie tarcica… – wykrztusił. – To człowiek… Trup… Wysuszyło go na wiór…

Cios doszedł celu. Zanim Ziętka oblał zimny pot, zanim poczuł kwaśną kluskę w gardle, zanim zobaczył wirujące czarne plamy przed oczami, zanim to wszystko poczuł i ujrzał, dostrzegł strzępy granatowej dżinsowej kurtki. Mięśnie jego nóg zamieniły się w watę.

Nieprzytomny zwalił się na ziemię.

1

Dźwięki trąbki Milesa Davisa przebiły się przez szum prysznica i warkot wiertarki u sąsiada z góry. Motyw z filmu Windą na szafot powtórzył się raz jeszcze, tym razem głośniej. Jarosław Pater przypomniał sobie, że telefon zostawił w kuchni na stole. Postawił mokrą stopę na nowe, przed miesiącem wymienione kafelki.

Nie spodziewał się, że kiedyś polubi „falowce”, gigantyczne blokowiska w Gdańsku-Przymorzu, wymysł architektów z czasów Edwarda Gierka, którym pofalowało mózg. Nie sądził, że przestanie przeszkadzać mu oznaczająca jego klatkę odrapana litera „H”, do której ktoś dopisał dwie inne litery: „uj”. Że spojrzy inaczej na balkony, żyjące w rytmie sezonowej mody. Wiosną balkony zapełniały się rowerami, latem i wczesną jesienią pojawiały się taborety i niewielkie grille, późną jesienią zostawały tylko sznury z praniem. Nie irytowało go już i to, że kwadrat, którego granice wyznaczał falowiec i czteropiętrowy, ustawiony do niego równolegle, równie długi tasiemiec, żyje własnym życiem, zaludniony mężczyznami popijającymi na ławce piwo i godzinami grającymi w karty. Depresji nie wywołało w Paterze wykopalisko, które wyglądało, jakby w ziemię koło falowca uderzył meteoryt. Wykopalisko przeznaczone było pod budowę hipermarketu, który miał stać się konkurencją dla pobliskiego „Reala” i „Biedronki”. Nadkomisarzowi żal było jedynie niewielkiego domku, stojącego do niedawna na terenie budowy, w którym hodowca gołębi trzymał swoje stado. Pewnego dnia mężczyzna i jego chatka znikli. Jakby zapadli się w otchłani wykopanej przez maszyny budowlane.

Pod koniec maja Paterowi udało się dokończyć remont ciągnący się długimi tygodniami. Wymianę płytek ceramicznych na podłodze zaczynała ekipa, która po kilku dniach zrezygnowała i przeniosła się do Wielkiej Brytanii, pozostawiając nadkomisarza ze stosem materiałów budowlanych w małym przedpokoju. Z drugą ekipą było podobnie. Dopiero trzecia uporządkowała wszystko po poprzednikach, w czym niemałą zasługę miał aspirant Wieloch. Widząc nadkomisarza na skraju załamania nerwowego, postanowił zastosować – jak sam to określił – „czynnik perswazyjny”.

Pewnego dnia wszedł do mieszkania w falowcu na Przymorzu. W milczeniu przypatrywał się postępowi prac, po czym wyjął wódkę „Wyborową” i zaproponował robotnikom po kolejce z gwinta. Gdy wypił i otarł usta wierzchem dłoni, wyjął pistolet P-99. W ciszy, która zapadła w mieszkaniu, słychać było, jak sąsiedzi piętro niżej kłócą się, gdzie mają jechać na weekend.

– No więc jest tak – zaczął Wieloch, przeładowując broń – żeśmy się napili wódki. A po kielichu jesteśmy już kumplami, nie? A kumplom – teraz zdawało się, że waży pistolet w ręce – opowiada się o sobie. Opowiem wam, do czego to – podniósł P-99 do góry – często mi służy. Pokazuję to ludziom, którzy nie dotrzymują słowa.

I Wieloch roztoczył opowieść o tym – tak się wyraził – kogo ma na rozkładzie. I jak nienawidzi partaczy. I o tym, jak ceni zawodowców. I że nigdy jeszcze przed nim nikt nie uciekł.

– Więc, chłopaki, mam nadzieję, że też jesteście zawodowcami i że ten remont zrobicie szybko. I – zakończył przemowę – że ta wódka z wami nie była pomyłką. Że jesteśmy kumplami. Ja mogę pomylić się nie raz i nie dwa, ale mój przyjaciel – zawiesił głos i czule przejechał palcem po lufie pistoletu – nie myli się nigdy.

Klepnął oniemiałego Patera w ramię i wyszedł, zostawiając „chłopakom” napoczętą butelkę. W drzwiach jeszcze szepnął:

– Niech pan się nie martwi, szefie. Zobaczy pan, jak działa taki doping.

Wieloch nie pomylił się. W ekipę wstąpił nowy duch. Pracowali bez wytchnienia także w soboty i w niedziele, a efektem wysiłku na miarę przodowników pracy była lśniąca nowością i czystością łazienka oraz wyremontowana kuchnia. Łazienka i kuchnia, których nadkomisarz nie musiał się już wstydzić. W życiu Patera zaszły także inne zmiany. Aspirant Kulesza ze zdumieniem zauważył, że przełożony zaczął używać szamponu koloryzującego, by przykryć coraz bardziej widoczną siwiznę. Zdawało się, że mgiełka złośliwości i apatii, unosząca się nad Paterem, przerzedziła się w ostatnich miesiącach. Dwie pasje nadkomisarza pozostały niezmienne: obstawianie zakładów sportowych oraz poker, chociaż przy stoliku w „Mandarynie” pokazywał się rzadziej niż kiedyś.

Ostatnio pomyślał nawet, że dwa hazardowe nałogi uzupełniały się niczym piasek przesypujący się w klepsydrze. Podczas gdy zakłady bukmacherskie zapewniały mu środki do życia, niekiedy przewyższające policyjną pensję, premię otrzymywaną od święta lub honorarium za konsultacje do jednego z seriali, poker odkrywał dionizyjską naturę Patera – naturę utracjusza i człowieka, dla którego ryzyko było tym, czym dla innych kreska koksu. 0 ile zawsze szczycił się tym, że wieloletnia miłość do Lechii Gdańsk nigdy nie pozbawiła go rozsądku w salonie zakładów, o tyle kolejne rozkłady kart na masywnym stoliku potrafiły osłabić w nim instynkt samozachowawczy.

Dźwięk trąbki rozległ się jeszcze głośniej. Filmowy motyw Pater przypisał w telefonie tylko do dwóch numerów. Jeden należał do naczelnika Cichowskiego, drugi do niej. Z naczelnikiem zawarł umowę, że przed urlopem uporządkuje już tylko papiery. Że żadnych nowych spraw nie weźmie. Cichowski nie miałby po co dzwonić. To mogła być tylko ona.

Mokra stopa przywykła do dawnych wybrzuszeń, ceramicznych wynaturzeń i chropowatości wykonała ślizg godny łyżwiarza figurowego. Pater poczuł, że traci równowagę. Uderzył całym ciężarem ciała w umywalkę firmy „Koło” i runął wraz z nią na podłogę. Rozległ się łoskot, zadudniło w kaloryferze i rurach centralnego ogrzewania, pokrytych świeżą, białą farbą. Wiertarka na górze ucichła. Na podłodze leżała nowa umywalka wśród twardych grudek cementu.

Pater z sykiem, trzymając się za żebra, wstał z podłogi. Telefon znalazł w kuchni na nowym stole, którego blat pokryty był melaminą, podobno odporną na wilgoć i zarysowania. Zanim spojrzał na numer, już wiedział. To jednak nie mogła być ona. Nie miała tyle cierpliwości. Jego rozumowanie było słuszne. Na ekraniku migotało „Żarówa”. Nie wróżyło to nic dobrego. Ten pseudonim szef

Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, inspektor Cichowski, zawdzięczał swojej łysej i jakby wypolerowanej czaszce. Żarówa dzwonił do Patera ze swojej prywatnej komórki po raz czwarty w historii ich współpracy.

Wiesz, co to jest MGM? – Cichowski zaczął bez wstępów.

– Ryczący lew.

Zapadła cisza.

– Metro-Goldwyn-Mayer. Taka stara wytwórnia filmowa. Ta z ryczącym lwem.

– Widzę, że humor ci przed urlopem dopisuje. MGM to Markowski-Gumowski-Misiak. Tartak koło Wejherowa, wiesz który?

Wiedział. Był tam kiedyś.

– Dwie godziny temu znaleźli tam zwłoki – ciągnął Cichowski.

– Co ja mam do tego? Przecież obiecał mi pan…

– Wiem, co obiecywałem – przerwał naczelnik. – Na miejscu są już ludzie z Wejherowa, ale poprosili nas o pomoc. Sprawa może być nietypowa… Wiesz, że nie mam kogo posłać. – Cichowski zaczął się nagle tłumaczyć. – Twój partner Światło jest na urlopie, inni zawaleni robotą. Zobacz, o co chodzi, najwyżej dowalimy komuś jeszcze jedną sprawę albo zepchniemy na Wejherowo.

Obaj milczeli. Na górze zaczęła się kolejna część koncertu na wiertarkę.

– Co to znaczy, że sprawa może być nietypowa? Kogoś pochlastali piłą? Wejherowska masakra piłą mechaniczną?

– Pater poczuł pulsowanie w okolicach żeber. Dotknął bolącego miejsca i skrzywił się. – Czy jest tam już lekarz?

– Ma być Kwieciński. A co do pierwszego pytania: zwłoki znaleziono w suszarni drewna. To podobno mało ciekawy widok.

– Ale co nam do tego? – Pater nie ustępował. – Jakiś pijak wlazł do środka, zasnął i stało się.

– Zgoda – głos Cichowskiego lekko zadrgał. – Tylko nie każdy ma zgruchotaną czaszkę z tyłu głowy. Mało kto potrafi się sam tak urządzić. Znam tylko wstępne ustalenia, to oczywiście jeszcze nic, ale jedź tam, dopilnuj kwitów. A potem przyjemnego urlopu. Zgodnie z umową.

Żebra bolały coraz bardziej. Dobrze, że na miejscu ma być Kwieciński. Pater z trudem założył koszulę z krótkim rękawem. Przed falowcem podniósł rękę i pozdrowił znajomego taksówkarza. Sąsiad stał przy samochodzie. Wszystkie drzwi i bagażnik były otwarte. „Pewnie znów wiózł swojego sąsiada, gastronoma Wietnamczyka, i teraz musi wywietrzyć samochód z zapachu kota w pięciu smakach”, pomyślał Pater i wsiadł do toyoty. Niecałą godzinę później był na miejscu.

2

Tartak kojarzył się zawsze Paterowi z zapachem tarcicy, ciągłym hałasem maszyn i nie najlepszymi wspomnieniami. Kiedyś nadkomisarz został tam wezwany na miejsce wypadku. Ofiara wpadła pod trak pionowy. Przypomniał sobie, że patrzył na rozbryzgi krwi jak z filmów Wesa Cravena, porozrzucane kawałki mięsa i nieubłaganą maszynerię, wykonującą sto pięćdziesiąt cięć na minutę. Nie wiedzieć czemu rytmiczny dźwięk wydawany przez piłę przypomniał mu wtedy perkusistów grających na dwie stopy hydrauliczne. Jak w ekstremalnych odmianach heavy metalu.

Tym razem było inaczej. W tartaku panowała zaskakująca cisza. Pracownicy snuli się między trzema policyjnymi wozami. Pater zauważył Kwiecińskiego i pomachał mu ręką. Tą, którą mógł podnieść. Podeszło dwóch mężczyzn.

– Dziś nie pracujemy, mamy tu taką specjalną sytuację… – powiedział jeden z nich. – Nagranie do programu policyjnego… Zapraszamy innego dnia.

Pater spojrzał na czterdziestolatka z wypiekami na twarzy.

– Nazywam się Jarosław Pater. Komenda Wojewódzka. Pan jest właścicielem?

Mężczyzna poczerwieniał jeszcze bardziej i skinął głową.

– Nazywam się Krzysztof Markowski, a to mój wspólnik, Rafał Misiak.

Nadkomisarz przypatrywał się mężczyznom. Misiak nieco cofnął się za wspólnika.

– Nagranie do programu policyjnego… Dobre… Mam nadzieję – Nadkomisarz dodał cicho – że to ostatnie kłamstwo dzisiaj.

Misiak cofnął się jeszcze bardziej. Najchętniej zapadłby się pod ziemię.

– Myśleliśmy – Markowski zaczął ciężko oddychać – że pan jest klientem. Rozumie pan, musimy dbać o pijar.

Nagle Markowski zmienił temat, jakby wstąpiły w niego nowe siły.

– Ofiarę znaleźli w suszarni Ziętek i Koniarek. Ziętek źle się poczuł i pojechał do domu. Wie pan, wymiotował jak kot.

– Nie mówi się „wymiotował jak kot”, tylko „rzygał jak kot”. Albo „puścił pawia”, pozostając przy substandar-dowej odmianie naszego pięknego języka – Pater cedził słowa powoli. – Chyba że chodzi panu znów o odpowiedni pijar… zresztą nieważne… Dlaczego – popatrzył na Markowskiego – powiedział pan „ofiara”?

– No przecież policjanci mówili, że ktoś rozbił mu głowę. Zresztą nie mogło być inaczej, my tu, widzi pan, musimy przestrzegać zasad BHP i w zasadzie wypadki się u nas nie zdarzają…

– W zasadzie?

– Wie pan, to tartak – po raz pierwszy odezwał się Misiak. – Raz na jakiś czas czyjś palec musi polecieć. Taka robota. Zna pan dowcip o ręce drwala?

Pater przytaknął.

– Proszę być na miejscu. Nie wykluczam, że będę chciał z panami porozmawiać.

Znowu poczuł ból. Rozejrzał się. Kwieciński, gdzie jest Kwieciński?

– Aha, jeszcze jedno – krzyknął za odchodzącymi mężczyznami. – MGM to trzy litery. A panów jest dwóch. Gdzie jest trzeci wspólnik?

Markowski i Misiak odwrócili się, jakby wykonywali zsynchronizowany zwrot podczas musztry.

– Jest nas trzech. Gumowski jest na urlopie. Chyba we Francji.

Pater zobaczył medyka sądowego. Ruszył w jego kierunku. „Ładne rzeczy tu się dzieją”, pomyślał. „Nie potrafią trzymać języka za zębami i wszyscy już wiedzą, że trup ma ranę na głowie. I nie potrafią przytrzymać na miejscu człowieka, który znalazł ciało”. Pater wiedział, że taka bezmyślność we wstępnej fazie śledztwa bardzo często jest już nie do naprawienia. Jak trzy bramki w plecy na dziesięć minut przed końcem meczu. Partacze. Przypomniał mu się Wieloch, ekipa remontowa i przyjaciel P-99.

Przywitali się.

– Chodź, coś ci pokażę. – Kwieciński ruszył szybko w stronę niedużego jasnego budynku, składającego się z dwóch części. Medyk pogwizdywał coś pod nosem. Nadkomisarz przyspieszył kroku i rozpoznał melodyjkę. My Favorite Things. Banalna piosenka, z której geniusz saksofonu, John Coltrane, uczynił jedno ze swoich arcydzieł.

– Chodź, coś ci pokażę. – W głosie medyka sądowego pobrzmiewała rzadka u tego człowieka ekscytacja. Pater zauważył, że w stronę budynku prowadzą szyny.

– Nie, zaczekaj, to ja ci coś pokażę. – Pater podniósł koszulę.

My Favorite Things urwało się w pół taktu.

– Przewróciłem się w łazience. Moje żebra miały spotkanie trzeciego stopnia z umywalką.

Kwieciński przyjrzał się opuchliźnie.

– Rozległe zasinienie. Jak tu skończysz, jedź od razu na prześwietlenie. Po drodze zatrzymasz się w aptece i kupisz sobie środki przeciwbólowe. A na razie dam ci ze swojego zestawu podręcznego. – Sięgnął do torby. – Noszę ze sobą, tak na wszelki wypadek. Dobra… Żywi mają pierwszeństwo przed umarłymi. To powiedział chyba jakiś filozof… A teraz chodź.

Pater połknął dwie duże zielone kapsułki. Przywitał się z miejscowymi policjantami i wszedł do suszarni. Popatrzył na zwłoki i zrobiło mu się niedobrze.

– Uważaj – powiedział Kwieciński – tu wszędzie jest narzygane. Ktoś haftował paprykarzem szczecińskim albo czymś równie apetycznym.

Przed Paterem leżało coś, co skojarzyło mu się z filmami o UFO. Z kosmitą na stole laboratoryjnym w amerykańskiej bazie w Roswell. To coś nie przypominało człowieka. Leżące przed nim ciało było dziwnie pomarszczone i skurczone, policzki zapadły się, jakby gigantycznymi strzykawkami wyssano tłuszcz z twarzy. Dłonie przypominały zdjęcie rentgenowskie z ukazanym w detalach układem kości.

– To rzadko spotykany widok – powiedział Kwieciński. – Z takim przypadkiem, w takim miejscu – medyk zatoczył koło dłonią – spotykam się po raz pierwszy, a przecież wiesz, że niejedno widziałem…

Zamilkł. Pater zamknął oczy. Nie chciał, by Kwieciński zaczął opowiadać teraz, co takiego widział w swoim bez wątpienia pracowitym życiu.

– Pamiętaj, że w około sześćdziesięciu, siedemdziesięciu procentach nasze ciało składa się z wody, a my jesteśmy w suszarni. Znasz też powiedzenia: „usychać z miłości”, „uschnąć z rozpaczy”… Człowiek schnie jak drzewo, ale nie aż tak. – Popatrzył na ciało. – Dla ciebie ciekawsze będzie jednak to. – Medyk lekko przechylił głowę denata. – Rozległa rana z tyłu głowy, odniesiona wskutek uderzenia.

– Czy on… to jest w ogóle mężczyzna? – Pater wolał się upewnić.

Kwieciński skinął głową.

– Czy on mógł sam się uderzyć? Tak jak ja dzisiaj w żebra? Stracił przytomność i wtedy…

– Ta rana jest za wysoko. – Kwieciński przerwał. – Musiałby podskoczyć, odchylić głowę i wyrżnąć w coś z całej siły. Powiem ci, co wiem, jak będę miał delikwenta na stole, ale raczej nie jest możliwe, by samemu się tak urządzić. Najpewniej najpierw ktoś go skutecznie znieczulił, potem tu zaciągnął. Mówiłem, że to robota dla ciebie.

Kwieciński wyszedł przed suszarnię. „Nie dla mnie. Dla nich”, pomyślał Pater, patrząc na miejscowych policjantów. „Ja tylko wypełnię papiery dla Cichowskiego”.

– Jak długo on tu leży?

– To musiało trochę potrwać. Ale ile? Więcej będę wiedział, jak go dostanę do wyłącznej dyspozycji.

Pater, zanim odjechał, porozmawiał jeszcze z Zenonem Koniarkiem, siwym mężczyzną, który razem z Kazimierzem Ziętkiem znalazł ciało. Dowiedział się, że stare suszarnie typu „Hajnówka” zostały w tartaku zastąpione nowymi, komorowymi. I że drewno suszy się przy wilgotności osiemdziesiąt procent i w temperaturze dziewięćdziesięciu stopni. Wyobraził sobie uwięzionego w środku mężczyznę, cierpienie i śmierć. Suszarnia wyciągnęła z niego wodę jak strzykawka, pozostawiając gorące kości z przyklejonymi płatami skóry. Jak bolą płuca skwierczące pod wpływem wdychanego powietrza? Jak boleśnie kurczą się nerki, kiedy wysysa się im ich wilgoć? Można było tylko mieć nadzieję, że facet już nie żył, gdy zaciągnięto go do środka.

Jak długo tam leżał? Kwieciński nie wiedział. Okazało się, że suszarnia nie jest otwierana codziennie. Nie ma takiej potrzeby. Raz na jakiś czas pracownik tartaku sprawdza wilgotność i temperaturę, porównując odczyty z dwóch termometrów widocznych przez szybkę. Pater dowiedział się, że termometry te działają na zasadzie podobnej do psychometru Assmanna. Raz na jakiś czas podkręca się grzejniki działające na parę nasyconą suchą. To także nie wymaga wchodzenia do komory suszarni. Niekiedy otwiera się drzwi, by wpuścić powietrze. Ale i wtedy nie ma powodu, by wchodzić do środka.

– Słowem, gdyby nie dzisiejszy pomiar – Koniarek pokazał wilgotnościomierz młotkowy – gość mógłby tam jeszcze poleżeć niezauważony. W ciszy, w ciepełku…

Gdy Pater odjeżdżał, zamienił kilka zdań z policjantem z Wejherowa. Zwłoki przeszukano. Nie znaleziono żadnych dokumentów. Żadnego śladu, który umożliwiłby identyfikację. Trzeba będzie szukać dalej i przejrzeć rejestry zaginionych. Ale tę robotę zostawi innym.

Prześwietlenie wykazało silne stłuczenie dwóch żeber. Pater popatrzył na zdjęcie. Przypomniał sobie wysuszoną dłoń mężczyzny. Jak długo tam leżał? „W ciszy, w ciepełku”.

Cisza i ciepło. Słońce. Nie myślał już o tartaku między Wejherowem a Krokową.

Myślał o Grecji.

3

Pater przyglądał się samochodom stojącym na parkingu naprzeciw Starego Ratusza w Gdańsku. Wypatrywał miejsca, w którym mógłby zaparkować swoją starą co-rollę. Jego wzrok padł na wystający tył potężnego land rovera. Nie był pewien, czy nikły odblask w światłach cofania to znak manewru, czy też skutek działania lipcowego słońca. Zaufał jednak swojemu instynktowi i zatrzymał się. Aby ośmielić kierowcę topornego auta, przypominającego mały autobus, mrugnął dwukrotnie światłami. Tamten gwałtownie wyjechał tyłem i zatrzymał się nie więcej niż dziesięć centymetrów od maski toyoty, omal jej nie taranując. Potem ruszył z piskiem opon, pokazując Paterowi ogolony na łyso tył swojej głowy, na której widniał jakiś tatuaż, chyba pająk na sieci. Butny impet, z jakim land rover wyjechał ze zwartego szeregu aut, świadczył o tym, że mruganie światłami było ze strony Patera zbyteczną i zupełnie niedocenioną uprzejmością. Może kiedy indziej nadkomisarz zapisałby numery land rovera i poprosił kolegów z drogówki, aby przetrzepali auto w poszukiwaniu przeterminowanej gaśnicy, za co wlepiliby łysemu bucowi najwyższy możliwy mandat, może pojechałby za nim i śledził go, szukając okazji do rewanżu. Ale nie dzisiaj, nie teraz. Jeśli dobrego humoru nie zepsuł mu zasuszony trup w tartaku, podobny do ufoludka, to tym bardziej nie mógł tego uczynić jakiś łysy ABS.

Pater, parkując, parsknął śmiechem, bo przypomniał sobie, jak jego siedemnastoletnia siostrzenica Agata wyjaśniła mu niedawno skrót ABS jako „absolutny brak szyi” i jako synonim rzeczownika „karkonosz”. Rozbawiła go wtedy dwuznaczność skrótowca i używał go ostatnio dość często. Wcześniej może by i zganił sam siebie za operowanie slangiem. Ale ostatnio był wyrozumiały dla siebie i świata.

Wysiadł z samochodu i poszedł Szeroką w stronę biura podróży pośredniczącego w sprzedaży biletów lotniczych. W połowie drogi uśmiechnął się i zawrócił. Zapomniał o bilecie parkingowym. Jeszcze kilka dni temu wściekłby się na swoje roztargnienie. Ale nie dzisiaj. Dzisiaj idzie odebrać dwa bilety do Salonik i jest to wystarczający powód do radości, aby nie przejmować się łysym osiłkiem w land roverze, i upałem, który przykleił nadkomisarzowi koszulę do pleców, i roztargnieniem, a może i parkometrem, który – jak Pater założył – nie będzie działał.

Ale to przewidywanie nie sprawdziło się i Pater umieścił wydrukowany bilet za przednią szybą swojego auta. Po kilku minutach znalazł się w biurze podróży. W nie-klimatyzowanym wnętrzu, zalepionym ofertami last minute i zalanym przez południowe słońce, klientów obsługiwały dwie młode kobiety, z plakietkami „Aneta” i „Ania” przypiętymi do bluzek. „Powinno być «Anna», Anią to ona może być dla swojego kochanka”, pomyślał z lekką irytacją, która szybko przerodziła się w łagodną wyrozumiałość. „Może tej dziewczynie brakuje ciepła, może nikt nie zwraca się do niej pieszczotliwie, może w ten sposób chce zyskać przychylność ludzi? Moją życzliwość już zyskała. Powiem do niej «Pani Aniu»„.

Swojego pomysłu nie mógł na razie zrealizować. Pani Ania była zajęta. Siedziała przed nią chuda i wysoka kobieta, we fryzurze bardzo popularnej wśród serialowych aktorek i prezenterek, którą jego podwładny Kulesza nazywał „hełmofonem Magdy M.”. Przed Anetą natomiast rozpierał się wygodnie w fotelu starszy pan w krótkich spodenkach, z których wystawały dwie chude i blade łydki. Pater, przysłuchując się wściekłym posapywaniom kobiety w hełmofonie i rozwlekłym wyjaśnieniom mężczyzny w krótkich spodenkach, wiedział, że poczeka na swoją kolej. Nie sposób było wyobrazić sobie, że pretensje klientki, która domagała się odszkodowania od biura pośrednictwa za jakieś kłopoty z odzyskaniem bagażu na lotnisku w Dominikanie, będą krótsze albo że niezdecydowany klient w końcu wyłuszczy, czego oczekuje po pobycie w Egipcie. Kiedy indziej Pater – dla skrócenia sobie oczekiwania – zanurzyłby wzrok w dekolcie Ani lub Anety albo usiadłby i rozpoczął kontemplowanie ich szczupłych nóg, widocznych spod biurek. Dzisiaj jednak tego nie zrobił. Dziś wiedział, jak skrócić sobie czas, i miał przy sobie coś, co skutecznie odciągało go od obu, skądinąd atrakcyjnych, pracownic biura.

Tym czymś był jego nowy telefon komórkowy. W nowiutkiej nokii, którą przed tygodniem kupił za ćwierć ceny w ramach programu zatrzymania stałych abonentów, zachował kilka starych wiadomości, których, był tego pewien, nigdy nie usunie i które umożliwiały mu spokojne przeczekanie takich chwil jak ta, kiedy w dusznym biurze musi wysłuchiwać jazgotu i marudzenia,

Pater usiadł na jedynym wolnym foteliku i połączył się ze swoją skrzynką pocztową. Przeglądał listele. Przed oczami migały mu różne frazy autorstwa tej samej kobiety.

Skąd Pan ma mój mejl? Pytam dla porządku, bo wcale się nie gniewam. Nie wyjechałam do Anglii, nie mam odwagi zaczynać nowego życia. Jestem Panu bardzo wdzięczna za rozwiązanie sprawy tych pogróżek […]. Ależ oczywiście mogę Panu podać mój numer telefonu […].

Pater przypomniał sobie chwilę, kiedy wystukiwał po raz pierwszy jej numer. Nie mogła odebrać. Jej głos poprosił go o pozostawienie wiadomości w poczcie głosowej. Nie zostawił żadnej wiadomości, ale dzwonił kilkakrotnie. Słuchał jej głosu i wyobrażał sobie, jak składa usta, kiedy lekko sepleni przy spółgłoskach szumiących. Ta prawie niewyczuwalna wada wymowy wydała mu się ekscytująca, kiedy uświadomił sobie, że jej powodem może być zbyt długi język.

Wie pan, mieszkam w Darłowie… Jeśli chciałby się Pan ze mną spotkać, to zapraszam do mojego uroczego miasta. Jest tutaj kilka miejsc, w których można by spokojnie porozmawiać […]. Jest Pan bardzo staromodny w tej swojej niechęci do telefonowania, a przy tym bardzo miły, kiedy Pan pisze, że mejle (listele – osobliwa nazwa, czy to połączenie początku wyrazów list i elektroniczny?) zostawiają mój ślad, który jest Panu tak bliski. Ja sama bardzo lubię godzinami rozmawiać przez telefon.

Pater pamiętał wzburzone ciemne morze, które podziwiał, siedząc na oszklonym tarasie darłowskiego hotelu „Apollo”, i smak kawy, którą pił wraz z miłośniczką długich rozmów przez telefon. Po szybach płynęły krople deszczu. Najpierw spędzali czas rozdzieleni kwadratowym stolikiem. W pewnym momencie pod pretekstem uzyskania lepszego widoku na morze usiadł koło niej. Dotknęła go nieznacznie kolanem i poprosiła z uśmiechem, żeby nie udawał nieśmiałego nastolatka i nie szukał wymówek, by koło niej usiąść. Widok morza poprzez zalaną szybę i tak jest kiepski, niezależnie od tego, gdzie się siedzi.

Ja też przyjemnie wspominam nasze spotkanie w Darłowie. Jesteś miłym facetem, choć zanadto skrytym. To zresztą jest dość zabawne i trochę intrygujące. Wiesz, Twoja propozycja wspólnego wakacyjnego wyjazdu do Grecji nieco mnie zdumiała. Nie wiem, jak na nią zareagować. Muszę to przemyśleć. Nie jestem jeszcze gotowa na takie propozycje. Nie jestem pewna, co masz na myśli, pisząc „romantyczny wyjazd”. Ja zresztą jestem rozważna i nieromantyczna.

Pater otworzył w komórce kolejny listel i przeczytał go bardzo szybko. Nie delektował się nim tak jak poprzednimi, choć „rozważna i nieromantyczna” wyrażała w nim zgodę na wspólny wyjazd. Pod jednym wszakże warunkiem. To właśnie ten warunek sprawiał, że Pater ostatnią wiadomość czytał w pośpiechu i niechętnie.

Drogi Jarku, sprawdzałam w necie, co to za wyspa ta Folegandros. Jej zdjęcia urzekły mnie. A więc zgadzam się, ale pod jednym warunkiem. Jedziemy jako para przyjaciół i będziemy mieli osobne sypialnie.

Pater tak zafrasował się tymi słowami, że nie słyszał, jak wściekła kobieta w hełmofonie opuściła biuro, trzasnąwszy z całej siły drzwiami. Myślał o pierwszym spotkaniu w ekskluzywnym domu seniora i o jej zapachu. Miał bardzo blade pojęcie o damskich perfumach, ale wiedział jedno: te, którymi skropiła śnieżnobiały fartuch mogły być turecką podróbką, a i tak dla niego były powabniejsze niż wszelkie aromaty Arabii.

Pracownica Ania dwukrotnie zaprosiła go do swojego biurka. Zareagował dopiero wtedy, kiedy wstała.

– Panie Jarku, udało się zarezerwować te dwa bilety do Salonik. – Dziewczyna uśmiechnęła się. – Dla pana i dla pani Joanny Rodowicz. Bardzo dobre połączenie. Lufthansa.

W duchotę biura podróży wdarł się obsesyjny motyw z filmu Windą na szafot. Na ekraniku znów migotało „Żarówa”. Pater stracił swój dobry humor i przestał być wyrozumiały dla świata.

– Proszę pani – powiedział sucho i nie odbierał, a inwazyjna, coraz głośniejsza muzyka z komórki wdzierała się w uszy. – Pani, która udaje się ze mną na Folegandros, nie nazywa się Rodowicz, lecz Radziewicz. I nigdy nie śpiewała piosenek o futbolu i Małgośce.

Pater patrzył z satysfakcją na coraz szerzej otwarte oczy dziewczyny.

– Proszę nie przekręcać cudzego nazwiska. A poza tym chyba tak dobrze się nie znamy, żeby zwracała się pani do mnie per „panie Jarku”?

Urzędująca w biurze Ania miała nadzieję, że dziś nie trafi się jej żaden gorszy klient od jędzy, która utyskiwała na cały świat z powodu zaginięcia walizki na lotnisku w Santo Domingo. Jednak w tamten upalny lipcowy dzień nadzieja była matką naiwnych.

4

Świat zwraca ci to, co sam mu dasz.

Nadkomisarz wpatrywał się bezradnie w toyotę, która zakaszlała, jakby wydawała ostatnie tchnienie, a następnie rozkraczyła się na środku ulicy.

„Może powinienem być trochę milszy dla tej dziewczyny w biurze podróży”, pomyślał Pater. A później przypomniał sobie wyświetlacz telefonu, napis: „Żarówa”, i przysłowie, że nieszczęścia lubią chodzić parami. Miał złe przeczucia, a zarazem wiedział, że jest sam sobie winien. Tak. Może powinien być lepszy dla świata, i wtedy świat byłby łaskawszy dla niego.

Zostawił samochód na poboczu niedaleko redakcji „Dziennika Bałtyckiego”. Na klawiaturze telefonu wystukał numer znajomego mechanika. Umówili się, że Pater zostawi kluczyki do toyoty w komendzie. Ostatni kilometr do Komendy Wojewódzkiej pokonał pieszo.

Nie spieszył się. Zatrzymał się przy witrynie prezentującej pierwsze strony gazety z Wybrzeża. Przypatrywał się tytułom i zdjęciom, jakby widział je pierwszy raz w życiu. Śmierć Józefa Stalina. Porozumienia sierpniowe komunistów z „Solidarnością”. Wizyta papieża na Westerplatte w 1987 roku. Triumf Lecha Wałęsy w wyborach prezydenckich. Katastrofa promu „Heweliusz”.

W gabinecie Cichowskiego pragnął znaleźć się jak najpóźniej. Wszedł do baru „Istambuł” i zjadł kebab. Po raz pierwszy od wielu lat patrzył na Gdańsk jak na obce miasto. Tak jakby przybył w to miejsce z daleka. Na przykład z greckich wysp. W oddali mignęła mu wojewódzka biblioteka. Przypomniał sobie, że kilka lat temu podczas remontu znaleziono w tym budynku, który w czasie wojny był szpitalem, zamurowane zwłoki. Tożsamości mężczyzny pogrzebanego dziesiątki lat temu nie udało się ustalić. Nagle wrócił myślami do ufoludka z tartaku. I poczuł się tak, jakby nigdy nie opuszczał Wybrzeża i nigdy nie miał już tego zrobić.

W przejściu podziemnym, prowadzącym wprost na teren komendy, spojrzał na graffiti przedstawiające parę w namiętnym pocałunku. Minął ponury gmach z ciemnoczerwonej cegły, należący do ABW i kojarzący się z kazamatami. Schody komendy ozdobione były betonowymi kulami, które Wielochowi zawsze przypominały kształt głowy naczelnika Cichowskiego.

Pater wszedł do sekretariatu szefa i spojrzał na panią Marzenkę, sekretarkę, która słynęła ze swoich min, jakimi opisywała wchodzącym aktualny nastrój szefa. Widząc Patera, pani Marzenka podniosła w górę oczy, odsłoniła zęby, a kąciki jej warg zjechały ku brodzie. Miało to chyba znaczyć: „Stary jest wściekły i zdumiony”. Nadkomisarz prychnął pogardliwie. Był zdania, że nawet kobiety występujące w filmach porno mają więcej talentu aktorskiego niż sekretarka szefa. Bez pukania wszedł do gabinetu Cichowskiego i głośno – zbyt głośno! – wyrzucił z siebie słowa powitania.

Nikt na nie nie zareagował. Żarówa wydawał pani Marzence przez starożytny interkom polecenie pełnej blokady swojego gabinetu. Jakaś tęga kobieta w wyciągniętym T-shircie biła opuszkami po klawiszach potężnego telefonu komórkowego. Szczupły szpakowaty mężczyzna z bródką á la Jerzy Dudek przeglądał leżące przed nim zadrukowane kartki. Sześćdziesięcioletni – chyba farbowany – brunet pił gorącą herbatę z lekkim świstem. Pater stanął zdumiony. Ludzi tych widział po raz pierwszy w życiu.

– Siadaj, Jarek – mruknął Cichowski. – Kawa? Herbata?

Pater usiadł. Przypomniał sobie smak „Ekspresowej” w woreczkach i cienkiej kawy, po której musiał wydłubywać sobie z zębów kawałki zmielonych ziaren.

– Dziękuję – odparł – za kawę i za herbatę. Czy mógłbym prosić o szklankę wody? – Cichowski posunął w jego stronę kubek z napisem „Kochaj swoją policję” i potężną czaszką odruchowo wskazał plastikową butlę, która spoczywała w wysokim drewnianym stojaku.

Pater nalał sobie wody, lecz jej nie wypił. Brunatna obwódka w niedomytym kubku pomogła mu skutecznie na pragnienie. Wpatrywał się w nią uparcie, prawie nie słysząc, jak komendant przedstawiał zebranym jego osobę. Dotarł do niego jednak komplement: „mój najlepszy oficer śledczy”. Następnie Cichowski krótko przedstawił zebranych.

– Pani profesor Artemida Prociw-Bury jest językoznawcą z Uniwersytetu Gdańskiego, pan komisarz Jacek Aleksandrowski jest panu chyba znany, a pan nadkomisarz Zygfryd Marks jest policyjnym psychologiem z Komendy Głównej.

W głowie Patera zapanował mętlik. Poczuł coś w rodzaju przesytu. Artemida Prociw-Bury, Zygfryd Marks… „Za dużo tych osobliwych nazwisk naraz”, pomyślał. Spojrzał najpierw na krótko ostrzyżoną siwą panią profesor.

Wyciągnięty i sprany T-shirt mocno kontrastował z modnymi okularami o potężnych oprawkach, które zasłaniały jej pół twarzy. Spod spódnicy wystawały stopy w sandałach i w kraciastych podkolanówkach. Zygfryd Marks spojrzał na Patera z powagą spod farbowanych na czarno brwi, na które składały się liczne, długie i poskręcane włosy. Pater odwrócił się do Jacka Aleksandrowskiego i już miał zapytać, gdzie i kiedy się poznali, kiedy ten uprzedził jego pytanie.

– Jestem członkiem kolegium redakcyjnego „Przeglądu Policyjnego”. – Musnął swoją bródkę kciukiem i palcem wskazującym. – A pan kiedyś opublikował u nas swój artykuł… Ale w realu widzimy się po raz pierwszy.

Pater postanowił zapytać swoją siostrzenicę o znaczenie wyrazu „real”, który jemu samemu kojarzył się z przepłacanymi, narcystycznymi i metroseksualnymi piłkarzami ze stolicy Hiszpanii.

– Zaczynamy. – Cichowski podrapał się po błyszczącym czole. – Komu w drogę, temu trampki parują, jak ja to mówię. Nadkomisarzu Marks, bardzo proszę!

– Tak. – Marks wyjął paczkę papierosów, pokręcił nią po stole i schował z powrotem do kieszeni, widząc surowe spojrzenie pani profesor Prociw-Bury. – Ulica Sobieskiego w Krakowie, drugiego lipca, godzina szósta rano. W przechodniej bramie znaleziono zwłoki dziewczyny. Andżelika Janas, lat siedemnaście, kilkanaście ran nożem. Ostatni raz widziano ją, jak wychodzi z dyskoteki „Afera”, aby porozmawiać z kimś przez telefon. Dyskoteka ta jest oddalona o dziesięć minut drogi od miejsca znalezienia zwłok. Na

Sobieskiego nikt niczego nie widział. Brak motywu seksualnego. Czy to się panu z czymś kojarzy? – zwrócił się do Patera.

– Mnie się kojarzy dzisiejszy dzień jedynie z piłką nożną – powiedział lekko poirytowany Pater. – Pańskie nazwisko ze świetnym napastnikiem Ruchu Chorzów, Joachimem Marksem, a nazwisko tej zamordowanej z byłym trenerem naszej reprezentacji…

– Achim Marks to mój kuzyn ze strony ojca – rozpromienił się czarnobrewy. – Ale pan jest za młody, nie może go pan pamiętać… A zresztą, po co mamy sobie „panować”, jeśli mamy razem pracować. Mnie jest Zyga, a jak tobie?

– Jarosław – mruknął Pater, w najwyższym stopniu zaniepokojony zapowiedzią jakiegoś wspólnego działania.

– Ciekawa burza mózgów, panowie – przerwała im pani profesor – ale ja nie mam czasu ani na burzę mózgów, ani na panów bruderszafty.

– Komisarzu Aleksandrowski, bardzo proszę – powiedział Cichowski – panu to na pewno się z czymś kojarzy.

– Tego samego dnia, kiedy znaleziono tę licealistkę -redaktor znów pomasował wypielęgnowaną bródkę – jeden z mieszkańców kamienicy, tej z przechodnią bramą, przypomniał naszym krakowskim kolegom, że w tym samym miejscu przed laty Karol Kot zaatakował jedną ze swoich ofiar. To też była młoda dziewczyna. Wtedy zwrócono się do mnie jako eksperta…

– Komisarz Aleksandrowski – Cichowski wszedł mu w słowo, widząc pytające spojrzenie Prociw-Bury – jest jednym z najlepszych znawców historii polskiej kryminalistyki.

– Wtedy zwrócono się do mnie jako eksperta – powtórzył Aleksandrowski upartym i nieco poirytowanym głosem, jakby nie słyszał pochwalnej opinii z ust komendanta – żebym sprawdził, czy przypadkiem jakieś ostatnio popełnione i niewyjaśnione zabójstwa nie zgadzają się ze sprawami sprzed lat. Tak jak sprawa Andżeliki Janas ze sprawą Karola Kota. Wysłałem mejle do naczelników wydziałów zabójstw na terenie wszystkich województw. Poprosiłem o przysłanie mi danych na temat ostatnich morderstw. Otrzymałem odpowiedzi i zrobiło mi się gorąco. Popełniono bowiem dwa morderstwa, które przypominają zabójstwa sprzed lat. Proszę państwa, być może mamy do czynienia z kimś, kogo w amerykańskiej literaturze na temat seryjnych morderców nazywa się copycat killer.

– Byłbym wdzięczny, gdybyśmy używali polskich określeń i zrezygnowali z nazw, które niepotrzebnie zaśmiecają nasz język. – Irytacja Patera narastała, co nie przeszkodziło mu zauważyć, że językoznawczyni z uniwersytetu przyjęła jego uwagę z aprobatą.

Aleksandrowski zrobił zdumioną minę. Teraz wyglądał jak Jerzy Dudek przepuszczający między nogami piłkę lekko podaną przez własnego obrońcę, w meczu Liverpoolu z Manchesterem United.

– Morderca naśladowca. – Marks wyjął papierosa i włożył go do ust, nie zapalając. – Widziałeś, Jarek, film Psychopata?

– Nie. Pewnie jakieś kino klasy D z litrami keczupu? -drwiąco odpowiedział Pater.

– Całkiem niezły film. Z Sigourney Weaver, która cierpi na agorafobię, a ma pomóc w schwytaniu psychola.

Otóż ten osobnik w filmie – ciągnął Marks – zabijał, powtarzając wyczyny innych morderców. Naśladował swoich idoli. Niektórzy mordercy, zwłaszcza w tej pieprzonej Ameryce, mają status gwiazd rocka czy sportu.

– Ale nasz kraj to nie jest pieprzona Ameryka, jak się pan… jak się wyraziłeś – z niechęcią poprawił się Pater.

– Jesteś w błędzie. – Marks uśmiechnął się. – Nie gniewaj się, ale to nie najlepszy argument. Otóż…

– Przepraszam, przerwę wam – powiedział Cichowski. – Mam zaraz następne spotkanie, o szczegółach pogadacie beze mnie.

– Zaraz, zaraz – myśli Patera wirowały niczym ubranie podczas ostatecznej fazy prania – co to znaczy „pogadacie beze mnie”?

– Widzisz, Jarek – Cichowski poluzował granatowy krawat w myszki miki i rozpiął pod szyją różową koszulę z krótkim rękawem – z tymi osobami przy tym stole tworzymy ekipę. Nadkomisarz Marks jest policyjnym psychologiem, który profiluje przestępcę, komisarz Aleksandrowski zna dawne zbrodnie i przewiduje, gdzie ten skurwiel uderzy, a pani bada… Co? Jak to się nazywa?

– Idiolekt i socjolekt mordercy – wtrąciła Prociw-Bury, wyraźnie niezadowolona z pominięcia przez Cichowskiego jej stopnia naukowego. – To znaczy osobniczą, indywidualną odmianę języka oraz ewentualny żargon. Mam pomóc dowiedzieć się na podstawie językowych cech idiolektycznych i socjolektycznych, kim on jest. Na przykład – uśmiechnęła się nieznacznie, widząc nieco zdesperowaną minę komendanta – pan użył, panie inspektorze, substandardowego wyrazu „skurwiel”. Użycie to pozwala mi na wyciągnięcie wniosku, że…

Pater nie słyszał dalszego ciągu. Monotonny wywód pani profesor ginął pośród głuchych uderzeń krwi w uszach. „Jesteśmy jedną ekipą. Tworzymy ekipę. Jesteśmy razem, wirsind ein Team, jak krzyczeli niemieccy piłkarze przed meczami na ostatnim mundialu. Ja jednak nie należę do żadnej ekipy”, pomyślał, „bo ja z nimi nie zostanę przy tym stole, a oni ze mną nie polecą na Folegandros. Nie obchodzi mnie pogrobowiec Karola Kota”. Komórka zawibrowała w jego kieszeni. Przyszedł SMS. Pewnie od Joasi. Nie patrząc na brunatną pręgę na ścianie kubka, Pater wypił duży łyk wody i wstał gwałtownie. Prawie biegiem ruszył do drzwi.

– Wszystkie urlopy odwołane, Jarek! – krzyknął komendant.

Nadkomisarz zdjął dłoń z klamki i odwrócił się gwałtownie do zebranych.

– Wszystkie urlopy odwołane? – Pater zrobił minę podobną do tej, którą niedawno stroiła pani Marzenka, i zaczął syczeć. Jego głos załamywał się ze wściekłości. – A co my tu, w Gdańsku, mamy wspólnego z jakimś krakowskim Karolem Kotem i jakimś krakowskim mordercą naśladowcą? Wszystkie urlopy odwołane? Moi ludzie, Wieloch i Kulesza, nie wyjadą na wczasy ze swoimi rodzinami, bo w Krakowie nastąpiła reinkarnacja Karola Kota?

Cichowski szarpnął krawatem i całkiem go rozwiązał. Rozpiął kolejny guzik różowej koszuli. Obie te części garderoby dostał niedawno od swojego wnuczka na pięćdziesiąte urodziny i traktował je z wyjątkowym pietyzmem.

Jednak nie teraz. Skierował się do językoznawczyni i zabrał jej sprzed nosa kartkę. Podszedł do Patera, chwycił go za szyję i obrócił w stronę ściany. Drugą ręką przycisnął do ściany ową kartkę. Na jej brzegach była zaschnięta krew.

– Wiesz, czyja to krew? Dziewczyny z Krakowa, Andżeliki Janas – wysapał i owionął Patera nikotynowym oddechem. – A teraz czytaj to, kurwa! Na głos!

– I kto to wie prócz mnie? Wystarczy Krakowa. Idą wakacje. Pora pooddychać jodem. Tym razem bez atrakcji. Atrakcją będzie śmierć. Odezwę się po swojemu, możecie być pewni – przeczytał nadkomisarz.

– Czytaj czwarte zdanie! – warknął Cichowski.

– Pora pooddychać jodem.

– Jodem, rozumiesz, Jarek? – Cichowski puścił Patera i odwrócił się do okna. – On tego jodu nie kupi w aptece. Już wiesz, dlaczego żaden z pomorskich, żaden ze słupskich, koszalińskich, szczecińskich i gdańskich policjantów nie wyjedzie teraz na wakacje? Ale choćby wszyscy pojechali na Seszele, to ty i tak nigdzie nie pojedziesz, a wiesz dlaczego? Bo będziesz go szukał.

Komendant uderzył ręką w parapet tak mocno, że podskoczyły kwiatki i zabrzęczały talerzyki, które służyły za podstawki pod doniczki. Kraciaste podkolanówki profesor Prociw-Bury zadrżały.

– I ty go, kurwa, znajdziesz!

5

Naczelnik trzasnął drzwiami, wyszedł i w pokoju zaległa cisza. Cisza trwogi, niczym na Maracanie, gdy Urugwaj strzelił drugą bramkę Brazylii w finale mistrzostw świata w roku 1950 i dwieście tysięcy ludzi na trybunach zamarło w przerażeniu.

To była inna cisza niż ta, o której Pater marzył. Pragnął niebiańskiego spokoju na Folegandros. Z dala od zorganizowanej turystyki, hałaśliwych Skandynawów, Niemców i Rosjan. Z daleka od namolnych rodaków, którzy chcą się bratać z każdym, kto mówi po polsku. „Komu wydaje się”, Pater poprawił się w myślach, „że mówi po polsku”. Chciał być daleko od opasłych mężczyzn, którzy poruszają się w piekielnym hotelowym trójkącie, między basenem, barkiem i restauracją, z plastikowymi opaskami na nadgarstkach, upoważniającymi do korzystania z dobrodziejstw oferty all inclusive. Od tego wszystkiego Pater chciał uciec. Uciec wraz z Joanną.

Tymczasem cisza w pokoju zwiastowała klęskę podobną do tej, której doświadczyli ponad pół wieku temu canarinhos, nazywani wtedy zresztą inaczej. W jednej chwili Folegandros oddaliło się od Patera na niewyobrażalną odległość. Nadkomisarz, chcąc wstać, podniósł się zbyt gwałtownie i poczuł ból w żebrach. Z sykiem upadł na fotel. Marks i Prociw-Bury popatrzyli na niego z wyrzutem, jakby ten syk bólu był czymś niestosownym. Tylko Aleksandrowski nie zwrócił na to uwagi, ponieważ mocował się ze sznurkami aktówki, ozdobionej starym zaciekiem po wylanej kawie.

– Te cholerne sznurki – wściekał się Aleksandrowski, by po chwili wydać z siebie westchnienie ulgi: – No wreszcie… Sprawa wcale nie zaczyna się od zabójstwa w Krakowie. Zabójstwa, tak to nazwijmy, á la Kot.

Karol Kot… Pater przypomniał sobie, że kilka lat temu słyszał w radiu piosenkę jakiegoś polskiego zespołu o mordercy z Krakowa. Potem do studia zadzwoniła starsza, wyprowadzona z równowagi słuchaczka, która nie mogła zrozumieć, dlaczego na antenie pojawiają się artyści, których fascynuje przemoc. „Tego Kota”, skrzeczała do słuchawki, „to ja pamiętam. Chodziłyśmy wtedy całe w strachu. A jak się wyszło na ulicę, to się pod płaszcz wkładało tekturę albo aluminium, by obronić się w razie czego, to znaczy, w razie jak wampir zaatakuje”.

– Najpierw powiem – zabrał głos Aleksandrowski – jak ta sprawa w ogóle trafiła na moje biurko… Gdyby nie ja i moje historyczne zainteresowania, pewnie do dziś…

Pater skupił się na osie, która wleciała do pokoju. Jej gniewne bzyczenie bardziej go interesowało niż niepoślednia pewnie rola, jaką Aleksandrowski odegrał w tej zawikłanej sprawie. Bzyczenie owada narastało w głowie Patera i oddzielało go grubą ścianą od błyskotliwych wywodów i samozachwytów. Ta zapora nie była jednak na tyle gruba, aby wytłumić wszystko i przenieść Patera do wymarzonej krainy morza, skał, wina i oliwek. Dolatywały do niego strzępy zdań. „Jestem koordynatorem”. „Międzynarodowy projekt historyczny”. „Badanie modus operandi seryjnych morderców”.

Nagle przez ten nieszczelny filtr dobiegł zniecierpliwiony głos Prociw-Bury.

– Mam prośbę odnośnie do pańskiego modus narran-di - sapnęła z irytacją pani profesor. – Proszę pominąć swoje zasługi, które, jak wierzymy, są wiekopomne. Proszę pominąć też porządek pańskich działań, które doprowadziły pana do jakiegoś odkrycia. Proszę nam przedstawić tylko to, do czego pan doszedł dzięki swej żelaznej logice i ogromnej wiedzy. Ponieważ chodzi tu o seryjnego mordercę, proszę przedstawić nam serię jego zbrodni. Najlepiej w porządku chronologicznym.

– Tak jest, Jacek. – Marks nieoczekiwanie poparł języ-koznawczynię. – Mów wszystko od Adama i Ewy albo jak powiadali starożytni, od jajka, czyli od początku.

Paterowi jajko kojarzyło się tamtego dnia wyłącznie z grecką potrawą, o której opowiadała mu Joanna. Jajka w winie. Specjalność hotelu na Folegandros. Zajęty swoimi myślami, nie zauważył, że Aleksandrowski był najwyraźniej zbity z tropu. Przez pół minuty patrzył w milczeniu na Prociw-Bury. W jego spojrzeniu malowały się złość, bezradność i żal. Był bliski wybuchu. Językoznawczyni chuchała w szkła okularów, czyściła je niezbyt czystą chustką do nosa i uśmiechała się ironicznie. Kłótni zapobiegła osa, która ciężkim lotem ruszyła w stronę Aleksandrowskiego. Ten uderzył ją wierzchem dłoni mocno, a owad, odbity jak piłka, stuknął o szybę. Marks roześmiał się donośnie.

– No, dawaj, Jacek! – Klepnął go w ramię po przyjacielsku. – Wal po kolei. Zacznij od Katowic.

– Siódmego listopada – Aleksandrowski posłał pani profesor obrażone spojrzenie – siódmego listopada ubiegłego roku w Dąbrówce Małej, dzielnicy Katowic, zamordowano dwudziestotrzyletnią Annę Madziar. Została zatłuczona tępym narzędziem. Morderca następnie obnażył ofiarę i ułożył ją tak, by wyeksponować narządy płciowe… Identyczny mord został dokonany w Dąbrówce Małej czterdzieści dwa lata wcześniej, w tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym czwartym. – Pater usłyszał głos Aleksandrowskiego i poczuł, że znów zapada w letarg. – Zamordowana nazywała się Anna Mytzek. Była to pierwsza ofiara… Pierwsza ofiara… No może mi ktoś powie? Czyja pierwsza ofiara?

– Wampira Marchwickiego? – zapytała profesor Prociw-Bury.

– Tak jest! Dobrze! Odpowiedź na piątkę! – Aleksandrowski, odgrywając rolę nauczyciela stawiającego stopień pani profesor, wyraźnie się rozluźnił i rozpromienił. – Modus operandi w wypadku obu zabójstw, tego sprzed ponad czterdziestu laty i tego z ubiegłego roku, jest taki sam. Mało tego, w obu wypadkach imię ofiar jest to samo. Jest tylko poważna wątpliwość historyczna, czy Zdzisław Marchwicki rzeczywiście był „śląskim wampirem”, czy też został kozłem ofiarnym. Dla uproszczenia dalszego wykładu trzymajmy się jednak nazwiska „Marchwicki”.

Pater ocknął się i przypomniał sobie, że sprawie wampira grasującego po Górnym Śląsku i Zagłębiu nadano kryptonim „Anna”.

– Mało tego – ciągnął Aleksandrowski. – Ofiara Marchwickiego nazywała się Mytzek, ta dziewczyna – wskazał na zdjęcie, które wyjął z akt – Madziar. Obie na M…

– Oba nazwiska dwusylabowe – mruknął Pater.

– Dobrze, chłopcze! – Profesor Prociw-Bury uderzyła dłońmi w uda tak gwałtownie, że ponownie wprawiła w ruch wzór na podkolanówkach.

Marks zaśmiał się. Pater poczuł się, jakby był młodszy o dwadzieścia kilka lat i zdawał egzamin z gramatyki opisowej. Przypomniał sobie wymagającego, nieżyjącego już profesora, na którego pytania o argumenty i predykaty odpowiadał wtedy śpiewająco. Było to jedno z niewielu przyjemnych wspomnień, jakie Pater miał ze swojego nudnego studenckiego życia, dzielonego między koło naukowe a czytelnię.

– Szanowni państwo – Aleksandrowski był wniebowzięty zainteresowaniem, jakie wywołał – nie wszystko się zgadzało. Obie zbrodnie czymś się różniły… Naśladowca Marchwickiego pozostawił przy zwłokach Anny Madziar rysunek, którego nie było, że tak powiem, w oryginale. Ten oto rysunek… – Wykonał ruch ręką i na śliski laminat stołu narad pofrunęła kartka papieru.

Pater tępo patrzył na rysunek wykonany czerwonym atramentem. Autor nieudolnie naszkicował kontury ludzkiego ciała przepołowionego na wysokości brzucha. W tym miejscu rysownik postawił kilkanaście falistych kresek, ciągnących się w dół. Linie zwieńczone były kwiatostanami. Jakby jelita były łodygami. Rysunek okalał napis: „Nie ma święta bez pogrzebu”.

– A teraz następna zbrodnia. Pierwszy maja bieżącego roku. – Z uniesionym palcem i nastroszonymi nieco włosami Aleksandrowski przypominał teraz zapalonego naukowca, który poza swoją dziedziną świata nie widzi.

– Dokładnie tego dnia znaleziono w Warszawie siedemnastoletnią Weronikę Głuchowską. Brzuch zgwałconej dziewczyny był rozpruty i wylewały się z niego wnętrzności. Obok ciała leżał śrubokręt…

– Straszne! – Potężnym ciałem pani profesor wstrząsnął dreszcz – To musiał być potworny widok…

– Taki sam potworny widok – Aleksandrowski ściszył głos do szeptu, czym ponownie przykuł uwagę słuchaczy – wstrząsnął mieszkańcami Warszawy tego samego dnia, lecz czterdzieści dwa lata wcześniej, pierwszego maja 1965 roku. Tego dnia zostały znalezione zwłoki siedemnastoletniej Marii Gałązki. Dziewczyna została zgwałcona i rozcięta. Zbrodni tej dokonał seryjny morderca, niejaki Lucjan Staniak, zwany „Czerwonym Pająkiem”. Był on domorosłym malarzem, a jeden z jego obrazów przedstawiał wypatroszoną kobietę, z której brzucha wyrastają kwiaty. Obok był napis: „Nie ma święta bez pogrzebu”…

– Zaraz, zaraz, bo się pogubię. – Pani profesor była wyraźnie zainteresowana całą historią. – W listopadzie minionego roku mamy zbrodnię imitację á la Marchwicki, a w maju bieżącego roku mamy zbrodnię imitację á la Staniak, tak? Czyżby ich obu dokonał ten sam morderca naśladowca?

– To nie ulega wątpliwości – uśmiechnął się triumfalnie Aleksandrowski.

– A na jakiej podstawie tak pan sądzi? Tylko dlatego, że imitacja jest istotą obu zbrodni? To trochę za mało, aby stawiać tak śmiałą hipotezę… Może jest dwóch morderców, Marchwicki bis i Staniak bis?

– I tu wracamy do tej kartki. – Prelegent klepnął w kawałek papieru, na którym z rozciętego brzucha wylewały się jelita łodygi. – Jak państwo pamiętają, zostawił ją przy zwłokach, że zacytuję tu panią profesor, Marchwicki bis. Bazgroły te są niejako odsyłaczem do Staniaka, który ponad czterdzieści lat wcześniej namalował bohomaz o identycznej tematyce: kobieta z kwiatami wyrastającymi z jelit i tym samym napisem. A teraz – Aleksandrowski zawiesił głos i uniósł palec – moja hipoteza. Wyobraziłem sobie naśladowcę polskich seryjnych morderców, który przy każdym ciele zostawia trop do innego zbrodniarza. Naśladowca w listopadzie w Katowicach zabija á la Marchwicki, a poprzez pozostawiony na miejscu zbrodni rysunek á la Staniak daje policji wskazówkę: „Następny mord popełnię jak Staniak”. Po czym go rzeczywiście popełnia, w maju, w Warszawie.

– I co dalej? – Pani profesor aż podskoczyła. – A w Warszawie był jakiś list? Jakiś kolejny odsyłacz?

– Co tym razem? – Paterowi z trudem udało się ukryć ironię w głosie. – Mozaika z fragmentów roztrzaskanego mózgu? Na kartce?

– Nie. To nie był mózg. – Aleksandrowski pokręcił głową i położył na stół kolejne zdjęcie.

– O, ja pierdzielę… – Marks spojrzał surowo na Patera, który zaczerwienił się jak uczniak złapany na oglądaniu pornografii.

Na kartce w kratkę formatu A4 odciśnięty był kształt przypominający dwa pionowo umieszczone półksiężyce. Pater przełknął ślinę. Nie, to nie były półksiężyce. To były odciśnięte usta.

– To jest krew, prawda? – zapytał szeptem Aleksandrowskiego.

– Tak, krew Weroniki Głuchowskiej z Warszawy…

– Chce pan powiedzieć, że zabójca dziewczynę zgwałcił, potem rozpruł śrubokrętem, a potem… zanurzył usta w jej krwi i zrobił na kartce ich odcisk? – zapytał Pater.

– Tak najprawdopodobniej było. – Aleksandrowski zasępił się na kilka sekund. – A teraz krótkie podsumowanie. Najpierw morderca zabija á la Marchwicki i na miejscu zbrodni pozostawia rysunek kwiatów jelit i idiotyczny tekst á la Staniak „Nie ma święta bez pogrzebu”. Potem zabija á la Staniak i zostawia krwawy odcisk ust á la… - Tu Aleksandrowski zawiesił głos i wyciągnął pożółkłą kartkę gęsto zapisaną pismem maszynowym. – Wiecie á la kto?

W pełnej napięcia ciszy słychać było, jak osa tłucze się wściekle o szybę.

– Á la Karol Kot – Aleksandrowski odpowiedział sam sobie z triumfalnym uśmiechem. – Wiecie, co Kot mówił w czasie śledztwa? – Machnął pożółkłą kartką. – Powiedział tak: „Lubiłem pić ciepłą krew i zabijałem jak nikt inny z Krakowa”. A zatem nasz naśladowca zabił w Warszawie á la Staniak i dał wskazówkę: „A teraz zabiję jak Karol Kot”. I zrobił to. Kilka dni temu. W Krakowie. Na Sobieskiego. Zakłuł Andżelikę Janas w stylu Karola Kota.

– A po morderstwie wzorowanym na Kocie – Pater znów się ożywił – zostawił jakiś odsyłacz do kolejnego mordercy?

– Nie, w Krakowie naśladowca Kota nie zostawił już żadnej kartki. Przysłał dopiero ten list o potrzebie oddychania jodem. Na liście jest krew Andżeliki Janas.

Przyznaje się w nim do zabójstwa w Krakowie, czyli pośrednio do wszystkich trzech morderstw… Ale w Krakowie przy zwłokach niczego nie zostawił…

– Może wtedy w Krakowie ktoś go spłoszył? – Pater mówił jakby do siebie. – A może nie jest dobrze zorganizowany i skończyły mu się pomysły?

– Nie, Jarek – wtrącił się Marks. – To już moja działka. Posłuchaj tego listu – odczytał kartkę pozostawioną przez Cichowskiego. – „I kto to wie prócz mnie? Wystarczy Krakowa. Idą wakacje. Pora pooddychać jodem. Tym razem bez atrakcji. Atrakcją będzie śmierć. Odezwę się po swojemu, możecie być pewni”. Zabójca jest pewny siebie, świetnie zorganizowany, nie zostawia śladów, a w dodatku zapowiada w liście, że nie będzie atrakcji. Można to rozumieć tak, że tym razem nie będzie żadnej podpowiedzi.

Zapadła cisza. Osa ślizgała się po szybie, a jej bzyczenie stawało się coraz wścieklejsze.

– Poza tym ten skurwiel zaczął działać z większą częstotliwością. Między pierwszym a drugim zabójstwem minęło ponad pół roku, między drugim i trzecim dwa miesiące. Obawiam się, że tym razem to stanie się jeszcze szybciej. Dlatego musimy działać. Dlatego – Marks popatrzył na Patera – ty jesteś nam potrzebny, bo to twój teren. Chyba że – uśmiechnął się po raz kolejny – ten świr wybierze Świnoujście albo Kołobrzeg… Wtedy masz wolne.

– Rozumiem. Każdy z nas ma swoją działkę. A jaką działkę ma, jeśli wolno spytać, pani profesor?

Profesor Prociw-Bury drgnęła, jakby została wyrwana z letargu.

– Już o tym mówiłam. Badam idiolekt i socjolekt mordercy. – Ostry ton świadczył, że znów obudziła się w niej lwica, która na konferencjach naukowych miażdży swych adwersarzy. – I nie zamierzam wyjaśniać po raz drugi tych terminów, tylko dlatego że jest pan nieprzytomny. Naśladowca jest zorganizowany także pod względem literackim i językowym. Niech pan spojrzy na ostatni list. „I kto to wie prócz mnie”…

– Powinno być „oprócz” – zaprotestował nieśmiało Pater, który jako normatywista nie czuł się zbyt pewnie przy Prociw-Bury.

– Może być tak i tak. Ale gdyby napisał „oprócz”, zdanie brzmiałoby zupełnie inaczej.

Rozległ się motyw ze Stawki większej niż życie i Marks sięgnął po telefon.

– Cholera – powiedział, gdy odrzucił połączenie. – Mam kolejne zebranie. Tak czy inaczej będziemy spotykać się często. I liczymy, Jarek, że będziesz koordynował pracę tutaj, w Gdańsku.

Gdy Pater został sam w pokoju, podszedł do okna. Popatrzył w bezchmurne niebo i dostrzegł na nim niewielki, oddalający się punkt, za którym ciągnęła się jasna smuga. Oddalające się Folegandros.

Poczuł ukłucie w żebrach.

Już wiedział, co ma zrobić. To będzie po raz pierwszy przez te wszystkie lata pracy w policji. Pierwsza taka prośba do Kwiecińskiego.

Po raz pierwszy pomyślał też o czymś innym. Że chce, aby naśladowca znów dał znać o sobie.

Ale nie tu. W Świnoujściu. Albo w Kołobrzegu.

Brzęczenie osy na szybie stało się nie do wytrzymania. Pater zrobił szybki ruch ręką i wyszedł z gabinetu komendanta. Na oknie w przedśmiertnych drgawkach podrygiwał zmiażdżony owad.

6

Jarosław Pater szedł po moście nad Wieprzą i podziwiał starannie odrestaurowany pruski mur hotelu, który stał blisko rzeki. Dochodził stamtąd gwar głosów, wyraźnie podkręconych piwem. Pater przystanął i zawahał się. Od pół godziny odwlekał moment swojego pojawienia się w miejscu, do którego zmierzał. Oddalone ono było od darłowskiego rynku o pięć minut szybkiego marszu. Dystans ten zabrał jednak Paterowi sześciokrotnie więcej czasu. A to przyglądał się długo rzeźbie rybaka na rynkowej fontannie, a to zaszedł – nie wiadomo po co – do sklepu z artykułami gospodarstwa domowego przy deptaku i wpatrywał się dobre kilka minut w młynki do kawy i emaliowane garnki, a to kupił sobie – po raz pierwszy w swoim czterdziestoletnim życiu – wiśniową coca-colę i siedząc na ławce, popijał ją małymi łykami. Siedziałby tam pewnie i teraz i opóźniał to, co miało nastąpić, gdyby z prawego boku nie doszło go ciepło jakiegoś ciała oraz woń piwa, dezodorantu i słabych, rozwodnionych potem perfum Fahrenheit. Odwrócił się, aby zrugać grubasa, który rozwalił się na ławce i napierał na niego całym swym cielskiem. Nie zrobił jednak tego. Obok niego siedział sąsiad z pokoju obok. „Sławek z Sosnowca”, jak się przedstawił przy pierwszym spotkaniu na korytarzu pensjonatu, w którym mieszkali. Najwyraźniej uważał przejście „na ty” za rzecz naturalną między współwczasowiczami. Na widok Patera jego okrągłe oblicze rozpromieniło się.

– Cześć, Jarek. – Sławek roześmiał się tubalnie i poprawił siatkową czapkę z daszkiem, spod której wypłynęła strużka potu. – Co, przyszedłeś na dreptak popatrzyć na fajne dupy? No patrz, jaka niezła laska, ta trzydziestka!

Przechodząca obok zgrabna dziewczyna, której cały strój stanowiły top, wycięte, obcisłe szorty á la Doda Elektroda oraz złote klapki na wysokim obcasie, spojrzała z pogardą na Sławka.

– Trzydziestka? – prychnęła ze złością – A ty ile masz lat? Pięć dych? Bo na tyle wyglądasz! Wal się, grubasie!

Dziewczyna dumnie odpłynęła w stronę rynku, a jej pośladki poruszały się pod szortami, wzbudzając u Patera bardzo określony niepokój. Był on nieodwołalnie związany z tym, co miało się dzisiaj wydarzyć. Sławek śmiał się dalej. Odwrócił się, aby skomentować zachowanie dziewczyny, lecz zamiast Patera napotkał mało przyjazne spojrzenie swojej tlenionej połowicy, która właśnie wyszła ze sklepu z lodem wysadzanym okruchami orzechów.

Tymczasem Pater ruszył w stronę darłowskiego zamku, nieopodal którego był cel jego wędrówki. Cel, którego się obawiał i którego podświadomie nie chciał wcale osiągnąć. Nic zatem dziwnego, że teraz – kiedy już się do niego zbliżał – postanowił wszystko opóźnić i napić się piwa w hotelowym ogródku nad brzegiem Wieprzy. Usiadł przy jedynym wolnym stoliku i zamówił duże piwo. Zapomniał podać markę napitku, wobec czego spodziewał się szklanicy miejscowego piwa, którego nazwa ozdabiała wszystkie parasole przeciwsłoneczne w lokalu i wobec którego Pater okazywał niewielki entuzjazm.

Jego przewidywania sprawdziły się co do joty i rzeczywiście otrzymał kufel spienionego broka, co nie wprawiło go w dobry nastrój. Jego zły humor pogłębił się pod wpływem głośnych niemieckich okrzyków, które dochodziły spod innych parasoli. Pater przyglądał się ponuro siwowłosym Niemcom obojga płci zajmującym wszystkie stoliki i szydził w myślach z ich nienagannie wyprasowanych spodni, złotych oprawek okularów i wymodelowanych butów ortopedycznych. „Ciekawe”, myślał, „że Niemki wraz z wiekiem upodabniają się do swoich mężczyzn. Nie farbują włosów, nie malują się, zaryzykowałbym nawet twierdzenie, że ich szczęki stają się bardziej kwadratowe. Kiedyś niektórym i znacznie młodszym, takim, co to w NRD trenowały pływanie albo lekką atletykę, rozrastały się bicepsy, a pod nosem sypał typowo męski wąs. Daj spokój, przestań krytykować ludzi. Wiele byś dał, aby mieć za ścianą taką starszą Niemkę, a nie grubego wesołka z trójką dzieci, który nie może się powstrzymać od rodzinnego oglądania powtórek «Tańca z gwiazdami».

Pijąc piwo, myślał o ludziach, na których towarzystwo jest skazany przy codziennych posiłkach i od których nie może się opędzić nawet w kilkunastotysięcznym -było nie było – Darłowie. Pater od trzech dni zajmował pojedynczy pokój w podmiejskim pensjonacie, który mu wynajęła Joanna Radziewicz. Zdradzała ona jednak sporą niewiedzę na temat jego gustu, sądząc, że mu się spodoba pięknie położony leśny dworek, z kortem tenisowym, basenem, stawem rybnym oraz ilomaś tam wyznaczonymi miejscami do grillowania. Miała nadzieję, że atrakcje oferowane na organizowanych tam turnusach umilą mu czas oczekiwania na chwilę, aż prom relacji Kołobrzeg-Sztokholm-Helsinki-Kołobrzeg zakończy swój rejs, a jego personel medyczny, do którego należała, uda się do swych domów. Nie wiedziała, że typowo wypoczynkowa organizacja wolnego czasu była dla ponuraka Patera równie atrakcyjna jak dla pensjonariuszy poprawczaka przegląd filmów Bergmana albo Antonioniego. Konkursy w łowieniu ryb, długie biesiady przy ognisku i ludzie, którzy nie mogli wytrzymać pięciu minut bez opowiedzenia dowcipu, przepełniali go wściekłością, zwłaszcza że wszyscy – ze Sławkiem z Sosnowca na czele – chcieli się z nim zaprzyjaźnić. Z tego też względu Pater przychodził ostatni na posiłki, by dać swoim potencjalnym przyjaciołom jak najmniej okazji do dłuższych rozmów. Dzięki temu zwyczajowi nie musiał się tłumaczyć ze swojej niechęci do gry w paintball albo do konkursów wędkarskich. Jedno za to mu się wyjątkowo podobało w tym pensjonacie: stara muzyka rockowa, która dyskretnie, lecz wyraźnie, rozbrzmiewała przy posiłkach. Pater zostawał długo po jedzeniu i słuchał chciwie utworów Kansas, Deep Purple lub Black Sabbath, a potem je nucił w swoim pokoju na piętrze, którego prawie nie opuszczał mimo upału i nagabywań Sławka. Siedział tam, podśpiewując Pyłek na wietrze Kansasów albo Kiedy ślepiec płacze Purpli, przeglądał korespondencję mejlową w swoim telefonie, dzwonił do Joanny, wsłuchując się w jej głos, proszący o pozostawienie wiadomości, i odliczał minuty do jej przyjazdu. Postanowił, że przy najbliższej sposobności przejrzy swoją płytotekę i wypali w komputerze płytkę z rockową klasyką specjalnie dla niej. Że będzie jej opowiadał, jak to dziewczyna gitarzysty Lynyrd Skynyrd, zapytała muzyka, czy będzie o niej pamiętał, gdy jej już zabraknie, i jak to zdanie zainspirowało zespół, by stworzyć Free Bird, jeden z najlepszych kawałków w historii. Wyobrażał sobie, że będą słuchać Wild Horses Stonesów, a on opowie, że Mick Jagger napisał słowa tej piosenki specjalnie dla Marianne Faithful.

Wraz z mijającymi godzinami coraz bardziej się niepokoił. Na początku swojego pobytu w Darłowie był przekonany, że nie będzie musiał czekać całe dwa tygodnie, jakie pozostały do wspólnego wyjazdu na Folegandros, aby przy Joannie – jak pisał Archiloch – „dać upust męskiej mocy”. Wciąż o tym myślał, a w nocy jego umysł atakowały erotyczne sny – o dziwo! – z jakimiś nieznanymi, rozwiązłymi kobietami w rolach głównych. Budził się wtedy zlany potem i nie mógł zasnąć do bladego świtu. „Niemożliwe, żeby dorosła kobieta”, myślał wtedy, „która okazuje mi tyle życzliwości, że zgodziła się na wspólny wakacyjny wyjazd, nie pozwoliła mi wcześniej na upragnioną poufałość. To bardzo dziwne, przecież nie jest już dziewicą, a ja też nie jestem nastolatkiem!” Mijały dni, godziny i minuty, a Pater coraz mniej był pewien, czy spełnią się słowa starogreckiego liryka. Coraz bardziej się wahał i obawiał, czy sprawdzi się jako kochanek przy tak wyidealizowanej kochance. Czy sprosta jej wymaganiom, które rozdymał do jakichś niepojętych rozmiarów?

Wypił ostatnie krople piwa i ruszył ku swojemu przeznaczeniu. Minął park i wszedł na stację benzynową. To był cel jego wędrówki. Tej chwili bał się równie mocno jak falstartu w łóżku z Joanną. Pater nigdy w życiu nie kupował prezerwatyw. Jak dotąd nie wymagała ich żadna z jego nielicznych partnerek seksualnych. Lecz dzisiaj zdecydował się na ten zakup ze strachu, że Joanna, kiedy jutro spotkają się po jej powrocie, zażąda tego zabezpieczenia w decydującym momencie. Czekał spocony w kolejce na stacji benzynowej, patrząc, jak młoda dziewczyna w białej bluzce i krawacie kasuje należność. „Jak to się dzieje”, myślał ze złością, „że na stacjach benzynowych zatrudniają kobiety! Przecież one się nie znają na samochodach!” Nadeszła jego kolej. Pochylił się nad ladą i wyszeptał:

– Paczkę prezerwatyw, proszę!

– Których? – zapytała dziewczyna.

– No tych – sapnął nieszczęśliwy Pater, wskazując wzrokiem małą półkę. „Dlaczego nie zostały wyłożone na stojakach razem z gumami do życia i batonikami Bounty?”, pomyślał. „Dlaczego czuję się jak nastolatek?”

Dziewczyna podała mu opakowanie z napisem „Black XXL”. Kiedy Pater płacił i niezgrabnie wciskał prezerwatywy do małej kieszonki w dżinsach, usłyszał znajomy śmiech. Odwrócił się. Sławek z Sosnowca stał obok, a w rozcapierzonych palcach dzierżył kilka batoników. Ze starego fiata sieny, stojącego przy dystrybutorze, wychylała się jego żona.- XXL, o ja pierdykam. – Sławek śmiał się wesoło. – Ale dziś będzie ostre ruchanko, co, Jarek? Muszę kupić stopery do uszu!

Pater wyszedł bez słowa ze stacji benzynowej i rozpiął koszulę. Wiatr znad drzew w parku ochłodził go i uspokoił. Wtedy zadzwoniła jego komórka, w której była nowa karta z nowym numerem. Znały go tylko dwie osoby. Jedną z nich była Joanna. Ale to nie ona teraz telefonowała.

– Stało się – usłyszał głos swojego współpracownika, Piotra Kuleszy. – Znowu.

7

Nad spokojnym i gładkim morzem unosił się pękaty księżyc. Mimo godziny piątej nad ranem można by śmiało zaryzykować twierdzenie, że około dwudziestu tysięcy ludzi we Władysławowie jest teraz w stanie najwyższego pobudzenia. Ludzie ci stanowili jedną piątą letniej populacji miasta, które po sezonie zamieniało się znów w spokojną dziesięciotysięczną rybacką osadę. Teraz jednak była pełnia sezonu i Władysławowo powiększyło się dziesięciokrotnie. Jego stali i wakacyjni mieszkańcy poddali się bezsenności, niektórzy chętnie i świadomie, inni – pod drastycznym przymusem i stawiając bezskuteczny opór. Do tych pierwszych należeli głównie młodzi wielbiciele zabawy, do tych drugich – turyści z dziećmi i mieszkańcy Władysławowa. Ci pierwsi, pod wodzą zabawiających ich didżejów, nie dawali spać tym drugim. Dla imprezowiczow bezsenność była ulubionym i permanentnym stanem. Nadchodziła po połknięciu jednej z wielu dostępnych na rynku tabletek szczęścia czy też wciągnięciu nosem rozmaitych specyfików albo po drinkach z wódką i napojach energetyzujących. Wyznawcy bezsenności działali na najwyższych obrotach, a glos ich wznosił się na najwyższe rejestry. Zapełniali dyskoteki i bary, gdzie wszyscy ocierali się o siebie i przekrzykiwali dudniącą muzykę. Choć ludzie ci porozumiewali się monosylabami, szybko dochodzili między sobą do porozumienia i znikali gdzieś na plaży, by oddawać się prastarym rytuałom, dzięki którym ród ludzki nie wyginął. Tam zastawali ich rozjątrzeni bezsennością turyści ojcowie rodzin, którzy już przed szóstą rano przychodzili nad morze. Wściekłym krzykiem przeganiali oni kochanków, którzy po ecstasy wykazywali niespożyte siły. Kiedy ojcowie rodzin już się z nimi uporali, wyznaczali swoje terytoria rozłożonymi parawanami, niczym zasiekami. Tak powstawały małe twierdze, jednodniowe plażowe działki.

Taki właśnie parawan z napisem „Nivea”, stojący obok rozświetlonego baru na plaży, wzbudził pewien niepokój Marty Tokarz. Ta zaoczna studentka rekreacji z sopockiej Wyższej Szkoły Hotelarstwa czuła się wówczas – o piątej nad ranem – tak wypoczęta, jakby noc spędziła nie na transowym falowaniu w stroboskopowym świetle, lecz w objęciach słodkiego Morfeusza. Paląc trzynastego już tej nocy miętowego pallmalla, rozglądała się bacznie dokoła.

Czekała na Sebastiana, faceta, którego poznała wczoraj. Przyjechała na półwysep w jednym oczywistym celu. I – uśmiechnęła się do siebie, przywołując niedawne wspomnienie – osiągnęła swoje. Zawsze jej się udawało. Nie to co temu nieudacznikowi Wojtkowi, który zostawił ją dla jakiejś prawie trzydziestoletniej raszpli. Jeszcze, kutas, pożałuje.

Czuła, że jeśli zostanie w Sopocie, przeżywającym nalot turystycznej szarańczy obsiadującej „Monciaka” i molo, udusi się. Półwysep jest jednak inny. I Sebastian wydał jej się inny. Umówili się dokładnie dwadzieścia cztery godziny po wczorajszym rozstaniu, o piątej rano. Miejsce drugiego spotkania miało być to samo co wczorajszego pożegnania, czyli koło baru przy głównym wejściu na plażę, które było oznaczone numerem dziewięć. Ta propozycja wyszła od Sebastiana, a Marcie wydała się dość zabawna i nieco romantyczna.

Termin randki minął piętnaście minut temu. Marta wcisnęła niedopałek w piasek i siarczyście zaklęła. Facet, dla którego wczoraj zrobiła coś wyjątkowego, najwyraźniej ją olał. Pod wpływem małej tabletki ze znakiem ying-yang zmysły dziewczyny były wyostrzone, a uczucia – w tym przede wszystkim głębokie rozczarowanie – spotęgowane. Mijali ją pijani młodzi ludzie, niektórzy nawet ją zaczepiali i składali jednoznaczne propozycje. Jakiś na oko piętnastoletni Romeo w czapce z daszkiem, wielkiej jak garnek, stanął w rozkroku, patrzył na Martę i poruszał biodrami, wydając z siebie odgłosy cmokania. Nie bała się pijaków. Jej krzyk na pewno zaalarmowałby ludzi w barze, nawet te niedobitki, które tam pozostały po alkoholowych nocnych wyczynach, nie mówiąc już o facecie za parawanem z napisem „Nivea”.

Dlaczego sądziła, że człowiek, który rozstawił parawan, był mężczyzną? Odpowiedź na to pytanie była prosta. Marta nie raz widziała „pikników” – jak nazywała ona i jej przyjaciele turystów, rezerwujących o świcie na plaży swój mały teren – i byli to wyłącznie faceci. „Piknik” rozstawiał o świcie parawan lub kosz i zasypiał, czekając na swoją rodzinę. Tak jak ten za parawanem, który najwyraźniej chciał, aby wszyscy dali mu święty spokój i pozwolili odespać bezsenną noc. Świadczył o tym nietypowy sposób zagospodarowania skrawka plaży – parawan otaczał go ze wszystkich czterech stron i tworzył jakby domek bez dachu. Pijani młodzieńcy odeszli objęci, śmiejąc się głośno i zapadając w piasku.

Na drewnianych deskach rozległy się charakterystyczne plasknięcia klapek uderzających o krzywe deski, którymi wyłożone było zejście numer dziewięć. Najpierw zobaczyła toczący się olbrzymi brzuch, obleczony w podkoszulek, rozciągnięty do granic możliwości na ciele czterdziestoparoletniego mężczyzny. Spojrzała na twarz ozdobioną olbrzymimi wąsami i skrzywiła się. Wąsaty spaślak. Nie może być nic gorszego. Tłuszcz na nogach trząsł się przy każdym kroku i skojarzył się Marcie z nóżkową galaretką, ulubioną potrawą jej ojca, który zmuszał ją do jedzenia tego ohydztwa w dzieciństwie.

Spaślak w jednej dłoni trzymał parawan, w drugiej torbę z kocem i złożony parasol. „Sadło byś sobie lepiej podtrzymał”, pomyślała. Mężczyzna zrobił kolejny krok, zahaczył parasolem o deskę i runął, rozpaczliwie machając rękami. Marta wybuchła śmiechem. Wyglądał jak hipopotam rozbryzgujący wodę olbrzymim cielskiem. Tumany kurzu i ziarna piasku wzbiły się w górę wśród przekleństw grubasa.

Szkoda, że żona i dzieci go nie widzą. Za godzinę albo dwie przyjdą, a on dumnie wskaże im ogrodzony parawanem turystyczny rezerwat. Pewnie będzie już myślał o czekającej go nagrodzie za poranny wysiłek. Będzie myślał o tym, że jeszcze trochę męczarni i zrobi się pierwsza po południu, on wstanie, uda się wejściem dziewiątym w górę, minie biały domek upstrzony napisem „Korona Kielce”, w którym turyści załatwiają swoje potrzeby fizjologiczne i gdzie także mogą wypożyczyć leżaki, dojdzie do pomnika Antoniego Abrahama i wtedy zacznie szukać kolejnego baru, niespenetrowanego jeszcze podczas urlopu. Wypije piwo, potem drugie, trzecie… Zje rybę, pochrupie okruchy panierki, pójdzie na kwaterę zdrzemnąć się. Tak to z grubsza będzie.

Marta z odrazą odwróciła głowę, popatrzyła na szarawą toń morza i spojrzała na parawan. W duchu przeklęła Sebastiana. Chyba że… Znów popatrzyła na parawan. Chyba że jednak on już tu jest.

Poczuła przypływ nadziei. Może za tym parawanem? Może Sebastian czeka na nią w przygotowanym już przez siebie zacisznym domku, gdzie osłonięci przed ciekawskimi spojrzeniami, zrobią to, co wczoraj? Może jej nie dostrzegł, bo stała w cieniu rozświetlonego baru?

Z bijącym sercem Marta podbiegła do parawanu i zajrzała. Cofnęła się rozczarowana i nieco zażenowana. To nie był Sebastian, ale jakaś kobieta. Martę zaintrygowała jednak nie tyle płeć „piknika”, ile jego strój. A właściwie jego brak. Kobieta była złożona jak harmonijka. Wyglądała tak, jakby przyjęła pozycję, którą seksuolodzy nazywają kolankowo-łokciową, po czym zasnęła, wtulając twarz w piasek. Prawy bok jej ciała opierał się o dwa kije, między którymi rozpięty był parawan. Kije te były głęboko wbite w piasek i stanowiły mocną podporę dla ciała.

„Pewnie ta goła laska się schlała. Fajny ma tatuaż”, przez głowę Marty przebiegały chaotyczne myśli, „teraz śpi, a jej facet pewnie poszedł się odlać na wydmę”.

Zrozumiała szybko, że się myli. Nikt nie śpi w takiej dziwacznej pozycji – z policzkiem wciśniętym w piach, z rękami rozrzuconymi na boki, z podkurczonymi kolanami i z wypiętymi pośladkami. Nikt nie śpi z ręcznikiem zaciśniętym wokół szyi. A nade wszystko żadnemu śpiącemu człowiekowi nie wysuwa się z ust i spośród zębów napuchnięty język.

Krzyknęła w chwili, gdy grubas rozkładał parasol z napisem „Toyota – ciesz się pełnią życia”.

8

Wieczorem tego samego dnia aspirant Piotr Kulesza stał przy pomniku generała Abrahama we Władysławowie i naciskał guziki komórki. Ktoś trącił go w ramię. Kulesza burknął coś pod nosem. Dlaczego ci cholerni ludzie muszą umawiać się właśnie tu, pod pomnikiem? Garstka skupiła się wokół chłopaka, który najpewniej wykonywał tatuaże. Z drugiej strony cokołu stała grupka przypatrująca się wężowi owiniętemu wokół szyi kilkunastoletniej dziewczyny. Aspirant w spisie telefonów szukał numeru swojego szefa, nadkomisarza Jarosława Patera. Zanim nacisnął klawisz „połącz”, zastanowił się nad skutkiem tego, co właśnie robi. Wiedział, jak się przejawia irytacja szefa, z wykształcenia polonisty, z pasji – tropiciela potknięć gramatycznych i leksykalnych. Przejawia się ona mianowicie w nieustannym i zrzędliwym poprawianiu błędów językowych rozmówcy. Kulesza strzegł się zatem spodziewanych lapsusów, powtórzeń i rozwlekłych opisów; mówił powoli i analizował każdy zwrot i każde słowo. Wiedział, że Pater instynktownie i podświadomie nie chce dopuścić, aby jego rozmówca zbyt szybko wyjawił powód swojego telefonowania, najczęściej nieprzyjemny, nierzadko makabryczny. Dlatego w takich sytuacjach Kulesza miał zwyczaj najpierw bez wstępów informować, po co i dlaczego dzwoni, a następnie szczegółowo i chronologicznie opisywać wszystko, co skłoniło go do sięgnięcia po telefon.

Kiedy Pater odebrał, Kulesza szybko wyrzucił z siebie:

– Stało się. Znowu.

Z drugiej strony zapadło milczenie. Tego się Kulesza spodziewał. Wiedział, że Pater nie zrozumiał i stara się z czymś skojarzyć jego słowa. Natychmiast oszczędził swojemu szefowi trudu żmudnych asocjacji.

– Wytatuowana róża na pośladku. Pamięta pan…

Teraz Kulesza wiedział, że Pater mu nie przerwie, choćby jego podwładny dopuścił się najstraszliwszych błędów językowych. Nie było ich zresztą – jak sądził – w protokole, którego passusy zamierzał teraz odczytać.

– We Władysławowie na plaży dzisiaj o piątej rano znaleziono uduszoną dziewczynę. Anna Sereda, lat dwadzieścia dwa, zamieszkała w Elblągu, studentka pedagogiki Elbląskiej Uczelni Humanistyczno-Ekonomicznej. Przy zwłokach nie było dokumentów, ale szybko ją zidentyfikowano. Jej zdjęcie było w każdej komendzie w naszym województwie. Po kłótni z rodzicami zniknęła pod koniec czerwca. Policja elbląska sprawdziła jej kontakty. Nic podejrzanego, żadnego zazdrosnego chłopaka, dziewczyna bardzo towarzyska. – Kulesza zaczerpnął tchu. – Ręcznik był zaciśnięty na jej szyi. Ofiara była częściowo zakopana w dziurze w piasku. W dziurze były jej łokcie i kolana. Ponad krawędź wystawały częściowo uda, biodra, pośladki, twarz i ręce. Ciało oparte było o kijki od parawanu. Wyglądała tak, jakby uprawiała seks.

Pater nie zapytał o penetrację. Wiedział, że na ustalenie tego faktu medyk sądowy potrzebuje trochę czasu.

– Szefie, proszę posłuchać co dalej. Czytam z protokołu. „Na pośladku ofiara miała wytatuowaną różę.

Krzyż, wokół którego wije się w górę kolczasta łodyga, która jest zakończona kwiatem róży. Główka róży wystaje ponad najwyższy punkt krzyża”. Tyle w protokole. Kierowniku – w głosie Kuleszy pojawiła się nutka strachu – stało się. Znowu.

– Nie mówi się „główka róży” – mruknął z irytacją Pater – lecz „kwiatostan”. W ciągu dwóch kwadransów zatelefonuję do ciebie.

Pater rozłączył się, przeszedł przez rondo i ruszył w stronę parku. Minął pomnik symbolizujący powrót Pomorza do Macierzy i usiadł na ławce. Rozpiął koszulę i z ulgą przyjmował podmuchy suchego wiatru. „Nikt jej nie widział przy okienku wieży / Przyjmować w usta wiatru oddech świeży”, przypomniał mu się nagle dwuwiersz z Konrada Wallenroda. Tutaj wiatr, wiejący od ruchliwej ulicy, miał smrodliwą woń spalin. „Tu wiosna spaliną oddycha”, tym razem przyszła mu na myśl piosenka T. Love. Pater, przywołując te teksty, nieświadomie odpychał od siebie smutne wspomnienia sprzed czterech lat i ponure przewidywania, pewne i nieodwracalne jak przepowiednie Kasandry. Musiał je jednak przyjąć i się z nimi zmierzyć. Telefon Kuleszy uaktywnił je jak uśpione demony.

Pater zamknął oczy i przeniósł się w myślach do gdańskiego kąpieliska Jelitkowo. Ujrzał siebie młodszego o cztery lata, ubranego w sportową bluzę z kapturem, w adidasy i spodnie z odpinanymi nogawkami. Jego ówczesna i jedyna zresztą żona Iza lubiła styl sportowy. Ten styl lubiły też obie zamordowane studentki. Leżały na starym zardzewiałym kutrze rybackim z Jelitkowa.

Obnażone i żałosne w swej nagości, która – wbrew naturze – nie budziła pożądania, lecz litość. Agnieszka Bagińska i Karolina Lisowska. Studentki pielęgniarstwa gdańskiej Akademii Medycznej. Koleżanki z jednego roku. Jedna pochodziła z Wrocławia, druga z Gdańska. W organizmie Bagińskiej wykryto później obecność preparatu odchudzającego. Miała ona obfite i pomarszczone od cellulitu pośladki. Na jednym z nich była wytatuowana róża rozpięta na krzyżu.

Pater poczuł w ustach smak żółci. Tatuaż. Dlaczego wtedy nie zainteresował się tym przeklętym tatuażem? Dlaczego zaniedbał sprawdzenie trójmiejskich salonów, mimo że sprawca tak ułożył zwłoki Bagińskiej, aby róża na krzyżu była pierwszą rzeczą, która się rzuca w oczy patrzącego? Może dlatego, że ciało drugiej dziewczyny, Karoliny Lisowskiej, naznaczone było nieco wyżej, na lędźwiach zupełnie innym znakiem. Pamiętał go jak dziś. Dwie połówki koła przecięte horyzontalnie ułożoną literą „S”. Ying i yang. Pierwiastek męski i żeński. Pater pamiętał, że jedna z wytatuowanych połówek była w kolorze czarnym, druga zaś, nietypowo, została wykonana fioletowym pigmentem. Ying-yang oraz róża umieszczona na krzyżu. Te dwa tatuaże całkiem się od siebie różniły. Nie sądził, żeby miały ze sobą coś wspólnego. W końcu wiele dziewczyn ulega modzie zdobienia swojego ciała w ten sposób…

Nie, to nie dlatego pominął wtedy kwestię tatuażu. Gorzki smak w ustach narastał i teraz, i wtedy, gdy jego żona trzaskała w gniewie talerzami o ściany ich kuchni. „Dlaczego wyłączasz komórkę, kiedy do ciebie dzwonię?”, wrzeszczała. „Chcę ci opowiedzieć o moich problemach!

Ale ty masz to w dupie. Wracasz po pracy do tego syfu w falowcu i oglądasz mecze, nie patrząc nawet na swoją żonę, która się staje coraz bardziej syfiasta! Syf! Wszystko to jeden wielki syf!” Nie umiał jej wtedy powiedzieć, że współczucie dla dwóch zamordowanych studentek wypełnia go i rozsadza, nie pozostawiając miejsca na współczucie dla własnej żony. Że prowadzona sprawa go przerasta, że nie daje rady, że nie ma najmniejszego punktu zaczepienia i że ta bezsilność zmusza go do dezercji przed codziennymi problemami.

Miejscem ucieczki, jego Arkadią, były mecze piłkarskie, które obstawiał u bukmacherów, albo bar „Mandaryn” w Sopocie. I poker. Texas Hold'em. Cały jego ówczesny świat to bezsenne noce spędzane na hazardzie, a ponure dni – na śledztwie, które wciąż kręciło się w kółko. I w końcu nastąpiła cicha i bolesna rozmowa na niedzielnym spacerze nad morzem. „Będę cierpliwa”, Iza mówiła powoli. „Rozumiem cię i wiem, ile ta sprawa dla ciebie znaczy. Najpierw ją rozwiąż, złap bydlaka, który zamordował te dwie dziewczyny. Potem porozmawiamy. Długo i szczerze”. Jego gramatyczny umysł zamknął wypowiedź Izy w okres warunkowy: „Jeśli rozwiążesz tę sprawę, to wtedy porozmawiamy”.

Nadkomisarz nie rozwiązał nigdy sprawy Bagińskiej i Lisowskiej. Nie porozmawiał z Izą. A ona odeszła. Klęska była dubeltowa. Powaliła go. Nie złapał mordercy z Jelitkowa i utracił Izę. A teraz objawił się naśladowca tamtej zbrodni. Znów zamordowana dziewczyna z wytatuowaną różą na pośladku. „Stało się. Znowu”, powiedział Kulesza. „Ale on się myli”, myślał Pater. „To nieprawda. Nie ma żadnego «znowu»! Wtedy utraciłem i sens swojej pracy, i ukochaną kobietę. Ale teraz na pewno nie stracę obu tych rzeczy naraz, bo przecież jeszcze nie zdążyłem się zakochać”.

Wyjął z kieszeni pudełko prezerwatyw i położył je na ławce. Otrzepał ręce, jakby były czymś ubrudzone, i ruszył w stronę centrum miasta.

9

Opel astra z gdańskimi tablicami rejestracyjnymi utknął na dobre w korku na wysokości dworca kolejowego we Władysławowie. Jarosław Pater zawsze, kiedy kierował służbowym autem, czuł się niepewnie. Nie mógł się przyzwyczaić do szybkiego skoku sprzęgła, kierownica kręciła się tu znacznie szybciej niż w jego starej toyocie, a biegi nie chciały wchodzić. Astra, prowadzona przez Patera, albo wniebogłosy ryczała, albo gasła przy ruszaniu. I jedno, i drugie zwracało uwagę innych, którzy patrzyli z politowaniem na niedzielnego – ich zdaniem – kierowcę, kiwali znacząco głowami lub wykrzykiwali coś niezbyt przyjaznego. Toteż Pater był zadowolony wyłącznie z dwóch rzeczy na drodze: z równej jazdy bez wyprzedzania oraz z absolutnego bezruchu, jaki się czasami przytrafiał w długim korku. Obie sytuacje sprzyjały anonimowości, ponieważ w żadnej z nich nie stawał się obiektem niczyjego zainteresowania. Tak było właśnie teraz. W odróżnieniu od innych kierowców, siedzących w nieklimatyzowanych autach, nie przeklinał upału, lecz siedział odprężony i wpatrywał się w napis widniejący na stojącej przed nim furgonetce: „Wal śmiało, wiozę teściową”. Cieszył się, że jest tylko nieistotnym ogniwem długiego łańcucha pojazdów, że otacza go bezpieczna i przewidywalna obojętność.

Konieczność skupienia się na ruchach furgonetki była dla Patera jakimś istotnym elementem terapeutycznym. Utkwiwszy wzrok w głupim napisie, który dowodził, że właściciel auta ma poczucie humoru równie wyszukane jak jego niedawny sąsiad, Sławek z Sosnowca, Pater czuł się tak, jakby poddawał się metodzie fiksacji prowadzącej do autohipnozy lub do medytacji. Obrazy, które przez cały wczorajszy wieczór i przez całą nieprzespaną noc przyklejały się do siebie i blokowały wzajemnie w jego głowie, teraz zdawały się pojawiać pojedynczo i w ściśle określonym porządku.

Najważniejszy był obraz smutnej, zmęczonej i poirytowanej Joanny, siedzącej obok niego na tarasie kawiarni darłowskiego hotelu „Apollo”, gdzie spotkali się późnym wieczorem po jej powrocie z promu. Unikał wzroku Joanny, nie chciał patrzeć na jej opaloną, czystą cerę i wysmukłą szyję, widoczną w rozchyleniu pastelowej, świeżo wyprasowanej bluzki. Po kilku minutach powiedział, że jeszcze dziś musi pojechać do Władysławowa, aby rozwiązać bardzo ważną sprawę. Rozwiązanie tej sprawy, przypominającej jego życiową zadrę, to jednocześnie wyrwanie owej zadry. Raz na zawsze. To kiepskie porównanie nie wywarło na Joannie wrażenia. Siedziała w milczeniu, tworząc wokół siebie aurę całkowitej obojętności. Opowiadał zatem dalej – z nawyku przemilczając wszystkie istotne szczegóły – o powtarzających się morderstwach. O tym, że morderca, którego tropi, jest najpilniej w tej chwili poszukiwanym w Polsce przestępcą. Że zajmuje się tą sprawą specjalnie powołany zespół, w którym znalazło się miejsce nawet dla językoznawczyni. Dodał, że nie uwzględnił kiedyś, przed laty, pewnego ważnego motywu – przemilczał, że chodzi o tatuaż – że zlekceważył go, i teraz ten motyw powrócił i go prześladuje. Za mało się poświęcał tamtemu śledztwu, bo chciał ratować swoje małżeństwo. Wspomniał również, że Kulesza przekazał mu dosłownie rozkaz Cichowskiego: „Albo Pater tu jutro przyjdzie po papiery tej sprawy, albo wypierdalam go dyscyplinarnie”.

Swoją długą i nieskładną opowieścią wywołał u Joanny zainteresowanie, lecz nie takie, jakiego oczekiwał. Na wzmiankę o ex-małżeństwie prychnęła. Wiedział, co oznacza ten nieartykułowany dźwięk: „Ileż ja takich historii już słyszałam! Kolejny nierozumiany przez żonę!” Wtedy Pater zareagował jak desperat. Powiedział, że za nią tęsknił, że jej pragnie i że nigdzie nie pojedzie, zostanie tu, w Darłowie, a potem spędzą dwa tygodnie na Folegandros. Joanna wstała i wyszła bez słowa, a on siedział jeszcze przez godzinę przy zimnej kawie i wpatrywał się w czarne morze – wściekłe i huczące.

Ktoś zatrąbił. Pater to zignorował. Potrzebował jeszcze tylko jednej chwili, aby spokojnie odetchnąć. Bo historia z Joanną nie była definitywnie zakończona. Kiedy o piątej rano, znękany bezsennością i żarem buchającym z rozpalonych ścian falowca, zadzwonił do niej i poprosił, aby przyjechała do niego do Władysławowa, odpowiedziała zaspanym, lecz zdecydowanym głosem, że pomyśli o tym. Potem poprosiła, by do niej zadzwonił nazajutrz.

Trąbienie stawało się nieznośne. Pater ocknął się i zbyt gwałtownie puścił pedał sprzęgła. Opel astra stanął jak wryty. Wtedy zadzwonił telefon. Pater rozpiął pasy i sięgnął do kieszonki dżinsów. Trąbienie było jednostajne i zwielokrotnione. Furgonetka stojąca jeszcze przed chwilą tuż przed nim oddaliła się o dobre sześćdziesiąt metrów. Z bocznej podporządkowanej ulicy, zakończonej okazałym budynkiem z wieżą, wciskały się przed astrę samochody, jadąc po chodniku. Telefon wciąż dzwonił. Kiedy Pater wreszcie go wyjął, jasny ekranik zgasł na jego wyciągniętej dłoni. „Joanna”, tym imieniem było opatrzone nieodebrane połączenie. Ludzie kłębiący się na chodniku zaczęli się w niego wpatrywać. Wciskając jej numer, zauważył w bocznych lusterkach, że z obu stron zbliża się do jego auta dwóch mężczyzn. Włączył silnik i ruszył z rykiem. Wrogo nastawieni mężczyźni znikli, a tłum na trotuarze zajął się swoimi sprawami, czyli jedzeniem lodów i gofrów z jagodami oraz przymierzaniem T-shirtów i czapek z daszkiem. W słuchawce rozległ się głos Joanny.

– Witaj, Jarku.

Paterowi nie spodobało się to „witaj”. Nie tyle raziła go sztuczność i pretensjonalność, ile miał poważne zastrzeżenia co do wartości uczuciowej tej formy. Użycie tego zwrotu mogło osadzać jego samego w jakimś pośrednim zakresie, między „ty” i „pan”. „Witaj, Stanisławie”, tak się kiedyś zwrócił w studenckich czasach do pewnego uniwersyteckiego adiunkta, z którym dzień wcześniej po zebraniu koła naukowego językoznawców wypił bruderszaft. Nie powiedział: „Cześć, Staszku”, lub: „Stachu”, ale właśnie: „Witaj, Stanisławie”. Joanna wprawdzie nie rzekła: „Jarosławie”, ale to nieszczęsne „witaj” było znamienne. Jest ostrożna, bardziej oficjalna, już na początku zaznacza dystans.

– Cześć, Asiu – powiedział i od razu przeszedł do rzeczy: – I co, namyśliłaś się? Przyjedziesz tutaj? Do Władysławowa?

– Nie wiem – odpowiedziała sucho – mam z tobą przesłuchiwać bandytów i biegać po plaży za mordercami? Co mi chcesz zaproponować? Słoneczny patrol? Nie wyglądam jak Pamela Anderson.

On sam nawet w szczytowym momencie swych śledczych umiejętności nie umiałby postawić bardziej przenikliwego pytania. Milczał. Skręcił w Morską i jechał bardzo powoli. Z chodników wylewał się na ulicę tłum wczasowiczów. Niektórych z nich przesłaniał dym buchający z rusztów, na których skwierczały kaszanki i karkówki. Przed maską jego samochodu jakaś młoda matka beztrosko popychała wózek z małym dzieckiem. Towarzyszył jej elegant z kolczykiem w uchu. Jego ciemne okulary pełniły funkcję przepaski podtrzymującej bujne włosy. Dziecko z całych sił dmuchało w rozwijaną trąbkę, która byłaby bardziej odpowiednia na zabawie sylwestrowej. Środkiem ulicy szedł potężny pirat, reklamujący rejsy po morzu. Jakiś młodzieniec gromko się roześmiał, a spomiędzy jego zębów wyleciały na chodnik resztki kebaba. Z każdego kramu dobiegała inna muzyka. Ludzie ociekali potem i ocierali się o siebie. Pater wyobraził sobie Joannę w pastelowej, świeżo wyprasowanej bluzce, jak zanurza się w lepki, gorący tłum, zionący czosnkowo-kebabowym oddechem i krztuszący się kawałkami cebuli.

Co, zasnąłeś tam? – zapytała Joanna. – Nie odpowiedziałeś mi na pytanie. A ono jest kluczowe. Będę tam z tobą ścigać bandytów? W słuchawce usłyszał zniecierpliwione chrząknięcie.

– Przepraszam – powiedział Pater, czując, że jego telefon wilgotnieje od spoconego ucha. – Asiu, tu jest naprawdę przyjemnie. A poza tym sprawa, którą prowadzę, jest bardzo ważna i zarezerwowano mi wygodny apartament. Bardzo blisko morza. Szum fal będzie cię codziennie usypiał. Będziemy wieczorami chodzić na spacery, a może nauczysz mnie tańczyć, co? Dawno już nie tańczyłem. Lubisz tańczyć?

– Lubię tańczyć – odpowiedziała Joanna – ale nie wiem, czy przyjadę do twojego apartamentu z widokiem na morze…

Kilkakrotnie stracił orientację i pogubił się, zanim wąskimi uliczkami dojechał do Hryniewieckiego i stanął pod ośrodkiem wczasowym „Fregata”, gdzie wedle słów sekretarki komendanta miał na niego czekać wygodny apartament. Zgasił silnik i nie wierzył własnym oczom. Morza nie było stąd widać. Zasłaniały je drzewa iglaste, które były tak gęsto posadzone, jakby miały stanowić jakąś strefę buforową, kurtynę oddzielającą czyste morze od zakurzonych deptaków. Za drucianą siatką stały dwa nędzne brudne szeregowce z dykty, zbudowane w stylu bieda-minimalistycznym, właściwym dla późnych lat sześćdziesiątych. Po prawej stronie widniał tzw. pawilon sanitarny. Nad poobijanymi rynnami, do których ściekała woda, zwieszały się krany. Jedne z nich były pordzewiałe, inne zachlapane pastą do zębów. Jakiś facet w spodniach od piżamy przeglądał się w lusterku, wyciskając coś z policzka. Pater wyobraził sobie, jak Joanna stoi tutaj rano w kolejce do toalety. Na kafelkach wisiała tabliczka, która informowała, że natryski czynne są między piątą rano a dwudziestą drugą.

Poczuł przyjemną woń mocnej kawy. Odwrócił głowę. Na tarasie hotelu „Rejs”, przylegającego do ośrodka, siedziały dwie dziewczyny pochłaniające lody z najróżniejszymi polewami. Pater przełknął ślinę i znów popatrzył na „Fregatę”.

– Nie możesz rozmawiać czy nie chcesz? – zapytała Joanna ze wzbierającą wściekłością. – Nie odpowiedziałeś na moje kluczowe pytanie. Co chciałbyś mi zaproponować w tym Władysławowie?

– Wiesz, co? Rozumiem cię doskonale, że się jeszcze wahasz, czy tu przyjechać. Cóż, nie mam zamiaru naciskać. To twoja decyzja. Muszę kończyć. Cześć, trzymaj się, Joasiu!

Rozłączył się, nie pozwalając jej nawet dojść do głosu. Patrząc na ośrodek „Fregata”, zrozumiał, że nie ma tu Joannie niczego do zaproponowania.

10

Na biurku, w równej odległości między monitorem komputera i klawiaturą, położyłem dwa zdjęcia. W tych odbitkach zawarte jest całe moje życie. Miejsce wyjazdu i przystanek docelowy. Mam pewność, że prawie dobiegłem do mety. Został mi do wykonania tylko jeden ruch.

Ręce drżą, więc nie mogę pisać ręcznie, nie mógłbym się odczytać. Ciągi liter przypominają ciała robaków. Muszę pisać. Pisanie jest jak głęboki oddech. Pisanie uspokaja. Jest dla mnie jak pejcz dla biczownika. Dyscyplinuje ciało i umysł.

Poza tym piszę, by pozostawić ślad. Ślad po moim dziele.

Na odbitce, którą położyłem po lewej stronie, widać dwie roześmiane dziewczyny. Sądząc po tym, jak są ubrane, musiała być wiosna lub lato. Ciała lekko wygięte w łuk, stykające się biodra, wyzywająca pewność siebie, która odbija się w spojrzeniu. Dwie blondynki, jedna z długimi, druga z krótkimi włosami, trzymają się za ręce i stoją pod jakimś sklepieniem, którego nie mogę rozpoznać. W tle dobrze widać masywny filar, wszystko wskazuje na to, że zdjęcie to powstało w murach uczelni. Może w przerwie między wykładami.

Niższa blondynka, ta z długimi włosami, o wydatnych kościach policzkowych i wąskich ustach, jest łudząco podobna do swojej matki. Dwie krople wody. Wyglądałyby jak dwie siostry. Chociaż mówi się, że córki są bardziej podobne do ojców niż do matek. Aby obalić to błędne przekonanie, wystarczy popatrzeć na drugie zdjęcie. To, które położyłem po prawej stronie. Wykonane w formacie, w jakim dziś fotografii już się nie robi.

Fotografia jest zniszczona. Pożółkła, z delikatnymi pęknięciami, jak starzejąca się twarz, mimo że przechowywałem ją jak relikwię. Upływający czas też może być mordercą.

Lała sześćdziesiąte. Plaża w Jelitkowie wyludniona, jak to zwykle w połowie września. Chmury przeganiane silnymi podmuchami wiatru. Blondynka na zdjęciu przytrzymuje lewą ręką kapelusz. Uśmiecha się niepewnie, zupełnie inaczej niż jej córka na lewym zdjęciu, ale nie ma żadnej wątpliwości, że łączy je wspólna krew.

Tego niepewnego, jej jakby przepraszającego uśmiechu nie mogę zapomnieć. I widoku jej targanych wiatrem włosów pod kapeluszem. I zapachu kawy rozchodzącego się na wybrzeżu nocą, gdy dokerzy wynosili ze statków worki pełne ziaren i zabierali je do domu. Tam czekały już kobiety z przygotowanymi domowym sposobem urządzeniami do palenia kawy. Do dziś pamiętam zapach skórzanego płaszcza, który mój ojciec sprzedał na Małym Targu. Funkcjonariusze zwani dziś pogardliwie ubekami otrzymywali takie płaszcze z przydziału i sprzedawali je, a marzeniem każdego mężczyzny było mieć taką skórę. Zresztą to wszystko już nie jest ważne. Na Wybrzeżu pozmieniało się, nawet jeśli pozostały stare nazwy. Schabowy u Kubickiego smakuje inaczej i pięćdziesiątka wódki też.

Mogłem się o tym przekonać. Przymus jest silniejszy od rozsądku. Po tylu latach czułem, że jestem jej to winien. Musiałem się odwdzięczyć. Można tak powiedzieć. Tak. Musiałem się w nie wcielić. Krążyłem ulicami, które kiedyś świetnie znałem, chodziłem po śladach tych dwóch dziewczyn. Poznałem rozkład dnia, ulubione knajpy i przyjaciół. Wiedziałem, że nie mogę zawieść. Dyskretnie wypytywałem o nie wśród znajomych. Można powiedzieć, że wlazłem w cudzą skórę.

Pamiętam, jak potem z lokalnych gazet kserowałem artykuły. Mówiły one o tajemniczej śmierci dwóch młodych dziewczyn na plaży w Jelitkowie. Korzystałem z różnych bibliotek, by przypadkiem nikt sobie nie skojarzył mężczyzny poszukującego niecodziennych informacji. Założyłem teczkę. Gromadzę tam wycinki, mam nekrologi.

Może to głupie, ale z jej matką trzymały nas razem marzenia. Żyliśmy marzeniami wspólnymi dla wielu ludzi Wybrzeża. Roiła nam się Szwecja. Nasza Ziemia Obiecana. Wszystko było przygotowane. Umówiony kapitan statku, specjalna skrytka w ładowni, ubrania, jedzenie i ostatnie pieniądze, jakie zostały po zapłaceniu za przerzut. Zostały tylko dwa dni, gdy powiedziała „nie”. Nie chciała powiedzieć dlaczego. Zraniła mnie boleśnie.

Nie to nie.

Patrzę na dwie blondynki na zdjęciu. I teraz już wiem, co mam robić.

11

Każdy segment, z którego składał się szeregowiec ośrodka „Fregata”, wyposażony był w małą werandę. Na większości z nich znajdowały się sznury, na których wisiały suszące się ręczniki i stroje plażowe we wszystkich kolorach tęczy. Pośród tej bielizny widać było ludzi w różnym wieku i w różnych stadiach opalenizny. Niektórzy, spieczeni na raka, rozkładali na leżakach swe ciała obłożone mokrymi ręcznikami. Inni dumnie obnosili wypielęgnowany brąz, będąc przekonani o swej atrakcyjności. Jeszcze inni wstydliwie zakrywali chustami i koszulkami blade, trzęsące się łydki i ramiona. Wszyscy ci ludzie kipieli energią i chęcią rozmowy. Jakaś sześćdziesięcioletnia kobieta, której brązowe ciało było pomarszczone jak skwarek od słońca i lamp solarium, prosiła swoją wnuczkę, aby podczas wieczorku tanecznego mówiła do niej po imieniu, nie zaś „babciu”. Siedemdziesięcioletni donżuan z puszką piwa w dłoni flirtował ze swoją rówieśniczką w opiętym czerwonym kostiumie i w spódniczce z udawanej afrykańskiej trawy. Kilku chłopaków w podkoszulkach przekrzykiwało łomot techno, dochodzący z ich otwartego samochodu. Głosy tych wszystkich ludzi swobodnie przepływały między segmentami i mieszały się w jedną wielką kakofonię. W ośrodku „Fregata” nikt nie spodziewał się błogosławieństwa spokoju i letniego wytchnienia nawet – tak jak teraz – wieczorową porą. Nikt też nie miał złudzeń, że zrobi cokolwiek w tajemnicy przed sąsiadem z segmentu obok. Każdy się z tym godził, a niektórzy się z tego cieszyli. Oprócz pewnego ponuraka, który zajmował skrajny segment przy samym wyjściu.

Pater siedział na werandzie razem ze swoimi najbliższymi współpracownikami, aspirantami: Piotrem Kuleszą i Rafałem Wielochem. Obaj – w odróżnieniu od swojego szefa – mieli sporą nadwagę, silne rumieńce na policzkach i skłonność do nadzwyczaj obfitego wydzielania potu, który sklejał im włosy na czole. U Kuleszy pojawiały się wtedy proste i równoległe blond kosmyki, u Wielocha – rude, zalotne kędziory. Kolor i konsystencja włosów to wszystko, co właściwie ich od siebie różniło. Nawet ubrani byli podobnie – w białe T-shirty z jakimiś nadrukami, które miały być zabawne, i w krótkie spodenki. Do pasa każdego z nich była przypięta kabura z telefonem komórkowym.

– Podsumujmy. – Pater mówił cicho, choć chłopak i dziewczyna mieszkający w sąsiednim segmencie brali właśnie wspólny prysznic w węźle sanitarnym. – W listopadzie ubiegłego roku Naśladowca morduje Annę Madziar. To Śląsk i mord á la Zdzisław Marchwicki. Przy zwłokach pozostawia wiadomość obrazkową, której interpretacja jest prosta: „Następnym razem zamorduję á la Lucjan Staniak”. Naśladowca niestety dotrzymuje słowa i pierwszego maja tego roku morduje w Warszawie Weronikę Głuchowską na sposób Staniaka. Znów zostawia wiadomość: „Teraz zabiję jak Karol Kot”. Na mord á la Kot nie trzeba długo czekać. Kilka dni później Naśladowca zakłuł w Krakowie Andżelikę Janas. Dokładnie tak jak Kot. Przy zwłokach nie pozostawił już żadnej informacji. Parę dni później przyszedł do Starego list z krwią Andżeliki Janas. „Pora pooddychać jodem”, tak było w tym liście. Wszyscy nasi ludzie na Wybrzeżu ruszyli do roboty, by zapobiec ewentualnemu morderstwu. Specjalny zespól zbierał informacje o Naśladowcy, aby wykonać atak uprzedzający. Daremnie. Wczoraj znaleziono tutaj zwłoki Anny Seredy. Brak listu, ale mamy wyraźny ślad, że jest ona ofiarą Naśladowcy. Ten ślad to wytatuowana róża na pośladku i sposób ułożenia zwłok. Przypomina wam to coś? Kogo on tym razem naśladuje?

Ani Kulesza, ani Wieloch nie odpowiedzieli na pytanie Patera. Cała ich uwaga skupiła się bowiem na potężnym szerszeniu, który wtargnął w przestrzeń powietrzną werandy i ruszył ostro na Wielocha. Potężny rudowłosy mężczyzna podskoczył gwałtownie. Po betonowej werandzie zaszurało gorączkowo pchnięte krzesło, plastikowy stół rozkołysał się na swoich chybotliwych nogach, a blaszana szufelka zadźwięczała przeraźliwie. Owad mocno uderzony przez Patera runął na ziemię oszołomiony i zachrzęścił natychmiast pod sandałem Kuleszy.

– O kurwa! – zachrypiał Wieloch, patrząc na poplamiony kawą napis: „Nic nie przeraża weterynarza” na swoim T-shircie. – Przepraszam za zamieszanie. Nie lubię tych skurwysynów.

– A już chciałem zapytać – Kulesza szukał pod stołem swojego papierosa, który poleciał tam wraz z popielniczką – po co panu ta szufelka…

– Gdzieś tutaj mają gniazdo – pobladły Pater przyglądał się uważnie krytemu eternitem dachowi, szukając tam widocznych dziur. – To już trzeci dzisiaj…

– Przylatują do lampy. – Kulesza znalazł papierosa i zaciągnął się chciwie. – One przylatują do światła. Miałem je kiedyś u siebie na działce. Nie mogłem wieczorem nawet piwa wypić przy zapalonym świetle…

– To nie jedyna atrakcja mojego wspaniałego mieszkania – zaczął zrzędzić Pater, wyraźnie roztrzęsiony. -Patrzcie na tę deskę zamiast szyby. No, ale dobrze… Masz rację, Kulesza. Gasimy światło i kończymy tę odprawę. Na czym to ja skończyłem?

– Zadał szef dwa pytania. – Kulesza wycierał papierem toaletowym kawę rozlaną na blacie stołu. – Czy morderstwo Seredy coś nam przypomina i kogo morderca teraz naśladuje? Kogo teraz naśladuje, tego nie wiemy, bo nie wiemy w ogóle, kim był morderca z Jelitkowa.

– Widzę, że nic nie jest w stanie cię zdekoncentrować – odparł Pater i uśmiechnął się chyba po raz pierwszy tamtego dnia.

– Staram się, jak mogę.

– Oczywiście, że przypomina sprawę Jelitkowa z dwa tysiące trzeciego – wtrącił się Wieloch, który lustrował podejrzliwie dziury pod okapem domku. – Ale tylko częściowo. Wtedy zamordowano dwie dziewczyny, z których jedna miała wytatuowaną różę, ale druga już nie… Teraz we Władku tylko jedną.

– To prawda. – Pater ułożył szerszenia na murku obok jego dwóch martwych kolegów. – Jeśli Naśladowca imituje mordercę z Jelitkowa, to robi to niedokładnie. Ale on w ogóle bardzo się zmienia. Najpierw zapowiadał precyzyjnie swe kolejne zbrodnie. Seredę natomiast zabił po bardzo enigmatycznej zapowiedzi: „Pora pooddychać jodem”. Poza tym okoliczności zamordowania Seredy różnią się od sprawy z Jelitkowa. Tam były dwie dziewczyny, tu jedna. To są pytania, na które nie mamy odpowiedzi. Ale zakładamy, że to Naśladowca zabił Seredę. Tu, we Władysławowie.

Pater zamknął oczy i ujrzał dwa nagie kobiece ciała na stalowym stole sekcyjnym. Jelitkowo 2003. To brzmiało jak nazwa jakiejś cyklicznej imprezy plażowej. Władysławowo 2007. Nowa edycja Jelitkowa. Nowa edycja zbrodni z różą na pośladku. Różą, która miała być ozdobą, a stała się piętnem. Przełknął ślinę. Czul, że napiętnowany był ktoś jeszcze. On sam. Nagle w te rozmyślania wdarł się złowrogi dźwięk. Szerszeń krążył między ich głowami jak śmigłowiec w filmie Ridleya Scotta Helikopter w ogniu.

– Bezczelnie! On zamordował wyzywająco bezczelnie! – wykrzyknął Pater, czując, że ogarnia go furia. – Prawie na naszych oczach! I w samym centrum tego pierdolonego bazaru, jakim jest to miasto!

Szerszeń odleciał, jakby nie chciał się narażać rozsierdzonemu Paterowi. Ten ciężko oddychał. Wieloch spojrzał na niego ze zdziwieniem. W takim stanie nie widywał go zbyt często. Przekleństw zaś w ustach Patera nie słyszał prawie nigdy. Wieloch tłumaczył sobie wzburzenie Patera nalotem szerszeni, natomiast Kulesza – nieudaną darłowską randką. Żaden z nich nie miał racji.

Do roboty – powiedział Pater zimno i cicho. – Kulesza, dzięki informacjom, jakie nam dzisiaj przedstawiłeś o tym mieście, wiemy, od czego zacząć. Ty dzwonisz do komendanta Banaszka…

– Banasiuka – poprawił go Kulesza.

– Tak, Banasiuka – powtórzył Pater. – Dzwonisz do miejscowego komendanta Banasiuka i przesłuchujecie prostytutki. Możliwe, że Sereda była wakacyjną cichodajką. Profesjonalistki nie lubią taniej plażowej konkurencji. A kawałek piasku osłoniętego parawanem to miejsce na nierząd wcale dobre. Może jakaś dziwka coś wiedziała o Seredzie. Albo z kim się umawiała na plaży. Może jakaś ją śledziła, chcąc ukarać nieuczciwą konkurencję?

– Wieloch – Pater wymierzył palcem w drugiego podwładnego – ty, po stosownym zawiadomieniu Banaczka… Banasiuka, zmontujesz teraz jak najliczniejszą ekipę przepytującą. Zaczniecie od samochodów, w których jak to dzisiaj ładnie ująłeś – zwrócił się do Kuleszy – koczują kandydaci na wczasowiczów, czekający na wolne miejsca w pensjonatach. Potem przepytacie innych koczowników, tych, którzy nocują na plaży. Jesteś szefem tej grupy. Masz na to dwa dni. Pojutrze o ósmej rano odprawa – spojrzał z niechęcią na swoje biuro i mruknął – odprawa u mnie. Piotrek przepytuje dziewczynki, a Rafał plażowych i samochodowych nomadów!

– Ładna mi sprawiedliwość – powiedział Wieloch, kręcąc głową. – Piotrek na dziewczynki, a ja do piachu! A pan co będzie robił?

Pater odchylił się na krześle tak daleko, że nogi mebla niebezpiecznie zatrzeszczały. Wpatrywał się przez chwilę w Wielocha nieruchomym wzrokiem.

– Wiesz co, Wieloch – powiedział tonem, który nie zapowiadał niczego dobrego – mógłbym na ciebie krzyknąć: „To nie twoja sprawa! Zasuwaj do roboty!” Mógłbym tak zrobić… Pewnie by tak zrobił ten człowiek, którego cała komenda nazywa „Bucem” i „Antypaterem”. Ale ja się dzisiaj zmieniłem. Jestem innym człowiekiem. Wiesz dlaczego? Bo ta sprawa będzie moją ostatnią. A jako taka jest wyjątkowa. I ludzi, którzy ze mną pracują, też będę traktował wyjątkowo. Dlatego odpowiem ci, Rafale. Idę na drinka do baru na plaży. Do tego, obok którego znaleziono Annę Seredę. Słyszałem, że podają tam dobre drinki w wydrążonych ananasach.

Popatrzył na swoich oniemiałych podwładnych i wstał.

– Ale zanim tam pójdę, chciałbym, żebyśmy coś wspólnie zrobili.

Wszedł do pokoju. Wieloch i Kulesza widzieli, jak ich szef przechyla się przez łóżko, a potem prostuje. Gdy zjawił się ponownie na tarasie, trzymał w dłoni butelkę, z której skapywały krople, niewątpliwa pozostałość po stopniałym lodzie.

– W zasadzie – Pater otworzył butelkę i nalał do trzech plastikowych kubeczków – powinienem zaproponować wam to już dawno temu. Ale może dobrze się stało, że nastąpi to teraz. W wyjątkowych okolicznościach… Krótko mówiąc… – Czuł, że mówi coraz mniej składnie. – Jarek jestem. Zresztą wiecie – sztucznie się roześmiał – jak mam na imię, a ja wasze też pamiętam.

Zapadła cisza. Wieloch drapał się po głowie oblepionej rudymi lokami i nie wiedział, czy stuknąć się z szefem plastikowym kubeczkiem. Kulesza nerwowo sięgnął po papierosa. Z sanitariatów wyszli młodzi sąsiedzi Patera. Obejmowali się i śmiali wesoło. Chłopak miał na sobie tylko kąpielówki, dziewczyna – żółte bikini, które świetnie kontrastowało z jej opalonym ciałem. Skóra obojga lśniła od wody. Ręczniki wisiały na werandzie. Nawet nie udawali, że poszli tylko wziąć prysznic.

– Jeśli ta sprawa jest wyjątkowa – powiedział Kulesza bardzo poważnie – to pozwoli pan… pozwolisz, że zadam wyjątkowe pytanie.

– Pytaj, o co chcesz. – Pater kiwnął głową. – Nie odpowiem ci tylko na pytanie o rozmiar buta. Przymierzam zawsze na oko.

– Byłeś na zwolnieniu – ciągnął Kulesza – i nie musiałeś tutaj przyjeżdżać. Stary nieraz groził, że pana… ciebie, cytuję, „wypierdoli z roboty”. Ale nikt tych gróźb nie brał nigdy serio. Kiedy pojawiła się sprawa Naśladowcy i cała policja na Wybrzeżu dostała sraczki, a u Starego zainstalowała się grupa mędrców, psychologów i językoznawców, ty w najlepsze zaszyłeś się w jakimś uroczym miejscu i czekałeś, aż nadejdzie pora uroczego urlopu. To dlaczego teraz przyjechałeś, w dodatku pełen energii, i wydajesz polecenia na prawo i lewo? Znałeś Annę Seredę czy co?

– Powiedziałeś „naśladowca”, tak? – zapytał Pater i nagle zaczął mówić krótkimi, urywanymi zdaniami: -Naśladowca naśladuje. Kogo? Może samego siebie. Zrozum, chłopie! A jeśli morderca z Jelitkowa i morderca Anny Seredy to jedna i ta sama kanalia? Dlatego tu jestem. A teraz – położył Wielochowi i Kuleszy dłonie na ramionach niczym trener podczas narady z zawodnikami – bierzemy się do roboty.

Zapadła cisza. Po minucie Wieloch i Kulesza uznali, że już czas na nich. Wstali, szurając krzesłami. W ośrodku „Fregata” tętniło życie. Donżuan i pani w afrykańskiej spódniczce wychodzili gdzieś razem. Chłopaki słuchający techno stukali się puszkami. Ofiara solarium wychodziła z wnuczką na tańce. Główną i jedyną wewnętrzną drogą sunął mocno pijany facet, w którym Pater rozpoznał mężczyznę wyciskającego sobie w południe pryszcz na policzku.

– Szefie – powiedział Wieloch, wzbudzając u pijanego tym zwrotem widoczny popłoch. – A teraz ja. Szczere pytanie. Dlaczego to pana… twoja ostatnia sprawa? Kurwa! Nigdy nie przyzwyczaję się, by mówić do szefa po imieniu. – Pokręcił głową.

Stali już przy drucianej siatce otaczającej ośrodek i wpatrywali się w Patera ciekawie. Podszedł do nich i jeszcze raz położył im dłonie na ramionach. Wspierał się przez chwilę na swoich współpracownikach, a potem powiedział cicho:

– Jeśli rozwiążę tę sprawę, pójdę na zasłużoną emeryturę i będę miał poczucie, że odchodzę w chwale. To tak, jak cudem z kimś wygrać i nie zgodzić się na rewanż. Jeśli nie rozwiążę tej sprawy, to znaczy, że jednak się nie nadaję do policyjnej roboty. Tak czy siak, odejdę. Niezależnie od tego, jak się to skończy. To moja ostatnia sprawa.

12

Kiedy Rafał Wieloch był dzieckiem, jego matka – energiczna, oszczędna i zaradna Ślązaczka – uparła się, aby wyrugować pewne przyzwyczajenie syna, które było nie tyle głupie, co przede wszystkim bardzo kosztowne. Była przekonana, że to z powodu tego natręctwa mały Rafałek zdziera szybko podeszwy butów, narażając ją na wydatki w zakładzie szewskim. Chodziło oczywiście o niewystarczająco wysokie podnoszenie stóp przy chodzeniu, czego konsekwencją było szuranie podeszwami i szybkie ich niszczenie. Usiłowała tę manierę chodzenia wyplenić po swojemu – ile razy podczas spaceru słyszała charakterystyczny szmer, waliła Rałałka dłonią w głowę. Jej wysiłki były daremne. Kiedy Wieloch dostał się na studia pedagogiczne i wyjechał do dalekiego Gdańska, w ciągu pierwszego roku akademickiego wytarł dziury w trzech parach nowych butów i nie zapomniał o swoim wyczynie donieść matce. Potem szurał butami tylko wtedy, kiedy chciał zamanifestować przekorne nastawienie do świata. Takie zachowanie było jego protestem i wyrazem najwyższej irytacji.

Ten właśnie dźwięk, znienawidzony przez matkę Wielocha, dobiegał spod jego sandałów, kiedy wraz z młodym policjantem, Adrianem Klofikiem, sunął ulicą księdza Merkleina. Kończyli już swój obchód samochodowych koczowników, który zaczęli dwie godziny temu. Wszędzie to samo. Pootwierane drzwi lub opuszczone szyby. Ludzie siedzący we wnętrzu aut, na ich progach, albo na zewnątrz, na składanych krzesełkach wędkarskich. Ogniki papierosów i syk otwieranych puszek. Wszystko zasnute dymem brykietów. I wciąż te same rozmowy. Że zwolniło się gdzieś miejsce. Że jutro będzie jeszcze cieplej.

Wieloch był przekonany, że ci kandydaci na wczasowiczów, jak mawiał Kulesza, mają oczy szeroko otwarte i nikt przechodzący obok ich samochodów – a zwłaszcza tak atrakcyjna dziewczyna jak Anna Sereda – nie pozostanie niezauważony. Mylił się. Nikt jej nie widział, nikt niczego podejrzanego nie zauważył. Wszyscy przyglądali się fotografii długo i uważnie, ale reagowali rozmaicie.

– A mało to takich się tutaj kręci? – zapytał retorycznie brodacz, właściciel opla kadetta, a przysłówek „tutaj” podkreślił, zataczając krąg plastikowym widelcem z resztką kiełbasy.

– Pan szuka dziewczyn do castingu? – zaciekawiła się nastolatka wracająca z kępy drzew do samochodu swojego chłopaka.

– Zajebiście robi loda? – dopytywał się w starym mercedesie małolat z tlenioną grzywką, oglądając się ze śmiechem na kolegów – Tak że aż w krzyżu strzyka? Bo jak tak, to chyba wiem która to…

– Poczekaj pan, poczekaj… – zastanawiała się kobieta z fioletowymi włosami. – Nie, nie, to nie ona. Tamta miała bandaż na twarzy… Znaczy… Nie, nie… Opaskę na czole. Taką na włosy.

Wieloch machał ręką z rezygnacją. Został nazwany przez Patera „szefem grupy”. I tak się też przedstawił kilku chłopakom z władysławowskiego posterunku policji, kiedy stał pod mapą i przydzielał im poszczególne rejony miasta.

Udał, że nie widzi ich ironicznych uśmieszków, wywołanych swoją nową rangą. Teraz też udawał, że nie widzi złośliwych grymasów starszego posterunkowego Adriana Klofika, kiedy kolejna osoba dukała coś niedorzecznego nad zdjęciem Anny Seredy. Odetchnął z ulgą. Pozostało im tylko jedno auto do sprawdzenia, a potem plaża. Teraz tylko stare bmw, a potem powiew wiatru.

Okna bmw miały przyciemniane szyby. Żadna z nich nie była opuszczona. Ze środka dobiegały rytmiczne dźwięki perkusji. „Przynajmniej jakaś odmiana”, pomyślał Wieloch, „pewnie odchodzi jakieś małe bzykanko w tej saunie albo wciągają koks. Albo jedno i drugie”. Podeszli do auta pewnym krokiem. Wieloch stuknął w szkło policyjną blachą.

Po dwudziestu sekundach szyba z sykiem zjechała do połowy okna. Przypuszczenia Wielocha się sprawdziły. W środku siedział naburmuszony młodzieniec w okularach o dużych żółtych szkłach i młoda dziewczyna. Obydwoje zapinali guziki i poprawiali swoją skąpą skądinąd garderobę.

– Dokumenty – warknął Wieloch.

– Po co? Robimy coś złego? – Chłopak wychylił z auta krótko ostrzyżoną głowę i rozpromienił się na widok Klofika. – Kiss, kurwa, kopę lat! Co ty tu robisz, ziomal?

– Smoku! – krzyknął z radością posterunkowy. – Wróciłeś z Reichu? Kiedy?

Smoku wyskoczył z bmw. Wraz z posterunkowym Klofikiem odprawili osobliwy rytuał powitania, stukając się dłońmi, pięściami i barkami. Smoku odwrócił się do Wielocha.

– To twój kumpel, Kiss? – zapytał, uważnie lustrując rudowłosego.

– Nie. – Klofik starał się być bardzo poważny, lecz mu nie wyszło. – To szef mojej grupy! Nie rób mi przy nim siary!

– Kto, kurwa? – Smoku ryknął radośnie. – Twój szefo? Przecież twój boss to stary Banasiuk, a ten ryży to…

Nie zdążył dokończyć. Śmiech zamienił się w kaszel, kiedy Smoku dostał cios w splot słoneczny. Wieloch czuł zimne opanowanie, kiedy jednym skokiem okrążał rzężącego Smoka, który opadł już na kolana. Słyszał trzask drzwi auta i widział kątem oka krzyczącą dziewczynę. Kilka metrów dalej zatrzymała się grupka młodych półnagich ludzi i przypatrywała się całej scenie z dużym zainteresowaniem. Wieloch kopnął Smoka w plecy i ten runął na ziemię. Aspirant opadł na niego z impetem, wbijając kolano między jego łopatki. Wykręcił mu rękę. Wolną ręką odepchnął dziewczynę, która usiłowała odciągnąć go od chłopaka. Nie spodziewał się, że ma tak wiele siły. Dziewczyna uderzyła plecami o drzwi bmw, krzyknęła i upadła koło samochodu.

– Pokaż mu to zdjęcie – mruknął do Klofika. – Połóż je przed jego mordą!

Posterunkowy uklęknął na jezdni z zakłopotaną miną i zrobił, co mu kazano.

– Poznajesz ją?

Smoku zacharczał i pokręcił głową na żwirze.

– Patrz na nią długo i mów! Poznajesz? – Wieloch od-kaszlnął i splunął daleko. – Patrz długo i melduj! Znasz ją?

– Nie znam jej, kurwa, nie znam – głos Smoka był żałosny.

– Znasz, znasz. – Wieloch otarł pot z czoła. – Patrz na nią długo!

– No nie znam, no! – zajęczał Smoku.

– Ja ją znam – krzyknęła nagle dziewczyna Smoka, która znalazła się przy Wielochu.

Wieloch puścił chłopaka i spojrzał uważnie na dziewczynę.

– No! – rzucił zachęcająco.

– To znana zdzira – mówiła szybko dziewczyna. – Każdemu daje. Łaziła za ochroniarzem z COS-iu, Tomkiem. A ten ochroniarz to pedał i nie tknie żadnej laski. Właziła mu do łóżka ta zdzira i chciała nawet…

– Co to jest COŚ?

– COS, nie COŚ – wtrącił się Klofik. – Centralny Ośrodek Sportu. Centrum Przygotowań Olimpijskich w Cetniewie.

– Nazwisko? – warknął Wieloch.

– Aneta Jońca.

– Nie twoje, tego ochroniarza pedała.

– Tomek Bielicki – odpowiedziała po pewnym wahaniu.

– Tomek Bielicki pedałem?! – Klofik wybuchnął śmiechem. – Znam go. On nie przepuścił żadnej lasce w „Tropikalnej Wyspie”! Były na niego skargi od rodziców małolat.

– Mówiłem ci, żebyś przy mnie nawet nie wypowiadała nazwiska tego skurwysyna. – Smoku doszedł już do siebie i wpatrywał się teraz w Anetę Jońcę nienawistnym wzrokiem.

Wieloch podszedł do dziewczyny. Była nieco wystraszona. Dygotała. Patrzył na nią spokojnym nieruchomym wzrokiem.

– Ten Bielicki to twój były chłopak, tak? A Smoku jest o niego zazdrosny?

Aneta zaczęła się trząść. Wieloch spojrzał na nią bez specjalnego współczucia.

– Chciałaś skomplikować życie Bielickiemu, co? Żeby psy wzięły go na przesłuchanie, żeby go trochę po męczyły, co? Tak za karę, że cię zostawił, co?

– To ja go zostawiłam!!! – wrzasnęła Aneta. – To ja! Mnie żaden facet nigdy nie zostawił!

Wieloch miał już dość. Spojrzał na posterunkowego Klofika, który po raz pierwszy tego wieczoru stracił ochotę do głupich uśmieszków.

– No co jest, Kiss? – Wieloch patrzył ponuro na Klofika. – Do roboty, na plażę ze zdjęciem, sprawdzać, czy ktoś ją widział! No, zasuwaj!

Ta mała zemsta na Klofiku nie przyniosła mu ulgi. „Szef grupy dochodzeniowej”, pomyślał o sobie z irytacją, „idzie teraz przesłuchać naczelnego jebakę we Władku. A ten pewnie spojrzy na zdjęcie dziewczyny i wycedzi: «Chyba taką miałem, nie pamiętam»„. Wieloch powlókł się w stronę Centralnego Ośrodka Sportu. Na piasku pokrywającym ulicę Hryniewieckiego jego stare sandały zaszurały nadzwyczaj głośno.

13

Pater minął dom wczasowy, za którego siatką obok luksusowych samochodów stał dwukołowy wózek, zaopatrzony w tablicę rejestracyjną z kartonu. Zwrócił uwagę, że wózek był przywiązany drutem do latarni.

Minął czynną toaletę i już nieczynną wypożyczalnię sprzętu plażowego. Zaczerpnął chciwie morskiego powietrza i głównym zejściem, oznaczonym jako zejście numer dziewięć, zszedł na plażę. Nie uczynił tego szybko, bo mimo późnej pory ruch panował tam ogromny. Na piasku zalegało sporo ludzi. Wielu przemieszczało się tu i tam. Po chwiejnym chodzie niektórych poznał, że nie ominęli oni baru, który promieniował dokoła różnokolorowym światłem.

Pater podszedł do baru po platformie z desek, która była przedłużeniem zejścia numer dziewięć. Dojrzał drzwi prowadzące na zaplecze lokalu i stojące wokół niego wózki z pustymi beczkami po piwie. Sam bar początkowo nie wzbudził jego zainteresowania. Zauważył jedynie, że przypomina on afrykańską chatę, z tą jednak różnicą, że jego ściany były prawie całkowicie przeszklone i roztaczał się z nich widok na Bałtyk. Pater obszedł okrągły lokal i zbliżył się do miejsca, w którym znaleziono Annę Seredę. Rozejrzał się dokoła. Wciąż były tam wbite kijki, a na wietrze falowały resztki żółtych taśm policyjnych, oddzielających miejsce zdarzenia. Nagle oślepił go snop światła. Przed nim stali kamerzysta i dziennikarka z podświetlanym mikrofonem.

Pater minął ich bardzo szybko i bez słowa, nie zwracając uwagi na zachęty i nawoływania. W gruncie rzeczy w ciągu kilku sekund sprawdził to, co miał sprawdzić. Miejsce zdarzenia nie było widoczne z baru, natomiast widać je było dobrze z zejścia na plażę. Uduszenie dziewczyny za parawanem wiązało się więc z dużym ryzykiem demaskacji. „Ludzie nieustannie wchodzący i wychodzący na plażę wejściem numer dziewięć, coś by zauważyli”, myślał, „chyba że… albo byliby pijani, albo wzięliby morderstwo za kopulację z figurami.

Pater odruchowo otrzepał spodnie i ruszył do baru, odczytując nad wejściem nazwisko właściciela: „Grzegorz Kaczanowski”. Wewnątrz było pełno ludzi i ku jego uldze – mało dymu. Choć wiele osób paliło, dym wydostawał się swobodnie z ażurowego lokalu. Podszedł do prawie pustego baru. Cieszył się, że ludzie nie mają tu zwyczaju pić przy barze.

– Jestem z gdańskiej Komendy Wojewódzkiej Policji – powiedział do barmana – mogę pokazać legitymację, ale to spowodowałyby niepotrzebne zainteresowanie pańskich klientów. Ma pan wybór. Albo pokażę panu legitymację na zapleczu, albo mi pan zaufa.

Czterdziestoletni na oko blondyn miał podgolone włosy á la Despero z Pitbulla. Potężnie umięśnione ręce wystawały z koszulki bez rękawów. Uśmiechnął się szeroko.

– Pańska gadka jest zbyteczna. Swój zawód ma pan wypisany na czole – powiedział.

– Kto jest właścicielem tego lokalu? – Pater zignorował tę uwagę. Barman był widać miłośnikiem filmu Tajemnice Los Angeles.

– Ja.

– Ilu ma pan pracowników?

– Żadnego. Czasami pomaga mi rodzina. Znaczy żona.

– Wytrzymuje pan takie tempo pracy?

– Trzeba z czegoś żyć. Dwa miesiące pracy, a potem dziesięć miesięcy bezrobocia.

– Do której jest czynny pański lokal?

– Do ostatniego klienta. Czasami do rana.

– Czyli przedwczoraj, kiedy znaleziono tę dziewczynę, bar był jeszcze czynny?

– No tak. Tak było.

Pater momentalnie wyczuł dystans w głosie rozmówcy. Zamilkł i rozejrzał się po wnętrzu. Ludzie siedzieli przy stolikach, stali, obejmując się, i rozmawiali podniesionymi głosami. Do baru podeszła kołyszącym krokiem jakaś niemłoda i mocno umalowana kobieta. Barman nalał jej małe piwo. Rozchlapując pianę, wróciła do swojego stolika, przy którym jacyś dwaj siwowłosi mężczyźni prowadzili światową politykę.

– Można piwko? – Pater uśmiechnął się do Kaczanowskiego.

– No jasne. – Przed Paterem szybko znalazł się plastikowy kufel wypełniony złotym płynem i gęstą pianą.

– Ciężką ma pan pracę. – Pater pociągnął potężny łyk. – I trzeba mieć oko na wszystko. Lokal bez okien to spore ryzyko. Może być przez każdego zdemolowany, kiedy pana nie ma. Mogą w nim spać bezdomni. Albo źli ludzie… W końcu nie zawsze pan tu jest. Musi pan sporo jeździć, przywozić beczki. Ale wtedy tu pewnie jest pańska żona… Mam rację?

– Nie. – Kaczanowski uśmiechnął się i wskazał dłonią na zaplecze. – Mam tam okna z pleksi. Montuję je po robocie.

– A beczki z piwem i napoje podwozi pan samochodem pod sam bar?

– Nie wolno mi. Zakaz wjazdu na plażę. Ładuje się kilka beczek na wózek i wio! – barman odruchowo naprężył mięśnie.

Pater wbił wzrok w piwo. Czuł, że ostatnie godziny są raczej przeciwwskazaniem do spożywania alkoholu. Wciąż jednak miał niezmącone niczym myśli. Nie mógł zniechęcić do siebie Kaczanowskiego. Barman – pomijając jego normalną funkcję spowiednika – jest jak latarnik oświetlający statkom drogę. Wszystko oświetla. Wszystko wie.

– Panie Grzegorzu – Pater oparł się mocno o bar – o wszystko już wypytali pana moi koledzy, a ja jutro przejrzę ich raporty. Może pan mnie zatem zapytać: to po co tu przyszedłeś, kiedy nie ma już żadnych pytań do zadania?

Barman zapalił papierosa. Strzepywał go do osobliwej popielniczki, zużytego plastikowego kufla wypełnionego piaskiem. Pater łyknął resztkę piwa i wskazał palcem na swój pusty kufel. Kaczanowski sięgnął pod bar i podstawił czysty kufel pod nalewak.

– Oni wszyscy pytali pana o to, co pan widział. – Pater rozprostował palce, aż strzeliły w stawach. – A ja zapytam o to, czego pan nie widział. Interesuje mnie pańskie zdanie na temat tego mordercy. Co pan o nim sądzi?

Czyżby był tak bezczelny, że zamordował dziewczynę na plaży, prawie na oczach wszystkich? Czy też zamordował ją gdzie indziej i tu czymś ją przywiózł? Niech pan mi pomoże! Jak pan sądzi? Jak to było?

Kaczanowski postawił przed Paterem drugie piwo i w milczeniu palił papierosa. W końcu wdusił go w piasek popielniczki i obiema rękami wpił się w brzeg baru. Kostki jego palców zbielały.

– Wie pan, jak nazywają mój bar od wczoraj? – wysyczał. – Barem „Pod Kostuchą”. Wie pan, ilu straciłem klientów, którzy są na wczasach z różnymi „mewkami”? Kiedy widzą kamery i dziennikarzy, spierdalają stąd, gdzie pieprz rośnie.

– Nie odpowiedział mi pan na pytanie. – Pater przypomniał sobie, że „mewkami” były w latach siedemdziesiątych nazywane dewizowe prostytutki na Wybrzeżu. Mało kto teraz używa tego określenia. Chyba że starzy gliniarze i byli cinkciarze.

– Bo ono było głupie, panie nadkomisarzu – głos Kaczanowskiego uniósł się niby zaśpiew kapłana. – Głupie pytanie. Wszyscy tu są zajęci piciem i ciupcianiem. Tu nikt niczego nie zauważy, chyba że denko swojej pustej flaszki. Nieważne, czy ta dziewczyna została zaciukana tu, czy gdzie indziej, i czy ktoś ją przywiózł. Nikt by tego nie zauważył. Tylko ja tu wszystko widzę. A wtedy nic nie widziałem, co by mogło panu pomóc.

Pater nie był przyzwyczajony do alkoholu. Wyszedł z baru, nie dopiwszy drugiego piwa. Czuł, że jeszcze kilka łyków i będzie, jak mawiał Kulesza, „o jeden most za daleko”. Stanął jeszcze raz na zbitej z desek platformie, która prowadziła do baru z zejścia numer dziewięć. Nagle coś go tknęło. Ruszył szybkim krokiem pod górę i wszedł na teren domu wczasowego, gdzie parkował dwukołowy wózek. Kiedy rozplątywał drut, zadziałał czujnik i Patera oślepił snop światła. Nie przejmując się tym, wyprowadził wózek za bramę. Nikt go nie ścigał, nikt nie wołał. Ruszył na plażę i starał się robić jak najmniej hałasu. Pojazd zadudnił na deskach platformy spacerowo- dostawczej. Ludzie siedzący na plaży obejrzeli się i spojrzeli na Patera przelotnie. Ten zatrzymał wózek i podbiegł do dwojga młodych ludzi, którzy byli najbliżej.

– Policja. – Pokazał blachę dziewczynie. – Powiedz mi, to bardzo ważne, co sobie pomyślałaś, widząc mnie z tym wózkiem? Pierwsza twoja myśl?

– Dostawa towaru – powiedziała nieco wystraszona dziewczyna.

– Złomiarz – dodał jej towarzysz – albo barman z piwkiem.

Pater podszedł do dwukółki. Spojrzał na bar i na stojące obok wózki do beczek.

„Tak”, powiedział sam do siebie. „Nikt nie zwróci uwagi na barmana z wózkiem. Choćby na tym wózku było coś innego niż beczka”.

– Złodziej! Łapaj złodzieja!

Zejściem numer dziewięć zbiegała korpulentna niewiasta w białej czapce i takimż fartuchu.

14

Nie pamiętał, jak wrócił do „Fregaty” i czy witały go drwiące spojrzenia podstarzałego donżuana albo parki, która rozgrzewała swoje zmysły pod prysznicem. Nie wiedział, czy jego chwiejny krok widziały oczy wczasowiczów, którzy na tarasie hotelu „Rejs” jedli delikatne carpaccio i popijali je czerwonym winem. Miał to gdzieś. Doskonale pamiętał natomiast swój sen.

Gdy opuścił bar Kaczanowskiego, poczuł przypływ wściekłości. Patrzył na beztroskich rodziców z roześmianymi dziećmi i pomyślał o swoim życiu. Totalnie przesranym życiu. A następnie wrócił do baru na plaży i wypił trzy kolejne piwa. A potem jeszcze jedno. Miejsce za lepkim kontuarem zajęła przysadzista kobieta, zapewne żona muskularnego właściciela, który gdzieś zniknął. „I dobrze”, pomyślał wtedy Pater. „Przynajmniej nie będę skazany na jego natarczywość. Na ostatnią posługę, jaką barman winien jest swoim klientom”. Poczuł nagły przypływ sympatii do Kaczanowskiego. „Spokojny facet, wykonujący niewdzięczną robotę. Zupełnie jak ja”. W jednym tylko właściciel baru przechrzczonego właśnie na „Bar pod Kostuchą” mylił się. Śmierć, zwłaszcza taka jak tej młodej Seredy, zniechęca tylko pewną kategorię klientów, ale innych przyciąga jak magnes. Pater zauważył, jak trzech mężczyzn pokazywało na punkt, w którym znaleziono zwłoki i głośno dyskutowało o gwałcicielu grasującym tego lata na Wybrzeżu. Chciał nawet wstać, podejść do nich i powiedzieć im, co myśli o hienach cmentarnych, o ludziach chorobliwie zainteresowanych zbrodnią, ale poczuł, że nogi odmawiają mu posłuszeństwa.

Ciężko wsparł się na ratanowym fotelu i powstał, z trudem utrzymując swe ciało w pionie. Niepewnym krokiem ruszył w stronę morza. Po kilku krokach stopy ugrzęzły mu w piachu i przewrócił się. 0 tej porze plaża już pustoszała, wczasowicze udawali się na kilka głównych deptaków lub do kwater, by zjeść kolację. Na nocną, hałaśliwą i hedonistyczną zmianę warty było jeszcze za wcześnie.

W momencie zasypiania nie spojrzał na zegarek i potem nie potrafił powiedzieć, jak długo spał. Śniło mu się, że jest na wyludnionej plaży. Biały piasek grzał go w plecy, a nad nim przetaczały się kłębiaste chmury. Usłyszał śmiech. Tak potrafiła śmiać się tylko jedna kobieta. Joanna Radziewicz zdjęła okulary przeciwsłoneczne.

– Cieszę się, kochanie, że jesteśmy tu razem. Tylko ty i ja – szepnął Pater.

Joanna nie odpowiedziała. Dostrzegł grymas na jej twarzy. Zaniepokojony uniósł się na łokciach.

– Może masz ochotę na ten drink w połówce kokosa? – zapytał. – Jak to się nazywa? „Rozkosz Hawajów”?

– Co ty pierdolisz? – usłyszał.

Ten głos nie należał już do Joanny Radziewicz. Ujrzał twarz byłej żony. Po chwili jej rysy rozpłynęły się i pojawiła się inna postać. Nie mógł poznać tej dziewczyny. W końcu przypomniał sobie, kim ona jest. Studentka z Gdańska. Bagińska. Jelitkowo.

Ponownie usłyszał śmiech. Tyle że tym razem nie był to już sen. Wiatr od morza sprawił, że ocknął się, jakby ktoś wymierzył mu siarczysty policzek.

Zobaczył parę, która stała trzy metry od niego. Kobieta wciąż się śmiała.

– Ten facet gadał do siebie – fale nie były w stanie zagłuszyć jej głosu – ale żeby walić takie teksty. – Wytarła dłonią załzawione oczy.

Pater podniósł się niezdarnie, jakby otrzymał ciężki cios. Dwadzieścia minut później spał we „Fregacie”, nic sobie nie robiąc ze sprężyn chwiejnego łóżka, boleśnie uciskających jego lędźwie.

Obudził go szum ulicy. Gwałtownie poderwał się i otworzył drzwi. Przez zieloną siatkę ogrodzenia zobaczył kawalkadę wakacyjnych pielgrzymów, obwiązanych ręcznikami i tunikami, z identycznymi torebkami. Zapewne dołączono je do jakiegoś kolorowego pisma, taką torebkę ma więc też Joanna.

Mikroklimat półwyspu sprawił, że miał niewielkie symptomy kaca. „Pora pooddychać jodem”, przypomniał sobie. Jego mózg funkcjonował na najwyższych obrotach. Zadzwonił do Kuleszy.

Kulesza… przepraszam… – Pater przypomniał sobie wczorajszy bruderszaft. – Piotrze… Potrzebuję kilku informacji. Pierwsza rzecz: przywieź mi zdjęcia dziewczyny, tej z Jelitkowa. Chodzi o tę, która miała wytatuowaną różę. I potrzebuję zdjęcia tatuażu tej Seredy z Władysławowa. Muszę mieć pewność, że te tatuaże są identyczne.

Swoją drogą: jest w sprawie tej dziewczyny jakiś ślad?

– Nikt nic nie wie. Był zdaje się taki czeski film…

Zresztą… – w głosie Kuleszy wyczuł urazę -…gdyby był jakiś ślad, byłbyś, szefie, pierwszy, który by się o tym dowiedział. Coś jeszcze?

– Tak. Namierz, gdzie mieszka Zbynek „Karaluch”. Znany tatuator. Ostatnio miał salon na Przymorzu, niedaleko dworca, ale zdaje mi się, że tam teraz zamknięte.

– To wszystko?

– Nie. – Pater zawahał się. – Coś mi się przypomniało. To nie ma żadnego związku z naszą sprawą, ale sprawdzić nie zaszkodzi. Byłem niedawno w tartaku w Wejherowie. Trup w suszarni drewna…

– Słyszałem o tym – przerwał Kulesza. – Hit tygodnia w województwie. Do czasu Władysławowa…

– Nie chodzi o ofiarę. Po prostu coś mi się przypomniało… Ten tartak nazywa się MGM. Od pierwszych liter nazwisk trzech wspólników. Gdy tam byłem, właścicieli było dwóch…

– No i co z tego?

– Powiedzieli mi, że ten trzeci podobno jest we Francji…

– I?

– Podobno. Rozumiesz? Podobno. – Pater czuł wzbierającą irytację. – Dwóch właścicieli zazwyczaj wie, gdzie trzeci jedzie na wakacje. Warto mieć jakiś kontakt w sytuacji awaryjnej. Więc nie powinni powiedzieć „podobno”. Niech chłopaki z Wejherowa sprawdzą, dlaczego ci dwaj kłamią. Albo co ukrywają…

Gdy skończyli rozmawiać, Pater wyjął z samochodu torbę z laptopem i wyszedł z „Fregaty”. Idąc pod prąd wczasowej kawalkady, dotarł do Alei Gwiazd Sportu. Już wczoraj zauważył, że ten deptak, ciągnący się od skweru Antoniego Abrahama, wyłączony jest z handlu. Nie docierały tu też gastronomiczne miazmaty, które w Paterze wywoływały mdłości. Za to była to strefa, jak dumnie głosiły banery przymocowane do latarni, swobodnego dostępu do internetu.

Pater usiadł na ławeczce tuż obok mosiężnej gwiazdy wmurowanej na cześć Kazimierza Deyny. Włączył laptopa, poczekał, aż uruchomią się programy, i kliknął na ikonę wyszukiwarki. Zastanawiał się chwilę, po czym wpisał: „Pora pooddychać jodem”. Strzał niecelny. Sporo stron o zbawiennych właściwościach jodu oraz budowie układu oddechowego rozmaitych zwierząt, ale to przecież nie to, czego szukał. Wbił wzrok w gwiazdę legendarnego polskiego piłkarza. Wpisał kolejną frazę. „I kto to wie prócz mnie”. Znów przestrzelił. Znowu nic. Zalogował się na stronie Komendy Głównej Policji i wszedł do internetowego archiwum. Przypomniał sobie naradę w pokoju naczelnika Cichowskiego, gdy wyraził wątpliwość, że w Polsce działają mordercy naśladujący innych morderców. I przypomniał sobie pełen politowania uśmiech Zygfryda Marksa. Wpisał kolejne dwa słowa. Ukazały się trzy obszerne artykuły o Joachimie Knychale, „Wampirze z Bytomia” albo jak nazywali go inni, „Frankensteinie”. Pater pokręcił głową. A jednak Marks miał rację. Knychała traktował Marchwickiego jak swojego guru, chodził na jego procesy, w końcu sam zaczął mordować. Tyle że został skazany na karę śmierci w 1985 roku, wyrok wykonano. Nie posuwa to sprawy Władysławowa i Jelitkowa nawet o milimetr.

Wpadł na jeszcze jeden pomysł. Wyjął telefon, by zlecić Kuleszy coś nowego, gdy rozległ się dźwięk połączenia.

– Myślałem, że zastanę pana we „Fregacie”. – Pater nie był pewien, czy w glosie komendanta Banasiuka pobrzmiewała drwina.

– Jestem na Alei Gwiazd Sportu. Przy Kazimierzu Deynie… Ma pan coś dla mnie?

– Nic, Myślałem, że o tym wszystkim pogadamy…

– Spotkajmy się przy „Fregacie”. Będę za pięć minut.

Poczuł przypływ energii i złości. Wiedział, co teraz nastąpi. Banasiuk będzie chciał postawić mu piwo i powiedzieć, że znalezienie śladów po zamordowanej dziewczynie jest mniej prawdopodobne niż trafienie kumulacji w Lotto. Że jego ludzie są odciągani od roboty. A w lipcu i sierpniu robota polega na tym, że do sennego dziesięciotysięcznego portu przyjeżdża stutysięczna tłuszcza, nad którą trzeba zapanować. By ludzie nie bili się o dziewczyny, kluby piłkarskie i z jakiegokolwiek innego powodu.

Pater po minucie znalazł się we „Fregacie”, podszedł do stojącego w cieniu auta i wrzucił laptopa do bagażnika. Był spokojny, że pod nienasłonecznioną blachą komputer się nie zagotuje. Kiedy zatrzaskiwał bagażnik, zobaczył przechodzącego przez bramę Banasiuka.

– Dzień dobry, cześć pracy! – zakrzyknął wesoło komendant.

– Idziemy – rzucił Pater, nie odpowiadając na powitanie.

– No i chwała Bogu. Bo pić się chce, a gorąco jak skurwysyn.

Pater zatrzymał się i popatrzył uważnie na komendanta.

– Nie. Nie idziemy na piwo. Idziemy na plażę. – Z kieszeni spodenek wyjął dwa zdjęcia. – Idziemy szukać tych, którzy znali Seredę. Obstawiam zakłady piłkarskie. I nos mi mówi, że tym razem będziemy mieli szczęście.

Ostatnie zdanie powiedział cicho. Jakby mówił do samego siebie.

Dwie godziny później miał dosyć poszukiwań.

Brnął przez piasek, starając się nie nadepnąć na czyjąś stopę lub rękę.

– Ostatnia próba – mruknął do siebie, spoglądając na trzyosobową rodzinę odgrodzoną od innych parawanem z napisem „Playboy”.

Podszedł i pochylił się ze zdjęciem nad łysiejącym mężczyzną w przeciwsłonecznych okularach przypominających narciarskie gogle. Zanim zdążył coś powiedzieć, usłyszał głos:

– Patrz, Krysiu. Kolejny niemowa chce nam przehandlować długopis albo breloczek.

– To go spław. Nie umiesz?

Mężczyzna podniósł się i chciał wstać, ale w tej samej chwili poczuł, jak masywne kolano, którego nie powstydziłby się Jerzy Gorgon, wbija się w jego klatkę piersiową. Potężny mężczyzna wciskał go w piach. Napastnik zdjął kolano z klatki piersiowej plażowicza i wciskał go teraz w piach swoją lewą ręką. Nacisk miał podobny skutek. Łysy leżał bez ruchu.

– Słuchaj no – sapnął Banasiuk, który pokazał, że mimo tuszy potrafi się szybko poruszać – znasz tę pannę? – Pokazał zdjęcie, a z drugiej kieszeni wyćwiczonym ruchem wyjął policyjną blachę.

– Ludzie, czego chcecie? – Łysy był przerażony.

Komendant wypuścił go ze swego uścisku. Teraz plażowicz wpatrywał się w zdjęcie i przecząco kręcił głową.

– Kurwa! – krzyknął nagle. – Ja już więcej do Władka nie przyjadę. Siedem lat temu chodzili po plaży i wypytywali o Kwaśniewskiego i tego ruskiego szpiega, a teraz…

Pater nie słuchał dalszego lamentu głowy rodziny. Jego uwagę przykuł ból w prawej stopie. Spojrzał pod nogi i zobaczył trzyletnie dziecko wbijające aluminiową łopatkę w jego kończynę.

Kwadrans później siedzieli z komendantem Banasiu-kiem na tarasie kawiarni Centralnego Ośrodka Sportu, a przed nimi stały dwie szklanki z piwem.

– Podziwiam pana, nadkomisarzu. – Banasiuk kolejny raz otarł pot z czoła. – Mnie by się nie chciało…

Pater milczał.

– Ostatni raz to ja byłem na plaży cztery lata temu – ciągnął Banasiuk. – Siódma rano, jeszcze dosyć pusto, a ja leżę i modlę się: „Byle nie kolonie, tylko nie kolonie”.

– I?

– I nie mija pół godziny, a wokół mnie dwa turnusy leżą. A takie dwa małe sukinsyny kopią plastikową butelkę z piaskiem. Myślałem, że jak złapię jednego z drugim, to łeb ukręcę.

Przerwał, by wziąć potężny łyk piwa.

– A dwie godziny później siedziałem spokojnie u siebie na werandzie i popijałem browar.

Pater ponuro wpatrywał się w pianę opadającą w szklance i pomyślał, że tym razem nos gracza kompletnie go zawiódł.

15

Zdążył wypić pół piwa, gdy zadzwonił Kulesza.

– Szefie, ale jaja! – W głosie podwładnego usłyszał ekscytację. – Dzwonili chłopaki z tartaku. Jechali tam niechętnie, ale powiedziałem im, że jeśli nawalą, ktoś z wojewódzkiej nogi im powyrywa.

– Zawsze można liczyć na twoją subtelność – cierpko zauważył Pater.

Cały entuzjazm, którym emanował jeszcze rano, uleciał niczym powietrze z przekłutego balonu. A poza tym, co tak naprawdę interesowała go sprawa ufoludka z tartaku? Miał tu, we Władysławowie, dosyć kłopotów.

– No i podobno tych dwóch wspólników całkiem pogubiło się w zeznaniach. Mają dać znać, gdy coś wyniknie.

– Masz coś jeszcze?

– Mam! – krzyknął Kulesza. – Porównaliśmy dwie róże. Tę z Jelitkowa i tę z Władka. Identiko! Te tatuaże zrobione są tą samą ręką. Mam odbitki zdjęć, byś mógł sam zobaczyć. I namierzyłem Zbynka „Karalucha”. Zrezygnował z prowadzenia salonu na Przymorzu. Teraz urzęduje w Oliwie. Czeka na ciebie dziś po południu. Powiedział – Kulesza zachichotał – że chętnie spotka się z kumplem z podstawówki, z którym grał w jednej drużynie piłkarskiej. Mieszka tam, gdzie mieszkał. Ponoć wiesz, gdzie to jest.

– Tyle że ja jestem od niego kilka lat starszy – mruknął Pater, przypominając sobie długonogiego, chudego jak wiór osobnika, który wykonywał slalom z piłką między obrońcami przeciwnej drużyny. – Ale wiem, gdzie mieszka.

Zanim się rozłączył, wydał Kuleszy jeszcze jedno polecenie.

– Znajdź w archiwum wszystkich seryjnych morderców, którzy chociaż raz zabili na Pomorzu. Nie… czekaj! Na całym Wybrzeżu. Zleć to zresztą komuś i powiedz mu, by się z tym pospieszył! A ty spotkasz się ze mną pod mieszkaniem Zbynka. To jest tam, gdzie był filipiński burdel.

Postanowił nie tracić czasu. Zaczynało się chmurzyć. Jeśli pogoda się popsuje, będzie jechał do Trójmiasta w gigantycznym korku. Odpalił opla, raz jeszcze spojrzał na adres i pierwszy raz tego dnia uśmiechnął się – na myśl o mieszkaniu Karalucha. Jednopiętrowy dom na ulicy opata Jacka Rybińskiego był dobrze znany gdańskiej policji. Kiedyś na parterze mieścił się tam burdel dla filipińskich marynarzy, oddających się uciechom w czasie, gdy ich statek cumował w stoczni remontowej. W pierwszej części budynku grał zespół dancingowy, a dziewczyny tańczyły na rurze, drugą przerobiono na rzeźnię, w której odbywał się ubój kóz. Filipińczycy prowadzący ten osobliwy przybytek zwykli gromadzić wnętrzności w kanciapie będącej ostatnią częścią parteru. Przeraźliwy smród, zakłócanie ciszy, bójki oraz pojedynki na noże były w domu na opata Rybińskiego normą, z którą pogodzili się nawet lokatorzy z kilku niewielkich mieszkań na pierwszym piętrze, wśród których – jak widać – wciąż znajdował się Zbynek „Karaluch”.

O piątej po południu Pater i Kulesza zapukali do mieszkania w Gdańsku-Oliwie. Otworzył im przeraźliwie chudy mężczyzna z siwymi włosami spiętymi w kucyk. Przez moment Pater miał nieodparte wrażenie, że Karaluch w środku lata ubrany jest w moro. Dopiero po chwili uświadomił sobie, że jego dłonie, brzuch i klatkę piersiową pokrywają tatuaże, których liczba zawstydziłaby muzyków Red Hot Chili Peppers.

– Wejdźcie. – Karaluch przesunął nogą trzy deskorolki zastawiające drzwi.

Gdy weszli do pokoju, zobaczyli cały system przepierzeń z dziesiątków T-shirtów, które wisiały na sznurach poprowadzonych od szaf w stronę okna. Na koszulkach dominowały trupie czaszki, kościotrupy i podobizny rozmaitych monstrów.

– Zwinąłem interes na Przymorzu, wiesz gdzie, tam koło ściany wspinaczkowej – zwrócił się do Patera. – I teraz te koszulki tutaj muszą wisieć.

Nadkomisarz skinął głową. Jego wzrok był utkwiony w dwudziestolatku siedzącym przy stoliku pod oknem. Chłopak pochylony był nad czymś, co pochłaniało całą jego uwagę.

– To Manolo. Albo jak wolisz, Maciek. Mój praktykant.

– Co on robi? – cicho zapytał Pater.

– Wprawia się. Na słoninie. A jak się nie wprawia, to gra heavy metal na gitarze. Ale to już nie u mnie…

– Na słoninie? – zaciekawił się Kulesza.

– Stara metoda. Chodzi o to, by wyczuć, jak głęboko wbijać igłę. Jeśli będzie za płytko, złuszczy się skóra. Jak za głęboko, dojdzie do infekcji. Ale rozumiem – Karaluch uśmiechnął się – że wy nie na praktyki?

Pater wyjął dwa zdjęcia, które dostał od Kuleszy.

– Nie. My w innej sprawie – powiedział cicho. – Popatrz na te dwa zdjęcia. Czy kojarzą ci się one z czymś?

Czy znasz kogoś, kto robi taki wzór? – Z napięciem wpatrywał się w tatuatora.

Karaluch zmrużył oczy i na zmianę przyglądał się dwóm zdjęciom. Wreszcie pokręcił głową.

– Nie. Nic mi to nie mówi. Ale zrobił to jakiś rzeźnik…

– Rzeźnik? – zapytał Pater.

– Tak w naszym slangu nazywamy kogoś, kto robi takie stempelki. Prawdziwy tatuator nie powtarza raz wykorzystanego wzoru. A te dwa są identyczne. I amatorsko wykonane. Popatrz – wskazał na zagracony stół – tatuowanie to sztuka wymagająca całego warsztatu: osobnych maszynek do konturu, cieniowania, wypełniania, rękawiczek jednorazowych, wazeliny i tak dalej…

– Czyli tych tatuaży nie robił zawodowiec?

– Zawodowiec zostawia po sobie ślad. Sygnuje tatuaż. Na przykład ja do każdej swojej pracy dodaję owalną czarną kropkę. Żeby było wiadomo, że to zrobił Karaluch.

– Szkoda, żeśmy nie wzięli tego trzeciego tatuażu – wtrącił Kulesza. – Tej drugiej dziewczyny z Jelitkowa.

– Ale to był inny tatuaż! – zaprotestował Pater. – Inny wzór! Ying i yang, pierwiastek męski i żeński! Na pewno wiesz – popatrzył na Zbynka – o co chodzi…

– A ty wiesz, że jeden tatuaż można przesłonić drugim?

Pater poczuł ścisk w żołądku.

– Co chcesz przez to powiedzieć? – wykrztusił. – Że pod ying i yang mogła być kiedyś róża wsparta na krzyżu?

– Pewnie, że mogła! Po pierwszym tatuażu pozostają tylko zgrubienia. Można je wyczuć na skórze i niekiedy ustalić pierwotny wzór. Co tak stoisz? Stało się coś?

Pater stał nieruchomo z opuszczonymi dłońmi i rozcapierzonymi palcami. Kulesza odwrócił głowę w stronę stolika, przy którym Manolo w skupieniu nakłuwał słoninę.

– Stało się. Bardzo wiele się stało.

16

Kilka minut siedzieli w samochodzie w milczeniu. Wreszcie Pater wściekłym ruchem wyszarpnął komórkę z kieszeni spodni i wybrał numer doktora Kwiecińskiego.

– Chcę przeprowadzić ekshumację! – zakończył swoje wyjaśnienia. – Chcę mieć dowód, że mój informator się myli! Że nie było żadnej róży!

„Że nie położyłem tamtej sprawy w tak haniebny sposób”, Pater dopowiedział sobie w myślach.

– Zapomnij o tym – głos Kwiecińskiego był nadzwyczaj opanowany. – Dziewczyny z Jelitkowa zostały zamordowane w upalne lato. Ich ciała najpewniej nie były balsamowane, więc teraz, po trzech latach, niewiele zostało z tkanek miękkich. Gdyby chodziło ci o kości, to zupełnie co innego…

– To co mam, kurwa, zrobić? – wyszeptał Pater.

Kwieciński zamilkł. Przekleństwo w ustach nadkomisarza było dla medyka sądowego czymś nowym.

– Weź coś na uspokojenie. A potem… potem sprawdź jedną rzecz. Do tego nie trzeba wydobywać zwłok. Otóż jeśli chodzi o tatuowanie, jest w naszych szpitalach taka głupia praktyka…

Pater uważnie słuchał słów Kwiecińskiego i odruchowo potakiwał głową.

Dwie godziny później kolejny raz tego dnia siedział na tarasie kawiarni Centralnego Ośrodka Sportu i tępo patrzył w kierunku willi „Rybitwa”, tej, w której ponoć mieszkał prezydent Kwaśniewski i rosyjski szpieg Ałganow. Jego pierwszym odruchem było zostać w Gdańsku i pojechać do jednego z mieszkań na Zaspie. Do tego, w którym niegdyś mieszkała z matką Karolina Lisowska. Do którego pewnej nocy nie wróciła. Już nigdy nie wróciła. Chociaż nie był w tamtej okolicy od trzech lat, sądził, że trafi bez trudu. Potem pomyślał jednak, że powinien wrócić na półwysep. Powinien węszyć tam, gdzie była krew i świeży trup zwiększający szanse na rozwiązanie sprawy.

Numer do Lucyny Lisowskiej, matki dziewczyny z Jelitkowa, zdobył bez trudu. Od godziny czekał na właściwy moment, by zadzwonić. By kobiecie, która po ciężkim dniu wróciła do domu i włączyła telewizor, przypomnieć o koszmarach.

Nie. Żaden moment nie będzie dobry na rozmowę.

Rozejrzał się po tarasie kawiarni. Najbliższe stoliki były puste. Wybrał numer. Po trzecim sygnale usłyszał kobiecy głos.

– Mówi Jarosław Pater. Z Komendy Wojewódzkiej. Za pewne mnie pani pamięta…

Usłyszał kilka głębokich oddechów.

– Tak. Pamiętam pana.

„Powinna dodać: i pamiętam, jak spieprzył pan sprawę”, pomyślał.

– Nie chcę pani niepokoić, ale muszę zadać kilka pytań…

– Miał pan na to dużo czasu cztery lata temu. Ale wtedy nie był pan jakoś zainteresowany rozmową…

Przypomniał sobie, jak był w mieszkaniu Lisowskiej. Patrzył na kobietę w czerni z oczami napuchłymi od płaczu. I pamiętał, że wydzwaniała wówczas do niego żona. Telefony te zwiastowały kolejną w ciągu tygodnia awanturę i sprawiały, że Pater nie mógł się skupić ani na zadawaniu pytań, ani na wysłuchiwaniu odpowiedzi.

Proszę mnie posłuchać. – Chciał, by jego głos brzmiał jak najbardziej stanowczo. – Wracamy do sprawy śmierci pani córki. Są nowe okoliczności, które pozwolą nam znaleźć mordercę…

– Nie wierzę panu. Ale skoro pan musi, proszę pytać.

Pater poczuł suchość w gardle. Sięgnął po piwo.

– Chodzi mi o tatuaż. Ying i yang. Takie kółko z poprzecznie ułożoną literą „S”…

– Nie musi mi pan tłumaczyć, co to jest – usłyszał poirytowany głos.

– Przepraszam. Moje pytanie dotyczy tego, czy to był jej pierwszy tatuaż w tym miejscu? Czy może wcześniej miała tam inny wzór, który został przysłonięty tym drugim.

– Miała… Nie… Sama nie wiem… Nie pamiętam…

– A może musiała zrobić badania w szpitalu, na przykład pobrać krew i jej odmówili? – Pater zmienił temat. Przypomniał sobie opowieść Kwiecińskiego o praktyce w polskich szpitalach, które nie chcą pobierać krwi od osób ze świeżo zrobionym tatuażem. Świeżo zrobionym, czyli wedle lekarzy takim, który ma mniej niż sześć miesięcy.

– Nie wiem… Nie przypominam sobie… Ale – głos kobiety nabrał mocy, jakby nagle zaczęła wierzyć, że tym razem policjant poradzi sobie ze sprawą – pamiętam, jak Karolina chodziła wściekła. Zaczęłam wtedy o tym panu mówić, ale pan był ciągle zajęty jakimiś telefonami…

– Przepraszam.

„Chyba będę przepraszać do końca życia”, pomyślał. – To proszę teraz powiedzieć, dlaczego była wściekła?

– Jak pan pamięta, studiowała na Akademii Medycznej. I chciała honorowo oddać krew. Miała mieć z tego jakieś ulgi na uczelni. Poszła i jej nie przyjęli.

– Mówiła dlaczego?

– Nie pamiętam. Powiedzieli jej tylko, by odczekała pół roku.

Pół roku. Tyle, ile mówił Kwieciński.

– Kiedy to było?

– Chyba jesienią jakoś… W dwutysięcznym drugim. Panie nadkomisarzu? – zawahała się.

– Tak?

– Proszę obiecać, że go pan znajdzie… Że znajdzie pan tego… – Zaczęła łkać.

– Obiecuję – powiedział cicho.

Rozłączył się, by nie słyszeć płaczu. By nie wskrzeszać upiorów i niepotrzebnej nadziei. Już wiedział, co zlekceważył w śledztwie dotyczącym Jelitkowa. Dziewczyny miały identyczne tatuaże. U Lisowskiej wcześniejszy tatuaż, który uniemożliwił pobranie krwi, był przykryty przez kolejny, przez ying-yang. Ten wcześniejszy mógł być krzyżem zwieńczonym różą. Takim jak u jej koleżanki. I u Anny Seredy.

Pater czuł, że zbliża się do przełomu w śledztwie. Przypomniał sobie, że „przełom” jest synonimem słowa „kryzys”. I że zawsze wywołuje ból.

17

Obudził go łomot do drzwi.

Odruchowo spojrzał w okno zabite dyktą. Otworzył i zobaczył zwalistą sylwetkę komendanta Banasiuka. Policjant z Władysławowa dyszał ciężko, jakby przed chwilą skończył udział w Konkursie na Zjedzenie Największej Liczby Gofrów.

– Mamy go! Tego od małej Seredy. W dodatku wiemy, gdzie teraz jest! – Uśmiechnął się triumfalnie.

– Jak go namierzyliście?

– Przypomniałem sobie, jaka była wtedy pogoda. Gdy znaleźliśmy dziewczynę, zrobiło się już upalnie, ale wcześniej do kitu… – Machnął ręką. – No i co wtedy, panie nadkomisarzu, robią turyści, jak pogoda pod psem?

Pater poczuł złość na tego uśmiechniętego, zadowolonego z siebie grubasa, który oczami wyobraźni widział już premię i pochwały przesyłane z Gdańska, a może nawet z samej Komendy Głównej.

– Myślę, że to nie jest najlepszy czas na zgadywanki, komendancie…

– Spokojnie i easy, jak mówią. – Banasiuk podniósł dłoń, która wyglądała jak mięsisty pająk. – To ja odpowiem… Jak nie ma pogody, turyści dostają kurwicy i jadą na Hel…

– Nie mówi się: „jak nie ma pogody”, bo pogoda jest zawsze! Mówi się…

– Oczywiście! Więc wysłałem zdjęcie Seredy do Chałup, Jastarni, Juraty i w kilka innych miejsc. I wczoraj po południu bum! Dostałem wiadomość. Seredę widziano ze szpakowatym pięćdziesięciolatkiem w Juracie. W hotelu należącym do znanego biznesmena…

– To co my tu jeszcze, do cholery, robimy?

– Mówiłem: spokojnie. Dziewczynę i szpakowatego zapamiętali z dwóch powodów. Po pierwsze doszło między nimi do ostrej sprzeczki. Następnego dnia Seredę znaleźliśmy na plaży. Pamiętali też, że dziewczyna krzyczała, że ma dosyć i jego, i Władysławowa.

– A drugi powód?

– Facet przyjechał wypasionym porsche. Wypasionym nawet jak na tamtejsze warunki. Wiem pan, co to znaczy?

Pater milczał.

– Władysławowo plus porsche równa się „Velaves”. Gość jest u nas w hotelu. Sprawdziłem to. Jest tylko jeden problem…

– Jaki?

– To znany telewizyjny dziennikarz śledczy, Jerzy Góralczyk.

Pater zastygł. Wyobraził sobie dziennikarza śledczego, który po godzinach pracy tatuuje i morduje swoje przyszłe ofiary, a inne jako Naśladowca zabija przy okazji.

To wszystko nie miało sensu.

Chyba że… Chyba że pokłócił się z Seredą, zabił ją, a z poprzednimi sprawami nie ma nic wspólnego. Tatuaże zaś to zbieg okoliczności.

– Od kiedy pan, komendancie, boi się sławnych ludzi?

Przecież chyba ich tutaj nie brakuje latem – zapytał, tarasując chodnik kobiecie z wózkiem. – Sam się nim zajmę!

– Nie chciałbym zobaczyć programu, w którym dowiem się, że policjanci we Władysławowie nadużywają uprawnień. Rozumiemy się?

„A więc to jest problem Banasiuka”, pomyślał Pater. „Być może doszedłem do ściany. Do takiego momentu, gdy przestaję panować nad sobą i śledztwem. Poza tym to teren miejscowego komendanta. Niepisane prawo policjantów nakazuje to respektować”.

Dotarli do hotelu.

– Idę pierwszy – zadecydował Banasiuk. Pokonał oszklone drzwi i podszedł do recepcji. Po chwili dał znak ręką Paterowi.

– Wygrzewa się na leżaku. Pod tą wykurwistą palmą ze sztucznymi kokosami. – Komendant wskazał głową.

Stopy szpakowatego mężczyzny podrygiwały rytmicznie. W uszach tkwiły słuchawki łączące się z iPodem. Na stoliczku przy leżaku stała wysoka szklanka, z której wystawała pomarańczowa słomka. Góralczyk od razu dostrzegł, że ci dwaj nieznajomi są zbyt kiepsko ubrani, by być gośćmi hotelu. Mężczyzna poprawił spodenki w palmy i niespodziewanie pomachał ręką w stronę Patera i Banasiuka.

– Wy z policji, prawda? – Ukazał dwa szeregi lśniących, równych zębów. – Złożyłem skargę na tego faceta nade mną, bo trzeba być popieprzonym, by pakować się z perkusją na dwa tygodnie do apartamentu. On się nazywa Grudniak czy jakoś tak…

– Jesteśmy z policji. W zupełnie innej sprawie. I nie jesteśmy na ty. – Pater patrzył zimno na Góralczyka.

– Nie w sprawie mojej skargi? – Dziennikarz najwyraźniej musiał się upewnić.

– Nie. W sprawie Agnieszki Seredy.

Szpakowaty mężczyzna parsknął śmiechem.

A więc ta dziwka złożyła na mnie skargę? Co powiedziała?

– Nic nie powiedziała. – Pater wyjął plik zdjęć. – Nie mogła nic powiedzieć. Patrz! – Pchnął Góralczyka, który usiłował wstać, na leżak i położył na stoliczku plik zdjęć.

Dziennikarz obejrzał trzy pierwsze odbitki i zbladł.

– Pokłóciliście się i ją zabiłeś, sukinsynu? Tak było.

Udusiłeś ją, rozebrałeś, a potem… – Pater pochylił się nad mężczyzną. – Rajcują cię takie historie, co… Zrobiłeś to, zresztą nie pierwszy raz! – krzyknął.

Dwie pary leżące przy basenie podniosły głowy i z zaciekawieniem wpatrywały się w trzech mężczyzn.

– Może porozmawiamy u mnie w pokoju… Nie mam z tym nic wspólnego. – Góralczyk gestykulował nerwowo.

Wjechali na drugie piętro, w holu odprowadzeni przestraszonym wzrokiem recepcjonistki. W pokoju, którego centralnym miejscem było ogromne łoże, Pater rozglądał się za lateksowymi rękawiczkami, wazeliną albo czymś, co kojarzyłoby się z tatuowaniem, choć wiedział już, że nic takiego nie znajdzie. Zły strzał. Kolejny zły strzał.

Tymczasem na twarz Góralczyka powrócił uśmiech.

– Nie mam nic wspólnego z zabójstwem tej dziwki.

A jeśli macie jeszcze jakieś pytania, to tylko w obecności adwokata.

Pater otworzył szafę i zobaczył damską torbę. Gwałtownie odwrócił się w stronę dziennikarza.

– Będziesz mówił, zapewniam cię. A wiesz dlaczego? – Pochylił się nad Góralczykiem. – Bo posadzimy cię na czterdzieści osiem godzin. Powodów jest dosyć, zwłaszcza jest nim twoja scysja z ofiarą krótko przed zabójstwem. A w tym czasie sprowadzę tu dziennikarzy śledczych ze wszystkich konkurencyjnych stacji – mówił powoli. – Cóż to będzie dla nich za gratka w sezonie ogórkowym! Gwiazdor dziennikarstwa śledczego oskarżony o zabójstwo, a może nawet serię zabójstw! Możesz pożegnać się z lukratywnym kontrakcikiem w telewizji! No więc jak?

Góralczyk przełknął ślinę.

– Nic jej nie zrobiłem! Pokłóciliśmy się w Juracie, a potem zabrała swoje manatki. Trzasnęła drzwiami o trzeciej po południu i tyle ją widziałem!

– O co poszło w Juracie?

Góralczyk milczał.

Pater podniósł palec do góry, jakby tym gestem chciał przypomnieć dziennikarzowi o kolegach po fachu.

– Poprzedniego wieczoru pojechaliśmy na imprezę do Karwieńskich Błot – mruknął Góralczyk – tam ma dom Rafał Czosnyk…

Banasiuk drgnął, słysząc nazwisko znanego polityka.

– Pojechałem, bo byłem z nim umówiony. Miałem z nim pogadać i załatwić parę spraw. Agnieszka była ze mną, bo nie miała co robić. Ale pomyliłem terminy, przyjechałem o jeden dzień za wcześnie. Nie było Rafała, ale był jego syn, Patryk, jego kolesie i panienki. Koks, wóda, amfa. Sami rozumiecie…

– Więc o co poszło w Juracie?

– Agnieszka cały wieczór rozmawiała z jakimś facetem. To zrobiłem jej następnego dnia scenę zazdrości. Może zbyt ostrą. Gdybym wiedział, że tak to się skończy…

– Jak się nazywał ten facet, jak wyglądał?

– Nie pamiętam za dobrze… Tak naprawdę nie bardzo pamiętam, jak stamtąd wróciliśmy…

– Mówiłeś, że Sereda zabrała swoje rzeczy z tego pokoju. A ta torba w szafie?

Góralczyk rozpromienił się.

– Ta należy do nowej wybranki mego serca. Ma się to szczęście, co?

Chciał wstać, ale na ramię opadła niczym młot dłoń Banasiuka.

– Do wieczora ma cię nie być we Władku. Inaczej moi chłopcy uprzykrzą ci życie, gnoju. Nie ruszysz się nigdzie bez ogona. Będziesz ciągle fotografowany. Słyszałeś, że nadkomisarz Pater ma znajomości w brukowcach, które tylko czekają na takie zdjęcia. Góralczyk na imprezie, Góralczyk za dużo wypił, Góralczyk z dziewczyną, która mogłaby być jego wnuczką. – Banasiuk aż kipiał z wściekłości. – Będziesz dwadzieścia razy dziennie legitymowany. I nie pomoże ci telewizja. A wiesz dlaczego? – warknął. – Bo moi ludzie byli w „Velavesie” i pytali o Seredę. Opłacasz recepcjonistów, by trzymali mordę w kubeł i nie rozpowiadali o twoich dupach, a moi na próżno szukają śladu! Mówię ci: wypierdalaj stąd, pókiś cały!

Gdy wyszli, Góralczyk długo jeszcze stał z otwartymi ustami i zastanawiał się, czy tego dnia szczęście rzeczywiście mu dopisało.

18

Zmierzchało. Wczasowicze we Władysławowie brali prysznic przed kolejnym ekscytującym wieczorem. Musieli czuć się świeżo, zanim oblepi ich pot na dyskotece lub na dansingu, zanim buchnie na nich dym grillowanych kiełbas, zanim drink w kokosie zacznie działać. „Potem będzie już im wszystko jedno”, myślał Pater. „Potem będą kleić się do siebie. I wymieniać między sobą płyny ustrojowe”.

Pewnie jeszcze bardziej pogrążyłby się w nieprzyjaznych ludziom myślach, gdyby była przed nim długa droga, na której musiałby mijać świeżo wyprysznicowanych i jeszcze niespoconych wczasowiczów. Na szczęście nie musiał. Ford mondeo stał pod pensjonatem „Fregata”. Po raz nie wiadomo który tego dnia uścisnął wielką wilgotną dłoń komendanta Banasiuka i usiadł na miejscu pasażera.

– Pytał się o pana jakiś pismak – powiedział komendant. – Pisze dla „SuperExpressu”, coś o seryjnych mordercach i o Jelitkowie. Spuściliśmy go na drzewo. Powiedziałem mu, żeby pojechał do Biura Prasowego Komendy Wojewódzkiej.

– Sprawdziliście go? Czy to na pewno dziennikarz?

– Myśli pan, że nie wiem – Banasiuk sapnął z irytacją – że mordercy nawiązują kontakt z policją?

– Na pewno pan wie. Ale nie o to pytam. Może mi pan odpowiedzieć na pytanie? – Pater był równie zirytowany.

– Tak – twarz komendanta zastygła w maskę – sprawdziliśmy go. To prawdziwy dziennikarz, a nie żaden zbój.

Obaj milczeli do momentu wyjazdu z Władysławowa. Pater odezwał się pierwszy. Musiał teraz ustalić kilka szczegółów, a przy tym chciał rozwiać wzajemną niechęć, która ich ogarnęła.

– Fajnie jest jechać z panem – powiedział – ale może niepotrzebnie psuje pan sobie wieczór. Równie dobrze mógłby mnie tam zawieźć ktoś inny. Ktoś z pańskich ludzi.

– Nie jestem pańskim szoferem – powiedział Banasiuk z łagodnym uśmiechem – obaj prowadzimy tę sprawę.

Pater milczał i przyglądał się uważnie komendantowi. Napięte mięśnie twarzy i zbielałe palce na kierownicy świadczyły o czymś przeciwnym niż cichy i spokojny ton, z jakim Banasiuk wypowiedział te słowa.

– Nie chciałem pana… – zaczął Pater.

– Nie chciał mnie pan urazić? Okej, już mi przeszło. Wie pan dobrze, kim jest poseł Czosnyk. Ale to wie pan z gazet, z telewizji… A ja go znam dobrze. Jego syna imprezowicza też. I to nieźle.

Banasiuk zaczerpnął powietrza i zjechał fordem na pobocze. Mimo wieczornej pory na dość wąskiej drodze 215, prowadzącej do Jastrzębiej Góry, panował spory ruch. Wymijały ich samochody, trąbiąc i błyskając ostrzegawczo światłami. Postój w tym miejscu nie był przejawem rozsądku. Ale Banasiukowi daleko było teraz do rozsądnego namysłu.

– Posłuchaj, chłopie – powiedział z naciskiem – wiem, że i beze mnie byś trafił do Kamieńskich Błot i do domu posła Czosnyka. Ale byłaby to tylko wycieczka. Nikt nie będzie z tobą gadał bez adwokata, który przyjedzie z Gdańska za trzy dni. Czosnyk nie wpuści cię za bramę i powie ci: „Spierdalaj!” A ty grzecznie odejdziesz, pospacerujesz po plaży, w morzu się wykąpiesz… A mnie nikt tam nie powie „spierdalaj!”. Rozumiesz?

– Rozumiem. – Pater uśmiechnął się z lekkim przymusem i wyciągnął do Banasiuka dłoń. – Graba?

– Graba. – Komendant westchnął, uścisnął mu dłoń i ruszył z pobocza. – Józek jestem. A ty?

– Jarek – odparł Pater i ze zdziwieniem skonstatował, że wcale mu nie przeszkadza to nagłe przejście na „ty”. – Powiedz mi coś, Józek, o tym Czosnyku i jego rodzinie.

– Rafał ma ponad pięć dych. – Banasiuk wyraźnie się rozpromienił. – W moim wieku. Znam go od lat. Razem ministrantami byliśmy w Karwi. Potem nasze drogi się rozeszły. Już w latach osiemdziesiątych robił ostrą kasę. Wiesz, czym handlował? Flakami. Rozumiesz? Flakami!

– Jak to flakami?

– Do kiełbas. Flakami do kiełbas. Przywoził je z Węgier. No, co się dziwisz? – Spojrzał przelotnie na Patera. – Nasi rodacy to urodzeni handlarze. Znałem takiego, co statkiem sprowadzał z Egiptu sprzączki do pasków. Takie fikuśne, goła babka albo trupia czacha. Na jednej sprzączce miał przebitkę, na dzisiejsze mówiąc, gdzieś pięćdziesiąt groszy. A Rafał na jednym metrowym flaku miał tyle samo. Flaki były lekkie i łatwo się zwijały. Kupował je pod

Budapesztem. Większą część transportował wypożyczonymi z PKS-u autobusami, a resztą wypychał walizki i jechał z kumplami pociągiem Budapeszt-Warszawa-Gdańsk. Trzy dni jechali. W przedziale waliło tymi flakami jak cholera. Kiedy wchodził konduktor lub celnicy, chłopaki wyciągali kiełbasy czosnkowe i jedli. Że niby od kiełbas tak wali. Nie raz i nie dwa celnika czy kolejarza wódeczką poczęstowali, jakiś mały prezencik… Tak zaczynał poseł Czosnyk.

– I co dalej z nim było? – Pater był tak zaciekawiony, że nie zauważył, jak wjechali do Jastrzębiej Góry.

– Robił różne biznesy, grał zawodowo w ruletkę w esbeckich tajnych kasynach, miał hurtownię mebli, zajmował się trochę budowlanką, krótko mówiąc, robił kasę. Potem wstąpił do Samoobrony i rozpoczął karierę polityczną. Spotykaliśmy się czasami na jakimś oficjalnym urzędowym grillu. Jego żona latem wyjeżdżała do Jastarni, a syn do ciepłych krajów.

– Po co im to było? Przecież mieszkają prawie nad samym morzem!

– Pokazać się w Jastarni to dla jego Baśki coś zupełnie innego niż pokazać się na tarasie swojego domu w Karwieńskich Błotach. A syn jak to syn… Puszczał kasę i uganiał się za dupami. Ale to w sumie dobry chłopak, ten Patryk… Wiesz, w zeszłym roku mieliśmy z nim mały problem. W „Egzotycznej Wyspie” napił się ostro i zaczął dobierać do jakiejś kobitki. Wtedy od jej faceta dostał po ryju. Wstąpił w niego jakiś szał. Zdemolował knajpę na oczach bramkarzy, którzy gapili się bezradnie na wszystko i bali się mu wpierdolić ze względu na jego starego. Zwinąłem go wtedy. Najpierw darł mordę, wyjął fiuta i machał nim przed Sylwią, naszą policjantką, kazał jej obciągać… Już się z tego wszystkiego robiło niezłe szambo. Wsadziłem mu wtedy łeb do wiadra z wodą i go uspokoiłem. Zasnął w końcu. Wtedy zadzwoniłem po Rafała. Przyleciał helikopterem. Na widok ojca młody rozkleił się. Popłakał się, przeprosił Sylwię i tamtą kobitkę, do której się dobierał. Za kilka dni kupił im kwiaty, a kilka tygodni później trzy szkoły w okolicy miały podłączenie do internetu. To taka pokuta. Ukręciliśmy łeb całej sprawie…

– No nieźle, kurwa. – Pater pokręcił głową z dezaprobatą. – Nie chcę ci prawić morałów, ale ten Czosnyk robi tu, co chce. Mógłby na każdym słupie w okolicach Władka powiesić transparent z napisem: „Wjeżdżasz na mój prywatny teren, Rafał Czosnyk”.

– Nie dla niego to zrobiłem, tylko dla młodego. -Szczęki Banasiuka znów się zacisnęły. – Niełatwo mieć takiego starego jak Rafał. Masz kasę, masz kumpli i fajne laski; nie masz kasy, jesteś sam. Patryk Czosnyk dobrze o tym wie.

Byli już w Karwieńskich Błotach. Pater ze zdziwieniem zauważył, że mijane domy wyglądają na niewykończone i niezamieszkane, tak jakby ktoś celowo pozostawił je w stanie surowym. Gdzieniegdzie tylko dało się zauważyć ślady tynku na fasadach. Nadkomisarz popatrzył na Banasiuka.

– I ten cały Czosnyk zdecydował się postawić chałupę w takim otoczeniu? Wśród tych ruin? Co na to jego żona?

Banasiuk kolejny raz się uśmiechnął.

– Te domy tylko z pozoru wyglądają na ruiny. Gdybyś mógł zajrzeć do środka, zdziwiłbyś się. Jest tam, jak mawia mój syn, bogato…

– Bogato?

– Nie znasz historii Kamieńskich Błot? – Komendant zdziwił się, a następnie zaklął, gdy samochód podskoczył na wybojach. – To ci opowiem.

Przez kilka minut Pater słuchał o tym, jak grupa parlamentarzystów nielegalnie wybudowała sobie okazałe domy na Karwieńskich Błotach. Dziwnym trafem niedługo później sejm przegłosował ustawę abolicyjną, która legalizowała różne przypadki samowoli budowlanej. W grupie posłów najgłośniej domagających się abolicji był Rafał Czosnyk.

Wjechali w boczą uliczkę, na której końcu wznosił się dwupiętrowy dom z ogromnym tarasem. Jego balustrada składała się z pękatych słupków, a na jej rogach siedziały na zadach pomalowane na złoto lwy. Zwierzęta miały otwarte pyski i uniesione przednie łapy. Słupki i balustradę owijał łańcuch z kolorowo świecącymi się żarówkami.

– Przecież to nie Wigilia – zauważył Pater. – Po co ta iluminacja na balkonie?

– Rafał tak lubi. Jest nawet zadowolony, kiedy jego dom nazywają „choinką”. – Banasiuk zaparkował auto prawie na rogu ulicy, w odległości dwudziestu metrów od domu parlamentarzysty.

Pater powoli i szczegółowo przedstawił Banasiukowi plan działania. Wyszli z auta i możliwie dyskretnie zbliżyli się do parkanu posesji. Gdzieś zza domu dochodziła dudniąca muzyka techno. Nagle Pater podskoczył.

Wystraszył go syczący dźwięk nad głową. Podniósł wzrok i zobaczył, że z lwich paszczy trysnęły słupy ognia.

– Rafał jeszcze bardziej lubi – komendant roześmiał się, widząc przestrach Patera – jak jego posiadłość nazywa się „Las Vegas”.

19

Wszystko poszło zgodnie z planem. Bez najmniejszego trudu weszli na teren posesji. Banasiuk był raz na męskiej imprezie u swojego towarzysza z czasów ministrantury. Wiedział zatem doskonale, którędy przychodziły zamówione przez Czosnyka dziewczyny z jednej z gdańskich agencji towarzyskich. Aby się nie narażać na plotki i obmowy, Czosnyk nakazał wówczas alfonsowi poprowadzić je przez małą furtkę obok altanki do grillowania. Tędy poszli Pater z Banasiukiem.

W altance nikt nie grillował, nie spożywał mięs ani kiełbas, choć na ruszcie żarzyły się węgle. Zaspokajano tam teraz potrzeby natury psychicznej. W czerwonawym świetle dogasających węgli widać było dziewczynę i chłopaka, którzy pochylali się nad stołem. W ich nozdrzach tkwiły plastikowe pomarańczowe rurki, takie, jakimi Góralczyk sączył drinka w „Velavesie”. Pater po raz drugi tego dnia zdziwił się, że człowiek o tuszy Banasiuka może być tak sprawny. W grillowej zagrodzie znalazł się szybciej niż on sam. Dziewczyna krzyknęła, a chłopak rozejrzał się nerwowo i uniósł ręce, jakby się zasłaniał. Nie zdążył jednak wykonać żadnego ruchu, bo jego rękę Banasiuk w ciągu ułamka sekundy przykuł do słupka podtrzymującego dach wiaty.

– No dobrze, Ślepy – powiedział komendant, kiedy już się wysapał. – Masz ksywę Ślepy, nie? Kamil jakiś tam, co? Z Jastrzębiej?

– Kamil Drągowski.

– Siedź tu grzecznie, Kamil, razem z tą lalą, a ja idę po gospodarza. Mój kumpel was popilnuje.

Powiedziawszy to, Banasiuk ruszył w stronę pergoli, nad którą wisiały lampiony. Oświetlały one basen i ciała podrygujące w takt jednostajnej muzyki. Pater przyglądał się Ślepemu i jego dziewczynie. Obydwoje mieli zaczerwienione nozdrza. Chłopak był ogolony na łyso. Nad mocnymi okularami, którym pewnie zawdzięczał swoje przezwisko, wysklepiało się wysokie czoło. Jego muskularny tułów opinał czarny T-shirt z jakimiś sanskryckimi – jak przypuszczał Pater – znakami. Dziewczyna oparła łokcie na wystających kolanach. Włosy zasłaniały jej twarz. Na stopach miała japonki ozdobione srebrnym wzorem, przypominającym skrzydła ćmy. Przechadzając się wśród żółto-niebieskich budek handlarzy we Władysławowie, Pater zdążył zauważyć, że klapki ćmy są prawie na każdym straganie. Błyszczały się również paznokcie dziewczyny, pokryte brokatowym lakierem. Na stole leżała plastikowa przezroczysta podkładka, a na niej kreski kokainy.

Muzyka umilkła, cienie tańczących zniknęły, plusnęła woda w basenie. Jedynie lwy na tarasie zionęły ogniem raz na jakiś czas. Do wnętrza altanki wszedł Banasiuk, a za nim gruby młodzieniec. Banasiuk wskazał mu miejsce obok Ślepego.

– Siadaj, Patryk, obok kumpla – wysapał i zapalił papierosa.

Pater przyglądał się przez chwilę Patrykowi. Miał on na sobie podobny T-shirt, ale znacznie większych rozmiarów. Widniał na nim napis: „Ojciec dyrektor”.

Patryk nie był łysy, lecz wręcz długowłosy. Na czubku jego głowy tkwił mały brązowy kapelusz z szerokim beżowym otokiem. Spod kapelusza wypływało pasmo gęstych włosów i całkiem zasłaniało jedno oko. Podobne pasma układały się na karku Patryka. Wyglądało na to, że dostał się on w ręce najlepszych trójmiejskich stylistów. Czerwona wysypka na twarzy mogła wskazywać na zażywanie sterydów.

– Pan komendant już mnie pytał. – Czosnyk junior spojrzał drwiąco na koszulę i sandały Patera. – 0 jakiegoś gościa, co niby był u mnie, i o jakąś laskę, co się niby z nią popstrykał inny gościu. Nic nie wiem, nic nie pamiętam, nikogo nie widziałem, najebany byłem.

Patryk spojrzał triumfalnie na Ślepego. Ten odwzajemnił się uśmiechem. Nawet dziewczyna uniosła głowę i rozejrzała się dokoła, jakby widziała to miejsce po raz pierwszy. Nikt by jej nie dał więcej niż osiemnaście lat.

Banasiuk ciężko westchnął. Chciał coś powiedzieć, gdy rozległ się śmiech. Pater odwrócił się i zobaczył chudego młodzieńca, który wskazywał palcem w stronę komendanta.

– Patryk, Ślepy! – powiedział chłopak nadspodziewanie wysokim głosem. – Ci dwaj to wasi kumple? Może byś nas sobie przedstawił. – Zaśmiał się ponownie.

Chciał coś jeszcze powiedzieć, ale nie zdążył.

Banasiuk błyskawicznie schylił się, sięgnął po klapka kołyszącego się na stopie dziewczyny i wyrżnął ćmą w twarz chłopaka, który zachwiał się i upadł.

– No to już mnie poznałeś, szmaciarzu – wycedził Banasiuk i odwrócił się w stronę Czosnyka.

– Pogadamy spokojnie, okej, Patryk? – Pater uśmiechnął się do grubego młodzieńca. – Nie mam nic do tego, że tu wciągacie koks i amfę. Nie mam nic do tego, że ta laska – spojrzał na dziewczynę Ślepego – nie jest pełnoletnia i że pewnie uciekła z chaty…

– Tu się akurat pan myli. – Dziewczyna roześmiała się bardzo głośno i sięgnęła po mały czerwony plecak. – Mam dowód i nie uciekłam…

– Z tobą nie rozmawiam – przerwał jej Pater. – Pogadamy spokojnie, co, Patryk? Nic ci nie grozi, nic ci się nie stanie. Muszę tylko wiedzieć jedno. – Położył na stole powiększone zdjęcie Anny Seredy. – Z kim ta dziewczyna rozmawiała na imprezie u ciebie? To było w zeszły wtorek. Przyjechała tu czerwonym wypasionym porsche z niejakim Góralczykiem. Nie mów, że go nie znasz. To znajomy twojego ojca, gość z telewizji, wszyscy go znają, prowadził kiedyś teleturniej „Oko za oko”. Ta laska – puknął palcem w zdjęcie – rozmawiała z kimś na twojej imprezie, do kogoś się kleiła, aż gość z teleturnieju ostro się podkurwił. Wyzwał ją od szmat i poszedł. A ona tu została. Do kogo się kleiła? Kto ją bajerował? Jak się tego dowiemy, to opuszczamy z komendantem twój dom i możecie dalej wpychać sobie w nos to gówno, jasne?

– Nikogo nie widziałem, nic nie pamiętam, najebany byłem. – Patryk wyszczerzył zęby do Patera.

– Słuchaj, stary. – Pater podniósł się z ławki otaczającej stół w grillowej altance. – Pokażę ci teraz, że dla mnie jesteś w porządku. Że nie chcę ci zaszkodzić. Chcę tylko wiedzieć, kim był ten facet, który bajerował Anię. – Wszyscy troje drgnęli na dźwięk tego imienia.

Tak, ona miała na imię Ania. Ania Sereda. To pewnie wiecie z gazet. Dziewczyna z Elbląga, uciekła z domu, nie mogła wytrzymać ze starymi. Aż ktoś ją zamordował na plaży we Władku. Dzień po imprezie u ciebie. Muszę wiedzieć, kto ją tu bajerował. Z kim poszła do łóżka albo i nie poszła. O kogo zazdrosny był ten starszy facet? Zobacz, co teraz zrobię, żeby ci pokazać, że dla mnie jesteś gość w porządku.

Pater pochylił się nad plastikową podkładką, na której była resztka narkotyku. Mocno dmuchnął. Proszek opadł na żarzące się węgle rusztu i zasyczał.

– Widzisz, Patryk? Nie ma już koksu. Nie mam na ciebie haka. Zaufałem ci. Teraz ty mi zaufaj i powiedz, z kim była Ania. A potem pożegnamy się i wszystko będzie cacy.

– Teraz to możesz mi skoczyć. – Patryk wstał i roześmiał się głośno. – Gdyby nie pan komendant, tobym ci kazał wypierdalać. A tak to tylko poproszę grzecznie o opuszczenie mojego domu.

– Przemyśl to, Patryk. – Banasiuk wstał i zaczął odpinać kajdanki, którymi przykuł Ślepego do słupka. – Nie bądź głupi. Znam cię od dziecka. Zawsze byłeś kumaty. Co ci szkodzi powiedzieć, z kim gadała, czy też, z kim się całowała. Przesłuchamy go i tyle. Pewnie jest niewinny, bo twoje imprezy są ostre, ale tu przecież nie ma morderców. Przesłuchamy go, wypuścimy i po bólu. No, z kim rozmawiała?

– Naprawdę, nie wiem, panie komendancie. – Głos Patryka nieco się zmienił. – Szanuję pana, ale nie wiem. Byłem najebany jak szpak.

– Idziemy – sapnął Banasiuk i popatrzył na Patryka. -

Jakby co jeszcze było, to zadzwonię. Dawaj mi numer swojej komóry!

Patryk zrobił, co mu kazano. Banasiuk i Pater wyszli przez główną bramę. Wszystkie światła pogasły, kamienne lwy nie ryczały, z oddali słychać było szum morza. Podeszli w milczeniu do forda i zwalili się ciężko w fotele. Banasiuk odpalił i odjechali. Po mniej więcej stu metrach zatrzymali się na środku bocznej, niewyasfaltowanej ulicy.

– Druga część planu? – zapytał Banasiuk

– Tak – odparł Pater. – On teraz jest spokojny, że daliśmy mu luz. Pokazał kumplom, że jest twardy i nikogo nie wsypie. I dopiero teraz wciągają tam na potęgę. Ale my jesteśmy jak bumerang. Wpadamy i aresztujemy ich za posiadanie. Dawaj, Józek, dzwonimy po ludzi!

Sięgnęli po telefony komórkowe. Pater połączył się z Wielochem, natomiast Banasiuk nie zdążył jeszcze wybrać adresata, gdy jego komórka rozdzwoniła się jakimś skocznym operetkowym kupletem.

– Dzwoni Patryk. – Banasiuk podał telefon Paterowi. – Chce z tobą gadać.

– No co jest, Patryk? – Pater rozłączył rozmowę z Wielochem i przyłożył ucho do ciężkiej starej nokii komendanta.

– Jesteś gość w porzo. Będę mówił szybko i nie będę powtarzał, okej?

– Okej.

– Chłopak, z którym rozmawiała ta zamordowana Ania, to Krystian. Nikt go nie zna, nie wiadomo, jak się tu znalazł. Ma ze dwadzieścia pięć lat. Gra na gitarze. Chałturzy po sanatoriach i imprezach nad morzem. We Władku też grał. Mówi, że studiował w Gdańsku, że miał być ratownikiem medycznym, że bzykał wszystkie laski na roku. Chwalił się, że był na sekcji zwłok. Że kroił trupa. Nie wiem dokładnie, jak on wygląda, ale to jakiś pojeb. Tyle o nim mogę powiedzieć. Nikt więcej nic nie powie. Wszyscy byli najebani. Dobranoc.

– Skąd ten cały Krystian znalazł się u ciebie? Ktoś musiał go przyprowadzić. – Pater nie ustępował.

– Nie mam pojęcia. Dużo ludzi wchodziło i wychodziło. Naprawdę

– Dobre i to. Dzięki, Patryk.

Pater włączył dyktafon i powtórzył wszystko, co usłyszał od Czosnyka juniora. Sprawdził, czy się nagrało, i spojrzał z radością na Banasiuka. Ten zapalił papierosa i uśmiechnął się do Patera.

– Wiesz, co, Jarek? Wypaliło.

– To psychologia. – Pater poczuł przypływ dumy. – Powiedziałeś mi dużo o młodym. Zakompleksiony, bez kumpli. No to wiedziałem, jak go podejść. To dzięki tobie.

– Nie. – Banasiuk wypuścił w niebo długie pasmo dymu. – Nie będziemy sobie kadzić, ale to nie dlatego. To dlatego, że zacząłeś gadać po ludzku. Nie jak ten profesor Bralczyk z telewizji. Jak tu przyjechałeś, to się krzywiłeś na gadki moich ludzi. Poprawiałeś ich, pouczałeś. Byli trochę na to wkurwieni, ale nie mieli nic do gadania. A teraz sam mówiłeś tak jak oni. I dobrze, i tak ma być!

– Kto wie, może masz rację? – Paterowi nie chciało się tłumaczyć, ile go kosztowało potoczne i niedbałe wyrażanie myśli. – Ale sądzę, że jedynym, kto wie, co skłoniło Patryka do zeznań, jest on sam. Jedziemy, Józku.

Pater się mylił. Nie tylko Patryk Czosnyk znał przyczynę swojej nagłej współpracy z policją. Ślepy poznał ją również. Zataczając się nieco, wynurzył się z krzaków, gdzie oddawał mocz, i wszedł do grillowej altanki. Spojrzał na kolegę zza grubych okularów.

– Mógłbyś, kurwa, nie lać w tych krzakach?! Jest kibel w chacie! – Czosnyk był wściekły.

– Kurwa, człowieku, co ty zrobiłeś?! Słyszałem wszystko! Teraz będą deptać mu po piętach i odkryją, że handlował amfą. A ten Krystian miał tańszy towar niż Pornos! Wykasuj chociaż jego komórę!

– Robię, co chcę! – wrzasnął Patryk. – A ty się nie wpierdalaj! To nie twoja brocha!

– Nie zawsze robisz, co chcesz – wysyczał Ślepy. – Tej zabitej laski, którą ci zbajerował Krystian, nie dałeś rady bzyknąć. I za to go teraz podpierdoliłeś!

Wtedy Ślepy poczuł, że z nosa spadają mu okulary. Usłyszał, jak pod butem Czosnyka trzeszczy szkło. Pierwszy cios okręcił nim dokoła. Rozmazane obrazy wirowały wokół: słaby płomień grilla, słabe światło pod okapem altanki, jego dziewczyna, Asia, krzycząca coś do Patryka. Drugi cios zadany był czymś ciężkim. I wtedy Ślepy poczuł, że nadano mu właściwy przydomek.

20

Miłość potrafi uświęcić nawet najgorszy czyn. Najbardziej podły czyn. Tak myślę. Na biurku, między monitorem a klawiaturą, położyłem zdjęcie młodej dziewczyny. Ostatnie jej zdjęcie. Wygląda na nim, jakby spała. Ma zamknięte oczy i nie widać ich głębokiej zieleni. Jakby spała. Albo marzyła o czymś. Koloru oczu nie widać, ale jeśli przyjrzeć się dobrze, można dostrzec kolczyk pod dolną wargą i w podobny sposób przekłuty nos.

To był początek, który powinienem traktować jak sygnał ostrzegawczy. Gdy się ocknąłem, było za późno. Zanim uciekła, zostawiła list pełen goryczy i wściekłości. Pamiętam ostatnie zdanie. „A teraz z Tomkiem pieprzymy was wszystkich”. Nie wiedziałem, co zrobić. Poczułem się, jakbym dostał kamieniem w twarz. Zaczęła mi lecieć krew z nosa. List spaliłem w klozecie i spuściłem popiół wymieszany z kawałkami zakrwawionej waty, jakbym chciał się pozbyć dowodów mej winy. Krążyłem po mieszkaniu jak zaszczute zwierzę. Wreszcie podjąłem decyzję. Pojechałem pod jego dom. W żadnym oknie nie paliło się światło. Już miałem wracać, gdy mą uwagę zwrócił dźwięk dobiegający z drugiej strony domu. Dochodził z garażu. Gdy wreszcie się tam znalazłem, było za późno. Oboje zażyli środki nasenne i usnęli przy włączonym silniku. Chłopaka nie uratowali. Nie było mi go żal. U mojej córki stwierdzono trwałe uszkodzenie mózgu. Lekarze powiedzieli mi, że do końca życia będzie rośliną.

Uznałem, że będzie lepiej, jeśli trafi do ośrodka, który zapewni jej stałą opiekę. Moja córka. Mój, moja, moje. Powtarzała mi, że zawsze chcę mieć wszystko dla siebie. Wtedy tego nie zrozumiałem.

Myślę sobie, że szala wagi przechyliła się jednak w drugą stronę. Przyszedł czas na odkupienie win. To, co robię, robię także dla niej. Dla mojej córki. Podążałem śladami tych dziewczyn, które przywróciły mi pamięć i wspomnienia z dawnych lat. Zabawa w zwierzynę i myśliwego może stać się naprawdę ekscytująca. Ten dziwny stan podniecenia wywołany polowaniem potrafi uzależnić.

Wreszcie spotkaliśmy się. Na placu Dominikańskim w U7. Teraz jest tam kręgielnia. Jaskinia rozrywki, która kiedyś była jaskinią śmierci. W 1945 roku Sowieci dokonali tam masowej egzekucji. Do dziś nie wiadomo, czy użyli miotaczy ognia, czy zatopili schron. Żaden z tych roześmianych i bawiących się tam małolatów z pewnością nie wiedział, że stąpa po szkieletach.

Jaskinia śmierci. Brzmi to jakoś na czasie, zwłaszcza gdy myślę o mojej misji. Tam się spotkaliśmy. Człowiek ze zdjęcia. Ukryty za filarem. Drżałem z niepewności, czy się nie mylę. I czy się z czymś za wcześnie nie zdradzę. Popatrzyłem mu w oczy i wiedziałem już wszystko. A potem trop się urwał. Odnalazłem go niedawno, całkiem przypadkiem. Tym razem doprowadzę rzecz do końca. Odkupienie jest blisko. Czeka mnie jeszcze jedna podróż i wreszcie będę mógł odpocząć.

Wpatruję się w trzy fotografie tak intensywnie, że aż boli mnie od tego głowa. Patrzę na zdjęcie mojej córki. Ma na nim zamknięte oczy. Jakby spała.

Jakby mówiła: już dobrze, tato, wybaczam ci.

21

Tego dnia Jarosław Pater miał najgorsze przebudzenie od wielu lat. To nie był kac, to nie był koszmarny sen, to nie była wiertarka sąsiada z góry. To był szerszeń i palące słońce na twarzy.

Otworzył oczy. Leżał w plamie światła, które wpadało przez niezasłonięte okno. Policzki piekły go żywym ogniem. A nad opuchniętą od żaru głową kręcił się potężny owad. Zmieniał co chwila kierunek lotu. Rzucał się bezładnie, a to na okno, a to na szafę. Stukał o sufit. Zdawał się coraz bardziej rozdrażniony.

Pater odetchnął głośno i poczuł wilgoć pod pachami. Prawie się ucieszył, że ma opatrunek na potłuczonych żebrach. Była to skromna namiastka pancerza, chroniącego przed ukąszeniem owada. Jedyne, co przyszło mu do głowy, to schować się teraz pod kołdrę i nie widzieć zagrożenia. Tak też zrobił. „Czego nie widzę, tego nie ma”, pomyślał. Nie widział szerszenia ani ludzi, którzy przechodzą koło „Fregaty” i z zainteresowaniem zaglądają przez okno.

Tę stworzoną naprędce maksymę powinien jednak sparafrazować: czego nie słyszę, tego nie ma. Szerszenia słyszał jednak przez kołdrę. Stworzenie niskim bzyczeniem najwyraźniej dawało upust swojej irytacji. Pater, słysząc jego obijanie się o szybę, wyskoczył z łóżka i stanął pod ścianą. Natrafił na skórzaną kosmetyczkę. Otworzył ją, nie spuszczając oczu z owada, i przebierał w niej palcami. Miał do wyboru: dezodorant lub żel do golenia. Wybrał to drugie. Zbliżył się powoli do okna i z odległości trzydziestu centymetrów strzyknął w szerszenia lepkim żelem. Trafił. Opróżnił całkowicie pojemnik. Owad, oklejony niebieską mazią, rzucał się już wolniej po szybie. Wtedy Pater rozgniótł go krawędzią pustego aluminiowego naczynia. Opadł na łóżko. Rzadko kiedy odczuwał podobną satysfakcję. Taki spadek napięcia. Chyba że po seksie, którego już nie pamiętał. Pomyślał o Joannie. I wtedy przypomniał sobie, że wczoraj przed zaśnięciem prześladowała go jakaś uporczywa myśl o niej – i to nie w żadnym seksualnym kontekście. Ale jakim? Nie pamiętał. Wiedział jednak, jak tę myśl odtworzyć. Sięgnął po telefon i przesłuchał to, co wczoraj nagrał po wizycie u Czosnyka.

– Krystian, grajek, gitarzysta na deptaku – słuchał swojego spokojnego głosu. – Nieznany. Wpadł na imprezę. Po co? Tego pewnie nigdy się nie dowiem. Może to być diler koksu, bo jest kryty przez Czosnyka. Grał we Władysławowie. Na gitarze. Prawdopodobnie dwudziestopięcioletni były student ratownictwa medycznego. Ostry podrywacz, a może brzydki i zakompleksiony? Uczestniczył w sekcji zwłok. Chwalił się tym. Lubi to być może. Sprawdzić to u Kwiecińskiego. Dziekanat Akademii Medycznej, spis studentów. Czosnyk określił go mianem „pojeba”. To może być morderca z Jelitkowa. Studiował na Akademii Medycznej, na tej samej uczelni co zamordowane Lisowska i Bagińska.

Pater gorączkowo myślał, leżąc na wilgotnej kołdrze. Za oknem przechodziła jakaś kobieta, ciągnąc za sobą może czteroletniego chłopca. Dziecko nie spuszczało oczu z leżącego na łóżku półnagiego mężczyzny.

Uczestnik sekcji zwłok.

Zapytać Kwiecińskiego.

Ostry podrywacz, donżuan. Może kompleksiarz.

Zapytać Kwiecińskiego.

Donżuan.

Zapytać o uczelnianego donżuana.

I wtedy Pater przypomniał sobie ostatnią myśl przed snem.

Wyłączył dyktafon i wybrał numer Joanny. Liczył sygnały. Czwarty, piąty. Joanna pewnie patrzy z irytacją na ekranik komórki, waha się, czy odebrać, pewnie jest zajęta lub zła na niego. Siódmy, ósmy sygnał.

– Co się stało, że w końcu zadzwoniłeś? – usłyszał jej ironiczny głos. – Ponawiasz propozycję słonecznego patrolu we Władysławowie? A może zaproponujesz wycieczkę śladami generała Hallera i zaślubin Polski z morzem? Zapomniałam już, że z ciebie policjant intelektualista.

– Cześć, Joanno – powiedział zachrypniętym głosem. – Na twoje pytanie odpowiem: tak, ponawiam.

Zapadło milczenie. Pater wiedział, że mocno komplikuje sobie życie, zapraszając Joannę do Władysławowa. Do pensjonatu „Fregata” z gniazdem szerszeni za oknem. Na rozpaloną plażę, na której miejsca trzeba zajmować nad ranem. Na nudę samotnego opalania, podczas gdy on będzie się bawił w policjantów i złodziei. Na ryzyko, że trafi się jakiś nadbałtycki casanova, który wypatrzy samotną atrakcyjną kobietę. Inna odpowiedź jednak nie była możliwa. Nie można było pytania Joanny pominąć milczeniem, nie można było skierować rozmowy na inny tor.

To spowodowałoby przerwanie połączenia. A za nic nie chciał go przerywać.

– Przyjedziesz? Proszę! – Pater brnął dalej wbrew wszelkiemu rozsądkowi.

– Nie wiem, jeszcze się nie zdecydowałam – i nagle podniosła głos: – Słuchaj, nie stawiaj mnie w głupiej sytuacji. Nie wiem, jak zaplanować sobie urlop! Nie wiem, czy pojechać z tobą do Grecji! Nic nie wiem, bo ty co chwila wszystko zmieniasz. Z tobą nic nie ma pewnego! Chrzanię to! – krzyknęła i się rozłączyła.

Pater patrzył na niebieski żel do golenia rozmazany na szybie i żałował, że nie pali papierosów. One ponoć uspokajają nerwy. Otarł dłonią pot z brzucha i jeszcze raz zatelefonował do Joanny. Odebrała po pierwszym sygnale.

– Joanno, mam do ciebie wielkie zaufanie – powiedział, usłyszawszy jej „słucham”. – Podczas naszej rozmowy w Darłowie zdradziłem ci tajemnicę bardzo ważnego śledztwa, bodaj najważniejszego w moim życiu. Teraz proszę cię o pomoc w tym śledztwie.

– Co? – wykrztusiła Joanna. – Na to mnie bierzesz? Ja mam ci pomóc w śledztwie? A niby jak?

– Mam do ciebie ogromnie zaufanie – powtórzył powoli i dobitnie. – Jesteś mi potrzebna. Możesz mi pomóc, jeśli tylko zechcesz.

– No to o co chodzi? – Była już znacznie spokojniejsza.

– Muszę zidentyfikować pewnego człowieka, którego mogłaś znać…

– Trupa?

– Nie, nie trupa. Żywego człowieka. Podejrzanego o jedno z morderstw, o których ci mówiłem. Pomóż mi.

– Mów – usłyszał w słuchawce jakby westchnienie ulgi.

Donżuan, donżuan. Chwalił się, że miał wszystkie laski na wydziale. Około dwudziestopięcioletni. A Joannę Radziewicz, starszą koleżankę, też miał? Paterowi – mimo temperatury jego skóry – nagle zrobiło się zimno.

– Czy znałaś studentów z wydziału ratownictwa medycznego gdańskiej Akademii Medycznej?

– Nie było i nie ma takiego wydziału. Jest kierunek studiów ratownictwo medyczne na Wydziale Nauk o Zdrowiu. Na tym samym wydziale jest kierunek pielęgniarski, który ukończyłam.

– Dużo mężczyzn studiowało na twoim wydziale?

– Niewielu. Byli jak rodzynki w babińcu.

– A mieli duże powodzenie u koleżanek z roku? – Pater nie mógł sobie darować tego pytania.

– Jedni tak, inni nie. – Wyczuł w jej głosie jakieś napięcie. – Na fizjoterapii na przykład procentowo było sporo gejów.

– Pamiętasz jakiegoś studenta, który grał na gitarze? Ale nie ballady przy ognisku, raczej rocka. Być może miał na imię Krystian. – Pomyślał, że chciał postawić inne pytanie: „A ty z iloma się przespałaś?”.

– Tak, pamiętam – powiedziała bez zastanowienia. – Był na pierwszym roku, kiedy ja byłam na piątym. Grał na gitarze w zespole metalowym. Występowali na juwenaliach.

– Przystojny?

– Tak. Dziewczyny za nim szalały. Chcesz zapytać, czy mnie się również podobał?

– Tak, chcę o to zapytać – wymruczał Pater.

– Nie – odpowiedziała lekko. Zbyt lekko. – Nie lubię mężczyzn pokrytych tatuażami. Na rękach – dodała. – Rosencrantz miał całe ręce w tatuażach.

– Nazywał się Rosencrantz?

– Nie, jakoś inaczej, nie pamiętam. Rosencrantz to jego ksywka artystyczna albo tak się nazywał ten zespół na juwenaliach. Nie pamiętam. Naprawdę. Jakieś takie krótkie.

– A skąd tak dobrze pamiętasz tę ksywkę?

– Nie wierzysz mi? Wydaje ci się dziwne, że długą ksywkę pamiętam, a krótkiego nazwiska to już nie… Podejrzewasz, że cię okłamuję? Otóż wyobraź sobie, mędrcu, że lubię Szekspira. Może czytać Szekspira dziewczyna po pielęgniarstwie czy nie może?

Pater milczał. Rosencrantz i Guildenstern. Dwa parszywe typy z Hamleta. Joanna pamiętała dobrze. Rosencrantz, czyli „wieniec róż”. Róża. Nagle poczuł, jak jego mięśnie tężeją, a dłoń bieleje, zaciskając się na telefonie.

Róża.

Dziewczyny z wytatuowaną różą.

Różą na krzyżu.

– Czy jesteś pewna, że on nazywał się, jak tamten u Szekspira? – przełknął ślinę. – Rosencrantz? A może Rosenkreutz?

Joanna nie opowiedziała od razu. Sekundy ciągnęły się w nieskończoność.

– Chyba tak… Rosenkreutz – odpowiedziała niepewnie. – Zresztą, Rosencrantz, Rosenkreutz. Co za różnica? – Odzyskała dawną pewność siebie.

W uszach Patera huczał pseudonim artystyczny „Rosenkreutz”. Rozdzielił go w myślach.

Rosen. Kreutz.

Róże. Krzyż.

Cztery lata temu. Jelitkowo. Tatuaż na lędźwiach Agnieszki Bagińskiej. Główka róży na zwieńczeniu krzyża. Taki sam tatuaż na ciele Anny Seredy we Władysławowie. A może i taki sam u Karoliny Lisowskiej, przykryty później starochińskim symbolem.

Róże i krzyż.

Miał całe ręce w tatuażach.

Róża. Krzyż. Tatuaż.

Przypomniał sobie, że czytał kiedyś o jakimś Rosen-kreutzu, który założył Bractwo Różanego Krzyża. Bractwo szukające eliksiru życia. Heavy metal, mistycyzm i alchemia. Wszystko się zgadzało.

– A teraz posłuchaj mnie uważnie, Joanno. Czy można by, przepraszam za wulgaryzm, określić tego gitarzystę mianem „pojeba”, cokolwiek by to oznaczało?

– Nie – odparła po chwili. – Wyglądał raczej na normalnego faceta. Chyba że te tatuaże…

– Czy któraś z twoich koleżanek przyjaźniła się z nim blisko. – Nabrał powietrza. – Czy uprawiała z nim seks?

– Nie, chyba żadna – odpowiedziała po dłuższej chwili. – On był dla nas niepoważnym gówniarzem. Wiesz, na piątym roku studiów wiele dziewczyn zakłada rodziny, chce zostać w Gdańsku, nie ma zamiaru wracać do swoich miasteczek i wiosek. Szukają konkretnego faceta, nie gościa w obcisłych spodenkach, który rzuca piórami po scenie. I czasami, niestety, źle na tym wychodzą…

– Jak wnioskuję z twojego opisu – Pater nie zwrócił nawet uwagi, że Joanna stara mu się coś opowiedzieć o swoim życiu – muzyka, którą grał, to był heavy metal?

– Tak, chyba tak – odpowiedziała ze znużeniem. – Mam już dość tej rozmowy.

– Nawet nie wiesz, jak mi pomogłaś, Asiu. – Pater zaczął się ubierać, trzymając telefon między obojczykiem a brodą. – Nie wiem, jak ci dziękować.

– Nie spytasz, czy z nim spałam?

Pater usiadł na rozbebeszonym łóżku. „Muszę wziąć prysznic”, pomyślał, „zanim się ubiorę. Muszę się ogolić, a nie mam żelu do golenia”.

– Przesłuchałeś świadka i chcesz już kończyć, co? Koniec rozmowy? A ja mam akurat dużo czasu, żeby pogadać.

– Przed chwilą chciałaś kończyć.

– No i co z tego? A teraz nie chcę!

– Przyjedź tu do mnie, proszę – powiedział, rozglądając się za spodniami.

– Masz na myśli słoneczny patrol we Władku? Nie wyglądasz jak David Hasselhoff. A nawet jesteś gorszym aktorem niż on. „Przyjedź tu, proszę” – przedrzeźniała go i przez chwilę czekała na jego reakcję.

Nie doczekała się. Nadkomisarz zamilkł. Czuł się tak, jakby w przełyku utkwił mu kamień, zatykał dech i odbierał mowę. „Nie chce mi się z tobą gadać”, przemknęło mu przez głowę. Po kilkunastu sekundach rozłączyła się.

Pater patrzył na szerszenia, który po drugiej stronie okna tłukł się pod eternitowym okapem. Nie był zły na kobietę. Nie myślał wówczas o niej.

22

Jechał ulicą Dębową, mijając poniemieckie wille, których jest sporo w tej dzielnicy Gdańska. Po chwili wille się skończyły i po obu stronach drogi pojawiły się dziko rosnące chaszcze. Ciągnęły się one prawie do końca ulicy, gdzie stały betonowe i oszklone segmenty niedawno wybudowanego gmachu Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej. Zatrzymał astrę na parkingu i spojrzał w swoje odbicie w lusterku. Nie wyglądał najlepiej. Jego pociągła twarz była czerwona i jakby obrzmiała. „Cholerne słońce”, pomyślał, „od rana przypalało mi twarz, zatrzymało wodę w organizmie i pewnie stąd takie napompowane policzki. Muszę o to zapytać Kwiecińskiego”.

Wszedł do oszklonej poczekalni, nad którą wysuwała się potężna bryła sali wykładowej. Podszedł do recepcji. Przy błyszczącej ladzie stał wysoki młody człowiek i gorączkowo tłumaczył coś portierce, pani Wandzie, doskonale znanej Paterowi. Przesuwał przy tym swój indeks w jej stronę, ta zaś natychmiast go odsuwała.

– Jak pan ma czelność – oburzała się portierka – przychodzić tu po wpis! Pan doktor jest teraz zajęty! Może ma przerwać sekcję, żeby panu wpisać zaliczenie?

– Naprawdę, bardzo panią proszę. – Student miał pokorną minę. – Wyjeżdżam za granicę na trzy miesiące do pracy, mam małe dziecko, niedługo odlatuje mój samolot… Naprawdę nie może pani przekazać mojego indeksu panu doktorowi Kwiecińskiemu? To tylko wpis! Jutro indeks odbierze moja żona!

– A co pan sobie myśli?! – Pani Wanda podniosła głos.

– A co będzie, jak indeks zginie? To dokument państwowy! Może ja później będę za to odpowiadać?

Pani Wanda sapnęła z oburzeniem i spojrzała z niechęcią na Patera.

– A pan do kogo? – zapytała, nie zmieniając tonu, i zanim Pater zdążył odpowiedzieć, wskazała długim artretycznym palcem na schody prowadzące na piętro.

– Gabinet lekarski dla osób pokrzywdzonych i poszkodowanych czynny w wakacje dopiero od pierwszej. Pan na obdukcję?

– Nie poznaje mnie pani, pani Wandziu? – Pater dotknął swojego rozpalonego czoła. – Ja do doktora Kwiecińskiego. Trochę się niechcący opaliłem.

– Ach, pan nadkomisarz! – Portierka rozpromieniła się. – Proszę, proszę, doktor jest przy sekcji. Może pan iść teraz, ale radzę poczekać. Dzisiaj doktor ma bardzo nieprzyjemnego zimnego pacjenta.

– Pacjent niezbyt higieniczny? – uśmiechnął się Pater.

– Ostrzegam, nadkomisarzu – pani Wanda roześmiała się – oj, śmierdziuszek, śmierdziuszek!

Pater ruszył w stronę korytarza prowadzącego do klimatyzowanych pomieszczeń prosektoryjnych.

Na szczęście nie było mu dane poznać woni wydzielanej przez zwłoki, nazwane przez panią Wandę „śmierdziuszkiem”. Doktor Kwieciński skończył bowiem sekcję i siedział w swoim gabinecie, popijając kawę ze szklanki umieszczonej w wiklinowym koszyku. Patera zawsze zdumiewało to uparte przyzwyczajenie przyjaciela do symbolu peerelowskich kawiarń. Teraz wszyscy dokoła pili kawę rozpuszczalną albo z ekspresu, w kubkach lub w filiżankach, a Kwieciński niezmiennie zalewał wrzątkiem kawowy proszek i mieszał cukier aluminiową łyżką, stukając nią o ściany szklanki. Tak też czynił i teraz: lewą ręką mieszał cukier, prawą wpisywał zaliczenie w indeksie podsuniętym mu przez Patera. Postawił zamaszysty podpis obok oceny dostatecznej i rozciągnął się mocno, aż zatrzeszczało krzesło.

– Zmęczony? – zapytał Pater. – Grałeś wczoraj w lotki?

– Grałem, ale co to była za gra! Coś ci powiem. Miałem właśnie stówę do skończenia, a Ponury, znasz Ponurego…

– Gdybyś palił „Klubowe” – przerwał mu Pater, który o lotkach nie chciał nawet słyszeć – a z głośników leciałaby Sade, pomyślałbym, że czas się cofnął o piętnaście lat, kiedy zaczynałem krótką i nieudaną karierę pedagogiczną. Tak właśnie było w pokoju nauczycielskim: „Klubowe”, kawa naturalna, stukot łyżeczek i Sade z głośników. Dyrektor podstawówki kazał puszczać dzieciakom przez radiowęzeł. Na okrągło przez tydzień. Lubił ją.

– Teraz, jak czujesz, palę marlboro, a leci coś lepszego. – Kwieciński był najwyraźniej nie w humorze. – Co ci się stało? Zasnąłeś na plaży w pełnym słońcu?

– Nie na plaży. – Pater z przyjemnością słuchał przeplatanki głosów na suicie Yesów Awaken. - Nie zasunąłem zasłon i słońce od rana świeciło mi w twarz.

– Jak twoje żebra?

– Już lepiej. – Nadkomisarz stuknął się palcem pod sercem i spoważniał. – Słuchaj, Paweł, być może trafiłem na ślad podejrzanego. Spotkałeś się kiedyś ze studentem Akademii Medycznej, który by się szczególnie interesował sekcją zwłok, trupami et cetera? Który by się starał jak najczęściej uczestniczyć w autopsji, mimo że nie miałby takiego obowiązku. Dodajmy jeszcze, że to zainteresowanie nie miałoby charakteru… ja wiem, naukowego, poznawczego… To zainteresowanie byłoby jakąś niezdrową fascynacją… Spotkałeś takiego studenta?

– Muszę się zastanowić – odpowiedział Kwieciński. – To duża odpowiedzialność rzucić na kogoś podejrzenie. Co masz na myśli, mówiąc „niezdrowa fascynacja”?

– Słuchaj, nie będę się teraz bawił w definicje leksyko-graficzne! Twoja pierwsza intuicja. Był ktoś taki czy nie?

– Był. – Kwieciński w błyskawicznym tempie wypił kawę. Zaczął nabierać na łyżeczkę mokre fusy i rozmazywać je po ściankach szklanki. – Był. Prawdziwy pojeb.

– Pojeb? – Pater lekko uniósł się z krzesła.

– Tak. Miałem wrażenie, że… że zwłoki go kręcą. A w końcu sam wylądował na moim stole.

– Nie żyje? – Pater nie krył zawodu. Czuł się tak, jakby jego ulubiony piłkarz przestrzelił decydujący o wyniku rzut karny.

Kwieciński skinął głową.

– Po pijaku wpadł pod rozpędzony autobus. Zbierali go z kilkudziesięciu metrów.

– Może był ktoś jeszcze. Proszę, pomyśl…

Kwieciński wypił łyk kawy.

– Był jeszcze jeden. Nie pamiętam, jak się nazywał. Pamiętam, że miał wytatuowane ręce. Nie studiował u nas medycyny, lecz jakiś inny kierunek. Zdrowie publiczne? Pielęgniarstwo? Fizjoterapia? Nie wiem. Dość, że w sekcji zwłok uczestniczył dobrowolnie. Był u mnie kilka razy. Nie był natomiast nigdy u żadnego z moich kolegów.

– Ubierał się jak heavymetalowiec?

– Nie wiem, podczas autopsji studenci noszą fartuchy, a poza prosektorium nigdy go nie spotkałem.

– Mógłbyś go rozpoznać?

– Raczej nie. Miał brodę i nosił czapkę. Nie kazałem mu jej ściągać, za co nawet kiedyś spotkała mnie krytyka ze strony szefa, który kazał mi pilnować, by studenci godnie zachowywali się przy autopsji. Dla szefa czapka na głowie w murach uczelni oznaczała lekceważenie. Mnie to obojętne. Trupom pewnie też.

– Dużo macie takich, że tak powiem, wolontariuszy?

– Zwykle dwóch, trzech podczas autopsji.

Pater zaczerpnął tchu.

– To teraz mi powiedz, dlaczego akurat ten wytatuowany przyszedł ci do głowy? Dlaczego właśnie on?

– Po pierwsze, zapamiętałem go ze względu na reprymendę, jaką dostałem w związku z jego czapką. – Kwieciński zdusił papierosa i spojrzał na zegarek. – Gdyby nie to, nie zapamiętałbym go. Nie mam głowy do wolnych słuchaczy. Chyba że jest to jakaś urocza wolna słuchaczka. – Kwieciński uśmiechnął się, ale widząc brak podobnej reakcji u Patera, spoważniał. – A po drugie… Po reprymendzie szefa rozmawiałem o tym studencie z kolegami i nikt go nie kojarzył. A po trzecie i najważniejsze… No właśnie, zapytałeś o niezdrową fascynację… On przejawiał… Może nie niezdrowe, ale chyba dziwne zainteresowanie niektórymi aspektami medycyny sądowej. Zwłaszcza terminologią. Pamiętam, że strasznie zafascynowało go pojęcie róż cmentarnych. Powtarzał kilkakrotnie „róże cmentarne” i kiwał z niedowierzaniem głową, jakby… – Medyk zastanowił się przez chwilę. – Jakby podziwiał poetyckość tego zwrotu… Dziwne, nie?

– A co oznaczają w języku medycyny sądowej „róże cmentarne”? – Pater usłyszał w uszach pulsowanie krwi.

– Plamy opadowe, livores mortis, ale takie, które pojawiają jeszcze przed śmiercią, w fazie agonii. Są takim posłańcem, zwiastunem śmierci. Zresztą medycyna sądowa pełna jest takich metafor, zupełnie jakby chciała nimi oswoić śmierć – powiedział Kwieciński i wstał. -Słuchaj, Jarek, ja już muszę…

– Czemu mi o tym wcześniej nie powiedziałeś? – Pater mówił przez zaciśnięte zęby. – Wcześniej, cztery lata temu? Po autopsji Bagińskiej z Jelitkowa? Pamiętasz, miała tatuaż na pośladku. Krzyż i róża. Cmentarna róża. A jej koleżanka, Lisowska, miała pod symbolem ying-yang wcześniejszy tatuaż. Być może też krzyż i róża. A teraz Anna Sereda we Władysławowie. Znów krzyż i róża na pośladku… Róże cmentarne…

– Zwykle wyrażasz się bardzo precyzyjnie. – Widać było, że Kwiecińskiemu zaczynają doskwierać zmienne humory Patera. – Nie powiedziałem ci o czym? O czym ci niby nie powiedziałem? Co takiego zataiłem? Że nie wspomniałem ci o fachowym terminie „róże cmentarne”? Nie mówiłem ci też nigdy o strupieszczeniu ani o przeobrażeniu torfowym. Mogę ci pożyczyć podręcznik medycyny sądowej, to może wśród terminologii znajdziesz coś, co ci się przyda w twoich obsesjach?

Pater czuł, jakby pod skórę twarzy ktoś wtłaczał mu powietrze. W małych dawkach. Odwrócił się na pięcie i ruszył w stronę drzwi. Wyszedł na korytarz i ujrzał w oddali panią Wandzię i studenta. Niechętnie wrócił do gabinetu. Wszedł bez pukania i sięgnął po indeks. Medyk akurat przebierał się i stał w samych bokserkach. Spojrzał z troską na Patera.

– Zrób sobie okład ze zsiadłego mleka – powiedział. – To dobrze robi na rumień posłoneczny.

– Dzięki, stary. – Pater podał mu rękę. – Cześć.

– A najlepiej włóż sobie łeb do wanny z zimną wodą. To coś i dla ciała, i dla ducha. Przyda ci się w twoim stanie psychicznym. Cześć.

23

Pięć minut później Pater krążył wokół ulicy Tuwima i dziekanatu Wydziału Nauk o Zdrowiu. Na próżno szukał miejsca do zaparkowania. Mimo wakacji wszystkie pobocza i chodniki były okupowane przez auta. W końcu zaparkował niezgodnie z przepisami, prawie tarasując wejście do siłowni przy Śniadeckich.

W dziekanacie był chwilę później. W rozgrzanym pomieszczeniu ciężkie powietrze mieliły dwa monstrualne wiatraki, które z bzykiem godnym szerszenia obracały się wokół własnej osi. Niewiele to pomagało tęgiej urzędniczce, która dodatkowo wachlowała się tekturową przykrywką od bombonierki. Przed kobietą stał wiklinowy koszyk pełen czereśni. Spojrzała ze złością na Patera, który oparł łokcie na ladzie i patrzył na nią wyczekująco. Dobrze ją rozumiał. Wzięła go pewnie za ojca jakiegoś kandydata na studia, który będzie prosił o audiencję u dziekana. Upał, ciężkie powietrze, a tutaj jakiś petent, który nie przyjmuje do wiadomości, że jego pociecha nie dostała się na uczelnię.

Nie przejął się wrogim spojrzeniem. Uśmiechnął się do niej najprzyjaźniej, jak tylko umiał. Nie pomogło. Pozostała niewzruszona. Zimna ryba. „Nie szkodzi”, powiedział sobie w duchu Pater, „codzienne obcowanie ze studentami nauczyło jej pewnej szorstkości”. Nachylił się nad nią i odczytał na plakietce przypiętej do piersi nazwisko „Jolanta Nita”.

– Nadkomisarz Jarosław Pater z Komendy Wojewódzkiej. – Pokazał jej policyjną blachę. – Szukam pewnego studenta z państwa wydziału, być może byłego studenta. Nie wiem, czy ukończył studia, czy przerwał, czy go usunięto. Prawdopodobnie miał na imię Krystian. Około dwa tysiące drugiego był chyba na pierwszym roku. Pomoże mi pani w tej sprawie, pani Jolu?

– Krystian, mówi pan… – Urzędniczka nieco się rozchmurzyła, słysząc swoje imię. – Krystian… Krystian… – Wystukała imię na klawiaturze. – Nie, na Wydziale Nauk o Zdrowiu nie było od dziewięćdziesiątego trzeciego roku żadnego studenta o imieniu Krystian. Zaraz, przepraszam, wpisałam „Krystian” w rubrykę nazwisko… Teraz wpisuję poprawnie… Imię… Krys-ti-an… Nie, nie było żadnego Krystiana. – Spojrzała na Patera, a potem na swoje czereśnie.

– Od którego roku pracuje pani w dziekanacie tego wydziału, pani Jolu?

– Od dziewięćdziesiątego szóstego.

– Czy przypomina sobie pani studenta, który by grał na gitarze w zespole rockowym? Być może zespól ten nazywał się Rosenkreutz? Student ten miał tatuaże na rękach, nosił brodę. Zawsze w czapce…

Zauważył, jak z każdym jego słowem rozjaśnia się oblicze urzędniczki. Nieznane słowo „Rosenkreutz” wywołało konsternację, tatuaż – odruch niechęci, a słowa „broda” i „czapka” – błysk przypomnienia w jej oczach.

– Oczywiście, że był taki student! – Pani Jola uderzyła pulchną dłonią o biurko. – Oczywiście! Ale jak on się nazywał? Jak on się nazywał? Zabijcie mnie, nie pamiętam!

Nie skończył studiów… To wiem na pewno. Cholera, jak mu było… Jakoś tak dziwnie… – odwróciła się do koleżanek. – Dziewczyny! Nie pamiętacie, jak się nazywał ten z długimi włosami i z brodą. Miał tatuaż na ręce, zawsze chodził z gitarą…

– Nie pamiętam – odpowiedziały jej koleżanki prawie równocześnie.

– Ale słuchaj, Jola! – zakrzyknęła trzydziestolatka z krótkimi rudymi włosami. – Sprawdź to w podaniach z tych lat, on ciągle z jakimiś podaniami przychodził… A chłopaków było niewielu na naszym wydziale… Męskie nazwisko zaraz wypatrzysz… Daj, pomożemy ci, a i pana nadkomisarza możemy zatrudnić do szukania. – Uśmiechnęła się do Patera przyjaźnie.

– No jasne! – Odwzajemnił jej uśmiech i wszedł za ladę, do kobiecego, biurowego, uporządkowanego świata.

– Monika! – zawołała pani Jola do rudowłosej. – Najpierw sprawdź to w archiwum, wiesz, tym na płycie… Może tam coś jest! Po co mamy przerzucać papiery, jak jest na płycie?

– Na płycie? – zdziwił się Pater.

– Tak – odpowiedziała Monika. – Wie pan, archiwizujemy te podania, które mogą się przydać w sprawach cywilnych przeciwko uczelni. O urlopy dziekańskie, o przedłużenie sesji, pokwitowania odbioru dokumentów. Mieliśmy już kiedyś taki przypadek…

Pater nie słuchał, lecz obserwował trzy kobiety. We wszystkie wstąpiła jakaś niewytłumaczalna energia. To prawda, że był jedynym interesantem w dziekanacie, w dodatku policjantem, i już samo to mogło dla urzędniczek stanowić jakąś rozrywkę w nudny lipcowy dzień. „A może jednak jestem interesujący”, zastanawiał się Pater, zerkając na rudowłosą Monikę, „może to moja profesja jest sposobem na zdobycie kobiety?” Klepnął się w czoło, jakby sam siebie zganił za głupotę. Jak wielkim wabikiem dla kobiety może być jego zawód, najlepiej mu uświadamiały comiesięczne wyciągi z konta.

– Jak zrezygnował ze studiów, to jego papierów, na przykład odpisu świadectwa maturalnego, u nas już nie ma – poinformowała Patera trzecia urzędniczka, farbowana blondyna po czterdziestce. – Jak ktoś odchodzi, to wszystko mu się oddaje.

– A jakieś zdjęcie? – zapytał Pater.

– Żadne u nas nie zostaje.

– Mam! – zawołała pani Monika. – Mam! Traszka! Pamiętacie, dziewczyny? Filip Traszka!

– No pewnie – zawtórowała jej Jola. – Jakie podanie znalazłaś na płycie?

– O przedłużenie sesji. Z września dwa tysiące drugiego. „Z powodu choroby mamy”, znamy takie wytłumaczenia! Uczyć mu się nie chciało, a tu niby choroba. – Monika śmiała się, pokazując równe białe zęby.

– Jest tam jakiś adres? – Pater nie mógł się powstrzymać, aby nie zbliżyć się do Moniki i nie spojrzeć jej przez ramię w ekran komputera.

– Jest, panie nadkomisarzu. Ale proszę się nie gorączkować. Już drukuję panu to podanie z adresem.

– Może czeresienkę? – zapytała pani Jola, wyciągając w stronę Patera koszyk.

Ten chętnie wziął dwie czereśnie i podziękował. Zabrzęczała drukarka i Pater dostał wydruk podania.

– Bardzo mi panie pomogły. – Pater uśmiechnął się z czereśnią w ustach. – Dziękuję! A pani najbardziej, pani Moniko!

Urzędniczki pożegnały go uśmiechem, a rudowłosa Monika nawet mu pomachała.

Jadąc szeroką aleją Zwycięstwa, Pater zatelefonował do Wielocha i Kuleszy, łamiąc w ten sposób, tego dnia już po raz drugi zresztą, przepisy ruchu drogowego. Kazał swoim ludziom przyjechać natychmiast do Gdańska i zdobyć zdjęcie Filipa Traszki. Potem się rozłączył i zjadł drugą czereśnię. Była znakomita. Zupełnie nie pojmował, dlaczego w swoich latach studenckich tak bardzo nie lubił urzędniczek z dziekanatu. „Lata współpracy z takimi ponurakami jak ja”, pomyślał, „nauczyły je pewnej szorstkości”.

Ponownie zadzwonił do Kuleszy i poprosił o telefon do komisarza Aleksandrowskiego. Pamiętał, że po pierwszym spotkaniu w gabinecie Cichowskiego dostał namiary na wszystkich członków wunderteamu, którego miał być istotną częścią. Równie szybko mejle z telefonami wyrzucił wtedy do kosza. Co mógł go interesować Aleksandrowski albo Marks? Po co ich nazwiska miały być mu potrzebne? Kilka minut później w telefonie wyświetliła mu się wizytówka specjalisty od dawnych seryjnych zbrodni. Wybrał numer.

– Mam pytanie dotyczące naszego Naśladowcy – powiedział Pater, gdy już ponarzekali na przełożonych, którzy pozbawili ich zasłużonych urlopów. – Czy przy tych morderstwach pojawiło się gdzieś nazwisko Filipa Traszki? Może gdzieś zupełnie przypadkiem?

– Nie przypominam sobie. – Aleksandrowski w jednej chwili spoważniał. – A co? Złapałeś jakiś ślad?

– Nie. Raczej nie. Szukam po omacku. Sprawdzam, co się da.

Pater miał niespecjalne wyrzuty sumienia z powodu swojego kłamstwa. Rozłączył się i uśmiechnął do samego siebie. Już nie błądził po omacku. Wreszcie zaczął sprzyjać mu los. Nadkomisarz postanowił spróbować dziś swoich sił w punkcie zakładów bukmacherskich na Kartuskiej.

24

Bez większego trudu odnalazł blok, w którym mieszkał Traszka. A właściwie – Krystian Rosenkreutz. Odrapany, czteropiętrowy blok na ulicy Morskiej w Gdyni, znajdujący się nieopodal dworca kolejowego, nie różnił się od budynków, które Pater znał ze swojego Przymorza. Odnalazł klatkę i obliczył, że mieszkanie Traszków powinno znajdować się na ostatnim piętrze.

Między pierwszym a drugim piętrem na Patera czekała niespodzianka. Schody tarasował mężczyzna obdarzony sumiastym wąsem. Łysienie plackowate uczyniło już nieubłagane postępy, a w centralnym punkcie łysiny tkwił olbrzymi fioletowy siniak. Obok mężczyzny leżała butelka taniego wina, potocznie zwanego „pokemonem”.

Pater zawahał się, po czym postanowił przejść przy ścianie bokiem, gdy coś go zatrzymało. Zobaczył, że ręka wąsacza wczepiła się w jego jasne spodnie. Mężczyzna coś zabełkotał i skierował nieprzytomne spojrzenie na twarz nadkomisarza.

– Nie mam drobnych – mruknął Pater i nogą odepchnął natręta. Wdrapał się na czwarte piętro, otarł pot z czoła i zadzwonił do drzwi.

Po chwili wiedział już, że źle trafił. Kobieta, która mu otworzyła, drgnęła, gdy pokazał legitymację, bez słowa wpuściła go do mieszkania i wprowadziła do pokoju.

– Zaraz przyjdę do pana – powiedziała. Odwróciła się i znikła.

„To nie jest mieszkanie mordercy”, pomyślał.

Owszem, policja już tu bywała. Świadczy o tym reakcja kobiety, a właściwie jej brak. Brak natarczywych pytań: „co się stało” i „pan w jakiej sprawie?”, oraz odruchowego sprawdzania policyjnych dokumentów. Zamiast tego Pater napotkał cichą rezygnację.

Ale to nie było mieszkanie mordercy. Ani mieszkanie kogoś, kto gra heavy metal. Żadnych widocznych manifestacji młodzieńczości i witalności. W ciasnym pokoju wisiało mnóstwo paprotek w doniczkach. Pater poczuł lęk, że zaraz którąś nieostrożnie strąci na ziemię.

Na ścianie dostrzegł dyplom wypełniony ozdobnym liternictwem. Podszedł bliżej i przeczytał. Nie. To nie był dyplom. To papieskie błogosławieństwo. „Ojciec Święty Jan Paweł II udziela całym sercem Apostolskiego Błogosławieństwa dla Jana i Jadwigi Gąsior, wyzywając obfitości łask Bożych”.

Skrzywił się, i to nie z powodu błędów gramatycznych. Przeczucie go nie zawiodło.

– Czy coś się stało? – usłyszał za plecami głos.

– Czy to mieszkanie państwa Traszków? – zapytał.

– Już tu nie mieszkają. – W głosie kobiety wyczuł ulgę. – Będą ze trzy lata.

– Próbuję skontaktować się z synem państwa Traszków, Filipem. – Pater wpatrywał się w kobietę. – Wie pani, gdzie teraz mieszkają? Albo gdzie Filip mieszka?

– Ja ich na oczy nie widziałam. A o tym Filipie to sąsiedzi straszne historie opowiadali i dziękowali Bogu – popatrzyła na wiszące na ścianie błogosławieństwo – że tamci już tu nie mieszkają.

– Wie pani, dokąd się wyprowadzili?

Przecząco pokręciła głową.

– A może sąsiedzi będą wiedzieć?

– Pan zapyta. Ale z tego, co wiem, Traszków nikt tu nie lubił. A zwłaszcza ich syna.

– Dlaczego?

– Bo to był jakiś narkoman z długimi włosami i tatuażami. W dodatku jakiś… jakiś… szatanista. Tak… Właśnie tak mówili.

– I naprawdę pani nie wie…

– Nie – przerwała. – Ja nawet własnego chłopa nie mogę znaleźć, a co dopiero jakiegoś Traszkę!

Pater raz jeszcze spojrzał na błogosławieństwo między paprotkami.

– Czy pani mąż ma może czarny sumiasty wąs i – pogładził się po czubku głowy – łysinę?

– Tak. A bo co? – zapytała cicho.

– No to leży na schodach znieczulony jakimś winem. Między pierwszym a drugim piętrem.

– No to niech leży, ochlapus jeden – warknęła kobieta. – Co to ja pomoc społeczna jestem?

Nie odpowiedział. Raz jeszcze rzucił okiem na wiszące na ścianie błogosławieństwo i wyszedł.

Gdy schodził na dół, z ulgą spostrzegł, że Jan Gąsior śpi i nie będzie go łapał za nogawkę. Przed nim, na stopniu, stał pusty „pokemon”, wierny sługa chroniący swojego pana.

25

Zrezygnowany pojechał do Komendy Wojewódzkiej i zaczął przeszukiwać bazy danych. O Filipie Traszce nie było żadnej wzmianki, nawet w materiałach operacyjnych. W przeglądarkę internetową wpisywał rozmaite kombinacje słów: „Rosenkreutz”, „Traszka”, „heavy metal”. Bez powodzenia. Myślał chwilę i dopisał: „sekcja zwłok”, „anatomopatologia”, „róże cmentarne”. Na ekranie pojawiły się odsyłacze do strony Polskiego Towarzystwa Medycyny Sądowej i Kryminalistyki.

Pater z rezygnacją zamknął oczy, dotknął plecami oparcia krzesła i odchylił głowę.

Na korytarzu dwaj policjanci prowadzili skutego kajdankami mężczyznę. Paterowi, który kręcił się tam bez celu, zdało się, że widział już gdzieś tę twarz, ale nie mógł sobie przypomnieć gdzie. Odwrócił się i patrzył na oddalających się konwojentów, gdy poczuł czyjąś dłoń na ramieniu.

– Niezła jazda, nie, szefie? – zapytał uśmiechnięty Kulesza.

– Nie rozumiem, dlaczego ci tak wesoło – warknął. Znów był starym „Antypaterem”, budzącym irytację i niechęć wśród kolegów.

– Nie poznałeś go? – Kulesza wskazał głową w głąb korytarza.

– Nie.

– To jeden z właścicieli tartaku… MGM, pamiętasz? Coś ci się nie zgadzało, wysłaliśmy chłopaków, im też się nie zgadzało, aż w końcu okazało się, że tych dwóch załatwiło trzeciego wspólnika.

– Załatwiło?

– Nakrył ich na jakichś przekrętach w firmie. Przestraszyli się, że ich wsypie, i zabili go. Tak wstępnie zeznali. W sumie banalna historyjka. Gdyby nie ten zasuszony w tartaku, pewnie nikt by nie zwrócił na nich uwagi…

Pater popatrzył na podwładnego.

– Stężenie trupów przekroczyło w tym roku na Wybrzeżu normę – odparł. – W sumie każdy nadmorski kurort mógłby się reklamować „Trupem na niepogodę” albo jakoś podobnie. Ja mam bardziej banalną historyjkę. Nigdzie nie mogę namierzyć Filipa Traszki…

– A kto to jest? – zdumiał się Kulesza.

Pater opowiedział o poszukiwaniach chłopaka, którego widziano z Anną Seredą na imprezie w „Las Vegas” posła Czosnyka. Kulesza podrapał się w głowę.

– A Zbynka „Karalucha” o niego pytałeś?

– Co ma do tego Zbynek? – zdziwił się Pater.

– On nic, ale może ten jego uczeń… jak mu tam… Manolo może coś wie.

Wreszcie sobie przypomniał. Jak nie wprawia się na słoninie, to gra heavy metal na gitarze. Manolo pewnie nie tylko gra, ale też zna chłopaków z branży.

– Dzięki! – Pater zacisnął pięść, jakby złapał niewidzialny cień. – A ty i Rafał spróbujcie znaleźć jakiekolwiek zdjęcie tego Traszki. To nie jest jeździec bez głowy, muszą być jakieś zdjęcia!

Odwrócił się i ruszył w stronę swojego pokoju.

Zbynek odebrał po piątym sygnale.

– Czy ten twój pomagier, Manolo, jeszcze u ciebie terminuje? – zapytał podnieconym głosem.

– Tak. Coś przeskrobał? – W głosie Karalucha wyczuwało się napięcie.

– Nie. Chodzi mi o to, czy on tylko gra na gitarze, czy też zna się na heavy metalu… Zespoły, składy, skąd pochodzą, sam rozumiesz…

– Człowieku! – Karaluch krzyknął w słuchawkę. – To jest chodząca encyklopedia. Nie zagniesz go! A jeśli ci się uda, to masz u mnie darmowy tatuaż.

– Obejdzie się – mruknął Pater. – Czy on teraz jest u ciebie?

– A gdzie miałby być? Są wakacje. Chłopak nie musi zakuwać na studiach!

Pół godziny później rzężący opel Patera zatrzymał się w Gdańsku-Oliwie na ulicy opata Rybińskiego. W mieszkaniu Karalucha panował taki sam rozgardiasz, znikła tylko część T-shirtów porozwieszanych na sznurkach.

Przy stoliku pod oknem, tak jak poprzednio, siedział Manolo. Jego długie, sklejone włosy zapewne dawno nie miały kontaktu z szamponem. Chłopak wyglądał równie atrakcyjnie jak Iggy Pop po dwumiesięcznej trasie koncertowej.

Manolo zobaczył nadkomisarza, odwrócił się w jego stronę i zdjął z uszu słuchawki, ale nie wyłączył iPoda.

– Podoba się panu? – zapytał niespodziewanie i pod sunął Paterowi pod nos kawał słoniny.

Popatrzył na niebieskie punkciki układające się w trupią czaszkę.

Pomyślał, że trupia główka jest pewnie hitem tego sezonu. Co drugi turysta we Władku miał flagę z takim wzorem przymocowaną do samochodu. W ubiegłym roku mundialowa biel i czerwień, teraz czaszka.

– Robisz postępy – mruknął. – Ja poniekąd w podobnej sprawie…

– Wiem! – wrzasnął Manolo. – Mistrz – spojrzał na Karalucha – już mi mówił. Pytaj pan! Wymień jakiś kraj!

Pater patrzył na Manola jak na wariata.

– Brazylia – powiedział niepewnie.

– Rebaelliun, The Ordher, Nephasth, nie mówiąc o Sepulturze i innych kapelach braci Cavalera… I zapewniam cię, człowieku – Manolo uderzył się w pierś – to nie jest muzyka dla kinder metali!

– Dla kogo?

– Kinder metali. Takich, co to słuchają metalu, bo taka moda albo tak wypada. Człowieku…

– A Krystian Rosenkreutz? – przerwał Pater, widząc, że Manolo niebezpiecznie się rozkręca.

Manolo zamrugał oczami.

– Że co?

– Krystian Rosenkreutz, gitarzysta jakiegoś polskiego zespołu. Znasz takiego? Naprawdę nazywa się Filip Traszka. – Pater akcentował każdy wypowiadany wyraz.

– Człowieku! Z czym ty mi wyjeżdżasz! – Manolo prychnął pogardliwie. – To żaden heavy metal. To są cienkie bolki. Żenada!

– Znasz ich? Gdzie mogę ich znaleźć? – Pater zacisnął dłoń na słoninie leżącej na stoliku.

– A skąd mam wiedzieć? – Manolo wzruszył ramionami. – Mówiłem przecież, że to żenada.

– Jak wygląda ten Traszka?

– Nie wiem. Oni na koncertach noszą maski. Można się polać ze śmiechu. Wie pan, jak się nazywają? Henkermaske. Maska Kata. Beznadzieja!

– Gdzie mogę ich znaleźć? – Pater podniósł głos.

– W jakimś kurorcie. W wakacje chałturzą, gdzie się da, i grają jakieś badziewie dla emerytów.

„Pewnie mówi o takich jak ja”, pomyślał Pater.

Manolo wstał i poprawił czarny T-shirt. Dopiero teraz Pater zobaczył wzór na koszulce chłopaka. Nad otwartą trumną pochylała się kostucha. Czerwone litery skapywały niczym krew i tworzyły napis Funeral Corpse.

– A Funeral Corpse – wskazał na T-shirt – to dobra kapela?

– Pewnie! – Manolo rozpromienił się. – Moja! Popatrzył na nadkomisarza.

– Lubi pan heavy metal? – zapytał

– Słuchałem Sabbathów i Zeppelinów – mruknął Pater. – Takie klasyczne granie…

– Dobra! – Manolo klepnął nadkomisarza w ramię. -Fajny z pana facet, więc postaram się czegoś dowiedzieć o tym Rosenkreutzu. Chociaż to dla mnie straszny obciach…

– Będę wdzięczny – cicho odparł Pater.

Gdy wyszedł, pomyślał, że znów zrobił coś wbrew sobie. Nie cierpiał heavy metalu i zawodzenia Roberta Planta, przypominającego wycie wilka w głębi lasu. Już wolał nieustające wycie rur w falowcu.

26

Pater siedział w swojej kwaterze, w ośrodku „Fregata”, i obserwował poczynania dwóch ludzi, którzy – ubrani w swetry, czapki i rękawice – miotali się pod jego oknem. Machali dokoła siebie rakietami do badmintona i rozpylaczami chemikaliów, podobnymi do małych odkurzaczy. Ludzie ci szybko i pewnie poruszali się w obszarze ograniczonym żółto-czarną policyjną taśmą. Ciągnęła się ona od werandy segmentu Patera, przechodziła przez wejście na teren ośrodka, otaczała spory odcinek chodnika, a jej drugi koniec przywiązany był do drucianej siatki ogrodzenia kilka metrów za szeregowcem. W ten sposób została wyznaczona strefa zagrożenia. Jego przyczyną były rozwścieczone szerszenie, a owi dwaj, osobliwie ubrani ludzie właśnie likwidowali ich gniazdo na polecenie komendanta Banasiuka. Widok za oknem nie przynosił Paterowi żadnej specjalnej ulgi, mimo że szybkość działania komendanta była imponująca, co stanowiło dobry omen dla ich dalszej współpracy. Wystarczyło bowiem, że Pater zatelefonował do Banasiuka poprzedniego dnia, późnym wieczorem, kiedy po powrocie do ośrodka „Fregata” zastał w swym pokoju bzyczącego potężnego intruza, a rano zjawiła się ekipa pogromców szerszeni. Świadomość siły, jaką ma jego prośba, nie wprowadziła Patera w samozachwyt z powodu swoich możliwości. Od kilkunastu minut był wciekły jak – nie przymierzając – owady za jego oknem.

Powodem nie była ani oparzona skóra policzków, której niewiele pomogły okłady z kwaśnego mleka, ani bolące żebra, ani potworna duchota, jaka panowała w jego szczelnie zamkniętym domku, ani nawet głupie komentarze Wielocha i Kuleszy na temat poczynań ludzi za oknem.

Powodem było urzędowe lub legitymacyjne zdjęcie, które leżało przed nim na stole. Młodzieniec na fotografii ubrany był w marynarkę i białą koszulę, zapiętą pod szyją. Miał krótko ścięte włosy. Marynarka źle na nim leżała i odstawała na karku. Usta wygięte były w lekkim uśmiechu. Pater przestał kontemplować zdjęcie i spojrzał na Wielocha i Kuleszę, którzy rozmawiali swobodnie, nie zdając sobie sprawy z nastroju ich szefa.

– Patrz, patrz – zaaferowany Wieloch ocierał pot z czoła. – Jak go atakuje ten skurwysyn, chce się dostać za sweter!

– Co to jest! – wrzasnął Pater, waląc otwartą dłonią w fotografię. – Co to ma być?!

Huk, jaki się rozległ w pokoju, natychmiast przerwał dyskusję aspirantów.

– Co wy mi tu przynosicie! – Pater syczał. – Jak chcecie znaleźć tę porcelanową laleczkę ze zdjęcia? Gdzie go chcecie szukać? Wśród ministrantów?

Kulesza i Pater milczeli.

– Nie wiecie, kogo szukamy? – Twarz Patera stała się rubinowa. – Nie grzecznego chłopczyka, który się słodko uśmiecha, ale wytatuowanego degenerata! Być może satanisty, zafascynowanego trupim rozkładem! Od dwóch dni szukacie aktualnego zdjęcia Traszki i co mi tu przynosicie? Zdjęcie komunijne? No to teraz posłuchajcie, co będziecie robić. Będziecie chodzić z tym zdjęciem po kempingach i pokazywać je wszystkim rockmanom i motocyklistom. Ich śmiech będzie waszą nagrodą.

– Szefie, to jedyne zdjęcie, jakie znaleźliśmy. – Wieloch spuścił wzrok jak skarcony uczeń. – To zdjęcie ze świadectwa maturalnego.

– Ten facet jest teraz starszy o mniej więcej dziesięć lat, ma długie włosy, brodę i tatuaże na rękach. I takie zdjęcie powinno przede mną leżeć! Od czego mamy komputerowców na komendzie? Dorobienie mu wąsów, brody i postarzenie go zajęłoby takiemu Robertowi Wolańskiemu trzy minuty! Trzy minuty!

– Wolański jest u chorej matki w Darłówku – wydukał Kulesza – a poza tym…

Urwał, widząc grymas na twarzy Patera. Ten wbił wściekły wzrok w Kuleszę. Trwało to jednak tylko chwilę. Nazwa miasta, wymieniona przez podwładnego, podziałała na Patera uspokajająco. Zdał sobie nagle sprawę, że Joanna Radziewicz, być może jedyna osoba zdolna zidentyfikować Traszkę, nie musi być wcale błagana o przyjazd do Władysławowa. Mógł tego po prostu od niej zażądać! A gdyby odmówiła, wystąpiłby do prokuratora o nakaz doprowadzenia! Odrzucił jednak tę myśl jako absurdalną. Przyjazd Joanny do Władysławowa w towarzystwie mundurowych byłby nieszczęściem, końcem jego wszelkich marzeń z nią związanych.

– Posłuchajcie, chłopaki. – Odchylił się na krześle. – Mamy działać szybko. Ale również skutecznie. A to gówno – wskazał na leżące na stole zdjęcie – jest nieskuteczne. Ono nie działa…

– A to zadziała? – zapytał Kulesza, wyciągając z torby kartkę papieru w przezroczystej koszulce.

– Portret pamięciowy… – Pater przyglądał się wizerunkowi długowłosego brodacza w czapce bejsbolówce.

– Tak, na podstawie opisu doktora Kwiecińskiego i urzędniczek z dziekanatu. Nawiasem mówiąc, pytały się o ciebie, szefie. Wspominają cię ciepło. Zwłaszcza ta ruda. Fajna laska…

– Ten portret jest sto razy lepszy. – Pater jakby nie usłyszał ostatniej uwagi Kuleszy. – Od maturalnego zdjęcia, bo ma mimo wszystko coś wspólnego z dzisiejszym wyglądem Traszki, o ile nie zgolił brody i nie ściął włosów. Ale to jedyna zaleta tego rysunku. Do identyfikacji jest w zasadzie bezużyteczny. Traszka wygląda na tym zdjęciu jak członek grupy ZZ Top. Czyli jak nikt.

Umilkł i zapatrzył się w okno. Szerszeniobójcy zwijali taśmę i wkładali swój sprzęt do bagażnika starego kadetta, nieprzepisowo tarasującego bramę wjazdową do ośrodka. Jeden z nich zbliżył się do samochodu Patera i postawił na masce rozpylacz ze sprayem.

– To końcówka, a panu może się jeszcze przydać! – krzyknął i machnął Paterowi ręką na pożegnanie.

Ten ledwie odpowiedział.

Wieloch opierał policzek na dłoni i przymykał oczy, jakby morzył go sen. Pater doskonale rozumiał ich frustrację. Co gorsza, podzielał ją. Ich pracy towarzyszyła nieustanna huśtawka nastrojów. Euforia przy dobrym tropie i zwątpienie, gdy okazywał się on fałszywy albo gdy pojawiała się przeszkoda, tyleż głupia, co nie do pokonania, jak choćby brak aktualnego zdjęcia poszukiwanego. Starzy policjanci potrafili radzić sobie z takimi przeszkodami nagłym zobojętnieniem – reakcją obronną wywoływaną ad hoc, na poczekaniu. Pater nie miał takich uzdolnień i mieć nie chciał. Na emeryturze nie będzie potrzebował sztucznych reakcji obronnych.

– Zdobędziemy aktualne zdjęcie Traszki! – Pater zdawał sobie sprawę, że w jego głosie pojawia się nienaturalny entuzjazm. – Rozumiecie? Zdobędziemy! Zaraz dzwonię do Starego, a ten rzuci na poszukiwanie aktualnej fotografii wszystkich ludzi, jakich ma do dyspozycji.

– A jeśli mimo to będzie klapa z tą fotką? – Kulesza ryzykował, że nastąpi kolejny gwałtowny wybuch Patera. – Co wtedy będzie? Nie chcę marudzić, ale zawsze mówił pan, to jest… Zawsze mówiłeś, szefie, że musimy znosić małe porażki w śledztwie, lecz zachować wiarę w sukces końcowy. Jest to racjonalne, bo uchroni nas…

– Dość – przerwał mu Pater – nie jestem ewangelistą, żeby mnie cytować! Jeśli nie znajdziemy jakiegoś dobrego zdjęcia, sprowadzi się tutaj pewną osobę, która dobrze zna Traszkę. I ja obejdę z nią wszystkie knajpy we Władku i w okolicach, z których dobiegać będzie muzyka. I w ten sposób go dorwiemy! A teraz jedziemy do Gdańska!

I wtedy zadzwoniła jego komórka. Pater długo słuchał, a potem wypowiedział jedno zdanie:

– Będę najpóźniej dziś wieczorem.

Otarł pot z czoła i spojrzał na swoich ludzi.

– To znaczy: wy jedziecie do Gdańska.

– A ty, szefie? – zapytał Wieloch.

– A ja lecę do Wrocławia.

27

Paterowi huczało w głowie od wycia silników. Ryk w samolocie, którym przyleciał na lotnisko im. Mikołaja Kopernika we Wrocławiu, był o wiele głośniejszy niż w tym, którym pokonał trasę Gdańsk-Warszawa. To była jedyna różnica między lotami, a poza tym same podobieństwa. W samolocie do Wrocławia nie było przyjemniej, wygodniej ani smaczniej niż w samolocie do Warszawy. I tu, i tu wszystko tak samo. Duchota, sztuczne uśmiechy stewardes, gliniaste ciastko w folii i pozbawiona smaku herbata w styropianowym kubku.

Pater miał tylko niewielką torbę z bielizną na zmianę, toteż nie zatrzymał się, tak jak inni, przy taśmociągu bagażowym, lecz ruszył szybko w stronę wyjścia. Już z daleka dostrzegł komisarza Jacka Brzyskiego z wrocławskiej Komendy Wojewódzkiej. Witając się ze swoim dawnym kolegą z letniego kursu językowego, zorganizowanego w Legionowie dwa lata temu przez Komendę Główną, zastanawiał się, czy on sam też się tak zmienił przez ten czas jak Jacek. Kolega wyraźnie przytył, a jego twarz nabrała barwy, którą kaszubski dziadek Patera nazywał „gorzelaną”. Nie zmieniło się tylko zamiłowanie Brzyskiego do lnianych ubrań – były one markowe i nieco pogniecione, lecz nie zanadto. Dokładnie tak, jak zalecały magazyny dla modnych mężczyzn, które zalegały w różnych poczekalniach.

Brzyski uściskał serdecznie kolegę z Gdańska i zadudnił dłońmi po jego plecach. Ruszyli do wyjścia.

Pater, słuchając opowieści Jacka o potwornych upałach panujących na Dolnym Śląsku, milczał i przyglądał się tłumowi zdenerwowanych i spoconych ludzi, którzy biegali wokół z telefonami komórkowymi przy uchu albo zaczepiali każdego, kogo brali za kogoś z obsługi lotniska.

Tak to jest z tymi tanimi liniami lotniczymi – powiedział Brzyski, widząc zdziwienie kolegi. – Tanie mięso psi jedzą. Jeden samolot do Irlandii wypadł, a na lotnisku ar-magedon. Wszyscy czekają na lot zastępczy, który miał się rozpocząć pół godziny temu. Samolotu zastępczego nie ma, a tu prawie rewolucja. Ja nie wiem, co tu będzie się działo podczas EURO 2012. Nie wyobrażam sobie tego. U was, w Gdańsku, chyba nie lepiej, co, Jarek?

– Tak to jest – odparł Pater w zamyśleniu.

Brzyski, widząc roztargnienie Patera, zamilkł. Nie miał do niego żalu, że ten nie podtrzymuje rozmowy. Wiedział, ile dla Jarka znaczy sprawa, dla której przyleciał do Wrocławia. Mało który policjant jest rozmowny, kiedy ważą się jego losy zawodowe

Był duszny letni wieczór. Wsiedli do kilkuletniego służbowego forda mondeo, zaparkowanego mimo zakazu przed wejściem do hali odlotów. Umundurowany policjant stał przed autem z bloczkiem mandatów. Na widok Brzyskiego kiwnął głową. Ten uścisnął mu rękę, uruchomił silnik i wolno ruszył, sunąc wśród ludzi z wyładowanymi wózkami bagażowymi i prawie się ocierając o taksówki. Wyjechali w końcu z lotniska i ruszyli szybko pustą i dobrze oświetloną drogą w stronę centrum miasta. Brzyski opuścił szyby. Do wnętrza wtargnęło parne powietrze.

– Zaraz włączę klimę – przerwał milczenie. – Niech się tylko trochę przewietrzy.

– Powiedziałeś mi przez telefon – Pater nie zareagował na tę zapowiedź – że wyschniętego trupa z tartaku wasi medycy sądowi zidentyfikowali jako Jana Mielnika, emerytowanego nauczyciela, lat pięćdziesiąt sześć, podejrzanego o mord w Jelitkowie. To brzmiało tak konkretnie i rzeczowo, i tak mnie zelektryzowało, że nie zadałem ci kilku pytań. Na jakiej podstawie go zidentyfikowano?

– Odciski palców. Wprawdzie facet wysechł na wiór, ale nasi magicy, nie medycy, ale właśnie magicy sądowi – Brzyski był bardzo zadowolony ze swojego grepsu – sprawili, że opuszki palców nadawały się, że tak powiem, do użytku daktyloskopijnego. I znaleźliśmy takie odciski w kartotece z roku 1971.

– W jaki sposób ta sprawa trafiła do was?

– Sami poprosiliście o pomoc. – W głosie Brzyskiego dało się wyczuć ton świadczący o przekonaniu o wyższości kryminologów z Dolnego Śląska nad tymi z Pomorza.

„Swoją drogą będę musiał o to zapytać Kwiecińskiego”, pomyślał Pater.

– Jak Mielnik znalazł się w kartotece?

– Był wówczas studentem Politechniki Wrocławskiej. Nielegalnie przekroczył granicę czeską. Wpadł kilka kilometrów za Niemojowem, za przejściem w Kotlinie Kłodzkiej. Złapali go Czesi. Dostał dwa lata w zawieszeniu. Natychmiast wylali go z uczelni, wylądował w wojsku, a potem skończył studia zaoczne. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu. Kierunek: wychowanie praktyczno-techniczne. Mniej więcej od końca lat siedemdziesiątych, nie pamiętam dokładnie od którego roku, uczył zetpete w dwóch wrocławskich podstawówkach. Prawdopodobnie samotny, bezdzietny. Najbliższa rodzina to jeden kuzyn, który od lat nie utrzymywał z nim kontaktów. Dobra opinia z pracy i wśród sąsiadów. Spokojny, niekonfliktowy. Rok temu przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Nie dorabiał nigdzie. Tyle o nim wiemy.

– Miał jakąś rodzinę? Kto zgłosił zaginięcie?

– W tym rzecz, że nikt. Facet był sam jak palec. Mówiłem już: dobra opinia z pracy i wśród sąsiadów. Raczej nie pracował na czarno. Tyle o nim wiemy. A właściwie… – Brzyski zawahał się -…tyle wiedzieliśmy.

– To znaczy?

– To znaczy, że gdy otworzyliśmy jego mieszkanie i natknęliśmy się na… sam zresztą zobaczysz – Brzyski uśmiechnął się tajemniczo. – Wtedy sprawdziliśmy dokładniej. Facet przeżył straszną tragedię. Jego córka chciała popełnić samobójstwo. Jej chłopaka nie odratowali, a ona… ona wegetuje bez świadomości w ośrodku opieki. Warzywo. Rozumiesz?

Pater przytaknął.

– Po tym wszystkim od Mielnika odeszła żona, a on sam zdziwaczał. Podobno pogłębiło się to kilka lat temu…

Pater drgnął. „Kilka lat temu zdarzyło się Jelitkowo”.

– Porozmawialiśmy w szkole trochę dłużej. Mielnik często brał zwolnienia, ale uczył takiego przedmiotu, że mało kogo to obchodziło. Powiedzieli mi jednak, że gdyby sam nie przeszedł na emeryturę, toby się go pozbyli.

– A teraz mi powiedz o tych zdjęciach. – Pater przyglądał się rozświetlonym betonowym blokom jakiegoś osiedla i wyrostkom, którzy na przystanku autobusowym skandowali: „Ry-siu Ta-ra-sie-wicz!”. – Pamiętam, że już mi o tym mówiłeś, ale zrób to raz jeszcze. Muszę zebrać myśli.

– Niczego ci nie będę mówił. – Brzyski uśmiechnął się lekko. – Sam zaraz wszystko zobaczysz.

Ford skręcił w wyboistą uliczkę i zatrzymał się pod małym sklepem, który był wciśnięty między dwa identyczne czteropiętrowce. Brzyski zgasił silnik i wysiadł z auta.

– To blok Mielnika. – Wskazał palcem na wysoki budynek, wznoszący się nad nimi jak czarna wieża. – Mieszkał tu od połowy lat osiemdziesiątych. Wcześniej tułał się po hotelach robotniczych, które częściowo opłacało mu kuratorium.

Na dole wieżowca mieściła się poczta i sklep fotograficzno-papierniczy. Weszli do klatki. Chwilę czekali na windę. Jej wnętrze pokrywały bazgroły i nalepki wielbiące Śląsk Wrocław. Pater przypomniał sobie, że Ryszard Tarasiewicz, opiewany przed chwilą na przystanku, jest trenerem drużyny piłkarskiej wrocławskiego klubu. Policjant uśmiechnął się szeroko. Jako kibic Lechii Gdańsk czuł sympatię do wrocławskiej piłki nożnej. A poza tym w tej chwili czuł sympatię do każdego klubu w Polsce. I do całego świata. Zbliżał się do rozwiązania najważniejszej sprawy.

Winda zatrzymała się na piętnastym, ostatnim piętrze. Brzyski poprowadził Patera do drzwi mieszkania. Otworzył je, lecz nie wszedł do środka. Sięgnął do kieszeni marynarki i podał koledze lateksowe rękawiczki.

– Nie pozwoliłem niczego ruszać, dopóki nie przyjedziesz. Dyktafon Mielnika leży nieodsłuchany, jego pamiętnik nie był otwierany. To robota dla ciebie. Znasz się dobrze na komputerach? Potrafisz wszystko odczytać z twardego dysku czy mam ci kogoś przysłać do pomocy?

– Zobaczymy. Jeśli nie dam sobie rady lub będą jakieś hasła albo zabezpieczenia, poproszę cię o przysłanie komputerowca.

– Jadę do domu. Jakby co jestem pod komórką. Dzwoń, kiedy chcesz albo kiedy mam cię stąd zabrać.

– Dzięki, Jacek.

– Nie dziękuj. Morderstwo w Jelitkowie to twoja sprawa. I ty ją zakończysz. – Brzyski się uśmiechnął. – Pamiętaj o przysłudze oddanej ci przez przyjaciół.

– Masz to u mnie. – Pater wciągał za ciasne rękawiczki.

– Dobrze, że to wszystko trafiło akurat na Wrocław i na ciebie, a ty pamiętałeś nasze rozmowy w Legionowie.

– To żaden szczęśliwy traf, Jarek – Brzyski spojrzał uważnie na kolegę. – Zadzwoniłby do ciebie pierwszy lepszy policjant, który by wszedł do tego mieszkania. Mógłby ciebie nie znać i nie wiedzieć nic o tej całej sprawie, a i tak by do ciebie zadzwonił. Chyba że byłby ślepy. Wiesz, czyje zdjęcie z podpisem wisi na jednej ze ścian obok zdjęć tych dziewczyn z Jelitkowa? Twoje.

28

Piąta nad ranem. Parna noc zamieniła się w parny dzień. Mieszkanie Mielnika było oświetlone przez wschodzące słońce. Czerwona poświata raziła zmęczone, opuchnięte oczy Patera.

Nie wiedział, jak nazwać targające nim uczucie. Mógł je tylko porównać do kacowej depresji – kiedy po pijackich euforiach nadchodzi bolesny bezwład i wściekłość na samego siebie; świadomość, że alkohol najpierw uwiódł, a potem rzucił w błoto. Pater, kiedy otrzymał wiadomość z Wrocławia, że człowiek z tartaku został zidentyfikowany, a w jego domu znaleziono materiały wskazujące, że śledził zamordowane w Jelitkowie Karolinę Lisowską i Agnieszkę Bagińską, pozwolił się uwieść nadziei, więcej: pewności. Że oto zbliża się do kresu najgorszego śledztwa w swoim życiu. Że oto sprawa zostanie wyjaśniona, a on sam uzyska przeraźliwą i krzepiącą wiedzę – dowie się, kto zabił, kto doprowadził do rozbicia jego małżeństwa, kto osamotnioną Izę rzucił w ramiona skwapliwego pocieszyciela, a Patera dobijał każdej nocy snami o bladych ciałach dziewcząt, oblepionych włosami i pływających w zielonej morskiej wodzie. Lecąc samolotem, Pater zacierał ręce z radości, że przeznaczenie dosięgło jakiegoś bydlaka, za karę wysuszonego na wiór w tartaku. Jadąc samochodem z Brzyskim, wył w duchu z radości, sądząc, że zaraz znajdzie niepodważalne dowody, że Mielnik zabił w Jelitkowie obie studentki. Już widział oczami wyobraźni, jak wraca z Wrocławia do Gdańska, kładzie na biurku komendanta Cichowskiego podanie o zwolnienie z pracy i jedzie na wakacje do Grecji z Joanną. Co go obchodzi jakiś Naśladowca, jakiś Traszka w kapturze kata, kiedy ostatecznie została rozwiązana sprawa z Jelitkowa!

Westchnął ciężko. Otóż sprawa z Jelitkowa nie została rozwiązana. Rzeczywiście w wysprzątanym mieszkaniu Jana Mielnika było wiele zdjęć Agnieszki Bagińskiej i Karoliny Lisowskiej, przypiętych pineskami do korkowej tablicy w kuchni. Był też portret nadkomisarza Jarosława Patera w mundurze galowym, wycięty z kserokopii strony z „Przeglądu Policyjnego”. W kartonowych teczkach znajdowało się mnóstwo kserówek artykułów prasowych o zamordowanych w Jelitkowie studentkach. Były tam sensacyjne doniesienia z brukowców, zaopatrzone w zdjęcia ociekające dorysowaną krwią, były subtelne analizy z opiniotwórczych tygodników, były również odręczne notatki z telewizyjnych programów informacyjnych – pieczołowicie opatrzone datą oraz informacją o prezenterze, relacjonującym dane zdarzenie i wygłaszającym daną opinię. W komputerze znajdowały się skany artykułów z internetowych archiwów prasowych. Wszystkie te informacje dotyczyły zabójstwa Bagińskiej i Lisowskiej. Świadczyły o chorobliwym zainteresowaniu Mielnika całą sprawą. Mogły dowodzić jego winy. Ale jego pamiętnik i nagrania w dyktafonie całkowicie ją wykluczały.

Wstał i podszedł do okna balkonowego. Spojrzał na budzące się miasto. Pobliską trasą szybkiego ruchu pędził motocykl, wyjąc wściekle. Do sklepu „Biedronka” zbliżał się samochód dostawczy. Na przystanku pod sklepem nocnym gromadzili się pijacy, których kac wygnał z domu. Zwykły letni dzień. Zwykły letni dzień, w którym – jak zawsze – ktoś zostanie zabity.

Przemywając zimną wodą opuchnięte oczy, przypomniał sobie własne słowa, których nie pozwolił Kuleszy zacytować we „Fregacie”. „Musimy przewidywać małe porażki w działaniu, lecz wierzyć jednocześnie w sukces końcowy działania. Uchroni nas to przed małymi frustracjami i pozwoli ze spokojnym umysłem powitać wielki sukces”. Czytając pamiętnik Mielnika i słuchając nagrań z jego dyktafonu, Pater czuł, że zamiast euforii wielkiego sukcesu przepełnia go gorycz wielkiej frustracji. Poczuł coś jeszcze. Podszedł do ściany i po raz drugi w ciągu ostatniej godziny poczuł zimny dreszcz na plecach. Między zdjęciami zamordowanych dziewczyn znajdowała się fotografia o słabej rozdzielczości. Albo taka, którą ktoś powiększył na kiepskiej kserokopiarce. Na zdjęciu był Jarosław Pater. Szpilka przebijała oko policjanta.

„Zupełnie jakby chciał przez to powiedzieć, że byłem ślepy”, pomyślał nadkomisarz.

29

Wątpliwości dopadły go poprzedniego dnia, tuż po starcie samolotu, kiedy jeszcze był pewien, że Mielnik jest mordercą z Jelitkowa. Gorączkowo próbował sobie przypomnieć, kiedy został wezwany do suszarni, do tartaku. Z pewnością nastąpiło to wcześniej, niż na plaży we Władysławowie znaleziono ciało Seredy. A przecież ten, kto zamordował dziewczynę we Władku, był także mordercą z Jelitkowa. W tym momencie pojawiła się myśl, która sprawiła, że zaczerwienił się ze wstydu. Mielnik nie mógł zamordować Seredy, ponieważ w momencie jej śmierci już nie żył! Chyba że…

Chyba że Pater zupełnie się myli. Taki sam wzór tatuaży, zbliżony wiek dziewczyn i podobieństwo miejsc, gdzie znaleziono zwłoki, a także sposób, w jaki zadano śmierć w Jelitkowie i we Władku, mogą być wynikiem zbiegu okoliczności. Tyle że takim przypadkom niepodobna dać wiary. Pozostawała jeszcze jedna możliwość. Pater obsesyjnie trzymał się hipotezy, że morderca działał sam. A przecież w Jelitkowie znaleziono dwa ciała. Pozostawienie dwóch ciał na plaży było pewną trudnością dla kogoś działającego w pojedynkę. Co innego, jeśli działali we dwóch, a jednym z nich był Mielnik.

Dlaczego więc zginął? Może ten drugi zaplanował zabójstwo Seredy, a Mielnik miał już dość. Albo targały nim wyrzuty sumienia i został uciszony raz na zawsze.

Pater trzymał się tej myśli, dopóki nie zaczął przeglądać notatek pozostawionych przez ufoludka.

Oczy piekły go tak, jakby właśnie wtarł w nie sobie mielony pieprz. Po raz trzeci czytał zdanie po zdaniu, akapit po akapicie, nerwowe, lekko pochylone pismo. Ciekawe, czy nauczyciel z takim charakterem pisma może uczyć rysunku technicznego? Chyba że bardzo zdziwaczał od sprawy Jelitkowa, jak przypuszczał Brzyski.

Musiałem spłacić dług. Można tak powiedzieć. Tak. Nie wiedziałem, jak się do tego zabrać. Musiałem się w nie wcielić. Krążyłem ulicami, które kiedyś świetnie znałem, chodziłem śladami tych dwóch dziewczyn. Poznałem rozkład dnia, ulubione knajpy i przyjaciół. Wiedziałem, że nie mogę zawieść.

To jeszcze o niczym nie świadczy. Podobnie jak powycinane nekrologi i artykuły. Wstał, podszedł do korkowej tablicy i popatrzył na zdjęcie wiszące na ścianie. Swoje zdjęcie. Nie musiał wracać do stołu. Tego fragmentu nauczył się już na pamięć.

Pański kolega taki roztargniony. Zostawił notes – powiedziała w drzwiach.

– Kolega? - Czuję ciarki między łopatkami.

– No, ten komisarz. Ten szpakowaty.

Nie dałem nic poznać po sobie. Udałem, że pomyliłem piętra. Nie miałem odwagi zabrać ze sobą notesu, choć zżerała mnie ciekawość, by przejrzeć policyjne notatki.

On na pewno tropił ich mordercę. Na parterze, gdy wychodziłem z windy, minąłem się ze szczupłym, szpakowatym mężczyzną, który spojrzał na mnie bardzo uważnie. Spuściłem oczy. Wyszedłem z bloku i zacząłem biec w stronę najbliższego przystanku, do którego zbliżał się autobus.

Przez mgłę niepamięci powoli wracały wspomnienia sprzed czterech lat, ale Pater wciąż nie mógł sobie przypomnieć spotkania przy windzie. „Może to nie byłem ja? Ale jeśli nie ja, to kto? Tyle wtedy się działo”. Zdarzyło się zbyt wiele, by zapamiętał takie szczegóły. Tamten brak precyzji sprawił, że śledztwo utknęło wówczas w martwym punkcie. Że zawalił sprawę i roztrzaskał na kawałki swoje prywatne życie.

Ponownie zaczął czytać i skrzywił się. Nie mógł odpędzić myśli, że zapiski Mielnika są mieszaniną chaotycznych wspomnień, niezdrowej egzaltacji i rozpaczy. To nie była dobra literatura. A mimo to Pater nie żałował, że przyleciał do Wrocławia.

Wreszcie natrafiłem na to zdjęcie. Dobra ostrość i wyraźny drugi plan. Nowoczesne cyfrówki jednak niekiedy się sprawdzają. Dwie wyzywające, pewne siebie, pełne życia, uśmiechnięte blondynki i ktoś jeszcze. Ktoś, kto stał się moją obsesją.

Raz jeszcze ruszył w stronę korkowej tablicy i zdjął z niej przyszpilone zdjęcie. Nie patrzył na dziewczyny pozujące fotografowi. Wpatrywał się w postać ukrytą za filarem. Za kilka godzin to zdjęcie trafi do techników w laboratorium, którzy powiększą odbitkę i postarają się wyciągnąć z niej tyle, ile się da.

Ktoś, kto stał się moją obsesją.

W telefonie rozległ się Dym na wodzie. Żarówa. Naczelnik Cichowski dzwonił z prywatnego telefonu.

– To on? – zapytał bez wstępów.

– Nie, szefie – odparł Pater. – Ale warto było tu się zjawić.

– Mów jaśniej! – Cichowski warknął.

– Mielnik nie ma z Jelitkowem nic wspólnego… To znaczy ma… On nie zabił Bagińskiej i Lisowskiej. On na własną rękę tropił mordercę.

– A co on ma z tym wspólnego?

– Najpewniej kochał się kiedyś w matce jednej z tych dziewczyn. Pochodził z Wybrzeża. Stara sprawa. Z notatek wynika, że chciał tym śledztwem spłacić jakiś stary dług…

– Z notatek?

– Tak. Jest w nich coś jeszcze… Zdaje się, że Mielnik trafił na właściwy ślad. I dlatego zginął.

Cichowski milczał.

– Chcesz powiedzieć, że był lepszy od ciebie? – powiedział w końcu.

„Żarówa ma rację. Ma cholerną rację”, pomyślał rozgoryczony Pater.

– Co zamierzasz zrobić? – Głos Cichowskiego nie brzmiał już tak twardo jak przed chwilą.

– Pójdę tropem, na który wpadł Mielnik. Tym razem złapię bydlaka! Doprowadzę sprawę do końca!

Naczelnik rozłączył się. Pater wrócił do notatek Mielnika. Z roztargnieniem potarł czoło. Coś tu się nie zgadzało. Zaczął czytać po raz kolejny.

Wystarczył jeden mój mejl i umówiliśmy się na spotkanie. Nie w Trójmieście. Na półwyspie. Nareszcie poczuję się wolny od piętna przeszłości. Odkupię swoje winy.

Mejl. Poczta Mielnika. Bezradnie przeszukał komputer i znów okazało się, że jest informatycznym dyletantem. Jednak będzie potrzebował pomocy.

Wystarczył jeden mój mejl i umówiliśmy się na spotkanie.

Z kim Mielnik umówił się na spotkanie? Z mordercą, by wyrównać rachunki? A może z ukochaną sprzed lat? Albo z kimś, kto znał mordercę? „Muszę to wiedzieć”, pomyślał. Nerwowym ruchem sięgnął po kolejną kartkę.

Tam się spotkaliśmy. Człowiek ze zdjęcia. Ukryty za filarem. Drżałem z niepewności, czy się nie mylę. I czy się z czymś za wcześnie nie zdradzę. Popatrzyłem mu w oczy i wiedziałem już wszystko. A potem trop się urwał. Odnalazłem go niedawno, całkiem przypadkiem. Tym razem doprowadzę rzecz do końca.

Coś podobnego Pater powiedział w rozmowie z naczelnikiem Cichowskim.

Człowiek ze zdjęcia. Mielnik umówił się z nim na spotkanie w kręgielni U7. Co tam się stało? Co to znaczy, że popatrzył mu w oczy i wiedział wszystko? I że trop się urwał? Dlaczego się urwał? Czy zabójca zdał sobie sprawę, że ktoś depcze mu po piętach i zniknął? Dlaczego wtedy nie zabił Mielnika?

Pytania zaczęły się mnożyć. Pater sięgnął po ostatnią kartkę. Było na niej tylko jedno zdanie:

Zadzwonił do mnie i powiedział, byśmy pogadali o tych dziewczynach.

Ruszył w stronę telefonu. Pulsujący zielony punkt świadczył o tym, że ktoś zostawił wiadomość na sekretarce. Pater włączył przycisk odsłuchiwania. Spokojny męski głos informował, że Jan Mielnik nie opłacił telewizji kablowej i że usługa zostanie wyłączona.

30

O dziesiątej rano miał wszystkiego dosyć. Z niechęcią patrzył na technika, który badał komputer. Wśród mejli napisanych przez Mielnika nie było tego, którego szukał. Jeśli Mielnik chciał sam wymierzyć sprawiedliwość, pewnie go wykasował, by nie zostawić śladów. A najpewniej posłużył się innym komputerem.

Ludzie Brzyskiego sprawdzali billingi i analizowali rozmowy z operatorami sieci komórkowych. Na razie bez powodzenia. Pater czuł przez skórę, że przełomu nie będzie. Myślał, że Mielnik poda mu mordercę na widelcu, ale się pomylił. Pozostało mu zdjęcie z mężczyzną za filarem oraz kaseta magnetofonowa wetknięta do jednej z teczek.

Pater miał problem z uruchomieniem dyktafonu. Nie działał. Był nienaładowany, a w domu Mielnika nadkomisarz nie znalazł ładowarki. Rano Brzyski podesłał mu sprzęt z komendy.

Od dwóch godzin słuchał krótkiego nagrania i nie mógł zrozumieć, dlaczego dla Mielnika było ono tak ważne, że dołączył je do innych zebranych przez siebie materiałów.

Pater po raz nie wiadomo który włączył dyktafon. Usłyszał gwar pijackich rozmów, szczęk szkła i wznoszony toast. A później usłyszał czyjś głos.

Bar „Plażowy” w Jelitkowie, dnia czwartego lipca dwa tysiące szóstego roku. Godzina dwudziesta pierwsza czterdzieści pięć. Tu Karolinę Lisowską i Agnieszkę Bagińską widziano po raz ostatni.

Głos był cichy, ale wyraźny. Zupełnie jakby ktoś, zapewne Mielnik, przystawił sobie mikrofon do ust. Usłyszał uderzenie w werbel i perkusyjny talerz. Rozległ się dźwięk przesterowanej gitary. Zabrzmiał początek jakiegoś znanego rockowego riffu, po czym znów ktoś uderzył w talerz. Na kasecie słychać szelest, jakby ktoś wziął dyktafon do ręki. Koniec nagrania. Po chwili Pater znów usłyszał śmiech podpitych balangowiczów i głos, tym razem zniekształcony, dobiegający jakby z daleka i lekko bełkotliwy.

Siema, stary! Cześć! Co podać?

Rozmówca Mielnika miał o wiele niższy głos.

Daj jeeeednego żywca!

Rozległ się odgłos stuknięcia szklankami, a potem dźwięk, który skojarzył się Paterowi z wsysaniem piany.

Uch kurwa, tego było mi trzeba! Pij na zdrowie!

Ktoś zaczął grać na basie i perkusji. Po chwili do sekcji dołączyła gitara.

Kuźwa, ale u was są laski! Te, ale fajna dupa!

E tam, fajna? Przyjdź tu za parę godzin, to dopiero zobaczysz fajne dupy!

Wokalista zaczął śpiewać jakiś polski przebój i dalsza część nagrania została zagłuszona.

Kurwa, nie mam czasu teraz gadać!

To mówi rozmówca Mielnika. Nagranie znowu się urywa. Jednak dyktafon zostaje włączony raz jeszcze. Muzyka i pijackie wrzaski jakby ucichły. Znów słychać wyraźny głos:

Jest godzina dwudziesta druga pięć. Bar „Plażowy” w Jelitkowie. Koniec.

Pater podrapał się w skroń. Po co Mielnikowi to nagranie? Przewinął kasetę i włączył od początku. Nagranie rozpoczyna się za kwadrans dziesiąta. Tę informację, datę oraz miejsce Mielnik podaje precyzyjnie. Nie mówi tylko, z kim rozmawia. Nagle staje się wulgarny i jakby podpity. A potem jest kakofonia świstów i gwizdów. Głosy są mniej czytelne nie tylko z powodu muzyki pojawiającej się w tle. Dochodzą jakby przez szmatę. Tak jakby Mielnik ukrył dyktafon w kieszeni marynarki. Głos, który pojawia się o dwudziestej drugiej pięć, znów brzmi trzeźwo i konkretnie. A zatem Mielnik udawał wstawionego. Po co? Część nagrania jest zupełnie nieczytelna. Rozmówca detektywa-amatora chyba się zdenerwował. Jak to było?

Kurwa, nie mam czasu teraz gadać!

A potem tajemniczy fragment, w którym mało co słychać. Może mieć podstawowe znaczenie. Wszak Mielnik najprawdopodobniej ukrył przed kimś mikrofon. Przed mordercą z Jelitkowa.

Pater wpatrywał się w dyktafon, jakby martwy przedmiot miał za chwilę przemówić i udzielić mu odpowiedzi na wszystkie pytania. Dyktafon jednak milczał. Za to znowu odezwała się komórka Patera. Nadkomisarz ze zdziwieniem zobaczył, że dzwoni Żarówa.

– Chce mi pan, szefie, jeszcze coś powiedzieć na temat jakości mojej pracy? – postanowił sam zacząć.

W komórce rozległo się ciężkie sapnięcie.

– Nie. Dzwonię w innej sprawie. Dostaliśmy list. Słuchaj. „I kto to wie prócz mnie? Już oddycham jodem.

Wkrótce ktoś przestanie oddychać. Pa!”. Rozumiesz?

Pater zrozumiał.

– To informacja dla Aleksandrowskiego, Marksa i tej Prociw-Bury – powiedział.

– To twoja sprawa, już ci to mówiłem! Jeszcze dziś chcę cię widzieć w Gdańsku. A Jelitkowem zajmuj się po godzinach. Jeśli będziesz je miał!

31

W hali odlotów we Wrocławiu uścisnął dłoń Brzyskiego.

– Powiedz mi – Pater popatrzył mu w oczy – dlaczego właściwie oddajesz mi tę sprawę i materiały. – Klepnął dłonią w torbę. – Tylko nie mów, że robisz to, bo mnie lubisz.

Brzyski uśmiechnął się.

– Mamy dość syfu na swoim terenie. I piętrzące się akta nierozwiązanych spraw. Nie chcę, by ta była kolejną.

W samolocie Pater poczuł, że zaczyna ogarniać go bezsilność i wściekłość. Wyprawa do Wrocławia zakończyła się klęską, Mielnik nie był mordercą, tropy, które pozostawił, są mniej wyraźne i oczywiste, niż się początkowo zdawało. W dodatku jakiś świr rozdrażnił Cichowskiego. Zarejestrowane na kasecie nagranie nie miało znaczenia, a niewyraźny fragment może go rozczarować. Pozostało tylko jedno.

Sięgnął do torby i wyjął zdjęcie. Dwie młode dziewczyny uśmiechały się do obiektywu.

Zaczął stukać palcem w fotografię.

– Znajdę cię, bydlaku! – wyszeptał. – Jestem pewien, że to ty tu jesteś. I nie schowasz się pod żadną maską kata!

Starsza kobieta, która siedziała obok Patera, popatrzyła z niepokojem na towarzysza podróży.

32

Gdy przyjechał do komendy, udał się do laboratorium. Zostawił technikom zdjęcie i kasetę magnetofonową. Chciał zameldować się u Cichowskiego, ale naczelnik był na jakimś zebraniu. Pater odetchnął z ulgą. Nie miał ochoty na rozmowę z szefem.

Wszedł do pokoju i poprosił o odszukanie adresu Bagińskich. Pamiętał, że mieszkali gdzieś niedaleko falowca, tylko bliżej kościoła, zwanego przez mieszkańców Przymorza „meczetem”. I gdzieś blisko dwóch bloków zwanych „blaszakami” lub dumniej: „dolarowcami”.

Dwie godziny później stał pod drzwiami Aleksandry i Wiesława Bagińskich.

– Dobrze, że w końcu jesteś – usłyszał, zanim drzwi otworzyły się na oścież. – Dziś wieczorem mamy być przecież u Chojnowskich.

W drzwiach stała kobieta łudząco podobna do tej, którą widział na zdjęciu. Ale między ufarbowanymi włosami Pater dostrzegł siwe pasemka.

Kobieta zobaczyła Patera i zamilkła. Zauważył, że podbródek zaczął jej drgać gwałtownie. „Powróciłem do jej życia. Wróciłem tak, jak powraca koszmarny sen”, pomyślał.

– Wiem, że mnie pani poznaje – powiedział cicho. – Ja w sprawie tego zdjęcia.

Kobieta rzuciła okiem na fotografię zrobioną wiele lat temu na plaży, odwróciła się i skuliła ramiona.

Wyglądała, jakby w jednej chwili postarzała się o wiele lat.

– Czego pan chce? – szepnęła.

– Człowiek, który zrobił to zdjęcie, nazywa się Jan Mielnik, prawda? On… on nie żyje.

Odwróciła się i spojrzała na Patera.

– Nie widziałam go od wielu lat.

– Pani kłamie. – Pater przeszył ją wzrokiem. – On był u pani po tym… po zabójstwie pani córki w Jelitkowie.

Wzruszyła ramionami.

– Był przez chwilę. No i co z tego?

– Mówił, że szuka mordercy pani córki, tak?

Bagińska stała nieruchomo, jakby była wykuta z kamienia.

– Powiedział, że ma ślad… Trop… Być może pokazywał pani pewne zdjęcie. Tak było? Dlaczego pani do nas wtedy nie zadzwoniła?

Zobaczył, jak kobiecie zwężają się oczy.

– Do was?! – wybuchła. – Moja córka nie żyje, a morderca jest na wolności przez takich skurwysynów jak wy! Jesteście… Jesteście…

– Co ma z tym wspólnego Jan Mielnik? – Pater przerwał, chwycił kobietę za ramiona i potrząsnął nią. – Mów!

Popatrzyła na niego z przestrachem, ale uspokoiła się.

– On? – W jej głosie Pater wyczuł pogardę. – On? A co on mógł mieć z tym wspólnego? Nie widziałam go całe lata, przyjechał niespodziewanie i zaczął bełkotać, że znalazł mordercę. Gadał coś o odkupieniu… Abym mu wybaczyła… Wyglądał na kompletnie pomylonego, rozumie pan?

– Proszę mi powiedzieć, co pani miała mu wybaczyć. Przepraszam, że pytam o sprawy osobiste, ale minęło tyle lat. Te wspomnienia może już nie są tak bolesne… 0 co chodziło?

– Mieliśmy uciec wspólnie do Szwecji – odparła wolno. – To miała być tajemnica. Marzyłam o Szwecji. Wymusiłam na Janku, aby nikomu nie mówił o naszych planach. A on się uparł, że powie ojcu. Nienawidziłam tego starucha w skórzanym płaszczu. Fanatycznego komucha. Esbeka. Jego ludzie uniemożliwiliby nam ucieczkę. Janek nie dotrzymał mojego warunku. I ja z nim zerwałam, i żyję, jak pan widzi, w Polsce.

Rozległ się dzwonek do drzwi. Pater otworzył i ujrzał stojącego na wycieraczce zaskoczonego mężczyznę. Odwrócił się do kobiety.

– I wie pan, co najlepsze? – Bagińska mówiła jak w transie. – Wyrzuciłam go za drzwi. Poza tym dawno mu już wybaczyłam. Zresztą, co tu było wybaczać. Zawiódł mnie kiedyś, nic więcej – dodała cicho.

Pater popatrzył na nią zimno.

– Nie – powiedział. – Pani mu nie wybaczyła. Pani po prostu o nim zapomniała. A teraz – zawiesił głos – a teraz państwo Chojnowscy czekają.

Był przy oplu, gdy zadzwonił telefon. Stara toyota Patera była gotowa.

– Zaniepokoiliśmy się, że nie odbiera pan samochodu. Chyba że zostawia go pan na szrot. – Mechanik roześmiał się.

– Może byście wzięli na szrot mnie?

– Słucham?

– Nieważne. Taki kiepski żart.

33

O trzeciej w nocy w barze hotelu „Rejs” panował niewielki ruch, choć sezon był w pełni. Przyczyną była duszna i gorąca noc. Wczasowicze woleli tańczyć i pić na świeżym powietrzu, w innych, licznych lokalach, które miały swoje tarasy, platformy i parkiety pod gołym niebem. Hotel był tylko celem nocnych powrotów mieszkających tam gości, którzy wracali w stanie mniejszego lub większego alkoholowego zużycia, a nie miejscem, w którym owo zużycie następowało. Nocną porą w barze siedziało rozbawione towarzystwo w wieku sanatoryjnym i dwóch facetów, którzy przy flaszce „Finlandii”, wetkniętej w wiaderko z lodem, wylewali jakieś wzajemne żale.

Pater siedział samotnie przy barze i małymi łykami popijał piąte małe piwo. Zdążył się już przyzwyczaić, że we Władku piwo podawane jest w plastiku lub puszkach otwieranych łyżeczkami przez barmanki, które w ten sposób chronią tipsy przed zniszczeniem. Tym razem nadkomisarz odstawiał butelki na kartonową podstawkę obok wysokiego kieliszka, w którym tkwiła mała kolorowa parasolka. Co chwila, wiedziony policyjnym instynktem, zerkał na damską torebkę na łańcuszku, która wisiała na oparciu stojącego obok wysokiego stołka. Choć w promieniu trzech metrów nie było nikogo oprócz barmanki, policjant wciąż się upewniał, czy ktoś nie ma ochoty na ową torebkę.

Samotność nadkomisarza była chwilowa. Właścicielką torebki i drinka z parasolką była Joanna Radziewicz, która mieszkała w „Rejsie” dzięki protekcji Banasiuka. Opuściła Patera tylko na moment, oświadczając z uśmiechem, że idzie „przypudrować nosek”. Pięć ostatnich godzin, które Pater z nią spędził, były jak sen, chociaż nie został tej nocy zrealizowany podstawowy cel jej przyjazdu, a mianowicie: odnalezienie Filipa Traszki. W ciągu tych pięciu godzin obeszli wszystkie władysławowskie lokale, w których grano muzykę na żywo, i Joanna w żadnym wykonawcy nie rozpoznała swojego znajomego z niższego roku. I tak zatoczyli koło, i wrócili do hotelu „Rejs”, w którym Joanna mieszkała. W lokalach, które odwiedzili, pili mało, lecz za to dużo tańczyli.

Choć osiągnięcie celu zawodowego się oddalało, Pater czuł, że znajduje się coraz bliżej celu osobistego, jaki wiązał z osobą Joanny. Dawno już nie miał zażyłych kontaktów z kobietami, lecz nie na tyle dawno, aby nie rozpoznać sygnałów erotycznych, jakie otrzymywał od swojej towarzyszki. Bo cóż innego miał oznaczać częsty tego wieczoru dotyk jej ręki? O ile jeszcze poklepywanie go po dłoni miało charakter kumplowski, o tyle kilkakrotne przesunięcie opuszkami palców po jego karku w czasie tańca zelektryzowało go natychmiast i przypomniało mu, że jego męska kondycja jest wciąż dobra. Czyż nie uwodzicielski był jej ubiór – krótka spódnica, klapki na wysokim obcasie i bluzka z dużym dekoltem? Czyż nie czuł w tańcu napierających na niego jej piersi? Czyż nie flirtowaniem były jej szczegółowe opowieści o bieliźnie, którą ma na sobie, i o tym, że najbardziej lubi spać całkiem naga? Jak inaczej rozumieć jej pochwały tanecznych wyczynów Patera, o których jego była żona miała bardzo marne zdanie?

Pater myślał o tym wszystkim, szykując się do ostatecznego ataku. Z jednej strony był pewien, że i tak tej nocy wyląduje w łóżku z Joanną, choćby stał się ponurym nudziarzem i zamiast wypowiadać uwodzicielskie zaklęcia nagle zmienił temat. Na przykład zaczął charakteryzować zmiany w składzie na pierwszych czterech płytach King Crimson albo taktykę Lechii Gdańsk. Z drugiej strony jednak chciał ją zdobyć w sposób spektakularny. Choć było oczywiste, że wszystko zależy od jej decyzji, to podświadomie pragnął swojej dominacji – chciał czuć się zdobywcą, nie zaś wybrańcem.

Joanna wróciła z toalety, lekko chwiejąc się na nogach. Powodem był nie tyle alkohol, ile jej zamiłowanie do pięknych melodii. Oto z głośnika nad barem dochodził ciepły głos Leonarda Cohena, śpiewającego o tańcu na zakończenie miłości.

– Przepięknie śpiewa ten stary babiarz. – Joanna, wchodząc na stołek, owiała Patera zapachem perfum, do którego dołączyła lekka woń wilgotnej skóry.

Ta subtelna mieszanina zapachów znów przypomniała Paterowi o jego męskich siłach. Patrzył na Joannę, która w takt muzyki stukała parasolką o brzeg szklanki. Przypomniała mu się nagle opowieść koleżanki z pracy, psycholożki policyjnej Kamili. „Wyobraź sobie, Jarek”, mówiła Kamila do Patera na jednej z policyjnych imprez, „że szef naszych czarnych dostawiał się kiedyś do mnie. Jechaliśmy windą, a on na mnie spojrzał i zapytał: «Co by było, gdyby ta winda się nagle zatrzymała? Byłabyś moja»„. „No i co było dalej?”, zapytał Pater. „Nic nie było! To się robi, a nie gada!”

Pater zapomniał o anegdocie Kamili i podjął decyzję. To się robi, a nie gada. Objął wpół Joannę. „Stary babiarz” właśnie skończył śpiewać utwór, który zdaniem Patera nie bardzo nadawał się do tańca, i z głośnika dobiegł głos młodego George'a Michaela.

– Muszę to z tobą zatańczyć! – wysapał jej do ucha, gdy popłynęło kilka taktów Careless Whisper.

– Tutaj, w barze? – Uśmiechnęła się z pewnym zakłopotaniem. – Przecież tutaj nikt…

Pod naporem jego ramienia zeszła ze stołka. Czuł, jak mu się poddaje. Jak jej ciało staje się w tańcu uległe. Przy stoliku, przy którym siedziało starsze towarzystwo, ktoś zaczął im bić brawo. Siwy drobny pan chwycił wpół swoją potężną partnerkę i dołączył do Patera i Joanny. Dwaj faceci nad „Finlandią” nie donieśli do ust swych kieliszków i patrzyli zdumieni na tańczące w barze pary.

Pater nie panował nad sobą. W pewnym momencie przycisnął do siebie Joannę. Między kolanami czuł jej udo. Jej dziwny grymas wskazywał wyraźnie, że wyczuła jego erekcję. Pater, cały czas tańcząc, poprowadził ją w stronę wyjścia. Kiedy byli już w drzwiach prowadzących z baru na korytarz, przycisnął swój policzek do jej płonącego ucha.

– Chcę się z tobą kochać!

Joanna wyzwoliła się z jego objęć i spojrzała na niego bez uśmiechu. Zabrała ze stołka torebkę i pobiegła po schodach na piętro, gdzie był jej pokój. Pater podszedł do baru, udając, że nie widzi zdziwionych spojrzeń. Zapłacił i ruszył na górę. Stanął pod pokojem 107 i cicho zapukał.

Nikt nie odpowiedział. Przekręcił gałkę i wszedł do pokoju. Joanna stała na środku i patrzyła na niego z tym samym wyrazem twarzy, z jakim pożegnała go na dole. Zamknął drzwi i podszedł do niej. Nie stawiała oporu. Poczuł jej śliski język w swoich ustach. Odepchnęła go lekko i zdjęła bluzkę.

– Naprawdę mnie pragniesz? – zapytała.

– Tak – zachrypiał i rzucił się na jej piersi.

– Nawet jeśli ci powiem, że widziałam go dzisiaj. – Jej głos dobiegł do Patera, kiedy mocował się z zapięciem biustonosza.

– Kogo? – Pater porzucił trudną czynność i odsunął się od Joanny.

– Krystiana Rosenkreutza.

– Gdzie go widziałaś?

– W tym barze w Chłapowie, gdzie byliśmy na początku. Grał na gitarze taki piękny utwór. Tańczyliśmy przy nim. Powiedziałeś, że to Scorpionsi, i nawet wyjaśniłeś mi, że to niemiecki zespół i że wyglądają, jakby grali w pornolach sado-maso. To co? – dodała po kilku sekundach milczenia. – Dalej mnie pragniesz czy pójdziesz aresztować tego grajka?

– Zdążę. Ta ballada Scorpionsów jest bardzo długa – powiedział Pater i rozpiął spodnie.

34

Pater od czterech lat nie miał kobiety, która by go naprawdę pragnęła. Po rozwodzie z Izą zdecydował się kiedyś w akcie abstynenckiej desperacji na odwiedzenie burdelu. Uczynił to później jeszcze trzykrotnie, za każdym razem zmieniając agencję. Wszędzie było tak samo – woń odświeżaczy powietrza, papierosowy dym, podrygiwanie jakiejś prostytutki przy rurze, a potem jej udawany orgazm w pokoju. Żadna z tych dziewczyn go nie pragnęła. Przeżył te cielesne akty z zaciśniętymi zębami, choć prostytutki jęczały. Joanna go pragnęła. Seks z Joanną był wspólnym długim jękiem.

Leżał teraz koło niej i owijał wokół palców jej gęste włosy. Pochrapywała cicho. Pozostawił w spokoju jej włosy i lekko się od niej odsunął. Potem wyśliznął się spod kołdry i cicho wstał z łóżka. Zaczął się ubierać.

„Przyjdę do ciebie rano”, mówił w myślach, patrząc na śpiącą kobietę. „Z kwiatami. A teraz dorwę tego skurwysyna”.

Kiedy naciskał na klamkę, usłyszał jej głos.

– Co miałeś myśli, mówiąc, że ta ballada rockowa jest długa? Chciałeś powiedzieć, że zdążysz wszystko zrobić, nie? Mnie dmuchnąć i jego zaaresztować? A może ja chcę, żebyś został? Może chcę, żebyś mnie pogłaskał po plecach?

– Będę u ciebie rano. – Uśmiechnął się sztucznie w ciemności. – I obudzę cię pocałunkiem. A potem będziemy się kochać. Tak jak dzisiaj. To było wspaniałe. A potem będę cię głaskać. Wszędzie. Teraz muszę iść po tego grajka.

– Jestem dla ciebie przerywnikiem, co? – Joanna podniosła glos. – Odpoczynkiem wojownika? Bawisz się w policjantów i złodziei, a w przerwie, tak dla rozrywki, bzykniesz sobie jakąś pigułę?

– Rano – powiedział Pater i wyszedł.

Kiedy szedł ulicą, usłyszał huk otwieranego okna. Ujrzał w nim Joannę.

– Nie obudzisz mnie pocałunkiem, gnoju! – krzyczała. – Klamkę pocałujesz, nie mnie! A kochać to się będziesz z własną ręką!

Zatrzasnęła okno. Jakiś podpity facet zatrzymał się obok Patera.

– Ta to ma temperamencik, co? – zagadał. – W łóżku to chyba wulkan, nie?

Pater nie słyszał tych słów. Zastanawiał się, ile promili może mieć w sobie. Po intensywnym namyśle doszedł do wniosku, że niewiele. Skierował się do swojego samochodu. Pojemnik ze sprayem na szerszenie wciąż stał na masce. Schował go do środka i zapalił silnik.

35

Bar „Amber” w Chłapowie był już nieczynny i obsługa go sprzątała. Nie chcąc się czuć jak w saunie, kelnerki pootwierały wszystkie okna i drzwi. W obawie przed spóźnionymi gośćmi i natrętnymi pijakami w drzwiach postawiono dwa drewniane barowe stołki.

To na nich opierał teraz ręce Pater i lustrował wnętrze lokalu. Zirytowało go, że żaden z telefonów jego ludzi nie odpowiada. Nie był też szczęśliwy, że komendant Banasiuk najwyraźniej nie ma policyjnego zwyczaju spania z włączoną komórką. Próbował zebrać myśli.

Oprócz sprzątających dwóch kelnerek dostrzegł dwóch młodych ludzi, którzy pakowali do pudeł instrumenty. Kolejny siedział na stołku perkusisty, śmiał się cienko i głośno. W mlodzieńcu chowającym gitarę do futerału Pater rozpoznał człowieka, który grał When The Smoke Is Going Down. Do tej ballady Pater tańczył z Joanną. Kelnerka ze ścierką patrzyła przez chwilę na Patera, a potem się do niego zbliżyła.

– Już zamknięte – warknęła. – Proszę pójść pić gdzie indziej!

Pater pokazał kelnerce policyjną blachę, po czym powiesił ją sobie na szyi. Kopnął w stołki i wszedł do lokalu. Zapadła cisza. Cienki śmiech perkusisty urwał się nagle.

– Policja – powiedział Pater i wymierzył palcem w gitarzystę. – Pańskie dokumenty.

Młody człowiek miał krótkie włosy, farbowane na czarno. Na jego piersiach wisiał srebrny pentagram. Nosił obcisły czarny T-shirt bez żadnych ozdób i napisów. Ręce miał umięśnione i wytatuowane. Jego paznokcie również były czarne. Pater zastanawiał się, czy czarny ma również język. Gitarzysta nie zareagował. Stał i wpatrywał się w Patera.

– Chcesz mnie zahipnotyzować? – zapytał Pater. – Wydaje ci się, że jesteś demoniczny?

– Won stąd! – powiedział wolno młodzieniec.

Jego koledzy z zespołu stanęli obok niego i również wpatrywali się w Patera. Kelnerki przestały sprzątać ze stołów.

– Mogę ci, cwelu, załatwić drugą taką blachę. – Ton głosu gitarzysty był lodowaty. – Na moim bazarze za trzy dychy! A teraz wypierdalaj stąd!

Wszyscy trzej ruszyli na Patera. Ten uświadomił sobie, że jego prawie nieużywany pistolet P-83 został w tymczasowej kwaterze. Poczuł wilgoć na czole i kamień w żołądku.

– Co, gościu? – Gitarzysta zaciskał pięści. – Już śmierdzisz ze strachu?

– Nie chcę tu żadnych kłopotów, Muflon – powiedziała kelnerka i wskazała głową na Patera. – Jeśli to jest naprawdę glina, to jeszcze tutaj przyjdzie z innymi. Ja tu mieszkam przez okrągły rok i nie chcę mieć problemów z psiarnią.

– Jaki glina, laska? – warknął domniemany Traszka. – Przecież widzisz, że to jakaś stara spocona ciota! Bluzgasz mu, a on stoi jak chuj!

Kamień w żołądku Patera stał się bryłą betonu, a pot nadal płynął mu po spieczonej słońcem twarzy. Najchętniej obmyłby teraz policzki wodą. Zimna woda była jego marzeniem. Powstrzymałaby nadchodzącą wściekłość. Ale w pobliżu nie było kranu z wodą.

Wyszedł powoli z knajpy i ruszył do swojego samochodu. Wsiadł, otworzył skrytkę i wyjął rozpylacz na szerszenie.

Czekał.

Po piętnastu minutach domniemany Traszka wyszedł z knajpy w towarzystwie jednej z kelnerek. Obejmował ją wpół, a w drugiej ręce dźwigał gitarę. Pater wysiadł cicho z samochodu i ruszył za młodymi ludźmi. Kelnerka go usłyszała, obejrzała się za siebie i dała kuksańca swojemu chłopakowi.

– Patrz, Muflon, ten kundel się przyczepił – powiedziała.

Gitarzysta obejrzał się za siebie. Przed nim stał Pater i trzymał coś w wyciągniętej ręce. Muflon nie zdołał jednak dostrzec tego przedmiotu. Jego oczy pokryły się łzami, a płuca wciągnęły piekące powietrze. Słyszał jeszcze krzyk swojej dziewczyny. A potem poczuł pierwszy cios w głowę.

36

Wieloch i Kulesza mieszkali na kutrze rybackim w porcie. Ten osobliwy nocleg zawdzięczali niejakiemu Kapitanowi Piratowi, który był atrakcją turystyczną i ważną osobistością Władysławowa. Pierwszą funkcję pełnił, paradując w marynarskim stroju ulicami miasta, a jego potężna siwa broda, opaska na oku oraz wielki sygnet przyciągały liczne spojrzenia. W ważnych momentach dla miasta Pirat zakładał jedno z odświętnych ubrań, w których prezentował się lepiej niż cała polska admiralicja razem wzięta. Kapitan Pirat był jednak nie tylko żywym marynarskim symbolem miasta, lecz również biznesmenem. Wśród wielu interesów, które prowadził, była również organizacja morskich połowów dorsza. Podczas sezonu kilka razy w tygodniu jego trzy kutry zapełniali mężczyźni, ubrani w panterki i uzbrojeni w wędki, i płynęli na pełne morze, gdzie z lepszym lub gorszym skutkiem łowili dorsze.

Kapitan Pirat nie był zatem wniebowzięty, kiedy komendant Banasiuk poprosił go o tymczasowe wypożyczenie jednego z kutrów jako pływającego mieszkania. Komendant tłumaczył swą osobliwą prośbę brakiem wolnych kwater dla dwóch policjantów, którzy prowadzą bardzo ważną sprawę. Kapitan Pirat po krótkim wahaniu zgodził się, parafrazując biblijne przysłowie, że „nie samym chlebem żyje człowiek, lecz także dobrymi kontaktami z policją”. Jeszcze tego samego dnia ulokował Wielocha i Kuleszę w kutrze należącym do swojego znajomego, a ostatnich wątpliwości pozbył się, gdy Wieloch okazał mu ważną legitymację sternika morskiego. I tak policjanci, niczym przed laty Don Johnson, ich telewizyjny odpowiednik z Miami, zamieszkali w osobliwej kwaterze, w której smród ryb na zawsze wrósł w ściany. Nie dawał on im zasnąć, toteż musieli aplikować sobie jakieś środki nasenne. Najskuteczniejszym i najlepiej im znanym był oczywiście alkohol w chmielowej postaci. Kulesza wprawdzie od piwa wolał wódkę, ale Wieloch szybko go przekonał, że piwo jest lepsze na sen, przytaczając opowieści o tym, jak małym dzieciom na śląskich wsiach dawano do ssania nasączone piwem pieluszki.

A zatem codziennie przed snem pili piwo, a nazajutrz stwierdzali, że jego ilość ma skutki zgoła nielecznicze. Pater wygłosił im kazanie na ten temat i zabronił wypijać więcej niż jedno piwo przed snem, twierdząc, że mają w środku nocy być gotowi na wszystko – nawet na kierowanie samochodem. Podwładni Patera nie przejęli się zbytnio tym rozkazem, który odniósł tylko ten skutek, że kupili sobie dużo opakowań miętowej gumy do żucia.

Wieloch, ukołysany do snu chmielowym napojem, śnił o swoich rybnickich familokach, kiedy poczuł szarpanie za ramię. Otworzył oczy i ujrzał nad sobą Kuleszę.

– Pater – powiedział Kulesza.

– Co, dzwoni? – zapytał półprzytomny Wieloch, szukając odruchowo gumy do żucia. – Co się stało?

– Nie, nie dzwoni – odparł Kulesza. – On tu jest! I to nie sam!

37

Chciałbym wam kogoś przedstawić – wysapał Pater, podchodząc do bagażnika. Czasem wołają na niego Muflon, czasem Krystian Rosenkreutz, a tak naprawdę to Filip Traszka. Uważajcie. – Pater zapukał w pokrywę bagażnika. – Skurwysyn jest gorszy od szerszeni.

Wieloch i Kulesza patrzyli na swojego szefa w milczeniu. Pater otworzył bagażnik.

– Wysiadaj, Filip. Pogadamy.

Traszka wygramolił się z bagażnika. Spojrzał z nienawiścią na Patera, zamachnął się i w tej samej chwili poczuł, że coś twardego miażdży mu jądra. Był to futerał z gitarą trzymany przez Wielocha.

– Spokojnie, szmaciarzu – szepnął Wieloch, po czym razem z Kuleszą wzięli Traszkę pod ręce i rzucili niczym worek na nabrzeże, tuż obok kutra WŁA-236.

– Bierzcie gnoja! – polecił Pater.

Chwilę później bezwładne ciało Traszki kołysało się na pokładzie.

– Co z nim zrobimy, szefie? – zapytał Wieloch.

Pater spojrzał na leżącego w pozycji embrionalnej chłopaka.

– Przesłucham go. Ale nie tutaj. – Rozejrzał się. – Jego krzyk za bardzo niósłby się po nabrzeżu. O szóstej rano – spojrzał na zegarek – wypłyniemy. A teraz weźcie go na dół i pilnujcie. I żeby żaden z was nie próbował czegoś na własną rękę!

Wieloch z zakłopotaniem podrapał się w głowę.

– Wypływamy? Wprawdzie ja mam papiery, ale…

– Nie ma żadnego ale. Załatw, co trzeba, byśmy wypłynęli.

Traszka uniósł głowę i zaraz but Wielocha przygwoździł go do pokładu.

– Nie powiedziałeś, szefie, co z nim zrobimy? Że go przesłuchamy, to jasne… Co potem?

– Potem? – Pater chwycił futerał z gitarą. – Wszystko zależy od ciebie, Filipie. – Ukucnął obok chłopaka. – Jeśli nie usłyszę tego, co chcę, zanurkujesz, by szukać swojego instrumentu.

Podszedł do burty. Po chwili rozległ się cichy plusk i futerał znikł w toni sinej jak ciało tonącego człowieka.

38

O piątej trzydzieści przy kutrze rybackim WŁA-236 pojawił się nieznany Paterowi mężczyzna. Nadkomisarz obserwował, jak Wieloch, trzymając rękę na ramieniu nieznajomego, spaceruje z nim wzdłuż nabrzeża. Mężczyzna kilka razy zatrzymywał się i zaczynał gwałtownie gestykulować, ale za każdym razem pojednawcze gesty czynione przez Wielocha odnosiły właściwy skutek. Pater widział, jak Wieloch sięga w pewnej chwili do kieszeni, wyjmuje kartkę oraz długopis i zaczyna coś notować. Po kwadransie aspirant wrócił na pokład.

– Jezu! – Otarł czoło. – Udało się! Mam dane załoganta, które muszę zgłosić w bosmanacie. Ale tego kutra drugi raz już nie dostanę.

Wypłynęli. Była siódma rano, gdy Wieloch wyłączył silnik. WŁA-236 dryfował na pełnym morzu, a Pater czuł każde smagnięcie wiatru.

– Przyprowadźcie go! – krzyknął. – Już czas, byśmy porozmawiali z naszym przyjacielem.

Filip Traszka wszedł na pokład, spojrzał na Patera i mrugnął do niego okiem. Nadkomisarz chwycił go za ramiona i z całej siły popchnął. Traszka uderzył o reling i krzyknął. Kajdanki na nadgarstkach zachrobotały przy zderzeniu z metalową częścią kutra.

– Chryste! On mógł wypaść! – krzyknął Kulesza.

– Masz rację, mój błąd. – Pater podbiegł do chłopaka i rzucił nim o pokład. – Za wcześnie, by się tam znalazł.

Kutrem zakołysało, Pater zachwiał się i poczuł, że ma mokre do kolan spodnie.

– Słuchaj, Filipie – szarpnął Traszkę za włosy, wyciskając z nich wodę – nikt nie wie, gdzie jesteś. Ta barmanka, z którą wyszedłeś, jest z pewnością tak przerażona, że dostała nagłego ataku amnezji. Uwierz mi – znów szarpnął Traszkę za włosy – ona już o tobie zapomniała. W porcie też nie wiedzą, że Filip Traszka znalazł się na rybackim kutrze.

Pater otarł wodę z ust i poczuł smak soli. Popatrzył na linię horyzontu, wziął wdech i zapytał:

– Dlaczego, Filipie, to zrobiłeś? Dlaczego je zabiłeś?

Z ust Traszki dobyło się rzężenie, które przekształciło się w śmiech.

– Pojebało cię?! O co ci chodzi, facet!

– Trzy dziewczyny. – Pater wbił mu kolano w żebra. – Trzy dziewczyny – powtórzył. – Dlaczego je zabiłeś?

W oczach Traszki ujrzał przerażenie.

– Nikogo nie zabiłem! Złożę na was skargę! Jeśli rzeczywiście jesteście z policji! W co raczej nie wierzę!

Fala podniosła kuter, Pater zachwiał się i zrobił trzy kroki do tyłu, by utrzymać równowagę. Widział tylko, że Wieloch, z nienaturalnymi wypiekami na twarzy, zbliża się do Traszki, zakłada mu na głowę plastikowe wiaderko na złowione ryby i zaczyna w nie z całej siły kopać.

– Zabijesz go! – wrzasnął Pater i w tej samej chwili poczuł, jak lodowata fala rzuca go na pokład.

39

Była siódma trzydzieści, gdy Pater, stojąc na ugiętych nogach, przytrzymywał się relingu. Jego twarz przybrała jasnozielony odcień, a ciałem wstrząsały skurcze.

– Napij się wódki. – Wieloch stanął obok z plastikowym kubkiem wypełnionym przezroczystym płynem. – Ciepła, bo ciepła, ale tak oszukasz błędnik. I nie patrz na fale, ale na linię horyzontu. Trochę dziś kołysze na Bałtyku, jest piątka, a to – wskazał na kuter – to jest łupinka.

– Piątka? – wydusił Pater.

– Pięć w skali Beauforta.

Pater odwrócił się gwałtownie, zamknął oczy i wypił wódkę. Czuł, jak ciepły alkohol masuje mu żołądek i brzuch. Podszedł do Traszki, który leżał na wznak. Z kącików ust chłopaka spływała wzdłuż szyi stróżka wymiocin. Kolejna fala zalała twarz chłopaka, który szarpnął głową.

– Nie przedłużajmy tego, Filip – szepnął Pater. – Porozmawiajmy o tych dziewczynach. Inaczej… inaczej cię po prostu zabiję.

– A jeśli powiem, jak było? – głos Traszki zmieszał się z piskiem ptaków.

– Wtedy będziesz żył… I będziesz miał szansę stanąć przed sądem.

Ciałem Traszki znów wstrząsnęły torsje. Wieloch otwartą dłonią uderzył go w twarz. Żółta plama niebezpiecznie zbliżyła się do buta Patera.

– Dobra, powiem – wyszeptał Traszka.

– Nie. To ja ci powiem. – Pater otarł oczy. – Zabiłeś najpierw te dwie w Jelitkowie. Cztery lata temu. Latem dwa tysiące trzeciego. A teraz powtórzyłeś to samo we Władysławowie. Widziano cię z tą dziewczyną na imprezie w Kamieńskich Błotach. Poza tym… poza tym – Pater poczuł skurcz w żołądku – tatuaże. Róże jak Rosenkreutz. I krzyż. Ale to nie krzyż. To stylizowana litera T, prawda. T jak Traszka…

Ruszył w stronę burty i przechylił się przez reling.

– Niepotrzebnie pan zanęca, nadkomisarzu – usłyszał głos Kuleszy. – Woda i tak wszystko zmyje.

Dźwięk, którego się nie spodziewali, sprawił, że odwrócili się. W pierwszym odruchu Pater pomyślał, że Filip Traszka zwariował. Chłopak śmiał się histerycznie, przetaczając się z boku na bok, jakby wykonywał jakieś ćwiczenie gimnastyczne. Wieloch chwycił za plastikowy kubełek, ale Pater był szybszy.

– Co cię tak śmieszy, skurwysynu? – zapytał.

Traszka zmrużył oczy.

– Ty mnie śmieszysz, tani pojebie! A wiesz dlaczego, ty Brudny, Zarzygany Harry? Bo nikogo nie zabiłem! – krzyczał. – Całe lato dwa tysiące trzeciego graliśmy w Szwecji. Możecie sprawdzić! Legalne kontrakty! I fajne chętne blondynki! Więc mam w dupie was i wasze Jelitkowo! – Zaczął poruszać się niczym kołyska.

– O żeż ty gnoju… – Wieloch złapał Traszkę za gardło i zaczął potrząsać jego szyją, aż rozległ się charkot.

Pater i Kulesza chwycili Wielocha za nadgarstki.

– Zostaw go! – warknął Pater.

– Chcesz zostawić ślady? – wtrącił się Kulesza. – Obdukcja, skarga i będziemy ugotowani!

We trzech klęczeli nad Traszką, a każdy z nich uczucia miał wypisane na twarzy. Dla Wielocha Traszka był zbytecznym balastem, którego należało pozbyć się z kutra. W głowie Patera poczucie triumfu powoli przeistaczało się w rozpacz. Jelitkowo. Czyżby znowu fałszywy trop? Cała nadzieja w tym, że Traszka bezczelnie kłamie. Kulesza chciał, by ta wyprawa na połów ryb, jak oficjalnie podano w bosmanacie, wreszcie się zakończyła.

– I jeszcze Mielnik. – Pater otwartą dłonią uderzył Traszkę w policzek. – Jego też musiałeś zabić, bo odkrył twoją tajemnicę, co?

Nie usłyszał odpowiedzi. Filip Traszka kolejny raz tego poranka stracił przytomność.

40

O dziewiątej na nabrzeżu czekał na nich radiowóz. Policjant przysłany przez Banasiuka patrzył ze zdziwieniem na mężczyznę mokrego od stóp do głów. Ale chłopak, którego prowadzili policjanci, wyglądał jeszcze gorzej. Miał zlepione wodą i wymiocinami włosy, a pod oczami głębokie cienie. Wyglądał jak zombie z Nocy żywych trupów lub jak Alice Cooper na pięć minut przed występem.

– Zabierzcie go do aresztu Komendy Wojewódzkiej. – Pater spojrzał na Kuleszę.

– Za to, co zwykle?

– Za to, co zwykle. Czynna napaść na funkcjonariusza. Ale poza tym handel narkotykami. Przycisnę kogo trzeba na Karwieńskich Błotach – dodał, gdy zobaczył zdziwione spojrzenie podwładnego.

– A Jelitkowo?

– Sprawdź to jego alibi. Tak szybko, jak to możliwe. Weź kogoś, kto dobrze mówi po angielsku, i dogadaj się ze Szwedami.

– To trochę potrwa. Wiesz, jacy są Szwedzi…

– Przypomnij im, że to ostatnio my znaleźliśmy faceta, który biegał z nożem na promie z Ystad. Po tej akcji powinniśmy mieć wśród wikingów kilku dobrych znajomych.

Godzinę później wiedział już, że akcja z Traszką była wielką pomyłką. Wtedy to Kulesza przyniósł hiobowe wieści.

– Skontaktowaliśmy się ze Szwedami. Trzeba przyznać, że wikingowie działają nadzwyczaj sprawnie. Podobno urząd zatrudnienia w Uppsali ma przysłać jakieś papiery, ale jeszcze ich nie mamy.

– A co z zabójstwem Seredy? Co robił wtedy?

– Niestety pudło. Grał w Krakowie. Jest taki facet, Wódz, który organizuje koncerty, dał mi całą rozpiskę występów tego Rosenkreutza. I jest czarno na białym. Traszka nie mógł zabić Seredy. I co teraz?

Pater milczał.

– Przygotuj mi tę rozpiskę. A Rosenkreutza nie zwalniajcie. Wyślij kogoś na Karwieńskie Błota do młodego Czosnyka. Niech opowie coś więcej o tym Rosenkreutzu i uprawianej przez niego dilerce. Powołajcie się na mnie. Młody Czosnyk jest dla mnie dość łaskawy – dodał z ironią.

– Szefie, ja się pytam, co teraz z nami. Przetrzymaliśmy gościa i jeszcze daliśmy mu niezły wycisk. Już w samochodzie, gdy go wieźliśmy, zapowiedział, że nas zaskarży.

Pater odkaszlnął. Poczuł ból w mostku. Wymioty na kutrze sprawiły, że czuł się jak po gigantycznym wysiłku fizycznym. Po raz pierwszy od lat czuł, że ma zakwasy.

– Nie martw się. Jakby co wezmę wszystko na siebie.

Was nie ruszą. To w końcu ja jestem wodzem.

41

O jedenastej w restauracji hotelu „Rejs” goście krążyli wokół szwedzkiego stołu. Nakładali sobie na talerze płatki wędlin, usypywali na nich fale jajecznicy, a z boku upychali gorące parówki lub jajka pokryte majonezem. Jedni czynili to zachłannie, inni dyskretnie, jeszcze inni prowokacyjnie. Jakby chcieli wszystkim pokazać, że mają zamiar najeść się na cały dzień. „Zapłaciłem, to jem”, mówiły miny wielu gości.

Joanna Radziewicz należała do ludzi, którzy śniadanie uważali za czynność intymną i nie lubili jej dzielić z nieznajomymi. Dlatego zwykle siadała w kącie, najlepiej przy podwójnym stoliku. Szybko wypijała kawę i zjadała płatki śniadaniowe z mlekiem lub jogurtem. Nie znosiła, kiedy ktoś się do niej przysiadał i usiłował nawiązać rozmowę. Była wtedy małomówna i opryskliwa. I tym razem siedziała przy oknie, tyłem do wejścia, i całą swoją uwagę poświęcała filiżance kawy.

Drgnęła, kiedy naprzeciwko niej usiadł Pater. Był świeżo ogolony, a jego rumień posłoneczny nieco zbladł. W czarnym T-shircie, jasnych sportowych spodniach i w miękkich mokasynach na gołych stopach wyglądał jak zadowolony z siebie wczasowicz. Pachniał dobrą wodą toaletową. Położył przed nią bukiet róż. W jednej chwili dostrzegła cienie pod jego oczami. Wyglądał jak człowiek, który dobrze dobranym sportowym strojem chce desperacko ukryć zmęczenie i zniechęcenie.

– Obiecałem przynieść ci kwiaty.

– Nie musisz mi przypominać, jak wspaniale dotrzymujesz swych obietnic! – Uniosła głowę i stwierdziła, że kilka osób przygląda im się z uśmiechem. Wśród nich była kelnerka, która przy wejściu zapisywała numery pokojów wchodzących gości. – Nie sądziłam, że każdy może tu tak sobie po prostu wejść i zjeść śniadanie! Nie widzisz, że mi przeszkadzasz?

– Ta kelnerka przy wejściu – Pater udał, że nie słyszy ostatniego pytania – jest bardzo wyrozumiała. Poprosiłem ją i to wszystko. Podobają ci się te kwiaty?

– Nie – odpowiedziała Joanna. – Nie lubię róż. Najbardziej lubię goździki.

Zapadło milczenie. Joanna już zjadła płatki i wypiła kawę, nie wstawała jednak od stolika. Pater uznał to za swoją szansę.

– Przeżyliśmy wczoraj przepiękny wieczór i cudowną noc… – rozpoczął.

– Przypominam ci, że to było tylko pół nocy! Drugie pół spędziłeś na ganianiu bandyty po plaży.

– Mogę dokończyć?

– Nie wiem, czy chcę tego słuchać.

– Było wspaniale – Pater kaszlnął i znów poczuł ból. -Ale ja nie uważam tego za jednorazowy krok w chmurach, rozumiesz? Chcę, by nastąpił dalszy ciąg i by był on jak najdłuższy. Chcę być z tobą.

– To mają być twoje oświadczyny? – Spojrzała na niego drwiąco. – Z tymi różami? Przy śniadaniu w hotelu? Przy kaszce mannie?

– Chcesz, żebyśmy byli razem? – W jego głosie słychać było napięcie. – Chcesz chociaż spróbować być ze mną?

– Pierwszy raz mnie zawiodłeś w Darłowie. – Joanna nie patrzyła na Patera i przesuwała filiżanką po spodku.

– Wróciłam z rejsu i chciałam z tobą spędzić wieczór. Czułam, że możesz być dla mnie odpowiednim facetem. A ty miałeś telefon i zostawiłeś mnie samą. Wiesz, co w tym wszystkim było najgorsze? Ty byłeś tak zakłopotany, rozmawiając ze mną, że ten telefon przyjąłeś jak wybawienie! Odetchnąłeś z ulgą, że musisz iść do pracy i nie musisz starać się o mnie!

Pater milczał. Nie podejrzewał jej o taką przenikliwość.

– A potem te cholerne rozmowy telefoniczne między nami. – Joanna była coraz bardziej rozdrażniona. – Kiedy wahałam się w sprawie Grecji i przyjazdu tutaj, podszedłeś mnie chytrze. Jestem ci potrzebna w pracy, jestem niezbędna, mówiłeś. Dałam się kupić. Każdy lubi czuć się potrzebnym, zwłaszcza kiedy wcześniej był przez różnych uważany za zbędny przedmiot. I przyjechałam tu, a ty mnie wykorzystałeś. Potraktowałeś mnie instrumentalnie, i jako świadka, i jako kobietę. Byłam ci potrzebna tylko do znalezienia Krystiana, a przy okazji…

– Przypominam ci, że wczoraj do niczego cię nie zmuszałem – przerwał jej Pater.

– Nie mogłeś zadzwonić do swoich ludzi, żeby sami aresztowali Krystiana? – Joanna patrzyła wprost w oczy Patera. Przypominała mu dziwnego gitarzystę z hipnotycznym spojrzeniem nieruchomych oczu. – Nie musiałeś tego robić sam! Mógłbyś być ze mną i nad ranem odebrać telefon. „Mamy go, panie nadkomisarzu”, tak byś usłyszał. Odłożyłbyś telefon, a potem leżałbyś dalej koło mnie. Miałam nadzieję, że zaraz wrócisz. A ty zjawiasz się tutaj rano, robisz teatr i myślisz, że wszyscy będą ci bić brawo, jak wczoraj, kiedy tu ze mną tańczyłeś?!

Pater poczuł bezsilność. Nawet nie chciało mu się wyjaśniać, że i Wieloch, i Kulesza mieli wyłączone komórki. W swej złości przypominała mu byłą żonę. Skoncentrowaną na sobie, nieustannie analizującą swoje stany ducha, mówiącą: „Mam prawo do moich emocji”.

– Wiesz, co jest najgorsze? – zapytał. – To, że nie zapytałaś nawet, czy w końcu złapałem tego twojego Krystiana.

Joanna zrobiła się czerwona. Wiedział, że zaimkiem „twojego” wymierzył silny cios, zwłaszcza że – mówiąc o swoim niezainteresowaniu Traszką – Joanna mogła przecież mówić prawdę.

Podeszła do nich kelnerka z dużym flakonem wypełnionym wodą.

– Może chcieliby państwo włożyć kwiaty do wazonu? – Uśmiechnęła się miło.

Joanna wzięła bukiet róż i włożyła do flakonu.

– To dla pani – powiedziała do kelnerki. – Za pani wyrozumiałość!

Pater wstał i wyszedł z restauracji.

42

Z pokoju Patera przez otwarte na oścież drzwi widać było przechodzących mieszkańców ośrodka „Fregata”. Niektórzy z nich rzucali ciekawskie spojrzenia do wnętrza segmentu. Widzieli półrozebranego mężczyznę, który siedział z zamkniętymi oczami i bez ruchu w rozrzuconej pościeli. Niektórzy odwracali szybko wzrok. Dawno już minęło południe.

Pater nie zdążył zarejestrować prawie trzech godzin, które upłynęły od porannej rozmowy z Joanną. Wydawało mu się, że minęło zaledwie kilka minut, co spowodował ciężki sen, w jaki zapadł od razu po przyjściu do swej kwatery. Obudził się gwałtownie i zaczerpnął głośno tchu, jakby we śnie dusiły go jakieś zmory.

Wstał i spojrzał na swoją twarz w lustrze. Była pokryta grubymi kroplami potu. I wtedy do niego powróciło. Wszystko, co przeżył w nocy i o poranku.

Runął bezwładnie na łóżko. Od dawna nie żył w takim tempie – w ciągu dwunastu godzin spędził upojną noc z upragnioną kobietą, potem został upokorzony w knajpie w Chłapowie, następnie sponiewierał podejrzanego, a w końcu dostał kosza od tejże upragnionej kobiety, co do której roił sobie śmiałe plany na przyszłość. Pater nie nawykł do takiego tempa i odzwyczaił się od szybkiej czułości i jeszcze szybszego odrzucenia. Nigdy zresztą nie pojął sinusoidy wahań i zmiennych nastrojów, która często była wykresem stanów emocjonalnych jego żony.

Usiłował rozplatać sceny i wspomnienia, które paraliżowały swobodny bieg jego myśli. Aby to zrobić, musiał najpierw podzielić męczące go obrazy na prywatne i służbowe. Zaczął od tych pierwszych.

– Na szczęście nie jestem zakochany – powiedział do siebie. – Jestem za stary na nieszczęśliwą, nieodwzajemnioną miłość. Mogę mieć pełne zaufanie do swojego mózgu. Nie poddaje się on rujnującej miłosnej chemii. Jeszcze kilka lat temu zakochałem się w Izie po pierwszej wspólnej nocy. A nawet myślałem czas jakiś o mojej pierwszej dziwce z agencji. To już minęło. Już jestem dojrzały. No cóż… Ta Joanna to kobieta o jakimś chorym rygoryzmie, egoistka, która chce człowieka wessać, porwać i mieć tylko dla siebie! Dobrze było, ale to już koniec. I trudno. Niech tak będzie! W końcu zaliczyłem świetną laskę!

Po tej konstatacji poczuł się silny i pozbawiony uczuć jak bezwzględny uwodziciel. Usiadł i spojrzał w swoje odbicie w lustrze. Nie ujrzał tam Casanovy. Patrzył na niego szpakowaty facet o opuchniętej twarzy, szczupły, lecz sflaczały. Facet ten wyglądał, jakby zaraz miał się rozpłakać.

Wstał gwałtownie i ruszył w samych slipach do węzła sanitarnego. Wsadził głowę pod wodę. Kiedy spływała mu po karku, wpatrywał się w liszaje i zardzewiałą rynnę, która tworzyła umywalkę. W żołądku czuł ciężki kamień, jak podczas konfrontacji z Traszką w Chłapowie. Wtedy bał się o to, co może go spotkać, teraz – że coś może go nie spotkać. Że już więcej nie ujrzy Joanny.

Poczuł, że ktoś go klepie w ramię. Uniósł głowę i ujrzał umundurowanego Adriana Klofika, jednego z ludzi Banasiuka, który wraz z Wielochem starał się ustalić tożsamość Anny Seredy.

Dzień dobry, panie nadkomisarzu – przywitał się grzecznie młody policjant. – Mam coś dla pana. Przysłali to z Komendy Wojewódzkiej. Mówili, że pilne.

– Dzień dobry – mruknął Pater. – Dziękuję.

Spojrzał na kopertę i wyczul w niej kształt dyktafonu.

„A zatem technicy usunęli szumy w nagraniach Mielnika”, pomyślał i spojrzał w roztargnieniu na Klofika. Ten nie odchodził i wciąż uważnie przypatrywał się Paterowi.

– Przepraszam, że się wtrącam do nie swoich spraw – powiedział Klofik zatroskanym głosem. – Ale na zapalenie spojówek najlepsze są okłady z herbaty.

43

Adrian Klofik dawno nie widział takiego zachowania. Uszczęśliwiony Pater pognał w podskokach do swojego segmentu i zamknął drzwi. Usiadł na krześle i położył przed sobą dyktafon. Zamknął okno, aby nie uronić ani jednego słowa, ani jednego dźwięku z nagrania Mielnika. Przewinął zapis do miejsca, w którym był on zagłuszony jakimś hukiem i szumem. Teraz nie było słychać żadnych zakłóceń. Technicy dobrze wykonali swoją robotę. W parnym pokoju rozległy się słowa wypowiadane ściszonym głosem, który przez dyrektorkę wrocławskiej Szkoły Podstawowej nr 63 został rozpoznany jako głos jej byłego nauczyciela zajęć praktyczno-technicznych, Jana Mielnika:

Mielnik (cicho i wyraźnie): Bar „Plażowy” w Jelitkowie, dnia czwartego lipca dwa tysiące szóstego. Tu Karolinę Lisowską i Agnieszkę Bagińską widziano po raz ostatni.

Gwar rozmów, szczękanie butelek, w oddali uderzenie w talerze perkusji, jakiś znany Paterowi gitarowy riff.

Mielnik (glos zniekształcony przez alkohol): Siema, stary!

Tubalny głos: Cześć! Co podać?

Mielnik: Daj jeeeednego żywca!

Cisza. Odgłos stuknięcia. Potem dźwięk wsysania piany.

Mielnik: Uch, kurwa, tego było mi trzeba! Tubalny głos: Pij na zdrowie!

Cisza, milczenie. W głębi zespół próbuje instrumenty.

Mielnik: Kuźwa, ale u was są laski! Te, ale fajna dupa!

Tubalny głos: E tam, fajna! Przyjdź tu za parę godzin,

to dopiero zobaczysz fajne dupy! (nieco ciszej) Co

ty tak się podniecasz, chłopie? To najczęściej zwykłe

„mewki”.

Mielnik: Mewki?

Tubalny głos: No kurwy. Nie mam czasu teraz gadać!

Patrz, ile gości!

W oddali słychać śpiew i melodię popularnego niegdyś polskiego przeboju. Szuranie krzesła po podłodze.

Mielnik (ściszonym, wyraźnym głosem): Jest godzina dwudziesta druga pięć. Bar „Plażowy” w Jelitkowie. Koniec.

Przesłuchał jeszcze raz ten fragment nagrań Mielnika. Wyczyszczony z szumów fragment rozczarował go. Instynktownie Pater nie wiedzieć czemu spodziewał się jakiejś rewelacji. Spodziewał się, że spośród przybrudzonych, jak mawiali fachowcy, dźwięków wyłoni się prawda. Może nie nazwisko mordercy, ale prawda, która pomoże niezawodnie ustalić, kto nim jest.

Opadł na łóżko i podłożył ręce pod głowę. Jedno było pewne. Emerytowany nauczyciel zaczyna i kończy zapis normalnym i całkiem wyraźnym głosem, a między tymi momentami jego głos jest bełkotliwy. A zatem udawał pijanego. Tylko po co? Aby zbratać się z barmanem o tubalnym głosie? Aby móc mu zadawać intymne pytania o kobiety? Podejrzewał barmana o zabójstwo? Przecież ten zajmował się tatuażem. Twierdził, że większość jego klientek to prostytutki. Ale może w ten sposób nazywać też inne dziewczyny, które swobodnie się prowadzą i zmieniają partnerów. Zwykłe, wakacyjne, lekkomyślne dziewczyny.

Uruchomił laptopa i włożył do niego służbową kostkę internetową, którą niedawno otrzymał. Roześmiał się na wspomnienie Joanny i zganił się za swoje chwilowe zaćmienie umysłu i łzy uronione do rynny umywalki. Wspomnienie oświadczyn przy kaszce mannie i porannego odepchnięcia przy jajku w majonezie zostały przesłonięte przez obraz migających na ekranie cyfr i liter.

Wystukał w okienku wyszukiwarki „bar plażowy”, „Jelitkowo”. Wynikiem było kilka stron, na których znajdowały się te słowa – głównie odsyłacze do innych wyszukiwarek albo bazy danych. W jakimś spisie lokali trójmiejskich był osobliwy adres baru – po prostu „Plaża w Jelitkowie”. Jako numer kontaktowy podanych było dziewięć cyfr. Telefon komórkowy. Pater zapisał go na kartce. Rozłączył się z internetem, zgasił laptopa i wyjął komórkę. Wybrał ten numer. Usłyszał trzy szybkie dźwięki i ciszę.

Czynność tę powtórzył cztery razy. Z podobnym skutkiem. Potem wybrał numer Kuleszy.

– Cześć – powiedział, gdy usłyszał głos podwładnego.

– Cześć, szefie.

– Sprawdziłeś alibi Traszki?

– Mają do nas oddzwonić z Uppsali. Natychmiast zatelefonuję do ciebie, jak będę coś wiedział.

– Jak się zachowuje Traszka na komendzie?

– Śpi. Banasiukowi też mówił, że złoży na nas skargę. Narzekał, że wszystko go boli.

– Dobrze. Słuchaj, musisz dotrzeć do właściciela baru w Jelitkowie. Nie wiem, czy „plażowy” to jego nazwa i powinna być pisana w cudzysłowie i wielką literą, czy to zwykłe określenie. Rozumiesz, co mówię?

– Tak – odparł Kulesza po namyśle. – Chodzi o to, czy „plażowy” jest na szyldzie knajpy, czy nie.

– Dobrze. – Pater odetchnął. – Zadzwoń do gospodarczych. Oni szybko ustalą, kto płaci podatki z tej knajpy. Zdobądź numer komórki jej właściciela. Jak go złapiesz, zapytaj, kto rok temu, czwartego lipca dwa tysiące szóstego, stał u niego wieczorem za barem. Musimy go namierzyć! To jest teraz najważniejsze. Wieloch ma ci pomóc! Ma zadzwonić do operatora i sprawdzić, do kogo należy następujący numer komórki – podyktował z kartki numer, z którym próbował się bezskutecznie połączyć. – Jakieś pytania? Nie? To na razie!

Pater rozłączył się i poczuł głód. Uświadomił sobie, że nic dzisiaj nie jadł. Nie chciał jednak wychodzić z „Fregaty”, bo mógłby spotkać Joannę. Postanowił jeszcze kilkakrotnie przesłuchać nagranie Mielnika i zatelefonować pod numer, którego nikt nie odbierał. Po godzinie nagranie znał na pamięć, a trójdźwiękowy sygnał z telefonu wciąż dzwonił w jego głowie.

Na kartce nie zanotował już żadnych uwag, spostrzeżeń i tropów. Uznał, że z głodu przestaje myśleć. Ubrał się i wyszedł z ośrodka. Mijając hotel „Rejs”, znów poczuł ciężar w żołądku. Nie mógł się opanować, aby nie spojrzeć w okno Joanny. Było puste. „Pewnie poszła na plażę”, pomyślał, a kamień wzniósł się do jego przełyku. „Poszła na plażę, pełną wczasowych pięknisiów”.

Po chwili znalazł się w labiryncie małych uliczek, biegnących pomiędzy niebiesko-żółtymi straganami „Jarmarku morskiego”, barami i podestami. Zapełniał je drepczący tłum. Jeden człowiek popychał drugiego i następował mu na pięty. Zewsząd leciała donośna muzyka i dochodziły przeraźliwe dźwięki różnych automatów. Wokół wyły rozmaite piosenki – wszystkie w jednym stylu. Były to wytwory rodzimych szansonistów, zwycięzców telewizyjnych konkursów i innych bohaterów jednego sezonu. Pater poczuł gorąco i wilgoć bijącą od ludzkich ciał. Zaklął i depcząc komuś po stopie, wpadł za barierkę między plastikowe stoliki.

Znalazł się pod półprzezroczystym, falowanym dachem. Słońce, przebiwszy się przez pleksi, oświetlało osobliwą białą poświatą ludzi siedzących za stolikami i jedzących lody. Powietrze stało, ceny wyglądały na wysokie, i może dlatego klientów było niewielu.

Pater usiadł sam przy stoliku i przejrzał kartę. Z dań obiadowych był tylko gyros z frytkami i ryby w różnych kombinacjach. Zamówił to pierwsze i colę. Obok niego siedział starszy, sześćdziesięcioletni na oko mężczyzna w białej lnianej marynarce z krótkimi rękawami. Jego towarzysz, ubrany w obcisłe rurki i duży ćwiekowany pas, miał nie więcej niż trzydzieści lat. Rozmawiali o modzie. Co chwila wybuchali śmiechem. W pewnym momencie starszy mężczyzna podał młodszemu łyżeczkę z lodem i powiedział:

– Am, am.

Kelnerka postawiła przed Paterem talerz. Mięso było miękkie i rozpadało się w śmietanowym sosie, frytki – spieczone i twarde na brzegach. Zaczął je łakomie pochłaniać, choć czuć je było starym olejem. Pociągnął duży łyk coli i natychmiast poczuł, że jego czoło oddaje napój w postaci potu. Frytki połykał w całości. Jedna z nich podrapała go po przełyku. Zwolnił tempo. I wtedy w kieszeni jego spodni zawibrowała komórka.

– Cześć, szefie – usłyszał rozradowany głos Kuleszy. -Dwie informacje. Zła i dobra. Wiem, od której zacząć. Niestety, alibi Traszki zostało potwierdzone przez urząd zatrudnienia w Uppsali. Od połowy czerwca do końca sierpnia dwa tysiące trzeciego chałturzył w Uppsali i okolicach. Mamy go wypuścić?

– Nie – powiedział cicho Pater, widząc, że starszy pan przy stoliku obok uważnie mu się przysłuchuje. – Przetrzymamy go czterdzieści osiem godzin i ani minuty krócej. Nie ma możliwości, że Szwedzi się pomylili?

– Nie ma. Poza tym będziesz miał rozpiskę koncertów sporządzoną przez jego menedżera, kiedy tylko ten wróci z Chorwacji.

– To ścierwo ma menedżera? – Pater powiedział na tyle głośno, by pytanie dotarło do mężczyzny w lnianej marynarce.

Kulesza westchnął.

– Jedni mają menedżerów, inni zatrudniają ochroniarza. Tak dla picu. By było widać, że coś znaczą. A ten menedżer Traszki to wyjątkowy pracoholik. Zabiera ze sobą na wczasy większość dokumentów. Bez niego w firmie nikt nic nie wie.

– W porządku. A dobra wiadomość?

– Mamy dane szefa knajpy z Jelitkowa.

– To świetnie. – Pater się uśmiechnął.

– Sławomir Jodłowski, zamieszkały w Gdańsku, u nas nienotowany. Prowadzi kilka interesów. Dwie knajpy, jedną w Jelitkowie, a drugą… Trzymaj się mocno i nie spadnij z krzesła!

– We Władku?

– Tak. Bar „Amber” we Władysławowie. Zadzwoniłem tam i zastałem go. Porozmawiałem z nim przez chwilę…

– Zapytałeś o barmana z lipca dwa tysiące szóstego?

– Tak i wiem, kto wtedy stał za barem. On sam. Sławomir Jodłowski od dwa tysiące trzeciego do dwa tysiące szóstego przez cały letni sezon wieczorami stał sam za barem w Jelitkowie. Pańskie oko konia tuczy. W tym sezonie pracuje głównie we Władku, w „Amberze”. W Jelitkowie kierownikiem baru „Plażowego” jest jego szwagier.

– Dlatego trzy lata temu nie zwróciliśmy uwagi na Jodłowskiego – mruknął Pater. Błędy popełnione w śledztwie przed laty krążyły niczym widma. – Zajęliśmy się wtedy właścicielem, tym szwagrem…

– A, jeszcze jedno. Wieloch ustalił, że numer, który mi podałeś, to stara komórka Jodłowskiego.

– Bomba! – zakrzyknął Pater. – Zaraz oddzwonię i powiem, o której macie być u mnie. Wtedy wam wyjaśnię, co to za nowa okoliczność sprawy.

Rozłączył się i pożarł resztę gyrosa. Jedząc, zorientował się, że jego sąsiedzi przyglądają mu się uważnie. Podniósł wzrok i napotkał uśmiech młodszego z nich.

– Nieświadomie pomógł mi pan znaleźć odpowiednie słowo – powiedział mężczyzna w rurkach. – Powiedział pan na końcu swojej rozmowy „bomba”, a to słowo natychmiast skojarzyło mi się z „bombajką”. A tak się nazywa biała marynarka z krótkimi rękawami, jaką te raz nosi mój przyjaciel. Przez dwa dni nie mogłem sobie przypomnieć tego słowa! A potrzebowałem go do skrabla. Dziękuję!

Pater był myślami bardzo daleko, jak najdalej gry w skrable. Wstał i położył pieniądze na stole.

– Niezbyt uprzejmy – usłyszał komentarz o sobie.

– Daj spokój, to jakiś gbur – usłyszał z ust starszego mężczyzny. – A ty nie podrywaj każdego faceta!

Pater wyszedł z lokalu i sięgnął po komórkę.

44

Szedł w stronę portu we Władysławowie. Po lewej stronie rósł gęsty las iglasty, który stanowił jakby zasieki, chroniące przed wejściem na plażę. Pod lasem stały ciasno zaparkowane samochody, których maski były tak rozpalone, że można by na nich przypiec grzanki. Auta były puste. Za szybami wielu z nich umieszczono kartki. Pater podszedł, aby je odczytać. Komunikaty na nich były identyczne: „Szukam wolnego pokoju”. Pater już wiedział, czemu auta były puste. Ich właściciele robili to, o czym zawiadamiali na swych kartkach. Po raz pierwszy ciepło pomyślał o swojej kwaterze w ośrodku „Fregata”.

Idąc szybkim krokiem, czuł w brzuchu ciężar. Nie był to jednak „kamień tęsknoty”, jak pretensjonalnie nazwał swoje poranne uczucia do Joanny. To był gyros. Skojarzenie smaku przeszło w skojarzenie dźwięku. „Bombajka”, „gbur”, dwa słowa wypowiedziane przez młodszego geja, nie dawały mu spokoju. Wiedział, że są one jednak istotne dla intuicji, które krążą po jego głowie. Nie wiedział tylko, czy chodzi o przeczucia i niepokoje służbowe, czy o sprawy prywatne.

W jego kieszeni odezwał się Dym na wodzie. Dzwonił Banasiuk.

– Dzwoniłeś do mnie przed chwilą – powiedział komendant po krótkich powitaniach. – Nie mogłem odebrać. W kiblu byłem.

– Dzwoniłem, dzwoniłem – Pater powtarzał bezmyślnie i zaraz sobie przypomniał. – Ach tak! Chciałem się czegoś dowiedzieć o Sławomirze Jodłowskim, szefie baru „Amber” we Władku. Pomyślałem sobie, że może coś mi o nim powiesz. Ale nie mogłem się z tobą połączyć i postanowiłem zasięgnąć informacji u jakiegoś hurtownika. Oni zwykle dobrze znają swoich klientów. Idę do hurtowni napojów „Agnieszka”.

– Rzeczywiście, mało wiem o tym Jodłowskim. Nie pochodzi stąd i tu nie mieszka. Przyjeżdża tylko w sezonie i zwykle nocuje na zapleczu baru „Amber”. Spotkałem go kilka razy na szkoleniu, gdzie mówiłem o sprawach bezpieczeństwa. To taki coroczny spęd u burmistrza. Przychodzą właściciele knajp, którzy chcą zapunktować u władz. Potem kończy się to wódeczką. Goście idą gdzieś w miasto. Ja z nimi nie chodzę. Sanepid miał w zeszłym roku problem z tym Jodłowskim, ale nie wiem, o co chodziło.

– A mógłbyś się dowiedzieć?

– Jasne.

– Dzięki, Józek.

– A, jeszcze jedno. Szef tej hurtowni jest małomówny i niezbyt skłonny do współpracy z policją. Ma nieciekawy życiorys. Lepiej poszukaj u siebie w Gdańsku czegoś o tym Jodłowskim. Chyba tam mieszka, nie?

– Tak, tam, ale mam mało czasu. Spróbuję najpierw tutaj. Dzięki.

– Cześć.

Banasiuk rozłączył się, a Pater poczuł przypływ sympatii do komendanta. Nie zapytał go, dlaczego interesuje się Jodłowskim, oraz nie zdziwił się, że chce o nim najpierw zasięgnąć języka u kogoś trzeciego, a nie od razu przesłuchać szefa baru „Amber”. Gdyby Banasiuk zapytał o to drugie, Pater nie odpowiedziałby mu szczerze. Właściwa odpowiedź na to pytanie brzmiała: „Do każdego, kto choć trochę jest podejrzany, podchodzę jak pies do jeża. Muszę o nim najpierw możliwie najwięcej wiedzieć”.

Po pięciu minutach minął wejście do portu, nad którym wisiał dwujęzyczny napis: „Polska i Kaszuby. Kaszebe e Polska”. Niedaleko, obok wypożyczalni motorówek i skuterów wodnych „Shark”, mieściła się hurtownia napojów „Agnieszka”. Pater, odpowiednio już poinstruowany przez operatora wózka widłowego, wszedł do biura i pokazując blachę sekretarce, zapytał, czy może rozmawiać z szefem, panem Andrzejem Nogą. Sekretarka w wieku pobalzakowskim porzuciła klawiaturę komputera i weszła do pokoju obok. Wyszła po dłuższej chwili ze słowami:

– Pan prezes prosi.

– Bardzo pani dziękuję – powiedział Pater i posłał jej uśmiech.

Sekretarka uśmiechnęła się służbowo i powróciła do swej klawiatury. Pater wszedł do gabinetu. Zastał w nim trzech mężczyzn w krótkich spodenkach i w koszulkach bez rękawów. Różnili się jedynie obuwiem, dwaj z nich nosili japonki, a siedzący za dużym biurkiem otyły szef hurtowni – sandały nałożone na stopy w czarnych skarpetkach. Jego goście siedzieli na jedynych w tym pomieszczeniu fotelach. Na biurku szefa znajdowała się mosiężna rzeźba tygrysa, stojącego na dwóch tylnych łapach. Do rzeźby przymocowana była tabliczka z napisem „Pomorski tygrys sukcesu”. Na ścianie wisiał kalendarz z nagimi modelkami, a na szafie stały rzędem ozdobne kufle, które upamiętniały nadmorskie biesiady piwne. Z włączonego radia sączyły się natarczywe reklamy.

– Ja do pana, panie prezesie – powiedział Pater, pokazując swoją blachę i legitymację. – Możemy porozmawiać na osobności?

– Nie – odparł Noga i pogłaskał głowę tygrysa.

Nie uzasadnił niczym swojej odmowy. Zapadło milczenie. Wszyscy patrzyli na Patera z dużym zainteresowaniem.

– No to porozmawiamy przy świadkach. – Pater odsunął tygrysa z brzegu stołu i przysiadł na nim. – Chciałbym pana zapytać o jednego z pańskich klientów.

– Nie rozmawiam o niczym z policją bez mojego adwokata. Mam takie prawo.

– Ale pańskie faktury mogę chyba przejrzeć?

– Na to potrzebny jest nakaz.

– No to porozmawialiśmy. Dziękuję za pański czas -odpowiedział Pater i wyszedł z gabinetu szefa.

Ukłonił się sekretarce. Tym razem nie odpowiedziała mu uśmiechem.

Na zewnątrz, pod wypożyczalnią sprzętu pływającego „Shark”, potężnie zbudowany kulturysta tłumaczył dwóm mężczyznom, jak korzystać ze skutera wodnego. Jeden z nich nosił białą bombajkę, drugi rurki. Spojrzeli na Patera mało przyjaźnie. Ten odwrócił się na pięcie i oparł o czerwony mur budynku. Już wiedział, że „bombajka” i „gbur” wiążą się z jego aktualnym śledztwem. Nie dotyczyły spraw prywatnych.

Gbur.

Dziwne słowa. Rzadko używane. W ustach starszego geja były to wyrazy staromodne, książkowe, uczone, przestarzałe. Archaizmy.

Kto używa archaizmów?

Bombajka. Wyraz specjalistyczny. Znany specjalistom. Kto używa słowa „bombajka”? Krawiec. Przedwojenny krawiec.

„Gdzie ostatnio w moim śledztwie słyszałem archaizmy i wyrazy żargonowe?” Zaczął przebiegać w pamięci ostatnie rozmowy, jakie prowadził. Wciąż słyszał słowa Joanny.

Bombajka. Gbur.

„Nie powinienem wracać do rozmów, które prowadziłem”, pomyślał całym zdaniem, „ale do tych, które słyszałem. A co ostatnio słyszałem oprócz rozmowy tych gejów?”

Nagranie. Nagranie Mielnika. Rzadkie słowa.

„Mewka”. Wyraz żargonowy. Używany przez byłych cinkciarzy i byłych milicjantów.

Kaczanowski przy przesłuchaniu użył tego rzadkiego słowa. Za budynkiem baru Kaczanowskiego znaleziono Annę Seredę. Tego słowa użył też Sławomir Jodłowski w rozmowie z Mielnikiem. W jego barze widziano po raz ostatni Lisowską i Bagińską. Czy ma to jakiś związek? Jodłowski zna Kaczanowskiego? Może są kumplami? Przecież kolega powtarza słowa kolegi i jego językowe automatyzmy!

Pater znów wbiegł do hurtowni i do sekretariatu.

– Droga pani – uśmiechnął się promiennie do sekretarki. – Może mi pani pomóc? Czy pani jest z Władysławowa?

– Tak – odpowiedziała niepewnie.

– Czy Sławomir Jodłowski, szef baru „Amber”, jest państwa klientem?

– Tak, jest. – Sekretarka spojrzała bojaźliwie na drzwi gabinetu prezesa. Najwyraźniej była rozdarta, obawiając się i swojego pracodawcy, i policjanta.

– A Grzegorz Kaczanowski, szef baru na plaży we Władku, tego przy wejściu głównym?

– Też.

– Czy oni się przyjaźnią?

– Normalnie, pomagają sobie bo prowadzą podobny interes. Normalnie, kochają się.

– Słucham?! – Paterowi zakręciło się w głowie.

– To bracia. – Sekretarka rozejrzała się, jakby zdradzała wielką tajemnicę. – Chociaż po innym ojcu.

45

Paweł Bończak, znany bardziej jako „Mumia”, obudził się w samo południe. Nawet nie zamierzał nadwerężać swojej pamięci, by odtworzyć wypadki ubiegłej nocy. Wiedział, że będzie to daremne i może skutkować jedynie silnym bólem głowy. Ważne było nie to, co nabroił wczoraj, lecz to, co nabroi dziś. Ten aforyzm, powtarzany przez jego mentora, Pornosa, który wprowadzał go kilka lat temu w Gdańsku w świat handlu narkotykami, zawsze pozwalał Mumii pozbyć się moralnego kaca. Miewał go zresztą po pijaństwach niezwykle rzadko, a jeżeli już był przez niego dręczony, to tylko z jednego powodu: że przepuścił zbyt dużo pieniędzy.

Mumia wstał z trudem i oparł się o starą, rozchwianą meblościankę, która przedzielała na pół jedyny pokój w mieszkaniu, tworząc sypialną nyżę i pomieszczenie dzienne. To tam powlókł się noga za nogą i stanął przy oknie. Władysławowskie Osiedle Tysiąclecia Państwa Polskiego było jego letnią ojczyzną od kilku lat, a to wynajmowane co roku, skromnie urządzone mieszkanie – dobrą kwaterą. Było ono bardzo dyskretne, ponieważ nigdy w sezonie diler Mumia nie miał stałych sąsiadów, którzy mogliby stać się z jakichś względów podejrzliwi lub ciekawscy. Byli to bowiem letnicy, którzy zmieniali się jak w kalejdoskopie.

Mumia ukucnął i spojrzał pod parapet. Wciąż mógł zaufać swojemu instynktowi. Mimo wczorajszego upojenia przykleił tam taśmą – jak zwykle – małą skórzaną portmonetkę oraz fiolkę z tabletkami, których wczoraj nie udało mu się sprzedać. Otworzył jedno i drugie. W fiolce było kilka tabletek ze znakiem ying i yang, portmonetka była pusta.

Dilera ogarnęła chwilowa złość na swoją hojność. Strzępy wspomnień przelatywały mu przez głowę – a to typ w ciemnych okularach pije obok niego drinka, a to jakaś dziewczyna w nisko opuszczonych majtkach kiwa mu ręką z parkietu, a to wyżelowany młodzieniec w kiblu błaga go o tańszą działkę. Nie chciał tych wspomnień składać do kupy. Nadchodził dół. A on miał już dość tego doła. Obrócił się i uderzył pięścią w meblościankę. Pomogło.

Mumia zebrał myśli. Był wtorek, czyli dzień, w którym odbierał kasę od właściciela baru „Amber”. A zatem zaraz wszystko będzie dobrze. Dostanie kasę, napije się piwa, zje kebaba i poczeka na wieczór. Dół minie. Taki to już wakacyjny cykl. Niezawodny i bezpieczny. Mumia lubił powtarzalność sytuacji.

Poszedł do łazienki i oddał mocz. Potem usiadł na muszli i sięgnął do znajdującego się za nią schowka. Przeliczył liczbę pozostałych pastylek, zapalił papierosa i wybrał numer z komórki.

– Cześć, Rugby – powiedział. – Dzisiaj wtorek, mogę do ciebie przyjść po kasę?… Tak, zaraz… Wiem, że wpadam zawsze wieczorem, ale dzisiaj potrzebuję wcześniej… Dobra, dzięki… Jesteś u siebie, na zapleczu?… Okej, będę tam.

46

Pater wyszedł z hurtowni „Agnieszka” i zachowywał się jak pijany. Oparł się o chropowaty mur i zamyślony zsunął się po nim tak nisko, aż ukucnął. Było mu tu dobrze, w cieniu, w chłodzie bijącym od muru. Myślał. Powoli i precyzyjnie.

Sławomir Jodłowski. Brat Grzegorza Kaczanowskiego.

Bracia sobie pomagają, tak mówiła sekretarka z hurtowni.

Nikt mi nie pomaga oprócz żony, to mówił Kaczanowski.

Dlaczego Kaczanowski kłamał?

Jodłowskiego nagrano w Jelitkowie. W jego własnym barze, w którym widziano po raz ostatni Lisowską i Bagińską.

A obok baru jego brata we Władysławowie znaleziono dziewczynę z takim samym tatuażem jak Lisowska.

Bracia.

Pomagają sobie.

Każdy z nich bez wzbudzania podejrzeń mógł dostarczyć wózkiem dostawczym ciało Anny Seredy na plażę.

Jeden kryje drugiego.

To normalne – jak u braci.

Pater podniósł się z kucek.

– Bierzemy się za nich – powiedział do siebie i wyjął komórkę. – Tylko za którego najpierw?

Zanim zdążył wybrać numer, jego telefon zadzwonił.

– Chcesz wiedzieć, co z tym sanepidem u Jodłowskiego? – usłyszał głos Banasiuka.

– Tak – odparł.

– Jodłowski rok temu zapłacił karę – sapnął Banasiuk. – Za prowadzenie nielegalnej działalności na zapleczu swej knajpy. Kilkakrotnie się odwoływał, ale i tak przegrał z sanepidem.

– Taki był syf na tym zapleczu?

– Nie widziałeś tego zaplecza. A to prawdziwy salon.

– I co, Jodłowski prowadził burdel w tym salonie?

– Nie! – Banasiuk roześmiał się. – Burdel zniszczyłaby mu konkurencja. Coś znacznie spokojniejszego. Salon tatuażu.

Pater zamilkł. Zbyt szybkie tempo jak na niego. Jednego dnia dowiaduje się, że właściciel baru, w którym po raz ostatni widziano Lisowską i Bagińską, jest tatuatorem. I że był on tam również w przybliżonym czasie śmierci studentek. I że tropił go detektyw amator, ścigający mordercę obu dziewczyn. I że teraz kryje go z jakichś powodów jego przyrodni brat. Tego było zbyt wiele.

– Zasnąłeś tam, Jarek? – zapytał Banasiuk. – Chcesz coś jeszcze wiedzieć?

– Tak – wychrypiał Pater. – Chcę znać adres knajpy „Amber”. Tej z tym salonowym zapleczem.

– 47

Mumia zbliżył się do lokalu, z którego właścicielem o ksywie „Rugby” robił przez ostatni rok bardzo dobre interesy. Kiepsko go znał, ale to, co wiedział, wystarczało. Rugby był człowiekiem solidnym, który nigdy się nie targował i płacił w terminie. Przydomek zawdzięczał swej sportowej przeszłości – w młodości był rozgrywającym w drużynie rugbistów Ogniwa Sopot. To wzbudzało respekt, ale wcale nie musiało wróżyć dobrych interesów. Kiedy Mumia otrzymał od Pornosa namiar Rugby'ego, uśmiechnął się drwiąco. Wątpił, aby w knajpie rockowej, do której przychodzi towarzystwo przed czterdziestką, handel ecstasy był czymś opłacalnym. Po pierwszej wypłacie wiedział, że się mylił i co do wieku bywalców, i co do opłacalności. Tabletki nie szły tu wprawdzie tak szybko jak w stroboskopowych lokalach, ale sprzedawały się ciągle, w małych, lecz niezmiennych dawkach. A Mumia lubił niezmienność i sytuacje bez niespodzianek.

Dlatego zdziwił się nieprzyjemnie, kiedy drzwi od dobudówki, którą Rugby nazywał „zapleczem”, otworzył nie sam właściciel, lecz jakiś duży blondyn z rumieńcami na twarzy i rzadkimi kręconymi włosami. Mumia, zanim cokolwiek powiedział, spojrzał w głąb pokoju i ujrzał Rugby'ego siedzącego na krześle. Nad nim stało dwóch facetów.

Instynkt nigdy go jeszcze nie zawiódł. Mumia nic nie powiedział, lecz dobrze wymierzył. Blondyn dostał w grdykę. Chwycił się za gardło i upadł na kolana. Mumia był skacowany i wypalił poprzedniego dnia ze trzydzieści fajek, ale miał pewność, że nic go nie zatrzyma, a jego płuca będą pracowały jak u kenijskich długodystansowców.

Rzucił się do ucieczki. Jeden z facetów znajdujących się wewnątrz podbiegł do charkoczącego kolegi i dmuchnął mu mocno w usta, a potem ruszył za Mumią.

– Policja! Stój, bo strzelam! – usłyszał Mumia głos, a potem strzał w powietrze.

Nie zareagował. Biegł opustoszałą nagle ulicą i rozglądał się na boki. Nie było żadnych przerw w zwartej zabudowie. Mógł jedynie przeskoczyć przez czyjś parkan. Biegł szybko i charczał, ale czuł, że jakiś czas wytrzyma ten bieg w afrykańskiej temperaturze. Miał pewność, że mu się uda. Podpowiadał mu to jego instynkt przetrwania. Wtedy poczuł szarpnięcie w pośladkach i zdało mu się, że ktoś podciął mu nogi. Runął w kurz. Po raz pierwszy w życiu instynkt zawiódł Mumię.

48

Wszystko rozegrało się zbyt szybko. W tym samym momencie, kiedy Kulesza dostał cios w gardło, a Wieloch ruszył za napastnikiem, Pater wyjął pistolet. Jednak niedługo się nim cieszył. Poczuł ruch powietrza, a potem zdrętwiała mu ręka. Pistolet zazgrzytał na płytkach podłogowych. Przeraźliwy huk pustej beczki po piwie zabrzmiał na zapleczu. Pater cofnął się i natrafił piętą na ławkę dla kulturystów. Stracił równowagę i runął na podłogę.

To go uratowało. Druga beczka, którą Jodłowski cisnął w jego kierunku, chybiła bowiem celu. Z ziemi Pater zobaczył, jak właściciel wybiega z lokalu. Stękając, podniósł pistolet i ruszył za Jodłowskim, ciężko kuśtykając.

Minął Wielocha, który celował z pistoletu do uciekającego człowieka. Kiedy ten padał, Jodłowski wskoczył do potężnego terenowego nissana i ostro ruszył, sypiąc wokół piachem.

Pater rzucił się do opla astry, którym przyjechał, i odpalił silnik. Jodłowski wyprzedzał go już o jakieś sto metrów. Oddalał się bardzo szybko. Pater poczuł gorycz zniechęcenia. Nabierał szybkości, ale nie miał szans z terenowym nissanem. Jedyne, co mógł teraz zrobić, to połączyć się z Banasiukiem i postawić na nogi wszystkie jednostki w okolicy. Zwolnił i wyjął komórkę. Wtedy zauważył, że zbliża się do tyłu nissana. Rozejrzał się wokół i już rozumiał. Ulica była zapełniona ludźmi i Jodłowski musiał zwolnić.

– Mam cię, skurwysynu! – wrzasnął. Zahamował i wystawił rękę z pistoletem, celując w opony nissana.

Ten triumf był przedwczesny. Terenówka ryknęła, a drobny żwir spod jej kół zastukał po szybie opla. Obaj ruszyli pełną szybkością. Pater dodał gazu. Był za uciekającym w odległości trzydziestu metrów. I wtedy przez tuman kurzu dojrzał ludzi uskakujących na chodniki. Nie wierzył własnym oczom. Rozległ się głuchy huk i ostry krzyk. Ponad tłum, kłębiący się na chodniku, wzleciał wózek dziecięcy z wygiętym kołem. Jakiś mężczyzna leżał na ulicy. Jodłowski nie trąbił, nie ostrzegał ludzi; on ich rozjeżdżał.

Pater kierował jedną ręką, pod nogami czuł skaczące pedały. Trzymał się wciąż za nissanem. Zwolnił. Na ślepo sięgnął do schowka i wyjął koguta. Przykleił go do dachu. Wycie napełniło ulicę Hryniewieckiego. Jakiś wyrostek podbiegł do Patera i walnął ze wściekłością pięścią w jego dach. W tylnym lusterku widział, jak chłopak kuleje i trzyma się za kolano. Pater wystrzelił w powietrze.

I wtedy poczuł, że wszystko wokół spotężniało, nabrało nieprawdopodobnie wielkich rozmiarów. Najbardziej zaś tył nissana, który rósł w oczach. Pater rzucił obie nogi na sprzęgło i hamulec. Nie pomogło. Maska opla złamała się wpół, kiedy wbijał się w tył nissana.

Huk i świst fruwających wokół szkieł odblaskowych był tak przejmujący, że Pater pochylił głowę. Po sekundzie nastała cisza. Pater, nie czując żadnego bólu, wyskoczył z samochodu i wolno zbliżał się do ściganego auta. Na szyi powiesił blachę. Wąsaty facet w siatkowej czapce oglądał ze wściekłością rozbite drzwi swojego dostawczego mercedesa. Przed nim stał długi korek samochodów, który powstrzymał Jodłowskiego.

– Wjechał mi w dupę, skurwysyn! – krzyknął do Patera. – Pan z policji? Goń go, to pewnie jakiś bandyta bez ubezpieczenia! Kto mi teraz zapłaci? 0 tam biegnie, goń go!

Pater widział Jodłowskiego, który biegł w stronę portu. Ulica była pusta, ludzie tłoczyli się na chodnikach i pod lasem na wydmie. Pater ruszył.

Patrzył na ziemię, aby nie trafić na jakąś przeszkodę. Wciągał powietrze nosem, a wypuszczał ustami. Po chwili miał wrażenie, że jego nos staje się gorącym miechem.

Jodłowski zniknął w bramie portu. Pater był tam po piętnastu sekundach. Wśród starych murów było sporo ludzi. Byli to główne klienci hurtowni, które wynajmowały od portu pomieszczenia. Jodłowskiego ani śladu. Pod hurtownią „Agnieszka” stał jej szef, Andrzej Noga, i kilku innych mężczyzn. Wlepiali wzrok w Patera. Ten zatrzymał się, aby zapytać o uciekiniera. Z jego ust wydobył się warkot. Z powodu gwałtownych skurczów płuc nie mógł wydać artykułowanego dźwięku. Spojrzał bezradnie na Andrzeja Nogę, który jak to ujął Banasiuk, był niezbyt skłonny do współpracy z policją.

– Tam! – wrzasnął Noga. – Do chłodni wysokiego składowania!

Po stu metrach Pater wpadł na sztywną folię, wiszącą u wejścia do chłodni. Poślizgnął się na lastrykowej posadzce i runął na ziemię. Na środku warczał i dymił pusty wózek widłowy. Wokół piętrzyły się puste palety, tworzące piętrowe korytarze. Z góry dobiegł trzask.

– Zabiję go, psie! – Pater usłyszał głos Jodłowskiego. – Skręcę mu kark!

Spojrzał w górę. Jodłowski, ciężko dysząc, trzymał za brodę człowieka w kasku i kombinezonie. Mięśnie przedramion byłego rugbisty zadrgały.

Pater oparł ręce na kolanach i ciężko oddychał. Jego wzrok padł na paletę będącą podstawą stosu, na którym stał Jodłowski z operatorem wózka widłowego. Pater już wiedział, że ma go w garści. Uspokoił oddech, w odróżnieniu od Jodłowskiego, który wciąż sapał. Uśmiechnął się. Żegnał się ze wspomnieniami dwóch studentek z Jelitkowa, którym ryby wyjadły oczy. Żegnał się ze wszystkimi koszmarami, w których głowy zamordowanych dziewczyn wypływały na powierzchnię wody jak rozgotowane warzywa. Spojrzał jeszcze raz na sęki palety, która była na samym dole. I na jej wyraźne pęknięcie.

Podniósł nogę i uderzył w to pęknięcie obcasem.

49

Gdyby w chłodni wysokiego składowania znajdowały się tylko europalety, Pater nic by nie mógł zrobić. Jednak z względów oszczędnościowych były w niej również polskie palety. Palety pęknięte i ze sękami nie mogły być – zgodnie z normami europejskimi – używane do przewozu towarów. W polskim transporcie krajowym przymykano jednak oczy na kiepskie palety. Dzięki temu Pater mógł zwyciężyć.

Kiedy paleta na samym spodzie z trzaskiem pękła, Jodłowski się zachwiał. Operator wózka poczuł, że nacisk jego rąk zelżał. Uderzył wtedy łokciem w brzuch napastnika i złapał się ostatniej palety z sąsiedniego stosu. Zawisł na niej, podczas gdy Jodłowski runął na zimną posadzkę.

Pater uskoczył na bok i zobaczył wszystko dokładnie. Jodłowski poleciał do tyłu, w przeciwnym kierunku niż stos, na którym stał. Z przejścia wśród palet dobiegł dźwięk jedyny w swoim rodzaju: jakby ktoś uderzył w płytę pilśniową dużym dojrzałym pomidorem. Jakby worek foliowy z wodą, spadający z dużej wysokości, rozbił się na chodniku. Huk i klaśnięcie.

Pater domyślił się, co się stało. Wciągnął kurz w płuca i ruszył przez stertę palet. Robotnik podbiegł i chwycił go za T-shirt, coś krzyczał. Pater poczuł, że jego koszulka pęka w rękach robotnika. Wyrwał się i skoczył do Jodłowskiego.

Bandyta leżał na plecach. Pater nachylił się nad nim.

– Zabiłeś te dziewczyny? W Jelitkowie i teraz we Władku? – zapytał. – To ty je zabiłeś?

Jodłowski uśmiechnął się, na jego ustach pękały krwawe bąbelki. Zamknął oczy i zaczął dygotać jak przy ataku epilepsji.

– Ty skurwysynu! – wrzeszczał robotnik na Patera.

– Przez ciebie mogłem się połamać albo skończyć jak ten! Co ty, kurwa, sobie myślisz?! Złożę na ciebie skargę! To ma być, kurwa, policjant?!

Pater spojrzał na niego i uśmiechnął się szeroko.

– Od jutra nie pracuję już w policji. – Nadkomisarz spojrzał na leżącego i powiedział z silnym przekonaniem: – Zabiłeś je, zabiłeś… No to zdychaj!

Jodłowski nie usłyszał już tych słów.

50

Bar „Bosman” nie należał do miejsc chętnie odwiedzanych przez turystów, wygrzewających ciała we Władysławowie. Wciśnięty między kilka bloków, był natomiast przystanią dla garstki mieszkańców Osiedla Tysiąclecia, omijających zatłoczone latem deptaki. Tubylcy i wakacyjni nomadzi chodzili tylko swoimi ścieżkami.

Zwykle po południu w „Bosmanie” spotykała się ta sama ekipa. Tym razem jednak oprócz grupki stałych bywalców, dyskutujących o programach widzianych w telewizji, pojawiło się kilku nowych przybyszy. Jan Detlaff, właściciel baru, przypatrywał się od dłuższego czasu trzem mężczyznom. Stolik, przy którym siedzieli, zastawiony był pustymi szklankami po piwie. Detlaff na co dzień nie lubił się przemęczać i zbierał szkło tylko w sytuacjach wyższej konieczności – gdy brakowało czystych naczyń lub gdy zachodziła obawa, że rozochoceni bursztynowym płynem biesiadnicy szykują się do rozróby. Tym razem żadna z tych okoliczności nie wchodziła w rachubę, a jednak barman, wiedziony ciekawością, postanowił uprzątnąć stół. Wieloletnia praca za kontuarem sprawiła, że Detlaff nauczył się, niczym dzikie zwierzę w lesie, reagować na najmniejsze sygnały zagrożenia.

Tym razem sygnały takie wysłał rumiany mężczyzna, gdy zbyt głośno wymówił dwa słowa. Pierwsze skierowane było do mężczyzny, który siedział naprzeciwko i nazwany został „nadkomisarzem”. Drugie słowo, które usłyszał Detlaff, brzmiało: „wykrwawić”. Cały Władek huczał o strzelaninie, samochodowym pościgu niczym w amerykańskim filmie i człowieku przygniecionym przez palety w porcie. Barman powiązał dwa słowa z tamtymi zdarzeniami. I poczuł dziwny chłód na opalonym karku.

– Jesteś pewien, że to on? Masz absolutną pewność?

– Detlaff zbierał szkło ze stolika, gdy usłyszał głos trzeciego mężczyzny.

Ten, do którego skierowane było pytanie, trzymał twarz ukrytą w dłoniach. Najwyraźniej jednak coś odpowiedział, bo rumiany pochylił się przez stół.

– Mówi, że chce jeszcze piwo.

– Nie kupuj mu! Wlał w siebie najpierw połówkę wódki, a potem trzy browary. Jest kompletnie pijany.

– A dziwisz mu się? Najpierw ten facet w porcie, a potem Biuro Spraw Wewnętrznych. Już zaczęli węszyć. Podobno będzie dochodzenie.

– Tyle że już nie mogę tego słuchać! Tego, że to już koniec i że jutro zaczyna nowe życie! Poza tym… poza tym nie jestem pewien, czy ten Jodłowski to był właściwy strzał.

Mężczyzna naprzeciwko oderwał dłonie od twarzy, wstał i zatoczył się na sąsiedni stolik, przy którym siedział jeszcze jeden nieznany Detlaffowi gość.

– Przepraszam – wybełkotał Pater.

– Nic nie szkodzi, nadkomisarzu.

Pater wyprostował się gwałtownie.

– Nadkomisarzu? To my – czknął – to my się znamy?

– Można tak powiedzieć. Idzie pan do baru? Może wypijemy kolejkę?

Pater wpatrywał się tępym wzrokiem w rozmówcę o przyciętych na jeża siwych włosach i nie przypominał sobie, by kiedykolwiek wcześniej go spotkał.

– Czy idę? Może tak, może nie. Nie. – Pokręcił głową. – Nie, ja już nigdzie nie idę. Skończyłem. Ja mam spokój i te trzy dziewczyny mają spokój.

– Dziewczyny?

Nagle barman zobaczył, jak towarzyszący „nadkomisarzowi” kompani wstają od stołu i zbliżają się do nich.

– Przepraszam – szepnął. – Muszę do kibla. Miło było z panem pogadać.

W tym momencie Pater usłyszał gromki śmiech. Gwałtownie odwrócił się i chwiejnie podszedł do stolika, przy którym siedziało czworo biesiadników.

– Z czego się śmiejecie? Ze mnie? – Pater zapytał cicho.

Trzech mężczyzn przestało się śmiać.

– Wiecie, jak to jest – Pater wziął głęboki oddech – jak to jest kogoś zabić?

Blondyn o sylwetce kulturysty podniósł się z krzesła.

– Słuchaj, człowieku, nie wiem, ale jeśli chcesz się przekonać…

– Dosyć, Mikrus! – Jan Detlaff uznał, że najwyższa pora wkroczyć do akcji niczym bokserski sędzia.

– No to powiedz mu, żeby spadał! Mała – wskazał na kobietę o zniszczonej twarzy, która bez ruchu siedziała przy stoliku – zaczęła gadkę o piratach z Karaibów i że grał tam taki facet… Jak ona powiedziała? – Odwrócił się w stronę kolegów.

– Że gra tam Orlando Brando! – wrzasnął jeden i znów zaniósł się śmiechem, który przerodził się w rzężenie.

– No właśnie – Mikrus przytaknął. – A wtedy podchodzi ten…

– My go już zabieramy. – Kulesza podszedł do dyskutującej grupki. – I przepraszam za kolegę. Miał… miał ciężki dzień.

Kulesza i Wieloch wprawnym ruchem wzięli komisarza pod ramiona. Ktoś, kto ich nie znał, pomyślałby, że ten sposób wyjścia ćwiczyli z pijanym kompanem nie raz. Byli przy drzwiach, gdy Pater niespodziewanie wyrwał się z uścisku i odwrócił.

– On nie nazywał się Orlando Brando! – wrzasnął. – On nazywał się Jodłowski! Jelitkowo. Władysławowo. Dopadłem go! Rozumiecie?

– Dosyć! – warknął Wieloch. – Zabieramy go na kuter. – Jest tak pijany, że nie poczuje kołysania – dodał, widząc wahanie w oczach Kuleszy.

Mężczyzna o przyciętych na jeża siwych włosach uśmiechnął się. Tak. Wszystkie elementy układanki pasowały do siebie. Przypomniał sobie, co mówił mu jego pierwszy szef, gdy wiele lat temu, jeszcze jako student dziennikarstwa, poszedł na staż do gazety. Dziennikarz musi mieć czyste ręce i uszy. Wprawdzie Marcin Frątczak już dawno upaprał dłonie w najgorszym szambie, ale wciąż dbał o to, by usłyszeć, co trzeba. Odnalezienie Patera okazało się dziecinnie łatwe. Gdy dowiedział się o pościgu wąskimi uliczkami Władysławowa, wiedział, że znalazł właściwy ślad. Wystarczył jeden telefon do policjanta z Biura Spraw Wewnętrznych.

Frątczak popatrzył, jak bezwładne ciało nadkomisarza wspiera się na jego dwóch towarzyszach. Takich widoków tu, we Władku, pełno. Ale ten był szczególny.

Frątczak raz jeszcze uśmiechnął się do siebie i wyjął z kieszeni cyfrowy aparat fotograficzny. „Mój najlepszy przyjaciel. I niezawodny”, pomyślał, kierując obiektyw w stronę pijackiej grupki Laokoona.

Pewnie dobrze mu zapłacą. Nie tylko za artykuł, ale i za supersesję.

51

W kawiarni hotelu „Rejs” Pater pił kawę, sok pomarańczowy i wodę mineralną. Te wszystkie napoje pił na zmianę – łykał raz beżowy, raz żółty, a raz przezroczysty płyn. Potrzebował dużo płynów. Czaszka mu trzeszczała od wczorajszej wódki, lecz jednocześnie kac wyostrzał jego zmysły. Joannę, siedzącą naprzeciwko nad filiżanką kawy, postrzegał w nadzwyczaj ostrych barwach. Jej słowa docierały do niego w dużych dawkach, jakby podwojone przez echo.

– Złapałem go – powiedział cicho.

– Kogo? Krystiana? – Joanna nie miała już w oczach przedwczorajszego znudzenia i rozczarowania.

– Nie – odparł. – Mordercę, przez którego rozpadło się moje małżeństwo.

– A, mówiłeś mi kiedyś o tym. – Patrzyła mu prosto w oczy. – Jesteś pewny, że gdyby nie ten morderca, twoje małżeństwo by trwało?

– Moje małżeństwo rozpadło się dlatego, że myślałem wciąż o tym mordercy, nie o mojej żonie – westchnął. – On był dla mnie najważniejszy. Kiedy przychodziłem z pracy, milczałem, bo nie wiedziałem, o czym rozmawiać z żoną. Potrafiłem tylko o nim mówić. A która kobieta chce, aby wciąż poruszać takie nudne tematy? Nawet gdyby nie ten morderca rozbił moje małżeństwo, to zrobiłby to inny. Co za różnica?

– Dziękuję za szczerość. – Joanna była poruszona. – I mówisz mi o tym tak spokojnie? Powiedziałeś mi przecież, że tamtą noc ze mną traktujesz jako pierwszy krok w chmurach. Pierwszy, rozumiesz? Czyli ma być dalszy ciąg! A teraz mnie uprzedzasz: kochana Joasiu, nie będziesz dla mnie ważna, bo ważni są dla mnie tylko mordercy! Czy tak? Dobrze cię zrozumiałam?!

– Oddzielmy sprawę mojego byłego małżeństwa – powiedział wolno – od sprawy naszej przyszłości. Podczas mojego związku z Izą myślałem o mordercach, kiedy będę z tobą, nie będę o nich myślał! Proste?

– Chcesz, żebym w to uwierzyła? – Przewróciła oczami z irytacją. – Daj mi jakiś argument, aby mogła w to uwierzyć.

– Proszę bardzo. – Oparł łokcie na stole. – Odchodzę z pracy w policji!

– Masz mnie za naiwną? – Roześmiała się drwiąco. – Myślisz, że w to uwierzę? Policjant, który z ramion dziewczyny, z którą się po raz pierwszy kochał, ucieka, bo wzywają go obowiązki, albo traktuje ją jako kogoś na raz, albo na dłużej. Ale policjantem jest na zawsze. Niereformowalnym. Takim, co nigdy nie porzuci swojej roboty.

– Co za psychologiczna wiedza! – zaironizował Pater. – Mogłabyś być psychologiem w policji! Nie wiem, czy cię przekonam, ale coś ci powiem. Posłuchasz mnie?

– Mów! Chcesz mi opowiedzieć o tym wczorajszym pościgu? Wszyscy o tym mówią.

– Nikt natomiast nie mówi, że ten morderca nie żyje. -

Wypił resztki swoich napojów. – Umarł godzinę temu. Ja go zabiłem. Nie chciałem tego zrobić. Chciałem go tylko unieszkodliwić. Miałem pecha. To tak, jakby złapać za rękę złodzieja, który ze stresu dostaje zawału serca.

Joanna milczała i wpatrywała się przerażona w Patera.

– Zbierze się komisja – ciągnął. – Przyjadą gnojki z Biura Spraw Wewnętrznych. Z daleka. Z Poznania albo z Krakowa. Robi się to po to, by nadać dochodzeniu pozory bezstronności. Może orzekną jakieś nadużycie władzy. Zostanie na mnie nałożona jakaś kara. Dostanę naganę. Mogę mieć niższą emeryturę. Ale nie dbam o to. Wiesz dlaczego?

– Nie.

– Bo wykonałem swoje zadanie. Przyszedłem do pracy w policji, bo nie chciałem być nauczycielem. Po paru miesiącach pracy zacząłem rozumieć, że coś jest ze mną nie tak. Że moim celem wcale nie jest łapanie przestępców. W końcu zrozumiałem, że tak naprawdę nie chciałem ich wcale łapać, ale karać. To był mój prawdziwy cel. Kiedy inni koledzy odfajkowywali swoje sprawy, ja wciąż interesowałem się losami przestępców. Ile lat dostali, gdzie siedzą… Zapisywałem nazwiska adwokatów, którzy ich bronili… A wczoraj sam wymierzyłem karę w najważniejszej sprawie. W sprawie mojego życia. Zrealizowałem swój prawdziwy cel. Tu nie chodziło wcale o to, że ten skurwysyn rozbił moje małżeństwo. Chodzi o to, że go ukarałem. Co mam robić więcej, kiedy zrealizowałem swoją zawodową misję? Powiedz mi, co mam robić teraz? Może ścigać kolejnego mordercę, jakiegoś Naśladowcę? Po co? Żeby nie został sprawiedliwie ukarany? I siedząc w kiciu, zbijał kasę na swoich chorych pamiętnikach? Albo podpisał kontrakt na ich ekranizację?

– Nie wiem, co masz robić – odparła zamyślona.

– A ja wiem – powiedział cicho. – Jutro składam podanie w sprawie przejścia na emeryturę, a za kilka dni będę z tobą na Folegandros. Nie wrócę do policji.

Joanna uśmiechnęła się.

– Pamiętasz, jak się poznaliśmy? – zapytała.

Przypomniał sobie upalne lato zeszłego roku i dom spokojnej starości, w którym nic nie było na swoim miejscu. Zamiast upragnionego spokoju w Domu Seniora „Eden” mnożyły się trupy. Zamiast rajskiej atmosfery Pater odkrył kilka ludzkich dramatów. Jednak najmniej do „Edenu” pasowała pracująca tam dziewczyna. „Asystentka”, jak głosił napis na plakietce przypiętej do niebieskiej bluzki.

– Oczywiście, że pamiętam. – Odwzajemnił uśmiech. -

Zawsze będę to pamiętał. Poznaliśmy się, gdy były mistrzostwa świata w piłce nożnej. A dlaczego pytasz?

Joanna nagle spoważniała.

– Bo zastanawiam się, co się stało z tamtym Jarosławem Paterem. Jesteś zupełnie innym człowiekiem… – dodała cicho. – Nawet to, jak mówisz… to też się zmieniło.

Pokręcił głową.

– Nie zmieniłem się. To okoliczności się zmieniły. Ale to już wszystko poza mną. Poza nami.

Wstała od stolika.

– Jestem zmęczona.

– Mogę cię odprowadzić do pokoju?

– Tak.

Wyszli z kawiarni i ruszyli po schodach. Pod drzwiami pokoju Joanny stał ośmioletni może chłopiec. Trzymał w ręku duży bukiet bladych goździków. Pater odebrał go od niego.

– To za czekanie. – Wręczył chłopcu pięć złotych.

– Jakie piękne! – zawołała Joanna.

– Dopiero teraz chciałem ci wręczyć tę niespodziankę – mruknął Pater. – Nie tak jak przedwczoraj przy śniadaniu.

Weszli do pokoju. Zamknęła drzwi i odłożyła kwiaty na stół. Potem usiadła na fotelu i uśmiechnęła się do Patera.

– Ja też mam dla ciebie niespodziankę – powiedziała, podciągając spódnicę. – Nie mam na sobie majtek.

52

Świtało, gdy zasypiali. To miała być ich ostatnia noc w „Rejsie”. Pater błądził myślami wokół greckich wysp, próbując przypomnieć sobie ich wszystkie znane nazwy. Zanim zasnął, zauważył, że nieprzenikniony granat nieba ustąpił stalowemu odcieniowi zbliżającego się poranka. Pomyślał jeszcze, że to najpiękniejszy odcień stali, jaki kiedykolwiek widział.

Obudził się o ósmej. Chciało mu się pić. Jedną ręką obejmował śpiącą Joannę, drugą sięgnął po butelkę wody mineralnej stojącej przy łóżku. Butelka była pusta. Pater zaklął pod nosem i wstał, by pójść do łazienki. Zobaczył, że w telefonie, który położył na stole, pulsuje niebieskie światełko. Ktoś zostawił wiadomość. W pierwszej chwili chciał ją zignorować. Co go to w końcu obchodzi? Jest przecież z kobietą, na której mu zależy. Za kilka godzin ciśnie podanie o emeryturę na biurko Cichowskiego jak Brudny Harry, który wrzucił do wody policyjną odznakę.

Gdy napił się wody z kranu i opłukał twarz, podszedł jednak do telefonu. Może Joanna miała rację, mówiąc, że policjant na zawsze pozostaje policjantem. Niereformowalnym.

„Telewizja Gdańsk”, usłyszał w telefonie kobiecy głos. „Będę jeszcze próbowała się z panem skontaktować”. Telewizja? Jaka telewizja? Pater trzymał telefon w dłoni, gdy rozległ się sygnał połączenia. Nacisnął zieloną słuchawkę.

– Dzień dobry, Telewizja Gdańsk raz jeszcze – usłyszał ten sam kobiecy głos. – Bardzo chcielibyśmy spotkać się z panem, panie nadkomisarzu, i poprosić o krótki komentarz.

– Nie mam nic do komentowania – rzucił cicho. – Nie jestem ani Szpakowskim, ani Szaranowiczem. Poza tym w policji obowiązują procedury. Proszę się zwrócić do rzecznika Komendy Wojewódzkiej.

Zdał sobie sprawę, że nie powiedział: „u nas w policji”. To nie była już jego policja. Już nie.

– Ale ja dzwonię w sprawie dzisiejszego artykułu na pański temat- kobieta nie ustępowała. – To niesamowita historia!

Poczuł, że zalewa go fala ciepła. To nie było to ciepło, którego doświadczył kilka godzin temu.

– Artykułu na mój temat? – szepnął i wszedł do łazienki. – O czym pani mówi?

– Nic pan nie wie? – zdziwiła się dziennikarka. – Nie wie pan o artykule w „SuperExpressie”?

– Nie wiem – warknął Pater. – Ale się dowiem.

Pięć minut później cicho zamknął drzwi od pokoju. W recepcji na ladzie leżał „Dziennik Bałtycki”.

– Macie może „SuperExpress”? – spytał trzydziestolatka z hiszpańską bródką, wklepującego do komputera dane nowych hotelowych gości.

– Proszę iść w stronę skweru Abrahama. Tam najszybciej pan dostanie.

Pater wybiegi z hotelu. Grupa plażowych pielgrzymów, którzy zmierzali w stronę swojej ziemi obiecanej, patrzyła na niego ze zdziwieniem.

Na pierwszej stronie gazety zobaczył tytuł: „Tak bawią się policjanci”. Niżej umieszczono zdjęcie. Mimo że fotografia była słabej jakości, bez trudu rozpoznał Wielocha i Kuleszę, którzy trzymali pod ręce jakiegoś słaniającego się na nogach mężczyznę. Podpis nie pozostawiał wątpliwości. „Dwaj kompani od wódeczki prowadzą swojego szefa, nadkomisarza P. Wstyd!”

Pater poczuł, że serce bije mu coraz mocniej. Zwinął gazetę, jakby bał się, że któryś z wczasowiczów może połączyć jego osobę z mężczyzną na zdjęciu.

Doszedł do alei Gwiazd Sportu i usiadł na ławce. Jeszcze raz spojrzał na pierwszą stronę. Znajdował się na niej odsyłacz do artykułu zamieszczonego wewnątrz gazety. Odszukał stronę siódmą i ujrzał kolejny tytuł, wybity wielką czerwoną czcionką: „Wściekły pies z Pomorza”. Przeczytał kilka pierwszych zdań wyróżnionych tłustym drukiem. „Pogoń za przestępcą wąskimi uliczkami Władysławowa zakończyła się śmiercią. Jako pierwsi odkrywamy kulisy tej sensacyjnej sprawy!”

Pater szybko przebiegł wzrokiem cały artykuł. Popatrzył na ilustrujące go dwie fotografie. Na pierwszej pokazano wejście do chłodni wysokiego składowania we władysławowskim porcie. Na drugim zdjęciu stało kilku mężczyzn. Pater nie miał wątpliwości, że fotografia pochodzi z jednego z policyjnych pikników. Twarz jednego z nich była komputerowo rozmyta. Jego twarz.

Raz jeszcze zaczął czytać. Tym razem uważnie.

„Turystów przebywających we Władysławowie spotkała niespodziewana atrakcja. W wypełnioną wczasowiczami ulicę Hryniewieckiego wjechały z piskiem opon dwa samochody. Ludzie w panice odskakiwali na boki, kryjąc się w barach, niektórzy zaś sądzili, że na ulicy kręcone są sceny do kolejnego filmu kryminalnego. Pogoń za podejrzanym znalazła swój kres w jednej z portowych hal”.

Tu następował opis zdarzeń rozgrywających się w chłodni. Najwyraźniej Marcin Frątczak – spojrzał na nazwisko dziennikarza podpisanego pod artykułem – musiał rozmawiać z zakładnikiem Jodłowskiego. „Ten policjant- mówi nasz rozmówca – zachowywał się, jakby był niepoczytalny. Jakby miał szaleństwo w oczach!”

„By zrozumieć, co się stało we Władysławowie – Pater czytał dalej – musimy cofnąć się o cztery lata, gdy na plaży w Jelitkowie znaleziono zwłoki dwóch dziewczyn. Ta głośna sprawa nie znalazła swojego finału w sądzie. Sprawcy nie wykryto, zaś sprawa ta stała się obsesją prowadzącego ją policjanta”.

Bohaterem dalszej części artykułu był sam Pater, nazywany „nadkomisarzem P.”. Dwóch rozmówców opowiadało o hazardowej pasji Patera i zakładach bukmacherskich. Pojawiła się także wypowiedź anonimowego policjanta: „Nikt go nie lubił. Nazywaliśmy go «Antypater». Ze względu na nazwisko oraz to, że z nikim się nie kolegował”.

Antypater. A więc ujawnili moje nazwisko. Każdy głupi, jeśli tylko zada sobie trochę trudu, będzie wiedział, o kogo chodzi. „Nikt go nie lubił”. To zdanie najbardziej go zabolało.

Niczym sparaliżowany wpatrywał się w kolejne akapity, opowiadające o Jelitkowie i znów o akcji na półwyspie. Doszedł do kolejnego fragmentu i odzyskał świadomość, jakby ktoś wymierzył mu mocny policzek.

„Jak dowiadujemy się z wiarygodnych źródeł – przeczytał – morderca z Jelitkowa i Władysławowa miał na swoim koncie trzy inne zbrodnie popełnione na terenie Polski. Właśnie jego dotyczyła akcja o kryptonimie «Naśladowca»„.

„Stek bzdur. Gazetowe brednie”, pomyślał Pater. „Niusy wyssane z palca, czyli gówno prawda”.

A jednak nie mógł zlekceważyć ostatniego akapitu. Fragmentu, który znów traktował o nim. „Nadkomisarz P. jest w gruncie rzeczy postacią tragiczną. Jak «Zły porucznik” i bohaterowie Wściekłych psów Tarantino. Czy dla takich ludzi powinno być miejsce w policji? Mimo odnoszonych sukcesów chyba nie. Nadkomisarz P. jest niczym niezabezpieczona broń pozostawiona bez nadzoru. Broń, która prędzej lub później wypali, powodując tragedię”.

Z wściekłości przedarł gazetę na dwie części i obie wyrzucił do kosza. Z powrotem usiadł na ławce i zaczął tępo wpatrywać się w mosiężną gwiazdę wykutą w hołdzie dla jakiegoś wybitnego sportowca.

Stracił poczucie czasu. Ze stanu odrętwienia wyrwał go dźwięk telefonu, kłujący niczym żądło szerszenia.

„Żarówa”, przeczytał na wyświetlaczu. „A więc stary już wie o wszystkim. I dobrze. Zaoszczędzimy sobie czasu”.

– Wiem, w jakiej sprawie pan dzwoni. – Pater postanowił ubiec naczelnika. – Poranna lektura już za mną.

– Wizerunkowo wypadasz tak sobie – warknął naczelnik. – W sprawie tego zdjęcia, gdzie tych dwóch kretynów podtrzymuje cię ledwo ciepłego, miałem już telefon z centrali. A policja dba o dobry wizerunek, rozumiesz?

– Chciałbym się z panem spotkać. – Pater postanowił, że nie będzie wdawał się w dyskusje.

– No to chociaż raz się zgadzamy. – Cichowski ciągle warczał niczym amstaff szykujący się do ataku. – I to nie jest tak, że ty sobie chcesz, Pater. Ty masz tu być! Nie wiem, co masz dla mnie, ale ja wiem, co mam dla ciebie! A jeśli się znów nachlasz, niech cię Kulesza albo ten drugi pajac przywiezie. Ale już!

Naczelnik rozłączył się.

Pater wstał z ławki. Huczało mu w głowie. Jakby był muszlą wyłowioną z pobliskiego morza i przystawioną do ucha.

Powłóczył nogami w stronę „Rejsu”. Gdy mijał mosiężną gwiazdę Janusza Kusocińskiego, poczuł, jakby postarzał się o wiele lat.

53

Pater wjechał na parking policyjny i stanął. Gdy znalazł się na trójmiejskiej obwodnicy, wiedział, że apatia ustąpiła. Każdy przebyty kilometr sprawiał, że czuł się coraz silniejszy. Zaczęło się finałowe odliczanie. Jak w Space Oddity Davida Bowie'ego. Wśród tysięcy dokumentów wypełnionych zgodnie z policyjną procedurą ten, który wiózł ze sobą dzisiaj, był dla niego najważniejszy.

– Za chwilę wracam – powiedział do Joanny.

Przed godziną obudził ją i poprosił, by pojechała razem z nim. Chciał, by była świadkiem jednej z najważniejszych chwil w jego życiu. O artykule w „SuperExpressie” nie wspomniał ani słowem.

Przesunął palcami po jej szyi i obojczyku. Uwielbiał to miejsce, ciepłą, małą zatokę jej ciała. Pocałował ją w szyję.

– Nie przeszkadzaj! – Uśmiechnęła się, opędzając się od niego jak od natrętnej muchy.

– Podoba ci się ten kawałek? – Wskazał palcem na samochodowy odtwarzacz płyt.

– Jest ładny – odpowiedziała w zamyśleniu.

Wokalista King Crimson, John Wetton, kończył właśnie śpiewać drugą zwrotkę utworu Starless. Paterowi podobała się bezpretensjonalna opinia Joanny. Prosty przymiotnik „ładny”. Jego była żona, słysząc King Crimson, zatykała sobie uszy i kazała mu natychmiast ściszyć lub najlepiej wyłączyć tę „kocią muzykę”.

– Jeszcze jedna zwrotka i utwór ten stanie się trudny – powiedział. – Skomplikowany, zawiły i momentami nieznośny.

– Czyli taki jak ty. – Joanna uśmiechnęła się do niego. – Jak ja. Jak my wszyscy.

Pocałował ją – tym razem w policzek – i wysiadł z auta. Kiwnął ręką dyżurnemu i wbiegł po schodach do swojego pokoju. Z przyjemnością zauważył, że na obu biurkach panuje nienaganny porządek. Jego partner, Światło, był pedantyczny i drobiazgowy. Na środku jego biurka leżały kolorowe długopisy. Pater mógłby się założyć, że odległości między nimi są identyczne. Przypomniał sobie, że Światło miał jeszcze tydzień urlopu. W tym roku postanowił wykorzystać wszystkie zaległe dni, i dlatego ominęła go sprawa Naśladowcy. „Lucky Man”, pomyślał z goryczą. Na jego własnym biurku leżała jedna kartka komputerowego wydruku. Domyślił się, co to jest – wykaz koncertów Traszki w obu formacjach muzycznych. Nie chciał patrzeć na tę rozpiskę. Po co mu ona? Przecież nie ma już pośród żywych mordercy z Jelitkowa! A co go obchodzi Naśladowca, nawet jeśli jest nim Traszka? Aby zagłuszyć wątpliwości, starał się przypomnieć sobie słowa Zbigniewa Herberta o greckiej wyspie Korkyra. „A mały osioł na wyspie Korkyra śpiewał mi ze swoich niepojętych miechów płuc melancholię krajobrazu”.

Pater położył na biurku rozwiązanie umowy o pracę w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego. Wyjął też bilety lotnicze do Salonik i umieścił obok podania. Z lekceważeniem odsunął na drugi koniec stołu wykaz koncertów Traszki. Teraz najbardziej obchodziło go zdanie Joanny na temat połamanych rytmów drugiej części utworu Starless.

Wtedy do jego pokoju wszedł naczelnik Cichowski. Bez pukania. Jego czoło pokryte było potem.

– Czytaj to! – powiedział głucho i podał mu wydruk mejla. – Teraz, przy mnie!

Pater nazwałby uczucie, które go ogarnęło, „wściekłą obawą”. Czuł, że na tym wydruku mejla jest coś ponurego i nieodwołalnego. Coś, czego się bał. Coś, co go rozwścieczy.

– A ty czytaj to! – Pater podstawił pod nos Cichowskiego swoje podanie.

– Proszę – powiedział komendant, zdziwiony, że jego podwładny zwraca się per „ty”. – Przeczytaj to i rób, co chcesz. Możesz odejść i wyjechać na swoją pierdzieloną Kretę. Zasłużyłeś na to. Mimo że dałeś się sfotografować nachlany! Ale najpierw przeczytaj tego mejla.

Pater przeczytał kilkakrotnie. Spojrzał na Cichowskiego z przerażeniem. Już wiedział, że nie pozna opinii Joanny na temat utworu King Crimson.

54

Siedział przy swoim biurku i na zmianę wpatrywał się w długopisy perfekcyjnie poukładane przez Światłe oraz na wydruk.

Pora pooddychać jodem. Czytałem o tobie. Wydaje ci się, że mnie złapałeś? Musimy pogadać o Jelitkowie. To stanie się dziś w nocy. Będę znowu kimś innym. Pomyśl kim. Dam ci wskazówkę. Możesz nawet ustalić godzinę. Lubisz przecież hazard. Chętnie się z tobą zabawię w Gdańsku. A potem się napiję wesołego szampana.

Sięgnął po komórkę i wybrał numer Joanny.

– Coś się stało, że dzwonisz? – zapytała zaniepokojona.

A więc wyczuła, że coś jest nie w porządku.

– Stało się. Znowu. – Starał się, by jego głos brzmiał spokojnie.

– Mnie to nie obchodzi…

– Posłuchaj! – przerwał. – Za chwilę zejdzie do ciebie policjant i da ci kluczyki. Wracaj do „Rejsu” i poczekaj na mnie. Muszę uporządkować kilka spraw, by być tutaj na czysto. Zaufaj mi!

Usłyszał trzask wyłączanego telefonu. Wybiegł z pokoju, wręczył dyżurnemu kluczyki i wyjaśnił, co ma zrobić. Gdy wrócił, zastał Cichowskiego w fotelu Światły.

– Czas dla drużyny się skończył – powiedział naczelnik. – Przeczytałeś dokładnie?

– Skąd został wysłany ten mejl?

– Kafejka internetowa. Nie rób sobie nadziei.

– O której godzinie to dostaliście?

– Mejl przyszedł o dziewiątej trzydzieści. Przyszedł na adres komendy, ale jest skierowany do ciebie. Domyślasz się, kto go napisał?

Pater nie zdążył odpowiedzieć, gdy ktoś zapukał do drzwi. Zobaczył zakłopotaną twarz dyżurnego policjanta.

– Panie nadkomisarzu, zrobiłem tak, jak pan chciał. Tyle że w tym samochodzie nikogo nie było. Nie było tej pani, o której nadkomisarz mówił.

Na palcu policjanta pobrzękiwały kluczyki. Przywodziły na myśl wzgardzony pierścionek zaręczynowy.

55

„Musimy pogadać o Jelitkowie”. Gdyby nie to jedno zdanie, Patera już by tam nie było. Czyżby tak bardzo się pomylił? W porcie we Władysławowie patrzył, jak umiera morderca, a teraz przekonał się, że cała ta pogoń była fatalną pomyłką. Czy potrzeba prywatnych egzorcyzmów i krucjata wywołana sprawą sprzed czterech lat nie sprawiły, że stracił policyjny węch? Może rację miał ten cały Frątczak, przyrównując go do wściekłych psów. Wściekłych albo oszalałych.

Ale Frątczakiem zajmie się kiedy indziej. Teraz musi się skupić na mejlu.

W telefonie usłyszał sygnał nadchodzącej wiadomości. Przyszedł SMS od Joanny. „W pierwszej chwili się wkurzyłam. W drugiej pomyślałam, że rzeczywiście musisz wyczyścić swoje sprawy. Jadę po rzeczy do Rejsu. Spakuję cię. Do zoba na lotnisku”.

Uśmiechnął się. A potem poprosił, by przynieśli mu pierwszą wiadomość od Naśladowcy. Tę, która sprawiła, że policyjne urlopy na Wybrzeżu zostały odwołane.

Przeczytał kilka razy oba mejle.

I kto to wie prócz mnie? Wystarczy Krakowa. Idą wakacje. Pora pooddychać jodem. Tym razem bez atrakcji. Atrakcją będzie śmierć. Odezwę się po swojemu, możecie być pewni. Pa!

Pora pooddychać jodem. Czytałem o tobie. Wydaje ci się, że mnie złapałeś? Musimy pogadać o Jelitkowie. To stanie się dziś w nocy. Będę znowu kimś innym. Pomyśl kim. Dam ci wskazówkę. Możesz nawet ustalić godzinę. Lubisz przecież hazard. Chętnie się z tobą zabawię w Gdańsku. A potem się napiję wesołego szampana.

Intuicyjnie czuł, że jest kilka punktów zaczepienia. Wyrwał kartkę z notesu i zaczął pisać. Najpierw podobieństwa.

„Pora pooddychać jodem”. To jego znak rozpoznawczy. Chce, byśmy wiedzieli, że dzisiejszej wiadomości nie wysłał nam jakiś szaleniec. Chce, byśmy wiedzieli, że wysłał je Naśladowca.

Teraz różnice. Tych jest więcej.

Pierwszy mejl jest jakiś… Jest bardziej składny. Mówi tylko o tym, co stanie się na Wybrzeżu. Ten dzisiejszy, z dziewiątej trzydzieści, jest chaotyczny. Najpierw znak rozpoznawczy. Potem zdania kierowane do mnie. Później zapowiedź morderstwa. Zaraz potem znów komunikat do mnie. To pisał ktoś, kogo wyprowadzono z równowagi. Co cię tak wkurzyło, skurwielu?

„Czytałem o tobie”. Przeczytał w gazecie, że dopadliśmy Naśladowcę i że sprawa zamknięta.

Pater przypomniał sobie artykuł z „SuperExpressu”. Tylko że informacja o Naśladowcy pojawia się pod koniec artykułu. Nie wystarczyło przypadkiem zerknąć na pierwszą stronę, przechodząc koło kiosku. Tam nic nie było.

Jest jeszcze jedna możliwość. Pater włączył komputer i w wyszukiwarkę internetową wpisał kilka słów. Po chwili zobaczył to, czego szukał. „Morderca Naśladowca nie żyje!” Na jednym z portali pod takim tytułem zamieszczono streszczenie z tabloidu. Naśladowca tak na nie trafił.

Pater niczym zahipnotyzowany wpatrywał się w swoje notatki.

Kolejna różnica. Pierwszy mejl został wysłany do policji. Drugi do niego. „Dlaczego do mnie?”, pomyślał. „Bo przypisano mi nie moje zasługi. Bo wychodzi na to, że przechwalam się zabiciem Naśladowcy”.

Pater potarł czoło. Skoro morderca napisał pod policyjny adres, równie dobrze mógł zostawić informację na jego skrzynce. Zdobycie takiego adresu nie wymaga specjalnego trudu. Adres mejlowy Pater miał na swojej wizytówce.

Uświadomił sobie, że już od wielu dni nie sprawdzał poczty. „Limit twojej skrzynki został przekroczony”, to był główny komunikat, jaki administrator poczty wysłał Paterowi w ostatnim tygodniu kilka razy. Mejla od Naśladowcy nie było. Miał się właśnie wylogować, gdy wśród zalegającego spamu zobaczył wiadomość od Manola. Znawca heavy metalu sobie tylko znanym sposobem dotarł do zdjęć z trasy koncertowej zespołu Traszki z dwutysięcznego trzeciego roku. Otworzył zdjęcia i popatrzył na czterech muzyków z zasłoniętymi twarzami. Równie dobrze mogliby grać w filmach sado-maso. Ciekawe, który z nich to Traszka?

Zamknął zdjęcia i dopiero teraz zobaczył dopisek po głównej części mejla. „Wybrałem kilka zdjęć”, pisał Manolo. „I tak się na nic Panu nie przydadzą. Pozdrawiam. Manolo”.

Poczuł, że ogarnia go niepokój. Nie wiedział dlaczego, ale czul, że coś jest nie tak. Odnalazł w komórce telefon do Zbynka Karalucha i zadzwonił.

– Manolo jest?

– Poczekaj chwilę, bo dziś ma debiut. Już nie wprawia się na słoninie.

Minęła minuta, gdy usłyszał głos Manola.

– Myślałem, że już się pan nie odezwie.

– Dlaczego napisałeś, że te zdjęcia mi się nie przydadzą?

– Bo Henkermaske to pięciu kolesi, a na wszystkich zdjęciach, które mam od kumpli ze Szwecji, grają we czterech. Brakuje jednego gitarzysty. Proszę się dobrze przyjrzeć. Na gitarze gra taki grubas z czystymi rękami.

– Czystymi?

– No, bez tatuaży. Á propos tatuaży, muszę wracać, bo mnie szef przegoni.

Pater jeszcze raz przejrzał zdjęcia. Jak to możliwe? Przecież urzędnicy z Uppsali… Urzędnicy z Uppsali najpewniej odnotowali występy zespołu, ale raczej nie zadawali sobie trudu, by liczyć, ilu muzyków pojawia się za każdym razem na scenie. Traszka mógł opuścić część trasy, a potem wrócić do kolegów. Kolejny raz przewertował zdjęcia. Tak, Manolo miał rację. A to znaczy… A to znaczy, że Traszki nie było w Szwecji, gdy zdarzyło się Jelitkowo. Skurwiel kłamał wtedy na kutrze. „Musimy pogadać o Jelitkowie”. I jeszcze: „Czytałem o tobie. Wydaje ci się, że mnie złapałeś? Lubisz przecież hazard”. Pater czuł w tych zdaniach pewną poufałość. Taką, która może wiązać policjanta i przestępcę. Cichowski pytał go przecież, czy nie domyśla się, kto jest autorem mejla.

Gwałtownie sięgnął po kartkę, którą pierwszy raz widział na spotkaniu z Aleksandrowskim, Marksem i tą profesor od językoznawstwa. Już wówczas pomyślał, że zbliża się do ważnego śladu. Instynkt podpowiadał mu, że jest blisko, nie wiedział jednak, czego szukać.

„I kto to wie prócz mnie”. Obruszył się, gdy pierwszy raz przeczytał to zdanie. Jego zmysł polonistyczny podpowiadał, że powinno być „oprócz mnie”.

Wybrał numer dyżurnego.

– Znajdź mi telefon do profesor Artemidy Prociw-Bury. Tak, dobrze usłyszałeś imię i nazwisko. Z Uniwersytetu Gdańskiego. Albo znajdź mi jakiegoś innego językoznawcę. To pilne!

Czekał na połączenie, wpatrując się w ekran monitora, i pomyślał, że wymarzony przez Cichowskiego wunderteam, który miał schwytać Naśladowcę, nigdy nie powstał. Nie zaczął działać, bo on, Pater, opętany był swoją obsesją. Znów do niej powrócił. Traszka zabił w Jelitkowie. Mielnik się nie pomylił, odnalazł go i spotkanie przypłacił życiem. Następnie Traszka wysyła mejla, że zabije na Wybrzeżu. Morduje Seredę we Władysławowie. Naśladuje sam siebie. Naśladuje.

Pater sięgnął do szuflady i znalazł notatki ze spotkania w komendzie. Sięgnął po przysłaną rozpiskę koncertów Traszki. Interesowały go tylko trzy miejscowości. Bez trudu znalazł Katowice, Warszawę i Kraków. Porównał terminy występów z datami, gdy popełniono morderstwa á la Marchwicki, Staniak i Kot.

Wiedział niezbicie, kto jest Naśladowcą. Był przy drzwiach, gdy zadzwonił telefon na biurku. Cofnął się i podniósł słuchawkę.

– Mówi Sebastian Gralak, doktorant pani profesor Prociw-Bury. Proszono mnie…

– Proszę posłuchać uważnie – przerwał mu Pater. -Przeczytam jedno zdanie. „I kto to wie prócz mnie”. Dlaczego jest „prócz”, a nie „oprócz”.

Gralak milczał zaskoczony.

– Przecież to proste – powiedział w końcu. – „I kto to wie prócz mnie” ma rytm jambiczny. Mówiąc najprościej, to bardzo muzyczna fraza.

Muzyczna fraza. Pater przypomniał sobie zasłonięte twarze muzyków Henkermaske.

Ta jedna twarz, najważniejsza, wreszcie zostanie odsłonięta.

56

Dwie godziny później w gabinecie Cichowskiego zebrał się, jak to określił naczelnik, sztab kryzysowy. Pater uparł się, by w burzy mózgów uczestniczyli Wieloch i Kulesza.

– Bez nich – powiedział do Żarowy – nic byśmy nie osiągnęli.

Naczelnik uważnie popatrzył na podwładnego.

– Wiesz, jak to się nazywa, Jarek? Pijacki dowód wdzięczności. Za to, że doholowali cię całego i zdrowego po tej popijawie we Władku.

Siedzieli przy mocnej kawie, którą, na wyraźne polecenie szefa, pani Marzenka wyjęła z zamykanej na klucz szafki.

„Kawa dla specjalnych gości”, pomyślał Pater. „Albo na specjalne okazje. Takie jak ta”.

– Podsumujmy – zaczął Cichowski. – Godzinę temu rozmawiałem z zastępcą komendanta głównego. Od tej chwili Traszka jest poszukiwany w całej Polsce. Po południu będzie wiedział o nim każdy posterunek. Każdy policjant będzie miał zdjęcie, które zrobiliśmy mu w naszym areszcie. Sądzę, że nie ma go już na naszym terenie, a ten jego mejl to szczeniacki blef. Wasz szef – spojrzał na Wielocha i Kuleszę – uważa jednak inaczej.

– Trzeba było go zatrzymać – wycedził przez zęby Pater.

– Nie mieliśmy powodu, by go dłużej trzymać – odparł Cichowski. Brzmiało to, jakby chciał powiedzieć: „Mogłeś się lepiej starać”.

– Teraz Traszka jest wściekły. – Pater starał się, by każde jego słowo brzmiało przekonująco. – Ale zarazem to osobnik, który dotrzymuje słowa. Zapowiedział morderstwo i zabije kogoś. Zapowiedział, że zrobi to na naszym terenie. Teraz, po artykule, który odebrał mu należną sławę i uśmiercił Naśladowcę, ma dodatkowy powód, by nas upokorzyć.

– Ma kilka powodów – wtrącił się Wieloch.

Kulesza spojrzał z niepokojem na partnera, jakby bał się, że ten za chwilę uraczy wszystkich morskimi opowieściami o przesłuchaniu na kutrze. Wieloch jednak sięgnął po filiżankę i wypił łyk kawy.

– Musicie mi pomóc – kontynuował Pater. – Po to się tutaj spotkaliśmy. W tym mejlu – podniósł kartkę – jest podpowiedź. Jestem tego pewien. Traszka chce zabić, ale chce także spotkać się ze mną. Wyznaczył mi spotkanie.

Wieloch i Kulesza popatrzyli na siebie.

– Macie tu kopie tego mejla – wręczył aspirantom dwie kartki. – Ma to się zdarzyć jeszcze dziś. 0 której i gdzie? Tego nie wiem.

„Jeszcze dziś. Jeszcze dziś to muszę szykować się do wylotu. Jeszcze dziś będę daleko stąd”. Pater pomyślał o Joannie i poczuł nagły ból w mostku. Kłamie. Oszukuje sam siebie. Czuł, że samolot o dziewiętnastej wystartuje bez niego. Chyba że wcześniej złapią Traszkę.

– Jedna rzecz jest prosta – głos Wielocha wyrwał go z rozmyślań.

Spojrzenia wszystkich zwróciły się w kierunku rumianego aspiranta.

– Co powiedziałeś? – Pater zacisnął palce na blacie stołu.

– Za cholerę nie wiem, gdzie on chce się spotkać -Wieloch podrapał się w głowę – ale wiem kiedy. O dziewiątej wieczorem. O dwudziestej pierwszej.

– Skąd to wiesz? – zapytał Cichowski.

– Tu jest napisane o hazardzie. Że nadkomisarz lubi hazard. Gry hazardowe, oczko, dwadzieścia jeden. Rozumiecie?

– To jakieś naciągane. – Cichowski pokręcił głową.

– Mam takiego kumpla, z którym co jakiś czas umawiam się na wieczorny browar. Kilka razy umówiliśmy się o dziewiątej. Wiecie, co wtedy mówił? Spotkajmy się w godzinie Black Jacka.

– O kurde, niezły jesteś! – zaśmiał się Kulesza. – Zupełnie jak ten Mielnik.

– Jak kto? – zdziwił się Cichowski.

– No, ten trup z tartaku. Ten, co na własną rękę ścigał Traszkę.

Czterech mężczyzn ponownie pochyliło się nad wydrukiem. Jeden z nich wpatrywał się w drobniutkie litery, a w głowie huczało mu jedno zdanie. „Samolot jest o dziewiętnastej. O dziewiętnastej”.

W końcu Cichowski przerwał naradę. Przyjęli, że Naśladowca chce się spotkać o dziewiątej wieczorem. Wciąż nie wiedzieli jednak, gdzie wyznaczył spotkanie. Mieli rozejść się do swoich pokojów.

– Ty zostań. – Naczelnik wskazał na Patera. – Następnym razem – Żarówa trzymał w ręce podanie nadkomisarza – nie ciskaj we mnie takim gównem, okej?

Pater nie odpowiedział. Podszedł do okna i popatrzył na samochód na parkingu.

– Ja też chciałem coś powiedzieć – zaczął cicho. -Chodzi mi o ten artykuł w gazecie.

– Nie ma o czym mówić. Każdemu zdarza się zalać pałę…

– Nie o to chodzi. Zastanawiam się, skąd ten dziennikarz dowiedział się o sprawie Naśladowcy. Przecież to akcja objęta najwyższą dyskrecją…

Cichowski zacisnął usta.

– Powiem panu, szefie, jak było. – Pater popatrzył na lśniącą łysinę Żarowy. – Podsunęliście mu ten ochłap. Wiedzieliście, że go połknie…

– A jednocześnie zmusi prawdziwego Naśladowcę do jakiegoś ruchu.

– Tyle że teraz Traszka znów chce zabić. Udało się! Tylko co?

– Spokojnie, złapiemy go. Ale to już nie twoja sprawa. My się tym zajmiemy. Ty możesz jechać na swój zasłużony urlop.

Ostatnie zdanie Cichowski rzucił w pustą przestrzeń. Patera nie było już w gabinecie.

57

Wszedł do pokoju i zamknął drzwi na klucz. Nie chciał, by mu przeszkadzano. Musi się skupić, skoncentrować niczym sztangista przed dźwignięciem gigantycznego ciężaru. Jeśli Wieloch miał rację, Traszka wyznaczył spotkanie wieczorem. Skoro w mejlu znajduje się podpowiedz co do czasu, to należy szukać w nim także sugestii dotyczącej miejsca. Raz jeszcze, nie wiadomo już który tego dnia, przebiegł wzrokiem treść listu.

Miał wrażenie, że ktoś podczas narady u naczelnika powiedział coś ważnego. Co to mogło być? Może gdyby uważniej słuchał, zamiast myśleć o samolocie, odlatującym do Salonik, trafiłby na ślad.

Na biurku zajazgotał telefon. Cholera, zapomniał zdjąć słuchawkę z widełek. Wpatrywał się w czarny plastik aparatu i po szóstym sygnale odebrał. Ku swojemu zdumieniu usłyszał głos profesor Artemidy Prociw-Bury.

– Dzwonię do pana, bo nie wiem, czy mój doktorant już się kontaktował…

W tym momencie Pater zrozumiał.

– Słucham – wymamrotał nieprzytomnie do słuchawki.

– Artemida Prociw-Bury… – Językoznawczymi nie kryła irytacji.

– A tak… oddzwonię do pani.

Rozłączył się.

Przypomniał sobie, co na zebraniu powiedział Kulesza do Wielocha, „…niezły jesteś! Zupełnie jak ten Mielnik”.

Czuł, że treść mejla ma jakiś związek z prywatnym śledztwem prowadzonym przez nauczyciela wychowania technicznego. Gralak. Asystent Prociw-Bury. On też powiedział coś ważnego.

Skojarzenia przelatywały mu przez głowę z szybkością skreczy wykonywanych przez didżejów.

„I kto to wie prócz mnie”. Rytm jambiczny. Muzyka.

Otworzył drzwi i wybiegł na korytarz. Chwilę później był już na parkingu przy samochodzie. Razem z podaniem przywiózł teczkę z materiałami Mielnika. Między wycinkami z gazet i notatkami nauczyciela znajdowała się kaseta. „Jak to dobrze, że Joanna nie wzięła tych kluczyków”, pomyślał.

Wbiegł na górę i drżącymi rękami włączył dyktafon. Usłyszał szum kasety i znajome nagranie.

Mielnik (cicho i wyraźnie): Bar „Plażowy” w Jelitkowie, dnia czwartego lipca dwa tysiące szóstego. Tu Karolinę Lisowską i Agnieszkę Bagińską widziano po raz ostatni.

Gwar rozmów, szczękanie butelek, w oddali uderzenie w talerze perkusji, jakiś znany Paterowi gitarowy riff.

Mielnik (głos zniekształcony przez alkohol): Siema,

stary!

Tubalny głos: Cześć! Co podać?

Mielnik: Daj jeeeednego żywca!

Cisza. Odgłos stuknięcia. Potem dźwięk wsysania piany.

Mielnik: Uch, kurwa, tego było mi trzeba!

Tubalny głos: Pij na zdrowie!

Cisza, milczenie. W głębi zespół próbuje instrumenty.

„No, dalej”, pomyślał Pater. „To nie to. To nie ten fragment”.

Mielnik: Kuźwa, ale u was są laski! Te, ale fajna

dupa!

Tubalny glos: E tam, fajna! Przyjdź tu za parę godzin,

to dopiero zobaczysz fajne dupy! (nieco ciszej) Co

ty tak się podniecasz, chłopie? To najczęściej zwykle

„mewki”.

Mielnik: Mewki?

Tubalny głos: No kurwy. Nie mam teraz czasu gadać!

Patrz, ile gości!

W oddali słychać śpiew i muzykę popularnego niegdyś polskiego przeboju. Szuranie krzesła po podłodze.

Mielnik (ściszonym, wyraźnym głosem): Jest godzina dwudziesta druga pięć. Bar „Plażowy” w Jelitkowie. Koniec.

Przewinął końcówkę nagrania i odsłuchał je ponownie. Przeczytał mej la i wypuścił z płuc powietrze.

Muzyka. Muzycy porozumiewają się za pomocą dźwięków. Albo tekstów piosenek. Traszka postępuje tak samo. Jak się nazywał ten zespół, który grał ten piosenkę? To było już dawno temu. Przypomniał sobie i klepnął się w udo. Formacja Nieżywych Schabuff.

„A potem się napiję wesołego szampana”.

W internecie odnalazł tekst piosenki. Gdy czytał po raz pierwszy, już wiedział, że znalazł odpowiedni fragment.

A gdybym był młotkowym,

W fabryce z młotkiem szalał,

To co byś powiedziała?

Czy coś byś przeciw miała?

Chciałabym, chciała…

Chciałabym, chciała.

Odszukał numer telefonu Aleksandrowskiego.

– Zapomniałem nazwisko jednego mordercy, a ty przecież masz to w małym palcu – zaczął.

– No tak. Historia seryjnych morderców to część historii narodu – Aleksandrowski powiedział to takim tonem, jakby wygłaszał wykład. – O kogo ci chodzi?

– Taki facet, co zabijał młotkiem… To ma związek z jakąś fabryką…

Naśladowca. Naśladuje kogoś stąd.

– Chyba działał na Pomorzu… – zaryzykował Pater.

– Skorpion – krótko rzucił Aleksandrowski.

– Kto?

– Paweł Tuchlin, zwany Skorpionem. Rzeczywiście zabijał młotkiem. A z tą fabryką to miałeś niezłe skojarzenie. Przy jednej z ofiar znaleziono młotek z napisem ZNTK. Milicja miała go na widelcu. Sprawdzili pracowników ZNTK, a Tuchlina pominęli, bo krótko pracował. Długo można by mówić – westchnął Aleksandrowski.

– Opowiesz mi przy okazji. Jesteś chodzącą encyklopedią. Dzięki, stary!

ZNTK. Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego. Dziewiąta wieczorem.

– Witaj w klubie, skurwysynu – wycedził przez za ciśnięte zęby.

58

Pater czytał SMS-a od Joanny: „Kupiłam świetne pudełko na Twoje koszule. Nie pogniotą się w podróży. Buziaki! Do zobaczenia na lotnisku”. Odłożył telefon i rozejrzał się. Tutaj każdy kąt śmierdział przestępstwem i rozpaczą. W aktach leżały gęsto zapisane kartki – pisemne ślady po trupach. Obok nich spoczywały protokoły – głównie z fałszywymi zeznaniami. Tu nie było zapachu rozpalonej plaży, tamaryszku i rozmarynu. W pokoju unosił się smród strachu i śmierci.

Pater zatrzymał wzrok na biurku swojego partnera Światły i starał się myśleć o wszystkim, byleby tylko nie o przeklętym mejlu, który dziś przeczytał, i nie o tym, co się wiązało z jego ponurym przesłaniem. Odczuwał gwałtowną potrzebę wytchnienia – od upału, od nagłych wątpliwości, od żrącego niepokoju. Gdy potrzebował chwili spokoju, przywoływał studenckie wspomnienia. Choć nie wszystkie z nich były dobre, to czas studiów polonistycznych stanowił chyba jedyny okres w jego życiu, gdy dobre doświadczenia dominowały nad złymi. Pater chętnie porównywał go do folderu w komputerze, po którego otwarciu samoistnie uruchamiały się przyjemne programy wspomnieniowe.

Wszedł do owego umysłowego folderu i zobaczył scenę sprzed lat. Młody doktor filologii klasycznej wygłasza dla garstki studentów polonistyki wykład z tragedii greckiej. Młody Pater siedzi w drugiej ławce i słucha ponurych opowieści mitologicznych, odtworzonych przez Ajschylosa w Orestei. Nagle profesor podnosi głos i z pasją odczytuje passusy, w których straszliwe wyrzuty sumienia, upostaciowane w boginie zemsty Erynie, kąsają nocą matkobójcę Orestesa. I wtedy student Pater zamienia się w nadkomisarza Patera. I wtedy Ajschylosowe Erynie przyjmują postać Sławomira Jodłowskiego, wypuszczającego krwawe bąbelki powietrza na śliskiej lastrykowej posadzce w chłodni. We wspomnieniu zwykle wszystko się zmienia. Jedynie wyrzuty sumienia pozostają te same.

Pater wstał i przebiegł kilkakrotnie wąską przestrzeń pomiędzy biurkami. Nic mu nie pomoże. Żadne dobre wspomnienia, które zamieniają się w bolesne asocjacje. Nie jest w stanie uciec od swoich Erynii. Musi się z nimi spotkać. Musi je obłaskawić i nazwać – jak to robili starożytni – Życzliwymi. A potem się z nimi zmierzyć i zniszczyć je. Raz na zawsze.

„Jodłowski umarł”, myślał Pater.

Nie przyznał się do potrójnego mordu w Jelitkowie. Nie przyznał się do niczego. Uderzył potylicą w kamienną posadzkę i pluł krwią. Na drwiąco wygiętych ustach pękały bąbelki powietrza.

„Nie wiem, czy on zabił. Może uciekał przede mną nie morderca, lecz zwykły handlarz prochów? Może Jodłowski był początkującym narkotykowym dilerem, który stracił głowę na widok policji, nie zaś degeneratem tatuującym swe ofiary? Tak czy inaczej on już nie żyje, ja będę miał na karku palantów z Biura Spraw Wewnętrznych, a zagadka Jelitkowa wciąż pozostaje niewyjaśniona. Chyba że…”

– Chyba że wyjaśnienie jest tutaj – powiedział głośno Pater i uderzył otwartą dłonią w wydruk. – Traszka wyznaczył mi spotkanie na dwudziestą pierwszą w warsztacie kolejowym. Podczas tego spotkania dowiem się prawdy. Poznam zło, które mnie zatruło.

Przed oczami stanęła mu Joanna. Już na pewno wszystko starannie spakowała. Wyprasowała jego koszule i umieściła je w pudełku chroniącym przez pognieceniem. Jest zapobiegliwa i uważna. Siedzi teraz u niego w domu i zmusza się do słuchania King Crimson. Pilnie śledzi wskazówki zegara. Pewnie już zamówiła taksówkę.

Pater wystukał w telefonie odpowiedź dla Joanny: „Leć sama. Ja będę na Folegandros najdalej za trzy dni. To ostatnia sprawa w moim życiu. Przepraszam. Kocham Cię”.

Ktoś zapukał do drzwi. Pater nie wysłał wiadomości. Zapisał ją i postanowił zrobić to później. Nie wiedział dokładnie kiedy.

Pukanie powtórzyło się.

W drzwiach pojawiły się głowy Kuleszy i Wielocha.

– Szefie – zaczął Kulesza – musimy z panem porozmawiać.

– Wydawało mi się, że przeszliśmy na ty – zauważył Pater.

– Musimy – z naciskiem powiedział Kulesza – porozmawiać.

– Więc?

– Proszę nam obiecać, że nie zrobi pan nic głupiego. Że nie spotka się pan sam z Traszką… Razem się z nim spotkamy.

– Nikt się z nim spotykać nie będzie. – Pater popatrzył Kuleszy prosto w oczy. – Po pierwsze, nie wiem, gdzie go szukać. Co mi z tego – spojrzał na Wielocha – że znam godzinę.

– A po drugie?

– A po drugie… – Pater zrobił pauzę. – O dziewiątej wieczorem mój samolot odlatuje do Salonik. Jak nie wierzycie, sprawdźcie moje nazwisko na liście pasażerów. To chyba umiecie zrobić?

Odwrócił się do nich plecami i zaczął porządkować biurko. Wyłączył komputer. Rozmowę uważał za skończoną.

59

Joanna Radziewicz siedziała na gdańskim lotnisku imienia Lecha Wałęsy i patrzyła nerwowo na zegarek. Nazywała siebie „osobą hiperpunktualną”, co oznaczało, że zawsze zjawiała się co najmniej kwadrans przed umówionym terminem. W sytuacjach podróżnych ten kwadrans się zwykle podwajał. Wyczarterowany do Salonik samolot „Lotu” odlatywał przed dziewiętnastą. Przed osiemnastą zatem należało być na odprawie. Joanna – zgodnie ze swoimi przyzwyczajeniami – zjawiła się na lotnisku pół godziny przed odprawą. Taksówkarz wytaszczył z bagażnika dwie wielkie walizki i – otrzymawszy promienny uśmiech i pięć złotych napiwku – ustawił się na postoju, co chwila popatrując na Joannę. Szybko znalazł się koło niej uczynny mężczyzna, który pomógł jej umieścić dwie walizki na wózku i popchnął go do hali odpraw.

Joanna wiedziała, że Jarek może się spóźnić. Przed wyjazdem musiał jeszcze załatwić wiele spraw służbowych. Aby miał głowę wolną od podróżnych trosk, spakowała jego walizkę według starannego planu. Na środku pudło z koszulami, po bokach ręczniki, kąpielówki i klapki, a we wszystkie możliwe dziury wciskała skarpetki, pozwijane w kulki, i bieliznę, którą przed zapakowaniem starannie odprasowała i złożyła na cztery, jak chusteczki do nosa. Była bardzo ciekawa, czy Jarek doceni jej trud i praktyczne umiejętności. Chciała, aby choć tym odróżniał się od jej byłego partnera, Maćka, z którym niestety miał bardzo wiele wspólnego.

Obaj pracowali w policji, obaj byli niesłowni, roztargnieni i mieli jakiś chłopięcy wdzięk i niepewność, która nie wiadomo dlaczego pociągała Joannę u mężczyzn. „Lubisz facetów, którzy nie są żadnym oparciem”, krytykowała Joannę często matka. „Chcesz być pielęgniarką w życiu prywatnym? Chcesz koić ból różnych samolubnych drani?”, pytała ją często jej przyjaciółka, Julita. Nie broniła się ani przed jedną, ani przed drugą. Zawierzała swojej intuicji. Miała w tym wielką wprawę. Podobnie jak w przeżywaniu rozczarowań.

Rozległ się donośny gong.

– Pasażerowie odlatujący lotem czarterowym do Salonik proszeni są o przechodzenie do odprawy biletowo-bagażowej! – usłyszała słodki głos, a potem angielską powtórkę komunikatu.

Rozejrzała się wokół, a potem spojrzała w ekranik telefonu. Wybrała numer Jarka i nacisnęła klawisz połączenia. Służbowy, nagrany przez operatora, męski głos powtórzył numer Jarka i poprosił o pozostawienie wiadomości głosowej. Posłała do wszystkich diabłów beznamiętnego fagasa, który recytował wyuczoną kwestię.

Zbliżała się za kwadrans osiemnasta.

Obserwując przezornie swój podwójny bagaż na wózku, weszła do saloniku prasowego. Kupiła gumę do żucia i miesięcznik „Twój Styl”. Opalony, trzydziestoletni może brunet w koszuli rozpiętej prawie do pępka stał przed półką z magazynami. Przeglądał jakieś angielskie pismo poświęcone samochodom terenowym. Kiedy Joanna płaciła, czuła na sobie jego wzrok.

Oparła łokcie na wózku bagażowym i obserwowała zatłoczone wejście do hali. Ludzie wchodzili, przepychali się i zderzali ze sobą. Nikt z nich nie był Jarkiem. Wskazówki zegara ułożyły się w kąt prosty. Kwadrans po szóstej. Jeszcze raz do niego zadzwoniła. Znów odezwał się komórkowy informator.

Jego wypowiedź zagłuszył gong.

– Pani Joanna Radziewicz proszona jest o zgłoszenie się do odprawy biletowo-bagażowej – usłyszała nad sobą w obu wersjach językowych, po czym znów rozległ się gong i powtórzono ten sam komunikat, a zamiast jej nazwiska wymieniony został Jarosław Pater.

Joanna zacisnęła zęby. Wydało jej się, że w ustach czuje slodkawy smak krwi. Ten smak czuła tylko raz w życiu – przed rokiem, kiedy odwiedziła Maćka w Darłowie w pewien deszczowy wieczór. Wiatr wył między kamienicami, woda chlupotała wzdłuż chodników. Przyszła bez zapowiedzi. Otworzyła swoim kluczem mieszkanie Maćka. Siedział przed komputerem w szerokim rozkroku. Był nagi. Wiedziała, że lubi filmy porno. Podbiegła do niego i zaproponowała, że mogą robić to, co na ekranie. Zgodził się z uśmiechem. A potem ją uderzył.

Nie mogła jednak mieć do Maćka pretensji. Po prostu przyjął jej propozycję, a ona nie wiedziała, że na ekranie komputera tęgi zamaskowany mężczyzna znęca się nad zachwyconą jego zachowaniem Azjatką. Maciek nigdy więcej już tego nie zrobił i zerwał z nią nie dlatego, że nie podzielała jego seksualnych upodobań. Powód był zupełnie inny. Taki jak zwykle, tak naprawdę nieistotny.

Gong wyrwał ją ze złych wspomnień. Jeszcze raz spojrzała na ekranik komórki. Pojawił się na nim znak koperty. Joanna dostała wiadomość.

– Ostatnie wezwanie dla pani Joanny Radziewicz i pana Jarosława Patera… – usłyszała, a reszta komunika tu została zagłuszona przez szum, jaki wypełnił jej uszy.

Odczytała wiadomość od Patera. „Leć sama. Ja będę na Folegandros najdalej za trzy dni. To ostatnia sprawa w moim życiu. Przepraszam. Kocham Cię”.

Schowała komórkę do torebki. Wyjechała wózkiem przed budynek lotniska. Otworzyła walizkę Patera i wysypała jej zawartość do pojemnika na śmieci. Zdumieni ludzie, stojący obok, przerwali rozmowę. Patrzyli, jak do śmietnika wpadają kulki zwiniętych skarpetek, jak zsuwają się wyprasowane majtki, jak grzechoczą o jego brzeg męskie kosmetyki. Joanna podeszła do zdumionego starszego mężczyzny i podała mu plastikowy pojemnik z koszulami.

– Koszule może pan wyrzucić, ale pojemnik się panu przyda. – Uśmiechnęła się zalotnie. – Taki elegancki mężczyzna musi mieć ładnie uprasowane koszule. Na każdą okazję.

Mężczyzna odruchowo sięgnął po pojemnik. Joanna weszła do hali odpraw.

Po dwóch kwadransach siedziała w samolocie. Kiedy usłyszała komunikat o konieczności wyłączenia urządzeń elektronicznych, wyjęła komórkę i wystukała odpowiedź do Patera: „Wypierdalaj”. Wysłała krótki tekst bez żadnego znaku interpunkcyjnego i otrzymała potwierdzenie, że wiadomość dotarła do adresata.

I wtedy się rozpłakała. Potrząsnęła głową, aby włosy zakryły jej policzki. Aby nikt nie widział jej łez. Niepotrzebnie. To mógłby ujrzeć tylko ktoś, kto by koło niej siedział. A to miejsce było puste.

60

Pater przeszedł przez dziurę w płocie okalającym gdańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego. Że będzie w nim jakaś dziura, tego był pewien. Od dawna straż przemysłowa z różnych zresztą fabryk informowała policję, że na terenach czynnych lub nieczynnych zakładów przemysłowych pojawiają się grupy nastolatków, którzy szukają ekstremalnych przeżyć w fabrycznej przestrzeni. Młodzi ludzie wspinali się na zardzewiałe suwnice, wchodzili do kanałów, zawisali na linach pod świetlikami. Pater wiedział, że gdańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego też były penetrowane przez takie grupy. Przed przyjściem tutaj zadzwonił do swej osiemnastoletniej siostrzenicy, Agaty, i przedstawił jej osobliwą prośbę. Dziewczyna oddzwoniła po godzinie.

– Mam dla ciebie informacje, wujku – powiedziała. – Moi znajomi miejscy traperzy przychodzą do „zetenteku”. Do starej lokomotywowni. Jedynie ona jest pozostawiona bez dozoru. Mówią, że jest tam czadersko.

Pater ruszył, klucząc pomiędzy zwojami zardzewiałego drutu, którego o dziwo nie ukradł jeszcze żaden złomiarz. Policjant był pewien, że trafnie rozszyfrował komunikat mordercy. Wesoły szampan. Wyraźne odwołanie do przeboju Formacji Nieżywych Schabuff, zatytułowanego Klub Wesołego Szampana. Malowniczy wokalista tej grupy, Olek Klepacz, śpiewał:

A gdybym byt młotkowym,

W fabryce z młotkiem szalał.

Ta sama piosenka stanowiła tło muzyczne dokumentalnego nagrania Mielnika z jelitkowskiego „Baru na Plaży”. Naśladowca dał sygnał: „Teraz zabiję młotkiem”. Wystarczył jeden telefon do eksperta historycznego, Jacka Aleksandrowskiego, i wszystko było jasne. Paweł Tuchlin, zwany Skorpionem, zabił w latach osiemdziesiątych jedenaście kobiet uderzeniem w potylicę. Odwołanie się mordercy do młotkowego z piosenki niosło ze sobą jasny komunikat: „A teraz zabiję jak Paweł Tuchlin!” Pojawiały się jednak dwa pytania: gdzie dokładnie miało się to stać i o której godzinie? Na pierwsze pytanie morderca sam odpowiedział. „Chętnie się z tobą zabawię w Gdańsku”. A zatem spotkanie miało nastąpić w gdańskim ZNTK. Na drugie pytanie Pater znalazł odpowiedź również w mejlu mordercy.

Potknął się o jakiś pręt wystający z betonu i omal się nie przewrócił. Spojrzał na zegarek. Zbliżała się ósma wieczór. Morderca przyjdzie o dziewiątej, czyli dwudziestej pierwszej. Dwadzieścia jeden. Oczko. „Lubisz przecież hazard”, pisał Naśladowca w swym mejlu.

Jeszcze do niedawna Pater był przekonany, że ten seryjny morderca jest mu całkowicie obojętny. I byłby mu nadal obojętny mimo ponurego mejla, w którym przypomniał o swoim istnieniu. Ale gdyby nie wzmianka o Jelitkowie, Pater nie oddychałby teraz smrodem zastarzałych gazów spawalniczych i ludzkich odchodów wśród chwastów, lecz na greckiej plaży brałby w ramiona Joannę wśród cykania cykad.

Zapadał zmierzch. Pater szedł powoli, uważnie lustrując nierówny grunt w słabym żółtym świetle sodowych latarń. Nad nim wznosiło się niewyraźne trójkątne zwieńczenie ściany jakiejś hali. „Peerelowski tympanon”, przemknęło mu przez głowę. Wiele szyb w tej hali było wybitych. Niektóre z nich wisiały w górnych framugach, przypominając ostrze gilotyny. Inne były roztrzaskane bardziej centralnie – kamieniami lub cegłówkami. Okoliczna dzieciarnia – podobnie jak starsi koledzy – szukała tu ekstremalnych przeżyć.

Wystawił pół głowy poza dolną krawędź jednego z wybitych okien. Spojrzał w głąb hali. Panował tam półmrok. W pomarańczowej poświacie widział potężne cielska dwóch lokomotyw, pokrytych ptasimi odchodami. Nigdzie nie było śladu człowieka, spodziewanej ofiary, którą Naśladowca miał zabić á la Paweł Tuchlin. Pater był przekonany, że wyznaczona godzina dwudziesta pierwsza to będzie czas prezentacji kolejnego trupa. „Dzisiaj zabawię się z tobą w Gdańsku”. Zabawa miała polegać na śmiertelnej inscenizacji, na prawdziwym theatrum mortis - jak w filmie Milczenie owiec. Pater spodziewał się zatem, że gdzieś pod lokomotywą lub suwnicą dojrzy kobietę z roztrzaskaną czaszką, a po chwili zapalą się reflektory i zabrzmią tony z Wagnera. Na razie jednak widział jedynie bryły żelastwa i pętle szyn, a jedyną muzyką, jaką słyszał, była kakofonia ptasich pisków.

Otworzył blaszane drzwi do lokomotywowni. Ich zgrzyt był tak przejmujący, że poczuł, jak powstają mu włoski na rękach. W obu dłoniach trzymał pistolet. Rozglądał się nerwowo. Po jego plecach płynął strumyk potu.

Szedł bardzo wolno, starając się czynić jak najmniej hałasu. Nie było to łatwe. Pod podeszwami jego sandałów zgrzytały okruchy szkła. Trącił jakąś blachę, która zabrzęczała donośnie.

Oparł się plecami o koło jednej z lokomotyw i osunął się po nim jak po ścianie. Kucnął. Za sobą czuł żelazo. Oddychał wonią starego smaru.

Wtedy obok niego coś upadło i uderzyło o szynę. Łoskot zabrzmiał jak jęk dzwonu.

Pater wiedział, że ktoś, kto wywołał ten hałas, chce, aby on odwrócił się w kierunku przeraźliwego dźwięku. Postąpił zatem odwrotnie. Skierował się w przeciwną stronę. I wtedy usłyszał syk.

Kiedy padał na ziemię, zrozumiał, że nie rozegra się żadne theatrum mortis. Że nie będzie inscenizacji śmierci i prezentacji ofiary. Że w ogóle nie ma tu żadnej innej ofiary – poza nim samym.

61

Pater poczuł w ustach metaliczny smak, a w gardle tysiące małych żyletek. Z jego oczu popłynęły kwaśne łzy. Chciał zaczerpnąć tchu, lecz zamiast powietrza wciągał w płuca jakiś pył. Wydobywał przy tym dźwięki przypominające potężne ziewnięcia. Leżał na plecach i wydawało mu się, że ktoś wali go deską w piersi. Nie miał wątpliwości: tak działał gaz paraliżujący.

Po kilku minutach przez zasłonę z łez ujrzał nad sobą niewyraźną sylwetkę. Na tle sufitu widać było ostrzyżoną krótko głowę z odstającymi nieco uszami.

– Oliwa sprawiedliwa – usłyszał cichy głos. – Ty mnie gazem, to ja dzisiaj ciebie też gazem. Tylko trochę lepszym, co?

Pater zmrużył oczy, chcąc zobaczyć napastnika. Skutek był taki, że nadkomisarz nie mógł powstrzymać strumienia łez.

– W gazecie pisało – głos stał się donośniejszy – że znasz się na starej muzyce. Nie pisało, że na polskiej, ale domyśliłem się, że też. Dobrze rozwiązałeś zagadkę. A oto jest twoja nagroda.

Uniósł młotek i uderzył nim o szynę – kilka centymetrów od głowy Patera.

– To właśnie z tobą zrobię – powiedział napastnik i roześmiał się. – Tylko najpierw przewróć się na brzuch, bo muszę trafić cię w tył głowy jak Skorpion! No co, zrobisz to, czy mam cię znowu psiknąć dezodorantem?

Twarz pochylonego napastnika stawała się coraz wyraźniejsza. Pater widział nad sobą Traszkę. Jego przedramiona nie miały tatuaży. Policjant ze świstem wciągnął haust powietrza i poczuł w ustach ślinę. Rozkaszlał się. Teraz żyletki czuł nie w ustach, lecz w płucach. Wydał kilka nieartykułowanych dźwięków.

– Imitator – mówił Traszka nieco głośniej. – Podoba mi się to określenie, wiesz? Jest poważne. Budzi szacun. I jest prawdziwe. Ja umiem naśladować. Raz mogę być Lennym Kravitzem, raz gościem ze Slipknot. Mogę być, kim chcę.

– Nie masz na rękach – wychrypiał Pater – tatuaży…

– Teraz nie mam. Ale zawsze mogę mieć. Jakie chcę. Nawet więzienne. Takie, jakie miał Tuchlin. Mogę być Tuchlinem, Kotem, Staniakiem, a nawet – pochylił się nad Paterem i szepnął: – A nawet gościem z Jelitkowa…

Policjant wygiął się gwałtownie, jakby ktoś dotknął go rozpalonym żelazem.

– Nie, nie, nie – śmiał się Traszka. – Ja ci się nie przyznam do zabicia dwóch lasek w Jelitkowie i trzeciej we Władku. Pisało w gazecie, że te sprawy były twoimi obsesjami. Że nie spoczniesz, dopóki nie dorwiesz gościa z Jelitkowa… A ja nie chcę robić ci dobrze. Żebyś spokojnie poszedł na emeryturę… Ja sam ciebie wyślę na emeryturę do Bozi… I nic ci wcześniej nie powiem. Tak jak wysyłał Skorpion różne kurwy…

– Pomyśl – Pater mówił, choć z każdym słowem czuł mocniejsze ukłucie w piersiach – co będzie, jak mnie zabijesz. Myślisz, że będzie cię szukała cała polska policja? Że staniesz się sławny? Gówno prawda! Psy będą cię szukały po cichu. A jak cię złapią, to myślisz, że ogłoszą to światu?

Nie, oni nie mogą tego zrobić… Myślisz, że ktoś z nas się przyzna i powie: „Jodłowski zginął niewinnie, mordercą jest Traszka”?

Pater zatrząsł się i kaszlał długą chwilę. Traszka obserwował go z drwiącym uśmiechem.

– Wiesz, co zrobią moi kumple, jak mnie zabijesz? -Pater czuł, że z kącików ust wypływa mu ślina i deformuje nieco słowa. – Złapią cię i wywiozą do lasu. A tam będzie czekał na ciebie dół. Nikt z policjantów nie dopuści, abyś stanął przed sądem. A wiesz dlaczego?

– Mów dalej. – Traszka nie mógł ukryć zaciekawienia. – Mów dalej, fajnie nawijasz…

– W pierdlu – Pater szeptał – będziesz się chwalił, że zabiłeś psa! Będziesz szanowany. Będą się ciebie bali. Będziesz bogiem. A potem zjawi się u ciebie jakiś chytry wydawca i zaoferuje ci kasę, o jakiej ci się nie śniło. Twoje wspomnienia spisze jakiś wygadany cwaniak. A ty dzięki tej kasie dobrze się urządzisz w pierdlu. Klawisze przeszmuglują ci gorzałę, prochy. Raz w tygodniu pokój małżeński, a w nim najlepsze panienki. Wszyscy będą na twoje skinienie. Ale to tylko piękny sen. Ty nie trafisz do pierdla, tylko do dołu w lesie. Chyba że mnie nie zabijesz…

– Zaraz, zaraz. – Traszka podrapał się w szyję rękojeścią młotka. – Plączesz się w zeznaniach, gościu. Przecież powiedziałeś, że psy nigdy się nie przyznają, że zabili tamtego niewinnego we Władku. Czyli nieważne, czy ci rozbiję ten głupi łeb, czy nie. I tak czeka na mnie dół…

Traszka miał rację. Pater poczuł straszne zmęczenie. Szczęka bolała go od mówienia. Przetarł oczy dłonią.

– Powiedz, czy to ty zabiłeś w Jelitkowie. – Pater ledwie poruszał ustami. – A jak powiesz, to mnie, kurwa, zabij!

– Wiem, kto zabił w Jelitkowie. – Traszka uśmiechnął się szeroko i zamilkł. – Ale ci nie powiem. Ja zabiłem na Śląsku, w Krakowie i w Warszawie. A nawet tego starucha wepchnąłem do suszarni w tartaku. Za bardzo deptał mi po piętach. A kto zabił w Jelitkowie i we Władku? Może ja? A może nie?

– Wiesz, że już został na ciebie wydany wyrok śmierci? – Głos Patera nagle spotężniał. – Nie musisz mówić. I tak cię zajebią moi ludzie. Nie będziesz sławny, Traszka. Pies z kulawą nogą nie będzie o tobie wiedział. Chciałeś, aby ludzie pytali o ciebie: kim jest ten gitarzysta w kapturze kata z Henkermaske? Jak on wygląda? To musi być zajebisty koleś! Ale nikt o to nie pyta i nie będzie pytał! A ty wiesz, jak wyglądasz w tej masce?

Traszka zbliżył się i patrzył na Patera bez żadnego grymasu. Odłożył młotek i splótł palce obu dłoni. Zaczął wykręcać je w stawach.

– No jak wyglądam, gościu?

– Jakbyś grał w pornosie sado-maso! Wyglądasz – Pater splunął – jak aktor z niemieckiego pornosa. No, napierdalaj, gnoju, tym młotkiem, eins, zwei, dreil

Traszka zacisnął zęby. A potem zaśpiewał pełnym głosem:

A gdybym był młotkowym,

W fabryce z młotkiem szalał,

To co byś powiedziała?

Czy coś byś przeciw miała?

Chciałabym, chciała…

Chciałabym, chciała.

A potem uderzył. Młotek miękko klasnął o głowę Patera. Nad policjantem zapadła noc.

Filip Traszka przewrócił Patera na brzuch, dotknął młotkiem jego potylicy i zamachnął się.

– Chciałabym, chciała… – zaśpiewał Traszka i wziął kolejny zamach. – No to pa!

62

Kulesza i Wieloch przeszli przez tę samą dziurę w płocie, którą Pater dostał się na teren zakładu. Poprzez betonowe kręgi i wybujałe chwasty widzieli swojego szefa wchodzącego do lokomotywowni. Pochyleni, z pistoletami w garści, pobiegli zygzakami do ściany hali. Kulesza wystawił głowę ponad krawędź jednego z rozbitych okien. Z odległości około sześćdziesięciu metrów widział Filipa Traszkę stojącego w rozkroku. Usłyszał, jak Traszka śpiewa coś donośnym głosem i macha ręką.

Kulesza poczuł, jak jego krtań rośnie i sztywnieje. Traszka trzymał w ręku młotek. Kulesza oparł łokieć na krawędzi okna. Czuł, jak odłamki z niej sterczące przecinają mu skórę. Traszka znów zaśpiewał i podniósł rękę z młotkiem

Chciałabym, chciała – usłyszał Kulesza i wystrzelił.

Filip Traszka potrząsnął głową. To, co usłyszał, było niewiarygodne. Jego sceniczny image został porównany do stroju tandetnego pornoaktora. Eins, zwei, drei. Traszka nawet się nie zdenerwował. Słowa Patera były po prostu krzywdzące. Pater mu dokuczył. Uniósł młotek i zaśpiewał:

A gdybym był młotkowym,

W fabryce z młotkiem szalał,

To co byś powiedziała?

Czy coś byś przeciw miała?

Chciałabym, chciała…

Chciałabym, chciała.

Traszka uderzył po raz pierwszy. Potem ukląkł, przewrócił Patera na brzuch, dotknął młotkiem jego potylicy i wziął zamach.

– Chciałabym, chciała… – zaśpiewał i uniósł młotek do kolejnego ciosu. – No to pa!

Szyją Traszki szarpnął ostry ból. Rozlał się po obojczyku, ramieniu i promieniował aż po łokcie. Palce straciły czucie. Zelżał ich nacisk na rękojeść. Młotek musnął ucho Patera.

Traszka opadł na kolana. Kiwał się kilka sekund na czterech kończynach jak ranne zwierzę, po czym powoli osunął się na ziemię. Usłyszał szybkie kroki i łopot skrzydeł spłoszonych gołębi. Leżał na boku. Kątem oka widział kałużę rozlewającą się wokół jego głowy. Czuł, jak na jego szyi bije ciepłe źródło. Miał wrażenie, że pogrąża się w czerwonej wodzie, której lustro wciąż się podnosi. Zalewa mu ona usta, policzek, dostaje się do oka. Pod powierzchnią wody ginie jedno oko, potem nos, a potem drugie oko. Potem Traszka przestał już widzieć. I nic już nie czuł.

63

Głowę Patera opinała elastyczna siatka, przytrzymująca opatrunek. Siedział obolały na ławce przed lotniskiem imienia Lecha Wałęsy i patrzył na swój bagaż. Stara walizka ze sztucznej skóry zaopatrzona była w małą wypustkę z półprzezroczystego plastiku, w której umieszczony był kartonik z nazwiskiem, adresem i telefonem. To właśnie dzięki owej podróżnej wizytówce skontaktowała się z nim obsługa lotniska.

Przedwczorajsze zachowanie Joanny natychmiast zainteresowało ochronę lotniska. Przeszukano kosz na śmieci w poszukiwaniu bomby, a pasażerkę wzięto pod lupę. Na bramce prowadzącej do sali odlotów funkcjonariuszka Straży Granicznej poddała ją dokładnej kontroli. Kiedy się jednak okazało, że Joanna nie jest terrorystką, a bagaż Patera jest zwykłym bagażem, cała procedura została przerwana. Zatelefonowano natomiast kilkakrotnie pod numer widoczny na podróżnej wizytówce przy walizce. Nikt nie odbierał. Po dwóch godzinach wysłano pod ten numer SMS-a z prośbą o odebranie bagażu z lotniska. Pater dostał tę wiadomość w momencie, kiedy w warsztacie kolejowym Traszka zbliżał się do niego z młotkiem, ale jej nie odebrał. Myślał wtedy o wszystkim, tylko nie o stanie ducha Joanny, która – jak sądził – była nadawczynią tego SMS-a. Przez cały następny dzień poddawał się zabiegom leczniczym u Kwiecińskiego, leżał na łóżku lub wpatrywał się w ścianę. Nie odbierał telefonów i nie czytał żadnych SMS-ów. Wiadomość z lotniska przeczytał dopiero rano, po nieprzespanej nocy.

Dwa tysiące kilometrów na południe szum egejskich fal obudził Joannę. Bolała ją trochę głowa. Poprzedniego wieczoru wypiła za dużo drinków. Nie było jej jednak przykro z powodu wczorajszego, kiedy ośmielona alkoholem, wygłupiała się na parkiecie, uzyskując od didżeja przydomek „Dancing Queen”. Miała przeczucie, że ten wieczór będzie miły. A zatem zrobiła wszystko, aby był miły. Czyż matka nie powtarzała jej zawsze, by wierzyła swoim przeczuciom?

W mieście położonym nad chłodnym morzem Pater przeglądał swoje ubrania i bieliznę, które lotniskowa sprzątaczka wyjęła z pojemnika na śmieci i umieściła z powrotem w walizce. Podziwiał starannie zwinięte skarpetki. Prasowanie bielizny i zwijanie skarpetek w kulki było dla niego zbędnym wyrafinowaniem, niepotrzebnym zupełnie trudem. A teraz ten szczyt wyrafinowania został zbrukany. Jego jasne skarpetki upstrzyły plamy po żółtku jajka na miękko. Inna kulka skarpet pławiła się w resztkach jogurtu, wypełniających plastikowy kubek.

Ilias był przystojnym mężczyzną po trzydziestce. Kiedy poprosił ją po polsku do tańca, odmówiła. W jego ciemnych oczach nie dostrzegła zawodu, lecz cień rozbawienia. Czuła, że dobrze jest trzymać na dystans takich lowelasów. Usiadła obok Ani i Joli, dwóch Polek między trzydziestką a czterdziestką, które poznała na promie z Salonik na Folegandros. Po chwili podszedł do nich Ilias i zapytał, czy może się dosiąść. Ania i Jola natychmiast się zgodziły. Joanna patrzyła na obie świeżo poznane koleżanki, którym Ilias opowiadał o swoim dzieciństwie w Dzierżoniowie, i słyszała w sobie jakiś głos. Nie potrafiła go jednak zrozumieć.

Do Patera podszedł mężczyzna ubrany w pomarańczowy kombinezon. Na jego plecach widniał wielki napis „Czystość na medal. Biuro usług sanitarnych «Augiasz»„. „Kiepska nazwa”, pomyślał Pater, „wszak człowiek o tym imieniu miał niewyobrażalny brud w swojej stajni”. Mężczyzna zwrócił się do Patera i podał mu plastikowe pudło. Były w nim cztery koszule. Koszule nie miały najmniejszego zgniecenia.

Poczuł w gardle gorącą gorycz. Sięgnął po telefon. Joanna odebrała po pierwszym sygnale.

– Kochanie, chciałem ci powiedzieć… – Zająknął się. -To pudełko na koszule… Jest świetne… Żadna się nie pogniotła. Lecę do ciebie. Dzisiaj.

– Nie chcę być z facetem – powiedziała spokojnie -który naprawia świat, a nie chce zająć się mną. Już pierwszego dnia spotkałam tu mężczyznę, który nie chce naprawiać świata. Chcesz wiedzieć, jak nam było dzisiejszej nocy?

Wyłączyła telefon i odłożyła go na nocną szafkę. Zastanawiała się nad swoją intuicją. Gdyby jej wczoraj nie posłuchała, poszłaby do łóżka z Iliasem. Nie zrobiła tego, a on trafił dubeltową premię. Pocieszenie znalazł w ramionach Joli i Ani. Joanna potrząsnęła ze wstrętem głową. Na ich miejscu wyparzyłaby się we wrzątku.

Po dwóch nieudanych próbach połączenia Pater schował telefon do kieszeni i spojrzał na swoje pobrudzone sokiem, starannie złożone letnie spodnie.

Była druga polowa lipca dwa tysiące siódmego roku.

Za dwa tygodnie miał odejść na emeryturę.

Epilog

Mężczyzna pchnął mocno furtkę. Usłyszał charakterystyczny odgłos zawiasów, których od lat nie miał kto naoliwić. Ten dźwięk słyszał kilka razy w roku. Od siedmiu lat przychodził zawsze we wrześniu.

Była czternasta. Po dwóch deszczowych tygodniach znów przyszła fala upałów. Pewnie ostatnich tego lata. „Będę musiał to wykorzystać i pracować przed południem”, pomyślał.

Minął świeżo wykopane cztery groby pokryte wieńcami i kwiatami i skierował się w stronę muru z ciemnoczerwonej cegły. O tej porze w środku tygodnia na cmentarzu było pusto.

Gęste blond włosy zlepiły mu się na czole. Otarł spoconą twarz. Dawno nie był u fryzjera. Pewnie już nikt nie porównałby go do jednego z bohaterów Pitbulla.

Dotarł do alejki na skraju cmentarza i odetchnął z ulgą. Usiadł na płycie nagrobnej. Przed sobą położył bukiet kwiatów, a między nogami postawił czarną płócienną torbę. Rozpiął suwak i wyjął butelkę. Pociągnął spory łyk, skrzywił się i gwałtownie wypuścił powietrze ustami.

Popatrzył na dwa wykute nazwiska. Maria z domu Barańska. Primo voto Kaczanowska. Secundo voto Jodłowska. I spojrzał na drugą inskrypcję.

– Cześć, bracie – powiedział cicho. – Kończy się sezon i mielibyśmy trochę oddechu. Moglibyśmy częściej grywać w bilard, tak przecież lubiłeś grać.

Pociągnął kolejny łyk i otarł usta.

– Żałuję, że mnie wtedy przy tobie nie było. Wszystko potoczyłoby się inaczej. Wcześniej też kilka razy powinienem być przy tobie. Ale to, co się stało, wtedy w Jelitkowie i teraz we Władku, to nie twoja wina. Po co się, kurwy, śmiały. Przecież chciałeś od nich niewiele, tyle co nic. Każda cieszyła się, gdy robiłeś tatuaż, a potem…

Strzepnął dłonią kilka liści, które opadły na nagrobek. „Szybko w tym roku opadają. Wcześnie przyjdzie jesień”, pomyślał.

– Byłem starszy i powinienem cię chronić. Tak chciała mama. Powinienem być wtedy przy tobie, gdy zobaczyłeś, że jedna z tych mewek przykryła twój tatuaż innym. Wpadłeś w szał. Zacząłeś jej grozić. W końcu rozpłakałeś się. Wtedy ona i jej przyjaciółka zaczęły się śmiać. A ty…

Raz jeszcze sięgnął po butelkę.

– A teraz na nieszczęście pojawił się ten facet. Zanim umarł, opowiedział nam o swoim śledztwie i że najpierw omyłkowo podejrzewał innego. Na twój ślad wpadł przypadkiem. Trzeba przyznać, że był lepszy od policji. Szybko skojarzył je z tobą. Skojarzył ten głupi tatuaż z dawną nazwą baru. Ktoś jeszcze pamiętał, że bar plażowy nazywał się kiedyś „Black Rosa”, i mu powiedział. Zadzwoniłeś i umówiłeś się z nim. Trząsłeś się z nerwów jak osika. Wtedy zdecydowałem, co zrobimy. Nie mieliśmy wyboru. Musieliśmy to zrobić. Dobrze, że znam tartak jak własną kieszeń. Robiło się, bracie, to i owo w życiu.

Westchnął.

– Tej ostatniej dziewczyny, we Władku, to mi nawet szkoda było. Spuścił głowę.

Od autorów

Dziękujemy tym wszystkim, którzy pomogli nam w pracy nad Różami cmentarnymi, w szczególności: doktorowi Jakubowi Trnce – medykowi sądowemu z Zakładu Medycyny Sądowej AM we Wrocławiu (ciągle mamy cichą nadzieję, że zostaniemy przyjęci do Polskiego Towarzystwa Medycyny Sądowej i Kryminologii za bliżej niesprecyzowane zasługi), Jakubowi Ciećwierzowi – za kopalnię wiadomości o tatuatorach i tatuowaniu, Pawłowi Radziszewskiemu z Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego w Gdańsku – za opowieści z okolic „falowców”, profesorowi Miłosławowi Duchowskiemu – za garść wspomnień z Wybrzeża, oraz Jerzemu Szczepankowskiemu, spiritus movens Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie.

Jak pisał klasyk horroru: „Panie i panowie – powitajcie ich oklaskami”. A ponieważ to także koniec opowieści, oklaskami też ich pożegnajcie.

Marek Krajewski & Mariusz Czubaj

Wrocław-Warszawa, styczeń 2009

Marek Krajewski

***

Mariusz Czubaj

]

***

Content

Marek Krajewski, Mariusz Czubaj
Róże Cmentarne

Prolog

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

Epilog

Od autorów

Marek Krajewski

Mariusz Czubaj