Boris Akunin

Diamentowa karoca 2: Między wierszami

Алмазная колесница 2

Z rosyjskiego przełożył Jan Gondowicz

Z lotu motyla

Motylek omurasaki postanowił przefrunąć z kwiatka na kwiatek. Ostrożnie rozpostarł lazurowe, biało nakrapiane skrzydełka i wzbił się w powietrze – ledwie odrobinę, lecz oto jakby umyślnie zawiał rześki wietrzyk, uniósł nieważkie stworzonko i poderwał hen, w niebo, by już go nie puścić i w okamgnieniu przenieść ze wzgórz na równinę, gdzie rozparło się miasto; zakołował jeńcem ponad łuskowatymi dachami tubylczych dzielnic, pognał go zygzakiem nad regularną geometrią Settlementu, po czym cisnął nim w stronę morza i wyczerpany ucichł.

Odzyskawszy wolność, omurasaki obniżył się ku zielonej niczym łąka tafli, lecz w porę rozeznał swój błąd i zdołał wznieść się, nim dosięgły go szkliste bryzgi. Zakrążył krótko nad zatoką, gdzie kotwiczyły ładne żaglowce i nieładne parowce, nic ciekawego w tym widoku nie znalazł i zawrócił ku nabrzeżu.

Tam uwagę motyla skupił tłum oczekujących, podobny z góry do kwiecistej polany: jaskrawe plamy czepków, kapeluszy, bukietów. Omurasaki z minutę zataczał kręgi, wyszukując najciekawszy obiekt, a dokonawszy wyboru, siadł na goździku w butonierce mizernego pana, spoglądającego na świat przez niebieskie okulary.

Goździk był soczyście szkarłatna zerwany tuż przed chwilą, myśli okularnika zaś sączyły się płynną akwamaryną, omurasaki rozsiadł się więc wygodniej: złożył skrzydełka, rozłożył i znów złożył.

„…Byle tylko okazał się kimś do rzeczy, a nie elegantem z morskiej pianki” – myślał posiadacz goździka, nie widząc, że jego butonierka zyskała na urodzie. Nazwisko dżentelmen ów miał długie i faliste: Wsiewołod Witaljewicz Doronin. Piastował godność konsula Cesarstwa Rosyjskiego w wolnym porcie Jokohama, ciemne zaś okulary nosił nie ze skłonności do sekretów (na brak których nie mógł w pracy narzekać), lecz z racji chronicznego zapalenia spojówek.

Wsiewołod Witaljewicz przybył na nadbrzeże służbowo, na spotkanie nowego członka korpusu dyplomatycznego (nazwisko: Erast Pietrowicz Fandorin, ranga: radca tytularny). Szczególnych nadziei, że nowy nabytek okaże się do rzeczy, Doronin zresztą nie żywił. Przestudiował dokumentację przebiegu służby Fandorina i nic tam nie przypadło mu do gustu. Ani fakt, że smarkacz już w dwudziestym drugim roku życia zyskał dziewiątą rangę (widać był czyimś protege), ani to, że służbę zaczynał w policji (fi donc!), ani że potem przydzielono go do Trzeciego Oddziału (za jakież zasługi?), ani że wprost z rokowań w San Stefano wyleciał na kiepską placówkę (nic, tylko czymś podpadł).

Doronin już ósmy miesiąc tkwił bez zastępcy, gdyż wicekonsula Webera prześwietne petersburskie zwierzchnictwo wysłało do Hangczou, niby czasowo, lecz najwyraźniej na bardzo, ale to bardzo długo. Ze wszystkimi bieżącymi sprawami musiał teraz Wsiewołod Witaljewicz borykać się sam: witał i żegnał rosyjskie statki, troszczył się o skreślonych z list załóg marynarzy, chował zmarłych, rozsądzał marynarskie burdy. A wszak on, człowiek o strategicznym umyśle, zasiedziały w Japonii, skierowany został do Jokohamy bynajmniej nie dla głupstw i drobiazgów. Tu rozstrzygało się, gdzie trafi Japonia, a wraz z nią cały Daleki Wschód – pod skrzydło dwugłowego orła czy szponiastą łapę brytyjskiego lwa.

W kieszeni surduta konsula leżał złożony numer „Japan Gazette” z wybitą tłustym drukiem depeszą agencji Reutera: „Cesarski ambasador, hrabia Szuwałow, opuścił Londyn. Wojna między Wielką Brytanią a Rosją bliższa niż kiedykolwiek”. Fatalnie. Ostatnim tchem położyliśmy nieszczęsnych Turków, gdzież nam wojować z Brytyjczykami? Szykowało się cielę na wilka. Pogardłuje się, oczywista, brzęknie sza – belką i ogon pod siebie. A obrotni Anglicy cały świat chcą zagarnąć. No i przeputamy na ich rzecz Daleki Wschód, jak przeputaliśmy już Bliski wraz z Persją i Afganistanem.

Omurasaki nerwowo zadrgał skrzydełkami, czując, jak myśli Wsiewołoda Witaljewicza nasącza przykra purpura, lecz w tejże chwili konsul stanął na palcach i wbił wzrok w pasażera w białym tropikalnym stroju i oślepiającym kasku korkowym. Fandorin czy nie Fandorin? Zbliż się, łabędziu biały, niechże ci się przypatrzę.

Z dociekań politycznych konsul zstąpił ku powszednim i motyl uspokoił się od razu.

„Ileż czasu, ile atramentu zmarnowano na rzecz najoczywistszą – myślał Wsiewołod Witaljewicz. – Toż jasne, że bez zastępcy żadnej strategicznej roboty podjąć tu nie sposób: rąk nie starcza. Centrum polityki dalekowschodniej leży nie w Tokio, gdzie bawi jego ekscelencja pan ambasador, lecz tutaj. Jokohama to główny port Dalekiego Wschodu. Tu rodzą się wszystkie brytyjskie knowania, stąd biorą początek wszelkie perfidne intrygi. Jasne jak dzień, a ileż trwało!

No trudno, lepiej późno niż wcale. Bądź co bądź, Fandorina, mianowanego z początku drugim sekretarzem ambasady, skierowano do konsulatu w Jokohamie, by uwolnił Wsiewołoda Witaljewicza od rutynowych obowiązków. Ów salomonowy wyrok pan ambasador wydać musiał zapewne po zapoznaniu się z wykazem służby tytularnego radcy. Ani myślał trzymać przy sobie takie beztalencie. Racz przyjąć, Wsiewołodzie Witaljewiczu luby, co nam zbyteczne”.

Śnieżysty kolonizator zstąpił na pomost i znikły wszelkie wątpliwości. Niechybnie Fandorin. Wszystko się zgadza: brunet, oczy niebieskie i główna osobliwość – wczesna siwizna na skroniach. Ech, wystroił się jak na safari.

Pierwsze wrażenie było mało krzepiące. Konsul westchnął i ruszył na spotkanie przybysza. Od wstrząsu motylek omurasaki machnął skrzydełkami, lecz został na kwiatku, niedostrzeżony wciąż przez Doronina.

„O rety, pierścień z brylantem! – notował w duchu Wsiewołod Witaljewicz, wymieniając z przybyłym ukłony. – Proszę, jaki podkręcony wąsik! Skronie rozczesane włos przy włosku! Wzrok zmącony zadumą! Istny Czacki, co tam: Oniegin! I podróże, jak wszystko na świecie, też mu już zbrzydły”.

Tuż po wzajemnej prezentacji zapytał z prostoduszną miną:

– Niechże pan zaraz powie, Eraście Pietrowiczu, czy widział pan Fudżi? Schowała się przed panem czy odsłoniła? – I konfidencjonalnie wyjaśnił: – To dla mnie taka wróżba: jeśli ktoś, podpływając do brzegu, ujrzy górę Fudżi, to znaczy, że Japonia otworzy przed nim swą duszę. Jeśli zaś kapryśna Fudżi skryje się w obłokach, to, niestety – można spędzić tu z dziesięć lat, a najważniejszego nie zobaczy się i nie pojmie.

Skądinąd Doronin świetnie widział, że dziś Fudżi z powodu niskiego pułapu chmur jest niewidoczna z morza, lecz miał chętkę zbić odrobinę z tropu tego Childe Harolda z Trzeciego Oddziału.

Jednakże radca tytularny nie stracił kontenansu. Z lekkim zająknięciem odparł:

– Ja tam we w-wróżby nie wierzę.

No jasne – materialista. Dobrze, spróbujmy skubnąć z drugiej strony.

– Zapoznałem się z pańskimi aktami. – Wsiewołod Witaljewicz uniósł w zachwycie brwi. – Zrobił pan niezłą karierę, ma pan nawet ordery! I tak świetną karierę porzuca pan dla naszego partykularza? Przyczyna może być tylko jedna: musi pan nadzwyczaj kochać Japonię. Zgadłem?

– Nie – Pieczorin wzruszył ramionami i zerknął na goździk w butonierce konsula. – Jak można lubić coś, czego się kompletnie nie zna?

– Jeszcze jak można! – upewnił go Doronin. – Dużo łatwiej niż coś, co zna się na wylot. Hm… Czy to wszystko pańskie bagaże?

Istotnie, galant miał ich tyle, że wymagały dobrego tuzina tragarzy. Walizy, pudła, paki książek, ogromny trójkołowy welocyped, a nawet wysoki na sążeń zegar w kształcie londyńskiego Big Bena.

– Piękna rzecz… i poręczna. Ja, co prawda, przedkładam kieszonkowy… – nie powstrzymał się od sarkastycznego komentarza konsul. Lecz zaraz wziął się w karby. Zajaśniał łaskawym uśmiechem i wyciągnął ręce w stronę bulwaru. – Witamy w Jokohamie. Spodoba się panu, wspaniałe miasto!

Ostatnie zdanie wypowiedziane zostało już bez ironii. W ciągu trzech lat Doronin zdołał szczerze przywiązać się do miasta, które rosło i piękniało z dnia na dzień.

Zaledwie dwadzieścia lat wcześniej była tu tylko mała rybacka wioszczyna, i oto dzięki zetknięciu dwu cywilizacji wyrósł najprawdziwszy nowoczesny port: pięćdziesiąt tysięcy mieszkańców, z których prawie piątą część stanowili cudzoziemcy. Skrawek Europy na samym krańcu świata. Wsiewołod Witaljewicz cenił sobie zwłaszcza Bund – nadmorską esplanadę z pięknymi kamiennymi budowlami, latarniami gazowymi i elegancką publicznością.

Jednak Oniegin, ogarnąwszy spojrzeniem całą tę wspaniałość, zrobił kwaśną minę, i Doronin na dobre zraził się do nowego pracownika. Werdykt nasuwał się sam: napuszony indor, nadęty snob. A i ja jestem niezły: wtykać sobie dla takiego goździk, pomyślał konsul. Zirytowanym gestem wskazał Fandorinowi, by szedł za nim. Kwiatek z butonierki wyjął i wyrzucił.

Motylek wzleciał w górę, zatrzepotał skrzydełkami nad głowami rosyjskich dyplomatów i, oczarowany bielą, ulokował się na kasku Fandorina.

* * *

„Diabli nadali tak idiotycznie się wystroić!” – snuły się liliowe myśli właściciela niezwykłego nakrycia głowy.

Ledwie stanąwszy na trapie i obrzuciwszy wzrokiem publiczność na przystani, Erast Pietrowicz zrobił odkrycie nader niemiłe dla każdego, kto ceni sobie stosowność stroju. Gdy jesteś ubrany jak należy, otoczenie spogląda ci w twarz, a nie gapi się na ubranie. Uwagę przykuwać winien portret, nie zaś rama. Tu zaś wyszło akurat na odwrót. Nabyty w Kalkucie ubiór, w Indiach całkiem na miejscu, w Jokohamie wyglądał głupio. Sądząc po zgromadzonych, w tym mieście ubierano się nie jak w koloniach, lecz najzwyczajniej po europejsku. Fandorin starał się czynić wrażenie, że nie dostrzega ciekawskich spojrzeń (w których podejrzewał szyderstwo), twardo silił się na obojętność i myślał tylko o jednym: jak najszybciej się przebrać.

Także konsula zaszokowała chyba gafa Erasta Pietrowicza – wyczuwało się to w palącym wzroku, którego nie mogły skryć nawet ciemne okulary.

Przyglądając się Doroninowi, Erast Pietrowicz dawnym zwyczajem kreślił sobie detektywistyczno-analityczną syntezę: wiek – czterdzieści siedem, czterdzieści osiem; żonaty, ale bezdzietny; wykształcony, żółciowiec, skłonny do ironii. Wybitny profesjonalista. Co jeszcze… ma szkodliwe nałogi. Podbite oczy, żółtawa cera świadczą o chorej wątrobie.

A Jokohama istotnie na pierwszy rzut oka nie spodobała się młodemu urzędnikowi. Miał nadzieję ujrzeć obrazek z łąkowej szkatułki: kondygnacyjne pagody, pawilony herbaciane, ciągnące wodami dżonki o żebrowanych żaglach, a tu – najzwyklejszy europejski bulwar. Nie Japonia, lecz jakaś Jałta. Warto było w tym celu okrążać połowę globu?

Fandorin przede wszystkim pozbył się kretyńskiego kasku – w sposób najprostszy: najpierw zdjął go, że niby za gorąco, po czym, wchodząc schodami na bulwar, dyskretnie położył wynalazek kolonizatorów na stopniu i tam zostawił – kto chce, niech bierze.

Omurasaki nie zamierzał porzucać radcy tytularnego. Pożegnawszy kask, zatrzepotał skrzydełkami nad szerokim barkiem młodego człowieka, lecz nie siadł – spostrzegł bardziej obiecujące lądowisko: na ramieniu rikszy pstrzył się usiany kropelkami potu czerwono-granatowo-zielony tatuaż w kształcie smoka.

Lekkoskrzydły podróżnik dotknął łapkami bicepsa i zdołał złowić prostoduszną brązowożółtą myśl tubylca (Kajuj! [*]), po czym jego krótki żywot dobiegł końca. Riksza, nie patrząc, klepnął się w ramię i z lekkoducha został ledwie pylisty, szarobłękitny kłębuszek.

Nie strzec urody,

Nie obawiać się śmierci -

To lot motyla

Stara kuruma

– Panie radco tytularny, oczekiwałem pańskiego przybycia parowcem „Wołga” tydzień temu, pierwszego maja – powiedział konsul, zatrzymując się przed czerwono lakierowaną dwukółką, wyraźnie pamiętającą lepsze czasy. – Z jakich to względów raczył pan się spóźnić?

Pytanie tak proste i rzeczowe, acz wyrażone surowym tonem, zbiło czemuś Erasta Pietrowicza z tropu. Młody człowiek kaszlnął i zmienił się na twarzy.

– Moja wina. P-przeziębiłem się przy przesiadce ze statku na statek.

– W Kalkucie! W czterdziestostopniowy upał?

– To znaczy nie, nie przeziębiłem się, ale zaspałem. Krótko mówiąc, spóźniłem się i wypadło czekać na następny p-parowiec…

Fandorin spiekł nagle raka, zyskując prawie ten sam odcień, co powozik.

– Te-te-te! – Doronin wpatrzył się w niego z wesołym zdziwieniem, spuszczając na czubek nosa okulary. – Rumieńczyk! Taki z ciebie Pieczorin? Tylko łgać nie potrafimy! Wspaniale.

Żółciowe oblicze Wsiewołoda Witaljewicza złagodniało, w zamglonych, czerwono pożyłkowanych oczach błysnęła iskierka.

– Akta nie kłamią, w rzeczy samej mamy raptem dwadzieścia dwa lata i najzwyczajniej w świecie wcielamy się w postać romantycznego bohatera – mruknął konsul, jeszcze bardziej konfundując rozmówcę. I idąc za ciosem, mrugnął: – Idę o zakład, że jakaś hinduska ślicznotka… Zgadłem?

Fandorin nachmurzył się i odparł: „Nie!”, lecz że nie dodał już ani słowa, pozostawało niejasne, czy nie było ślicznotki, czy też była, ale nie hinduska.

Konsul nie zamierzał przedłużać niedyskretnej indagacji. Z jego wcześniejszej oschłości nie zostało śladu. Wziął młodego człowieka pod ramię i pociągnął do dwukółki.

– Proszę siąść. To najpowszechniejszy w Japonii środek transportu. Zwie się kuruma.

Erast Pietrowicz zdziwił się, czemu powozik jest bez konia. Przez głowę przemknął mu fantastyczny obraz: cud – powozik, sam przez się pędzący ulicą, z hołoblami sterczącymi przed nim na kształt purpurowych wąsów.

Kuruma z widoczną satysfakcją przyjęła młodego człowieka, kołysząc nim na wytartym, lecz miękkim siedzeniu. Doronina powitała zaś niegościnnie, koląc złamaną sprężyną w żałosny i bez tego pośladek. Konsul powiercił się, ulokował wygodniej i burknął:

– Paskudną ma duszę ta bryka.

– Że co?

– W Japonii każdy stwór, a nawet każdy przedmiot, ma własną duszę. W każdym razie Japończycy w to wierzą. To się naukowo nazywa „animizm”… A oto i nasze koniki.

Trzej tubylcy, których cała garderoba składała się z obcisłych pantalonów i ściągniętych opaską ręczników na głowie, włożyli zgodnie karki w chomąta, krzyknęli: Hej-hej-ha!, i zadudnili w jezdnię drewnianymi trepami.

– „Mknie niby wicher trójka chyża, w Wołgi-matuszki dzwoniąc lód…” [*] – zanucił miłym tenorkiem Wsiewołod Witaljewicz, po czym się zaśmiał.

Fandorin zaś, zerwawszy się, wczepiony w poręcz, wykrzyknął:

– Panie konsulu! Jak można zaprzęgać ludzi? Toż to… barbarzyństwo!

Stracił równowagę i opadł z powrotem na siedzenie.

– Proszę przywykać – uśmiechnął się Doronin – bo przyjdzie panu poruszać się pieszo. Dorożkarzy prawie tu nie ma, a te zuchy nazywają się jinrikisha lub, jak wymawiają Europejczycy: „riksza”.

– Ale czemu nie korzysta się z koni?

– Koni w Japonii jest mało i są drogie, a ludzi dużo i są tani. Riksza to zawód nowy. Przed dziesięciu laty nawet o nim nie słyszano. Transport kołowy uważa się za europejską nowinkę. Taki nieborak przebiega dziennie z sześćdziesiąt wiorst. Za to zarobek ma, jak na tutejsze stosunki, przedni. W dobry dzień zbierze i pół jena – to jakby u nas rubelka. Co prawda, riksze długo nie żyją, zdzierają się. Trzy, cztery latka i do Buddy na piwo.

– Potworność! – Fandorin zadrżał, dając sobie słowo, że nigdy już nie skorzysta z tak haniebnego środka transportu. – Tak tanio cenić życie!

– I do tego przyjdzie przywyknąć. W Japonii życie warte jest kopiejkę – i cudze, i własne. O taki drobiazg bisurmany ani dbają. Zamiast Sądu Ostatecznego mają wszak długi cykl reinkarnacji. Dziś, czyli w obecnym życiu, ciągniesz wózek, ale jeśli będziesz go ciągnął uczciwie, to jutro powiozą cię w kurumie.

Konsul zaśmiał się, lecz jakoś dwuznacznie, i młody urzędnik dosłyszał w tym śmiechu nie drwinę z tubylczych przesądów, ale coś na kształt zawiści.

– Winien pan wiedzieć, że miasto Jokohama składa się z trzech części – jął objaśniać Doronin, wskazując laseczką. – Tam, gdzie to skupisko dachów, leży Miasto Tubylcze. Tu, pośrodku – nasz Settlement: banki, sklepy, przedsiębiorstwa. A na lewo, za rzeką, Bluff. Taki kawałek dobrej, starej Anglii. Wszyscy choć trochę zamożni osiedlają się tam, byle dalej od portu. W ogóle zaś w Jokohamie da się funkcjonować w sposób najzupełniej cywilizowany, po europejsku. Jest nawet parę klubów: wioślarski, krykietowy, tenisowy, wyścigowy i dla smakoszy. A, między nami mówiąc, niedawno powstał i atletyczny. Myślę, że powitają tam pana z otwartymi rękoma.

Obejrzał się przy tych słowach. Za czerwoną „trojką” ciągnęła cała karawana wózków z Fandorinowskim bagażem. W zaprzęgu to parami, to pojedynczo biegły podobne żółtoskóre centaury. Kawalkadę zamykała platforma wyładowana przyrządami atletycznymi: były tam i żeliwne ciężary, i gruszka bokserska, i wiązka ekspanderów, a z wierzchu lśnił polerowaną stalą wspomniany już welocyped, patentowany amerykański Royal Crescent Tricycle.

– Wszyscy cudzoziemcy, z wyjątkiem pracowników ambasady, starają się mieszkać nie w stolicy, lecz u nas – pysznił się jokohamski autochton. – Tym bardziej że koleją do centrum Tokio ledwie godzina drogi.

– To jest i kolej? – spytał ponuro Erast Pietrowicz, żegnając ostatnie nadzieje na wschodnią egzotykę.

– Wspaniała! – z entuzjazmem wykrzyknął Doronin. – Oto jak żyje dzisiejszy jokohamczyk: zamawia telegraficznie bilety do teatru, wsiada do pociągu i za godzinę i kwadrans ogląda już spektakl kabuki!

– Dobrze choć, że k-kabuki, a nie operetkę… – Świeżo upieczony wicekonsul posępnie wpatrywał się w bulwar. – Ale proszę mi powiedzieć, gdzie te Japonki w kimonach? Z wachlarzami, z parasolkami? Nie widzę ani jednej.

– Z wachlarzami? – Wsiewołod Witaljewicz uśmiechnął się. – Siedzą w pawilonach herbacianych.

– To takie tutejsze kawiarnie? Pija się tam japońską herbatę?

– Można, oczywiście, napić się i herbaty. Czemu nie? Ale przychodzi się tam po inne atrakcje. – I tu Doronin wykonał palcami zdrożny gest, jakiego spodziewać by się można raczej po pryszczatym gimnazjaliście, a w żadnym razie nie po konsulu Cesarstwa Rosyjskiego.

Erast Pietrowicz z zaskoczenia aż mrugnął.

– Chciałby pan zwiedzić taką herbaciarnię? Sam trzymam się z dala od podobnych przybytków, ale mogę zarekomendować najlepszy z tych zakładów – nazywa się Numer Dziewiąty. Panowie żeglarze wielce go sobie chwalą.

– Nie, nie! – oburzył się Fandorin. – Ja z-zasadniczo jestem przeciwnikiem sprzedajnej miłości, a domy publiczne uważam za hańbę tak dla płci żeńskiej, jak męskiej.

Wsiewołod Witaljewicz po raz wtóry zerknął z uśmieszkiem na spąsowiałego sąsiada, lecz wstrzymał się od komentarzy.

Erast Pietrowicz jak najszybciej zmienił temat.

– A samuraje z dwoma mieczami? Gdzież oni są? Tyle o nich czytałem.

– Jedziemy przez terytorium Settlementu. Z Japończyków dopuszczani są tu tylko subiekci i służba. A samurajów z dwoma mieczami już nigdzie pan teraz nie zobaczy. Od zeszłego roku edykt cesarski zabrania nosić białą broń.

– Co za szkoda!

– O tak! – Doronin ukazał zęby w uśmiechu. – Wiele pan stracił. To było niezapomniane przeżycie – patrzeć ze strachem na byle kanalię z dwoma szablami za pasem, czy przejdzie obok, czy też zawróci i rąbnie pana na odlew. Mam do tej pory nawyk, że idąc dzielnicą japońską, wciąż zerkam przez ramię. Wie pan, przyjechałem do Japonii w okresie, gdy uchodziło tu za patriotyzm rżnąć gaijinów.

– Kto to taki?

– Ja i pan. Gaijin znaczy cudzoziemiec. Jeszcze nazywają nas tutaj akahige - „czerwonowłosi”, ketojin to znaczy „włochaci”, i sam, czyli „małpy”. A kiedy pójdzie pan na spacer do Tubylczego Miasta, dzieciaki będą pana przedrzeźniać, robiąc o, tak. – Konsul zdjął okulary i rozciągnął w górę i w dół powieki. – To znaczy „okrągłooki” i uważane jest za bardzo obraźliwe. Mniejsza z tym, za to nie rżną już nożem bez dania racji. Chwała mikado, że rozbroił swoich zbirów.

– A ja czytałem, że miecz to dla samuraja przedmiot nabożnej czci, niczym szpada dla europejskiego szlachcica! – Erast Pietrowicz westchnął, uginając się pod ciężarem rozczarowań. – Czyżby rycerze japońscy wyrzekli się tak łatwo prastarych obyczajów?

– Bynajmniej niełatwo. Buntowali się cały zeszły rok, doszło do wojny domowej, ale z panem Ōkubo nie ma żartów. Zlikwidował najzacieklejszych, reszta przycichła.

– Ōkubo? To minister spraw wewnętrznych – przytaknął Fandorin, demonstrując niejaką znajomość tubylczej polityki. – Gazety francuskie nazywają go Pierwszym Konsulem, japońskim Bonapartem.

– Jest pewna zbieżność. Dziesięć lat temu w Japonii dokonano przewrotu państwowego…

– Wiem. Rewolucja Meiji, przywrócenie władzy cesarskiej – pośpieszył wtrącić radca tytularny, nie chcąc, by zwierzchnik uznał go za kompletnego ignoranta. – Samurajowie południowych księstw obalili rządy szogunów i ogłosili władcą mikada. Czytałem.

– Południowe księstwa – Satsuma i Chōshū – to coś w rodzaju francuskiej Korsyki. Znaleźli się i korsykańscy porucznicy, aż trójka: Ōkubo, Saigō i Kido. Zapewnili jego cesarskiej mości hołdy i ubóstwienie poddanych, a władzę, jak należy, zachowali dla siebie. Ale triumwiraty, zwłaszcza złożone z aż trzech Bonapartych, bywają kruche. Kido zmarł rok temu, Saigō zerwał z rządem, wzniecił bunt, lecz został rozgromiony i japońskim zwyczajem popełnił harakiri. Tym sposobem minister Ōkubo pozostał jedynym kogutem w tutejszym kurniku… Słusznie pan robi, że notuje – łaskawie zauważył konsul, widząc, że Fandorin skrobie ołówkiem w skórkowym notatniku. – Im szybciej przeniknie pan wszystkie subtelności tutejszej polityki, tym lepiej. Zresztą nawet dziś będzie pan miał okazję przyjrzeć się wielkiemu Ōkubo. O czwartej ma się odbyć uroczyste otwarcie domu poprawy upadłych niewiast. To idea w Japonii całkiem nowa – przedtem nikomu nie przyszłoby tu do głowy uzdrawiać obyczaje kurtyzan.

Środki na to zbożne przedsięwzięcie wyłożył nie jakiś klub misjonarski, ale filantrop Japończyk, podpora społeczeństwa, niejaki Don Tsurumaki. Zbierze się creme de la creme jokohamskiego beau monde’u. Spodziewać się można i samego Korsykanina. Wątpliwe, czy się pofatyguje na uroczystą ceremonię, lecz na wieczorny bal kawalerski – prawie na pewno. To nieoficjalna okazja i z poprawą ladacznic bynajmniej nie – związana – wprost przeciwnie. Nie wynudzi się pan. „Na bal ze statku wpadł, jak Czacki” [*].

Doronin, jak wcześniej, znów mrugnął, ale radcy tytularnego nie kusiły kawalerskie uciechy.

– Może innym razem rzucę okiem na pana Ōkubo… Trochę zmęczyła mnie podróż i wolałbym odpocząć. Tak więc, gdyby pan pozwolił…

– Nie pozwolę! – z naciskiem przerwał konsul. – Na bal – obowiązkowo. Proszę to potraktować jako pierwsze polecenie służbowe. Zobaczy pan tam mnóstwo wpływowych ludzi. Będzie i nasz attaché morski Bucharcew, drugi człowiek w ambasadzie. A może i pierwszy – ze znaczącym wyrazem twarzy dorzucił Wsiewołod Witaljewicz. – Poznacie się panowie, a jutro zaprezentuję pana jego ekscelencji… Lecz oto i konsulat. Tomare! [*] - krzyknął do rikszów. – Zapamiętaj, kochany, adres: Bulwar Bund, dom numer sześć.

Erast Pietrowicz ujrzał kamienny budynek w kształcie litery n, zwróconej nóżkami ku ulicy.

– W lewym skrzydle jest moje mieszkanie, w prawym pańskie, a tam pośrodku biura. – Doronin wskazał za kratę. W głębi dziedzińca widać było paradny fronton, zwieńczony rosyjską flagą. – Gdzie pracujemy, tam i mieszkamy.

Dyplomaci zeszli na chodnik, przy czym kuruma miłośnie zakołysała Erasta Pietrowicza na pożegnanie, konsula zaś zaczepiła złośliwie czubkiem sprężyny za spodnie.

Jęczy, przeklina

Podle wyboje Drogi

Moja kuruma.

Oczy bohatera

W poczekalni na spotkanie wchodzącym podniósł się młody Japończyk, nadzwyczaj poważny w krawacie i binoklach w stalowej oprawie. Na stole, pośród teczek i stosików papieru widniały dwie malutkie flagi: rosyjska i japońska.

– Poznajcie się, panowie. To mój tłumacz, kancelista i bezcenny pomocnik już od lat ośmiu, by tak rzec – anioł stróż i sekretarz, Shirota. Proszę o łaskawe względy.

Fandorin zdziwił się nieco, że konsul od pierwszej chwili znajomości uznał za konieczne napomknąć o smutnej sytuacji rodzinnej swego pracownika. Widać bolesny wypadek zaszedł całkiem niedawno, aczkolwiek strój sekretarza – z wyjątkiem czarnych satynowych zarękawków – nie zdradzał oznak żałoby. Erast Pietrowicz ukłonił się ze współczuciem, czekając na ciąg dalszy, ale Doronin milczał.

– Wsiewołodzie Witaljewiczu, zapomniał pan chyba podać nazwiska – rzekł półgłosem radca tytularny.

Konsul roześmiał się.

– Shirota to nazwisko. Tuż po przyjeździe tutaj tęskniłem strasznie za ojczyzną. Wszyscy Japończycy byli niczym spod jednej sztancy nazwiska zdawały się abrakadabrą. Tkwiłem sam na pustkowiu, o żadnym konsulacie nawet się jeszcze nie śniło. Ani rosyjskiego słowa, ani twarzy. Wpadłem więc na myśl, by otoczyć się miejscowymi o brzmiących znajomo nazwiskach. Lokajem stał się Mikita. Pisze się trzema hieroglifami i oznacza „Pole z trzema drzewami”. Tłumaczem został Shirota, to po japońsku „Białe pole”. A jest jeszcze bajeczna Obayashi-san, którą przedstawię panu później [*].

– Czyli że język japoński nie jest aż tak obcy dla rosyjskiego ucha? – spytał z nadzieją Erast Pietrowicz. – Bardzo pragnę jak najszybciej go poznać.

– I obcy, i trudny – zgasił go Wsiewołod Witaljewicz. – Odkrywca Japonii, święty Franciszek Ksawery, rzekł: „Tutejsze narzecze wymyślił szatański sanhedryn na udręczenie głosicieli wiary”. A podobieństwa mogą nieraz spłatać głupie figle. Na przykład moje nazwisko, po naszemu całkiem dźwięczne, sprawiło mi w Japonii niezły kłopot.

– Dlaczego?

– Dlatego, że doro znaczy „brud”, a nin znaczy „człowiek”. „Brudas” – jakież to żenujące dla konsula wielkiego mocarstwa!

– A co znaczy po japońsku „Rosja”? – przeląkł się o ojczyznę radca tytularny.

– Nic dobrego. Pisze się dwoma hieroglifami. Ro-koku, „kraj głupców”. Nasza ambasada już któryś rok z rzędu prowadzi żmudne dyplomatyczne podchody, by Japończycy wykorzystali inny hieroglif ro, znaczący „rosa”. Wtedy zyskalibyśmy wdzięczne miano „kraju rosy”. Ale jak dotąd, daremne zachody.

Sekretarz Shirota, nie biorąc udziału w dyskusji lingwistycznej, stał po prostu z uprzejmym uśmiechem.

– Czy wszystko już gotowe na przyjęcie pana wicekonsula? – zwrócił się doń Doronin.

– Tak jest. Mieszkanie służbowe przygotowane. Jutro rano przyjdą kandydaci na stanowisko kamerdynera. Wszyscy mają bardzo dobre referencje. Gdzie będzie pan życzył sobie się stołować, panie Fandorin? Jeśli u siebie, znajdę panu kucharza.

Japończyk mówił po rosyjsku prawidłowo i niemal bez akcentu, tylko od czasu do czasu mieszał „r” i „1”, na przykład w trudnym wyrazie „sprawdzić”.

– Mnie wszystko jedno. Jadam jak najprościej, więc obejdzie się bez kucharza – wyjaśnił radca tytularny. – Nastawić samowar, pójść do sklepu po zakupy – z tym poradzi sobie i służący.

– Jak przenajświetniej – skłonił się Shirota, zdradzając znajomość stopniowania. – A kiedy wypada spodziewać się pani wicekonsulowej?

Pytanie sformułowane było dość górnolotnie, i Erast Pietrowicz nie od razu uchwycił jego sens.

– Nie, nie. Nie jestem żonaty.

Sekretarz skinął, jakby gotów był na taką odpowiedź.

– W takim razie mogę zaproponować panu do wyboru dwóch kandydatów… to jest dwie kandydatki do roli przyjaciółki. Jedna za trzysta jenów rocznie, lat piętnaście, niezamężna, zna sto angielskich słów. Druga niemłoda, lat dwadzieścia jeden, dwukrotnie zamężna. Rekomendacje od poprzednich mężów wyśmienite, zna tysiąc angielskich słów i wypada taniej: dwieście pięćdziesiąt jenów. Oto fotografie.

Erast Pietrowicz zamrugał długimi rzęsami i zmieszany obejrzał się na konsula.

– Wsiewołodzie Witaljewiczu, ja czegoś tu…

– Shirota proponuje panu wybór konkubiny – objaśnił Doronin, z miną znawcy wpatrując się w zdjęcia, na których uwiecznione były lalkowate niewiasty o spiętrzonych, wymyślnych fryzurach. – Przyjaciółki kontraktowej.

Radca tytularny zmarszczył czoło, lecz nadal nie pojmował.

– Wszyscy tak robią. To wielka wygoda dla oderwanych od domu urzędników, marynarzy i kupców. Mało kto przywozi tu rodzinę. Prawie każdy oficer naszej eskadry Oceanu Spokojnego ma japońską konkubinę. Tu albo w Nagasaki. Zawiera się kontrakt na rok lub dwa z prawem prolongaty. Za skromną sumę zyskuje pan domowe wygody, opiekę, a także żar uczuć. Pan przecież, o ile pojąłem, nie jest zwolennikiem burdeli. Hm… Dziewczyny niezłe. Shirota zna się na tym. – Doronin postukał palcem w jedno ze zdjęć. – Dam panu radę: proszę wziąć starszą. Była już dwa razy zamężna z cudzoziemcami, obejdzie się bez edukacji. Moja Obayashi żyła przede mną z francuskim kapitanem, a potem z amerykańskim spekulantem srebra. A skoro o srebrze… – Wsiewołod Witaljewicz obrócił się do Shiroty. – Prosiłem o przygotowanie dla pana wicekonsula pensji za pierwszy miesiąc i sumy na zagospodarowanie. W sumie sześćset dolarów meksykańskich.

Sekretarz skłonił z szacunkiem głowę i zaczął otwierać szafę pancerną.

– Dlaczego meksykańskich? – spytał Fandorin dla pogłębienia wiedzy.

– Najpowszechniejsza waluta na Dalekim Wschodzie. Co prawda niezbyt wygodna – zauważył konsul, patrząc, jak Shirota wyciąga z sejfu pobrzękujący worek. – Proszę się nie podźwignąć. To dobry pud srebra.

Ale Erast Pietrowicz bez wysiłku uniósł w dwóch palcach nielekkie brzemię – widać nie darmo woził w bagażu żeliwne ciężary. Chciał położyć worek na stole, lecz wstrzymał gest, wpatrzywszy się w wiszące nad stołem sekretarza portrety.

Portrety były dwa. Z lewego spoglądał na Fandorina Aleksander Siergiejewicz Puszkin, z prawego groźnie marszczący gęste brwi Azjata o wysuniętej dolnej szczęce. Miedzioryt z obrazu Kiprieńskiego, dobrze znany radcy tytularnemu, nie wzbudził jego zainteresowania, ale zaintrygował go drugi portret. Był to grubo ciosany barwny drzeworyt, zapewne nie z najdroższych, lecz wykonany tak przemyślnie, że groźny tłuścioch zdawał się patrzeć wicekonsulowi wprost w oczy. Spod otwartego, haftowanego złotem kołnierza wychylała się tęga, naturalistycznie sfałdowana szyja; czoło Japończyka otaczała opaska z szkarłatnym kręgiem pośrodku.

– To też jakiś poeta? – zaciekawił się Fandorin.

– Bynajmniej. To wielki bohater, feldmarszałek Saigō Takamori – objaśnił z uwielbieniem Shirota.

– Ten sam, który zbuntował się przeciw rządowi i skończył ze sobą? – zdziwił się Erast Pietrowicz. – To nie jest uważany za przestępcę państwowego?

– Jest uważany, lecz, tak czy owak, to wielki człowiek. Feldmarszałek Saigō był szczerym człowiekiem. I pięknie umarł. – W głosie sekretarza zadźwięczały metaliczne nutki. – Okopał się na górze z samurajami swojej rodzinnej Satsumy. Żołnierze rządowi otoczyli go ze wszystkich stron i zaczęli wołać: „Proszę się poddać, ekscelencjo! Z honorami dostarczymy pana do stolicy”. Ale feldmarszałek się nie poddał. Walczył tak długo, aż kula trafiła go w brzuch, a potem rozkazał adiutantowi: „Zetnij mi głowę”.

Fandorin milczał chwilę, patrząc na bohaterskiego feldmarszałka. Ależ wyraziste oczy! Zaiste, portret był dziełem mistrza.

– A co tu robi Puszkin?

– Wielki rosyjski poeta – wyjaśnił Shirota i pomyślawszy, dodał: – Też szczery człowiek, pięknie umarł.

– Nie chlebem żywią się Japończycy, tylko czyimś pięknym zgonem. – Wsiewołod Witaljewicz uśmiechnął się. – Ale dla mnie i pana za wcześnie umierać. Robota czeka. Co dziś mamy najpilniejszego?

– Korweta „Jeździec” zamawia sto pudów słoniny i sto pięćdziesiąt pudów ryżu – zaczął raportować Shirota, wyjmując kartki z teczek. – Pierwszy oficer „Hajdamaka” prosi, by jak najszybciej załatwić dok remontowy w Yokosuka.

– To sprawy wchodzące w zakres kompetencji komisantów – objaśnił Fandorinowi konsul. – Komisanci to pośrednicy spośród miejscowych kupców, odpowiadający bezpośrednio przede mną za jakość dostaw i prac. Dalej, Shirota.

– Notatka policji miejskiej. Zapytują, czy wypuścić młodszego mechanika z „Bojana”.

– Proszę napisać, żeby go potrzymali do pojutrza, i niech najpierw zapłaci za rozbitą witrynę. Co jeszcze?

– List od panny Błagolepow. – Tłumacz wyciągnął do konsula otwartą kopertę. – Zawiadamia o śmierci ojca, prosi o wypisanie aktu zgonu, a także uprasza o zapomogę pieniężną.

Doronin nachmurzył się. Wziął list.

– „Zmarł nagle… sama jak palec… na łasce losu… żeby choć na pogrzeb…” No, tak. To, Eraście Pietrowiczu, rutyna, niemniej jednak nie najweselsza strona obowiązków konsula. Troszczymy się nie tylko o żywych, ale i o zmarłych poddanych Cesarstwa Rosyjskiego.

Na wpół pytająco, na wpół z poczuciem winy spojrzał na Fandorina.

– Świetnie pojmuję, że to świństwo z mojej strony… Jest pan wprost z drogi. Ale, wie pan, ogromnie by mi pan pomógł, odwiedzając tę Błagolepow. Muszę jeszcze przygotować mowę na dzisiejszą ceremonię, a zostawiać niepocieszoną pannę do jutra to niebezpieczne. Nie daj Boże, zjawi się tu i wybuchnie płaczem Andromachy… Pojedzie pan, co? W towarzystwie Shiroty. On wypisze i zrobi wszystko, co trzeba, a pan sygnuje tylko świadectwo zgonu.

Fandorin, wciąż jeszcze wpatrzony w portret bezgłowego bohatera, chciał już odrzec: „Ma się rozumieć”, lecz w tymże momencie młodemu człowiekowi zdało się, że wyobrażone czarnym tuszem oczy feldmarszałka błysnęły jak żywe – i to nie tak po prostu, lecz jakby ostrzegawczo. Porażony tym Erast Pietrowicz zrobił krok w przód i aż się schylił. Dziwaczny efekt natychmiast zniknął – pozostał tylko wielobarwny papier.

– Ma się rozumieć – zwrócił się do zwierzchnika radca tytularny. – W tej chwili. Tylko, za pańskim pozwoleniem, zmienię ubiór. Jest najzupełniej nie na miejscu na tak bolesną okoliczność. A co to za osoba?

– Córka kapitana Błagolepowa, który niniejszym rozstał się z tym światem. – Wsiewołod Witaljewicz przeżegnał się, ale bez szczególnej nabożności, raczej machinalnie. – Jak to mówią, daj, Panie, królestwo mu niebieskie, choć nie ma większych szans, by tam trafił. Żałosna postać, spadł na samo dno.

– Zapił się?

– Gorzej. Zaćmił. – Widząc niedowierzanie zastępcy, konsul wyjaśnił: – Opiumista. To dość rozpowszechniony na Wschodzie nałóg. W istocie samo palenie opium, podobnie jak popijanie wina, nie kryje w sobie nic niebezpiecznego, byle znać miarę. Sam lubię czasem raz, drugi pyknąć z fajeczki. Nauczę i pana, jeśli zobaczę, że jest pan rozsądny, a nie jak ten Błagolepow. A pamiętam, że kiedyś był to całkiem inny człowiek. Przybył tu pięć lat temu na zlecenie Pocztowej Kompanii Żeglugi Parowej. Dowodził sporym frachtowcem pocztowym, pływał do Osaki i z powrotem. Kupił piękny dom, sprowadził z Władywostoku żonę i córkę. Lecz gdy żona niebawem zmarła, kapitan z boleści rozmiłował się w tym zielsku. Krok po kroku wszystko prze – ćmił: oszczędności, posadę, dom. Przeniósł się do Tubylczego Miasta, a to dla Europejczyka samo dno upadku. Córka chodzi obdarta, niemal głoduje…

– Lecz skoro stracił posadę, czemu nazywa go pan kapitanem?

– Ot, po starej pamięci. W ostatnim czasie Błagolepow pływał kutrem parowym, woził publiczność po zatoce. Dalej niż do Tokio się nie zapuszczał. Sam sobie kapitanem, majtkiem i palaczem. Trzy osoby w jednej. Kuter z początku miał własny, potem go sprzedał. Pracował za pensję i napiwki. Japończycy najmowali go chętnie, bo to podwójnie ciekawe: popływać na cud-łódce z kominem, a jeszcze gaijin im służy. Cały zarobek Błagolepow zanosił do spelunki. Skończony był człowiek, a teraz wykończył się na dobre…

Wsiewołod Witaljewicz wyjął z kasy ogniotrwałej kilka monet.

– Pięć dolarów dla niej na pogrzeb, zgodnie z przyjętą taksą. Proszę wziąć rachunek, nie zapomnieć.

Westchnąwszy, dobył z kieszeni jeszcze dwa srebrne krążki.

– A to proszę dać tak, bez rozliczenia. Mszę odprawi kapelan okrętowy, ja go umówię. I niech pan powie pannie Błagolepow, że zaraz po pogrzebie ma jechać do Rosji, nic tu po niej. Raz-dwa, a skończy w burdelu. Bilet do Władywostoku wydamy trzeciej klasy. No, proszę już iść. Witam w służbie konsularnej.

Przed wyjściem Erast Pietrowicz nie zdzierżył i raz jeszcze obejrzał się na portret feldmarszałka Saigō; znowu wydało mu się, że wzrok bohatera kryje jakiś message: ni to ostrzeżenie, ni to pogróżkę…

Trzy są sekrety:

Wschód słońca, zgon księżyca.

Wzrok bohatera.

Niebieska kość nie kocha Borsuka

Semushi z chrzęstem poskrobał się w garb i uniósł dłoń na znak końca obstawiania. Gracze – było ich siedmiu – opadli na pięty, starając się wyglądać na nieporuszonych.

„Trzej na cetno, czterej na licho” – spostrzegł Tanuki, i choć sam nic nie stawiał, zacisnął z emocji pięści.

Mięsista dłoń Semushiego nakryła czarny kubek, kości zaszczekały dźwięcznie o bambusowe ścianki (czarowny dźwięk!) i na stół dały susa dwa sześciany: czerwony i niebieski.

Czerwony niemal zaraz padł czwórką ku górze, niebieski zaś poturlał się na sam skraj tatami.

„Cetno!” – pomyślał Tanuki, i w następnym mgnieniu kość obróciła się na dwójkę. Wiadomo! Lecz niechby obstawił pulę, wredny sześcian ukazałby jedynkę lub trójkę. Nie cierpiał on Tanuki, dowiódł tego już nieraz.

Trzej zgarnęli wygraną, czterej sięgnęli do sakiewek po nowe monety. Ani słowa, ani okrzyku. Szlachetna, starodawna gra zalecała absolutne milczenie.

Garbaty gospodarz kiwnął na służącą, by dolała graczom sake. Dziewczyna, kucając przy każdym, napełniła czarki. Zerknęła na Semushiego, dostrzegła, że nie patrzy, szybko podpełzła na kolanach do Tanuki i też mu dolała, choć się nie należało.

Rzecz jasna, nie podziękował, umyślnie się nawet odwrócił. Z kobietami poczynać sobie trzeba surowo, oschle, wtedy tykają haczyk. Żeby tak z kośćmi do gry szło równie gładko!

Przy swoich osiemnastu latach Tanuki wiedział już, że mało która mu się oprze. To znaczy trzeba tu, oczywista, wyczucia, czy kobieta ulegnie, czy nie. A on to świetnie wyczuwał, miał już taki dar. Jeśli nie było szansy, nawet na taką nie patrzył – po co darmo czas tracić. Ale jeśli w spojrzeniach, woni czy najdrobniejszym geście odgadywał szansę, działał energicznie i bez wahań. Grunt, że wiedział o sobie, iż jest mężczyzną dorodnym, przystojnym i zdolnym wzbudzać miłość.

Niby na co mu ta chuderlawa służąca? On nie tkwi tu wszak dla zabawy, ale z ważną misją. Rzec można – kwestia życia i śmierci, a jednak się nie powstrzymał. Ledwo dziewuchę ujrzał, od razu pojął: z moich – i ani myśląc, postąpił z nią wedle reguł: na twarzy – wyniosłość, w spojrzeniu – namiętność. Odwracał się, gdy podchodziła, gdy była daleko – nie spuszczał z niej wzroku. Kobiety od razu to widzą. Już parokrotnie próbowała go zagadnąć, ale Tanuki zachowywał zagadkowe milczenie. W żadnym razie nie wolno otworzyć ust przed czasem.

Nie żeby aż tak zajmowała go gra ze służącą – pomagała raczej skrócić oczekiwanie. A i bezpłatne sake – też nieźle.

Semushi tkwił w spelunce kamieniem od wczorajszego ranka. Puścił już prawie wszystkie pieniądze od Gondshiego, choć stawiał nie częściej niż raz na półtorej godziny. Przeklęta niebieska kość pożarła wszystkie monety, zostały tylko dwie: malutka złota i wielka srebrna ze smokiem.

Od wczoraj rana nie jadł, nie spał, tylko pił sake. W brzuchu burczy, lecz hara musi cierpieć. Gorzej, że zaczęło mu się kręcić w głowie, czy to z głodu, czy od słodkawego dymu, który zawiewał z kąta, gdzie leżeli i siedzieli palacze opium: trzej Chińczycy, rudy marynarz o zamkniętych oczach i błogo otwartych ustach, dwaj riksze.

Cudzoziemcy – niech ich akuma, mogą zdechnąć, ale riksz było szkoda. Obaj, od razu widać, z byłych samurajów. Takim najtrudniej odnaleźć się w nowym życiu. Teraz przecież nie dawne czasy, pensji nikt samurajom nie płaci – bierz się, jak wszyscy, do roboty. A jeżeli nic nie umiesz, tylko machać mieczem? A przecież nawet i miecze im, nieborakom, zabrali…

Tanuki znów sobie powróżył: „Teraz na licho”, i wyszło. Dwa i pięć!

Lecz gdy znowu rzucono kości, musiał postawić srebrnego jena. Czerwona, jak zwykle, padła pierwsza, na piątkę. Jakże błagał niebieską: „Daj licho, daj!”. Ale skąd – obróciła się trójką. Przedostatnia moneta przepadła na darmo.

Sapnąwszy ze złości, Tanuki podstawił czarkę, żeby służąca odżałowała sake, ale wstrętna dziewucha tym razem nalała wszystkim prócz niego. Z pewnością obraziła się, że na nią nie patrzy.

W izbie było duszno. Gracze siedzieli nadzy do pasa, chłodząc się wachlarzami. Przydałby się na ramieniu tatuaż w kształcie żmii. Niechby nawet nie w trzy pierścienie, jak u Obakego, i nie w pięć, jak u Gondshiego: choćby w jeden jedyny. Wtedy podła dziewka spojrzałaby inaczej. Cóż, jeśli on, Tanuki, chlubnie spełni, co mu poruczono, Gondshi obiecał nie tylko ogniście czerwoną żmiję na prawe ramię, ale jeszcze po chryzantemie na każde kolano!

Dlatego właśnie poruczono mu tę ważną misję, że na skórze Tanuki nie ma, jak dotąd, żadnej ozdoby. Nie zdążył zasłużyć. A z tatuażem do garbusa by go nie wpuścili. Po to przecie u drzwi warują Fudo i Gundari, żeby nie wszedł nikt z obcych yakuza. Fudo i Gundari każą odwiedzającym zawinąć rękawy, oglądają pierś i plecy. Widząc barwioną skórę, zaraz gonią na cztery wiatry.

Semushi jest ostrożny, dobrać się do niego niełatwo. Drzwi jego spelunki są podwójne: wpuszczają po jednym, potem pierwsze drzwi zatrzaskuje jakiś sprytny mechanizm, a za wewnętrznymi czuwają Fudo i Gundari – dwaj strażnicy, nazwani tak na cześć groźnych buddów, strzegących Wrót Nieba. I choć niebiańscy buddowie są straszni: wyłupiastoocy, z językami ognia zamiast włosów, ta parka wydaje się straszniejsza. Obaj z Okinawy – zdolni zabić gołymi rękoma.

W sali jest jeszcze czwórka strażników, lecz lepiej o nich nie myśleć. Zadanie Tanuki ma jasne: byle swoich wpuścił do środka, a poradzą sobie i bez niego.

Mężny Gondshi zyskał przezwisko na cześć Gondshi Włócznika, sławnej figury z teatrzyku lalek. Mistrzowsko włada bambusową pałką. Dankiti też nieprzypadkowo zasłużył na miano Kusari – „łańcuch”. Umie utrącić łańcuchem szyjkę szklanej butelki, a ta ani drgnie. Jest jeszcze Obake Widmo, mistrz nunczaku. I Ryu Smok, były sumo wagi z pięćdziesiąt kamme [*]. Takiemu nie trzeba żadnej broni.

Tanuki też nie ma nic przy sobie. Po pierwsze, z bronią by go nie wpuścili, po drugie – samymi rękami i nogami sporo potrafi. Niewiniątkiem jest tylko na oko – niewysoki, krępy jak mały borsuk, skąd i przezwisko [*]. Zresztą od ósmego roku ćwiczył sławną sztukę jujitsu, do której doszedł z czasem okinawski kunszt walki nogami. Da radę każdemu – rzecz jasna, poza Ryu, którego nie ruszyłaby z miejsca nawet gaijińska parowa kuruma.

Plan przemądrego Gondshiego wydawał się z początku bardzo łatwy.

Zajść do spelunki, niby na partyjkę. Doczekać się, aż Fudo czy Gundari – nieważne, który – odejdzie za potrzebą lub w innym celu. Wtedy podbiec do tego, który został przy drzwiach, wymierzyć dobry cios, odsunąć rygiel, krzyknąć w umówiony sposób i nie dać się zabić przez tych parę sekund, póki nie wedrą się Gondshi i reszta.

Rzadko kiedy nowicjuszowi dostaje się pierwsze zadanie aż tak złożone i odpowiedzialne. Na dobrą sprawę Borsuka wypadałoby jeszcze ze trzy, cztery latka potrzymać wśród uczniów, za młody jest na pełnoprawnego wojownika. Ale czasy dziś takie, że trzymać się ściśle dawnych obyczajów nie sposób. Szczęście odwróciło się od Chobei-gumi, najstarszej i najsławniejszej ze wszystkich japońskich band.

Któż nie słyszał o założycielu klanu, wielkim Chobei – herszcie edoskich rozbójników, co bronił mieszczan przed samowolą samurajów? Życie i śmierć szlachetnego yakuzy opisują dramaty kabuki, przedstawiają drzeworyty ukiyoe. Podstępny samuraj Midzuno zwabił bohatera do swego domu – bezbronnego i samotnego. Ale yakuza gołymi rękoma uporał się z całą sforą wrogów, pozostawił przy życiu tylko podłego Midzuno. I rzekł doń: „Gdybym wyszedł z życiem z twej pułapki, ludzie pomyśleliby, że Chobei nazbyt drży o nie. Zabij mnie, oto moja pierś!”. – I dygoczący ze strachu Midzuno przebił go włócznią. Czy można wyobrazić sobie wznioślejszą śmierć?

* * *

Do Chorei-gumi należeli i ojciec, i dziad Tanukiego. Od chłopięctwa marzył, że urośnie, że wstąpi do bandy, zrobi w niej wspaniałą i chlubną karierę. Będzie najprzód uczniem, potem wojownikiem, potem dosłuży się niższego dowództwa wakashiyo, później wyższego wakagashira, a pod czterdziestkę, jeśli dożyje, zostanie samym oyabunem, panem życia i śmierci pół setki śmiałków, i o jego czynach też zaczną pisywać dramaty kabuki i sztuki dla teatrzyku lalek bunraki.

Ale w ostatnim roku z klanu nic prawie nie zostało. Zwada pomiędzy dwiema gałęziami yakuzów ciągnie się już niejedno stulecie. Tekiya, do którego należała Chorei-gumi, opiekowali się drobnym handlem, bronili straganiarzy i domokrążców przed władzą i wszelkim złodziejstwem, zyskując za to zwyczajową rekompensatę. Bakuto zaś żyli z gier hazardowych. Ci krwiopijcy i oszuści nigdzie nie zatrzymywali się dłużej, przelatując z miejsca na miejsce i pozostawiając za sobą zrujnowane rodziny, łzy i krew.

Jak świetnie ulokował się Chorei-gumi w nowym mieście Jokohama, gdzie nerwem życia jest handel! Ale pojawili się drapieżni bakuto, wkraczając na cudze terytorium. I do tego jak sprytnie! Garbaty gospodarz Rakuena działał nie wprost, jak wtedy, gdy dwa klany ścierają się w honorowej potyczce, rąbiąc mieczami do zwycięstwa. Semushi okazał się mistrzem podłych sztuczek, doniósł na oyabuna władzom, potem wyzwał wojowników Chorei-gumi na bój, a tam oczekiwała ich policyjna zasadzka. Ocalałych wyławiał po jednym, cierpliwie i chytrze. W parę zaledwie miesięcy banda straciła dziewięć dziesiątych składu. Powiadano, że garbus ma wysoką protekcję, a szefostwo policji – niesłychana hańba! – siedzi u niego w kieszeni.

Tym sposobem Tanuki w wieku lat osiemnastu, sporo przed przepisanym terminem, z ucznia stał się pełnoprawnym członkiem Chorei-gumi. Tyle że wojowników w klanie zostało dziś ledwie pięciu: nowy oyabun Gondshi, Dankiti ze swym łańcuchem, Obake z nunczaku, człowiek-góra Ryu i on – Tanuki.

Dla kontroli całego ulicznego handlu – przymało, dla porachowania się z garbusem – w sam raz.

I oto Borsuk, omdlewając ze znużenia i napięcia, drugi dzień czekał, by przy drzwiach został tylko jeden strażnik. Dwóm – świetnie zdawał sobie sprawę – nie poradzi, a i jednemu tylko, jeżeli uda się doń podkraść z tyłu.

Fudo i Gundari odchodzili wielokrotnie: pospać, pojeść, odpocząć, ale posterunek zajmował natychmiast któryś z dyżurnych z sali gry. Tanuki siedział godzinę, dziesięć godzin, dwadzieścia, trzydzieści, a wciąż na darmo.

Wczoraj wieczór wyszedł na chwilę, zajrzał za węgieł, gdzie w starej szopie ukryli się pozostali. Wyjaśnił, skąd ta zwłoka.

Gondshi powiedział: „Idź i czekaj. Prędzej czy później przy drzwiach zostanie jeden”. Dał mu jeszcze dziesięć jenów – na przegrane.

Rano Tanuki wyszedł znowu. Kamraci, oczywista, też opadli z sił, lecz ich determinacja i wola zemsty nie osłabły. Gondshi dał Tanukiemu jeszcze pięć monet. Powiedział: „Więcej nie ma”.

Teraz miało się już pod wieczór, wejście do Rakuena ochraniane było nie mniej pilnie, a Borsukowi pozostał tylko jeden, ostatni jen.

Czyżby przyszło mu odejść, nie wypełniwszy zadania? Cóż za wstyd! Lepiej umrzeć! Skoczyć na oba straszydła i co ma być, niech będzie!

Semushi podrapał spoconą pierś, podobną do pękatej beczki, i wytknął Tanukiego palcem:

– Ej, mały, a ty co? Zapuściłeś korzenie? Siedzisz i siedzisz, a grasz mało. Graj albo spadaj. Masz pieniądze?

Borsuk przytaknął i wyciągnął złotą monetę.

– No, to stawiaj!

Przełknąwszy ślinę, Tanuki położył jena na lewo od kreski, gdzie stawiali na cetno. Pomyślał, przełożył na licho. Rozmyślił się, chciał zmienić, lecz było już za późno. Semushi podniósł dłoń.

Kości zagrzechotały w kubku. Czerwona upadła na dwójkę. Niebieska potoczyła się łukiem po tatami i ukazała trójkę.

Tanuki zagryzł wargi, żeby nie zawyć z rozpaczy. Nadchodził koniec życia, zmarnował je złośliwy sześcian. Kończyło się kiepsko i głupio.

Rzecz jasna, spróbuje pokonać strażników. Cichutko, zwiesiwszy głowę, podejdzie ku drzwiom. Najpierw palnie długorękiego Fudo – ten jest silniejszy i groźniejszy. Jeśli uda się trafić w punkt mine na podbródku i wybić szczękę, Fudo przejdzie chęć do bójki. Ale Gundari zaskoczyć się już nie da, a to znaczy, że Tanuki zginie na darmo. Nie zdoła otworzyć drzwi i wpuścić Gondshiego…

Borsuk popatrzył z zawiścią na palaczy. Pociągną sobie i wszystko im jedno. Leżeć by tak, patrząc z bezmyślnym uśmiechem w sufit, żeby z ust zwisała nitka śliny, a palce leniwie nagrzewały wonną białą kuleczkę…

Westchnął, podniósł się stanowczo.

Wtem Gundari otwarł wyciosane w drzwiach okienko. Spojrzał przez nie, spytał: „Kto tam?”.

Do sali weszła kolejno trójka. Pierwszy – ostrzyżony i ubrany po cudzoziemsku Japończyk. Krzywił się z obrzydzeniem, gdy macali go strażnicy, nie patrzył po kątach. Potem weszła biała kobieta, a może dziewucha – u nich nie poznać, ile mają lat: dwadzieścia czy czterdzieści. Obmierzła poczwara: nożyska i łapska wielkie, kłaki ohydnej żółtej barwy, nos jak wroni dziób. Tanuki widział ją tu już wczoraj.

Gundari obszukał żółtowłosą, a Fudo tymczasem rewidował trzeciego z przybyłych, niemłodego gaijina niebywałego wzrostu. Ów z ciekawością lustrował spelunkę: graczy, palaczy, niski szynkwas z czarkami i dzbankami. Gdyby nie wzrost, gaijin byłby podobny do człowieka: włosy normalne, czarne, na skroniach szacowna siwizna.

Lecz gdy dryblas podszedł bliżej, stało się jasne, że to też potwór. Ślepia miał nienaturalnej barwy, takiej jak wstrętna kość, co zgubiła nieszczęsnego Borsuka.

O nie, nie tyją;

To ona ciska tobą -

Kość do hazardu.

Niebieska kość kocha gaijina

W domu kapitana Błagolepowa źle się działo. I rzecz nawet nie w tym, że na stole leżał nieboszczyk w starym łatanym uniformie z miedzianymi piątakami w oczodołach. (Z Rosji je przywiózł specjalnie na tę okazję, czy co?) Wszystko w tym wysłużonym lokum przepajała woń biedy i stęchłego, mdlącego nieszczęścia.

Erast Pietrowicz oglądał z bólem ciemną izbę: podarte słomiane maty na podłodze, z mebli tylko ów niemalowany stół, dwa kulawe krzesła, krzywą szafę, etażerkę z jedną jedyną książką czy może albumem. Pod ikoną w kącie płonęła cieniutka świeczka, jakie na Rusi kosztują pięć sztuk grosik. Najżałośniej zaś było patrzeć na smętne próby przydania tej norze pozorów przytulności: haftowaną serwetkę z etażerki, sieroce firanki, abażur z grubego żółtego papieru.

Do tła pasowała też panna Sofia Diogenowna Błagolepow. Przemawiała cichutko, prawie szeptem. Siąkała pokraśniałym nosem, otulając się wyblakłą chustą, i wszystko wskazywało na to, że zamierza na serio i na długo tonąć we łzach.

By nie sprowokować wybuchu rozpaczy Fandorin demonstrował smutek, lecz i surowość, jak się godzi wicekonsulowi przy wypełnianiu obowiązków służbowych. Panny było mu szczerze żal, ale kobiecych łez radca tytularny bał się i nie lubił. Kondolencje, z braku doświadczenia, wypadły niezbyt stosownie.

– P-proszę przyjąć ze swojej strony, to jest mojej własnej, czyli w istocie ze strony państwa rosyjskiego, które tu reprezentuję… a raczej, oczywiście, nie ja, tylko pan k-konsul… – rozpoczął nieskładnie Erast Pietrowicz, w zdenerwowaniu jąkając się bardziej niż zwykle.

Słysząc o państwie, Sofia Diogenowna wybałuszyła w trwodze bladoniebieskie oczy, zagryzła skraj chustki. Fandorina zbiło to z tropu, i umilkł.

Na szczęście pomógł mu Shirota. Podobne misje nie były dlań bynajmniej nowiną.

– Pan Wsiewołod Doronin prosił o przekazanie pani swojego głębokiego ubolewania – rzekł sekretarz, kłaniając się ceremonialnie. – Pan wicekonsul podpisze niezbędne papiery, a także wręczy pani pieniężne subsydium.

„Dwie sieroty” – przemknął przez głowę radcy tytularnego głupi kalambur, najzupełniej nie na miejscu w tak smętnych okolicznościach. Spostrzegłszy się, Fandorin wręczył pannie pięć monet skarbowych i dwie prywatne od Doronina, do których, poczerwieniawszy z lekka, dorzucił garstkę własnych.

Manewr był prawidłowy. Sofia Diogenowna przestała chlipać, ułożyła meksykańskie srebro w słupek, szybko przeliczyła i także skłoniła się nisko, ukazując ciemię ze zwiniętym w obwarzanek warkoczem.

– Wielkie dzięki, że nie zostawił pan sieroty bez opieki.

Włosy miała gęste, o pięknym, złocistopszenicznym odcieniu. Mogłaby ta panna Błagolepow być całkiem niebrzydka, gdyby nie mączny odcień cery i przerażony wyraz ogłupiałych oczu.

Shirota dawał urzędnikowi jakieś znaki: złożył palce i wodził nimi w powietrzu. Aha, chodzi o pokwitowanie!

Erast Pietrowicz wzruszył ramionami, że niby niegrzecznie, za chwilę. Ale Japończyk sam podsunął kartkę i panna mozolnie podpisała się ołówkiem, stawiając kulfoniasty zawijas.

Shirota siadł przy stole, wydobył papier i przenośny kałamarz, gotów wypisywać akt zgonu.

– Z jakiej przyczyny i w jakich okolicznościach doszło do zejścia? – spytał rzeczowo.

Twarz Sofii Diogenowny rozpłynęła się z miejsca w płaczliwym grymasie.

– Papcio przyszedł rano, około siódmej. „Niedobrze mi – powiada – Sonieczko. Coś w piersiach dusi”.

– Rano? – zapytał Fandorin. – Bo co? Miał nocną pracę? Był nierad, że spytał: łzy chlusnęły strugą z oczu kobiety.

– Nie-e – rozbeczała się – w Rakuenie całą noc siedział. To taki lokal, coś jakby karczma. Tylko u nas w karczmach piją wódkę, a u nich ćmią zielsko. O północy poszłam tam błagać: „Tato, chodź do domu. Znów wszystko przepuścisz z dymem, a mieszkanie mamy niezapłacone i kończy się olej do lampy”. Nie ruszył się, przegnał mnie, omal nie pobił. A gdy przywlókł się z rana, w kieszeni nie miał już nic, pusto. Daję mu herbaty. Wypił szklankę, potem nagle patrzy na mnie i powiada tak cicho: „No i kropka, umieram, Soniu. Przebacz, córko”. I głową w stół. Zaczynam nim trząść, a on martwy. Patrzy w bok, usta otwarte…

Tu smętna opowieść urwała się, zagłuszona łkaniem.

– Okoliczności jasne – orzekł z powagą Shirota. – Piszemy: „Zgon przedwczesny z przyczyn naturalnych”?

Fandorin przytaknął, przeniósł wzrok z płaczącej panny na nieboszczyka. Co za los! Umrzeć na kraju świata przez wstrętne chińskie zielsko…

Sekretarz skrobał piórem po papierze, Sofia Diogenowna płakała, wicekonsul posępnie patrzył w sufit. Sufit był niezwykły, szalowany deskami, ściany także. Jakby trafić do pudła czy beczki.

Nie mając nic do roboty, Erast Pietrowicz podszedł, dotknął ręką szorstkiej powierzchni.

– Tatuś własnoręcznie obił – wyjaśniła przez nos panna Błagolepow. – Żeby było jak w kubryku. Kiedy pływał jako junga, statki były jeszcze całe z drewna. Aż tu raz jak nie popatrzy na ścianę, jak ręką nie machnie, jak nie wrzaśnie: „Imię – to los śmiertelnika, i nigdy się go nie pozbędziesz!

Jak cię nazwali, tak całe życie przeżyjesz. Com się naszarpał, z seminarium uciekłem na morze, po jakich tylko wodach nie pływałem, a jednak dożywam swoich dni niczym Diogenes – w beczce”.

I rozrzewniona wspomnieniem, zalała się jeszcze obfitszymi łzami. Radca tytularny, krzywiąc twarz w wyrazie współczucia, podał Sofii Diogenownie chusteczkę – jej własną można by już wyżymać.

– Dzięki, dobrodzieju – wybuchnęła, siąkając w cienki batyst. – Ale byłabym jeszcze bardziej, po wiek wieków wdzięczna, gdyby pomógł mi pan odzyskać moją własność.

– Jaką własność?

– Japończyk, któremu tato sprzedał kuter, nie do końca wypłacił pieniądze. Wszystkiego od razu mu nie dał, powiedział: „Na śmierć się zaćmisz”. Wyliczał należność partiami i miał dodać jeszcze siedemdziesiąt pięć jenów. Akurat! Papieru nie spisali, u Japończyków to nieprzyjęte, i mam stracha, że garbus nie odda, oszuka sierotę.

– Dlaczego garbus?

– Bo garbaty jest. Z przodu ma garb i z tyłu. Istne monstrum i zbój. Boję się go. Poszedłby pan ze mną, panie urzędniku, skoro jest pan dyplomatą naszej wielkiej ojczyzny. Co? Tak bym się za pana do Boga modliła!

– Konsulat nie zajmuje się odzyskiwaniem długów – szybko wtrącił Shirota. – To nie jest przyjęte.

– Mógłbym to zrobić w trybie prywatnym – zaproponował miłosierny wicekonsul. – Jak znaleźć tego człowieka?

– Tu niedaleko. Za rzeczką.

Panna od razu przestała płakać, patrząc na Fandorina z nadzieją.

– Rakuen ten lokal się nazywa, to po ichniemu „rajski ogród”. Tatuś na tamecznego gospodarza pracował. Jego nazywają Semushi, Garbus. Co tata zarobił na morzu, wszystko oddawał temu krwiopijcy, za zielsko.

Shirota nachmurzył się.

– Rakuen? Znam. Bardzo niedobry lokal. Tam bakuto (tacy bardzo źli ludzie) grają w kości, tam sprzedają chińskie opium. Prawda, wstyd-dodał tonem usprawiedliwienia – ale Japonia nic nie jest winna. To własne porządki wolnego portu Jokohama. Jednak dyplomacie pod żadnym pozorem pojawiać się w Rakuenie nie wypada. Mogłoby dojść do Incydentu.

Ostatniemu słowu towarzyszył szczególny nacisk. Sekretarz podniósł nawet palec. Erast Pietrowicz nie zamierzał popaść w Incydent już pierwszego dnia dyplomatycznej służby, ale czy można zostawić bezbronne dziewczę w nieszczęściu? A i palarnię opium zwiedzić ciekawie.

– Regulamin służby konsularnej zaleca pomoc rodakom w potrzebie – odparł surowo Fandorin.

Z regulaminem sekretarz nie śmiał się spierać. Westchnął i umilkł.

* * *

Do spelunki wybrali się pieszo. Erast Pietrowicz, który pryncypialnie odmówił jazdy rikszą z konsulatu do panny Błagolepow, nie poddał się i teraz.

Wszystko w tubylczej dzielnicy wydawało się młodemu człowiekowi osobliwe. I wątłe, byle jak sklecone chałupki, i papierowe lampiony na słupach, i obce zapachy. Japończycy zdali się urzędnikowi nadzwyczaj brzydcy. Niskiego wzrostu, szczupli, o grubych rysach. Chodzili jakby zatroskani, wcisnąwszy głowę w ramiona. Szczególnie rozczarowały go kobiety Zamiast bajecznie jaskrawych kimon, jakie widywał na obrazkach, Japonki nosiły jakieś wyblakłe, bezkształtne szmaty. Drobno dreptały na srodze krzywych nogach, a ponadto miały zupełnie czarne zęby. Erast Pietrowicz uczynił to hiobowe odkrycie, widząc dwie plotkujące na ulicy kumoszki. Co chwila kłaniały się jedna drugiej, uśmiechnięte szeroko i podobne do dwóch malutkich, czarnozębych wiedźm.

A jednak wszystko to radcy tytularnemu podobało się dużo bardziej niż solidny Bund. Oto prawdziwa Japonia! Może niezbyt malownicza, ale ma też zalety, jął podsumowywać pierwsze wrażenia Erast Pietrowicz. Mimo ubóstwa wszędzie czystość. To raz. Ludzie prości nadzwyczaj uprzejmi, a przy tym bez śladu służalstwa. To dwa. Trzeciego argumentu na rzecz Japonii Fandorin na razie nie znalazł i odłożył dalsze wnioski na przyszłość.

– Za Mostem Wierzbowym zaczyna się Sprośna Dzielnica – wskazał Shirota na łukowaty, drewniany most. – Herbaciarnie, piwiarnie dla żeglarzy. Tam właśnie jest Rakuen. O, widzi pan? Naprzeciw słupa z głową.

Wszedłszy na most, Erast Pietrowicz spojrzał we wskazaną stronę i zamarł. Na wysokim słupie tkwiła kobieca głowa o starannie ułożonej fryzurze. Młody człowiek chciał się jak najszybciej odwrócić, ale na moment zatrzymał wzrok, a potem nie mógł go już oderwać. Martwe oblicze było przerażająco, cudownie piękne.

– To kobieta imieniem O-Kiku – objaśnił sekretarz. – Była najlepszą kurtyzaną w zakładzie Chryzantema – o, tym tam, z czerwonymi lampionami u wejścia. O-Kiku zakochała się w jednym z klientów, aktorze kabuki, a gdy ów ochłódł w uczuciach, otruła go trutką na szczury. Sama też się truła, ale zwróciła truciznę i ta nie podziałała. Zbrodniarce przepłukano żołądek, po czym ucięto głowę. Przed egzekucją stworzyła przepiękne hokku, trójwiersz. Zaraz przetłumaczę…

Shirota zamknął oczy, skupił się i śpiewnie zadeklamował:

Nocą huragan,

O wschodzie słońca cisza:

Oto sen kwiatka.

I objaśnił:

– „Kwiatek” – to ona sama, bo kiku znaczy chryzantema. „Huragan” – to jej namiętność, „cisza” – to oczekująca ją kaźń, a „sen” – to życie ludzkie. Sędzia nakazał zatknąć jej głowę u wejścia do herbaciarni na cały tydzień jako przestrogę dla innych kurtyzan i karę dla gospodyni. Mało któremu z klientów taka reklama przypadnie do gustu.

Fandorin był pod wrażeniem i opowiedzianej historii, i japońskiego wymiaru sprawiedliwości, a przede wszystkim zadziwiającego wiersza. Sofia Diogenowna jednak pozostała obojętna. Przeżegnała się tylko, bez zbytniej trwogi, na widok uciętej głowy. Widać przez lata życia w Japonii nawykła do osobliwości tutejszej jurysdykcji. Dużo bardziej przykuwał jej uwagę groźny lokal Rakuen – na solidne dębowe drzwi spoglądała rozszerzonymi ze strachu oczyma.

– Proszę się nie obawiać, łaskawa pani – uspokoił ją Erast Pietrowicz i chciał wejść, lecz wysunął się naprzód Shirota.

– Nie, nie – oznajmił Japończyk zdecydowanie. – To mój obowiązek.

Zapukał i wkroczył do ciemnego przejścia, które Fandorin nazwał w duchu „przedsionkiem łaźni”. Drzwi zatrzasnęły się niezwłocznie, zapewne pod działaniem niewidocznej sprężyny.

– Taki u nich porządek, po jednemu wpuszczają – objaśniła panna Błagolepow.

Drzwi otwarły się znowu, jakby same przez się, i Fandorin przepuścił damę przodem. Sofia Diogenowna wyszeptała „merci panu” i znikła w przedsionku.

Wreszcie nastała kolej radcy tytularnego.

Z pięć sekund stał w kompletnym mroku, potem otwarły się przed nim kolejne drzwi, zza których dobiegła woń potu, tytoniu i jeszcze jakiś dziwny słodkawy aromat. „Opium” – domyślił się, pociągając nosem, Erast Pietrowicz.

Niewysoki krępy zuch (sroga gęba, na czole przepaska z jakimiś gryzmołami) zaczął klepać urzędnika po bokach, gmerać mu pod pachami. Drugi, kubek w kubek podobny, obszukiwał bez ceremonii Sofię Diogenownę. Fandorin zalał się rumieńcem, gotów natychmiast położyć kres niesłychanemu grubiaństwu, lecz Błagolepow rzekła szybko:

– To nic, nawykłam. Inaczej się tu nie da, za dużo złych ludzi przychodzi. – I dodała po japońsku coś, sądząc z tonu, uspokajającego.

Shirotę już przepuszczono – stał z boku niczym posąg dezaprobaty.

Urzędnika zaś ciekawiło wszystko.

Na pierwszy rzut oka japońska jaskinia gry nader przypominała najniższej kategorii knajpę z Chitrowki – z tych, gdzie zbierają się złodzieje i bandyci. Tyle że na Chitrowce dużo brudniej i podłoga cała zapluta, tu zaś, nim się wstąpiło na zasłaną matami przestrzeń, należało zdjąć obuwie.

Sofia Diogenowna okropnie się speszyła i Fandorin nie od razu pojął przyczynę. Dopiero potem dostrzegł, że biedne dziewczę nie ma pończoch, i taktownie odwrócił wzrok.

– No, który tu pani dłużnik? – spytał energicznie, obrzucając spojrzeniem izbę.

Wzrok szybko nawykał do skąpego oświetlenia. W najdalszym kącie na siennikach leżały i siedziały jakieś nieruchome postacie. Nie, jedna się poruszyła: wynędzniały Chińczyk z długim warkoczem rozdmuchał knot stojącej obok, osobliwej lampy; obrócił igiełką malutką białą kulkę, podgrzewaną na ogniu, włożył ją w miseczkę długiej fajki, po czym się zaciągnął. Kilka chwil kiwał głową, opadł na wałek i zaciągnął się znowu.

Pośrodku izby, przy stole o niziutkich nóżkach, siedziało z pół tuzina graczy. Paru innych nie grało, lecz patrzyło – jota w jotę jak w jakimś Junaku czy Półsztofie.

Gospodarza Fandorin rozpoznał bez podpowiedzi. Półnagi mężczyzna o niesamowicie rozdętej górnej części tułowia potrząsał jakimś kubkiem, po czym wyrzucił na stół dwa sześciany. No jasne – rżną w kości. Zadziwiające było, że wynik gry nie wzbudził w siedzących żadnych emocji. U nas wygrywający bluznęliby radosnymi wyzwiskami, a przegrywający – też wyzwiskami, tylko wściekłymi. Ci zaś milczkiem podzielili pieniądze, których większość dostała się garbusowi, i pociągnęli z czarek jakąś mętnawą ciecz.

Korzystając z przerwy, Sofia Diogenowna podeszła do gospodarza i kłaniając się uniżenie, zaczęła go o coś prosić. Garbus słuchał nachmurzony. Raz tylko wyrzucił z siebie przeciągłe: „He-e-e!”, jakby go coś zdziwiło (Erast Pietrowicz domyślił się, że to reakcja na wieść o śmierci kapitana). Dosłuchawszy, pokręcił głową, burknął: Nani – o itterunda!, i jeszcze parę krótkich, warkliwych zdań.

Błagolepowa cicho zapłakała.

– Co? Odmawia? – spytał Fandorin, pociągnąwszy pannę za rękaw.

Potwierdziła gestem.

– Ten człowiek mówi, że rozliczył się z kapitanem do końca. Że tamten przepuścił z dymem kuter od komina do kotwicy – przetłumaczył Shirota.

– Kłamie! – wykrzyknęła Sofia Diogenowna. – Nie mógł tatko przećmić wszystkich pieniędzy! Sam mi mówił, że jeszcze siedemdziesiąt pięć jenów zostało!

Gospodarz machnął ręką i rzekł do Fandorina straszliwą angielszczyzną:

– Want play? Want puh-puh? No want play, no want puh-puh - go, go! [*]

Shirota zaszeptał, niespokojnie zerkając na muskularnych zuchów o biało przepasanych czołach, którzy zbliżali się z wolna do stołu z rogów sali.

– Nie ma rady. Brak umowy, niczego się nie udowodni. Trzeba uciekać, bo może się zdarzyć Incydent.

Sofia Diogenowna cicho, rozpaczliwie łkała. Batystowa chustka od Fandorina przemokła już całkiem, więc wyciągnęła własną, ledwie podeschłą.

– Co to za gra? – z ciekawością spytał Erast Pietrowicz. – T-trudna?

– Nie, całkiem prosta. Nazywa się Chiyoka-hanka, czyli „cetno i licho”. Kto kładzie pieniądze na lewo od tej tu linii, stawia na cetno, jeśli na prawo – na licho. – Sekretarz nerwowo połykał słowa, dwoma palcami leciutko ciągnąc wicekonsula ku wyjściu. – Naprawdę, chodźmy już. To bardzo, bardzo niedobre miejsce.

– No cóż, a ja spróbuję. Jen, po aktualnym kursie wart jest, bodajże, dwa ruble?

Erast Pietrowicz niezgrabnie opadł w kucki, wydostał portmonetkę i odliczył piętnaście czerwońców. Wypadło równo siedemdziesiąt pięć jenów. Stawkę urzędnik położył na lewo od linii.

Gospodarza nie zdziwił widok dziesięciorublowych banknotów z wizerunkiem brodatego Michała Fiodorowicza. Rosjanie nie byli chyba w Rakuenie aż tak rzadkimi gośćmi. Zdziwiła go tylko wysokość stawki: nikt z pozostałych graczy nie wykładał na stół ponad pięć jenów.

Zapadła martwa cisza. Gapie podkradli się bliżej, przez nich nachylili się opasani bielą strażnicy, którzy tak wystraszyli ostrożnego Shirotę. Krępy, krągłolicy Japończyk z nawoskowanym warkoczykiem na podgolonej czaszce, który ruszył tuż przedtem ku drzwiom, zaciekawił się także. Zrezygnował z wyjścia, zamarł na miejscu.

Kubek zatańczył w krzepkiej łapie garbusa, kości zaszczekały o cienkie ścianki. Rzut – i przez stół poturlały się dwa sześciany. Czerwony obrócił się kilka razy i zamarł piątką do góry. Niebieski smyrgnął omal do samej krawędzi i przystanął tuż naprzeciwko Erasta Pietrowicza, ukazując trójkę.

Nad stołem przemknęło westchnienie.

– Wygrałem? – zapytał Erast Pietrowicz Shirotę.

– Tak! – wyszeptał ów.

Wzrok sekretarza płonął zapałem.

– Więc niech pan mu powie, że jest mi winien siedemdziesiąt pięć jenów. Ma je oddać pani Błagolepowej.

Erast Pietrowicz chciał wstać, lecz gospodarz złapał go za rękę.

– No! Must play three! Rule! [*]

– On mówi, że wedle reguł firmy trzeba postawić najmniej trzy razy – przetłumaczył pobladły Shirota, choć Fandorin zrozumiał i bez tego.

Sekretarz próbował się chyba spierać, ale gospodarz, który wcześniej wysypał na stół stos jenów, zaczął zgarniać je z powrotem do siebie. Było jasne, że bez powtórnej gry pieniędzy nie odda.

– Nie szkodzi – wzruszył ramionami Erast Pietrowicz. – Chce, to zagramy. Tym gorzej dla niego.

W kubku znów zastukały kości. Teraz wokół stołu zebrali się wszyscy w sali prócz niewzruszonych palaczy i dwóch strażników przy drzwiach, lecz i ci stanęli na palcach, próbując ułowić cokolwiek nad murem zgiętych pleców.

Nudził się tylko radca tytularny. Wiedział, że dzięki niezbadanym wyrokom losu zawsze wygrywa wszelkie gry hazardowe, nawet ledwie znając reguły. Czemuż więc miałoby go niepokoić głupie „licho-cetno”? Ktoś inny na jego miejscu z tak wyjątkowym darem dawno zostałby milionerem bądź na wzór Puszkinowskiego Hermana stracił rozum, niezdolny znieść nadprzyrodzonych łask fortuny. Fandorin jednak przyjął zasadę, by zaufać cudom i nie starać się wciskać ich w ramy ludzkiej logiki. Skoro czasem zdarzają się cuda – dzięki Ci, Panie, a patrzeć darowanemu koniowi w zęby nie wypada.

Erast Pietrowicz ledwie spojrzał na stół, gdzie rzucono kości po raz wtóry. Niebieska znów ociągała się dłużej niż czerwona. Publiczność utraciła równowagę ducha, rozległy się okrzyki.

– Oni mówią: „Niebieska kość pokochała gaijina!” – krzyknął w ucho tytularnemu radcy spąsowiały Shirota, zgarniając stos białych i żółtych monet.

– Łaskawa pani, oto pieniądze pani ojca. – Fandorin przesunął w bok stosik, przegrany przez gospodarza we wcześniejszej grze.

– Damare! - szczeknął garbus na widzów.

Wygląd miał straszny: oczy napłynęły mu krwią, grdyka drżała, bulwiasta pierś wzdymała się ciężko.

Służąca wlokła po podłodze podzwaniający worek. Gospodarz drżącymi rękoma rozwiązał tasiemki i jął szybko ustawiać na stole słupki monet, po dziesięć sztuk w każdym.

„Będzie próbował się odegrać” – pojął Erast Pietrowicz i stłumił ziewnięcie.

Jeden ze strzegących wejścia zbirów nie zdzierżył: podsunął się do stołu, niemal całkowicie zastawionego pobłyskującymi mętnie słupkami srebra.

Tym razem garbus dobrą minutę trząsł kubkiem, nijak nie mógł się zdecydować. Wszyscy jak zaklęci wbili wzrok w jego ręce, tylko Fandorin, niezłomnie ufając swemu niezachwianemu szczęściu, popatrywał na boki.

Dlatego dostrzegł, jak krągłolicy Japończyk cichutko skrada się do wyjścia. Czemuż tak skrycie? Nie zapłacił kolejki? Może coś ukradł?

Kości stuknęły o drewno i wszyscy, zderzając się ramionami, skłonili się nad stołem, a Fandorin zerkał z ciekawością za smarkaczem.

Ten zaś uczynił rzecz niepojętą. Podkradłszy się do strażnika, który, choć od drzwi, śledził z zapartym tchem grę, krągłolicy krótkim, fantastycznie szybkim ruchem palnął go dłonią w szyję. Dryblas bezdźwięcznie padł na podłogę, a złodziejaszek (o ile był to złodziejaszek) bezszelestnie odsunął rygiel i wyskoczył na zewnątrz.

Na widok takiej zręczności Erast Pietrowicz aż pokręcił głową i obrócił się do stołu. Na co właściwie postawił? Bodaj na cetno.

Czerwony szton stanął na dwójce, niebieski wciąż się toczył. W następnej chwili chóralnie przełknięto ślinę, tak ogłuszająco, że tytularnemu radcy zadzwoniło w uszach.

Shirota, krzycząc niezrozumiale, klepał zwierzchnika po plecach. Sofia Diogenowna wbiła weń promienne ze szczęścia oczy.

Niebieska kość leżała, czerniejąc szóstką tłustych kropek.

Czemu kocha tych,

Co oziębli są dla niej,

Kość do hazardu?

Flaga wielkiego mocarstwa

Rozpychając ciżbę, Shirota wziął się do zsypywania srebra na powrót do worka. Izbę wypełnił melancholijny brzęk, lecz koncert ów trwał niedługo.

Rozbrzmiało wściekłe, wydarte naraz z wielu gardeł wycie, i do sali wdarła się hurma tubylców o absolutnie przeraźliwym wyglądzie.

Pierwszy wbiegł garbatonosy wąsacz z okrutnie rozdziawioną gębą; w rękach dzierżył długą bambusową pałkę. Za nim, zderzywszy się w przejściu ramionami, wpadli kolejni dwaj-jeden ze świstem ciął powietrze żelaznym łańcuchem, drugi trzymał dziwny przyrząd: drążek, z którego na sznurze zwisał drugi. W ślad za nimi wpadł zbir takiego wzrostu i tuszy, że tylko go pokazywać w Moskwie na jarmarku. Erast Pietrowicz nie podejrzewał nawet, że w drobnokościstej japońskiej nacji można znaleźć podobne okazy. Ostatni wtoczył się znajomy gołowąs, co wyjaśniało jego dziwne poczynania.

„Jedna szajka ma porachunki z drugą – zrozumiał Erast Pietrowicz. – Normalna rzecz, jak u nas. Tyle że nasze rezuny nie zdejmują obuwia”.

Tę ostatnią refleksję wzbudził fakt, że napastnicy przed wkroczeniem na maty zrzucili drewniane sandały. Wszczęła się taka rozróba, jakiej Fandorin jeszcze nie widział, acz mimo młodego wieku zdarzało mu się już uczestniczyć w niejednej krwawej rozprawie.

W tej niemiłej sytuacji Erast Pietrowicz rozsądnie zachował zimną krew. Wziął na ręce omdlałą z lęku Sofię Diogenownę, zaniósł ją w najdalszy kąt i przykrył sobą. Obok znalazł się rychło Shirota, powtarzający w panice niepojęte słowo: „Yakuza, yakuza!”.

– Co pan mówi? – zapytał Fandorin, śledząc bieg batalii.

– Bandyci! Uprzedzałem! Będzie Incydent! Ach, jaki Incydent!

Sekretarz miał absolutną rację: incydent kroił się nie na żarty.

Gracze i gapie poszli w rozsypkę. Zrazu kulili się pod ścianami, potem, wykorzystując pustkę u drzwi, jeden za drugim brali nogi za pas. Postąpić za ich rozumnym przykładem Fandorin nie mógł: nie wypadało porzucać panny, a zdyscyplinowany Shirota bynajmniej nie zamierzał zostawić zwierzchnika własnym losom. Sekretarz próbował nawet ze swej strony osłonić dyplomatę swym ciałem, lecz Erast Pietrowicz odsunął Japończyka: przeszkadzał mu patrzeć.

Młodym człowiekiem owładnęły wkrótce emocje, na widok bójki biorące w posiadanie każdą istotę płci męskiej, nawet całkiem postronną i usposobioną bez reszty pokojowo. Oddech przyśpiesza, krew krąży coraz szybciej, bezwiednie ściskają się pięści i wbrew rozsądkowi, wbrew instynktowi samozachowawczemu człowiek ma ochotę rzucić się z głową w kupę walczących, by na lewo i na prawo rozdawać ślepe ciosy.

Co prawda, w tej awanturze ślepych ciosów było niewiele. Może nawet nie było ich wcale. Zamiast miotać obelgi walczący chrząkali i wściekle pokwikiwali.

Hersztem napastników był bez wątpienia wąsacz z pałką. Pierwszy ruszył w bój i nader gracko zamalował jej końcem w ucho ocalałego strażnika – na pozór lekko, lecz ów runął na wznak i już nie wstał. Dwaj idący za wąsaczem, jeden młócąc łańcuchem, drugi drążkiem, położyli trzech białoczołych strażników.

Ale nie zakończyło to starcia – skądże.

W przeciwieństwie do żywiołowego wąsacza Garbus ani myślał pchać się na rożen. Trzymał się za plecami swoich ludzi, wykrzykując komendy. Skądś z tylnych pomieszczeń wybiegali nowi wojownicy i napastnikom także zrobiło się gorąco.

Gwardia Garbusa zbrojna była w długie kindżały a może krótkie miecze (Erast Pietrowicz zawahałby się przed ścisłą definicją tych piętnasto-dwudziestocalowych kling) i nader zręcznie władała swym orężem. A choć bambus czy drążek zdają się nic nie znaczyć przeciw stali, nie mówiąc o gołych rękach, którymi walczyli olbrzym i mikrus, szale boju nie przechylały się bynajmniej na stronę Rakuena.

Krągłolicy wymachiwał nie tylko rękami, ale i nogami, jakimś cudem trafiając piętą to jednego w czoło, to znów innego w podbródek. Jego słoniowaty towarzysz radził sobie majestatyczniej i prościej: z zapierającą dech wobec takich gabarytów żwawością łapał za przegub zbrojnej w sztylet garści i jednym rzutem ciskał przeciwnika na podłogę lub o ścianę. Jego szynkowate łapska, całe pokryte barwnym tatuażem, posiadały iście nadludzką moc.

Obojętnymi na zmagania pozostawali tylko leżąca bez zmysłów panna Błagolepowa i odurzeni opiumiści, acz sienniki raz po raz zraszały bryzgi krwi z rozprutych arterii. W pewnej chwili jednego z drzemiących Chińczyków przygniotła kolejna ofiara herosa – człekomiota, lecz chwilowy gość rajskich ogrodów tylko się marzycielsko uśmiechnął.

Białe opaski skupiały się przy szynkwasie, tracąc wojowników: ten leżał z rozbitą głową, ów jęczał, ściskając złamaną rękę, ale straty ponieśli i agresorzy. Nadział się piersią na klingę wirtuoz sprytnego drążka. Przeszyty z dwóch stron naraz, padł posiadacz łańcucha. Krągłolicy skoczek żył, lecz zainkasował tęgi cios obuchem w ciemię i siedział teraz otępiały na podłodze, kiwając na wpół ogoloną głową.

Za to do zagnanego w kąt Garbusa zbliżali się dwaj najstraszniejsi wrogowie: tatuowany olbrzym i garbatonosy wąsacz.

Gospodarz wparł się garbem w szynkwas i z nieoczekiwaną zręcznością dał susa na drugą stronę lady. Czy jednak mogło go to uratować?

Herszt napastników zrobił krok w przód i jął kręcić w powietrzu świszczące ósemki swoją bronią, ledwie tykając jej czubkami palców.

Garbus podniósł rękę. Połyskiwał w niej sześciostrzałowy rewolwer.

– Nareszcie – odezwał się Erast Pietrowicz do zastępcy. – Nie mógł wpaść na to wcześniej?

Oblicze wąsatego zbója zdradziło takie zdumienie, jakby ten nigdy jeszcze nie widział broni palnej. Dłoń z pałką śmignęła ku górze, lecz wcześniej gruchnął strzał. Kula trafiła bandytę w nasadę nosa i zbiła go z nóg. Z czarnej dziurki z wolna, jakby niechętnie, zaczęła się sączyć krew. Na twarzy zabitego zastygł grymas niedowierzania.

Ostatni z napastników także zdębiał. Jego tęga dolna warga opadła, otłuszczone ślepka zamrugały.

Garbus rzucił jakąś komendę. Z podłogi chwiejnie podniósł się jeden ze strażników, potem drugi, trzeci, czwarty.

Schwycili giganta z całych sił za ręce, lecz ów leciutko, delikatnie, wzruszył ramionami i białe opaski pofrunęły na boki. Wtedy gospodarz najspokojniej wpakował siłaczowi w pierś pozostałych pięć naboi. Ów drgał tylko, gdy kule przebijały jego ogromne ciało. Wstrząsnął się i, cały spowity prochowym dymem, osiadł na matach.

– Dobre pół tuzina t-trupów – podsumował Erast Pietrowicz wyniki boju. – Czas zawiadomić p-policję.

– Czas jak najszybciej zmykać – sprostował Shirota. – Cóż za okropny Incydent! Rosyjski wicekonsul na miejscu bandyckiej rozprawy. Ach, cóż za podły człowiek ten Semushi.

– Czemu? – zdziwił się Fandorin. – Przecież bronił swego życia i lokalu. Toż by go zabili!

– Nic pan nie rozumie! Prawdziwy yakuza nie uznaje prochu! Oni zabijają tylko białą bronią albo gołymi rękoma. Co za hańba! Gdzie stacza się Japonia! Chodźmy.

Sofia Diogenowna ocknęła się od palby i usiadła, podwinąwszy nogi. Sekretarz pomógł jej wstać i pociągnął kobietę do wyjścia.

Urzędnik szedł za nimi, wciąż się oglądając. Widział, jak strażnicy odciągają trupy za szynkwas, podnoszą i wyprowadzają rannych. Ogłuszonemu mikrusowi wykręcili ręce i oblali go dzbanem wody.

– Co z panem? – wezwał Fandorina od drzwi Shirota. – Proszę się pośpieszyć.

Erast Pietrowicz jednak, miast się pośpieszyć, przystanął na dobre.

– Proszę poczekać na mnie na ulicy. Tylko z-zabiorę swoją wygraną.

Ale skierował się bynajmniej nie do stołu, gdzie leżał stos zbryzganego krwią srebra, lecz w stronę szynkwasu, gdzie stał gospodarz i dokąd zawleczono schwytanego yakuzę.

Garbus o coś go spytał. Zamiast odpowiedzi mikrus spróbował kopnąć go nogą w pachwinę, lecz cios okazał się słaby i niecelny – jeniec najwyraźniej nie całkiem jeszcze doszedł do siebie. Gospodarz złowieszczo syknął i zaczął kopać malutkiego siłacza w brzuch, w kolana, w kostki.

Mikrus nie puścił pary z ust.

Otarłszy pot z czoła, Garbus znów zadał pytanie.

– Chce wiedzieć, czy ktoś jeszcze został w Chorei-gumi – rozległ się szept przy samym uchu Erasta Pietrowicza.

To był Shirota. Wyprowadził Sofię Diogenownę na ulicę i wrócił. Proszę, jaki odpowiedzialny!

– Gdzie został?

– W bandzie. Ale yakuza, rzecz jasna, nie powie. Zaraz go zabiją. Chodźmy stąd. Wkrótce zjawią się policjanci, z pewnością już ich zawiadomiono.

Trzej w białych opaskach, pochrząkując, ciągnęli po podłodze martwego olbrzyma. Potężne ręce bezsilnie rozchyliły się na boki. Brakowało koniuszków obu małych palców.

Posługaczka w skupieniu posypywała maty białym proszkiem, od razu trąc je ścierką, i czerwone plamy znikały niemal w oczach.

Tymczasem gospodarz narzucił jeńcowi na szyję cienki sznur i zaciągnął pętlę. Szarpnął raz i drugi, a kiedy twarz yakuzy posiniała, znów zadał to samo pytanie.

Mikrus przedsięwziął jeszcze jedną rozpaczliwą próbę kopnięcia dręczyciela, lecz znowu bezskutecznie.

Wtedy Garbus zdecydował widać, że szkoda czasu. Jego przypłaszczona fizys rozciągnęła się w okrutnym uśmiechu, a prawa ręka zaczęła z wolna nawijać sznur na pięść lewej. Jeniec zachrypiał, wargi daremnie chwytały oddech, oczy wylazły z orbit.

– Ej, proszę tłumaczyć! – rozkazał sekretarzowi Fandorin. – Jestem przedstawicielem władzy konsularnej miasta Jokohamy, która znajduje się pod jurysdykcją wielkich mocarstw. Żądam natychmiastowego przerwania samosądu.

Shirota jął tłumaczyć, lecz o wiele dłużej, a jako puentę wykonał nagłą sztuczkę: dobył z kieszeni dwie flagi, rosyjską i japońską (te same, które Erast Pietrowicz widział wcześniej u niego na stole), i wykonał nimi szczególny gest: trójbarwną podniósł wysoko, a schylił czerwono-białą.

Nie do wiary, lecz perora sekretarza i jego osobliwa manipulacja wpłynęły na gospodarza. Zabełkotawszy coś wściekle pod nosem, rozluźnił sznur.

– Co mu pan powiedział? – zapytał z niedowierzaniem wicekonsul.

– Przetłumaczyłem pańskie słowa i dodałem od siebie, że jeśli zabije bandytę, musi zabić i pana, a wtedy nasz cesarz będzie zmuszony prosić o wybaczenie cesarza rosyjskiego, i to okryje Japonię straszliwą hańbą.

Erast Pietrowicz był pod wrażeniem, że na właściciela zbójeckiej karczmy podziałała podobna argumentacja. Jak widać, japońskie rezuny różnią się jednak od rosyjskich.

– A flagi? Zawsze je pan ze sobą nosi?

Shirota przytaknął uroczyście.

– Muszę mieć zawsze w pamięci, że służę Rosji, pozostając japońskim poddanym. A poza tym są takie piękne!

Ze czcią skłonił się fladze rosyjskiej, potem japońskiej.

Erast Pietrowicz po chwili namysłu uczynił to samo, tyle że zaczął od flagi Krainy Wschodzącego Słońca.

Tymczasem w sali zaczęła się niepojęta krzątanina. Wziętemu do niewoli yakuzie zdjęto pętlę, lecz ułożono go nie wiadomo dlaczego na ziemi, a czterej strażnicy usiedli mu na rękach i nogach. Z uśmieszku Garbusa widać było, że zamyślił jakąś nową niegodziwość.

Wbiegli dwaj słudzy. Jeden miał w rękach dziwaczny stempel, drugi czarkę z brązu z tuszem czy inkaustem.

Mikrus jął zwijać się całym ciałem, targnął się i żałośnie zawył. Erast Pietrowicz się zdumiał. Toż dopiero co, w obliczu niechybnej śmierci, ów człowiek był wcieleniem męstwa!

– O co chodzi? Co chcą mu zrobić? Proszę powiedzieć! Na tortury nie pozwolę.

– Nie będą go torturować – posępnie odparł sekretarz. – Gospodarz zamierza zrobić mu na czole tatuaż – znak ura, który znaczy „zdrajca”. Takim piętnem yakuzowie piętnują sprzedawczyków, którzy dopuścili się najstraszniejszej zbrodni – wydali swoich, i dlatego niegodni są śmierci. Żyć z takim piętnem nie sposób, a i skończyć ze sobą też nie można, bo trupa zakopią w rakarni. Cóż za ohydna podłość! Nie, Japonia nie jest już taka, jak niegdyś. Honorowi zbóje z dawnych czasów nie uczyniliby nigdy czegoś tak niegodziwego.

– Więc trzeba temu przeszkodzić! – zakrzyknął Fandorin.

– Semushi nie ustąpi, straciłby twarz wobec swoich ludzi. A zmusić go nie można. To sprawa wewnątrzjapońska, wykraczająca poza ramy jurysdykcji konsularnej.

Gospodarz usiadł unieruchomionemu na piersi, wstawił mu głowę w drewniane imadło, zamaczał stempel w kałamarzu, i okazało się, że tarczkę pomysłowego przyrządu pokrywają drobne igiełki.

– Podłość zawsze jest w ramach jurysdykcji. – Erast Pietrowicz wzruszył ramionami i postąpiwszy naprzód, chwycił gospodarza za ramię.

Wskazał stos srebra, potem jeńca i powiedział po angielsku:

– All this against him. Stake? [*]

Widać było, że Garbus się waha. Shirota też uczynił krok naprzód, zrównał się z Fandorinem i uniósł rosyjską flagę, dając poznać, że za propozycją wicekonsula stoi cała potęga wielkiego imperium.

– Okay. Stake! - ochryple powtórzył gospodarz, wstając.

Strzelił palcami; podano mu z ukłonem bambusowy kubek i kości.

Ach, gdybyś zawsze

Wzbudzała tylko respekt,

Flago ojczysta!

Stromo opadająca brukowana jezdnia

W pobliżu Rakuena ani myśleli zwlekać – bez słów, raźno się oddalając, skręcili za węgiel. Shirota zapewniał co prawda, że Garbus nie waży się puścić w pogoń, bo odbieranie wygranych nie leży w zwyczajach bakuto, lecz chyba sam niezbyt wierzył w trwałość bandyckich tradycji: raz po raz oglądał się za siebie. Niósł worek ze srebrem, Erast Pietrowicz wiódł pod ramię pannę; z tyłu słaniał się wygrany w kości yakuza, który po tylu katuszach i odmianach losu nie całkiem jeszcze doszedł do siebie.

Dopiero wydostawszy się ze Sprośnej Dzielnicy, przystanęli dla złapania tchu. Ulicą przebiegały riksze, wzdłuż witryn sklepowych spacerowała godna publiczność, a opadającą ku rzeczce, brukowaną kocimi łbami jezdnię oświetlały jasno gazowe latarnie – miasto spowił już zmierzch.

Tu radca tytularny poddany został potrójnej próbie. Początek dała panna Błagolepow. Objęła entuzjastycznie Erasta Pietrowicza za szyję (przy czym boleśnie walnęła go w plecy węzełkiem z kapitańskim dziedzictwem) i orosiła mu policzki łzami wdzięczności. Młodego człowieka nazwano zbawcą, bohaterem, aniołem, a nawet duszką. Lecz był to ledwie początek. Wciąż jeszcze oszołomiony „duszką” Fandorin uspokajał pannę, ostrożnie gładząc jej drżące ramiona. Shirota cierpliwie czekał, a gdy Erast Pietrowicz uwolnił się wreszcie z panieńskich objęć, skłonił się przed nim w pas i zamarł w tej pozie.

– Boże, Shirota! Co znowu!

– Wstydzę się, że są w Japonii tacy ludzie, jak Semushi – głucho odrzekł sekretarz, nie unosząc głowy. – Że też się to musiało zdarzyć już w pierwszym dniu pańskiego pobytu! Co też musi pan o nas myśleć!

Fandorin zaczął wyjaśniać patriocie, że i w Rosji bywa niemało złych ludzi, on zaś nie wątpi, iż o narodzie świadczą najlepsi, a nie najgorsi, gdy wtem na wicekonsula obruszył się nowy atak.

Krągłolicy zbój przestał oglądać się co chwila w stronę mostu, zasapał, i nagle jak nie runie Erastowi Pietrowiczowi pod nogi, jak nie zacznie tłuc o ziemię masywnym czołem!

– On dziękuje panu za uratowanie honoru i życia – przetłumaczył Shirota.

– Proszę mu łaskawie powiedzieć, że przyjąłem wyrazy wdzięczności, ale niech jak najszybciej wstanie – rzekł nerwowo radca tytularny, oglądając się na publiczność.

Bandyta wstał, skłonił się w pas.

– On mówi, że jest żołnierzem czcigodnej szajki Chorei-gumi, która już nie istnieje.

Zestawienie słów „czcigodna szajka” tak zainteresowało Fandorina, że poprosił:

– Niech opowie o sobie.

– Hai, kashikomarimashita [*] – skłonił się znów „żołnierz” z przywartymi do boków dłońmi i zaczął nie tyle opowieść, ile wręcz wykład, przy czym najzupełniej po wojskowemu pożerał wzrokiem zwierzchnika, w którego roli znalazł się Erast Pietrowicz.

– On jest z rodziny dziedzicznych mati-jakko i bardzo się tym chlubi. (To tacy szlachetni yakuzowie, co bronią prostych ludzi przed przemocą władz. No i, oczywiście, ich skubią) – na wpół tłumaczył, na wpół komentował Shirota. – Jego ojciec miał zaledwie dwa palce dłoni. (To taki zwyczaj yakuzów: gdy rozbójnik w czymś zawini i chce się pokajać przed szajką, odcina sobie człon palca). On sam, co prawda, ojca nie pamięta, ale opowiadali mu o nim ludzie. Matka jego też była ze szlachetnej rodziny Całe ciało miała w tatuażach, aż do kolan. Kiedy miał trzy lata, jego ojciec uciekł z więzienia, schował się w latarni morskiej i dał znać żonie. Ona służyła w herbaciarni. Matka przywiązała sobie do pleców dziecko i pośpieszyła do męża na skałę, ale wyśledzono ją i doniesiono strażnikom. Ci otoczyli latarnię. Ojciec nie chciał wracać do więzienia. Zadał żonie cios nożem w serce, a sobie poderżnął gardło. Malutkiego syna też chciał zakłuć, ale nie zdołał i po prostu rzucił go do morza. Jednakże karma nie pozwoliła dziecku utonąć. Wyłowiono je i odniesiono do przytułku.

– Cóż za potwór z tego tatusia! – zawołał wstrząśnięty Erast Pietrowicz.

Shirota zdziwił się:

– Czemu potwór?

– No, przecież zarżnął własną żonę, a maleńkiego syna zrzucił ze skały.

– Zapewniam pana, że w żadnym wypadku nie zabiłby małżonki, gdyby sama go o to nie prosiła. Nie chcieli się rozstać. Ich miłość okazała się silniejsza od śmierci. To bardzo piękne.

– A co ma z tym wspólnego dziecko?

– U nas w Japonii, proszę wybaczyć, patrzy się na to inaczej – odrzekł surowo sekretarz. – Japończycy to ludzie odpowiedzialni. Rodzice odpowiadają za malca, zwłaszcza gdy jest całkiem mały Świat jest taki okrutny! Czy można rzucać na pastwę losu bezbronną istotę? To zbyt nieludzkie. Rodzina nie powinna się rozłączać, musi trzymać się razem. W tej historii porusza nade wszystko to, że ojcu zbrakło sił, by dźgnąć swego małego syna nożem.

Dopóki między wicekonsulem i jego zastępcą toczył się ten dialog, mikrus wdał się w rozmowę z Sofią Diogenowną. Pokłonił się jej i zadał jakieś pytanie, a wówczas panna drgnęła i gorzko załkała.

– Co to takiego? – wskazał Fandorin, nie dosłyszawszy Shiroty. – Ten bandyta panią obraził? Co on pani powiedział?

– Niiic! – pociągnęła nosem Błagolepowa. – Zapytał, jak się ma mój czcigodny tatkooooo!

Z oczu panny chlusnęła znów wilgoć, produkowana przez jej gruczoły łzowe w nieprzebranej zaiste ilości.

– Czyżby znał pani ojca? – zdziwił się Erast Pietrowicz.

Sofia Diogenowna smarkała właśnie w mokrą chustkę i odpowiedzieć nie mogła, więc Shirota przeadresował pytanie do yakuzy

– Nie, on nie miał honoru znać ojca żółtowłosej pani, ale wczoraj nocą widział, jak przyszła po swojego rodziciela do Rakuena. Był to bardzo towarzyski człowiek. Jedni po opium zasypiają, inni na odwrót, stają się weseli, rozmowni. Stary kapitan nie milkł ani na minutę. Wciąż opowiadał i opowiadał – przetłumaczył Japończyk odpowiedź młodzieńca.

– Co opowiadał? – w roztargnieniu zapytał Fandorin, wyjmując zegarek.

Za kwadrans ósma. Jeśli przyjdzie mu jechać z konsulem na sławetny bal kawalerski, dobrze byłoby przedtem wziąć kąpiel i doprowadzić się do porządku.

– Że woził trzech pasażerów do Tokio, na przystań Shusaki, że tam na nich czekał, a potem przywiózł ich na powrót. Oni rozmawiali w dialekcie satsumskim, myśleli, że gaijin nie zrozumie, a kapitan dawno po japońskich morzach pływa, nauczył się pojmować każdy dialekt. Satsumiacy mieli ze sobą długie zwoje, a w zwojach miecze. On rozpoznał jedną z rękojeści. Osobliwa, pokryta kamiyasuri… - Tu Shirota zaciął się, nie wiedząc, jak przetłumaczyć trudne słowo. – Kamiyasuri to taki papier, cały w szklanym proszku… Używa się go, by uczynić powierzchnię drzewa gładką.

– Ścierny?

– Tak, tak. Ścierny – wolno powtórzył Shirota, zapamiętując.

– Ale jakże to rękojeść może być ścierna? Porani rękę.

– Oczywiście, nie może – zgodził się Japończyk. – Ale ja tylko tłumaczę.

Polecił yakuzy kontynuować.

– Ci ludzie bardzo źle mówili o ministrze Ōkubo. Nazywali go Inu-Ōkubo, to znaczy Pies Ōkubo. Jeden suchoręki, który był u nich za herszta, powiedział: „To nic, jutro się nam nie wymknie”. A kiedy kapitan przywiózł ich do Jokohamy, polecili mu nazajutrz, na godzinę przed świtem, być w tym samym miejscu i dali dobry zadatek. Kapitan opowiadał to wszystkim, kto tylko był obok. I mówił, że jeszcze posiedzi, a potem pójdzie na policję i dadzą mu tam wielką nagrodę, bo ratuje przed złoczyńcami ministra.

Tłumacząc opowieść bandyty, Shirota coraz bardziej pochmurniał.

– To bardzo groźna wiadomość – objaśnił. – Byli samurajowie z księstwa Satsuma nienawidzą swojego krajana. Mają go za zdrajcę.

Zaczął wypytywać mikrusa, lecz ten się roześmiał i machnął z lekceważeniem ręką.

– Mówi, że wszystko to bzdura. Kapitan był całkiem otumaniony opium i plątał mu się język. Na pewno coś to mu się przywidziało. Skąd satsumscy samuraje mieliby pieniądze, by opłacić parowy kuter? Przecież to same obdartusy. Chcieliby zarąbać ministra? Poszliby do Tokio pieszo. A poza tym – gdzie to widziane owijać rękojeść miecza papierem ściernym? Stary gaijin po prostu chciał, by go słuchano, i plótł bzdury.

Erast Pietrowicz i Shirota spojrzeli po sobie.

– No więc niech je opowie ze wszystkimi szczegółami. Co jeszcze mówił kapitan? Czy coś się z nim nie stało?

Yakuza zdziwił się, że jego historia wzbudziła takie zainteresowanie, lecz odpowiedział wyczerpująco:

– Nic więcej nie mówił. Tylko o nagrodzie. Zaśnie, potem się zbudzi i znów to samo. Pasażerów na pewno musiał wozić, a co do mieczy, to pewnie zwidziało mu się po opium. Wszyscy tak twierdzili. I nic szczególnego się z kapitanem nie działo. Siedział do świtu, potem nagle wstał i wyszedł.

– Nagle? Jak się to o-odbyło? – zaczął się dopytywać Fandorin, któremu historia o tajemniczych Satsumczykach jakoś okrutnie się nie spodobała. Szczególnie w związku z przedwczesną śmiercią Błagolepowa.

– Po prostu wstał i wyszedł.

– Ni z tego, ni z owego?

Yakuza zamyślił się, wytężając pamięć.

– Kapitan siedział i drzemał. Plecami do sali. Jak się zdaje, ktoś mijał go i rozbudził. Tak, tak. Jakiś dziadek. Całkiem pijany. Zachwiał się, machnął ręką i trącił kapitana w szyję. Kapitan obudził się, sklął starucha. Potem mówi: „Gospodarzu, jakoś mi kiepsko, pójdę”. I poszedł.

Zakończywszy tłumaczenie, Shirota dodał od siebie:

– Nie, panie radco tytularny. Niczego podejrzanego tu nie widzę. Kapitana musiało rozboleć serce. Doszedł do domu i tam umarł.

Erast Pietrowicz nie ustosunkował się do tego wniosku, sądząc jednak ze zmrużenia oczu, pozostał nie w pełni przekonany.

– Ręką po szyi? – mruknął w zadumie.

– Co? – nie dosłyszał Shirota.

– Co ten zbój teraz pocznie? Przecież jego szajkę rozgromiono – spytał Fandorin, choć bez większego zainteresowania. Po prostu nie zamierzał przedwcześnie wtajemniczać sekretarza w swe myśli.

Zbój odpowiedział krótko i energicznie.

– Powiada: będzie panu wdzięczny.

Zdecydowany ton, w jakim padły te słowa, skłoniła radcę tytularnego do irytacji.

– Co on chce przez to powiedzieć?

Shirota z jawną akceptacją wyjaśnił:

– Teraz pan jest na całe życie jego onjinem. W języku rosyjskim, niestety, nie ma takiego słowa. – Pomyślał trochę. – Dozgonnym dobroczyńcą. Można tak powiedzieć?

– D-dozgonnym? – Fandorin się wzdrygnął.

– Tak, aż do grobu. Jest pańskim dozgonnym dłużnikiem. Przecież pan nie tylko uratował go od śmierci, ale ustrzegł od niewymownej hańby. Za coś takiego przyjęto u nas płacić najwyższym oddaniem, a nawet życiem.

– Na co mi jego życie? Proszę mu powiedzieć: „nie ma za co” czy jak tam się u was mawia, i niech idzie swoją drogą.

– Kiedy ktoś wypowiada tak szczerze podobne słowa, nie idzie już swoją drogą – uniżenie podsunął Shirota. – On mówi, że odtąd pan jest jego panem. Gdzie pan, tam i on.

Mikrus skłonił się nisko i wystawił w górę mały palec, co zdało się Erastowi Pietrowiczowi nie całkiem przyzwoite.

– No, co z nim? – zapytał jeszcze bardziej nerwowo. – Czemu nie odchodzi?

– Nie odejdzie. Jego oyabun zginął, więc on postanowił poświęcić swoje życie służbie dla pana. Proponuje, że na dowód szczerych intencji utnie sobie mały palec.

– A niechże idzie do wszystkich diabłów! – zirytował się Fandorin. – Niech się turla. Otóż to. Tak mu proszę powiedzieć.

Sekretarz nie śmiał się spierać z rozdrażnionym wicekonsulem i jął tłumaczyć, lecz się zaciął.

– Po japońsku nie można powiedzieć po prostu: „turlać się”, trzeba koniecznie wyjaśnić dokąd.

Gdyby nie obecność panny, Erast Pietrowicz nie omieszkałby wskazać ścisłego adresu, albowiem jego cierpliwość była na wyczerpaniu. Pierwszy dzień pobytu w Japonii okazał się nadzwyczaj męczący.

– Turlać się… z górki – Fandorin machnął ręką w stronę brzegu.

Na obliczu natrętnego mikrusa zamigotało niedowierzanie, ale zaraz zgasło.

– Kashikomarimashita - rzekł i skinął głową.

Padł na ziemię, odepchnął się ręką i potoczył wzdłuż jezdni.

Erast Pietrowicz skrzywił się. Toż boki poobija o kocie łby, idiota. No, do diabła z nim. Są poważniejsze sprawy.

– Proszę powiedzieć, Shirota, czy mógłby mi pan polecić solidnego, godnego zaufania lekarza, zdolnego przeprowadzić sekcję?

– Godnego zaufania? Tak. Znam bardzo godnego zaufania doktora. Nazywa się mister Lancelot Twiggs. To człowiek szczery.

„Osobliwa rekomendacja dla medyka” – pomyślał urzędnik.

Z dołu dobiegał miarowy, stopniowo przyśpieszający turkot. To brukowaną jezdnią toczył się z górki dozgonny dłużnik Fandorina.

Nabiją sińców

Twarde kamienie Drogi -

Trudna rzecz – honor.

Najzupełniej zdrowy nieboszczyk

– Nic nie pojmuję – oznajmił doktor Lancelot Twiggs, ściągając śliskie, całe w rdzawych piętnach, rękawiczki i nakrywając rozplatane ciało prześcieradłem. – Serce, wątroba, płuca w zupełnym porządku. W mózgu ani śladu wylewu. Nadaremnie otwierałem puszkę mózgową. Daj Boże każdemu mężczyźnie po pięćdziesiątce tak świetne zdrowie.

Fandorin łypnął na drzwi, za którymi pod nadzorem Shiroty pozostała Sofia Diogenowna. Głos doktor miał donośny, a wymieniane przezeń szczegóły anatomii zmarłego mogły wzbudzić nowy wybuch histerycznych łkań. Choć skąd niby prosta dziewczyna mogła znać angielski?

Sekcja odbywała się w sypialni. Po prostu zdjęli z drewnianego łóżka chudy materac, wyłożyli deski papierem pergaminowym i lekarz wziął się do wykonywania swoich niewesołych obowiązków. Wokół zaimprowizowanego stołu anatomicznego płonęły świece. Erast Pietrowicz, podjąwszy się roli asystenta, trzymał latarnię i zwracał ją raz tak, raz owak, wedle wskazań operatora. Sam starał się przy tym patrzeć w bok, żeby, broń Boże, nie paść zemdlony od okropnego widoku. Gdy zatem doktor mówił: „Proszę spojrzeć, jaki wspaniały żołądek!” albo: „Co za pęcherz moczowy! Szkoda, że nie mój! Niech pan tylko popatrzy!” – Fandorin odwracał się, kiwał nawet głową i potwierdzał kwestię pomrukiem, lecz oczy trzymał rozsądnie zamknięte. Radcy tytularnemu wystarczał sam zapach. I miał wrażenie, że ta męka nigdy się nie skończy.

Doktor był niemłody i dobroduszny, lecz przy tym nadzwyczaj wielomówny. Wyblakłe niebieskie oczka jaśniały życzliwością. Pracę wykonywał starannie, od czasu do czasu wycierając rękawem spoconą łysinę, otoczoną wiankiem rudawych włosów. Gdy okazało się, że przyczyny śmierci kapitana Błagolepowa nie sposób stwierdzić, Twiggs wpadł w zapał i pot w dwójnasób zrosił mu czoło. Po godzinie, dwóch minutach i czterdziestu pięciu sekundach (udręczony Erast Pietrowicz zerkał na zegarek) wreszcie skapitulował.

– Zmuszony jestem skonstatować: najzupełniej zdrowy nieboszczyk. To był zaiste heroiczny organizm, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę długotrwałe nadużywanie przez zmarłego zgęszczonego mlecznego soku torebek nasiennych Papaver somniferum. A w tchawicy zaledwie ślady wżartej smoły tytoniowej i niewielkie ciemniejsze plamy w płucach. Widzi pan?

Erast Pietrowicz, nie patrząc, potwierdził:

– Oh, yes.

– Serce jak u byka, i nagle, ni z tego, ni z owego, sobie staje. Nigdy nie spotkałem się z niczym podobnym. Zobaczyłby pan serce mojej biednej Jenny – westchnął Twiggs. – Mięśnie były jak przetarte szmatki, tak że otwarłszy klatkę piersiową, dosłownie zapłakałem z żalu. Biedaczka miała bardzo słabe serce, drugi poród je nadwerężył.

Erast Pietrowicz słyszał już, że Jenny była zmarłą małżonką doktora, i ten postanowił osobiście przeprowadzić sekcję, bo obie córki też miały po matce słabe serca i należało koniecznie zbadać przyczynę. Takie choroby często przenoszą się dziedzicznie. Okazało się, że to średnio zaawansowana niedomykalność zastawki dwudzielnej; posiadłszy ową ważną informację, doktor zdołał prawidłowo zorganizować leczenie ubóstwianych maleństw.

Słuchając tej zadziwiającej historii, Fandorin nie wiedział, czy przejmuje go podziw, czy zgroza.

– Dobrze przepatrzył pan kręgi szyjne? – zapytał już nie po raz pierwszy. – Mówiłem: być może uderzono go z tyłu w kark.

– Żadnego urazu. Nie ma nawet zasinienia, tylko czerwony ślad tuż pod podstawą czaszki, całkiem jak po lekkim oparzeniu. Ale taki drobiazg w żadnym razie nie mógłby mieć poważnych skutków. Może nie było urazu?

– Nie wiem – rzekł z westchnieniem młody człowiek, żałując już, że wdał się w korowody z sekcją. Kto wie, od czego mogło stanąć serce nałogowego opiumisty?

Na krześle wisiała odzież nieboszczyka. Erast Pietrowicz w zadumie popatrzył na wytarty tył kurtki mundurowej, na łataną koszulę z przypiętym kołnierzykiem, najtańszym bodaj z możliwych – celuloidowym – i naraz się schylił.

– Uraz, nie uraz, ale dotknięcie było! – zakrzyknął. – Proszę spojrzeć, o, tu, widać ślad p-palca. Choć może to ręka samego Błagolepowa – poprawił się zaraz. – Przypinał kołnierzyk i niechcący złapał…

– No, to nietrudno wyjaśnić. – Doktor wyciągnął z kieszeni lupę i przysiadł w kucki obok krzesła. – Aha. Duży palec prawej ręki.

– Może pan to tak stwierdzić na oko? – zdziwił się Fandorin.

– I owszem! Trochę się tym interesowałem. Widzi pan, mój przyjaciel, doktor Henry Folds, pracujący w jednym z tokijskich szpitali, dokonał ciekawego odkrycia. Badając odciski palców na dawnej ceramice japońskiej, zauważył, że wzór na opuszkach nigdy się nie powtarza…

Twiggs podszedł do łóżka, ujął prawą dłoń nieboszczyka, i spojrzał przez lupę na jego kciuk.

– Nie, to całkiem inny palec. Żadnego podobieństwa… Tak więc mister Folds wysnuł ciekawą hipotezę, zgodnie z którą…

– Czytałem o odciskach palców – niecierpliwie przerwał Erast Pietrowicz – lecz europejskie autorytety nie znajdują dla tej idei żadnego praktycznego zastosowania. Lepiej proszę sprawdzić, czy miejsce, gdzie odbił się palec, pasuje do wzoru, o którym pan mówił.

Doktor bezceremonialnie podniósł martwą głowę z odpiłowanym sklepieniem czaszki i zgiął się, niemal dotykając jej nosem.

– A owszem, pasuje. Tylko co z tego? Było dotknięcie, ale nie uraz. Skąd wzięło się oparzenie, to niepojęte, ale upewniam pana: nikt jeszcze przez taki drobiazg nie umarł.

– Trudno. Proszę zaszywać. Ech – westchnął, poddając się, Fandorin. – Niepotrzebnie pana fatygowałem.

Doktor operował igłą, radca tytularny zaś wyszedł do sąsiedniego pokoju. Sofia Diogenowna zerwała się na jego spotkanie z takim wyrazem twarzy, jakby oczekiwała cudownej wieści, że tata bynajmniej nie umarł, co właśnie stwierdził naukowo Anglik.

Poczerwieniawszy, Fandorin powiedział:

– Należało określić przyczynę śmierci z medycznego punktu widzenia. Tak trzeba.

Panna kiwnęła głową. Z jej oblicza znikła nadzieja.

– I co się okazało? – zainteresował się Shirota.

Erast Pietrowicz zakaszlał zmieszany i wymamrotał zapamiętaną abrakadabrę:

– Niedomykalność zastawki.

Sekretarz z szacunkiem skinął głową, a Sofia Diogenowna cicho, rozpaczliwie zatkała, jak gdyby ta informacja dobiła ją ostatecznie.

– I cóż teraz ze mną, panie wicekonsulu, będzie? – zapytała urywanym głosem. – Boję się zostać tu sama! A co, jak przyjdzie mnie ograbić Semushi? Czy nie mogłabym przenocować pod pańską opieką? Choćby gdzieś na krzesłach.

– Dobrze. Chodźmy. Coś wymyślę.

– Tylko zbiorę rzeczy. Panna wybiegła z pokoju.

Nastała cisza. Słychać było tylko, jak pogwizdując, pracuje doktor. Potem coś plasnęło o podłogę i Twiggs zaklął: Damned crown!, z czego Fandorin wywnioskował, że Anglosas upuścił pokrywę czerepu.

Erasta Pietrowicza zemdliło i by nie usłyszeć jeszcze jakiejś ohydy, wszczął rozmowę – zapytał, czemu Shirota nazwał doktora szczerym człowiekiem.

Ten ucieszył się z pytania – widać także ciążyło mu milczenie – i z upodobaniem rozpoczął opowieść.

– To bardzo piękna historia, chciano ją nawet przerobić na sztukę teatru kabuki. Zdarzyła się pięć lat temu, kiedy Twiggs-sensei wciąż nosił żałobę po swej szanownej małżonce, a jego szanowne córeczki były malutkimi dziewczynkami. W klubie United, grając w grę karcianą, zwaną brydżem, sensei pokłócił się z pewnym niedobrym człowiekiem, balonem. Balon przybył do Jokohamy niedawno, zaczął wszystkich ogrywać w karty, a kto się obrażał, tego wyzywał do walki i już jednego człowieka zastrzelił na śmierć, a dwóch ciężko ranił. Balonowi nic za to nie było, dlatego że to się nazywa „pojedynek”.

– A, baron! – domyślił się Fandorin, z początku wprowadzony w błąd wymową sekretarza, mylącą czasem głoski „r” i „1”, choć we wszystkim innym absolutnie prawidłową.

– No tak, balon – powtórzył Shirota. – I ten zły człowiek wyzwał doktora na strzelanie. Sytuacja lekarza była straszna. Strzelać całkiem nie umiał i balon na pewno byłby go zabił, a wtedy córeczki zostałyby pełnymi sierotami. Ale gdyby sensei odmówił pojedynku, wszyscy odwróciliby się od niego, i córkom byłoby wstyd za takiego ojca, a on bardzo nie chciał, aby córki się go wstydziły. I wtedy mister Twiggs powiedział, że przyjmuje wyzwanie, ale że chce pięciu dni odroczenia, by przygotować się na śmierć, jak wypada dżentelmenowi i chrześcijaninowi. I jeszcze zażądał od sekundantów, żeby wyznaczyli największy dystans, jaki tylko dopuszcza kodeks honorowy – całe trzydzieści kroków. Balon z pogardą wyraził zgodę, lecz w zamian zażądał, żeby liczba strzałów była nieograniczona, a pojedynek trwał „do skutku”. Powiedział, że nie pozwoli zamienić honorowego starcia w komedię. Przez pięć dni nikt doktora nie widział. Rozeszły się pogłoski, że w sekrecie odpłynął statkiem i, nawet, że porzucił swoje córki. Ale w wyznaczonym dniu i godzinie pojawił się na placu boju. Ci, co tam byli, mówili, że był odrobinę blady, ale bardzo skupiony. Przeciwników ustawiono w odległości trzydziestu kroków od siebie. Doktor zdjął surdut, zatkał uszy watą, a gdy sekundant machnął chusteczką, uniósł pistolet, starannie wycelował i trafił balona w sam środek czoła.

– Coś takiego! – wykrzyknął Erast Pietrowicz. – To ci traf! Widać musiał go Pan Bóg pożałować!

– Wszyscy w Settlemencie też tak myśleli. Ale wkrótce wyszło na jaw, w czym rzecz. Zarządca klubu strzeleckiego opowiedział, że mister Twiggs całych pięć dni spędził na strzelnicy. Zamiast modlić się i pisać testament, uczył się strzelać z pistoletu pojedynkowego, przy czym właśnie na dystans trzydziestu kroków. Sensei cokolwiek ogłuchł, ale nauczył się bezbłędnie trafiać w środek tarczy. No chyba, toż zużył z tysiąc naboi. Każdy na jego miejscu osiągnąłby to samo.

– Ależ kawał zucha!

– Niektórzy mówili tak jak pan, inni byli oburzeni i ganili doktora, twierdząc, że była to unfair play [*]. Pewien arogant, pijany w dym porucznik francuskiej piechoty morskiej, zaczął przy wszystkich szydzić z bojaźliwości doktora. Sensei westchnął ciężko i rzekł: „Jest pan bardzo młody i jeszcze pan nie rozumie, co to takiego odpowiedzialność. Lecz skoro uważa mnie pan za tchórza, zgadzam się strzelać z panem w tych samych warunkach”. I przy tym tak wnikliwie wpatrzył się arogantowi w środek czoła, że tamten od razu otrzeźwiał i przeprosił. Oto jakim człowiekiem jest doktor Twiggs! – z zachwytem zakończył Shirota. – Szczery człowiek!

– Jak Puszkin i feldmarszałek Saigō? – Erast Pietrowicz się uśmiechnął mimo woli.

Sekretarz entuzjastycznie przytaknął.

Trzeba przyznać, że i Fandorin innymi oczyma spojrzał na wychodzącego z sypialni doktora. Dostrzegł w jego powierzchowności pewne mało widoczne na pierwszy rzut oka cechy: zdecydowaną linię podbródka, niezachwianą twardość czoła. Nader interesujący okaz!

– Zaszyty, zacerowany wzorowo-oznajmił doktor. – Od pana, mister Fandorin, należy się gwinea i dwa szylingi. I jeszcze sześć pensów za miejsce w kostnicy. Lód jest w Jokohamie drogi.

Gdy Shirota wybrał się po wózek do transportu ciała, Twiggs wziął Erasta Pietrowicza dwoma palcami za guzik i z zagadkowym wyrazem twarzy oznajmił:

– Myślałem o tym odcisku palca i czerwonym śladzie. Niech pan powie, wicekonsulu, czy zdarzyło się panu słyszeć o sztuce dim- mak?

– P-przepraszam?…

– Nie zdarzyło się – skonstatował doktor. – I nic dziwnego. O tej sztuce mało co wiadomo. Być może, że to w ogóle wymysły…

– Ale cóż to takiego – dim-mak?

– Chińska sztuka odroczonego zabójstwa.

Erast Pietrowicz drgnął i popatrzył badawczo, czy Twiggs nie żartuje.

– Jak to?

– Nie znam szczegółów, ale czytałem, że są ludzie umiejący zabijać i leczyć jednym dotknięciem. Tak jakby umieli koncentrować jakąś energię, zbierać ją w wiązkę i działać nią na określone punkty ciała. O akupunkturze pan słyszał?

– Owszem, słyszałem.

– Sądząc po wszystkim, dim-mak operuje tą samą anatomiczną wiedzą, ale wykorzystuje nie igłę, lecz zwykły dotyk. Czytałem, że człowiek władający tą sekretną sztuką zdolny jest wywołać ostry atak bólu lub odwrotnie: uczynić człowieka najzupełniej nieczułym na ból, na pewien czas sparaliżować go, uśpić albo i zabić. Przy czym niekoniecznie w chwili dotknięcia, lecz z opóźnieniem.

– Nie do pojęcia! – krzyknął Fandorin, słuchając doktora z coraz większym niedowierzaniem.

– I ja nie pojmuję. Brzmi jak bajka, ale przypomniała mi się wyczytana gdzieś historia: otóż mistrz dim-mak sam sobie wymierzył cios w jakiś punkt i upadł niby martwy. Nie oddychał, jego serce nie bilo. Wrogowie rzucili go psom na pożarcie, a on po pewnym czasie ocknął się zdrów i cały. Czytałem też inną historię o tym, jak pewnego chińskiego władcę pocałował w nogę żebrak. Po pewnym czasie na miejscu pocałunku pojawiło się różowe piętno, a w parę godzin później cesarz padł nagle martwy… Do diabła! – zmitygował się doktor. – Zaczynam się upodabniać do tych matołów dziennikarzy, plotących na temat Wschodu rozmaite bajdy. Ot, po prostu, gdy zaszywałem naszego znajomego, cały czas myślałem o tym śladzie na szyi, no i przyszło mi do głowy…

Trudno było sobie wyobrazić, by tak solidny i odpowiedzialny człowiek jak doktor Twiggs zamierzał omamić rozmówcę, ale i wiara w odroczone zabójstwo niezłomnemu racjonaliście, za jakiego uważał się Erast Pietrowicz, nie mieściła się w głowie.

– No tak – podsumował wreszcie radca tytularny. – Wschód zapewne pełen być musi najrozmaitszych nieznanych europejskiej nauce zjawisk…

Ta uprzejma konkluzja zakończyła mistyczną dysputę.

* * *

Z Twiggsem pożegnali się na ulicy. Doktor wsiadł do rikszy, uchylił kapelusza i odjechał. Dwaj tubylcy układali na wózku ciało nieszczęsnego kapitana, spowite w prześcieradło.

Erast Pietrowicz, Shirota i chlipiąca Sofia Diogenowna skierowali się do konsulatu pieszo, gdyż Fandorin znów odmówił „jazdy żywym zaprzęgiem”, a sekretarzowi i pannie nie wypadało się wywyższać, skoro radca tytularny postanowił się poruszać na piechotę.

Przy pierwszej latarni czekała wicekonsula niespodzianka. Z mroku wychynął krągłolicy yakuza, o którym Erast Pietrowicz całkiem już zapomniał. Przycisnął ręce do boków i zastygł w niskim pokłonie. Potem wyprostował się i wbił w dobroczyńcę surowy, uporczywy wzrok.

– Doturlałem się aż do rzeczki – przetłumaczył Shirota, patrząc na zbója z jawną aprobatą. – Jakie, panie, będą dalsze rozkazy?

– Ależ on mi obrzydł! – poskarżył się Fandorin. – Już lepiej byłoby, gdyby mu przybili ten znak na czole! Niech pan powie, Shirota: nigdy nie uda mi się od niego uwolnić?

Sekretarz spojrzał uważnie rozmówcy wprost w oczy i pokręcił głową.

– Jest człowiekiem słowa. Jedyny sposób to nakazać mu skończyć ze sobą.

– Boże uchowaj! No trudno, niechże przynajmniej powie, jak się nazywa.

Shirota przetłumaczył urzędnikowi odpowiedź byłego żołnierza bandy Chorei-gumi:

– Nazywa się Masahiro Shibata, ale pan może zwać go po prostu Masa.

Erast Pietrowicz obejrzał się na skrzyp kół i zdjął cylinder – riksze ciągnęli opodal wózek, którym „najzupełniej zdrowy nieboszczyk” w ślad za doktorem wyprawiał się do kostnicy. W głowach leżały buty i starannie złożone ubranie.

Wokoło zamęt,

Jeden tylko spokojny -

W drodze do Buddy.

Iskry na klindze katany

– Trzej Satsumczycy? Miecze zawinięte w szmaty? Nazwali Ōkubo psem? To może być bardzo, bardzo poważna sprawa! – powiedział zatroskany Doronin. – Wszystko tu jest podejrzane, zwłaszcza to, że posłużyli się kutrem. To najlepszy sposób, by znaleźć się w sercu stolicy, omijając posterunki i rogatki.

Erast Pietrowicz zastał Wsiewołoda Witaljewicza w domu, w lewym skrzydle konsulatu. Doronin wrócił już z otwarcia zakładu dobroczynnego i późniejszego oftiadu, a teraz przebierał się na bal kawalerski. Haftowany złotem mundur wisiał na krześle, pulchniutka pokojówka Japonka pomagała konsulowi wdziać smoking.

Mieszkanie zwierzchnika bardzo się Fandorinowi spodobało. Zastawione lekkimi rattanowymi meblami, nader udatnie łączyło rosyjskość z japońską egzotyką. Na przykład, na stoliku w rogu lśnił dumnie pękaty samowar, zza szklanych drzwiczek serwantki zerkały różnobarwne karafki nalewek i kordiałów, lecz obrazy i zwoje na ścianach były najzupełniej tubylcze, na honorowym miejscu pysznił się stojak z dwoma samurajskimi mieczami, przez otwarte drzwi zaś widoczny był pokój najzupełniej japoński, czyli bez śladu mebli, jedynie ze słomianą matą na podłodze.

Mgliste okoliczności śmierci Błagolepowa zainteresowały Wsiewołoda Witaljewicza dużo mniej niż trójka jego nocnych pasażerów. Reakcja ta zdała się nawet Fandorinowi z początku przesadna, ale Doronin odsłonił mu źródło swych obaw.

– Że wielu nienawidzi ministra, zwłaszcza spośród południowego samurajstwa, to jasne. W Japonii zamachy polityczne zdarzają się wcale nie rzadziej niż w Rosji. Co prawda u nas dostojników zabijają rewolucjoniści, a tu reakcjoniści, ale jak to się mówi, chrzan nie słodszy od rzepy. Społeczeństwu i państwu równie szkodzą maniacy tak z lewa, jak z prawa. Ōkubo to kluczowa postać polityki japońskiej. Gdyby dopadli go fanatycy, zmieniłby się cały kurs, cały kierunek rozwoju imperium, przy tym w skrajnie groźny dla Rosji sposób. Widzi pan, Fandorin, minister Ōkubo to zwolennik ewolucji: stopniowego rozwoju sił wewnętrznych kraju pod surową kontrolą rządu. To treser, który strzela z bicza i broni tygrysowi wyrwać się z klatki. Tygrys to dziedziczna, głęboko upokorzona wojowniczość byłej szlachty, a klatka – archipelag japońskich wysp. Z jakich to powodów rozpadł się triumwirat trzech tubylczych Korsykan? Z powodu wojny. Potężna partia, której przewodził ulubiony bohater naszego Shiroty, marszałek Saigō, chciała niezwłocznie podbić Koreę. Ōkubo tym razem pokonał swych oponentów, bo jest mądrzejszy i chytrzejszy. Lecz jeśli go zabiją, nieuchronnie na czoło wysuną się stronnicy szybkiego rozwoju na drodze ekspansji, wizjonerzy wielkiego azjatyckiego imperium Yamato. Aczkolwiek, zaiste, na świecie i tak jest już nazbyt wiele imperiów, dlatego też wszystkie warczą na siebie i wpiły się sobie wzajem stalowymi szponami w kudły…

– Chwileczkę – Fandorin spochmurniał, otwierając skórkowy notatnik, przeznaczony do gromadzenia wiadomości o Japonii, lecz nic jeszcze nie notując. – A cóż to obchodzi Rosję? Że Koreę napadną Japończycy – czy to nasz interes?

– No-no-no, co za dziecięcy punkt widzenia, i to u dyplomaty – zganił go konsul. – Proszę się uczyć myśleć politycznie, strategicznie. Od dawna już jesteśmy imperium, imperia zaś, kochasiu, obchodzi wszystko, co się dzieje na kuli ziemskiej, Korea tym bardziej. Dla Japończyków Półwysep Koreański stanie się tylko przyczółkiem do Chin i Mandżurii, a tam od dawna wybieramy się sami. Nigdy nie słyszał pan o projekcie stworzenia Żółtorosji?

– Słyszałem, ale nie podoba mi się ta idea. Słowo, Wsiewołodzie Witaljewiczu. Daj nam Boże, żebyśmy zdołali się uporać z naszymi wewnętrznymi problemami.

– Nie podoba mu się! – sarknął konsul. – A kto jest w carskiej służbie? Kto pensję pobiera? To proszę robić swoje, myślenie zaś i wydawanie poleceń zostawić tym, którym z urzędu się to należy.

– Ale jak można nie m-myśleć? Przecież i pan nie nazbyt przypomina bezmyślnego wykonawcę.

Twarz Doronina stała się surowa.

– Tu ma pan rację. Ja, oczywiście, myślę, mam własne zdanie i staram się w miarę sił przekonać do niego zwierzchników. Choć, rzecz jasna, czasem by się chciało… Zresztą nieważne, nie pańska rzecz – rozzłościł się nagle konsul i machnął ręką, w wyniku czego na podłogę poleciała spinka.

Służąca padła na kolana, podniosła złoty krążek i chwyciwszy rękę konsula, doprowadziła mankiet do porządku.

– Dōmo, dōmo - podziękował jej Wsiewołod Witaljewicz, a dziewczyna uśmiechnęła się, odsłaniając krzywe zęby, nader szpecące dość miłą twarzyczkę.

– Mógłby jej ktoś powiedzieć, żeby się uśmiechała bez otwierania ust – rzucił niebacznie półgłosem Fandorin.

– Japończycy mają inne pojęcia o kobiecej urodzie. U nas ceni się głównie duże oczy, a u nich wąskie, u nas kształt zębów, a u nich tylko kolor. Nierówność zębów – to oznaka temperamentu, uchodzi za bardzo erotyczną, jak odstające uszy. Zaś co do nóg japońskich piękności – aż szkoda gadać. Z nawyku siedzenia w kucki większość kobiet ma je krzywe i koślawe. Choć bywają pocieszające wyjątki – dodał naraz Doronin całkiem innym, czułym tonem i uśmiechnął się, patrząc Erastowi Pietrowiczowi przez ramię.

Ów obejrzał się. W drzwiach japońskiego pokoju stała kobieta w wytwornym białoszarym kimonie. W rękach trzymała tacę z dwoma czarkami. Jasna, uśmiechnięta twarz wydała się Fandorinowi nadzwyczaj sympatyczna.

Kobieta weszła do salonu, bezszelestnie drobiąc malutkimi stopkami w białych skarpetkach, i z ukłonem zaproponowała gościowi herbatę.

– A oto i moja Obayashi, kochająca mnie na mocy podpisanego kontraktu.

Erastowi Pietrowiczowi wydało się, że umyślną brutalność tych słów wywołało zmieszanie. Wsiewołod Witaljewicz patrzył na konkubinę wzrokiem miękkim, wręcz tkliwym.

Młody człowiek skłonił się z szacunkiem, nawet strzelił obcasami, jakby kompensując w ten sposób Doroninowską impertynencję. Konsul zaś wypowiedział kilka zdań po japońsku i dorzucił:

– Proszę się nie niepokoić, ona w ogóle nie zna rosyjskiego. Nie uczę jej.

– A to czemu?

– Żeby po mnie związała się kontraktem z jakimś żeglarzyną? Nasi nachimowcy bardzo sobie cenią, jeśli „madamka” gada choć trochę po rosyjsku.

– A nie wszystko panu jedno? Przecież będzie musiała jakoś ułożyć sobie życie, gdy wasz kontrakt dobiegnie końca – zauważył sucho radca tytularny.

– Już ja się o nią zatroszczę! – wybuchnął Wsiewołod Witaljewicz. – Proszę nie widzieć we mnie kompletnego potwora. Pojmuję pański przytyk, sam na niego zasłużyłem. Nie trzeba się było afiszować z cynizmem. Jeśli chce pan wiedzieć, ja tę damę szanuję i kocham, a ona, niezależnie od kontraktów, odpłaca mi tym samym, a jakże!

– Więc mógłby się pan ożenić naprawdę serio. Co to panu szkodzi?

Ogień, który błysnął w oczach Doronina, zgasł.

– Raczy pan żartować. Łączyć się legalnym małżeństwem z japońską konkubiną? Wyrzucą mnie ze służby za uchybienie godności rosyjskiego dyplomaty. I cóż wtedy? Do Rosji radzi ją pan zawieźć? Tam przecież zmarniałaby – w tym klimacie i obyczajach… Gapiliby się na nią jak na małpę. Zostać tutaj? Znalazłbym się poza nawiasem cywilizowanego europejskiego społeczeństwa. O nie, z tej mąki chleba nie będzie. A tak wszystko jest świetnie. Obayashi niczego więcej ode mnie nie oczekuje i nie żąda.

Wsiewołod Witaljewicz pokraśniał nieco, bo rozmowa przybrała zbyt intymny obrót, lecz obrażonemu w imieniu damy Fandorinowi i tego okazało się mało.

– A jeśli będzie dziecko? – wykrzyknął. – O nie także się pan „zatroszczy”? Inaczej mówiąc, wykupi się pan?

– Wykluczone – Doronin wyszczerzył zęby w uśmiechu. – Mówię to bez ogródek, bo rzecz nie ma nic wspólnego z impotencją. Całkiem odwrotnie. – Żółciowy uśmiech stał się jeszcze szerszy. – Za młodu, wie pan, za bardzo korzystałem, jak to się mówi, z życia, no i dorobiłem się poważnej choroby. Jakoś mnie tam zaleczono, ale szansa na potomstwo jest, z wyroku medycyny, prawie zerowa. Dlatego też, rzecz jasna, nie zwiążę się legalnie z jakąś czcigodną panną z dobrego domu. Po co daremnie rozbudzać macierzyńskie instynkty?

Obayashi wyczuła zapewne, że rozmowa zmierza w przykrą stronę. Skłoniwszy się raz jeszcze, równie bezszelestnie wyszła. Tacę z herbatą zostawiła na stole.

– No, starczy tego, starczy – przerwał sam sobie konsul. – Zagalopowaliśmy się jakoś w nazbyt rosyjskim stylu… Do takich wyznań trzeba albo długiej przyjaźni, albo stosownej wypitki, a my ledwie się znamy i jesteśmy całkiem trzeźwi. Już lepiej wróćmy do rzeczy.

Z demonstracyjnie skupionym wyrazem twarzy Wsiewołod Witaljewicz zaczął kolejno zaginać palce.

– Po pierwsze, trzeba przekazać wszystko kapitanowi lejtnantowi Bucharcewowi. Już panu o nim mówiłem. Po drugie, sporządzić raport dla jego ekscelencji. Po trzecie, jeśli Ōkubo przyjdzie na bal, uprzedzić go o niebezpieczeństwie.

– Wciąż jeszcze nie r-rozumiem… Nawet jeśli podejrzane słowa trzech pasażerów nie zwidziały się Błagolepowowi w opiumowym zamroczeniu, czy warto aż tak się niepokoić? Oni uzbrojeni są zaledwie w białą broń. Gdyby mieli rewolwery czy karabiny, po cóż mieliby taszczyć ze sobą swoje średniowieczne miecze? Czyżby podobne figury mogły zagrozić najpotężniejszemu politykowi Japonii?

– Ach, Eraście Pietrowiczu! Myśli pan, że Satsumczycy nie potrafią zrobić użytku z broni palnej i nie stać by ich było na parę rewolwerów? Przecież sama tylko nocna wyprawa kutrem kosztowała drożej niż używany smith and wesson. Rzecz w czym innym. Japończycy uważają za niegodne zabić wroga kulą – według nich to tchórzostwo. Przysięgłego wroga, a jeszcze tak wybitnego jak Ōkubo, trzeba bezwarunkowo zarąbać mieczem, a w najgorszym razie przebić sztyletem. A nawet pan sobie wyobraża, co to takiego katana, japoński miecz, w rękach prawdziwego mistrza. Europejczykom nawet się o czymś takim nie śniło.

Konsul zdjął z łąkowego stojaka poręczniejszy z mieczy i nie wyciągając broni z pochwy, z uwagą zważył ją w lewej ręce.

– Ja, ma się rozumieć, fechtować się kataną nie umiem, tego trzeba uczyć się od dzieciństwa. I to wypada uczyć się po japońsku, to znaczy poświęcić zgłębianemu przedmiotowi całe życie. No, ale biorę u pewnego starca lekcje battōjutsu…

– Lekcje czego?

– Battōjutsu to sztuka wyciągania miecza z pochwy.

Erast Pietrowicz roześmiał się mimo woli.

– Samego wyciągania? Tak jak w-wytrawni pojedynkowicze z czasów Karola Dziewiątego? Machnąć z fantazją szpadą, żeby pochwa sama poleciała w bok?

– Tutaj sprawa nie w fantazji. Dobrze włada pan rewolwerem?

– Nieźle.

– I, oczywiście, jest pan pewien, że mając rewolwer, bez trudu poradziłby pan sobie z przeciwnikiem, uzbrojonym w sam tylko miecz?

– Ma się rozumieć.

– To świetnie – mruknął Wsiewołod Witaljewicz i wyciągnął z szafki rewolwer. – Taki aparacik pan zna? To kolt.

– Oczywiście, że znam. Ale mam coś lepszego.

Fandorin wsunął rękę za połę surduta i dobył z ukrytej kabury maleńki, plaski rewolwer, schowany tak sprytnie, że nie zdołali go wymacać strażnicy z Rakuena. – To gerstal agent. Siedmiostrzałowy. Robią je na zamówienie.

– Ładna zabawka – pochwalił konsul. – Proszę go schować z powrotem. O tak. A teraz może wyciągnąć go pan bardzo, ale to bardzo szybko?

Erast Pietrowicz błyskawicznie wysunął rękę z rewolwerem, celując wprost w czoło zwierzchnika.

– Znakomicie. Proponuję maleńką grę. Po komendzie „Trzy!” pan wyciąga swojego gerstala, a ja katanę, i zobaczymy, kto kogo.

Radca tytularny uśmiechnął się z politowaniem, schował rewolwer do kabury i założył ręce na piersi, żeby dać przeciwnikowi dodatkowe fory, ale Doronin go przelicytował – podniósł prawicę nad głowę.

Zakomenderował:

– Raz… dwa… trzy!

Dojrzeć wykonany przez konsula ruch było niemożliwością. Erast Pietrowicz spostrzegł tylko lśniącą smugę, która przeobraziła się w klingę zastygłą bez ruchu, nim jeszcze młody człowiek zdążył podnieść rękę z rewolwerem.

– Wstrząsające! – wykrzyknął. – Ale przecież nie dość wyciągnąć szablę – trzeba jeszcze pokonać dzielące nas półtora sążnia. W tym czasie zdążyłbym już wycelować i strzelić.

– Ma pan rację. Ale przecież uprzedzałem, że nauczyłem się zaledwie dobywać miecza. Upewniam pana, że mój nauczyciel fechtunku rozsiekłby pana na pół, nim spuściłby pan kurek.

Erast Pietrowicz nie myślał się spierać. Sztuczka wywarła na nim wrażenie.

– A słyszał pan coś może o sztuce odroczonej śmierci? – spytał ostrożnie. – Jak się wydaje, nazywa się dim-mak.

I zrelacjonował konsulowi, czego dowiedział się od doktora Twiggsa.

– O niczym podobnym nie słyszałem – Doronin wzruszył ramionami, napawając się odbłyskami na klindze. – Moim zdaniem, to wymysły z tego samego gatunku, co fantastyczne historie o ninja.

– O kim?

– W średniowieczu były klany szpiegów i najemnych zabójców, nazywali się ninja. Japończycy ubóstwiają wyplatać o nich najrozmaitsze androny z mistycznym podtekstem.

– No, a gdyby założyć, że ten chiński dim-mak rzeczywiście istnieje? – kontynuował Fandorin. – Mogą władać nim ci satsumscy samuraje?

– Diabeł ich wie. Teoretycznie biorąc, to niewykluczone. Satsuma to kraj żeglarzy, ich statki pływają po całej Azji Południowo – Wschodniej. Na dodatek bardzo blisko stamtąd do wysp Riukiu, gdzie z dawien dawna kwitnie sztuka zabijania gołymi rękoma. Tym bardziej trzeba przedsięwziąć stosowne środki. Jeśli trójka pasażerów Błagolepowa to nie zwyczajni wariaci, lecz mistrzowie sztuk sekretnych, niebezpieczeństwo jest jeszcze poważniejsze. Coś nie wygląda mi ta trójka na sfiksowanych fanatyków. Nie bez powodu płyną przez zatokę do Tokio, w dodatku jeszcze z takimi ostrożnościami – należy sądzić, że umyślnie najęli cudzoziemca w mniemaniu, że nie pojmie ich narzecza i pewnie nie ma bladego choćby pojęcia o japońskich sprawach. Zapłacili mu hojnie, dali zadatek na następną podróż. Poważni ludzie. Powiada pan, że to oni zabili Błagolepowa, bo za dużo gadał i zamierzał iść na policję?

– Nie. To był jakiś starzec. Najpewniej nie ma z nimi żadnych powiązań, ale mimo wszystko dziwna śmierć kapitana nie daje mi spokoju…

Wsiewołod Witaljewicz zmrużył oko, zdmuchnął z miecza pyłek i rzekł w zadumie:

– Dziwna, nie dziwna, być może nawet stary opiumista wyciągnął nogi, bo przyszła jego pora, ale daje nam to świetny pretekst do wszczęcia własnego śledztwa. Jeszcze czego! Rosyjski poddany zmarł w podejrzanych okolicznościach. W podobnych sytuacjach, zgodnie ze statutem Settlementu, przedstawiciel strony poszkodowanej, w tym wypadku konsul imperium rosyjskiego, ma prawo przeprowadzić własne dochodzenie. Pan, Fandorin, służył w policji, miał stosunki z Trzecim Oddziałem, więc proszę wziąć karty w ręce. Proszę spróbować trafić na ślad tych nocnych pasażerów. Oczywiście nie sam – uśmiechnął się Doronin – niby dlaczego miałby pan narażać życie? Jako wicekonsul będzie pan tylko kierował dochodzeniem, a konkretną robotę wykona niezależna od władz tubylczych policja miejska. Skieruję odpowiedni wniosek do sierżanta Lockstona, a dziś jeszcze ostrzeżemy ministra. To wszystko, Fandorin. Jedenasta, pora jechać do Dona Tsurumakiego. Czy ma pan smoking?

Radca tytularny kiwnął w roztargnieniu głową. Myśli zajęte miał nadchodzącym śledztwem.

– Zapewne w naftalinie i niewyprasowany?

– Niewyprasowany, ale bez naftaliny. Nosiłem go na statku.

– Świetnie. Poproszę Natsuko, żeby zaraz go wyprasowała.

Konsul po japońsku zwrócił się do pokojówki, ale Fandorin uprzedził:

– Dziękuję. Mam już własnego sługę.

– O rety! Kiedy pan zdążył? – zdumiał się Doronin. – Przecież Shirota zamierzał przysłać kandydatów dopiero rano.

– Tak się złożyło-odpowiedział wymijająco Erast Pietrowicz.

– No, no. Mam nadzieję, że uczciwy i sprytny.

– O, sprytny na pewno – przytaknął młody człowiek, pomijając pierwszy przymiotnik. – I coś jeszcze. Przywiozłem w bagażu krzyk techniki, m-maszynę do pisania marki Remington z wymienialną rosyjską i łacińską czcionką.

– Tak, tak, widziałem reklamę w „Japan Daily Herald”. Jest to w istocie tak dobry wynalazek, jak piszą?

– Znakomita rzecz do układania oficjalnych pism – potwierdził entuzjastycznie Fandorin. – Zajmuje zaledwie kąt pokoju, waży niewiele ponad cztery p-pudy. Wypróbowałem ją na statku. Rezultat rewelacyjny, ale… – opuścił z niewinnym wyrazem oczy – przydałby się operator.

– A skąd go wziąć? A przy tym w składzie personelu konsularnego nie przewidziano takiego etatu.

– Mógłbym przyuczyć pannę Błogolepow. A pensję płaciłbym jej z własnej kieszeni, bo przecież istotnie ułatwiłaby mi pracę.

Konsul z uwagą popatrzył na zastępcę i gwizdnął.

– Bystry z pana człowiek, Fandorin. Ledwie zszedł pan na brzeg, a już wpakował się w paskudną historię, znalazł samodzielnie służącego i zadbał o wygodę uczuciową. Tubylcza konkubina to, rzecz jasna, dla pana za mało.

– Nic z tych rzeczy! – zirytował się radca tytularny. – Najzwyczajniej w świecie Sofia Diogenowna nie wie, co teraz począć. Przecież została bez środków do życia… A operator przyda mi się naprawdę.

– Aż do tego stopnia, że jest pan gotów takiego pomocnika opłacać? Taki pan bogaty?

– Wygrałem dziś w kości sporą sumkę – odparł z godnością Erast Pietrowicz.

– Ciekawego mam pracownika – wymamrotał konsul, ze złowrogim świstem kryjąc w pochwie roziskrzoną klingę.

Niby szron życia

Na zimnym szkliwie śmierci

Błyski na klindze.

Szklany wzrok gronostaja

Smoking odprasowany był starannie, lecz niewprawnie, i nieco się marszczył, za to lakierki nowy sługa wypucował tak, że lśniły jak kryształ. Błyszczał też czarny jedwabny cylinder. Do butonierki Doronin ofiarował zastępcy biały goździk. Jednym słowem, Erast Pietrowicz, spojrzawszy w lustro, poczuł się usatysfakcjonowany.

Ruszyli kolejno: najpierw Wsiewołod Witaljewicz i pani Obayashi rikszą, z tyłu Fandorin na trycyklu.

Mimo późnej pory, bulwar Bund nie spał jeszcze i spacerowicze odprowadzali efektownego welocypedystę spojrzeniami: mężczyźni niechętnymi, damy zainteresowanymi.

– Robi pan furorę! – wesoło krzyknął Doronin. Fandorin zaś pomyślał, że Obayashi w swoim eleganckim biało-szarym kimonie wygląda o wiele wytworniej niż europejskie modnisie w nieprawdopodobnych kapeluszach i falbaniastych sukniach z tiurniurami.

Przejechali przez most, wspięli się na niewysokie wzgórze, i przed Fandorinem roztoczył się w blasku księżyca zaiste zadziwiający obraz: stylowe wille, ażurowe żeliwne kraty, żywopłoty, jednym słowem, kompletne brytyjskie town-ship, jakimś cudem przeniesione o dziesięć tysięcy mil od południka Greenwich.

– To Bluff – rzekł chełpliwie konsul. – Całe lepsze towarzystwo mieszka tu właśnie. Czyż to nie Europa? Któż by uwierzył, że dziesięć lat temu była tu pustka! Proszę tylko spojrzeć na gazony. A mówią, że taką trawę trzeba najpierw strzyc przez trzysta lat!

Korzystając z tego, że droga stała się szersza, Erast Pietrowicz zrównał się z bryczką i półgłosem zapytał:

– Mówił pan, że to bal kawalerski…

Nie dopowiedział, ale Doronin i tak zrozumiał. Zaśmiał się.

– Chodzi panu o Obayashi? „Kawalerski” nigdy nie oznaczał: „bez pań”, tylko „bez żon”. Europejskie małżonki są zbyt nadęte i nudne: psują całą zabawę. Co innego konkubiny. W tym właśnie zasługa Dona Tsurumakiego, że umie brać, co najlepsze, i ze Wschodu, i z Zachodu. Od pierwszego brak bigoterii, od drugiego-osiągnięcia postępu. Wkrótce sam pan zobaczy. Don to Japończyk nowej generacji. Tak też ich nazywają: nowi Japończycy. To dzisiejsi królowie życia. Często wywodzą się z samurajów, niekiedy jednak z kupców, czyli są czymś w rodzaju naszych raznoczyńców, gdyby ci wyszli naraz na milionerów. Kiedyś człowiek, do którego jedziemy, nosił plebejskie nazwisko Dziro, co oznacza po prostu „drugi syn”, a nazwiska nie miał w ogóle, bo w dawnej Japonii ludziom prostym ono nie przysługiwało. Przyjął je niedawno od nazwy rodzinnej wsi, a do imienia dla efektu dodał hieroglif don, czyli „chmura”, i zmienił się w Dondziro, ale z czasem końcówka jakoś znikła i został tylko Don-san, a więc Pan Chmura. Zresztą naprawdę przypomina żwawą chmurę: hałaśliwy, bezceremonialny, gromki. Najbardziej niejapoński ze wszystkich Japończyków. Ot, wesoły rozbójnik. Takiego, wie pan, dobrze mieć wśród przyjaciół, a niebezpiecznie wśród wrogów. Ale na szczęście żyjemy w przyjaźni.

Dwaj riksze, ciągnący bryczkę, stanęli przed wysoką, ażurową bramą, za którą widniała oświetlona pochodniami sadzawka, a w dali duży dwupiętrowy dom, wesoło jaśniejący oknami i różnobarwnymi lampionami. Aleją ciągnął powoli szereg ekwipaży i tubylczych kurum – goście wysiadali przed wejściowym portykiem.

– Tsurumaki to wioseczka na zachód od Jokohamy – kontynuował opowieść Doronin, przytrzymując ręką kierownicę welocypedu, gdyż Erast Pietrowicz skrobał w notesie, od czasu do czasu naciskając nogą pedał. – Nasz niegdysiejszy Dziro wzbogacił się na zamówieniach budowlanych jeszcze za dawnego reżimu, za szogunatu. Zamówienia budowlane to w każdej epoce i kraju sprawy niejasne i ryzykowne. Murarze zaś – buntowniczy ludek. Trzymać ich pod kontrolą można tylko siłą i sprytem. Don zorganizował cały oddział nadzorców, znakomicie wyszkolonych i uzbrojonych, wszystkie prace wykonywał w terminie, a jakich to wymagało środków, klientom było obojętne. Gdy między stronnikami szoguna i mikada zaczęła się wojna domowa, od razu zwąchał, skąd wiatr wieje, i przyłączył się do rewolucjonistów. Z nadzorców i robotników stworzył oddziały bojowe – nazwano je „czarnymi kurtkami” od barwy roboczej odzieży. Powojował może ze dwa tygodnie, a kupony od tego odcina już dziesięć lat. Teraz jest i politykiem, i przedsiębiorcą, i filantropem. Pan Chmura otworzył pierwszą w kraju szkołę angielską, liceum techniczne, wzniósł nawet wzorcowe więzienie, zapewne na cześć swej okrytej chmurami przeszłości. Nasz Settlement wprost uwiądłby bez niego. To właściciel połowy klubów i miejsc rozrywek. Łatwy kontakt z urzędnikami rządowymi, zyskowne zamówienia – wszystko przez niego. Gubernatorzy czterech okolicznych prefektur, a czasem i ministrowie, jeżdżą doń po rady…

Tu Doronin przerwał w pół słowa i ostrożnie wskazał podbródkiem w bok.

– Proszę: tu ma pan zresztą postać dużo bardziej wpływową niż Don. Główny doradca zagraniczny cesarskiego rządu, a przy tym główny wróg rosyjskich interesów. Najczcigodniejszy Algernon Bullcox we własnej osobie.

Z lewa przez gazon spiesznym krokiem nadchodziła para: wysoki dżentelmen z odkrytą głową i strojna dama.

Podeszli bliżej. Mężczyzna pobieżnie obrzucił wzrokiem oczekujących na wysiadanie gości i powiódł towarzyszkę wprost do głównego wejścia.

Był to bardzo malowniczy jegomość: bujna ognistoruda czupryna, krzaczaste bokobrody, ostre (a może wręcz orle) spojrzenie, biała blizna od szabli na policzku.

– Cóż jest czcigodnego w tym Bullcoksie? – zdziwił się Fandorin.

Doronin parsknął.

– Nic. Miałem na myśli tytuł. Bullcox right honourable, młodszy syn księcia Bradfordu, z tych młodych drapieżników, których zwą „nadzieją imperium”. Zabłysnął w Indiach, teraz podbija Daleki Wschód, i boję się, że go podbije. – Wsiewołod Witaljewicz westchnął. – Nazbyt już nasze siły wobec Brytyjczyków nierówne, tak morskie, jak i dyplomatyczne.

Pochwyciwszy wzrok „czcigodnego”, konsul skłonił się oschle. Brytyjczyk z lekka skinął głową i odwrócił się.

– Wciąż jeszcze się sobie kłaniamy – komentował Doronin – lecz w razie, nie daj Bóg, wojny, można się po nim spodziewać wszystkiego. Należy do gatunku ludzi, którzy nie uznają zasad i zadań niewykonalnych.

Konsul wciąż mówił jeszcze o zdradzieckim synu Albionu, gdy wtem z Erastem Pietrowiczem zaszedł przedziwny przypadek: słyszał głos pryncypała, nawet przytakiwał ruchem głowy, ale przestał kompletnie pojmować sens słów. I ów niepojęty fenomen wydarzył się z przyczyny na wskroś błahej, wręcz niepoważnej. Towarzyszka Algernona Bullcoksa, na którą Fandorin nie zwracał dotąd uwagi, nagle się obejrzała.

Nic więcej prócz tego nie zaszło. Po prostu się obejrzała, i już. Lecz właśnie w owej sekundzie w uszach radcy tytularnego zabrzmiał srebrzysty brzęk, jego rozum utracił dar pojmowania słów, a wzrok dotknęło coś do cna cudacznego: świat otaczający tak się skupił, że wszystkie jego peryferie pokryła ciemność, a pozostał tylko wąski krążek, tak za to klarowny i wyrazisty, że każdy detal w jego zasięgu jakby promieniował od wewnątrz. W tym właśnie magicznym krążku znalazła się twarz nieznajomej damy – lub też, być może, stała się rzecz odwrotna: światło, jakim jaśniała ta twarz, było tak intensywne, że wszystko wokół pociemniało.

Czyniąc nadludzki wysiłek, Erast Pietrowicz na mig oderwał się od porażającego widziadła, by zerknąć na konsula – czy i on to widzi? Ale Wsiewołod Witaljewicz jak gdyby nigdy nic poruszał wargami, wydając jakieś niezrozumiałe dźwięki i, jak się zdaje, nic szczególnego nie dostrzegając. „A więc to złudzenie optyczne” – podsunął Fandorinowi rozsądek, nawykły do interpretacji każdego zjawiska z racjonalnego punktu widzenia.

Nigdy wcześniej widok kobiety, nawet najpiękniejszej, nie wywarł na Eraście Pietrowiczu podobnego wrażenia. Zamrugał, zmrużył oczy, znowu je otworzył i, chwalić Pana, majak się rozwiał. Radca tytularny widział przed sobą młodą Japonkę niebywałej urody, ale bynajmniej nie miraż, tylko żywą niewiastę z krwi i kości. Była, jak na tubylkę, wysoka, miała giętką szyję i białe, odsłonięte ramiona. Nos z drobnym garbkiem, osobliwy wykrój wydłużonych ku skroniom oczu, maleńkie pulchne usta. I oto piękność odpowiedziała uśmiechem na jakąś replikę kawalera i ukazała zęby, na szczęście całkiem równe. Jedyne, co z perspektywy europejskiego kanonu urody mogło uchodzić za spory defekt – to czarowne, lecz wyraźnie odstające uszy, obnażone bezbronnie przez spiętrzoną fryzurę. Jednak ów irytujący wybryk natury nie psuł bynajmniej ogólnego wrażenia. Fandorin wspomniał słowa Doronina, że odstające uszy uważa się w Japonii za oznakę temperamentu, i nie mógł nie przyznać im racji: Japończycy mają słuszność.

Nade wszystko zaś zadziwiały w tej kobiecie nie rysy, ale wypełniające je życie i wytworność ruchów. Ujawniło się to, gdy Japonka po chwili wahania, która dało urzędnikowi możność przyjrzenia się jej bliżej, płynnym gestem przerzuciła sobie przez ramię skraj etoli. Ów bystry, lotny ruch wywołał znów efekt promiennego krążka, aczkolwiek już nie tak silny jak po raz pierwszy. Kark piękności przesłonił łebek gronostaja.

Erast Pietrowicz zaczynał przychodzić do siebie i nawet pomyślał na boku, że to nie tyle piękno, ile egzotyka. Że kobieta sama przypomina luksusowe, drapieżne stworzonko – właśnie gronostaja czy sobola.

Dama zatrzymała wzrok na Fandorinie, lecz nie na jego zgrabnej postaci, tylko na welocypedzie, zaskakującym wśród bryczek i powozów. Potem odwróciła się, i serce Erasta Pietrowicza ścisnęło się niby w poczuciu bolesnej straty.

Patrzył na białą szyję, na głowę w czarnych puklach, na sterczące niczym dwa delikatne pączki uszy i nagle przypomniał sobie wyczytane gdzieś słowa: „Prawdziwa piękność – to piękność z każdej strony i pod każdym kątem, z jakiegokolwiek by spojrzeć”. We włosach nieznajomej połyskiwała brylantowa zapinka w kształcie łuku.

– Ej, ej, a toż wcale mnie pan nie słucha! – konsul chwycił młodzieńca za rękaw. – Zapatrzył się pan na panią O-Yumi? Daremnie.

– K-kto to? – Erast Pietrowicz bardzo się starał, by pytanie zabrzmiało obojętnie, lecz chyba mu się to nie udało.

– Kurtyzana. Dama kameliowa, ale najwyższej rangi. O-Yumi zaczynała karierę w tutejszym burdelu Numer Dziewiąty, gdzie cieszyła się szalonym powodzeniem. Świetnie nauczyła się po angielsku. Ale może konwersować i po francusku, i po niemiecku, i po włosku. Czmychnęła z burdelu i zaczęła żyć jako wolny ptak. Sama wybiera, z kim i jak długo chce być. Widzi pan tę jej spinkę w kształcie łuku? Yumi znaczy „łuk”. Zapewne aluzja do Kupidyna. Obecnie żyje z Bullcoksem, i to już od dość dawna. Nie gap się pan na nią, mój drogi. Ten rajski ptak nie dla takich jak my łowców. Bullcox, mało że przystojny, to jeszcze i bogacz. Przyzwoite damy mają go za najbardziej fascynującego z mężczyzn, do czego niemało przyczynia się renoma „strasznego zbereźnika”.

Fandorin wzruszył ramionami.

– Patrzyłem po prostu z ciekawości. Nie gustuję w sprze – dajnych k-kobietach. W ogóle nie wyobrażam sobie, jak to możliwe b-być (tu policzki radcy tytularnego oblał rumieniec) z kobietą nieczystą, co należała już do czort wie kogo.

– Och, jakże pan jeszcze miody i, proszę wybaczyć, niedoświadczony. – Doronin uśmiechnął się marzycielsko. – Po pierwsze, taka kobieta do nikogo należeć nie może, to do niej wszyscy należą. A po drugie, mój młody przyjacielu, kobiety miłość nie brudzi, lecz tylko zwiększa promieniowanie. A i w pańskim żachnięciu słyszę fałszywą pogardę dla „zielonych winogron”.

Nadeszła kolej ich wejścia na schody, gdzie gości witał gospodarz. Erast Pietrowicz powierzył welocyped opiece lokaja i wkroczył po stopniach. Doronin prowadził pod rękę swą konkubinę. Ta wkrótce stanęła oko w oko z „kobietą nieczystą”, i Fandorina zdumiało, jak odmienne są dwie Japonki. Jedna miła, subtelna, łagodna, od drugiej bił wręcz oszałamiający, kuszący aromat zagrożenia.

O-Yumi podawała właśnie dłoń do pocałunku gospodarzowi. Ten skłonił się tak, że miast twarzy widoczny był tylko tęgi kark i czerwony turecki fez ze zwisającą kitką. Etola ześliznęła się na długą do łokcia rękawiczkę i piękność znów przerzuciła okrycie przez ramię. Na mgnienie Fandorin ujrzał subtelny profil i wilgotny błysk oka pod drżącymi rzęsami. Potem kurtyzana odwróciła się, lecz wicekonsula śledził wciąż szklany wzrok puszystego gronostaja.

Może ukąsi,

Może otrze się futrem

Chybki gronostaj.

Srebrzysty pantofelek

Kurtyzana rzuciła jakiś żarcik i „nowy Japończyk” wyprostował grzbiet.

Fandorin ujrzał ogorzałą fizys, prawie po oczy zarośniętą gęstą czarną brodą, nadzwyczaj żywy wzrok, soczyste usta. Don Tsurumaki wyszczerzył w uśmiechu dość potężne zębiska i przyjaźnie klepnął Bullcoksa po ramieniu.

Doronin miał rację: w manierach i powierzchowności gospodarza, prócz kształtu oczu i niewielkiego wzrostu, nie było nic japońskiego.

W krótkopalcej ręce dymiło grube cygaro, tęgie brzuszysko opinała szkarłatna kamizelka z jedwabiu, w krawacie lśniła ogromna czarna perła.

– Ha, mój rosyjski przyjaciel! – huknął nonszalancko Don. – Witamy w starokawalerskim barłogu! Niezrównana Obayashi-san, yoku irasshaimashital [*] A to zapewne ów sławetny zastępca, którego oczekiwał pan tak niecierpliwie. Jaki młodziutki! Boję się, że moje dziewczęta zabiorą się do jego edukacji!

Gorąca łapa mocno ścisnęła rękę radcy tytularnego i na tym prezentacja dobiegła końca. Tsurumaki z radosnym porykiem chwycił w objęcia jakiegoś amerykańskiego kapitana.

„Interesujący obiekt – pomyślał, oglądając się, Erast Pietrowicz. – Istna dynamomaszyna!”.

W sali rżnęła orkiestra, okupując wątpliwą jakość swej sztuki brawurowym łomotem.

– To nasza ochotnicza straż pożarna – pośpieszył z komentarzem Wsiewołod Witaljewicz. – Muzykanci z nich żadni, lecz innych w mieście nie ma.

Goście wesoło gawędzili, stojąc grupkami, spacerując po otwartym tarasie i częstując się przy długich stołach. Fandorina zdumiała obfitość mięsnych przekąsek: wszelkiego rodzaju wędlin, kiełbas, rostbefów, szynek, przepiórek.

– Japończycy do niedawna – wyjaśnił Doronin – byli wegetarianami, mięsożerstwo to dla nich przejaw oświecenia i postępu, jak dla naszych arystokratów picie kumysu i żucie kiełków.

Wśród mężczyzn większość gości stanowili Europejczycy i Amerykanie, lecz pośród kobiet przeważały Japonki. Niektóre, jak Obayashi, były w kimonach, inne wzorem O-Yumi wystroiły się na zachodnią modłę.

Cały klomb ślicznotek skupił się wokół szczupłego, ruchliwego pana, demonstrującego im jakieś obrazki. Był to Japończyk, lecz przyodziany z gustem autentycznego dandy z londyńskiej Bond Street. Kamizelka z iskrą, błyszczący brylantyną przedziałek, fiołek w butonierce.

– Książę Onokoji – szepnął Fandorinowi konsul – tutejszy arbiter elegancji, też swego rodzaju produkt postępu. Wcześniej w Japonii takich książąt nie bywało.

– A oto, łaskawe panie, madraski czepek od Bonnarda – doniósł się pretensjonalny głos księcia, który silił się na zdobienie angielszczyzny paryskim grasejowaniem. – Najnowsza kolekcja. Proszę zwrócić uwagę na falbanki, a zwłaszcza na wstążkę. Pozorna prostota, a jakaż wytworność!

Wsiewołod Witaljewicz pokiwał głową.

– I to jest latorośl władczych daimyō! Jego ojciec rządził całą sąsiednią prowincją. Ale teraz udzielne księstwa zniesiono, byli daimyō pobierają państwową pensję. Niektórzy, jak ten elegant, zasmakowali w nowym statusie. Żadnych trosk, nie trzeba trzymać sfory samurajów, żyć nie umierać, zrywając kwiaty rozkoszy. Onokoji, co prawda, spłukał się raz – dwa, lecz utrzymuje go szczodry Chmura-san w podzięce za poparcie, jakie naszemu rozbójnikowi okazywał książęcy rodzic.

Erast Pietrowicz odszedł na bok, by zanotować przydatne informacje o postępowym mięsożerstwie i rentierach daimyō. Przy okazji spróbował nakreślić profil O-Yumi: wygięcie szyi, nieznaczny garbek nosa, bystre spojrzenie spod opuszczonych rzęs. Ale nie uchwycił podobieństwa – czegoś brakowało.

– A oto i ten, którego nam trzeba – przywołał go konsul. W kącie pod kolumną znany już Fandorinowi czcigodny Bullcox rozmawiał z jakimś dżentelmenem – sądząc z tyczkowatości i monokla, także Anglikiem. Dysputa, jak się zdaje, nie należała do przyjaznych: Bullcox uśmiechał się arogancko, a jego rozmówca krzywił cienkie wargi. Damy z gronostajem z nimi nie było.

– To kapitan Bucharcew – wyjaśnił Wsiewołod Witaljewicz, prowadząc zastępcę przez salę. – Krzyżuje szpady z brytyjskim rywalem.

Erast Pietrowicz przyjrzał się attaché morskiemu wnikliwiej, nie dostrzegając w nim żadnych oznak rosyjskości. Przedstawiciele wrogich imperiów podobni byli do siebie jak rodzeni bracia. W ostateczności za Słowianina można było wziąć już raczej Bullcoksa z jego bujną fryzurą i otwartą, energiczną fizjonomią.

Do rozmowy w czwórkę nie doszło. Oschle kiwnąwszy głową Fandorinowi, którego przedstawił konsul, Anglik usprawiedliwił się, że oczekuje go dama, i odszedł, pozostawiając Rosjan we własnym gronie.

Uścisk ręki kapitana – lejtnanta nie spodobał się Fandorinowi – cóż to za maniera podawać czubki palców? Mścisław Mikołajewicz, jak zwał się attaché, wyraźnie starał się z miejsca ustalić dystans i wyznaczyć hierarchię.

– Paskudny Anglik – wycedził, odprowadzając spojrzeniem spod oka Bullcoksa. – Jak on śmie! – „Niech pan nie zapomina, że Rosja już od co najmniej dwudziestu lat przestała być wielkim mocarstwem!” – Dobry sobie! Więc ja: „Nie dalej niż wczoraj rzuciliśmy na kolana imperium ottomańskie, a wy wozicie się w kółko z mizernymi Afgańczykami”.

– Niezły sztych – pochwalił Wsiewołod Witaljewicz. – I cóż on na to?

– Wpadło mu na myśl przemówić mi do rozsądku: „Czy jako dla człowieka cywilizowanego nie jest dla pana oczywiste, że świat tylko zyskałby, ucząc się żyć na wzór angielski?”.

Ta opinia zmusiła Fandorina do namysłu. A jeśli Anglik ma rację? Jeśli istotnie trzeba wybrać dla świata wzór; to angielski czy rosyjski? Ale w tym punkcie Erast Pietrowicz powściągnął swe dywagacje. Po pierwsze, zganił się za brak patriotyzmu, po drugie – za niewłaściwie postawione pytania. Bo też najpierw wypada rozważyć, czy światu wyszłoby na zdrowie, gdyby podporządkował się cały jednemu wzorcowi, choćby nawet najwyborniejszemu?

Rozmyślał nad tą niełatwą kwestią, słuchając, jak Doronin półgłosem opowiada attaché o złowieszczych pasażerach kapitana Błagolepowa.

– Bzdura – skrzywił się Bucharcew, ale zebrawszy myśli, wpadł w ożywienie. – A zresztą doskonale. Bądź co bądź, wykażemy ministrowi, jak Rosja troszczy się o jego bezpieczeństwo. Niech pamięta, że prawdziwych przyjaciół ma w nas, a nie w Anglikach.

Tymczasem gospodarz, widoczny z dala w swym ekstrawaganckim fezie, pomknął ku drzwiom, gdzie wszczęła się jakaś kotłowanina: jedni goście dali krok do przodu, inni przeciwnie, cofnęli się z szacunkiem, i do sali wszedł niespiesznie Japończyk w skromnym szarym surducie. Przystanął na progu i powitał zebranych pełnym wdzięku ukłonem. Jego mądre, wąskie oblicze w obramowaniu wąsów i hiszpanki rozjaśniał uprzejmy uśmiech.

– A oto, o wilku mowa, i nasz Bonaparte – szepnął Fandorinowi konsul. – No cóż, przeciśnijmy się bliżej.

Za plecami ministra tłoczyła się świta, w przeciwieństwie do wielkiego człowieka wystrojona w pyszne mundury. Erast Pietrowicz pomyślał, że Ōkubo istotnie naśladuje Korsykanina. Ów także lubił otaczać się haftowanymi złotem pawiami, sam chodząc w szarym surducie i znoszonym pierogu. To taki wyższy szyk prawdziwej, niekwestionowanej władzy.

– Witajże, stary bandyto, skośnooki Dantonie! – Minister z beztroskim śmiechem uścisnął dłoń gospodarza.

– Witam i pana, wasza nie mniej skośnooka ekscelencjo! – odparł w tymże tonie Tsurumaki.

Erasta Pietrowicza zdumiały nieco i epitet, i familiarność Japończyka. Mimo woli obejrzał się na konsula. Ten skrajem ust wyszeptał:

– To starzy znajomi jeszcze sprzed rewolucji, a co do „skośnookich”, to mały cyrk na rzecz Europejczyków – nie przypadkiem mówią po angielsku.

– A skąd „Danton”? – zapytał Fandorin.

Lecz przed Doroninem odpowiedział sam Tsurumaki.

– Bo widzi pan, ekscelencjo, jeśli będzie pan tak silnie dzierżyć cugle władzy, znajdą się na pana i Dantonowie, i Robespierre’owie. Nie ma cywilizowanych krajów bez parlamentu i konstytucji, a u nas w Japonii? Monarchia absolutna, czyli hamulec postępu – nie może pan tego nie widzieć!

Don uśmiechał się, lecz znać było, że pod lekkim tonem skrywa coś więcej niż żart.

– Za wcześnie jeszcze dla was, Azjatów, na parlament – nie podtrzymał rozmowy serio minister. – Najpierw trochę ogłady, a potem się zobaczy.

– Teraz pojmuje pan, czemu Ōkubo tak się podoba Rosji? – dał (choć ostrożnie, Fandorinowi na ucho) upust wywrotowej ironii Wsiewołod Witaljewicz.

Bucharcew, do którego wolnomyślny komentarz nie dotarł, stwierdził rzeczowo:

– Teraz do ministra się nie dopchniemy, ale nic nie szkodzi, widzę potrzebną nam osobistość. – Wskazał na wojskowego, trzymającego się nieco z boku świty. – To wiceintendent policji, pan Kinsuke Suga. Aczkolwiek „wice”, wszyscy wiedzą, że prawdziwym naczelnikiem cesarskiej policji jest właśnie on. Jego zwierzchnik to figura dekoracyjna, arystokrata z Kioto.

Mścisław Mikołajewicz przecisnął się przez tłum gości, dał znak policjantowi i w minutę później cała czwórka znalazła się w cichym kącie, z dala od tłumu.

Uporawszy się szybko z grzecznościami, kapitan-lejtnant przeszedł do rzeczy. Był istotnie człowiekiem rzeczowym. Wyłożył treść sprawy krótko, jasno, a przy tym wyczerpująco. Suga słuchał, zmarszczywszy gęste brwi. Parę razy szarpnął podkręcone wąsy, nerwowo przeciągnął dłonią po ostrym jeżyku siwiejących włosów. Erast Pietrowicz nie nauczył się jeszcze oceniać wieku tubylców, ale na oko wiceintendent mógł mieć ze czterdzieści pięć lat.

Radca tytularny nie pchał się do przodu, stał za attaché i konsulem, jednakże generał policji zwrócił się wprost do niego:

– Panie wicekonsulu, na pewno się pan nie myli? Kuter pływał nocą właśnie do Shusaki, a nie do innej przystani?

– Przy najlepszych chęciach nie zdołałbym się pomylić. Nie znam w ogóle Tokio, nawet tam jeszcze nie byłem.

– Dziękuję panu, zdobył pan bardzo cenne informacje – Suga, jak wcześniej, zwracał się bezpośrednio do Fandorina, co wywołało przelotny grymas na twarzy kapitana-lejtnanta.

– Trzeba wam wiedzieć, panowie, że w Shusaki cumuje parowiec „Kasuga Maru”, pierwszy zbudowany przez nas samodzielnie nowoczesny statek. Wczoraj w nocy jego ekscelencja był tam na bankiecie z okazji wodowania. Satsumczycy musieli się skądś o tym wywiedzieć i niewątpliwie chcieli zaskoczyć pana ministra w drodze powrotnej. Wszystkim wiadomo, że jego ekscelencja bez względu na porę doby porusza się bez ochrony. Gdyby oficerowie statku, podchmieliwszy sobie, nie wpadli na myśl, by wyprząc konie i sami pociągnąć karetę, złoczyńcom z pewnością powiódłby się ich zbrodniczy plan. Mówi pan, że na dziś przed świtem znów zamówili kuter?

– Tak j-jest.

– Czyli wiedzą, że i dziś jego ekscelencja wróci stąd dopiero nad ranem. Mogą po prostu wysiąść na którejkolwiek przystani w Shimbashi albo Tsukuji lub przemknąć się przez nocne ulice i zorganizować zasadzkę przed rezydencją ministra w Kasumigaseki. Okazują panowie naszemu krajowi iście nieocenioną przysługę. Chodźmy, przedstawię panów jego ekscelencji.

Szepnąwszy coś ministrowi na ucho, Suga wyprowadził go z kręgu prominentnych rozmówców ku rosyjskim dyplomatom.

– Jutro napiszą o tym wszystkie miejscowe gazety – rzekł z przechwałką Bucharcew. – Może nawet i „Times”, choć zapewne nie na pierwszej stronie: The Strong Man of Japan conspires with Russians [*].

Scena z raportem powtórzyła się po raz trzeci, tym razem po japońsku. Erast Pietrowicz podchwycił parę znajomych słów: „Fandorin”, „Roshiya”, „katana”, „Shusaki”, „Kasuga Maru”, oraz powtarzane bez końca „satsumajin”, z pewnością oznaczające „Satsumczycy”. Wiceintendent policji mówił z naciskiem i często się kłaniał, ale nie pochlebczo, lecz jakby podkreślając zdania ruchem ramion.

Na zmęczonej twarzy ministra pojawił się wyraz goryczy. Gwałtownie coś odpowiedział. Suga skłonił się znowu z jeszcze większą pokorą.

– O co chodzi? – półgłosem zapytał Bucharcew, najwyraźniej nie znający japońskiego.

– Nie zgadza się na ochronę, a Suga nastaje – cicho przetłumaczył Doronin i kaszlnąwszy, przemówił po angielsku: – Wasza ekscelencjo, ośmielę się zauważyć, że zachowuje się pan dziecinnie. Bądź co bądź, nie chodzi nawet o pańskie życie, ale o przyszłość kraju, który jego wysokość cesarz powierzył pańskim rządom. A poza tym ochrona to środek czasowy. Jestem pewien, że wasza policja postara się jak najszybciej znaleźć spiskowców, a ja jako konsul powołam ze swojej strony grupę śledczą w Jokohamie. Oczywiście, nie w związku z możliwym zamachem na waszą ekscelencję – byłoby to mieszaniem się w sprawy wewnątrzjapońskie – lecz wobec podejrzanych okoliczności śmierci naszego poddanego.

– A ja do pomocy grupie konsularnej dam najzdolniejszego ze swych ludzi, który zapewni wam współdziałanie władz japońskich – dorzucił również po angielsku Suga. – Ręczę, wasza ekscelencjo, że ochrona policyjna niedługo panu dokuczy. Złoczyńcy zostaną ujęci w najbliższych dniach.

– Dobrze – niechętnie zgodził się Ōkubo. – Trzy dni wytrzymam.

– Trzy dni mogą nie wystarczyć – oznajmił nagle zza pleców dostojników Fandorin. – Tydzień.

Bucharcew obejrzał się ze zgrozą na śmiałka, który odważył się naruszyć etykietę.

Suga i Doronin także zamarli w wyraźnej obawie, że minister w irytacji pośle ich wszystkich wraz z ochroną w diabły. Ale Ōkubo spojrzał uważnie na Erasta Pietrowicza i rzekł:

– To pan właśnie ma prowadzić śledztwo? Dobrze, daję panu tydzień, ale ani dnia dłużej. Nie mogę dopuścić, by jacyś obłąkańcy ograniczali swobodę moich ruchów. A teraz, panowie, proszę o wybaczenie. Winienem zamienić kilka słów z konsulem brytyjskim.

Skinął głową i oddalił się.

– To specjalnie – z kwaśnym uśmiechem oznajmił po rosyjsku Bucharcew – dla równowagi. Artykułu w „Timesie” nie będzie.

Ale przerwał mu Suga.

– Panie Fandorin, zuch z pana! Nigdy nie ośmieliłbym się rozmawiać z jego ekscelencją takim tonem. Cały tydzień! To wspaniale, to znaczy, że pan minister w pełni pojął całą powagę zagrożenia. Przedtem nigdy nie zgadzał się na ochronę. On wierzy w przeznaczenie. Często powtarza: „Jeśli jestem potrzebny krajowi, nic złego mnie nie spotka, a jeśli nie jestem, tak już mi widać pisane”.

– Jak zorganizujemy śledztwo, panie generale? – rzeczowo zasięgnął informacji Bucharcew. – Kogo z pańskich zastępców zechce pan przydzielić do grupy konsularnej?

Wiceintendent jednakże zwrócił się nie do attaché morskiego, ale do Fandorina.

– Pański zwierzchnik mówi, że pracował pan już w policji. To bardzo dobrze. Dam panu nie urzędnika z zarządu, ale któregoś z inspektorów, oczywiście, mówiącego po angielsku i dobrze znającego Jokohamę. Ale muszę pana uprzedzić: policja japońska mało przypomina inne policje świata. Nasi ludzie to świetni wykonawcy, lecz mają mało inicjatywy. Przecież do niedawna byli samurajami, a samuraja od dzieciństwa przyuczano nie do samodzielności, lecz do posłuszeństwa. Wielu wciąż trzyma się dawnych obyczajów i w żaden sposób nie chce przywyknąć do broni palnej. Z ręki strzelają bardzo kiepsko. Ale nic nie szkodzi. Mój materiał, choć słabo obrobiony, jest za to jak czyste złoto, przy tym wysokiej próby. – Suga mówił szybko, energicznie, pomagając sobie ruchami pięści. – Owszem, moim samurajom wciąż daleko pod względem policyjnej rutyny do konstabli brytyjskich i francuskich agents, ale za to nie nadstawiają kieszeni, są zdecydowani i chętni do nauki. Proszę dać nam czas, a stworzymy najlepszą policję świata.

I ta namiętna przemowa, i sam wiceintendent niesłychanie się Fandorinowi spodobali. „Ach, gdybyż to naszą policją dowodzili tacy entuzjaści, a nie nadęte typki z departamentu” – pomyślał radca tytularny. Szczególnie zaś zdumiało go, że policjanci nie biorą łapówek. „Czy to możliwe? Japoński generał buja chyba w obłokach”.

Rozważaniu szczegółów przyszłej współpracy przeszkodziło nieoczekiwane zajście.

– I-i-i-i! – rozległ się nagle wielogłosy damski pisk, tak przeraźliwy, że rozmówcy obejrzeli się ze zdumieniem.

Przez salę płynął Don Tsurumaki.

– Siurpryza! – rechotał, wskazując na portierę zakrywającą jedną ze ścian. Pisk dobiegał właśnie stamtąd.

Dyrygent machnął dziarsko pałeczką, strażacy gruchnęli skoczny motyw i zasłona rozsunęła się, odkrywając szereg dziewcząt w spódniczkach z gazy.

Były to Japonki, lecz komenderowała nimi ruda i chuda Francuzka.

- Mes poules, allez hop! [*] - krzyknęła i szereg, zakasując spódniczki, zgodnie uniósł nogi w górę.

– Kankan! – zaszumiały głosy. – Prawdziwy kankan!

Tancerki zadzierały nogi nie tak może wysoko, a i same kończyny nie należały bodaj do najdłuższych, lecz widzowie mimo wszystko wpadli w szczery zachwyt. Sławetna paryska atrakcja musiała być w Japonii kompletną egzotyką. Niespodzianka najwyraźniej się udała.

Erast Pietrowicz widział, jak w tańczące wpatruje się Obayashi. Poczerwieniała, zakryła usta dłonią. Inne damy pożerały scenę rozszerzonymi oczyma.

Radca tytularny poszukał wzrokiem O-Yumi.

Stała ze swym Anglikiem, wybijając wachlarzem wściekły rytm, lekko poruszając w takt zgrabną główką i namiętnie śledząc ruchy tancerek. Naraz wykonała sztukę, jakiej nikt bodaj poza Fandorinem nie zdołał dostrzec – wszystkich bez reszty pochłonął kankan. Uniosła podołek sukni i wyrzuciła wzwyż nogę w jedwabnej pończoszce – bardzo wysoko, wyżej głowy, nieporównanie wyżej niż tancerki. Nóżka była długa i zgrabna, a ruch tak błyskawiczny, że ze stopki zleciał srebrzysty pantofelek. Opisawszy w powietrzu lśniące salto, efemeryczny przedmiot spadł i został zręcznie pochwycony przez Bullcoksa. Anglik i jego przyjaciółka zaśmiali się, a „czcigodny” opadł na kolano, chwycił nieobutą nóżkę, nieco dłużej niż to konieczne przytrzymał wąskie podbicie i umieścił pantofelek na należnym mu miejscu.

Przeszyty ostrym, bolesnym uczuciem Erast Pietrowicz odwrócił wzrok.

Pantofelek

Zręcznej tancerki

Sam fruwać zdoła.

Pierwszy promień słońca

Głęboką nocą, u kresu całego tego nieskończenie długiego dnia, Erast Pietrowicz siedział w gabinecie naczelnika policji municypalnej. Czekali na trzeciego członka grupy śledczej, tubylczego inspektora. Na razie pili mocną czarną kawę i po trosze przyglądali się sobie.

Sierżant Walter Lockston w nie tak odległej przeszłości służył jako stróż prawa w jakiejś kowbojskiej mieścinie na amerykańskim Dzikim Zachodzie i zachował cały styl tej dzikiej krainy.

Siedząc z nogami na biurku, huśtał się na krześle. Mundurowe kepi spuścił na wzór kowbojskiego kapelusza niemal na czubek nosa, z kącika ust sterczało mu zgasłe cygaro, a u pasa dyndały dwa potężne rewolwery.

Policjant nie milkł ani na chwilę, a ględząc, wciąż stylizował się na gbura, lecz Fandorin coraz bardziej umacniał się w przekonaniu, że Lockston to nie taki prostak, na jakiego stara się wyglądać.

– No i zrobiłem niebywałą karierę – opowiadał, niemiłosiernie przeciągając samogłoski. – Zwyczajni ludzie z sierżanta dosługują się i marszałka, a u mnie wszystko na wywrót. W tamtej dziurze, gdzie na pięciuset mieszkańców było pięć tysięcy krów, a zbrodnią stulecia okazał się rabunek sześćdziesięciu pięciu dolarów z miejscowej poczty, nazywałem się marshal. A tu, w Jokohamie, gdzie mieszka blisko dziesięć tysięcy ludzi, nie licząc diabelnej ciżby skośnookich, jestem raptem sierżantem. Na dodatek mój zastępca to porucznik. Śmiech na sali! Niezłe porządki, co? Sierżant! Pisząc do domu listy, muszę łgać, podpisywać się „kapitan Lockston”. Bo też jak nic powinienem być kapitanem. Z sierżantem to jakieś wasze europejskie wymysły. Powiedz no pan, Rusty: są sierżanci w Rosji?

– Nie – odpowiedział Erast Pietrowicz, nawykły już do okropnego „Rusty”, wynikłego po pierwsze, z niezdolności Lockstona do wymówienia imienia Erast, a po drugie – z siwizny na skroniach tytularnego radcy [*]. Drażnił tylko upór, z jakim gospodarz gabinetu uchylał się od rozmowy na temat. – Sierżantów u nas w policji nie ma. Pytałem, Walter, co panu wiadomo o lokalu Rakuen.

Lockston wyjął z ust cygaro i strzyknął brunatną śliną do spluwaczki. Wodnistymi, z lekka wyłupiastymi oczyma spojrzał na Rosjanina i chyba pojął, że ów tak łatwo się nie odczepi. Skrzywiwszy miedzianej barwy oblicze, oznajmił niechętnie:

– Widzisz, Rusty, Rakuen leży za rzeką, a to już nie Settlement. To znaczy prawnie terytorium jest nasze, ale biali tam nie mieszkają, tylko żółtogębi. Dlatego zwykle się tam nie pchamy. Bywa, że jeden jap zarżnie drugiego, to na porządku dziennym, ale jak długo nie tykają białych, tyłka nie ruszę. Coś jakby milcząca umowa.

– Ale w tym wypadku istnieje podejrzenie, że ofiarą padł poddany rosyjski – przypomniał Fandorin.

– Mówiłeś – przytaknął Lockston. – I wiesz, co o tym myślę? Bzdura i głupie ploty. Jeśli twój mister B. odwalił kitę, bo ktoś go po pijanemu trącił paluszkiem w szyję, to jasna rzecz, że dziadyga był na ostatnich nogach. Jakież to, u diabła, morderstwo? Już ja ci powiem, jak wygląda prawdziwe morderstwo. Jednego razu u nas, w Buffalo Creek…

– A jeśli Błagolepowa jednak zabito? – przerwał urzędnik, który wysłuchał już paru wstrząsających epizodów z kryminalnej kroniki, osady.

– No, to wtedy – łypnął sierżant spode łba – skośnoocy się nie pozbierają. Jeśli to naprawdę jakieś śmierdzące azjatyckie sztuczki, pożałują, że wleźli w szkodę na moim terytorium. Zeszłego roku na moście Ogonbashi (a to, proszę zauważyć, już poza granicami Settlementu) zarąbali francuskiego oficerka. Po drańsku, od tyłu. Jeden psychol z byłych samurajów wściekł się, że ichniemu bractwu zabronili szable nosić. Bo tu dla nich tak, że winni wszystkiemu są biali. Więc ruszyłem wszystkich swoich chłopaków i capnąłem sukinsyna – nawet nie zdążył zetrzeć krwi z szabli. Ależ się wił, żebyśmy mu pozwolili samemu flaki sobie wypruć! Aż płakał. Ale chrzanić! Przewlokłem go na postronku do tubylczej dzielnicy, niech się przypatrzą żółtomordzi, a potem bez wszelkich ceremonii powiesiłem na tymże postronku. Ma się rozumieć, z japoszkami była draka. Że niby to oni powinni sądzić psychola i odrąbać mu łeb, jak to u nich przyjęte. Jeszcze czego! Sam się odgrywam za swoich. Jak się upewnię, że pański rodak zadarł kopytka nie z woli losu, ale pomógł mu który z japów… – Lockston nie domówił, lecz rąbnął wymownie piąchą w stół.

– Czy zna pan inspektora delegowanego do nas z japońskiej policji? Nazywa się ten pan Goemon Asagawa.

Erast Pietrowicz specjalnie mówił o Japończyku z wyszukanym szacunkiem, by dać poznać, że nie zachwyca go słownik sierżanta. Jak się zdaje, Amerykanin pojął aluzję.

– A jakże. Naczelnik komisariatu na ulicy Wozowej, to w Mieście Tubylczym. Ze wszystkich żółto… Japończyków Go jest najbardziej do rzeczy. Jużeśmy raz i drugi wspólnie pracowali w sprawach mieszanych, gdzie narozrabiali i biali, i skośnomor… No, w sensie tubylcy. To młodziak, jeszcze nie ma trzydziestki, a doświadczony! Piętnaście lat w policji służy.

– Jak to możliwe? – zdziwił się Fandorin.

– No, bo on jest dziedzicznym yoriki.

– Kim?

– Yoriki to coś w rodzaju copa z komisariatu. Za szoguna – tu, czyli poprzedniego reżimu, wprowadzono zasadę, że każdy zawód i stanowisko przekazuje się z ojca na syna. Jak, dajmy na to, twój tatko był nosiwodą, to i ty będziesz całe życie beczkę z wodą targał. Jeżeli rodzic był zastępcą naczelnika straży pożarnej, to ty też będziesz zastępcą naczelnika. Przez to właśnie wszystko się u nich rozchrzaniło – co za sens rękawy sobie wyrywać, jak, tak czy owak, wyżej taty nie podskoczysz? A Go jest z rodu yoriki. Kiedy bandzior zarżnął mu ojca, chłopaczysko miało lat trzynaście. Ale obowiązek – to obowiązek. Doczepił sobie dwie szable, wziął dębczaka w garść i zaczął służyć. Opowiadał, że przez pierwszy rok dłuższy miecz musiał dygać pod pachą, żeby się nie wlókł po ziemi.

– Ale jakże mógł chłopak utrzymać porządek w całym cyrkule?

– Tu u nich mógł, bo japoszki… Japończycy nie tyle na człowieka patrzą, ile na stanowisko. Dlatego policjantów tak się tu szanuje – wszystko to samuraje. A jeszcze zauważ, Rusty, że chłopaków, co przychodzili na świat w rodzinie yoriki, od szczeniaka przyuczano do wszelkich policyjnych nauk: jak dogonić złodzieja, jak bandytę rozbroić i związać, a już kijem tak oni młócą, że się naszym copom nawet nie śniło. Myślę, że Go już w trzynastym roku życia sporo z tego umiał.

Erast Pietrowicz słuchał z ogromnym zajęciem.

– A jak teraz urządzona jest u nich policja?

– Na wzór angielski. Bezrobotnych samurajów wciąż wszędzie pełno, więc na brak ochotników nie narzekają. Jeśli interesują cię szczegóły, spytaj samego Go, właśnie tu idzie.

Fandorin popatrzył w okno i zobaczył na oświetlonym placu wysokiego Japończyka w czarnym mundurze, białych pantalonach i z szablą przy boku. Zmierzał w stronę komisariatu, wymachując po wojskowemu prawicą.

– Widzisz? Ma przy pasie rewolwer – powiedział Lockston. – To u tubylców rzadkość. Dużo bardziej wolą kij, a w ostateczności miecz.

Inspektor Asagawa, małomówny, spokojny, o nieruchomej twarzy i bystrych, niechybnie nader spostrzegawczych oczach, spodobał się radcy tytularnemu. Japończyk zaczął od tego, że tyleż ceremonialnie, ile z pełną stanowczością przywołał do porządku hałaśliwego sierżanta.

– Ja też rad jestem znów pana widzieć, mister Lockston. Tylko jeśli nie sprawi to panu kłopotu, proszę nazywać mnie Goemon, a nie Go, aczkolwiek my, Japończycy, czujemy się jeszcze bardziej komfortowo, gdy ktoś zwraca się do nas po nazwisku. Dzięki, kawy pić nie będę. O zdrowiu i reszcie, za pańskim pozwoleniem, porozmawiamy później. Szefostwo powiadomiło mnie, że przechodzę pod komendę pana wicekonsula. Jakie będą wskazówki, mister Fandorin?

Tym sposobem rozmowa skierowana została w nurt konkretu. Erast Pietrowicz krótko wyłożył zadanie.

– Panowie, w Settlemencie musimy znaleźć trzech samurajów z Satsumy, których minionej nocy woził kutrem rosyjski poddany, k-kapitan Błagolepow. Trzeba sprawdzić, czy ludzi ci mają związek z jego przedwczesną śmiercią.

O politycznym tle śledztwa Fandorin ani się zająknął. Asagawa zrozumiał to i, jak się zdaje, zaakceptował – w każdym razie przytaknął.

– No, ale jakże ich znaleźć, jak sprawdzić? – zapytał Lockston.

– Ci ludzie wynajęli kapitana, żeby dziś, przed świtem, znów odwiózł ich do Tokio, wpłacili nawet zadatek. Jak się wydaje, pierwszym naszym posunięciem powinna być obserwacja w miejscu przycumowania kutra, czy Satsumczycy o wyznaczonej porze się zjawią. Jeśli nie, to znaczy, że wiedzą o śmierci kapitana. Wtedy podejrzenie ich udziału w jego śmierci się wzmocni. To raz.

– Gdzież tu sens? – sierżant wzruszył ramionami. – No, to się wzmocni. A gdzie tych trzech znaleźć? To dopiero sztuka.

– Córka zmarłego powiedziała mi, że większość k-klientów podsyłał jej ojcu gospodarz Rakuena. Zakładam, że i tych trzech umówiło się nie z kapitanem, lecz z właścicielem kutra. Całkowitej pewności tu nie mam, ale nie zapominajmy, że podejrzany cios w szyję padł właśnie w ścianach Rakuena. Stąd czynność śledcza numer dwa. Jeśli Satsumczycy nie zjawią się na przystani, zajmiemy się mister Semushim.

Lockston wciąż jeszcze żuł cygaro, rozważając w myślach słowa Fandorina, kiedy Japończyk już wstał.

– Moim skromnym zdaniem, pański plan jest całkiem dobry – oświadczył krótko. – Wezmę dziesięciu doświadczonych policjantów, otoczymy przystań i zaczekamy.

– A ja wezmę szóstkę chłopaków, całą nocną zmianę. – Wstał i sierżant.

Erast Pietrowicz podsumował:

– Tak więc jeśli Satsumczycy przyjdą, zwalnia ich to z podejrzeń o śmierć kapitana. Przekażemy ich japońskiej policji, niech zajmie się sama ustaleniem ich tożsamości i zamiarów. Jeśli nie przyjdą, śledztwo pozostaje w kompetencjach konsulatu i policji municypalnej.

– I proszę być pewnym, wyskrobiemy sukinkotów choćby spod ziemi – podchwycił Amerykanin. – Wprost z przystani ruszymy do garbatego japa i wytrzęsiemy z niego duszę.

„A jednak nie wytrzymał!” – drgnął na słowo „jap” Fandorin. Chciał już zwrócić uwagę posiadaczowi nieokiełznanego języka, lecz okazało się, że inspektor Asagawa sam nie pozwoli dmuchać sobie w kaszę.

– U Japończyków, mister Lockston, dusza tkwi nieco głębiej niż u białych. Tak łatwo się jej nie wytrząśnie, zwłaszcza komuś takiemu jak Semushi. To bez wątpienia akunin, ale bynajmniej nie mięczak.

– Kto? Co? – podniósł brwi Fandorin, słysząc nieznane słowo.

– Akunin to coś jak evil man albo villain [*] - spróbował wytłumaczyć Asagawa – ale nie do końca… Myślę, że nie ma w angielskim ścisłego odpowiednika. Akunin – to łotr, ale drobny, tyle że silny. Ma własne reguły gry, które ustanawia sam dla siebie. Nie mieszczą się one w ramach prawa, lecz dla swego kodeksu akunin nie pożałuje nawet życia. Dlatego wzbudza nie tylko nienawiść, ale i szacunek.

– Takiego słowa nie ma i po rosyjsku – przyznał, pomyślawszy, Fandorin. – Ale proszę k-kontynuować.

– Semushi niewątpliwie drwi sobie z prawa. To okrutny i pomysłowy rozbójnik. Do tchórzy jednak nie należy, bo nie utrzymałby się na swoim miejscu. Dobieram się do niego już od dawna. Aresztowałem go dwukrotnie: za kontrabandę i jako podejrzanego o zabójstwo. Ale Semushi to yakuza nowej generacji. Działa inaczej niż dawni bandyci. A przede wszystkim posiada wysokich protektorów…

Asagawa zaciął się i umilkł, jakby pojąwszy, że powiedział za wiele.

„Nie chce prać brudów przy obcych” – domyślił się Fandorin i postanowił odłożyć dalsze indagacje na przyszłość, gdy pozna inspektora bliżej.

– A ja wam powiem, chłopaki – sceptycznie zmrużył oczy Lockston – że nic z tego nie wyjdzie. Nie da rady udowodnić, że zaciukali starego kopcidyma. Paluchem? To się nie zdarza.

– A zdarza się, żeby dotyk, i to jeszcze przez celuloidowy kołnierzyk, zostawił na szyi ślad oparzenia? – sparował Fandorin. – Dobrze. Za wcześnie na spory. Ruszamy na przystań i czekamy na Satsumczyków Jeśli się nie doczekamy, popracujemy nad gospodarzem Rakuena. Ale pan Asagawa marację: nic na siłę. Proszę powiedzieć, inspektorze, czy ma pan agentów w cywilu? No, to znaczy, chciałem rzec… nie w mundurach, ale w k-kimonach?

Japończyk uśmiechnął się lekko.

– Kimono to odzież odświętna, ale zrozumiałem pańskie pytanie, panie wicekonsulu. Mam wybornych agentów: i w strojach japońskich, i w europejskich surdutach. Zarządzimy dyskretną obserwację Semushiego.

– A ja na podstawie zeznań mojego sługi sporządzę szczegółowy r-rysopis człowieka, który dotknął szyi Błagolepowa. Ale dość gdybania. Może Satsumczycy jednak się zjawią.

* * *

Kuter zmarłego kapitana Błagolepowa przycumowany był na odległej od Settlementu przystani, pośród łodzi rybackich.

Dwie godziny przed świtem zasadzka została zastawiona. Japońscy policjanci zaczaili się pod pomostem, na samym kutrze i w pobliskich łodziach. Lockston ze swymi konstablami ulokował się wewnątrz magazynu na brzegu.

Było bardzo ciemno i bardzo cicho, tylko wzdychała zatoka i raz po raz spoza obłoków na krótko wyzierał księżyc.

Tkwić w magazynie z białymi policemanami Erast Pietrowicz uznał za nudne. Wolał znaleźć się wraz z Asagawą i jego ludźmi tuż obok kutra. Radcy tytularnemu i czterem policjantom dostało się stanowisko pod pirsem, po kolana w wodzie. Wystarczył kwadrans, by Fandorin zaczął marznąć, a w pół godziny później nie trafiał już zębem na ząb, lecz przyszło cierpieć, by nie ośmieszyć się przed tubylcami.

Ilekroć spomiędzy desek pomostu przesączało się światło księżyca, młody człowiek starał się przyjrzeć milkliwym sąsiadom. Żaden z nich nie miał broni palnej, a i białej również, tylko długie pałki. Jednakże podczas burdy w Rakuenie Erast Pietrowicz zdołał już dostrzec, jak sprawna to broń w rękach mistrza, i dlatego docenił kiepski na pozór ekwipunek japońskich policjantów.

Zdumiało go zwłaszcza, że z dziesiątki ludzi Asagawy czterej byli w okularach. Myśl o rosyjskim stójkowym w okularach nie mieściła się w głowie – śmiech na sali. A u funkcjonariuszy japońskich okazywało się to na porządku dziennym. Nie wytrzymawszy, Fandorin spytał cichutko inspektora, co oznacza ten dziwny fenomen: może jakąś fizjologiczną narodową skłonność do krótkowidztwa?

Inspektor odpowiedział poważnie i wyczerpująco. Wyjaśnił, że ludzie noszący godność samurajów mieli od dziecka nawyk lektury i samouctwa. U policjantów dążenie do wiedzy rozwinięte bywa szczególnie z korzyścią dla służby, lecz szkodą dla wzroku. Niemniej podobne zajęcia tolerowane są wciąż przez zwierzchność, albowiem i dziś, w czasach postępu, przedstawiciele władzy powinni być ludźmi wykształconymi, bo ludność straci dla nich szacunek, a brak szacunku dla przedstawicieli władzy jest zgubna dla społeczeństwa.

I oto szczękając zębami, po kolana w wodzie, Erast Pietrowicz rozmyślał, jakiej to strasznej pomyłki dopuścił się rząd jego kraju, gdy po wyzwoleniu chłopów nie wykorzystał szlachty na rzecz społeczeństwa. Gdybyż rozpuścić wtedy naszą żałosną policję, pełną nieuków, na wskroś sprzedajną, i zamiast niej zacząć przyjmować na stójkowych i wiejskich policjantów szlachecką młodzież! Cóż za kapitalna idea: policja górująca nad ludnością wykształceniem i doświadczeniem intelektualnym, policja jako wzór do naśladowania! Przecież tylu jest u nas w Rosji pięknoduchów i nierobów po maturze. Dziś trawią życie bez najmniejszego pożytku, a czasem z racji młodzieńczego idealizmu i żaru bezpłodnych uczuć idą na lep rewolucjonistów. Co za uszczerbek dla państwa i społeczeństwa!

Dopiero stuknąwszy czołem o szorstką belkę, Erast Pietrowicz przyłapał się na tym, że dał mimowolnie folgę bezpłodnym marzeniom. Szlachta – stójkowi, cóż za fantazje!

Potrząsnął głową, odganiając senność. Dobył z kieszeni zegarek. Trzy minuty po piątej. Mgła zaczynała szarzeć.

Gdy ciemnobłękitne wody zatoki liznął pierwszy, niepewny jeszcze promień słońca, stało się w pełni jasne, że Satsumczycy nie przyjdą.

Myślałeś: koniec,

Nie ma śladu nadziei -

Wtem promień słońca.

Serce mamusi

Dopóki pan spał, Masa zdążył uporać się z mnóstwem ważnych spraw. Wymagało to odpowiedzialnego, przemyślanego podejścia – wszak nie co dzień zaczyna się życie na nowo.

O gaijinach Masa wiedział mało, o panu zaś prawie w ogóle nic, dlatego też – rzecz jasna – truchlał, by nie palnąć głupstwa, ale duszę miał pełną oddania i stanowczości, a to grunt.

Shirota-san jeszcze wczoraj przedstawił mu jego obowiązki: prowadzić gospodarstwo, kupować prowiant, przygotowywać posiłki, czyścić ubranie – jednym słowem robić wszystko, żeby pan o nic nie musiał się troszczyć. Na wydatki Masa otrzymał dwadzieścia jenów, a do tego pensję za miesiąc z góry.

Pensja była hojna i zużył ją tak, jak się godzi wiernemu wasalowi, to jest na to, by zyskać godny swej służby wygląd.

Yakuza przezwiskiem Borsuk umarł wraz z szajką Chorei-gumi. Teraz w tym samym ciele zrodził się nowy człowiek imieniem Shibata-san, nie: raczej mister Masa, który winien był odpowiadać swemu mianu.

Przede wszystkim Masa udał się do cyrulika i kazał sobie obciąć pokryty laką warkoczyk i ostrzyc się. Rezultat był, oczywista, kiepski: z góry biel, czerń po bokach, niby łysina u starszych gaijinów. Ale włosy rosły Masie w okamgnieniu, za dwa dni łeb pokryje szczecina, a za miesiąc puści się cudny jeżyk. Każdy zobaczy, że jego właściciel to człek nowoczesny, z europejskim szykiem. Nie darmo wszyscy w Tokio nucą kuplety:

Kropnij w główkę jegomościa,

Co warkoczyk z laki ma,

A usłyszysz odgłos czczości,

Bo rozumu ani źdźbła.

Kropnij w główkę jegomościa

Który ostrzygł się do cna,

A usłyszysz plusk mądrości:

Łebski - olej w głowie ma.

Masa popukał się w świeżo ostrzyżone ciemię i poczuł satysfakcję. No, a pokąd nie odrosną włosy, można pochodzić w kapeluszu. Za ledwie trzydzieści senów nabył w handelku starzyzną elegancki filcowy melonik, lekko tylko wytarty.

Tam też się przebrał: kupił marynarkę, koszulę ze sztywnym gorsem i mankietami, kraciaste pantalony. Przerzucił stos butów, trzewików, sztybletów, lecz z gaijińskim obuwiem postanowił na razie poczekać: nazbyt już było idiotyczne, niewygodne, a zdejmuje się i wkłada strasznie długo. Pozostał przy swoich drewnianych sandałach - geta.

W nowej postaci prawdziwego cudzoziemca wybrał się do jednej z dawnych przyjaciółek, która najęła się za służącą przy rodzinie amerykańskiego misjonarza: żeby, po pierwsze, pokazać się w całym nowomodnym szyku, a po drugie – wypytać o gaijińskie nawyki i obyczaje. Zdobył wiele zadziwiających i niezbędnych informacji, aczkolwiek nie bez trudu, bo nierozgarnięta dziewucha pchała się z czułościami, całego go obśliniła. A przecież przyszedł nie na igraszki, ale za interesem.

Teraz Masa czuł się dostatecznie uzbrojony, by przystąpić do służby.

Szczęśliwym trafem pan wrócił do domu dopiero o świcie i spał prawie do południa – nie zbrakło czasu, aby przygotować się jak należy.

Masa przyrządził eleganckie śniadanie: zaparzył wyborną jęczmienną herbatę, rozłożył na drewnianej tacy kęski morskiej skolopendry, żółty kawior uni, przejrzyste skrawki ika, skomponował pięknie marynowane śliwki z kiszoną rzodkwią, ugotował najdroższy ryż i oprószył go siekanymi morskimi wodorostami, zwłaszcza zaś godne pochwały było śnieżnobiałe świeżutkie tofu z aromatyczną, subtelnie brunatną pastą nattō. Stosownie do pory roku tacę zdobiły drobne żółte chryzantemy.

Wniósł to cudo do sypialni. Bezszelestnie siadł na podłodze i zaczął czekać, kiedyż wreszcie pan się zbudzi, ale ów nie otwierał oczu, oddychał cicho, regularnie i tylko z lekka drgały mu długie rzęsy.

Ach, jak niedobrze! Ryż ostygnie, herbata się ustoi!

Masa rozmyślał, co z tym fantem począć, i do głowy przyszła mu błyskotliwa idea.

Nabrał w pierś przeogromny haust powietrza – i jak nie kichnie.

– A psik!

Pan siadł jednym susem na łóżku, otworzył swoje dziwnej barwy oczy i ze zdumieniem wpatrzył się w siedzącego wasala.

Ten pokłonił się nisko, poprosił o wybaczenie za wywołany hałas i zademonstrował obryzganą kropelkami śliny dłoń: cóż począć, poduszczenie natury.

I zaraz z uśmiechem podsunął panu wytworny fajansowy baniak, kupiony za dziewięćdziesiąt senów. Od przyjaciółki Masa wiedział, że cudzoziemcy na noc stawiają pod łóżkiem ten przedmiot i załatwiają do niego swoją gaijińską potrzebę.

Ale pan, jak się zdaje, nie ucieszył się z baniaka, a tylko zamachał ręką, że niby: „zabierz, zabierz”. Widać należało kupić nie różowy z uroczymi kwiatuszkami, ale biały.

Potem Masa pomógł się panu umyć, wlepiając wzrok w jego białą skórę i krzepkie muskuły. Miał wielką ochotę zerknąć, jaki to mają gaijini męski instrument, ale pan, zanim zaczął myć dolną połowę ciała, wyprosił dlaczegoś wiernego sługę za drzwi.

Śniadanie udało się nad podziw.

Przyszło, co prawda, zmitrężyć trochę czasu, aby nauczyć pana posługiwania się pałeczkami, ale palce gaijini mają zręczne. To dlatego, że pochodzą od małp, sami się do tego przyznają i bynajmniej nie wstydzą.

Pan ucieszył sługę znakomitym apetytem, tyle że sposób pochłaniania przezeń pokarmu okazał się intrygujący. Z początku odgryzł malutki kawałek skolopendry, potem cały się zmarszczył (pewno z rozkoszy) i jak najszybciej ją dojadł, żarłocznie zapijając jęczmienną herbatą. Od herbaty zaparskał, zakaszlał, otworzył usta i wytrzeszczył oczy. To jak Koreańczycy, co chcąc pokazać, że smakuje, czkają. „Na drugi raz trzeba będzie zaparzyć dwa razy tyle” – zakonotował sobie w myśli Masa.

Po śniadaniu była lekcja języka. Shirota-san powiedział, że pan chce się nauczyć po japońsku, nie jak inni cudzoziemcy, którzy zmuszają sługi, żeby uczyli się ich mowy.

Lekcja przebiegała tak: pan pokazywał na różne części twarzy, a Masa nazywał je po japońsku. Oko – me, czoło – hitai, usta – kuchi, brew – mayu. Uczeń zapisywał w zeszyciku i starannie powtarzał. Wymowę miał zabawną, ale Masa, rzecz jasna, nie pozwolił sobie nawet na cień uśmiechu.

Na osobnej kartce pan narysował ludzką twarz, strzałkami oznaczył różne jej części. To było jasne. Ale potem zaczął dopytywać się o coś całkiem niezrozumiałego.

Można było rozróżnić niektóre słowa: Rakuen, „satsumajin”, ale do czego się one odnosiły – pozostawało zagadką. Pan udawał, że siedzi z zamkniętymi oczyma, potem podskakiwał, miotał się, machał ręką, z jakiegoś tam powodu dotykał Masę palcem w szyję, pokazywał na narysowaną twarz i mówił z pytającą intonacją:

– Me? Kuchi?

Wreszcie zostawił Masę w całkowitej niepewności, westchnął, rozburzył sobie włosy, usiadł.

A dalej wszystko potoczyło się całkiem niespodziewanie.

Pan kazał Masie stanąć naprzeciwko, wystawił przed siebie ściśnięte pięści i zaczął robić zapraszające gesty, jakby mówił: „Wal mnie nogą”.

Masa wpadł w przerażenie, długo się nie zgadzał: jak to można – uderzyć onjina? Ale tu przypomniał sobie ciekawy szczegół, dotyczący intymnego życia gaijinów, zdradzony przez byłą przyjaciółkę. Podglądała ona, jak misjonarz i jego żona spędzają czas w sypialni, i widziała, jak pani, ubrana tylko w czarny stanik, a przy tym w butach do konnej jazdy, chłoszcze sensei szpicrutą po gołej oshiri, a on prosi, żeby bić go jeszcze.

„Zapewne tak właśnie się to u gaijinów odbywa” – domyślił się Masa. Skłonił się z szacunkiem i niezbyt silnie uderzył pana nogą w pierś między wystawionymi bez sensu pięściami.

Pan padł na plecy, ale zaraz się zerwał. Wyraźnie mu się spodobało, poprosił jeszcze raz.

Teraz cały się sprężył, śledził każdy ruch Masy, więc uderzyć udało się nie od razu. Sekret jujitsu, czyli „sztuki miękkiej walki”, polega na tym, żeby śledzić oddech przeciwnika. Wiadomo, że siła wchodzi w ciało z powietrzem i razem z powietrzem wychodzi, a wdech – wydech – to następstwo siły i słabości, napełnienia i opustoszenia, dlatego też Masa wyczekał, aż jego wdech zgodzi się z wydechem pana, i ponowił atak.

Pan znów upadł i teraz wyglądał już na całkiem zadowolonego. A jednak gaijini nie są tacy, jak normalni ludzie!

Dostawszy to, czego pragnął, pan włożył piękny mundur i udał się do środkowej części domu służyć rosyjskiemu cesarzowi. Masa zaś ogarnął się nieco i ulokował przy oknie, skąd widoczny był ogród i przeciwległe skrzydło, gdzie mieszkał konsul (jakże służący mogli przyjąć pracę u człowieka o tak żenującym nazwisku?).

Już rano Masa zwrócił uwagę na pokojówkę konsula, dziewczynę imieniem Natsuko. Wyczucie podszepnęło mu, że warto poświęcić jej odrobinę czasu – może coś z tego wyjdzie.

Widać było, jak dziewczyna sprząta, przechodząc z pokoju do pokoju. W okno nie patrzyła.

Masa rozsunął szerzej okno, ustawił na parapecie lustro i zaczął udawać, że się goli – kubek w kubek jak niedawno pan. Policzki Masa miał pyzate i dokumentnie gładkie, broda na nich, chwalić Buddę, nie rosła, ale czemuż nie namydlić ich pachnącą pianą?

Pracując z powagą pędzelkiem, Masa lekko obracał lustro, starając się posłać w oko Natsuko słonecznego zajączka.

Na jakiś czas musiał zrobić przerwę, bo do ogrodu wyszli Shirota-san i żółtowłosa córka nieżywego kapitana. Siedli na ławce pod młodziutkim drzewem ginkgo i pan tłumacz zaczął czytać coś na głos z książki, machając przy tym ręką. Od czasu do czasu popatrywał z ukosa na pannę, ona zaś siedziała, spuściwszy wzrok i wcale na niego nie patrząc. „No proszę: człowiek uczony, a przypodobać się kobietom nie umie – pożałował Shirotę-sana Masa. – Powinien na dobre się od niej odwrócić, a słowa rzucać skąpo, niechętnie. Ani pomyślałaby o zadzieraniu nosa w strachu, że coś z nią nie tak!”.

Posiedzieli z kwadrans, poszli, a książki zapomnieli na ławce. Tomik leżał okładką do góry. Stając na palcach, Masa zdołał obejrzeć okładkę – był na niej wyobrażony gaijin o kręconych włosach; na policzkach, z obu stron, miał także kędzierzawe włosy, kubek w kubek jak orangutan, którego Masa w zeszłym tygodniu widział w parku Asakusa. Pokazywali tam mnóstwo wszelkich atrakcji: występował mistrz puszczania wiatrów, kobieta paląca pępkiem i człowiek-pająk z głową starca i ciałem pięcioletniego dziecka.

Znów pochwycił lustro, pokręcił nim z pół godziny tędy i owędy i na koniec dopiął swego. Natsuko zaciekawiło wreszcie, że promyk wciąż wpada jej w oko. Rozejrzała się, zerknęła przez okienko, no i dojrzała sługę pana wicekonsula. Ma się rozumieć, Masa zdążył już położyć lustro na parapecie i okrutnie, wybałuszając oczy, machał sobie przed twarzą ostrą brzytwą.

Dziewczyna z miejsca zastygła z otwartą gębą – świetnie to widział kątem oka. Ściągnął brwi, bo kobiety cenią w mężczyznach surowość, wypchnął policzek językiem, jak niedawno robił to pan, i zwrócił się do Natsuko profilem, żeby mogła przyjrzeć się lepiej nowemu sąsiadowi.

Za godzinkę trzeba będzie wyjść do ogrodu, żeby, na przykład, wyczyścić miecz pana (taki wąziutki, w ładnej pochwie, ze złotą rękojeścią). Można nie wątpić, że i Natsuko sprowadzi do ogrodu jakaś pilna sprawa.

Pokojówka popatrywała na niego chwilę, po czym znikła.

Masa wychylił się z okna: ważne było, żeby się zorientować, czemu poszła: czy zawołała ją gospodyni, czy może on wywarł na niej nie dość silne wrażenie?

Z tyłu rozległ się lekki szelest.

Kamerdyner Erasta Pietrowicza chciał się obrócić, lecz coś skłoniło go nagle do nieodpartego snu. Masa ziewnął, przeciągnął się i osunął na podłogę. Zachrapał.

* * *

Erasta Pietrowicza obudził ogłuszający dźwięk niewiadomego pochodzenia. Siadł jak wryty na łóżku i w pierwszej chwili skamieniał: na podłodze siedział szokujący Azjata w kraciastych pantalonach, białej koszuli ze sztywnym gorsem i czarnym meloniku. Azjata wpatrywał się pilnie w radcę tytularnego, a ujrzawszy, że ów nie śpi, podał się do przodu niby chiński bożek.

Dopiero teraz Fandorin poznał swojego nowego sługę. Jakże się on zwie? Aha, Masa.

Przygotowane przez tubylczego Sanczo Pansę śniadanie było koszmarne. Jakże oni mogą pochłaniać coś tak śliskiego, zimnego, cuchnącego? A surowa ryba! A lepki, lgnący do podniebienia ryż! O tym, z czego składała się ciągliwa maź podejrzanej barwy, lepiej było w ogóle nie myśleć. Nie chcąc obrażać Japończyka, Fandorin jak najszybciej przełknął całą tę truciznę i zapił herbatą, ale ta zaparzona została chyba z rybiej łuski.

Próba sporządzenia rysopisu podejrzanego starca z Rakuena zakończyła się niepowodzeniem – bez tłumacza klops, a czy wypada wtajemniczać Shirotę w szczegóły śledztwa, urzędnik jak dotąd jeszcze nie zdecydował.

Za to udała się świetnie pokazowa lekcja japońskiej walki wręcz. Okazało się, że angielski boks jest tu bezsilny. Masa poruszał się niewyobrażalnie szybko, ciosy wymierzał mocno i celnie. Ileż to racji – walczyć nogami, a nie rękami! Przecież dolne kończyny są znacznie silniejsze i dłuższe! Tę naukę należało zgłębić.

Następnie Erast Pietrowicz przywdział mundur z czerwonymi mankietami i udał się na rozkazy zwierzchnictwa w pełnej gali – bądź co bądź, pierwszy dzień nowej służby.

Doronin siedział w swym gabinecie ubrany niefrasobliwie w czesuczowy garnitur, na mundur machnął ręką – głupstwo.

– Niechże pan szybciej opowiada! – zawołał. – Wiem, że wrócił pan nad ranem i z niecierpliwością czekałem na pańskie przebudzenie. Rozumiem, że wraca pan z pustymi rękoma, bo inaczej od razu zjawiłby się pan z raportem, ale chciałbym znać szczegóły.

Fandorin krótko wyłożył ubogą treść pierwszego etapu śledztwa i wyjaśnił, że gotów jest pełnić swe rutynowe obowiązki, skoro, póki nie przyjdą wiadomości od śledzących Garbusa japońskich agentów, innych zadań dlań nie ma.

Konsul zamyślił się.

– Cóż zatem nam zostaje? Klienci nie zjawili się w umówionym miejscu, pogłębiając tym samym podejrzenia. Japońska policja poszukuje trzech mężczyzn, mówiących dialektem satsumskim i mających przy sobie miecze. Przy tym jeden, ten suchoręki, ma miecz z rękojeścią pokrytą papierem ściernym (jeśli kapitanowi się to nie przywidziało).

Równocześnie pańska grupa skupia uwagę na gospodarzu Rakuena i niewiadomym staruchu, którego przy Błagolepowie widział pański sługa. Rysopis sporządzimy wspólnie, wypytam go osobiście. Otóż to, Fandorin. Proszę na razie zapomnieć o obowiązkach wicekonsula, Shirota sobie poradzi. Musi pan jak najszybciej poznać Settlement i okolice. To ułatwi pańską pracę śledczą. Chodźmy więc na pieszą przechadzkę po Jokohamie. Tylko proszę się przebrać.

– Z wielką chęcią – skłonił się Erast Pietrowicz – ale najpierw, jeśli pan p-pozwoli, przez kwadrans będę zapoznawał pannę Błagolepow z zasadami działania piszącej maszyny.

– Dobrze. Za pół godziny wpadnę po pana.

* * *

Sofię Diogenownę Erast Pietrowicz spotkał w korytarzu, jakby na niego czekała. Ujrzawszy Fandorina, zalała się rumieńcem i przycisnęła do piersi jakąś książkę.

– Zapomniałam jej w ogrodzie – bąknęła jakby dla usprawiedliwienia. – Kandzij Mitsuowicz, pan Shirota, dał mi do poczytania.

– Lubi pani Puszkina? – spojrzał na okładkę Fandorin, myśląc, czy wypada raz jeszcze złożyć pannie kondolencje, czy też już dość. Postanowił, że wystarczy, bo panna znów zaleje się łzami.

– Nieźle pisze, tylko zbyt już rozwlekle – odrzekła Sofia Diogenowna. – Czytaliśmy list Tatiany do jej wybranka. Czuć, że dziewczyna jest w rozpaczy. Ja nigdy w życiu bym się tak nie ośmieliła… A wiersze lubię okropnie. U nas, zanim tatko się zaćmił, wciąż bywali w gościach panowie marynarze, wpisywali się do albumu. Jeden trzeci mechanik ze „Świętego Pafnucego” bardzo od serca napisał.

– A co się pani podobało najbardziej? – spytał z roztargnieniem Erast Pietrowicz.

Panna straciła kontenans. Szepnęła:

– Za nic nie przytoczę… to takie intymne. Zapiszę na karteczce i później panu przyślę, dobrze?

Tu z drzwi wiodących do biura wychynął „Kandzij Mitsuowicz”. Dziwnie spojrzał na wicekonsula, ukłonił się z szacunkiem i zameldował, że machinę piszącą wypakowano i ustawiono.

Radca tytularny poprowadził nowo upieczoną maszynistkę na spotkanie zdobyczy postępu.

* * *

Pół godziny później, znużony bezowocną gorliwością uczennicy, Erast Pietrowicz poszedł przebrać się na wycieczkę. Już w przedpokoju zrzucił trzewiki, rozpiął spencer i koszulę, by zdążyć przed Wsiewolodem Witaljewiczem, który mógł nadejść w każdej chwili.

– Masa! – zawołał radca tytularny, wchodząc do sypialni, lecz wtem ujrzał swego sługę – leżał spokojnie na podłodze u otwartego okna, a nad śpiącym zastygł malutki staruszek Japończyk w roboczym stroju: szara kurtka, wąskie bawełniane spodnie, słomiane sandały na czarnych skarpetkach.

– Co tu się… Kim pan właściwie jest? – zaczął Fandorin, ale ugryzł się w język, uświadomiwszy sobie, że tubylec może nie rozumieć po rosyjsku, a prócz tego zdumiony dziwnym zachowaniem staruszka.

Ten uśmiechnął się beztrosko, po całej twarzyczce rozbiegły mu się dobroduszne zmarszczki, schował łapki w szerokie rękawy i skłonił głowę – opinała ją ciasna mycka.

– Co jest z Masą? – nie porzucił daremnego zawracania głowy Fandorin, śpiesząc do pochrapującego słodko kamerdynera.

Przykląkł: toż śpi jak smok! Jakiś absurd!

– Hej, proszę zaczekać! – krzyknął radca tytularny do Japończyka, zmierzającego ku drzwiom.

Staruszek nie zaczekał, lecz urzędnik dopadł go w dwóch susach i złapał za ramię, a ściślej – próbował złapać. Tubylec, nie patrząc, zrobił ledwo dostrzegalny unik i palce wicekonsula pochwyciły powietrze.

– Kochanieńki, żądam wyjaśnień – oświadczył Erast Pietrowicz, zaczynając się złościć. – Kim jesteś i co tu robisz?

Ton, a w końcu i sama sytuacja, winny były uczynić te pytania zrozumiałymi i bez przekładu.

Doszedłszy do wniosku, że odejść mu nie dadzą, staruszek odwrócił się twarzą do urzędnika. Już się nie uśmiechał. Czarne błyszczące oczy, podobne do dwóch płonących węgli, spokojnie i z uwagą wpatrywały się w Fandorina, jakby kalkulując jakieś złożone, lecz nie tak znów ważne zadanie. To beznamiętne spojrzenie wprawiło wreszcie Erasta Pietrowicza w pasję.

Azjata był diabelnie podejrzany! Najwyraźniej zakradł się do domu w jakimś przestępczym celu!

Radca tytularny wyciągnął rękę, by capnąć złodziejaszka, czy może szpiega, za kołnierz. Tym razem staruch nie uchylił się, tylko łokciem, nie wyjmując rąk z rękawów, trącił Fandorina w napięstek.

Uderzenie było leciutkie, prawie nieważkie, a jednak ręka omdlała, straciła czucie i zwisła jak szmata. Łokieć trafić musiał w jakiś splot nerwowy.

– Niech cię diabli! – zawołał Erast Pietrowicz. Wyprowadził bezbłędny hak z lewej, który winien był wprasować bezczelnego starucha w ścianę, ale pięść, zatoczywszy energiczny łuk, rozcięła tylko powietrze. Siłą bezwładności urzędnik obrócił się przy tym wokół własnej osi i zwrócił do tubylca plecami.

Obrzydły staruch natychmiast z tego skorzystał – drugim łokciem palnął Fandorina w szyję, znów ledwo odczuwalnie, lecz pod młodym człowiekiem ugięły się kolana. Runął na wznak i ze zgrozą poczuł, że nie może ruszyć żadną częścią ciała.

Istny koszmar!

Najstraszniejszy był jednak okrutny, płomienny wzrok staruszka, rzekłbyś, przenikający aż w głąb mózgu pokonanego wicekonsula.

Straszny starzec pochylił się i zaszło coś najbardziej nie do wiary.

Wyjął wreszcie dłonie z rękawów.

W prawej, trzymana za szyję, rozdziawiała paszczę żmija – szarobrązowa, z błyszczącymi paciorkami ślepiów.

Leżący zajęczał – na więcej nie miał sił.

Żmija płynnie wysunęła się z rękawa i sprężyście upadła Fandorinowi na pierś. Poczuł na skórze, w miejscu, gdzie miał rozpięty kołnierzyk, zimny i szorstki dotyk.

Tuż – tuż, ledwie parę cali od twarzy, zakołysała się romboidalna główka. Erast Pietrowicz słyszał cichy, urywany syk, widział ostre kiełki, rozdwojony języczek, lecz nie mógł uchylić się ani o włos. Z czoła ściekał mu lodowaty pot.

Rozległo się dziwne cmokanie – dźwięk ten wydawał staruch, chcąc zapewne skłonić gada do pośpiechu.

Paszcza skłoniła się ku gardłu Fandorina, on zaś co rychlej zamknął oczy, zdążywszy pomyśleć, że nie ma nic straszniejszego od tej zgrozy. Nawet śmierć będzie wybawieniem.

Minęła sekunda, druga, trzecia.

Erast Pietrowicz otworzył oczy i nie zobaczył przed sobą żmii.

Lecz była, czuł jej ruchy.

Widać postanowiła usadowić się na jego piersi wygodniej – zwinęła się w kłębek, ogon zapuściła za koszulę i łaskotała go po żebrach.

Fandorin z trudem skupił wzrok na staruchu – ów jak wcześniej wbijał wzrok w sparaliżowanego, lecz w jego oczach – węgielkach coś się zmieniło. Teraz czytało się w nich jakby zadziwienie. A może ciekawość?

– Eraście Pietrowiczu! – dotarło skądś z daleka. – Fandorin, nic nie szkodzi, jak wejdę?

To, co stało się dalej, nie trwało nawet sekundy.

Stary Japończyk dwoma bezgłośnymi susami znalazł się przy oknie, podskoczył, wykonał salto, oparł się w locie ręką o parapet i zniknął.

W progu zaś zjawił się Wsiewołod Witaljewicz. W panamie, z laseczką, gotów do pieszej wycieczki.

Po szyi Fandorina przebiegły kłujące mrówki. Odkrył, że może ruszyć głową.

Ruszył, ale starucha już nie ujrzał. Kołysała się tylko firanka.

– Ejże, cóż to? Gadzina? – zawołał Doronin. – Proszę się nie ruszać!

Żmija smyrgnęła z piersi Erasta Pietrowicza w kąt pokoju.

Konsul rzucił się za nią i tak wściekle zaczął tłuc laską w podłogę, że przy trzecim ciosie laska pękła na pół.

Radca tytularny oderwał potylicę od dywanu – jak się zdaje, paraliż z wolna mijał.

– Czy ja śpię? – wyszeptał, ledwie poruszając językiem. – P-przyśniła mi się żmija…

– Nie przyśniła. – Doronin z obrzydzeniem owinął palce chusteczką i podniósł za ogon ubitego gada.

Obejrzał go, zsunąwszy na koniec nosa okulary. Zaniósł do okna, wyrzucił. Badawczo spojrzał na pochrapującego Masę i westchnął ciężko.

Potem wziął krzesło, siadł naprzeciwko niemrawo poruszającego się zastępcy i obrzucił go ciężkim wzrokiem.

– No i tak, kochasiu – zaczął surowo konsul. – Tylko bez głupstw. Całą prawdę. I po co było wczoraj robić z siebie takiego serafina? Do burdeli nie chodzi, o opiumistach nawet nie słyszał… – Doronin wciągnął nosem powietrze. – Opium tu nie czuć. Pewno woli pan w zastrzykach? A wie pan, jak się nazywa to, co z panem zaszło? Zapaść narkotyczna. Proszę nie zaprzeczać, nie urodziłem się wczoraj. Shirota opowiedział mi o pańskich wczorajszych wyczynach w spelunce. Niezłego wynalazł pan sobie sługę! To on zdobył dla pana narkotyk? On, któż by inny! Sam się uraczył i podsunął pryncypałowi. Proszę powiedzieć mi jedno, Fandorin, tylko uczciwie: od dawna wpadł pan w szpony zielska?

Erast Pietrowicz wydał jęk, pokręcił głową.

– Wierzę. Jest pan taki młody, proszę się nie gubić! Uprzedzałem: narkotyk to śmiertelne zagrożenie, jeśli ktoś nie umie trzymać się w garści. Omal pan właśnie nie zginął, i to w najgłupszy sposób! Do pokoju wpełzła mamushi, a wy obaj byliście w narkotycznym transie, najzupełniej bezsilni!

– Kto? – słabym głosem spytał tytularny radca. – Kto wpełzł?

– Mamushi. Japońska żmija. Nazwa urocza, ale w maju, po śnie zimowym, mamushi są bardzo niebezpieczne. Jeśli ugryzie taka w rękę czy w nogę, to pół biedy, lecz jeśli w szyję – mogiła. Bywa, że mamushi przypływają kanałami z pól ryżowych do Settlementu, wkradają się do ogrodów, a nawet domów. W zeszłym roku jedna taka ukąsiła syna pewnego belgijskiego komisjonera. Chłopca nie uratowano. No, czemuż pan milczy?

Erast Pietrowicz milczał, gdyż brakło mu sił na wyjaśnienia. Bo cóż miał rzec: że w pokoju był starzec o gorejących jak węgle oczach, który naraz wyleciał przez okno? Konsul utwierdziłby się tylko w podejrzeniach, że jego zastępca to ulegający halucynacjom, nałogowy narkoman. Już lepiej odłożyć tę fantastyczną opowieść na potem, kiedy przestanie się kręcić w głowie, a mowa odzyska artykulację.

Prawdę mówiąc, młody człowiek sam zresztą nie był do końca pewien, czy wszystko to w istocie miało miejsce. Alboż takie rzeczy się zdarzają?

* * *

– …Ale skaczący starzec z jadowitą żmiją w rękawie mi się nie zwidział. I mam na to jak najpewniejszy dowód. Okażę go panom za chwilę – zakończył Fandorin i obrzucił spojrzeniem słuchaczy: sierżanta Lockstona, inspektora Asagawę i doktora Twiggsa.

Cały poprzedni dzień radca tytularny przeleżał bez sił, z wolna przychodząc do siebie, i dopiero po dziesięciogodzinnym głębokim śnie wrócił wreszcie w pełni do formy.

A teraz w komisariacie policji opowiadał swą niewiarygodną historię członkom grupy śledczej. Asagawa zapytał:

– Panie wicekonsulu, czy jest pan najzupełniej pewien, że to ten sam staruch, który w Rakuenie uderzył kapitana?

– Tak. Masa nie widział go w sypialni, ale kiedy z pomocą tłumacza poprosiłem go o opis człowieka z Rakuena, cechy okazały się zgodne: wzrost, wiek, wreszcie szczególny, przeszywający wzrok. To on! Bez żadnych wątpliwości. Zawarłszy znajomość z tym interesującym panem, jestem gotów uwierzyć, że zadał Błagolepowowi śmiertelny cios jednym jedynym dotknięciem. Dim-mak – tak bodaj pan to nazwał, doktorze?

– Ale czemu chciał pana zabić? – zapytał Twiggs.

– Nie mnie. Masę. Stary sztukmistrz jakoś zwąchał, że śledztwo zdobyło świadka, który może rozpoznać zabójcę. Plan musiał być taki: uśpić mojego kamerdynera i poszczuć na niego mamushi, a wszyscy wezmą to za nieszczęśliwy wypadek, tym bardziej że w Settlemencie już coś takiego zaszło. Moje nagłe przybycie pokrzyżowało ten zamiar. Gość zmuszony był zająć się mną i zrobił to tak zręcznie, że nie zdołałem stawić najmniejszego oporu. Zachodzę w głowę, jakim cudem wciąż żyję… Pytań jest mnóstwo – aż głowa pęka. A najważniejsze – to skąd starzec dowiedział się o istnieniu świadka?

Sierżant, który dotąd nie puścił pary z ust, tylko posępnie ssał cygaro, oznajmił:

– Za dużo gadamy. I to jeszcze przy postronnych. Co, na przykład, robi tu ten Anglik? – Arogancko wskazał palcem doktora.

– Mister Twiggs, przyniósł pan? – Zamiast odpowiedzieć zwrócił się do lekarza Fandorin.

Ów kiwnął głową, wydostał z teczki jakiś płaski i długi przedmiot, zawinięty w szmatkę.

– Tak. Proszę, zachowałem. A żeby nieboszczyk nie leżał w trumnie z gołą szyją, odżałowałem własny, krochmalony – powiedział Twiggs, odpakowując celuloidowy kołnierzyk.

– Czy może pan porównać odciski? – Radca tytularny także rozwinął jakieś zawiniątko, wyciągając lustro. – Leżało na parapecie. Robiąc salto, mój tajemniczy gość dotknął tafli.

– Co to za głupoty? – burknął Lockston, śledząc, jak Twiggs bada przez lupę odciski.

– Duży palec ten sam – tryumfalnie oznajmił doktor. – Odcisk absolutnie tożsamy z tym na kołnierzyku. Delta, pętla, widełki. Wszystko się zgadza.

– Co to? Co to? – spytał szybko Asagawa, podchodząc. – Czy to jakaś nowinka policyjnych nauk?

Twiggs z satysfakcją wziął się do objaśnień.

– Jak na razie to hipoteza, ale zasadniczo już dowiedziona. Mój kolega, doktor Folds ze szpitala Tsukiji pisze o tym rozprawę. Widzicie, dżentelmeni, wzór na opuszkach naszych palców jest unikatowy i niepowtarzalny. Można spotkać dwóch ludzi podobnych do siebie jak dwie krople wody, ale nie sposób znaleźć dwóch identycznych odcisków. Wiedziano o tym już w średniowiecznych Chinach. Jako podpis pod umową robotnicy zostawiali odcisk kciuka. To pieczęć nie do podrobienia…

Sierżant i inspektor słuchali, otwarłszy usta, a doktor coraz głębiej zapuszczał się w historyczne i anatomiczne detale.

– Cóż to za wielka rzecz postęp! – zakrzyknął wstrzemięźliwy zwykle Asagawa. – Nie ma takich tajemnic, których nie byłby zdolny wyjaśnić!

Fandorin westchnął.

– Prócz tej, jak z punktu widzenia postępu wyjaśnić sztuczki naszego dziarskiego staruszka. Odroczone zabójstwo, pogrążenie w letarg, przejściowy paraliż, żmija w rękawie… Mistyka!

Asagawa i Twiggs spojrzeli po sobie.

– Shinobi - powiedział inspektor.

Doktor przytaknął ruchem głowy.

– Słysząc o mamushi w rękawie, też o nich pomyślałem.

Ileż mądrości

Tajemnie skrywa w sobie

Serce mamushi.

Noworoczny śnieg

– Ich klasyczny trik. Jeśli się nie mylę, zwie się mamusi-gama, sierp żmijowy? – zwrócił się Twiggs do Japończyka. – Proszę opowiedzieć panu wicekonsulowi.

– Lepiej pan, sensei – z szacunkiem odpowiedział Asagawa. – Jestem pewien, że przewyższa mnie pan erudycją i, o wstydzie, dużo lepiej zna pan dzieje mego kraju.

– Ale cóż to znów za shinobi? – niecierpliwie zakrzyknął Lockston.

– „Skradacze” – wyjaśnił doktor, ostatecznie przejmując w swoje ręce ster rozmowy. – Kasta szpiegów i najemnych zabójców. Najbardziej wyrafinowanych w dziejach świata. Japończycy wielbią przecież doprowadzanie wszelkiego mistrzostwa do perfekcji. Osiągają najwyższą doskonałość w złym i dobrym. Inaczej tych na wpół mitycznych rycerzy płaszcza i sztyletu zwano rappa, suppa albo ninja.

– Ninja? – powtórzył radca tytularny, przypominając sobie, że z ust Doronina słyszał już to słowo. – Proszę mówić, doktorze.

– O ninja wypisują cuda. Mogli oni jakoby zmieniać się w żaby, ptaki i węże. Latać w powietrzu, skakać z wysokich murów, biegać po wodzie i tak dalej. W istocie, ma się rozumieć, to baśnie, po części stworzone przez samych shinobi, ale też w jakiejś mierze i prawda. Interesowałem się ich historią, czytałem traktaty napisane przez znakomitych mistrzów ninjutsu, skrytej sztuki, i mogę potwierdzić: owszem, umieli skakać z przewieszonej ściany, wysokiej na dwadzieścia jardów. Za pomocą specjalnych przyrządów mogli chodzić po błocie. Przekraczali fosy i rzeki, chodząc po dnie, i dokonywali jeszcze mnóstwa na wskroś fantastycznych sztuk. Kasta owa miała własną moralność, z punktu widzenia pozostałej ludzkości najzupełniej nieprawdopodobną. Okrucieństwo, odstępstwo, oszustwo wynieśli do rangi najwyższego dobra. Istniał nawet zwrot: „perfidny jak ninja”. Utrzymywali się z zabójstw na zlecenie. Wymagało to ogromnych pieniędzy, ale za to ninja można było zaufać. Przyjąwszy zlecenie, wypełniali je nawet za cenę własnego życia. I zawsze potrafili dopiąć swego. Kodeks shinobi zalecał wiarołomstwo, ale z wyjątkiem stosunków z klientem. I wszyscy o tym wiedzieli.

Żyli owi skradacze w odosobnionych skupiskach. Do przyszłego zawodu przygotowywali się od kolebki. Opowiem panom pewną historię, to zrozumiecie, jak kształcono małych shinobi.

Pewien znakomity ninja miał możnych wrogów, którzy wreszcie zabili go, odrąbali mu głowę, ale nie byli do końca pewni, czy to człowiek, o którego im szło. Pokazali więc swoje trofeum ośmioletniemu synowi ofiary i zapytali: „Poznajesz?”. Chłopiec nie uronił ani łezki, bo zhańbiłby pamięć ojca, ale wszystko i tak wyczytać się dało z jego twarzyczki. Mały ninja z honorami pochował głowę, a zaraz potem, nie mogąc znieść straty, rozciął sobie brzuch i zmarł bez jednego jęku, jak prawdziwy bohater. Wrogowie wrócili do siebie uspokojeni, a tymczasem głowa, którą pokazali chłopcu, należała do najzupełniej obcego człowieka, zabitego przypadkowo, przez pomyłkę.

– Cóż za charakter! Jaki heroizm! – zakrzyknął wstrząśnięty Erast Pietrowicz. – Gdzież do niego spartańskiemu chłopcu z jego lisem!

Doktor uśmiechnął się z satysfakcją.

– Spodobała się historia? To opowiem panom jeszcze jedną. Też dotyczy ofiarności, lecz w całkiem innym stylu. Epizod godny pióra powieściopisarza w duchu sir Waltera Scotta czy monsieur Dumasa. Czy wiecie, jak zginął wielki wódz z szesnastego wieku, książę Uesugi? To posłuchajcie.

Uesugi wiedział, że mogą go zabić, i podjął takie środki ostrożności, że nie zdołałby się doń dobrać żaden zabójca. A jednak ninja przyjęli zlecenie. Zadanie powierzyli karłowi. Karły cenili sobie ninja szczególnie wysoko, umyślnie zmuszając je do wzrastania (a ściślej – niedorastania) w specjalnych glinianych dzbanach. Człowieczek ten nosił imię Jinnai, a wzrostu miał mniej niż trzy stopy. Od dzieciństwa trenowano go do działań w bardzo wąskich i ciasnych pomieszczeniach.

Zabójca przekradł się do zamku szparą, przez którą wśliznąć mógłby się chyba tylko kot. Ale przemknąć się na pokoje księcia nie mogłaby nawet mysz, więc Jinnaiowi wypadło długo czekać. Czy wiecie, jakie miejsce wybrał sobie na oczekiwanie? To, gdzie wódz wcześniej czy później musiał koniecznie zajrzeć. Kiedy księcia nie było w twierdzy i straże nieco osłabiły czujność, Jinnai zakradł się do jaśnie oświeconej wygódki, skoczył do szamba i zarył się po szyję w apetycznej gnojówce. Tak przesiedział wiele dni, aż do powrotu ofiary. Wreszcie Uesugi wybrał się za potrzebą. Jak zawsze odprowadzali go ochroniarze. Szli z przodu, po bokach, z tyłu. Przeszukali cała wygódkę, zajrzeli nawet w dziurę, ale Jinnai dał nura z głową. A potem skręcił z bambusowych rurek dzidę i wetknął ją wprost w anus wielkiego człowieka. Uesugi wydał rozdzierający wrzask i umarł. Samuraje, wbiegłszy, nie pojęli nawet, co mu się stało. A co najdziwniejsze – sam karzeł pozostał przy życiu. Póki na górze trwał zamęt, siedział skulony, oddychając przez rurkę. A nazajutrz wymknął się z zamku i doniósł jōninowi o wypełnieniu zadania…

– K-komu?

– Jōnin - to generał klanu, strateg. On przyjmował zlecenia, on decydował, któremu z chuninów, oficerów, powierzyć opracowanie akcji, a osobiście zabijali i szpiegowali geninowie, żołnierze. Każdy genin dążył do osiągnięcia perfekcji w jakimś wąskim zakresie, w którym nie miał sobie równych. Na przykład, w bezszelestnym marszu shinobi – aruki, w intonjutsu, poruszaniu się bez dźwięku i rzucania cienia, albo w fukumi-bari, pluciu jadem.

– Co? – zamrugał Lockston. – W czym?

– Ninja miał w ustach bambusową rurkę z paroma nasączonymi trucizną igłami. Mistrz fukumi-bari wypluwał je raptem na dość znaczny dystans, do dziesięciu, piętnastu kroków. Shinobi nade wszystko cenili sobie sztukę szybkiej zmiany powierzchowności. O sławnym Jaemonie Jamadzem piszą, że gdy przebiegał przez tłum, świadkowie opisywali potem sześciu różnych ludzi, z których każdy był inny. Shinobi w ogóle starali się nie pokazywać prawdziwej twarzy obcym. Był to przywilej wyłącznie kamratów z klanu. Dla zmiany powierzchowności umieli dodawać sobie lub, na odwrót, ujmować zmarszczek, zmieniać sposób chodzenia, kształt nosa i ust, nawet wzrost. Jeśli zaś ninja trafił w położenie bez wyjścia i groziła mu niewola, zabijał się, ale przedtem obowiązkowo pozbawiał się twarzy. Wrogowie nie mogli zobaczyć go nawet po śmierci. Był raz przesławny shinobi przezwiskiem Sarutobi – Małpi Sus. Dostał to imię, bo umiał skakać jak małpa. Sypiał na gałęziach drzew, najzwyczajniej przeskakiwał wymierzone weń włócznie, i tak dalej. Pewnego razu, skacząc z muru zamku szoguna, gdzie wysiano go na przeszpiegi, Sarutobi wpadł w potrzask. Straż ruszyła nań, wywijając mieczami. Wtedy ninja odrąbał sobie stopę, w jednej chwili założył opaskę uciskową i jął uciekać, skacząc na jednej nodze. Widząc jednak, że nie ujdzie, odwrócił się do prześladowców, obrzucił ich stekiem ulicznych wyzwisk i przeszył sobie gardło mieczem, ale przedtem, jako powiada kronika, „odciął sobie twarz”.

– Jak to: odciął twarz? – zapytał Fandorin.

– Niezbyt wiadomo. To chyba zwrot przenośny, oznaczający: pociął, oszpecił, sprawił, że była nierozpoznawalna.

– Ale wspominał pan i o ż-żmii. Mamusi-gama – chyba tak?

– Ach, tak. „Skradacze” chlubili się nadzwyczaj zręcznym wykorzystywaniem dla swych celów zwierząt. Gołębi pocztowych, myśliwskich sokołów, nawet pająków, żab i żmij. Stąd też wzięły się legendy, że umieją przybrać kształt dowolnego stworzenia. Szczególnie często shinobi nosili ze sobą żmije, które nigdy ich nie kąsały. Mogły się przydać dla zdobycia trucizny, wtedy ninja wyciskał jej kilka kropel jadu, lub po to, by podrzucić ją na posłanie wroga, wreszcie na postrach. Sierp żmijowy polegał na tym, że mamushi przywiązywano za ogon do rękojeści sierpa. Wymachując tą egzotyczną bronią, „skradacz” mógł wzbudzić panikę w tłumie i w zamieszaniu zniknąć.

– Zgadza się! Jak na dłoni! – Erast Pietrowicz z przejęcia zerwał się z miejsca. – Kapitana zabił ninja, posługując się swoją t-tajemną sztuką. I ja go wczoraj widziałem. Teraz wiemy, kogo szukać. Starca shinobi, powiązanego z satsumskimi samurajami!

Doktor i inspektor wymienili spojrzenia, przy czym Twiggs przybrał wyraz konfuzji, a Japończyk kiwnął głową jakby z lekką przyganą.

– Mister Twiggs wygłosił nader interesujący wykład – z wolna powiedział Asagawa. – Ale zapomniał wspomnieć o jednym ważnym szczególe… Perfidnych shinobi już od dobrych trzystu lat nie ma…

– Racja – nie bez winy potwierdził lekarz. – Oczywiście, powinienem był uprzedzić o tym zaraz na początku, by nie wprowadzać panów w błąd.

– A gdzież się oni p-podziali? – W głosie radcy tytularnego dźwięczał autentyczny zawód.

– Jak widać, wypada mi doprowadzić mój, jak się wyraził inspektor, wykład do końca. – Doktor przyłożył rękę do piersi, jakby prosząc Asagawę o wybaczenie. – Trzysta lat temu „skradacze” żyli w dwóch dolinach, oddzielonych od siebie górskim grzbietem. Do głównego klanu należała dolina Iga, stąd nazywano ich Iga-ninja. Tą malutką prowincją, osłoniętą zewsząd przewieszonymi skałami, władały pięćdziesiąt trzy rody dziedzicznych szpiegów. U „skradaczy” istniało coś w rodzaju republiki, którą rządził obieralny jōnin. Ostatniego z władców zwano Momochi Tamba – o tym człowieku jeszcze za życia krążyły legendy. Cesarz ofiarował mu herb honorowy, na którym widniało siedem księżyców i strzała. Kronika mówi, że zła czarownica obraziła się na Kioto i obłożyła je klątwą: na niebie nad cesarską stolicą zapłonęło siedem księżyców, i wszystkich mieszkańców zdjęła zgroza wobec tak niebywałego ataku. Cesarz zawezwał na pomoc Tambę. Ten raz tylko rzucił okiem na firmament, naciągnął łuk i bezbłędnie posłał strzały w te z księżyców, które dodała czarownica. Szelma została zabita, a diabelstwo sczezło. Bóg raczy wiedzieć, co tam w istocie zaszło, ale sądząc z tego, że krążyły podobne opowieści, reputacja Tamby była zaiste legendarna. Na swe nieszczęście potężny jōnin wdał się w spór z kimś jeszcze potężniejszym – wielkim dyktatorem Nobunagą. I to już nie bajki, lecz historia.

Trzykrotnie Nobunaga wysyłał armie na podbój prowincji Iga. Pierwsze dwa razy nieliczni ninja zwyciężali samurajów. Napadali nocą na obóz ekspedycji karnej, podkładali ogień i siali panikę, uśmiercali najlepszych dowódców, przebrani w barwy wrogów prowokowali krwawe starcia pomiędzy oddziałami najeźdźczych armii. Tysiące wojowników położyło głowy w wąwozach i na górskich przełęczach.

Wreszcie cierpliwość Nobunagi się wyczerpała. W dziewiątym roku Niebiańskiej Sprawiedliwości, czyli tysiąc pięćset osiemdziesiątym pierwszym chrześcijańskiej miary czasu, dyktator przywiódł do Igi wielką armię, wielokrotnie przewyższającą liczebność mieszkańców doliny. Samuraje masakrowali na swej drodze wszystko, co żyje. Nie tylko kobiety i dzieci, ale i bydło domowe, górską zwierzynę, nawet jaszczurki, myszy i żmije – bali się, że to przeobrażeni shinobi. A co najgorsze, napastników wspierali ninja z sąsiedniej prowincji Koga, tak zwani kōga-ninja. Oni to zapewnili Nobunadze zwycięstwo, gdyż znali wszystkie sztuczki i fortele skradaczy.

Momochi Tamba z resztką drużyny obwarował się w starym chramie na górze Hijiyama. Walczyli potąd, aż wszyscy zginęli od strzał i ognia. Ostatni ze skradaczy poderżnęli sobie gardła, wcześniej „odcinając” twarze.

Ze śmiercią Tamby i jego ludzi historia shinobi kończy się ostatecznie. Kōga-ninja, którzy okazali pomoc najeźdźczej armii, otrzymali w nagrodę godność samurajów, a potem spełniali obowiązki strażników dworu szogunów. Wojny dobiegły kresu, w kraju na dwa i pół wieku zapanował spokój, a rzemiosło shinobi okazało się bezużyteczne. Na sytej, próżniaczej służbie dawni magowie sztuk tajemnych w parę pokoleń zatracili wszystkie swoje nawyki. W ostatnim okresie szogunatu, przed rewolucją, potomkowie skradaczy strzegli komnat kobiecych. Roztyli się, rozleniwili. Najważniejszą sprawą w ich życiu bywał wówczas opad śniegu.

– Co? – zapytał Erast Pietrowicz, uznawszy, że się przesłyszał.

– Tak, tak. – Doktor uśmiechnął się. – Najzwyklejszy śnieg, który w Tokio skądinąd trafia się nie co roku. Jeśli śnieg zdarzał się w Nowy Rok, w pałacu urządzano tradycyjną zabawę: służące dzieliły się na dwa wojska i obrzucały śnieżkami. Dwa piszczące z podniecenia oddziały, jeden w białych, drugi w czerwonych kimonach, toczyły bitwę dla rozrywki szoguna i dworaków. Pośrodku, rozdzielając armie, stał łańcuszek odzianych w czarne uniformy ninja. Rzecz jasna, większość śnieżek trafiła w ich spasione od wielowiekowego nieróbstwa fizjonomie i wszyscy widzowie zataczali się ze śmiechu. Taki był niesławny koniec sekty strasznych zabójców.

Odwróciła się

Jeszcze jedna stronica -

Noworoczny śnieg.

Biały koń w mydle

Ale historia ta nie przekonała Fandorina.

– Przywykłem ufać f-faktom, a te świadczą, że shinobi nie znikli. Któryś z pańskich spasionych nierobów mimo wszystko przeniósł przez wieki sekrety tego strasznego rzemiosła.

– Niemożliwe. – Asagawa pokręcił głową. – Zostawszy dworskimi strażnikami, shinobi zyskali godność samurajów, a to znaczy, że obowiązani byli żyć wedle kodeksu bushido, rycerskiego honoru. Nie zgnuśnieli, lecz po prostu odżegnali się od podłego arsenału przodków: zdrady, oszustwa, zabójstw znienacka. Żaden z wasali szoguna nie śmiałby zachować i przekazać w sekrecie swym dzieciom tak haniebnych nauk. Z całym szacunkiem, panie wicekonsulu, radzę porzucić tę wersję.

– No, a jeśli to nie potomek średniowiecznych ninja? – zawołał doktor. – Jeśli to samouk? Są przecież traktaty ze szczegółowym opisem forteli ninja, ich przyrządów, tajnych wynalazków. Sam czytałem Opowieść o sekretach skradaczy, napisaną w siedemnastym wieku przez niejakiego Kiyonobu ze sławetnego rodu shinobi. Wtedy też pojawiło się dwudziestodwutomowe dzieło Dziesięć tysięcy rzek spływa do morza, ułożone przez Fujibayashi Samuji-Yasutake, latorośl jeszcze innej szacownej wśród ninja familii. Załóżmy, że są też inne, jeszcze bardziej szczegółowe, a szerzej nieznane manuskrypty. Na podstawie takich źródeł można było w pełni wskrzesić utraconą sztukę!

Inspektor powstrzymał się od komentarza, ale wyraz jego twarzy świadczył o tym, że w podobną możliwość nie wierzy. Skądinąd radca tytularny odniósł wrażenie, że rozmowy o shinobi niezbyt Asagawę ciekawią. A może była to japońska powściągliwość?

– Tak więc – jął podsumowywać wcześniejsze wywody Erast Pietrowicz, popatrując uważnie na inspektora – w ręku mamy niewiele. Wiemy, jak wygląda prawdopodobny zabójca kapitana Błagolepowa. To po pierwsze. Ale jeśli ten człowiek włada sztuką shinobi, to z całą pewnością umie zmieniać powierzchowność. Mamy dwa jednakowe odciski palca. To po drugie. Ale czy można zaufać takiemu sposobowi identyfikacji, nie jest pewne. Pozostaje trzecie: gospodarz Rakuena. Proszę powiedzieć, Asagawa-san, czy dała coś pańska inwigilacja?

– Owszem – odparł chłodno Japończyk. – Jeśli skończył pan omawiać swoją wersję, przedstawię, za pańskim pozwoleniem, rezultaty naszych działań.

– P-proszę uprzejmie.

– Minionej nocy o godzinie drugiej minut szesnaście Semushi opuścił Rakuen tajnymi drzwiami, już wcześniej wykrytymi przez moich agentów. Na ulicy zachowywał ostrożność, ale ludzi mamy doświadczonych i Garbus nie zauważył, że jest śledzony. Odwiedził godaun spółki Sakuraja w dzielnicy Fukushima.

– Co to takiego g-godaun?

– Skład, magazyn – szybko wyjaśnił Lockston.

– Dalej, dalej! Co robił w tym godaunie? Jak długo tam był?

Asagawa bez pośpiechu dobył mały zwój pokryty hieroglifami i powiódł palcem po pionowych wierszach.

– Semushi spędził w godaunie czternaście minut. Co tam robił, agenci nie wiedzą. Kiedy wyszedł, jeden z moich ludzi podążył za nim, drugi został.

– Słusznie – przytaknął Fandorin i stropił się: inspektor najwyraźniej znał swój fach i nie oczekiwał akceptacji wicekonsula.

– Po kolejnych siedmiu minutach – wciąż tym samym obojętnym tonem kontynuował Asagawa – z godaunu wyszło trzech mężczyzn. Czy byli to Satsumczycy, nie wiadomo, bo nie rozmawiali ze sobą, ale jeden przyciskał do boku lewą rękę. Agent nie jest całkiem pewien, ale wydało mu się, że ręka ta jest niewładna.

– Suchoręki! – stęknął sierżant. – I czemuż to pan, Go, nic nie gadał?

– Nazywam się Goemon – poprawił Japończyk, najwidoczniej dużo bardziej niż Fandorin przywiązany do swego imienia. Pytanie pozostało bez odpowiedzi. – Agent dostał się do godaunu i przeprowadził rewizję, starając się niczego nie ruszać. Znalazł trzy katany przepięknej roboty. Jedna z nich ma osobliwą rękojeść, oklejoną papierem do szlifowania.

Tu już cała trójka słuchaczy przemówiła jednym głosem.

– To oni! Oni! – Twiggs plasnął w ręce.

– Do diabła! – Lockston wypluł cygaro. – A niech cię szlag, milczku przeklęty!

Fandorin wyraził tę samą myśl oględniej:

– I mówi pan o tym dopiero teraz? Po tym, jak bitą godzinę błądzimy po manowcach szesnastego wieku?

– Pan jest zwierzchnikiem, ja podwładnym – lodowato odparł Asagawa. – Nam, Japończykom, wpojono dyscyplinę i subordynację. Najpierw przemawia starszy, potem młodszy.

– Słyszałeś, Rusty, ten ton? – łypnął na Fandorina sierżant. – Oto, za co tak ich nie lubię. Niby to przebierają w słowach, a tylko patrzą, jak zrobić z ciebie durnia.

Japończyk odciął się, patrząc nadal tylko na radcę tytularnego:

– Do współpracy wzajemna sympatia nie jest konieczna. Erast Pietrowicz nie bardziej niż Lockston lubił, by robiono zeń durnia, dlatego też nader sucho stwierdził:

– Ufam, inspektorze, że to wszystkie fakty, które chciał nam pan przekazać.

– Fakty wszystkie, ale są jeszcze hipotezy. Jeśli przedstawiają one dla panów wartość, za waszym pozwoleniem…

– Ależ mów pan, do diabła! Cóż to za sekrety? – Fandorinowi także puściły nerwy, ale zaraz pożałował wybuchu.

Wargi nieznośnego Japończyka drgnęły w nikłym uśmieszku: „A jakże, czułem, żeś i ty z tej samej gliny, tylko starasz się sprawiać kulturalne wrażenie”.

– Mówię, nic nie ukrywam – tu uprzejmy skłon głowy. – Trzej nieznajomi wyszli z godaunu bez broni. Moim skromnym zdaniem oznacza to dwie rzeczy: po pierwsze, mają zamiar tam wrócić. Po drugie, muszą skądś wiedzieć, że minister Ōkubo ma teraz dobrą ochronę, i albo porzucili swój plan, albo postanowili przeczekać. Niecierpliwość pana ministra i jego niechęć do ochrony osobistej są dobrze znane.

– Godaun, o-oczywista, jest pod obserwacją?

– Bardzo ścisłą i pewną. Z Tokio przysłano mi do pomocy najlepszych specjalistów. Gdy tylko Satsumczycy się zjawią, dostanę sygnał i będzie można dokonać aresztowania. Rzecz jasna, z sankcji pana wicekonsula.

To ostatnie zdanie zabrzmiało tak pełnym szacunku tonem, że Fandorin aż zacisnął zęby, bo zakrawało to wręcz na szyderstwo.

– D-dziękuję. Ale z tego, co słyszę, sam podjął pan decyzję.

– Decyzję tak. Jednakże bez pana aresztowanie byłoby bezprawne. I bez pana, oczywiście, także, panie sierżancie. – Znów drwiąco uprzejmy ukłon.

– A jakże – uśmiechnął się okrutnie Lockston – jeszcze tego brakuje, żeby tubylcza policja szarogęsiła się nam w granicach Settlementu. – Tyle że jedno wam, chłopaki, powiem: do dupy ten wasz plan. Trzeba jak najszybciej lecieć do godaunu, zastawić zasadzkę i capnąć tych typków na podejściu, dopóki są bezbronni i nie dobrali się do szabel.

– Przy całym szacunku dla pańskiego punktu widzenia, mister Lockston, tych ludzi nie można capnąć, dopóki są bezbronni i nie dobrali się do szabel.

– A to niby dlaczego?

– Dlatego że Japonia to nie Ameryka. Musimy mieć dowody przestępstwa. Żadnych poszlak przeciw Satsumczykom nie ma. Aresztować ich można tylko z bronią w ręku.

– Asagawa-san ma rację – zmuszony byt przyznać Fandorin.

– Rusty jesteś tu nowym człowiekiem, nic nie rozumiesz. Przecież jeśli ta trójka to doświadczeni hitokiri, znaczy rezuny, to naszatkują tam kupę luda.

– Albo, co jeszcze pewniejsze, skończą ze sobą i wtedy śledztwo stanie w martwym punkcie – dorzucił doktor. – Toż to samuraje! Nie, inspektorze, pański plan jest naprawdę kiepski!

Asagawa dał im się jeszcze trochę popieklić, po czym powiedział:

– Nie zdarzy się ani pierwsze, ani drugie. Gdyby panowie zechcieli pofatygować się do mnie do komisariatu, pokazałbym, jak zamierzamy przeprowadzić operację. Poza tym z komisariatu do dzielnicy Fukushima jest ledwie pięć minut drogi.

* * *

Keisatsu-sho, japoński komisariat policji, mało przypominał biuro sierżanta Lockstona. Municypalna twierdza praworządności sprawiała imponujące wrażenie. Masywne drzwi z szyldem z brązu, ceglane ściany, blaszany dach, stalowe kraty w oknach więziennej celi. Słowem – twierdza, w tym zawierało się wszystko. Placówka Asagawy zaś mieściła się w niskim budynku z desek, krytym dachówką i przywodzącym na myśl stodołę lub szopę. Co prawda, u wejścia dyżurował wartownik w nienagannym mundurze i wypucowanych butach, ale ten japoński stójkowy był drobniutki, a do tego jeszcze okularnik. Lockston, przechodząc, popatrzył na niego i tylko prychnął.

Wnętrze zaś okazało się całkiem dziwaczne.

Policjanci municypalni snuli się po korytarzach godnie, wręcz sennie, a tu wszyscy mrowili się jak myszy, szybko kłaniając się w biegu i rzucając naczelnikowi krótkie pozdrowienia. Bez przerwy zamykały się i otwierały drzwi. Erast Pietrowicz zajrzał w jedne: dostrzegł rząd biurek, przy każdym malutkiego urzędnika, a wszyscy wodzili co tchu pędzelkami po papierze.

– Dział rejestracji – wyjaśnił Asagawa. – Uważamy to za najważniejszą część pracy policyjnej. Gdy władzy wiadomo, gdzie kto mieszka i czym się zajmuje, liczba przestępstw spada.

Z przeciwległej strony korytarza dochodził dźwięczny stuk, jak gdyby cały tłum rozpuszczonej dzieciarni wodził zapamiętale patykami po parkanie. Erast Pietrowicz, wykorzystując przewagę swego wzrostu, zajrzał w okienko nad drzwiami.

Dwudziestu ludzi w czarnych watowanych strojach i drucianych maskach łupiło, ile wlezie, jedni drugich bambusowymi kijami.

– Zajęcia z szermierki, obowiązkowe dla wszystkich. Ale my nie tu, tylko na strzelnicę.

Inspektor skręcił za róg i wyprowadził gości na podwórze, które uderzyło Fandorina czystością i zadbaniem. Ładna była zwłaszcza miniaturowa, zaciągnięta rzęsą sadzawka, w której godnie zataczał kręgi szkarłatny karp.

– Uwielbia to mój zastępca – wymamrotał Asagawa, jak się zdaje, nie bez zmieszania. – A zwłaszcza kamienne ogrody… Zresztą ja się nie sprzeciwiam.

Fandorin obejrzał się wokół, oczekując, że zobaczy jakieś rzeźby, ale wyciosanych z kamienia roślin nigdzie nie zobaczył. Tylko drobny żwirek, a na nim kilka masywnych polnych kamieni, rozstawionych bez jakiejkolwiek symetrii.

– To, jak się zdaje, alegoria walki porządku z chaosem – rzekł doktor z miną znawcy. – Niezłe, choć może trochę zbyt uproszczone.

Radca tytularny i sierżant spojrzeli na siebie. Pierwszy z zakłopotaniem, drugi ironicznie.

Zeszli pod ziemię, do długiej piwnicy, oświetlonej lampami olejnymi. Sądząc po tarczach strzelniczych i skrzynkach wystrzelonych łusek, znajdowała się tu policyjna strzelnica. Uwagę Fandorina skupiły trzy słomiane kukły ludzkiego wzrostu: każda obleczona w kimono, z bambusowym mieczem.

– Najłaskawiej proszę pana wicekonsula o zapoznanie się z moim planem. – Asagawa podkręcił knoty lamp, zrobiło się jaśniej. – Na moją prośbę pan wiceintendent Suga przysłał dwóch dobrych strzelców z broni krótkiej. Sprawdziłem ich na tych figurach, obaj strzelają celnie. Pozwolimy Satsumczykom wejść do godaunu. Potem przyjdziemy ich aresztować. Tylko we czwórkę: jeden odgrywać będzie starszego, trzej – szeregowych członków patrolu. Gdyby było więcej, Satsumczycy rzeczywiście mogliby skończyć ze sobą, lecz w tym wypadku będą pewni, że z tak małym oddziałem poradzą sobie bez trudu. Dobędą mieczy, a wtedy „starszy” pada na podłogę – jego rola na tym się kończy. Trzej z „patrolu” (dwaj tokijczycy i ja) wyciągają spod płaszczy rewolwery i otwierają ogień. Strzelać będziemy w ręce. W ten sposób, po pierwsze, ujmiemy złoczyńców z bronią w ręku, a po drugie – nie pozwolimy im ujść sprawiedliwości.

Amerykanin trącił Erasta Pietrowicza łokciem w bok:

– Słyszałeś, Rusty! Będą strzelać w ręce! Nie takie to proste, mister Go. Wiadomo, jacy są z Japończyków strzelcy! Plan może niezły, ale nie pan powinien tam iść.

– A kto w takim razie, jeśli wolno spytać? I pozwolę sobie przypomnieć, że moje imię brzmi Goemon.

– Okay! Niech będzie Goemon. Kto ma iść nadziać ołowiem żółto… znaczy się, Satsumczyków? Po pierwsze, oczywiście, ja. Powiedz, Rusty, dobrze strzelasz?

– Tak sobie – skromnie odpowiedział Erast Pietrowicz, umiejący z dwudziestu kroków wpakować cały bębenek w punkt. – Ma się rozumieć, z broni długiej i z podpórki.

– Świetnie! Co do pana, doc, już swoje wiemy. Strzela pan tak, jak rżnie skalpelem. Jest pan tu naturalnie jakby człowiekiem postronnym i wziąć udziału w naszym show nie ma pan obowiązku, ale jeśli się pan nie obawia…

– A skąd! – ożywił się Twiggs. – Ja teraz, wie pan, już żadnej strzelaniny się nie boję. Trafić w cel dużo łatwiej niż, powiedzmy, porządnie połatać mięsień czy założyć szew.

– Zuch, Lance! Teraz, Go, ma pan trójkę swoich „patrolowych”. Wbijemy Rusty’ego i Lance’a w mundury i będziemy odstawiać trzech tępych municypalnych. Pana, za pozwoleniem, weźmiemy na czwartego, niby w charakterze tłumacza. Pogada pan z nimi i lu na podłogę, a resztę zrobimy sami. Zgoda, chłopaki?

– Oczywiście! – z entuzjazmem zawołał doktor, zachwycony perspektywą przygody.

„Mężczyzna – pomyślał Erast Pietrowicz – najbardziej nawet pokojowego fachu, raz wziąwszy broń do ręki, nigdy nie zapomni tego doznania i zapragnie doświadczyć go znowu”.

– Proszę wybaczyć dociekliwość, ale można by zobaczyć, jak panowie strzelacie? – zapytał Asagawa. – Rzecz jasna, nie śmiem wątpić w wasze słowo, ale operacja jest zbyt ważna i odpowiadam za nią przed wiceintendentem, a i przed samym panem ministrem.

Twiggs zatarł ręce.

– No cóż, z chęcią. Czy użyczy mi pan jeden z pańskich godnych uwagi koltów, sir?

Sierżant wręczył mu rewolwer. Doktor zrzucił surdut, zostając w samej kamizelce. Z lekka poruszył palcami prawej ręki, ścisnął kolbę, pedantycznie wycelował i pierwszą zaraz kulą przebił jednej z kukieł słomiany napięstek. Bambusowy miecz upadł na podłogę.

– Brawo, Lance!

Twiggs ugiął się pod mocnym klapsem w plecy, lecz inspektor pokręcił głową.

– Sensei, z całym szacunkiem… Rozbójnicy nie będą stać i czekać, aż pan wyceluje. To przecież nie europejski pojedynek na pistolety. Trzeba strzelać piorunem, a do tego brać pod uwagę, że pański przeciwnik też będzie w ruchu.

Japończyk nacisnął nogą jakąś dźwignię i manekiny zatoczyły nagle krąg na swym drewnianym postumencie niczym na karuzeli.

Lancelot Twiggs mrugnął, opuścił rewolwer.

– Nie. Tego nie ćwiczyłem. Nie dam rady.

– Dawaj mnie!

Sierżant odsunął lekarza. Stanął w rozkroku, ugiął nogi, energicznie wyrwał z kabury kolta i wypalił cztery razy z rzędu. Jedna z kukieł gruchnęła z postumentu, we wszystkie strony frunęły paździerze.

Asagawa podszedł, kucnął.

– Cztery dziury: dwie w piersi, dwie w brzuchu.

– A coś pan myślał! Walter Lockston wali bezbłędnie.

– Nic z tego. – Japończyk wyprostował się. – Potrzebujemy ich żywych. Trzeba bezwarunkowo strzelać w ręce.

– Aha! Proszę spróbować. Łatwo się mówi!

– Zaraz spróbuję. Czy byłby pan uprzejmy zakręcić w drugą stronę? Tylko proszę szybciej, a pan wicekonsul wyda komendę.

Sierżant rozpędził manekiny, tak że aż zamigotało w oczach.

Asagawa stał, trzymał rękę w kieszeni.

– Ognia! – krzyknął Fandorin, i nie domówił jeszcze ostatniej zgłoski tego krótkiego słowa, gdy huknął strzał.

Inspektor wypalił, nie celując, z biodra. Obie kukły zostały na miejscu.

– Oho! – tryumfalnie wykrzyknął Lockston. – Pudło! Zdjął nogę z dźwigni, figury zwolniły i okazało się, że jedna z dzierżących miecz rąk lekko się skrzywiła.

Doktor podszedł, schylił się.

– W samo ścięgno, z taką raną żywy człowiek nie utrzymałby nawet ołówka.

Sierżantowi obwisła szczęka.

– A niech cię, Go! Gdzieżeś się tak wyuczył?

– O, to, to – podchwyci! Fandorin. – Nigdy nie widziałem nic podobnego, nawet we włoskim cyrku, gdzie mistrz strącał kulą orzech z głowy własnej córki!

Asagawa pochylił się skromnie.

– Możecie nazwać to cyrkiem japońskim – powiedział. – Ja tylko połączyłem dwie nasze prastare sztuki: battōjutsu i inu-omono. Pierwsza to…

– Wiem, wiem! – przerwał żywo Erast Pietrowicz. – To sztuka błyskawicznego wyciągania miecza z pochwy. Tego można się nauczyć! A co to takiego inu-omono?

– Sztuka strzelania z łuku do biegnących psów – odparł niezwykły strzelec i radca tytularny od razu zamilkł, pomyślawszy, że nie życzy sobie za taką cenę żadnego cud-strzelania.

– Proszę powiedzieć, Asagawa-san – zapytał Fandorin. – Jest pan pewien, że pozostali dwaj pańscy ludzie strzelają równie dobrze?

– Dużo lepiej. Dlatego moje zadanie to Suchoręki, na niego dość będzie jednej celnej kuli. Ale może i pan wicekonsul chciałby zademonstrować swoją sztukę? Zaraz każę na powrót przyczepić ręce.

Erast Pietrowicz tylko westchnął.

– D-dziękuję. Widzę, że japońska policja świetnie przeprowadzi operację i bez naszego udziału.

* * *

Ale żadnej operacji nie było. Zarzucona sieć nie zgarnęła połowu. Satsumczycy nie wrócili do godaunu ani za dnia, ani w wieczornym zmierzchu, ani w nocnej ciemności.

Gdy promienie wschodzącego słońca zaróżowiły okoliczne wzgórza, Fandorin rzekł do sposępniałego inspektora Asagawy:

– Nie przyjdą.

– Niemożliwe! Samuraj nigdy nie porzuci swojej katany!

Nad ranem mało co zostało z ironicznej pewności siebie Japończyka. Stopniowo bladł, kąciki ust drgały mu nerwowo. Widać było, że z trudem zachowuje resztki opanowania.

Po wczorajszym szyderstwie Fandorin nie odczuwał wobec inspektora najmniejszego nawet współczucia.

– Nie należało aż tak dalece ufać we własne siły – zauważył mściwie. – Satsumczycy dostrzegli pańską inwigilację. Miecze samuraje może i cenią, lecz własną skórę, mimo wszystko, bardziej. Idę spać.

Twarz Asagawy zadrgała męczeńsko.

– A ja zostanę i zaczekam – wycedził przez ściśnięte zęby, już bez wszelkich „za pańskim pozwoleniem” czy „jeśli pan wicekonsul raczy pozwolić”.

– No, no…

Pożegnawszy Lockstona i doktora Twiggsa, Erast Pietrowicz ruszył do domu.

Pusty bulwar okrywał przejrzysty, subtelny obłok mgły, lecz radca tytularny nie widział ani bogatych fasad, ani połyskującej wilgocią jezdni – wzrok jego przykuwało dzieło nadprzyrodzone, noszące miano wschodu nad morzem. Młody człowiek szedł, dumając, że gdyby każdy zaczynał dzień od widoku, jak świat boży napełnia się życiem, światłem i pięknem, ohyda i nikczemność znikłyby z oblicza ziemi. W omytej przez wschód słońca duszy po prostu zbrakłoby na nie miejsca.

Aliści życie Erasta Pietrowicza przyjęło kształt taki, że czarownym rojeniom oddawać się mógł wyłącznie w głębi duszy, i to zaledwie przez chwilę – bezlitosny rozsądek niezwłocznie przywracał wszystkiemu proporcje. „Kontemplacja wschodu nad morzem zmniejszyłaby zapewne poziom przestępczości w pierwszej połowie doby, ale niechybnie okupiłaby to nadwyżka w drugiej – rzekł sobie w duchu radca tytularny. – Człowiek ma tę cechę, że wstydzi się chwil wzruszenia i uniesienia. Trzeba by dla równowagi zmusić całą ludność Ziemi do napawania się i zachodem. To także nieliche widowisko. Ale strach pomyśleć, co by się wówczas działo w dni pochmurne…”.

Fandorin z westchnieniem odwrócił się od kreacji boskiej do pejzażu stworzonego ludzką ręką. W ową czystą, spłukaną przez rosę godzinę i ten prezentował się niezgorzej, acz o ileż mniej doskonale: pod latarnią, z policzkiem na pięści, chrapał opadły z sił marynarz, a na rogu odpychająco szurał miotłą nazbyt gorliwy stróż.

Naraz ten ostatni wypuścił narzędzie pracy, obejrzał się, i w tejże chwili Fandorin usłyszał szybko narastający turkot i krzyk kobiecy. Zza rogu na bulwar wypadła wściekłym pędem lekka dwukółka. Omal nie przekoziołkowała, straciwszy jednym kołem kontakt z jezdnią, ale jakimś cudem odzyskała równowagę. Koń zdołał zawrócić przed samą balustradą, jednakże zwolnił nie na dłużej niż sekundę. Z oszalałym rżeniem rzucił łbem, gubiąc płaty piany, i puścił się obłąkanym galopem wzdłuż brzegu, szybko zbliżając się do Fandorina.

W powoziku siedziała kobieta. Trzymała się oburącz kozła i krzyczała przenikliwie. Rozpuszczone czarne włosy rozwiewał wiatr, kapelusik zapewne dawno zleciał. Wszystko było jasne: koń przeląkł się czegoś, poniósł, a właścicielka nie zdołała utrzymać wodzy.

Erast Pietrowicz nie analizował sytuacji i nie próbował odgadnąć możliwych następstw, tylko zeskoczył z trotuaru i pobiegł w tę samą stronę, w jaką gnał powozik, tak szybko, jak może biec ktoś, kto wciąż się ogląda.

Koń był ładnej białej maści, lecz grubo ciosany i niewysoki w kłębie. Radca tytularny widywał już takie w Jokohamie. Wsiewołod Witaljewicz powiedział, że to typowo japońska rasa, kapryśna i niezbyt odpowiednia do jazdy w zaprzęgu.

Fandorinowi nigdy w życiu nie zdarzyło się zatrzymywać spłoszonego konia, lecz raz podczas niedawnej wojny widział, jak zręcznie uczynił to pewien Kozak, i w imię swej wiecznej pogoni za wiedzą spytał, jak się to robi. „Rzecz główna, łaskawy panie, to nie łap za uzdę – podzielił się nauką naddoński junak. – Uny, kiedy zdumieją, tego nie lubią, ty się na szyi uwieś, łeb ciąg do ziemi i wrzeszcz, ale nie od maci, tylko od serca: «gołąbko, serdeńko, moja ty lubko», to przyjdzie do rozumu, a jeśli źrebiec, to mu trzeba «braciszku» abo i «mój ty zuchu» można”.

Gdy oszalałe stworzenie zrównało się z biegnącym, Erast Pietrowicz posłużył się tą teorią. Skoczył, zawisł na śliskiej od potu szyi, i tu dopiero uświadomił sobie, że nie wie, źrebiec to czy kobyła – nie było czasu sprawdzić. Dlatego też na wszelki wypadek spróbował i „serdeńka”, i „zucha”, „braciszka” i „gołąbki”.

Z początku nie pomogło. Może należało uspokajać konia po japońsku lub zirytował zwierzę balast na szyi, dość że przedstawicielka (czy może przedstawiciel) kapryśnej rasy dziwnie fuknęła, rzuciła głową i spróbowała capnąć radcę tytularnego zębami za ramię. Nie dała rady, wobec czego zaczęła po trosze zwalniać biegu.

Po jakichś dwustu krokach galop wreszcie ustał. Koń zatrzymał się, cały drżąc. Pierś i zad opływały mu strugi zmydlonego potu. Fandorin rozluźnił uścisk. Wstał chwiejnie i w pierwszym rzędzie wyjaśnił kwestię, jaka frapowała go przez cały niedługi, lecz bliski dlań wieczności czas, w którym spełniał rolę hołobli.

– Aha, jednak g-gołąbka – wymamrotał i wtedy dopiero spojrzał na uratowaną damę.

Była to utrzymanka czcigodnego Algernona Bullcoksa, źródło magicznego promieniowania, madame O-Yumi. Jej fryzura się rozsypała, na czoło spłynęło długie pasmo włosów, w rozdarciu sukni widniało białe ramię z purpurowym zadraśnięciem, ale i w tej postaci posiadaczka niezapomnianego srebrnego pantofelka była tak olśniewająca, że radca tytularny zamarł i tracąc równowagę ducha, zamrugał długimi rzęsami. „To nie żadne promieniowanie – przemknęło mu przez głowę – to oślepiająca piękność, dlatego tak nazwana, że można od niej oślepnąć…”.

A jeszcze pomyślał, że wątpliwe, czy w stroju niedbałym jest mu równie do twarzy, jak jej. Jeden rękaw surduta radcy tytularnego, kompletnie oberwany, zatrzymał się na łokciu, drugi rękaw zaś zdołała pogryźć kobyła, pantalony i sztyblety utytłały się w błocie, a najokropniejszy ze wszystkiego był, rzecz jasna, kwaśny odór końskiego potu, którym Erast Pietrowicz przesiąkł od stóp do głów.

– Jest pani cała? – zapytał po angielsku i z lekka się cofnął, by nie urazić jej powonienia. – Ma pani krew na ramieniu…

Spojrzała na otarcie, opuściła niżej wycięcie sukni – ukazał się dołek pod obojczykiem, a Fandorin zadławił się końcem zdania.

– Ach, to ja sama. Zaczepiłam rączką szpicruty – odpowiedziała Japonka i beztrosko strąciła palcem koralową kropelkę.

Glos kurtyzany okazał się zaskakująco niski, nieco ochrypły, w świetle europejskich gustów nieładny, ale dźwięczący czymś, za sprawą czego Fandorin opuścił na chwilę oczy.

Wziąwszy się w garść, znowu spojrzał jej w twarz i zobaczył, że się uśmiecha. Jego zażenowanie musiało ją bawić.

– Widzę, że niezbyt się pani przestraszyła – zauważył.

– Bardzo, ale miałam czas dojść do siebie. Pan tak czule obejmował się z moją Naomi. – W wydłużonych oczach zabłysnęły figlarne iskierki. – Ach, prawdziwy z pana bohater, i gdybym ja z kolei była prawdziwą Japonką, musiałabym spłacać panu dług wdzięczności do końca mych dni. Ale nauczyłam się od was, cudzoziemców, wielu przydatnych rzeczy. Na przykład, że można po prostu powiedzieć: „Dziękuję, sir”, i zamknąć rachunek. Dziękuję, sir. Jestem panu wielce zobowiązana.

Podniosła się z siedzenia i wykonała wytworny dyg.

– Nie ma za co – Fandorin skłonił głowę. Spojrzał na smętnie zwisający rękaw i jak najszybciej go urwał. Bardzo pragnął wciąż słyszeć jej głos, więc zapytał: – O tak wczesnej porze wybrała się pani na spacer? Nie ma jeszcze piątej.

– Co rano jeżdżę na cypel cieszyć się widokiem wschodu słońca nad morzem. To najpiękniejszy widok na świecie – odrzekła O-Yumi, zakładając pasemko włosów za maleńkie, odstające, różowo przeświecające uszko.

Erast Pietrowicz spojrzał na nią z zaskoczeniem. Jak podsłuchała jego niedawne myśli?

– I tak wcześnie pani wstaje?

– Nie. Tak późno się kładę – roześmiała się zadziwiająca kobieta. Śmiech w odróżnieniu od głosu miała bynajmniej nie ochrypły, ale czysty i dźwięczny.

Teraz Fandorin nabrał ochoty, by roześmiała się raz jeszcze, lecz brakło mu konceptu, jak to osiągnąć. Jakiś żart o koniu? Radca tytularny w roztargnieniu poklepał kobyłę po zadzie. Ta w przestrachu łypnęła nań rozpalonym okiem i zarżała żałośnie.

– Okropnie mi szkoda kapelusika – westchnęła O-Yumi, kontynuując doprowadzanie fryzury do porządku. – Był taki śliczny! Zleciał, przepadło! Oto zapłata za patriotyzm. Mój przyjaciel uprzedzał, że japoński koń nie może dobrze chodzić w uprzęży, a ja postanowiłam udowodnić, że przeciwnie.

„Mowa o Bullcoksie” – domyślił się Erast Pietrowicz.

– Teraz już nie poniesie, trzeba tylko poprowadzić ją kawałek za cugle. Jeśli pani pozwoli…

Wziął kobyłę za uzdę i powoli powiódł bulwarem. Miał wielką ochotę się obejrzeć, ale trzymał się twardo. Bądź co bądź, nie jest chłopaczkiem gapiącym się z rozdziawioną gębą na ślicznotki.

Milczenie przeciągało się. Erast Pietrowicz, powiedzmy, ćwiczył charakter, ale czemu milczała ona? Czy ledwie ocalone ze śmiertelnego niebezpieczeństwa kobiety milczą, i to jeszcze w towarzystwie zbawcy?

Przeszła minuta, druga, trzecia. Cisza przestała być po prostu pauzą w rozmowie, zaczęła zyskiwać pewien własny sens. Dobrze wiadomo, choćby na przykład z romansów, że gdy ledwie poznana kobieta i mężczyzna milkną na długo, zbliża ich to bardziej niż wszelka rozmowa.

Nie wytrzymawszy, radca tytularny dyskretnie pociągnął uzdę do siebie, a gdy kobyła rzuciła głową w jego stronę, na wpół się obrócił i zerknął z ukosa na Japonkę.

Jak się okazało, nawet nie myślała, by patrzeć mu w plecy. Otwarła za to lusterko i zajęła się swoją twarzą. Już zdążyła się przyczesać, upiąć włosy i przypudrować nosek. Oto całe wieloznaczne milczenie!

Rozsierdzony z powodu własnej głupoty, Fandorin przekazał Japonce lejce i rzekł twardo:

– Wszystko, łaskawa pani. Koń uspokoił się zupełnie. Może pani jechać dalej, tylko spokojnie i proszę nie rozpuszczać wodzów.

Uchylił jakimś cudem zachowanego na głowie kapelusza i chciał się odwrócić, ale zawahał się: czy wypada tak odejść bez prezentacji? Z drugiej strony: czy nie za wiele honorów dla rozpustnicy, aczkolwiek światowej damy?

Zwyciężyła przyzwoitość.

– Proszę wybaczyć, zapomniałem się przedstawić, jestem…

Powstrzymała go ruchem ręki.

– Nie trzeba. Nazwisko nic mi nie powie, a najważniejsze dojrzę i bez tego.

Obrzuciła go długim, badawczym spojrzeniem. Śliczne wargi drgnęły bezdźwięcznie.

– I cóż pani widzi? – Fandorin uśmiechnął się mimo woli.

– Jak na razie, niewiele. Kocha pana sukces i lubią rzeczy, ale nie znosi los. Przeżył pan na świecie dwadzieścia dwa lata, ale w istocie jest pan starszy, i nie ma w tym nic dziwnego. Bywał pan często o włos od śmierci, utracił połowę serca, a ludzie od tego szybko się starzeją. No cóż, jeszcze raz dziękuję, sir, i żegnam.

Usłyszawszy o połowie serca, Erast Pietrowicz drgnął. Dama wstrząsnęła wodzami, krzyknęła przenikliwie: Yoshi, ikōl, i puściła kobyłę cwałem, wbrew ostrzeżeniu zbyt szybkim.

Koń imieniem Naomi biegł posłusznie, strzygąc miarowo ostrymi, białymi uszami. Podkowy wystukiwały po jezdni wesoły, srebrzysty rytm.

U końca drogi

Wspomnisz, jak biegła przez mgłę

Biała kobyła.

Ostatni uśmiech

Owego dnia ujrzał ją raz jeszcze. Nic w tym dziwnego, Jokohama to niewielkie miasto.

Wieczorem Erast Pietrowicz wracał Main Street do konsulatu po spotkaniu z sierżantem i inspektorem i widział, jak obok otwartym landem przejechał ognistowłosy Bullcox ze swą nałożnicą. Anglik był w czymś malinowym (Fandorin ledwie nań spojrzał), jego towarzyszka zaś w czarnej obcisłej sukni i kapeluszu ze strusim piórem – nieważka woalka nie zakrywała twarzy, otaczając ją tylko nikłą czarną mgiełką.

Radca tytularny ukłonił się lekko, zadbawszy, by ruch nie wyraził niczego prócz najzwyklejszej uprzejmości. O-Yumi na ukłon nie odpowiedziała, ale rzuciła dziwnie przeciągłe spojrzenie, w którego sens Erast Pietrowicz długo jeszcze starał się wniknąć. Poszukujące? Odrobinę zalęknione? Chyba tak: starała się jakby wypatrzyć w jego twarzy coś, co chciał skryć – żywiąc nadzieję, a przy tym lękając się, że owo coś znajdzie.

Z niemałym trudem zmusił się do wyrzucenia z głowy tych pustych myśli i powrotu do rzeczywistości.

* * *

Kolejny raz spotkali się nazajutrz po południu. Z Tokio do policji municypalnej przybył kapitan-lejtnant Bucharcew sprawdzić, jak toczy się śledztwo. W porównaniu z pierwszym spotkaniem attaché morski zdał się istnym aniołem. Wobec radcy tytularnego najzupełniej się zmienił, przejawiał szacunek, mało mówił i uważnie słuchał.

Niczego nowego się odeń nie dowiedzieli. Tyle tylko, że minister Ōkubo pozostaje pod ochroną we dnie i w nocy, prawie nie opuszcza swojej rezydencji i strasznie się na to wścieka. Może nie wytrzymać obiecanego tygodnia.

Erast Pietrowicz wyłożył krótko rodakowi stan rzeczy. Satsumczycy znikli bez śladu, obserwację Garbusa wzmożono, bo teraz już było jasne, że miał łączność ze spiskowcami, ale pożytek z tej inwigilacji był bliski zera. Gospodarz Rakuena cały czas tkwi u siebie, nad ranem idzie do domu spać, potem wraca do spelunki. Brak jakichkolwiek punktów zaczepienia.

Fandorin zademonstrował jeszcze Bucharcewowi zebrane poszlaki, specjalnie na tę okazję wyłożone na stole sierżanta: trzy miecze, celuloidowy kołnierzyk i lustro.

Dwa ostatnie przedmioty kapitan – lejtnant oglądał przez lupę, potem przez tę samą lupę długo wpatrywał się w opuszkę własnego palca, wzruszył ramionami i orzekł: „Bzdurologia”.

Odprowadzany do powozu, agent podzielił się myślą o szczególnej wadze powierzonej Fandorinowi sprawy.

– …Możemy albo zwiększyć nasze wpływy do niebywałych wyżyn, jeśli uda się panu ująć zabójców, albo poderwać swą reputację i wzbudzić niechęć wszechmogącego ministra, który nie daruje nam, żeśmy wepchnęli go do klatki – w zaufaniu zniżył głos Mścisław Mikołajewicz.

Radca tytularny słuchał z lekkim grymasem. Po pierwsze dlatego, że i tak wszystko to wiedział, a po drugie, drażniła go familiarność, z jaką bubek z ambasady położył mu rękę na ramieniu.

Nagle Bucharcew przerwał w pół słowa i gwizdnął.

– Ależ sikorka!

Fandorin obejrzał się. W pierwszej chwili jej nie poznał, gdyż tym razem była w misternej wysokiej fryzurze, ubrana po japońsku: w białym kimonie w niebieskie irysy pod błękitną parasolką. Takie ślicznotki zdarzało się Erastowi Pietrowiczowi widywać na barwnych drzeworytach ukiyoe. Po paru dniach spędzonych w Japonii doszedł już do wniosku, że wytworne ślicznotki z ukiyoe to taki sam wymysł, jak wszystkie inne fantazje europejskiego japonizmu, ale O-Yumi w niczym nie ustępowała pięknościom dawnego malarza Utamaro, którego prace kosztowały dziś w paryskich galeriach spore pieniądze.

Przepłynęła obok, zerknąwszy z ukosa na Erasta Pietrowicza i jego towarzysza. Fandorin ukłonił się, Bucharcew szarmancko zasalutował.

– Ależ szelmutka, szelmutka… – wysapał attaché morski. – Uwielbiam te ich kołnierze. Na swój sposób to pikantniejsze od naszych dekoltów.

Wysoki kołnierz kimona był z tyłu opuszczony. Erast Pietrowicz nie mógł oderwać oczu od delikatnych pukli włosów, od bezbronnego wgłębienia na obnażonym karku, lecz nade wszystko od uderzająco, po dziecinnemu, odstających uszu. „Toż ona najpewniej jest jeszcze zupełnym dzieckiem – przemknęło mu naraz przez głowę. – Jej ironia to tylko maska, ochrona przed brutalnym, okrutnym światem, w którym przyszło jej żyć. Jak kolce na krzaku róży”.

Z Bucharcewem rozstał się w roztargnieniu, ledwie odwróciwszy doń głowę. Cały czas patrzył w ślad subtelnej figurki, płynnie przecinającej plac.

Naraz O-Yumi zatrzymała się, jakby uczuła jego wzrok.

Odwróciła się, ruszyła z powrotem.

Pojąwszy, że nie tylko wraca, lecz kieruje się wprost ku niemu, Fandorin zrobił ku niej kilka kroków.

– Proszę strzec się tego człowieka – szybko powiedziała O-Yumi, wskazując podbródkiem odjeżdżającego kapitana-lejtnanta. – Nie wiem, kim on jest, ale widzę: przedstawia się jako pański przyjaciel, obejmuje pana ramieniem, a w istocie życzy panu jak najgorzej. Dziś napisał albo napisze na pana donos.

Po tych słowach chciała odejść, lecz Erast Pietrowicz nie pozwolił, zastąpił jej drogę. Z zakratowanego okna komisariatu żarłocznie śledziły tę scenę dwie wynędzniałe, brodate fizjonomie. Dyżurujący u wejścia konstabl także popatrywał z uśmieszkiem.

– Uwielbia pani efektownie znikać, ale tym razem żądam odpowiedzi. Cóż to za bzdura z donosem? Kto to pani powiedział?

– Jego twarz, a ściślej zmarszczka w kąciku lewego oka w zestawieniu z linią i barwą warg. – O-Yumi uśmiechnęła się z lekka. – Nie trzeba tak na mnie patrzeć, nie żartuję i nie mącę panu w głowie. Po prostu u nas, w Japonii, istnieje prastara nauka ninsō, która pozwala czytać w ludzkich twarzach jak w otwartej księdze. Sztuką tą władają tylko nieliczni, ale nasza rodzina wydaje mistrzów ninsō już od dwustu lat.

Przed przybyciem do Japonii radca tytularny, oczywiście, roześmiałby się, słysząc podobne bajki, ale teraz już wiedział, że w tym kraju istnieje zaiste niezliczona ilość najbardziej niewiarygodnych „sztuk”, i dlatego, miast się zaśmiać, zapytał:

– Czytać w twarzy jak w księdze? Czy to coś w rodzaju fizjonomistyki?

– Tak, ale o wiele szersze i szczegółowsze. Mistrz ninsō umie zbadać i kształt głowy, i budowę ciała, chód i głos – jednym słowem, wszystko, co człowiek zdradza na swój temat zewnętrznemu światu. Umiemy rozróżniać sto czterdzieści cztery odcienie barw skóry, dwieście dwanaście typów zmarszczek, trzydzieści dwa zapachy i wiele, wiele innych cech. Mnie daleko do mistrzostwa, jakim włada mój ojciec, ale mogę ściśle określić wiek, myśli, niedawną przeszłość i najbliższą przyszłość człowieka…

Usłyszawszy o przyszłości, Fandorin zrozumiał, że jednak robi się z niego durnia. A on oczywiście uwierzył!

– No, a czym to ja się dziś zajmowałem? Albo nie: lepiej proszę rzec, o czym myślałem? – Uśmiechnął się ironicznie.

– Od rana bolała pana głowa, o, tu. – Lekkie palce ledwo dotknęły jego skroni, a on drgnął – ze zdziwienia (bo co do bólu głowy odgadła), a może od samego dotyku. – Opadły pana smętne myśli. Rano często się to panu zdarza. Myślał pan o kobiecie, której już nie ma. I myślał pan o innej kobiecie, która żyje. Miał pan przed oczyma najrozmaitsze obrazy, od których zrobiło się panu gorąco.

Erast Pietrowicz zalał się rumieńcem, lecz czarodziejka, szelmowsko uśmiechnięta, porzuciła temat.

– To nie czary – rzekła poważniej – ale plon wielowiekowych badań, prowadzonych przez ludzi nadzwyczaj spostrzegawczych i oddanych swemu zadaniu. Prawa połowa twarzy – to pan. Lewa połowa – to związani z panem ludzie. Jeśli, na przykład, widzę na prawej skroni malutki pryszczyk barwy inshoku, wiem, że to człowiek zakochany, a taki sam pryszczyk na lewej skroni znaczy, że ktoś go kocha.

– A jednak drwi pani ze mnie!

O-Yumi pokręciła głową.

– Niedawną przeszłość odtworzyć można na podstawie dolnych powiek. Najbliższą przyszłość – górnych. Pozwoli pan?

Białe palce znów dotknęły jego twarzy. Przemknęły po brwiach, połaskotały rzęsy. Fandorin poczuł, że kamienieje. Nagle O-Yumi odskoczyła. W jej oczach był lęk.

– Co… co takiego? – zapytał ochryple. Nagle zaschło mu w gardle.

– Dzisiaj zabije pan człowieka! – wyszeptała ze zgrozą, odwróciła się i pobiegła przez plac.

Z trudem powstrzymał się przed rzuceniem za nią w pogoń, ale w porę się opanował. Nie tylko nie pobiegł, ale jeszcze się odwrócił, wyjął z cygarnicy cienką manilę. Zapalić ją zdołał dopiero czwartą zapałką.

Radcę tytularnego trzęsło – zapewne ze złości.

– Kłapoucha kokietka! – wyszeptał. – A ja też niezły! Słuchałem jej jak zaczarowany!

Nie ma się co oszukiwać! Zadziwiająca kobieta. „Lecz może rzecz nie w niej samej – oświeciło naraz Erasta Pietrowicza. – Istnieje między nami jakaś dziwna więź”. Sam zdziwił się tą myślą, ale do końca domyśleć jej nie zdołał, gdyż w owej chwili zaszło coś takiego, że tajemnicze piękności wyleciały mu z głowy.

Najpierw skądś dobiegł brzęk tłuczonego szkła, potem wściekły ryk:

– Stop, stop, the bloody ape! [*]

Fandorin poznał głos Lockstona i rzucił się z powrotem w stronę komisariatu. Przebiegł korytarzem, wpadł do gabinetu sierżanta i ujrzał, jak ten, klnąc wściekle, próbuje wyleźć przez okno, ale dość nieudolnie; przeszkadzają mu ostre odłamki. W pomieszczeniu jadowicie cuchnęło spalenizną, nad podłogą kłębił się dym.

– Co się stało?

– To ten… sukinsyn… bydlę! – wrzeszczał Lockston, wskazując gdzieś palcem.

Fandorin zobaczył człowieka w krótkim kimonie i słomianym kapeluszu, biegnącego co sił w stronę bulwaru.

– Dowody! – wyrzucił z siebie sierżant i palnął na odlew pięścią w okno. Rama wyleciała na zewnątrz.

Amerykanin zeskoczył w dół.

Erast Pietrowicz obejrzał się na stół, gdzie jeszcze dziesięć minut temu leżały miecze, kołnierzyk i lustro. Tliła się tam wciąż sukienna wykładzina, żarzyły się jakieś papiery. Miecze były całe, ale celuloid zwinął się w osmaloną trąbkę, a pokryta sadzą powierzchnia lustra rozpływała się i falowała.

Oglądać całej tej ruiny nie miał zresztą czasu. Radca tytularny przerzucił się przez parapet i kilkoma susami dogonił bizonowatego sierżanta. Krzyknął:

– Skąd pożar?

– Ucieknie! – ryknął tamten zamiast odpowiedzi. – Odetniemy go przez Gwiazdę!

Uciekinier w istocie skrył się już za węgłem.

– Wszedł! Do mnie! Kłaniał się! – wrzeszczał Lockston, tylnym wejściem wdzierając się do saloonu Gwiazda. – Potem nagle jajko! O stół! I dym, płomień!

– Jak to jajko? – krzyczał Fandorin.

– Nie wiem. Słup ognia, a sam zaraz plecami w szkło. Diabelski małpiszon!

Co do małpy, wyjaśniło się zatem, lecz co do ognistego jajka Fandorin wciąż nic nie rozumiał. Pogoń przemknęła półmroczną salkę, wypadła na zalany słońcem Bund. Słomkowy kapelusz majaczył o jakieś dwadzieścia kroków, z zadziwiającą szybkością lawirując między przechodniami. „Małpa” chyżo umykała pogoni.

– To on! – jęknął Erast Pietrowicz, wpatrując się w szczupłą, niewysoką sylwetkę. – Jak nic to on!

Obok kantoru wymiany dyżurował konstabl, trzymając w zgięciu łokcia karabin.

– Co się gapisz? – warknął Lockston. – Łap go!

Policjant ruszył z miejsca, i to tak szparko, że przegonił i szefa, i wicekonsula, lecz i on dopaść przestępcy nie zdołał. Biegnący skręcił z bulwaru w pusty zaułek, jednym rzutem pokonał mostek nad kanałem. Tam pod pasiastą markizą kawiarni Parisienne siedziała przyzwoita publiczność. Zza stolika uniosło się tyczkowata postać – Lancelot Twiggs.

– Panowie, o co chodzi?

Lockston tylko machnął i doktor rzucił się za członkami grupy śledczej, krzycząc:

– Ale co się stało? Za kim to, panowie?

Uciekinier wysforował się na dobre pół setki kroków, i dystans wciąż się zwiększał. Nie oglądając się ani razu, mężczyzna mknął po drugiej stronie kanału.

– Pryśnie… – wysapał sierżant. – Tam jest Tubylcze Miasto, istny labirynt!

Wyciągnął z kabury rewolwer, lecz nawet nie strzelił. Dla kolta była nieco za daleko.

– Dawaj!

Naczelnik policji wyrwał konstablowi karabin, przyłożył go do ramienia, powiódł lufą w ślad za zręcznym uciekinierem i wypalił.

Słomkowy kapelusz poleciał w jedną stronę, właściciel w drugą. Upadł, kilka razy się obrócił i legł bez ruchu, rozrzuciwszy ręce.

W kawiarni rozszedł się szum. Pozrywano się z krzeseł.

– Otóż to! Uff! – Lockston otarł rękawem pot. – Panowie, biorę was na świadków: gdybym nie strzelił, przestępca uciekłby.

– Kapitalny strzał! – pochwalił Twiggs tonem znawcy.

Przez mostek szli bez pośpiechu. Na przedzie zwycięski sierżant z dymiącym karabinem, dalej Fandorin z doktorem, potem konstabl, a w pełnym czci oddaleniu ciekawska gawiedź.

– Jeśli położył go pan na dobre, jesteśmy w ślepym zaułku – z troską powiedział Erast Pietrowicz. – I odcisków palców już nie ma.

Amerykanin wzruszył ramionami.

– A po co nam one, jeśli jest ten, kto je zostawił? Celowałem w plecy. Może żyje?

Przypuszczenie potwierdziło się bezzwłocznie, i to w nader nieoczekiwany sposób. Leżący nagle skoczył na równe nogi i jakby nigdy nic z dawną szybkością puścił się wzdłuż kanału.

Gawiedź aż stęknęła. Lockston zamrugał oczyma.

– Ki diabeł? No i żyje!

Znów podniósł karabin, ale nie był to nowoczesny winchester, lecz jednostrzałowy włoski vetterli. Zakląwszy, sierżant rzucił konstablowi bezużyteczną broń i wyszarpnął kolta.

– Proszę dać! Proszę dać mnie – ożywił się doktor. – Pan nie trafi! – I niemal siłą wyrwał mu rewolwer.

Przyjął wzorową pozę pojedynkowicza, zmrużył oko. Gruchnął wystrzał.

Biegacz znów upadł, tym razem na twarz.

W tłumie rozległy się oklaski. Lockston stał, gładząc podbródek, jego podwładny ładował swój karabin. Tylko Fandorin rzucił się naprzód.

– Proszę się nie śpieszyć! – zatrzymał go Twiggs i z zimną krwią objaśnił: – Już się nie ruszy. Przebiłem mu kręgosłup na wysokości pasa. Ma się rozumieć, okrutne, ale jeśli to uczeń tych shinobi, jedyny sposób złapania go żywcem – to sparaliżować gościa. Trzymaj pan swojego kolta, Walter, i dziękuj pan Bogu, że zawsze o tej porze pijam herbatę w Parisienne. Inaczej w żadnym razie…

– Patrzcie! – krzyknął Fandorin.

Leżący podniósł się na czworaki, potem wstał, otrzepał się jak mokry pies i ogromnymi susami pomknął dalej.

Teraz nikt już nie „achał” ani nie wrzeszczał. Wszyscy w zdumieniu milczeli.

Lockston otworzył ogień z rewolweru, lecz wciąż nie trafiał. Doktor wciąż łapał go za rękę i prosił o użyczenie broni. O drugim rewolwerze na pasie sierżanta obaj zapomnieli.

Erast Pietrowicz ocenił odległość (siedemdziesiąt kroków, a do szarych bud Miasta Tubylczego nie więcej niż sto) i zwrócił się do konstabla:

– Załadowany? Dajcie.

Wycelował według wszelkich strzeleckich reguł, wstrzymał oddech, wyrównał szczerbinkę. Wyprzedzenie wziął bardzo małe. Strzał trafiał się niemal bezpośredni. Jedna kula, chybić nie wolno.

Nogi zaczarowanego biegacza migały błyskawicznie. Nie wyżej kolan, bo można zabić, przykazał sobie radca tytularny i nacisnął spust.

Jest! Postać w kimonie padła po raz trzeci. Ale teraz prześladowcy nie pozostali na miejscu, lecz co tchu rzucili się naprzód.

Było widać, że postrzelony rusza się, próbuje wstać. Podniósł się nawet, podskoczył na jednej nodze. Zachwiał się, padł, podpełzł do wody, pozostawiając na ziemi krwawy ślad.

Najdziwniejsze ze wszystkiego było, że – jak wcześniej – nie obejrzał się ani razu.

Kiedy do rannego zostało ledwie ze dwadzieścia kroków, przestał pełznąć. Widać pojął, że nie umknie. Zrobił szybki ruch. W słońcu błysnęło wąskie ostrze.

– Szybciej! Zaraz poderżnie sobie gardło! – krzyknął doktor.

Ale shinobi postąpił inaczej. Opisał nożem szybki krąg wokół twarzy, całkiem jakby chciał ją umieścić w owalnej ramce. Potem lewą ręką schwycił za podbródek i z głuchym rykiem szarpnął. Pod nogi Erasta Pietrowicza poleciała jakaś szmata. Fandorin omal się nie potknął, gdy zrozumiał, co to takiego: odcięta i zdarta skóra twarzy, z jednej strony czerwona, z drugiej podobna do skórki mandarynki.

I tu straszliwy człowiek nareszcie się obejrzał.

Erastowi Pietrowiczowi w trakcie niedługiego życia zdarzało się widzieć niemało rzeczy strasznych, a to i owo z przeszłości sprawiało, że budził się w nocy zlany zimnym potem. Nic jednak na świecie nie mogło być koszmarniejsze od tej purpurowej maski z białymi krążkami oczu i wyszczerzonymi zębami.

– Kongōjō! - cicho, lecz wyraźnie wymówiły bezwargie usta, rozciągając się coraz szerzej i szerzej.

Dłoń z okrwawionym nożem podniosła się wolno do gardła.

Dopiero teraz Fandorin wpadł na pomysł zamknięcia oczu. I stał tak dotąd, dopóki nie minął atak mdlących zawrotów głowy.

– Więc to właśnie znaczy „odciąć sobie twarz”! – rozległ się ożywiony głos doktora Twiggsa. – Naprawdę odciął, bez żadnej metafory!

Najspokojniej ze wszystkich zachowywał się Lockston. Schylił się nad trupem, leżącym, chwała Bogu, plecami do góry. Dwie dziurki w kimonie, jedna wyżej, druga niżej, połyskiwały metalicznym blaskiem. Sierżant rozdarł materiał i gwizdnął.

– Macie swoje czary!

Pod kimonem trup miał pancerz z cienkiej, hartowanej stali.

Dopóki Lockston objaśniał doktorowi, co zaszło na komisariacie, Fandorin stał z boku, daremnie próbując stłumić wściekłe bicie serca.

Wywołał je nie bieg, nie strzelanina ani nawet potworny widok odciętej twarzy. Po prostu urzędnikowi przypomniały się słowa, krótko wcześniej wypowiedziane ochrypłym, kobiecym głosem: „Dzisiaj zabije pan człowieka”.

– Okazuje się, że mister Fandorin miał rację – rozłożył ręce doktor – to w istocie ninja, jak najbardziej autentyczny. Nie wiem, jak i gdzie poznał tajniki rzemiosła, ale nie może być wątpliwości. Stalowy napierśnik, który ochronił go od dwóch pierwszych kul, opisany jest we wszystkich traktatach: nazywa się ninja-muneate. Ogniste jajko – to torinoko, pusta skorupka, do której shinobi nalewali przez dziurkę płyn zapalający. A widzieliście, jak się wyszczerzył przed śmiercią? W księgach o ninja wciąż napotykałem dziwny termin „ostatni uśmiech”. Ale nie wyjaśniano tam, co to takiego. No tak… mało apetyczne widowisko!

O, jakże chce się

Uśmiechnąć z całej duszy,

Choćby na koniec.

Przedwczesny śliwowy deszcz

Doronin stał przed oknem, patrząc, jak ciekną po szkle strużki wody.

– Baiu, śliwowy deszcz – powiedział w roztargnieniu. – Coś jakby przedwczesny. Zwykle wypada w końcu maja.

Wicekonsul nie podtrzymał rozmowy o kaprysach natury i znów nastało milczenie.

Wsiewołod Witaljewicz przemyśliwał raport zastępcy. Zastępca czekał, nie zakłócając procesu myślowego zwierzchnika.

– A więc tak – odwrócił się wreszcie konsul – nim zasiądę pisać raport dla jego ekscelencji, przejdźmy jeszcze raz łańcuch faktów. Ja relacjonuję, a pan mówi o każdym punkcie, czy to fakt, czy nie fakt. Zgoda?

– Zgoda.

– Świetnie. A więc: żył sobie niegdyś pewien osobnik, wyposażony w niemal czarodziejskie talenty. Nazwiemy go człowiekiem bez oblicza. (Tu Erast Pietrowicz zadrżał, wspomniawszy „ostatni uśmiech” dzisiejszego samobójcy). – Za pomocą swojej niedosiężnej sztuki człowiek bez oblicza zabił kapitana Błagolepowa, i to tak sprytnie, że nikt by na to nie wpadł, gdyby nie pewien nadzwyczaj wścibski wicekonsul. Fakt?

– P-przypuszczenie.

– Które, niemniej, zaliczyłbym do faktów, biorąc pod uwagę dalsze wypadki. A ściśle: próbę zabójstwa świadka pierwszego morderstwa, pańskiego Masy, próbę dokonaną sposobem nie mniej, jeśli nie bardziej egzotycznym niż samo morderstwo. Jak to mówią u pana w policji, styl to podpis przestępcy. Fakt?

– Powiedzmy.

– Zlikwidować Masy przestępca nie zdołał. Znów wdał się przeklęty wicekonsul. Tym sposobem zamiast jednego świadka pojawili się dwaj.

– Czemu on mnie nie zabił? Byłem kompletnie bezsilny. Skoro nie chciała mnie ugryźć żmija, mógł przecież z pewnością użyć tysiąca innych sposobów.

Doronin skromnie przyłożył dłoń do piersi.

– Drogi przyjacielu, zapomina pan, że w owej chwili wkroczył na scenę pański pokorny sługa. Zabójstwo konsula wielkiego mocarstwa to międzynarodowy skandal nie na żarty. Nie było takiego od czasów Gribojedowa. Wtedy szach perski w akcie skruchy ofiarował carowi najpiękniejszy diament swej korony, wagi dziewięćdziesięciu karatów. Jak pan myśli – ożywił się Wsiewołod Witaljewicz – na ile karatów by mnie wyceniono? Co prawda, nie jestem ambasadorem, tylko konsulem, ale za to staż dyplomatyczny mam dłuższy niż Gribojedow. A i szlachetne kamienie ostatnio potaniały… No dobrze, żarty na bok. Faktem jest, że mnie człowiek bez twarzy zabić nie śmiał albo nie chciał. Miał pan już możność upewnić się, że w Japonii nawet zbóje to patrioci.

Erasta Pietrowicza dowód ten nie w pełni przekonał, lecz wicekonsul nie wyraził sprzeciwu.

– A skądinąd nie słyszę jakoś słów wdzięczności za uratowanie życia – zauważył z przekąsem konsul.

– Dziękuję.

– Nie ma za co. Idziemy dalej. Po nieudanym przedsięwzięciu z pełzającym gadem człowiek bez oblicza skądś dowiaduje się, że śledztwo weszło w posiadanie jeszcze jednego, dziwnego, niesłychanego dowodu: odcisku jego palców. W odróżnieniu od Bucharcewa, a przyznam, i pańskiego pokornego sługi, człowiek bez oblicza odniósł się do tej okoliczności nader serio. I domyślam się czemu. Pan przecież odtworzył rysopis człowieka, którego Masa widział w Rakuenie?

– Tak.

– Zgadza się on z cechami pańskiego nieproszonego gościa?

– Nie bardzo. Tylko co do wzrostu – nieco ponad dwa arszyny – i filigranowej budowy ciała. Jednakże w Japonii taka budowa nie jest wcale rzadkością. A co do reszty… Masa widział w spelunce wątłego starca z trzęsącą się głową, z plamami pigmentu na twarzy. Mój zaś s-staruszek był całkiem dziarski i hoży. Dałbym mu nie więcej niż sześćdziesiątkę.

– Tak, tak – konsul podniósł palec. – O ninja wiadomo, że są mistrzami zmian powierzchowności. Ale jeśli teoria mister Foldsa jest słuszna, odcisków swoich palców zmienić nie sposób. Potwierdzała to zgodność odcisku z kołnierzyka i na lustrze. Tak czy owak, człowiek bez twarzy zdecydował się na krok zaiste desperacki. Zniszczył dowody rzeczowe wprost w gabinecie naczelnika policji. Spróbował umknąć, lecz się nie udało. Ciekawe, że przed śmiercią powiedział: Kongōjō.

– Czy zapamiętałem prawidłowo?

– Tak. Kongōjō oznacza: „Diamentowa Karoca”.

– Co? – zdumiał się radca tytularny. – W jakim sensie?

– Nie czas teraz na szczegółowy wykład buddyzmu, więc wyjaśnię to krótko i w uproszczeniu. W buddyzmie istnieją dwie główne gałęzie, tak zwane Karoce. Każdy, kto pragnie wyzwolenia i oświecenia, może wybrać, w której z nich zasiąść. Mała Karoca pędzi drogą, która wiedzie do zbawienia tylko własnej duszy. Wielka Karoca przeznaczona jest dla tych, którzy chcą zbawić całą ludzkość. Zwolennik Małej Drogi zmierza do tego, by osiągnąć status arhata, istoty w pełni wolnej. Zwolennik Wielkiej Drogi może stać się bodhisattwą, istotą idealną, która współczuje bez reszty wszystkiemu, co żyje, lecz nie chce zaznać wyzwolenia, dopóki nie objęło ono wszystkich innych.

– Bardziej podobają mi się b-bodhisattwowie – zauważył Erast Pietrowicz.

Doronin uśmiechnął się.

– To dlatego, że są bliżej chrześcijańskiej idei ofiarnictwa. Ja, jako mizantrop, wolałbym być arhatem. Boję się tylko, że nie wystarczy mi prawości.

– A cóż to takiego Diamentowa Karoca?

– To najzupełniej swoiste odgałęzienie buddyzmu. Najbardziej zawikłane i osłonięte sekretem. Niewtajemniczonym mało co o nim wiadomo. Zgodnie z ową nauką człowiek może osiągnąć oświecenie i stać się buddą jeszcze za życia, ale wymaga to szczególnego utwierdzenia wiary. Stąd to Karoca ta zwie się Diamentową. Wszak nie ma w naturze nic twardszego niż diament.

– Nie całkiem rozumiem – oznajmił, pomyślawszy chwilę, Fandorin. – Jak można osiągnąć oświecenie i stać się buddą, dokonawszy przedtem tylu zabójstw i niegodziwości?

– No, to akurat nie sztuka. Mało to łotrostw popełniają nasi świętoszkowie, a wszystko w imię Chrystusa i zbawienia duszy? Sedno tkwi nie w nauce. Znam mnichów z sekty Shingon, zgłębiających drogę Diamentowej Karocy. Doskonalą się, nikomu nie wchodząc w drogę. Nie wtajemniczają w swe sprawy postronnych, lecz i sami nie wtykają nosa w cudze sprawy. Nie są przy tym w żadnym razie fanatykami. Trudno sobie wyobrazić, by któryś z nich odciął sobie fizjonomię z okrzykiem Kongōjō!. Przede wszystkim nigdy zaś nie słyszałem, by ta formuła miała jakiś magiczny sens… Widzi pan, w buddyzmie japońskim uważa się, że pewne sutry czy formuły słowne posiadają magiczną moc. Jest zaklęcie Namu Amida-Butsu, jest Sutra Lotosu Namu Myōhō-renge-kyō. Mnisi powtarzają je po tysiąc razy, wierząc, że tym samym wznoszą się po drodze Buddy. Widać istnieje również jakaś fanatyczna sekta, która przyswoiła sobie okrzyk Kongōjō… – Wsiewolod Witaljewicz rozłożył ręce. – Niestety, w podobnych kwestiach Europejczyk się nie połapie. Wróćmy więc lepiej do człowieka bez oblicza, póki nie uwięźliśmy w gąszczach buddyzmu. Prześledźmy logiczne następstwo zdarzeń. Pytanie: za co zabito Błagolepowa? Odpowiedź: za to, że na prawo i lewo paplał o nocnych pasażerach. Innej przyczyny, żeby nasyłać mistrza perfidnych zabójstw na tak mizerną personę, przecież nie było. Racja?

– Racja.

– Człowiek bez oblicza to ninja – z tych, których, jak wiadomo z historii, wynajmuje się za pieniądze. Osobną kwestią pozostaje, skąd w tysiąc osiemset siedemdziesiątym ósmym roku mógł wziąć się ninja. Być może teraz już nigdy się tego nie dowiemy. Lecz skoro jednak znalazł się człowiek, który postanowił żyć i umrzeć według praw tej sekty, to z pewnością jego sposób zarobkowania był ten sam. Innymi słowy, był to najemnik. Pytanie: kto go wynajął? Odpowiedź: nie wiadomo. Pytanie: po co wynajął?

– By torował drogę i chronił trzech samurajów z Satsumy – zaryzykował Fandorin.

– Najpewniej tak. Wynajęcie takiego mistrza musiało kosztować krocie. Skąd taki majątek u byłych samurajów? A więc w grze uczestniczą poważni zakulisowi gracze, zdolni obstawiać wysokie stawki, byle rozbić bank. Bank znamy – to minister Ōkubo. Wszystko to właśnie napiszę w raporcie, który prześlę na ręce ambasadora. Dodam, że kierownikiem, wspólnikiem lub pośrednikiem satsumskich zabójców jest właściciel jaskini gry. Japońska policja śledzi go i to na dziś jedyny nasz punkt zaczepienia. Co pan powie, Fandorin? Nie opuściłem czegoś w swej analizie sytuacji?

– Analiza jest w pełni prawidłowa – przyznał radca tytularny.

– Merci. - Konsul zdjął ciemne okulary, potarł zmęczone oczy. – Jednakże kierownictwo ceni mnie nie tylko za zdolność przeprowadzania analiz, ale także za dar trafnych decyzji. Co mam napisać w résumé raportu?

– Wnioski. – Fandorin też podszedł do okna, popatrzył, jak w ogrodzie pod strugami deszczu wibrują liście akacji. – W sumie cztery. Spiskowcy mają swojego agenta w kręgach policji. To raz.

Doronin drgnął.

– Skąd pan to wziął?

– Z faktów. Najpierw zabójca dowiedział się, że mieszka u mnie świadek zabójstwa Błagolepowa. Potem ktoś uprzedził Satsumczyków o zasadzce w godaunie. A wreszcie ninja wiedział o istnieniu odcisków i o tym, gdzie są przechowywane. Wniosek może być tylko jeden: ze spiskowcami ma kontakt albo ktoś z mojej grupy, albo jedna z osób informowanych o toku śledztwa.

– Na przykład, ktoś taki, jak ja?

– Na przykład, ktoś taki, jak pan.

Konsul zmarszczył brwi. Pomilczał.

– Dobrze. Co do pierwszego wniosku: jasne. Dalej.

– Garbus z pewnością wie o inwigilacji i w żadnym razie nie porozumie się z Satsumczykami sam. To dwa. Jak z tego wynika, trzeba zmusić go do działania. To trzy. Jednakże, żeby znów nie skończyło się klapą, operację przeprowadzić trzeba w sekrecie i przed policją municypalną, i japońską. To cztery. I tyle.

Przemyślawszy, co usłyszał, Doronin pokręcił sceptycznie głową.

– Niby tak, ale co właściwie znaczy: zmusić do działania? Jak pan to sobie wyobraża?

– Trzeba, żeby Semushi wyrwał się spod nadzoru. Wtedy z pewnością popędzi na poszukiwanie wspólników i zaprowadzi mnie do nich. Ale dla przeprowadzenia tej operacji muszę posiadać sankcję na samodzielne działanie.

– Jakie właściwie?

– A bo ja wiem – odparł oschle radca tytularny. – Takie, jakie będzie konieczne.

– Nie chce pan mówić? – zrozumiał Doronin. – I słusznie. Niech no pańska operacja spali na panewce, zaraz zaliczy mnie pan do szpiegów. – Zabębnił palcami po szkle. – Wie pan co, Eraście Pietrowiczu? Dla jasności obrazu nie przekażę ambasadorowi pańskich wniosków. Co zaś do sankcji, to proszę uważać, że otrzymał ją pan od bezpośredniego zwierzchnika. Niech pan działa, jak uzna pan za stosowne. Tylko, wie pan… – konsul zaciął się z lekka – być może… zgodziłby się pan wziąć mnie… Nie, nie. Nie jako zaufanego, ale choćby jako wykonawcę? W pojedynkę, bez pomocy, będzie panu trudno. Ja, oczywiście, nie jestem ninja, ale wykonać jakiś niezbyt złożone zadanie mógłbym.

Fandorin obrzucił wzrokiem poruszonego Wsiewołoda Witaljewicza i delikatnie odmówił.

– Dziękuję. Zupełnie wystarczy mi sekretarz Shirota. Chociaż nie… Może najpierw będę musiał z nim porozmawiać…

Radca tytularny zaczynał mieć wątpliwości. Przypomniał sobie, że ostatnio Japończyk zachowuje się dosyć dziwnie. Bez powodu blednie, czerwienieje, patrzy jakoś spode łba. W jego stosunku do wicekonsula, z początku bardzo przyjaznym, zaszła wyraźna zmiana.

Erast Pietrowicz postanowił wyjaśnić, o co chodzi. I to natychmiast.

Poszedł do kancelarii, gdzie panna Błagolepow ogłuszająco młóciła w klawisze remingtona. Na widok Fandorina zaczerwieniła się, szybkim ruchem poprawiła kołnierzyk i zastukała jeszcze pilniej.

– Chciałbym z panem pomówić – powiedział cicho radca tytularny, schyliwszy się nad biurkiem Shiroty.

Ów drgnął, zbladł.

– O, ja także. Od dawna.

Erast Pietrowicz zdziwił się. Zapytał ostrożnie:

– Chciał pan rozmawiać ze mną? O czym?

– Nie. Najpierw pan. – Sekretarz podniósł się i zapiął surdut. – Gdzie będzie panu wygodniej?

Odprowadzani histerycznym trzaskiem remingtona, wyszli do ogrodu. Deszcz ustal. Z gałązek spadały szkliste kropelki. W górze dźwięcznie śpiewały ptaki.

– Proszę powiedzieć, Shirota: pan przecież związał swoje życie z Rosją. Czy wolno zapytać dlaczego?

Sekretarz wysłuchał pytania w napięciu, mrużąc oczy. Odpowiedział precyzyjnie, po wojskowemu, całkiem jakby przygotował się wcześniej.

– Panie wicekonsulu, postanowiłem związać życie z pańskim krajem, gdyż Japonia bardzo potrzebuje Rosji. Wschód i Zachód nazbyt się różnią, nie mogą wiązać się ze sobą bez pośrednika. Kiedyś, w przeszłości, rolę pomostu między Japonią a wielkimi Chinami spełniała Korea. Teraz, ażeby harmonijnie złączyć się z wielką Europą, konieczna jest nam Rosja. Dzięki pomocy waszego kraju, który zawiera w sobie i Wschód, i Zachód, moja ojczyzna rozkwitnie i zajmie miejsce w szeregu wielkich mocarstw świata. Oczywiście, nie zaraz, ale za lat, powiedzmy, dwadzieścia czy trzydzieści. Oto dlaczego służę w rosyjskim konsulacie…

Erast Pietrowicz kaszlnął w zmieszaniu. Nie oczekiwał tak precyzyjnej odpowiedzi, a myśl, że zapóźniony azjatycki kraj mógłby za lat dwadzieścia zmienić się w wielkie mocarstwo, była po prostu śmiechu warta. Nie wypadało jednak obrażać Japończyka.

– Rozumiem… – rzekł przeciągle Fandorin, czując, że nie całkiem osiągnął cel.

– A w dodatku macie bardzo piękną literaturę – dodał sekretarz i skłonił się, jakby sugerując, że nie ma nic więcej do dodania.

Zapadła cisza. Radca tytularny myślał, czy nie zapytać wprost: „Czemuż pan tak na mnie wilkiem patrzy?”, lecz z punktu widzenia etykiety japońskiej byłby to, rzecz jasna, niedopuszczalny nietakt.

Shirota pierwszy przerwał milczenie.

– Czy to właśnie to, o czym pan wicekonsul chciał ze mną mówić? – W jego głosie brzmiało zdziwienie.

– W-właściwie tak… A pan o czym chciał mówić ze mną?

Sekretarz z bladego stał się pąsowy. Przełknął ślinę, odkaszlnął.

– O kapitańskiej córce. – I zobaczywszy w oczach rozmówcy zdumienie, wyjaśnił: – O Sofii Diogenownie.

– Co się stało?

– Panie wicekonsulu, pan ją… Chce ją pan pośrubić?

Za sprawą zamiany w kluczowym słowie „r” i „1”, a nade wszystko samej tej niebywałej supozycji, Erast Pietrowicz nie od razu uchwycił sens pytania.

Wczoraj wieczorem, wróciwszy do domu z policji, młody człowiek znalazł na stoliku w sypialni mocno wymiętą kopertę bez żadnego adresu. Otworzył – wewnątrz znajdowała się różowa karteczka. Na niej starannym pismem, z winietkami i zawijasami, wywiedziono te oto cztery linijki:

Biada, sercu brak już siły,

Zjaw się szybciej, ocal mnie!

Lecz jeśli zawiedziesz, miły,

Wiedz, że ginę w imię twe.

Zaskoczony, Fandorin poszedł po wieści do Masy. Pokazał mu kopertę i sługa wykonał małą pantomimę: długi warkocz, ogromne oczy, dwie kule na biuście. „Panna Błagolepow” – domyślił się Erast Pietrowicz. I wtedy dopiero przypomniał sobie, że obiecała mu przepisać swój ulubiony wiersz z albumu, dzieło trzeciego mechanika ze „Świętego Pafnucego”. Wsunął kartkę w pierwszą lepszą książkę i przestał o tym myśleć.

A tu, jak się okazuje, rozgrywa się nie na żarty duchowy dramat!

– Jeśli kocha pan pannę Błagolepow, jeśli ma pan szla-chet-ne zamiary, odsunę się w cień… Rozumiem, jest pan jej ro-da-kiem, jest pan urodziwy, bogaty, cóż mógłbym temu przeciwstawić? – Shirota denerwował się strasznie, trudne słowa wypowiadał szczególnie starannie, a w oczy Fandorinowi nie patrzył. Opuścił głowę aż na piersi. – Ale jeśli… – jego głos zadrżał – ale jeśli ma pan zamiar wykorzystać bez-bron-ność samotnego dziewczęcia… Ma pan?

– Co mam? – nie nadążył za biegiem rozmowy radca tytularny, któremu dedukcja przychodziła o wiele łatwiej od rozmów intymnych.

– Wykorzystać bez-bron-ność samotnego dziewczęcia…

– Nie, nie mam.

– Wcale? Tylko uczciwie!

Erast Pietrowicz zamyślił się, chcąc dać absolutnie uczciwą odpowiedź. Przypomniał sobie długi warkocz panny Błagolepow, jej krowie oczy, albumowy wierszyk.

– Wcale.

– To znaczy, ma pan szla-chet-ne zamiary. – Biedny sekretarz jeszcze bardziej sposępniał. – Chce się pan Sofii Diogenownej o-świad-czyć?

– Ależ w żadnym razie! – Fandorin zaczynał się irytować. – Nie interesuję się nią pod żadnym względem!

Shirota na mgnienie podniósł rozjaśnione oblicze, ale zaraz podejrzliwie zmrużył oczy.

– I wybrał się pan do Rakuena, ryzykował tam życie, a teraz płaci pensję z o-so-bis-tej kiesy nie dlatego, że ją kocha?

Erastowi Pietrowiczowi nagle zrobiło się go żal.

– Przez myśl mi to nawet nie przeszło – powiedział miękko. – Zapewniam pana. Nie znajduję w pannie Błagolepow naprawdę niczego… – zaciął się, nie chcąc ranić uczuć zakochanego sekretarza – no, to znaczy ona, rzecz jasna, jest bardzo m-miła i, by tak rzec…

– To najwspanialsza dziewczyna na świecie! – surowo przerwał wicekonsulowi Shirota. – Ona… ona – to… kapitańska córka! Jak Masza Mironowa! [*] A zatem, skoro nie kocha pan Sofii Diogenowny, czemu aż tyle pan dla niej zrobił?

– A jakże mogłem nie zrobić? Sam pan mówi: samotna, bezbronna, na obczyźnie…

Shirota westchnął i obwieścił tryumfalnie:

– Ja pannę Błagolepow kocham.

– Już się d-domyśliłem.

Nagle Japończyk skłonił się ceremonialnie, i to nie na sposób europejski, samym podbródkiem, ale w pas. I wyprostował się nie od razu, lecz po dobrych pięciu sekundach.

Teraz patrzył Fandorinowi prosto w twarz, a w oczach błyszczały mu łzy. Ze wzruszenia wszystkie „1” i „r” znów pozamieniały się miejscami.

– Jest pan szrachetnym czrowiekiem, panie wicekonsuru. Jestem na wieki pańskim drużnikiem!

„Wkrótce będę miał za wiekuistych dłużników pół Japonii” – ironizował w myśli Erast Pietrowicz, nie chcąc przyznać przed sobą, że się wzruszył.

– Jedno jest przykle – rzekł z westchnieniem Shirota. – Nigdy nie zdoram się odpracić za pańską wspaniaromyśrność.

– Nawet bardzo pan zdoła. – Radca tytularny ujął go pod ramię. – Chodźmy do mnie do mieszkania. Bo znów ten piekielny śliwowy deszcz leje.

Zostaw parasol

Gdy siąpi z nieba pierwszy

Śliwowy deszczyk.

Gwiazda Syriusz

Noc pachniała dziegciem i mułem, bo tuż obok pluskała brudna rzeczka Yosidagawa, ściśnięta przez godauny i nadbrzeża towarowe.

Kamerdyner Erasta Pietrowicza tkwił w umówionym miejscu pod drewnianym mostem, dumał o przewrotności losu i czekał. Gdy się pojawi Semushi, pan zawyje psim głosem – Masa sam go uczył. Całą godzinę urządzali renshū na dwa głosy, aż do konsulatu przysłano z sąsiedztwa, zawiadamiając, że w policji zostanie złożona skarga na Rosjan, jeśli ci nie przestaną dręczyć biednego psiaka. Naukę wycia trzeba było zakończyć, ale panu wycie wychodziło już całkiem nieźle.

Psów w mieście Jokohamie jest mnóstwo i często wyją po nocach, więc ani Semushi, ani agenci policyjni nie zwrócą na to uwagi. Główną troską Masy było co innego: nie pomylić pana z prawdziwym psem, ale Japończyk miał nadzieję, że nie pomyli. Co jak co, ale wasalowi wstyd byłoby nie rozróżnić szlachetnego głosu swego pana od wycia łańcuchowego kundla.

Siedzieć pod mostem musiał bardzo cicho, bez ruchu, ale to Masa potrafił. Ileż to razy w poprzednim życiu, jeszcze jako czeladnik w czcigodnej bandzie Chobei-gumi, czaił się na straży i w zasadzce? To wcale nienudne, bo człowiek rozumny zawsze znajdzie sobie temat do rozmyślań.

Hałas i ruch były wzbronione, bo na moście, niemal tuż nad głową Masy, siedział agent przebrany za żebraka. Kiedy mijał go jakiś późny przechodzień, agent zaczynał mamrotać pod nosem sutry, i to całkiem udatnie: parę razy o miseczkę brzęknęła miedziana monetka. Ciekawe, czy przekazuje potem jałmużnę naczelnikowi, czy też nie? A jeśli tak, to czy trafiają te miedziaki do cesarskiej kasy?

Szpiclami obsadzona jest cała trasa od Rakuena aż do domu Semushiego. Po jednym agencie na każde skrzyżowanie. Ten tkwi w bramie, ów w rynsztoku. Za Garbusem skrada się główny agent, najzdolniejszy. Okutany w szarą opończę, na nogach ma miękkie wojłokowe pantofle, a kryć się umie tak szybko, że choćbyś się sto razy oglądał, nikogo nie zauważysz.

O jakieś pół setki kroków za głównym agentem idzie jeszcze trójka, na wszelki wypadek, gdyby miało wyniknąć coś nieprzewidzianego. Wówczas starszy mignąć ma spod płaszcza latarnią, i trójka od razu podbiegnie.

Oto jak solidnie śledzony jest Semushi, nigdzie się przed agentami nie skryje. Ale pan i Masa pogłowili się, podumali i wymyślili. Ledwie z dali dobiegnie wycie wicekonsula rosyjskiego imperium, Masa zaraz…

Lecz tu w dali istotnie rozległo się wycie, z miejsca przez kamerdynera rozpoznane. Wył Erast Pietrowicz całkiem przekonywająco, i bynajmniej nie tak, jak bezpańskie jokohamskie kundle. Było w tym melancholijnym dźwięku coś rasowego, jak gdyby wydawał je bloodhound albo co najmniej baset.

Czas było przejść od rozmyślań do czynu.

Masa bezgłośnie przekradł się pod pomostem, by zajść od pleców „żebraka”. Zrobił na palcach trzy kroczki, a gdy agent obrócił się na szelest, skoczył i miękko trzepnął go kantem dłoni niżej ucha. „Żebrak” kwiknął i opadł w bok. Z miseczki wysypała się cała garść miedziaków.

Monetki Masa sobie zabrał: dla wiarygodności i w ogóle, przyda się. Jego cesarska wysokość jakoś się obejdzie.

Przysiadł obok ogłuszonego w cieniu poręczy i zaczął patrzeć.

Mżył drobny deszczyk, ale róg, zza którego miał wyjść Semushi, oświetlały dwie latarnie. Garbus przejdzie małym mostem kanał, potem przetnie odludzie i zjawi się przed mostem nad Yosidagawą. Na prawo będzie miał wtedy zbieg rzeczki i kanału, przed sobą jeden most, z tyłu drugi, a z lewej – nic, tylko ciemne bezludzie. Na tym właśnie zasadzał się cały plan.

I oto ukazała się krępa, niekształtna sylwetka. Garbus szedł ciężkim, posuwistym krokiem, lekko chybocząc się z boku na bok.

„Pewno nielekko taszczyć garb – pomyślał Masa. – A żyć z taką ohydą może lekko? Za młodu musiała pastwić się nad nieszczęśnikiem dzieciarnia. Podrósł – dziewczęta się od niego odwracały. Dlatego Semushi stał się tak podły i zły. A może i nie dlatego? Na ulicy, gdzie dorastał Masa, też mieszkał pewien garbus, zamiatacz. Jeszcze bardziej garbaty od tego, a w dodatku kulawy. Ale był dobry, wszyscy lubili go i mówili: „Jest taki miły, bo Budda obdarzył go garbem”. Nie w garbie rzecz, ale w tym, jakie ma człowiek kokom. Jeżeli jest ono korzystne, z garbem staniesz się tylko lepszy, a jeśli zgniłe, znienawidzisz cały świat dookoła”.

Tymczasem właściciel złego kokoro przeszedł już mały most.

Sługa Erasta Pietrowicza rzekł sobie: „Zaraz pan pociągnie za sznurek” – i w tejże chwili rozległ się łoskot. Wózek, stojący na mostku ni z tego, ni z owego zadarł dyszle, widać trzasnęła oś. Stojąca na nim wielka beczka gruchnęła na ziemię, pękła i pociekła z niej gęsta czarna smoła, zalała całe nabrzeże. Ani przejść, ani przejechać…

Semushi czujnie obejrzał się na łoskot, wsunął rękę za pazuchę, ale zobaczył, że nic groźnego się nie dzieje. Wokół nie było żywej duszy. Zapewne wozak zostawił wczoraj swój towar niedaleko rynku, a sam utknął w najbliższej knajpie, gdzie można się i pokrzepić, i przenocować. A kurumę miał starą, spróchniałą – kichnij, a się rozsypie.

Jakąś minutę Garbus stał w miejscu, popatrując we wszystkie strony. Wreszcie uspokoił się i ruszył dalej.

Z tamtej strony mostku Masa dojrzał szary cień. Cień wlazł w czarną kałużę i zastygł.

No chyba! Smołę Masa kupował osobiście. Wybrał najparszywszą z możliwych, najbardziej lepką i najbardziej płynną – nie puści.

Błysnął odblask. To przylepiony agent jak nic dał znak swoim. Wychynęły inne trzy cienie. Miotają się na brzegu, a co robić, nie wiedzą. Już jeden też wlazł i przylgnął na amen.

A Semushi obejrzał się, ponapawał obrazem, wzruszył ramionami i poszedł sobie. Co go to obchodzi. Wie, oczywista, że i przed nimi są agenci.

Kiedy Garbus doszedł do samej rzeki, Masa ryknął i runął mu na spotkanie. W ręce trzymał krótki miecz wakizashi i machał nim, że aż miło było spojrzeć, jak ostrze błyska w świetle latarni.

– Za Chobei-gumi! – krzyknął Masa, lecz niezbyt głośno, aby Semushi usłyszał, a przylepieni policjanci nie. – Poznajesz, Garbusie? Koniec z tobą!

Specjalnie wypadł wcześniej, niżby należało, gdyby naprawdę chciał zarżnąć gada.

Semushi zdążył odskoczyć i wyciągnąć rewolwer – podłą broń tchórzy. Ale Masa nie przeląkł się rewolweru – wiedział, że główny policyjny agent, człowiek zręczny, już przedwczoraj po cichu podpiłował kurek.

Garbus szczęknął nim raz, szczęknął drugi, a po raz trzeci już nie szczęknął, odwrócił się i rzucił do ucieczki. Najpierw w tył do małego mostu. Potem uświadomił sobie, że uwięźnie w smole i agenci mu nie pomogą, więc rzucił się w prawo, o co właśnie chodziło.

Masa dogonił go i dla lepszego efektu ciachnął w rękę wyżej łokcia, samym czubkiem. Garbus wrzasnął, dał susa w bok i już bez żadnych wahań pognał w mrok przez odludzie. Odludzie było spore, ciągnęło się do samej Tobemury, gdzie tracą przestępców, a potem wystawiają na drągach ich odrąbane głowy. Wcześniej, gdy był Borsukiem, Masa nie wątpił, że wcześniej czy później Tobemura też go nie minie i będzie, łypiąc martwymi oczyma, straszyć z góry przechodniów. Teraz już niekoniecznie. Głowa Shibaty Masahiro, wasala pana Fandorina, nie ma nic do roboty na drągu.

Masa parę razy rozciął powietrze nad samym karkiem Semushiego, a potem potknął się i rozciągnął na ziemi. Umyślnie zaklął, jakby zdrowo dziabnął się w nogę. I teraz pobiegł już wolniej, kulejąc.

– Stój! Stój, tchórzu! – krzyczał. – Tak czy owak, nie umkniesz!

Ale Garbus musiał już świetnie wiedzieć, że właśnie umknie, przy czym nie tylko przed nieudolnym mścicielem, lecz i przed agentami jokohamskiej policji. Dlatego właśnie wybrano takie miejsce: na bezludziu z dala widać, czy goni ktoś z tyłu.

Wykrzyczawszy pożegnalne, bezsilne:

– To nic, już ja cię kiedyś dopadnę! – Masa przystanął.

Choć odludzie było całkiem spore, Garbus nie miał gdzie się podziać, bo z prawej rzeka, a z lewej kanał. Na dalszym krańcu, przy moście na Tobemurę, siedział w krzakach Shirota-san. To, oczywista, człek uczony i w takich sprawach nie ma doświadczenia. Trzeba mu pomóc.

Masa otarł pot rękawem i pobiegł brzegiem Yosidagawy. Stała tam łódka. Kilka odepchnięć tyczką i już jesteś po tamtej stronie. Jeśli puścisz się co sił – zdążysz akurat na czas. To krócej niż przez odludzie. No, a gdybyś się spóźnił, na to właśnie jest Shirota-san. Pokaże, gdzie pobiegł Semushi.

Dziób łódki rozciął błotnistą, czarną wodę. Masa odpychał się tyczką od mulistego dna i przygadywał: Ii-ja-nai-ka! Ii-ja-nai-ka!

Kamerdynerowi Fandorina było bardzo wesoło. Złotą ma pan głowę! Nadałby się na yakuzę. Niezłą zrobiłby karierę.

Ach, jakże śmiesznie taplali się w smole policjanci!

* * *

Deszcz przeszedł i na niebie pojawiła się wysypka gwiazd. Z każdą chwilą robiło się jaśniej i jaśniej.

Erast Pietrowicz szedł do domu powoli, bo patrzył nie pod nogi, lecz w górę, napawając się astralną iluminacją. Szczególnie pięknie lśniła jedna gwiazda, widniejąca na samym skraju nieboskłonu. Jej światło było niebieskawe i smętne. Wiedza tytularnego radcy w zakresie ciał niebieskich i konstelacji była skąpa. Umiał tylko rozpoznać dwie Niedźwiedzice, Wielką i Małą, dlatego też nazwa niebieskiej iskierki była dlań zagadką. Zdecydował, że niech to będzie Syriusz.

Nastrój miał wicekonsul spokojny i beztroski. Co się stało, już się nie odstanie, i teraz niczego się już nie zmieni. Prowadzący śledztwo rozmyślnie i niecnie uchybił prawu, popsuł robotę policji i pomógł w ucieczce osobie podejrzanej o ciężkie przestępstwo polityczne. Jeśli Semushi wymknie się Masie i Shirocie, zostanie tylko jedno: przyznanie się, a w ślad za tym haniebna dymisja i zapewne sąd.

W pustym mieszkaniu Erast Pietrowicz zdjął surdut, spodnie i w samej tylko koszuli usiadł w salonie. Światła nie zapalał. Jakiś czas potem nagle strzelił palcami, jakby do głowy przyszła mu szczęśliwa myśl, lecz skutek tej iluminacji był dziwny: Fandorin nałożył tylko siatkę na włosy i ścisnął bindą górną wargę, podkręciwszy wprzód szczypcami wąsy. Bóg wie, po co to wszystko czynił, bo do łóżka wyraźnie się nie wybierał, nie wszedł nawet do sypialni.

Pół godziny radca tytularny bez żadnego sensu przesiedział w fotelu, obracając w palcach niezapalone cygaro. Potem zadzwoniono do drzwi.

Erast Pietrowicz kiwnął głową, jakby tego się właśnie spodziewał. Zamiast naciągnąć spodnie, uczynił coś wręcz przeciwnego: zdjął koszulę.

Dzwonek znów brzęknął, tymczasem głośniej. Wicekonsul bez pośpiechu narzucił jedwabny szlafrok, zawiązał sznur z frędzlą. Stanął przed lustrem i udał ziewnięcie.

Dopiero potem zapalił naftową lampę i skierował się do przedpokoju.

– Asagawa? Pan? – spytał zaspanym głosem, widząc za progiem inspektora. – Co się stało? Dałem służącemu wolne, dlatego sam… Czemuż pan tak stoi?

Ale Japończyk nie wszedł. Skłonił się sztywno i urywanym głosem oznajmił:

– Nie ma dla mnie przebaczenia… Moi ludzie zgubili Semushiego. Ja… nie mam nic na swoje usprawiedliwienie.

Światło lampy padało na nieszczęsne oblicze Asagawy. „Utracona twarz” – pomyślał Erast Pietrowicz i zrobiło mu się żal inspektora, dla którego utrata twarzy przed cudzoziemcem była z pewnością podwójnie bolesna. Jednakże okoliczności wymagały okrucieństwa. Inaczej przyszłoby wdać się w wyjaśnienia i sporo zełgać.

Wicekonsul policzył w myśli do dwudziestu, a potem bez słowa zatrzasnął drzwi przed nosem Japończyka.

Teraz można było pójść spać. Wcześniej niż rankiem wiadomości od Masy i Shiroty nie będzie. Nieźle byłoby choć trochę pospać. Jutro nastąpi niechybnie dzień pełen emocji.

Ale podniecenie nie całkiem jeszcze Fandorinowi przeszło. Czując, że od razu nie zaśnie, wziął z salonu drugi tom Fregaty Pallady [*], najlepszej z nasennych lektur.

Palnik gazowy w sypialni zasyczał, lecz nie zapłonął. Erast Pietrowicz nie zdziwił się – oświetlenie gazowe pojawiło się w Jokohamie niedawno i było dalekie od doskonałości. Na takie okazje przy łóżku stał lichtarz.

Młody człowiek w kompletnych ciemnościach podszedł do stolika i namacał zapałki.

Pokój rozjarzył się miękkim, drgającym światłem.

Fandorin zrzucił na podłogę szlafrok, obrócił się i krzyknął.

W łóżku, oparta łokciem o poduszkę, leżała O-Yumi i patrzyła nań nieruchomym, migotliwym wzrokiem. W nogach łóżka wisiała suknia, stanik i jedwabne pończochy. Spod zsuniętej kołdry oślepiająco bielało krągłe ramię.

Zjawa uniosła się, za sprawą czego kołdra spełzła jej po pas, gibka ręka wyciągnęła się do lichtarza, dmuchnięcie – i znów zapadła ciemność.

Erast Pietrowicz omal nie jęknął – zniknięcie cudnej złudy odezwało się w nim przenikliwym bólem.

Ostrożnie wyciągnął rękę, bojąc się, że w mroku nie znajdzie nic prócz pustki. Ale palce musnęły coś gorącego, gładkiego, żywego.

Ochrypnięty głos powiedział:

– Już myślałam, że nigdy nie przyjdziesz…

Zaszeleściło prześcieradło, delikatne, lecz zadziwiająco silne ręce objęły Fandorina za szyję, pociągnęły ku sobie.

Erastowi Piętro wieżowi wściekle załomotało w skroniach od aromatu skóry i włosów.

– Skąd pani… – szepnął i tracąc dech, nie skończył. Gorące wargi zamknęły mu usta.

W sypialni nie rozbrzmiało już ani jedno słowo. W świecie, dokąd zawiodły radcę tytularnego miękkie ręce i czułe usta, nie istniały i istnieć nie mogły żadne słowa: przeszkodziłyby tylko, rozpraszając czar.

Po niedawnej przygodzie w Kalkucie, która pociągnęła za sobą spóźnienie na parowiec, Erast Pietrowicz uważał się za doświadczonego, bywałego mężczyznę. Jednak w objęciach O-Yumi czuł się nie mężczyzną, lecz jakimś niesłychanym instrumentem muzycznym: ni to czarodziejskim fletem, ni to boskimi skrzypcami, ni to słodką fujarką, a urzekająca wykonawczyni koncertowała po mistrzowsku na wszystkich nich naraz, ziemską algebrą sprawdzając niebiańską harmonię.

W krótkich antraktach oszołomiony wicekonsul próbował coś bąkać, lecz odpowiedzią były jedynie pocałunki, lekkie dotknięcia, cichy śmiech.

Gdy przez okno przenikać zaczęły szare promyki świtu, Fandorin niewiarygodnym wysiłkiem woli na wpół wychynął z odurzenia. Sił starczyło mu tylko na jedno jedyne pytanie – najważniejsze; cała reszta nie miała znaczenia. Ujął dłońmi jej skronie, by ogromne, rozszerzone tajemniczym światłem oczy znalazły się jak najbliżej.

– Zostaniesz ze mną?

Zaprzeczyła ruchem głowy.

– Ale… przyjdziesz jeszcze?

O-Yumi też ujęła go za skronie, uczyniła palcami kilka lekkich, okrężnych ruchów, ucisnęła delikatnie głowę z obu stron i Fandorin, sam o tym nie wiedząc, momentalnie usnął. Po prostu zapadł w głęboki sen i nie poczuł, jak jej ręce delikatnie kładą jego głowę na poduszkę.

W owej chwili Erast Pietrowicz śnił już sen. Zdawało mu się, że gna błękitną, promieniującą lodowym blaskiem karocą poprzez niebo, wznosząc się coraz wyżej. Jego szlak wiedzie ku gwieździe, wyciągającej na spotkanie diamentowego powozu swe przejrzyste promienie. Obok migoczą drobne złociste gwiazdy, chłodząc mu twarz świeżym, mroźnym powiewem. Erastowi Pietrowiczowi jest bardzo dobrze i ledwie pamięta, że w żadnym wypadku nie wolno mu się obejrzeć – bo spadnie i się rozbije.

Lecz on się nie ogląda. Pędzi przed siebie i w górę, na spotkanie gwiazdy.

Gwiazda zwie się Syriusz.

Świeci, nie znając

Imienia, jakim go zwą.

Błękitny Syriusz.

Końskie łajno

Fandorin obudził się – ktoś delikatnie, lecz uporczywie klepał go po policzku.

– O-Yumi – wyszeptał Erast Pietrowicz. I w istocie ujrzał przed sobą skośnooką twarz, lecz, niestety, nie była to nocna czarodziejka, tylko sekretarz Shirota.

– Proszę o wybaczenie – powiedział Japończyk – ale pan w żaden sposób nie chciał się obudzić i już brał mnie niepokój…

Radca tytularny usiadł na łóżku i rozejrzał się. Sypialnię oświetlały niskie promienie porannego słońca. Nie było ani samej O-Yumi, ani jakichkolwiek oznak jej niedawnej obecności.

– Panie wicekonsulu, gotów jestem zdać raport – zaczął Shirota, trzymając w pogotowiu jakiś arkusik.

– Tak, tak, oczywiście – wymamrotał Fandorin, zaglądając pod kołdrę.

Prześcieradło zmięte, ale to jeszcze o niczym nie świadczy. Może został długi włos? Pyłki pudru? Pąsowy ślad szminki?

Nic.

Przyśniło mu się?

– Zgodnie z pańskimi wskazówkami, ukryłem się w krzakach koło rozstaju dróg. O drugiej czterdzieści trzy od strony bezludzia ukazała się biegnąca postać…

– Proszę powąchać – przerwał Fandorin, wetknąwszy nos w powłoczkę. – Czym to pachnie?

Sekretarz wziął poduszkę i ze znawstwem wciągnął powietrze.

– To aromat ayame. Jak to jest po rosyjsku? Irys.

Oblicze radcy tytularnego rozświetlił szczęśliwy uśmiech. Nie przyśniło mu się!

Była tu! To woń jej perfum!

– Irys to najmodniejszy aromat bieżącego sezonu – wyjaśnił Shirota. – Perfumują się nim kobiety, praczki skrapiają bieliznę. W kwietniu zapachem sezonu była glicynia, a w czerwcu będzie azalia.

Uśmiech spełzł z oblicza Erasta Pietrowicza.

– Można kontynuować? – spytał Japończyk, zwracając mu poduszkę.

I kontynuował raport. W minutę potem Fandorin nie myślał już ani o aromacie irysów, ani o nocnej zjawie.

* **

Pola zalewowe nieznośnie lśniły w słońcu, jakby cała dolina zmieniła się w ogromne, potrzaskane zwierciadło. Ciemnymi pęknięciami jaśniejącej powierzchni były miedze, dzielące poletka na maleńkie prostokąciki. W każdym z nich krzątała się zgięta w pół figurka w szerokim słomianym kapeluszu. Chłopi pielili ryżowiska.

Pośród pól wznosił się niewielki lesisty pagórek, zwieńczony czerwonym dachem o zagiętych ku górze rogach. Erast Pietrowicz wiedział już, że to opuszczona sintoistyczna świątynia.

– Chłopi już tam nie chodzą – wyjaśnił Shirota. – Tam jest nieczysto. W zeszłym roku u wejścia znaleziono martwego włóczęgę. Semushi słusznie skrył się w takim miejscu. To bardzo dobre schronienie dla złego człowieka. I wszystkie podejścia jak na dłoni.

– I co będzie ze świątynią dalej?

– Albo ją spalą i zbudują nową, albo przeprowadzą ceremonię oczyszczenia. Wójt wsi i kanushi, kapłan, jeszcze nie postanowili.

Do chramu wiódł przez pola wąski nasyp, szeroki na ledwie pięć kroków. Erast Pietrowicz z uwagą zlustrował drogę na wzgórek, potem zarosłe mchem stopnie, wznoszące się do czerwonej, drewnianej bramy o dziwnym kształcie wielkiego „n”; ani skrzydeł wrót, ani płotu nie było. Brama, która niczego nie odgradza.

– To torii - objaśnił sekretarz. – Brama na tamten świat. No cóż, jeśli na tamten świat, to zrozumiałe. Lornetkę miał radca tytularny świetną, dwunastokrotną, pamiątkę z oblężenia Plewny.

– Nie widzę Masy – powiedział Fandorin. – Gdzie jest?

– Patrzy pan nie tam, gdzie trzeba. Pański sługa jest na gminnym polu. Jeszcze w lewo. Jeszcze.

Wicekonsul i jego podwładny leżeli w gęstej trawie na skraju ryżowiska. Erast Pietrowicz schwytał w bliźniaczy krążek Masę. Ów niczym nie odróżniał się od chłopów: całkiem nagi, w samej opasce biodrowej, z tyłu zwisa wachlarz. Tylko boki nieco zażywniejsze niż u reszty pracowników.

Oto krągłoboki wieśniak wyprostował się, owionął wachlarzem, obejrzał się na wieś. Jasne, że on: pyzate policzki, zmrużone oczka. Rzekłbyś – jest tuż-tuż, tylko dać prztyczka w nos.

– Pracuje tutaj od rana. Najął się na parobka za dziesięć senów. Umówiliśmy się: jeśli dostrzeże coś szczególnego, zawiesi za plecami wachlarz. O, widzi pan wachlarz za plecami? Coś zauważył!

Fandorin znów naprowadził lornetkę na pagórek. Zaczął powoli, kwadrat po kwadracie, lustrować schronienie Garbusa.

– Z Jokohamy skierował się prosto tutaj? Nigdzie nie zbaczał po drodze?

– Prosto tutaj.

Cóż to tam takiego białego wśród gałęzi?

Erast Pietrowicz podkręcił kremalierę i gwizdnął cichutko. Na drzewie siedział człowiek. Garbus? Co on tam robi?

Ale nocą Semushi był nie w białym kimonie, lecz w ciemnobrązowym.

Siedzący na drzewie obrócił głowę. Twarz była nierozpoznawalna, lecz błysnęła wygolona czaszka.

Nie, to nie Semushi! Tamten jest ostrzyżony na jeża.

Fandorin poprowadził lornetkę dalej. Wtem pośród zarośli coś błysnęło. Potem jeszcze i jeszcze.

Odrobinę poprawić ostrość.

Oho!

Na otwartej polance stał człowiek w kimonie o podwiniętych polach. Był absolutnie nieruchomy. W ręce trzymał miecz. Obok tkwił wbity w ziemię bambusowy kij.

Naraz człowiek drgnął. Nogi i tułów trwały bez ruchu, lecz miecz sypnął słonecznymi skrami i z kija poleciały obcięte talarki. Jeden, drugi, trzeci, czwarty. Ale wprawa!

Potem cud – fechmistrz obrócił się w drugą stronę. Był tam chyba jeszcze jeden kij, lecz Erast Pietrowicz patrzył już nie na klingę, tylko na lewy rękaw kimona. Był ni to skrócony, ni to podwinięty.

– Czemu uderzył pan pięścią w ziemię? Co pan widzi? – z podnieceniem zaszeptał mu w samo ucho Shirota.

Fandorin przekazał sekretarzowi lornetkę, skierował we właściwą stronę.

– Kataude! - krzyknął sekretarz. – Suchoręki! Czyli reszta też tam!

Wicekonsul nie słuchał – szybko skrobał ołówkiem w notesie. Wyrwał stroniczkę, zaczął pisać na drugiej.

– A więc tak, Shirota. Co tchu do Settlementu. Da pan to sierżantowi Lockstonowi. Szczegóły objaśni pan sam. Druga notatka – dla inspektora Asagawy.

– Też co sił? Tak?

– Nie, przeciwnie. Od Lockstona do japońskiego komisariatu pójdzie pan wolnym krokiem, może nawet wpaść na herbatę po drodze.

Shirota w zdumieniu wpatrzył się w radcę tytularnego. Potem, zdaje się, pojął – kiwnął głową.

Sierżant przybył z całą swą armią, szóstką zbrojnych w karabiny konstabli.

Erast Pietrowicz oczekiwał wsparcia u wejścia do wsi. Pochwalił przybyłych za szybkość, krótko objaśnił dyslokację.

– To jak, nie ruszymy do szturmu? – zirytował się Lockston. – Moi chłopcy aż rwą się do boju.

– Żadnych b-bojów. Jesteśmy o dwie mile od Settlementu, poza strefą jurysdykcji konsularnej.

– A chrzanić jurysdykcję, Rusty! Proszę nie zapominać: te trzy bestie zakatrupiły białego! Może nie same, ale to bez różnicy – jedna szajka.

– Musimy, Walter, przestrzegać praw kraju, w którym działamy.

Sierżant nadął się.

– Więc po kiego licha pisał pan: „Jak można najszybciej, z bronią dalekosiężną”?

– Z pańskich ludzi utworzy się kordon. Rozłoży ich pan zamaskowanych na obwodzie pola. Niech pańscy konstable padną na ziemię i nakryją się słomą. Odstęp od jednego do drugiego dwieście, trzysta kroków. Gdyby przestępcy zaczęli uciekać przez wodę, otworzyć niecelny ogień, by zagnać ich z powrotem na wzgórze.

– A kto będzie brać zbójów?

– Policja japońska.

Lockston zmrużył oko.

– A dlaczegóż to pan po prostu nie wezwał japów? Na co panu municypalni?

Radca tytularny nie odpowiedział i sierżant przytaknął ze zrozumieniem.

– Dla pewności, tak? Nie ufa pan żółtomordym? Boi się pan, że ich wypuszczą? Bo też i wypuściliby, nie?

Pytanie znów pozostało bez odpowiedzi.

– Ja będę czekał we wsi na Asagawę. Za pozostałe trzy boki kwadratu odpowiada pan – oznajmił Fandorin.

* * *

Tym razem czekać przyszło długo. Zapewne przed wizytą w japońskim komisariacie Shirota nie tylko wypił herbatę, lecz i zjadł obiad.

Gdy słońce osiągnęło zenit, z pól ku domom pociągnęli pracownicy, by odpocząć przed popołudniowym znojem. Wraz z nimi wrócił i Masa.

Pokazał gestami: cała trójka jest tam, a z nimi Garbus. Czujnie rozglądają się na wszystkie strony, na hura się ich nie weźmie.

Erast Pietrowicz zostawił kamerdynera, by miał oko na jedyną dróżkę, wiodącą ku świątyni. Sam skierował się za wieś czekać na japońską policję.

Dopiero w trzy godziny później w dali na drodze pojawiła się ciemna plama. Fandorin przyłożył do oczu lornetkę i aż jęknął. Od strony Jokohamy marszowym krokiem nadciągała cała kolumna. W chmurze pyłu pobłyskiwały bagnety, obok kiwali się w siodłach oficerowie.

Radca tytularny rzucił się na spotkanie wojska biegiem, z daleka już machając rękami, by stanęli. Nie daj Boże, jeśli ze wzgórza zauważą tę szczeciniastą gąsienicę!

Przodem jechał wierzchem sam wiceintendent policji, pan Kinsuke Suga. Ujrzawszy Fandorinowską gestykulację, podniósł rękę i kolumna stanęła.

Japońscy żołnierze nie spodobali się Erastowi Pietrowiczowi. Niskiego wzrostu, wątli, bezwąsi, mundury wiszące jak worki, żadnej postawy. Przypomniał sobie, jak Wsiewołod Witaljewicz opowiadał, że służbę wojskową wprowadzono całkiem niedawno i chłopi nie chcą służyć w armii. Jakżeby inaczej? Trzysta lat prostym ludziom zabraniano brać broń do ręki, samuraje skracali za to o głowę. I tak oto powstał naród złożony z olbrzymiego stada owiec-wieśniaków i sfory owczarków-samurajów.

– Wasza ekscelencjo, mógł pan jeszcze artylerię p-podciągnąć! – Fandorin wściekły podbiegł do głównodowodzącego.

Ów uśmiechnął się z satysfakcją, podkręcił wąsa.

– Jak będzie trzeba, podciągniemy. Brawo, mister Fandorin! Jakże pan zdołał wytropić te wilki? Prawdziwy z pana bohater!

– Prosiłem inspektora o tuzin sprawnych ludzi. Czemu sprowadził pan cały pułk?

– To batalion. – Suga przerzucił nogę przez siodło, zeskoczył. Ordynans natychmiast przechwycił wodze. – Gdy tylko przyszedł telegram od Asagawy, od razy zadepeszowałem do koszar dwunastego batalionu piechoty, który kwateruje o milę stąd. Świetny to wynalazek – telegraf! A sam pośpieszyłem na kolej. Też bardzo przydatny wynalazek.

Wiceintendent emanował energią i determinacją. Przekazał po japońsku jakąś komendę i wzdłuż szeregu poniosło się: Chūtaichō, chūtaichō, chūtaichō! [*]. Przytrzymując przy boku szable, ku czołu kolumny podbiegli trzej oficerowie.

– Regularnego wojska użyjemy na utworzenie kordonu zewnętrznego – objaśnił Suga. – Ani jeden złoczyńca nie może się wymknąć. Pan, Fandorin, zbytecznie się niepokoi. Nie miałem zamiaru podprowadzać żołnierzy bliżej. Za chwilę dowódcy plutonów uszykują ludzi w tyralierę i rozstawią po bokach dużego kwadratu. Ze wzgórza będzie to niewidoczne…

Niepozorni na oko żołnierze poruszali się nad podziw sprawnie i równo. „Jasne, że nie orły, ale w musztrze całkiem nieźli” – poddał korekcie pierwsze wrażenie Fandorin.

Batalion w nie więcej niż minutę uformował trzy długie szeregi. Jeden z nich pozostał na miejscu, dwa pozostałe, wykonawszy półobrót wstecz, ruszyły w prawo i lewo.

Dopiero wówczas okazało się, że w ogonie kolumny piechoty stoi grupka policjantów – półtora dziesiątka, w tej liczbie i Asagawa, przy czym jokohamski inspektor prezentował się pomiędzy nimi skromnie, całkiem nie po szefowsku. Po większej części byli to niemłodzi, o surowym wyglądzie służbiści z gatunku, który nosi u nas miano wyjadaczy. Wśród nich znalazł się i Shirota – sądząc z zielonkawego obliczą, ledwie się trzymał na nogach. Nic dziwnego: noc bez snu, nerwy, po czym ciągłe kursowanie do Jokohamy i z powrotem.

– Najlepsi majstrzy naszej policji – dumnie wskazał Suga. – Wkrótce ujrzy ich pan przy robocie.

Obrócił się do jednego z zastępców, przemówił po japońsku.

Sekretarz ocknął się, przypomniał sobie o obowiązkach służbowych i podszedł do radcy tytularnego. Zaczął półgłosem tłumaczyć:

– Adiutant raportuje, że z wójtem już pomówili. Chłopi będą pracować jak gdyby nigdy nic, nie zdradzając naszej obecności. Zaraz zacznie się odprawa, znalazło się bardzo dogodne miejsce.

* * *

„Bardzo dogodne miejsce” okazało się gminną stajnią, na wskroś przepojoną wonią końskiego łajna i potu. Za to przez pełną szczelin ścianę otwierał się znakomity widok na pola i wzgórze.

Wiceintendent siadł na składanym taborecie, pozostali policjanci stanęli półokręgiem i sztab przystąpił do planowania operacji. Mówił przeważnie Suga. Pewny siebie, szybki, cały w uśmiechach, był jawnie w swoim żywiole.

– …Jego ekscelencja przedkłada panu komisarzowi, że nie ma co czekać do nocy – bębnił Fandorinowi w ucho wierny tłumacz. – Ma być bezchmurnie, a księżyc niemal w pełni, więc pola będą jak lustro – każdy cień widoczny z daleka. Już lepiej za dnia. Można podkraść się do wzgórza, udając pielących wieśniaków.

Policyjne szarże akceptująco zabrzęczały. Suga przemówił znowu.

– Jego ekscelencja powiada, że grupy uderzeniowe będą dwie, zaledwie po dwóch ludzi w każdej. Więcej nie trzeba, byłoby podejrzane. Pozostali uczestnicy operacji mają trzymać się z dala od wzgórza i czekać na sygnał. Po sygnale biec wprost przez wodę, nie maskując się już. Głównym atutem będzie tu szybkość.

Teraz rozległ się szum wszystkich naraz, i to wielce ożywiony. Nie otwierający dotąd ust inspektor Asagawa wysunął się naprzód i kłaniając się jak najęty, powtarzał wciąż: Kakka, tanomimasu no-del Kakka, tanomimasu no-de!

– Każdy chce trafić do grupy uderzeniowej – oznajmił Shirota. – Pan Asagawa prosi o pozwolenie odkupienia swej winy, mówi, że inaczej będzie mu bardzo ciężko żyć na świecie.

Wiceintendent podniósł rękę i momentalnie zapadła cisza.

– Chcę zapytać o zdanie pana rosyjskiego wicekonsula – zwrócił się Suga po angielsku do Fandorina. – Co pan myśli o moim planie? To przecież nasza wspólna operacja. Operacja – uśmiechnął się – dwóch „wice”.

Wszyscy patrzyli teraz na Fandorina.

– Mówiąc szczerze, jestem zdziwiony – powoli odparł radca tytularny. – G-grupy uderzeniowe, kordon piechoty… – wszystko to wspaniale. Ale gdzie środki przedsięwzięte, by wziąć spiskowców żywcem? Przecież dla nas ważni są nie tyle oni, ile ich kontakty.

Shirota przetłumaczył – widać nie wszyscy policjanci znali angielski.

Japończycy jakoś dziwnie spojrzeli po sobie, jeden siwo – wąsy aż chrząknął, jak gdyby gaijin palnął głupstwo.

– Oczywista, postaramy się ująć przestępców – westchnął wiceintendent – lecz marne na to widoki. Ludzi tego pokroju prawie nigdy nie udaje się schwytać żywcem.

Replika nie spodobała się Fandorinowi. Z nową siłą obudziło się w nim podejrzenie.

– A więc tak – oznajmił. – Powinienem znaleźć się w jednej z grup uderzeniowych. W tym wypadku daję gwarancję, że w ostateczności choćby jednego spiskowca zyska pan nie martwego, lecz żywego.

– Mogę zapytać, jakim sposobem pan tego dokona?

Urzędnik odpowiedział wymijająco:

– Kiedy byłem w niewoli u Turków, nauczono mnie tam pewnej sztuki, ale lepiej wcześniej nie opowiadać. Sam pan zobaczy.

Jego słowa wywarły na Japończykach dziwne wrażenie. Policjanci zaszwargotali, a Suga z niedowierzaniem spytał:

– Był pan w niewoli?

– A owszem, podczas niedawnej kampanii bałkańskiej.

Poprzedni siwowąsy popatrzył na Erasta Pietrowicza z jawną pogardą. Wzroku pozostałych też nie sposób było nazwać pełnym szacunku.

Wiceintendent podszedł, wielkodusznie poklepał Fandorina po ramieniu.

– Trudno, na wojnie zdarza się wszystko. Podczas ekspedycji na Formozę porucznik gwardii Tatibana, nader dzielny oficer, też trafił do niewoli. Był ciężko ranny, nieprzytomny, Chińczycy wzięli go wprost ze szpitalnej podwody. Rzecz jasna, potem, gdy doszedł do siebie, powiesił się na bandażu. Ale nie zawsze bywa pod ręką bandaż.

Potem powtórzył to samo pozostałym. Erast Pietrowicz rozpoznał nazwisko „Tatibana”, a Shirota wyjaśnił cichutko:

– W Japonii uważa się, że samuraj nie może trafić do niewoli. To oczywiście barbarzyństwo, przesąd – pośpiesznie dodał sekretarz.

Radca tytularny zirytował się. Podniósłszy głos, powtórzył z uporem:

– Muszę być w grupie uderzeniowej. Obstaję przy tym. Pozwolę sobie przypomnieć, że beze mnie i moich pomocników nie byłoby w ogóle żadnej operacji.

Pomiędzy Japończykami wybuchła dyskusja, której obiektem był bez wątpienia Fandorin, ale tłumacz wyjaśnił istotę sporu krótko i nie bez konfuzji:

– To… no, tak ogólnie… panowie policjanci rozważają pański kolor skóry, wzrost, rozmiar nosa…

– Czy mógłbym poprosić pana o rozebranie się do pasa? – zwrócił się do radcy tytularnego Suga.

I dla przykładu pierwszy zdjął mundur i koszulę. Ciało wiceintendenta było silnie umięśnione, krzepkie, a brzuch, choć spory, bynajmniej nie obwisły. Uwagę Erasta Pietrowicza przykuły zresztą nie tyle detale generalskiej anatomii, ile stareńki złoty krzyżyk, wiszący na wypukłej i bezwłosej piersi. Pochwyciwszy spojrzenie Fandorina, Suga wyjaśnił:

– Trzysta lat temu nasz ród był chrześcijański. Potem, kiedy europejskich misjonarzy wygnano z kraju i zabroniono ich wiary, moi przodkowie wyparli się cudzoziemskiej religii, ale krzyżyk zachowali jako relikwię. Nosiła go moja prapraprababka, donna Maria Suga, która wybrała śmierć męczeńską. Przez jej pamięć też przyjąłem chrześcijaństwo – teraz nikomu się już tego nie wzbrania. Rozebrał się pan? To proszę spojrzeć na mnie i na siebie.

Stanął obok, ramię przy ramieniu, i stało się oczywiste, czemu służył cały ten negliż. Mało, że wicekonsul o całą głowę przewyższał sąsiada, to jego skóra jaśniała jawnie niejapońską bielą.

– Chłopi są prawie nadzy – powiedział Suga. – Będzie pan sterczeć nad polem i bieleć niczym zaśnieżona góra Fudżi.

– Wszystko jedno-oznajmił twardo radca tytularny. – Muszę być w g-grupie uderzeniowej.

Więcej go już nie przekonywano. Policjanci, dyskutując półgłosem, skupili się wokół naczelnika. Potem siwowąsy wykrzyknął głośno: Kuso! Uma-no kuso!

Rozchichotany wiceintendent palnął go w ramię.

– Co on p-powiedział?

Shirota wzruszył ramionami.

– Komisarz Iwaoka powiedział: „Łajno. Końskie łajno”.

– To pod moim adresem? – Erast Pietrowicz spąsowiał. – Proszę mu powiedzieć, że w takim r-razie on…

– Nie, nie! Jak pan mógł tak pomyśleć! – przerwał sekretarz, przysłuchując się rozmowie. – To coś innego… Inspektor Asagawa pyta, jak poradzić sobie z pańskim wzrostem. Wieśniacy nie bywają takimi… dryblasami. Dobrze wymówiłem to słowo?

– Owszem. Dobrze.

Fandorin podejrzliwie śledził poczynania komisarza Iwaoki. Ów oddzielił się od grupy, zdjął białą rękawiczkę i zaczerpnął przygarść łajna.

– Pan Sasaki z wydziału przestępstw ciężkich mówi, że z pana istny kirin, ale to nic nie szkodzi, bo wieśniacy, tak czy owak, nigdy się nie wyprostowują.

– Kim ja jestem?

– Kirin to taki mityczny zwierz. Coś jak żyrafa.

– A… Aha.

Siwowąsy podszedł, ukłonił się z lekka i wtarł grudę łajna wprost w białą pierś rosyjskiego dyplomaty. Ów zmartwiał.

– I proszę – przetłumaczył Shirota. – Już pan nie jest podobny do zaśnieżonego szczytu Fudżi.

Komisarz Iwaoka rozmazywał po brzuchu Erasta Pietrowicza zółtobrązową, szpetnie pachnącą masę. Fandorin krzywił się, lecz cierpiał w milczeniu.

Cny mąż jest tak czysty

Że nawet koński gnój

Zbrukać go nie zdoła.

Tygrys na swobodzie

Do smrodu, jak się okazało, można przywyknąć. Odór łajna dość szybko przestał drażnić nozdrza radcy tytularnego. Dużo gorsze były muchy. Skuszone apetycznym aromatem, zleciały się na biednego Fandorina z całego japońskiego archipelagu, a co najmniej z całej prefektury Kanagawa. Z początku próbował je odganiać, potem przestał, bo machający rękami wieśniak mógł zwrócić uwagę. Zacisnąwszy zęby, milcząc, znosił łaskotliwy dotyk mnóstwa zielonych stworzeń, w skupieniu łażących mu po plecach, piersi i twarzy.

Skulony we dwoje dyplomata z wolna brnął po kolana w wodzie, wyrywając jakąś roślinność. Nikt nie pośpieszył mu wyjaśnić, jak wyglądają chwasty, dlatego najprawdopodobniej rozprawiał się z kiełkami ryżu, to jednak zlanego potem urzędnika obchodziło akurat najmniej. Znienawidził i ryż, i uprawy zalewowe, i swój własny upór, który nakazał mu udział w grupie uderzeniowej.

Drugim członkiem grupy był inicjator gnojnego namaszczenia, siwowąsy Iwaoka. Co prawda, pysznych, chwacko podkręconych wąsów komisarz już nie posiadał – zgolił je przed początkiem operacji, żeby bardziej wyglądać na wieśniaka. Erast Pietrowicz zdołał zachować własne, lecz rozmoczono je, i zwisały teraz po obu stronach ust niby dwa wiechcie. Była to jedyna pociecha tytularnego radcy. Pod każdym innym względem Iwaoka wypadał dużo lepiej.

Po pierwsze, nie interesowały się nim wcale muchy, którym w pełni wystarczał wonny Erast Pietrowicz. Po drugie, w mlaskającym błocie komisarz poruszał się bez widocznego wysiłku, a i pielenie, jak się zdaje, nie sprawiało mu trudności – coraz to zatrzymywał się dla odsapki, czekając na zapóźnionego partnera. Ale największą zawiść Fandorina wzbudzał wielki biały wachlarz, który zatknął za pas przewidujący Japończyk. Radca tytularny sporo by teraz zapłacił, by choć co pewien czas owiać twarz prądem powietrza i spędzić z niej przeklęte insekty.

W słomianym kapeluszu, opuszczonym niemal do podbródka, wydłubane były dwie dziurki dla obserwacji chramu bez podnoszenia głowy. Dwieście kroków, dzielących wzgórze od skraju pola, obaj „wieśniacy” pokonali w półtorej godziny. Teraz bełtali się o ledwie parę sążni od suchego lądu, lecz w żadnym razie bliżej, żeby nie spłoszyć strażnika. I tak pewno nie spuszcza z nich oka. Obracali się tędy i owędy – niech się upewni, że to spokojni, niewinni ludzie bez żadnej ukrytej broni.

Grupa wsparcia, sześciu przebranych (a ściślej rozebranych) policjantów, trzymała się w pewnej odległości. Jeszcze inna pracowała z drugiej, niewidocznej strony.

Wiceintendent wciąż się nie zjawiał i Fandorin poczuł lęk, czy zdoła się rozgiąć, gdy wreszcie nadejdzie pora działania. Ostrożnie omacał krzyże – odezwały się ostrym darciem.

Naraz Iwaoka, nie podnosząc głowy, cichutko psyknął.

Zaczęło się!

Dróżką w stronę chramu szło dwoje: najprzód niespiesznie stąpał sintoistyczny kapłan w czarnym chałacie i kołpaku, za nim drobiła świątynna posługaczka, miko, w białym kimonie i purpurowych szarawarach. Po bokach jej ubielonej twarzy zwisały długie, proste włosy. Potknęła się, zgubiła jakąś miskę. Z wdziękiem przysiadła w kucki. Potem pośpieszyła dogonić kapłana, niezdarnie, po dziewczęcemu kręcąc biodrami. Fandorin uśmiechnął się mimo woli. Ależ ten Asagawa, cóż za zdolności aktorskie!

U stóp schodów kapłan przystanął, zanurzył w misce miotełkę i coś przyśpiewując, zaczął nią machać na wszystkie strony – to Suga przystąpił do obrzędu oczyszczenia. Wąsy wiceintendenta, jak i Fandorinowskie, zwisały w dół, a ponadto do podbródka jego ekscelencji przyklejono długą siwą bródkę.

– Go! - szepnął komisarz.

Strażnik na pewno patrzy tylko na nieproszonego gościa, nie do wieśniaków mu teraz.

Starając się nie pluskać, Erast Pietrowicz ruszył w stronę wzgórza. Ćwierć minuty potem obaj byli już w gąszczu bambusa. Kostki radcy tytularnego ociekały rzadkim błotem.

Iwaoka wspinał się stromizną pierwszy. Robi kilka kroków, nasłuchuje, potem kiwa na partnera: Chodź! Można.

I tak, wpatrując się w szerokie, muskularne plecy komisarza, Fandorin dotarł wreszcie na wierzchołek.

Zalegli pod krzakiem. Zaczęli obserwować.

Punkt wybrał Iwaoka idealny: widać stąd było i chram, i kamienne schody, którymi powoli wznosiły się dwie postacie – czarna i biało-czerwona. Na każdym stopniu Suga przystawał, machał swoją miotełką. Jego nosowe nucenie stopniowo się przybliżało.

U góry, pod bramą świątyni, oczekiwał Semushi. Był w samej opasce biodrowej, pewnie, by zademonstrować kalectwo, i uniżenie kłaniał się do ziemi.

„Odgrywa biednego kalekę, który znalazł schronienie w porzuconej świątyni – domyślił się Fandorin. – Chce wzbudzić litość kapłana”.

A gdzie reszta?

Ach, są, aniołki.

Satsumczycy schowali się za świątynią. Suga i Asagawa nie mogli ich dostrzec ze schodów, ale stąd, z krzaków, widać ich było doskonale.

O jakiś tuzin kroków od komisarza i radcy tytularnego stali przyklejeni do ściany trzej mężczyźni w lekkich kimonach. Jeden, z przywiązaną lewą ręką, ostrożnie wyzierał zza węgła. Dwaj pozostali nie spuszczali z Suchorękiego oczu.

Cała trójka ma miecze, zauważył Fandorin. Zdobyli gdzieś nowe, a broni palnej nie widać.

Suchoręki miał na oko dobrze po czterdziestce – w przylegającym do potylicy warkoczyku prześwitywała siwizna. Dwaj pozostali byli całkiem młodymi chłopakami.

Wreszcie „kapłan” zauważył włóczęgę. Przestał wyśpiewywać zaklęcia, zawołał coś gniewnie, zaczął szybko wspinać się w górę. Miko śpieszyła za nim.

Garbus padł na kolana, uderzył czołem o ziemię. Świetnie, łatwiej będzie go brać.

Komisarz był zapewne tego samego zdania. Szturchnął Fandorina w ramię: czas!

Wsunąwszy rękę pod opaskę biodrową, Erast Pietrowicz wyciągnął cienką linkę, owiązaną wokół pasa. Szybko przewinął ją między przedramieniem a łokciem, pozostawił dużą, luźną pętlę.

Iwaoka przytaknął ze zrozumieniem, wskazał palcem. Suchoręki – twój, tamci dwaj – moi. Było to rozsądne. Jeśli już brać żywcem, to najważniejszego.

„A gdzież twoja broń?” – również gestem zapytał Fandorin.

Komisarz z początku nie pojął. Potem, uśmiechnąwszy się krótko, wyciągnął wachlarz. Okazało się, że nie jest on papierowy czy kartonowy, lecz stalowy, o dobrze naostrzonych krawędziach.

„Poczekaj, ja pierwszy” – przykazał Iwaoka.

Bezszelestnie przekradł się wzdłuż krzaków, obchodząc Satsumczyków z tyłu.

Już pojawił się za ich plecami. Twarz skupiona, kolana ugięte, stopy bezgłośnie przestawiane po ziemi.

Samurajowie nie widzieli go i nie słyszeli – patrzyli wciąż w ciemię starszemu, a ów śledził zajście na schodach.

Suga nadal odgrywał komedię. Wrzeszczał, wymachiwał rękoma, nawet parę razy trzepnąl „włóczęgę” miotełką po karku. Miko stalą nieco z boku Garbusa, skromnie spuściwszy oczy.

Erast Pietrowicz podniósł się, zaczął kołysać arkanem.

Jeszcze sekunda – i zacznie się.

Iwaoka powali jednego, zmierzy się z drugim. Słysząc hałas, Suga i Asagawa zwiążą Garbusa. Sprawą radcy tytularnego jest celnie rzucić pętlę i dobrze zaciągnąć. Sztuczka przy odpowiedniej wprawie jest niezawodna. A wprawę Erast Pietrowicz miał: wiele miesięcy tkwiąc w tureckiej niewoli, wyćwiczył się z nudy i braku zajęć. Zrobi to czysto.

Nawet nie pojął, co nagle zaszło. Czy Iwaoka był nie dość ostrożny, czy Satsumczyk obejrzał się przypadkiem – dość że „czysta robota” nie wyszła.

Ostatni z samurajów, najmłodszy, obejrzał się, gdy komisarzowi pozostawało do niego z pięć kroków. Reakcja chłopaka była wprost fantastyczna.

Jeszcze nie odwróciwszy w pełni głowy, błysnął wyrwaną z pochwy klingą. Dwaj pozostali, niby wyrzuceni sprężyną, odlecieli od ściany i też obnażyli broń.

Nad głową Iwaoki błysnął miecz, uderzył o podstawiony wachlarz, ze szczękiem odskoczył wśród iskier. Komisarz lekko poruszył przegubem, rozpostarł swą dziwną broń szerzej i machnął nią w powietrzu, niczym dla zabawy, jednak stalowa krawędź zawadziła o gardło Satsumczyka. Bluznęła krew i z pierwszym przeciwnikiem był koniec. Runął na ziemię, schwyciwszy się za szyję, i wkrótce ucichł.

Drugi jak tajfun natarł na Iwaokę, lecz stary wyga z łatwością uchylił się od ciosu. Z mylącą delikatnością trzepnął wroga wachlarzem w napięstek i miecz wypadł z rozciętej ręki. Samuraj zgiął się i chwycił katanę lewą ręką, ale komisarz zadał nowy cios i Satsumczyk padł z rozpłataną czaszką.

Wszystko to zajęło nie więcej niż trzy sekundy, Fandorin nawet nie zdążył rzucić arkana. Stał, opisując nad głową świszczące kręgi, lecz Suchoręki ruszał się tak błyskawicznie, że nie sposób było wybrać momentu dla rzutu.

Stalowa klinga zwarła się ze stalowym wachlarzem i groźni przeciwnicy odskoczyli w przeciwne strony, zakrążyli naprzeciw siebie, gotowi do nowego skoku.

Korzystając z tego, że Suchoręki zwolnił ruchy, Erast Pietrowicz rzucił pętlę. Ta przecięła powietrze, lecz wtem Satsumczyk skoczył naprzód. Odbił wachlarz, obrócił się wokół osi, przysiadł i ciął Iwaokę po nogach.

Zaszło coś okropnego: stopy komisarza wciąż stały, a odcięte łydki zeskoczyły i wryły się w ziemię. Stary wiarus zachwiał się, lecz zanim upadł, klinga rozsiekła go na pół, od prawego ramienia do lewego biodra. Ciało upadło niby bezkształtna masa.

Święcąc tryumf, Suchoręki zastygł w miejscu ledwie na sekundę, lecz Fandorinowi starczyło to, by wykonać nowy rzut, tym razem bezbłędnie celny. Szeroka pętla opasała ramiona samuraja. Gdy opadła do łokci, Erast Pietrowicz zaciągnął arkan i szarpnął go do siebie, tak że Satsumczyk aż zawirował. Dość było paru mgnień, by spętać i obalić na ziemię jeńca. Skręcał się, okrutnie szczerząc, nawet próbował sięgnąć sznura zębami, lecz był bezradny.

Suga i Asagawa przywlekli Garbusa z nadgarstkami przywiązanymi do kostek tak, że nie mógł ani iść, ani stać. Puszczony, przewrócił się na bok. Z ust sterczał mu drewniany klin z tasiemkami zawiązanymi na ciemieniu.

Wiceintendent podszedł do usieczonego komisarza, ciężko westchnął, ale do tego ograniczyły się przejawy bólu.

Do Fandorina generał odwrócił się już z uśmiechem.

– A o sygnale pan zapomniał – powiedział wesoło, pokazując gwizdek. – Nic nie szkodzi, daliśmy sobie radę bez pomocy. Dwóch głównych łotrów wziętych żywcem! To niebywały sukces.

Zatrzymał się przed Suchorękim. Ten nie miotał się już po ziemi, leżał bez ruchu, blady, z zamkniętymi oczyma.

Suga powiedział coś ostro i pogardliwie pchnął leżącego nogą, potem chwycił go za kołnierz i jednym szarpnięciem postawił na nogi.

Samuraj otworzył oczy. Nigdy jeszcze Fandorin nie widział w ludzkim wzroku tak zwierzęcej pasji.

– Świetny sposób – powiedział Suga, obmacawszy pętlę arkana. – Trzeba będzie mieć to na wyposażeniu. Teraz rozumiem, jak Turcy zdołali wziąć pana w niewolę.

Radca tytularny zamilczał. Nie chciał rozczarowywać Japończyka. W istocie trafił do niewoli z oddziałem serbskich ochotników, odciętych od swoich, po zużyciu wszystkich naboi. Wedle samurajskich zwyczajów winni byli zapewne udusić się własnymi rapciami…

– A to po co? – zapytał Erast Pietrowicz, pokazując klin w gębie Garbusa.

– Po to, żeby nie spróbował…

Suga nie zdołał dokończyć. Ryknąwszy ochryple, Suchoręki kolanem odrzucił generała w bok, runął naprzód i z rozbiegu walnął głową w węgieł chramu.

Rozległ się wzbudzający wymioty chrzęst i związany padł twarzą w dół. Pod nim rozpływała się szybko czerwona kałuża.

Suga przysiadł nad Suchorękim, pomacał puls na szyi i beznadziejnie machnął ręką.

– Hami jest po to, żeby jeniec nie odgryzł sobie języka – dokończył za zwierzchnika Asagawa. – Takich wrogów mało wziąć żywcem. Trzeba i potem nie pozwolić im umrzeć.

Wstrząśnięty Fandorin milczał. Było mu wstyd – nie tylko za to, że źle związał ważnego przestępcę. Jeszcze bardziej wstydził się czego innego.

– Muszę coś panu wyjaśnić, inspektorze – rzekł, poczerwieniawszy, i odprowadził Asagawę na bok.

Przy jedynym jeńcu pozostał wiceintendent. Sprawdził, czy więzy są dobrze zaciągnięte. Upewniwszy się, że wszystko w porządku, wybrał się na oględziny chramu.

Tymczasem Fandorin, jąkając się bardziej niż zwykle, przyznawał się inspektorowi do swego podstępu. Opowiedział i o smole, i o podejrzeniach wobec japońskiej policji.

– Wiem, że s-sprawiłem panu mnóstwo nieprzyjemności i zaszkodziłem w oczach p-przełożonych. Proszę wybaczyć i nie sądzić mnie źle…

Asagawa wysłuchał go z kamienną twarzą, tylko wargi odrobinę mu drgały, zdradzając wzburzenie. Erast Pietrowicz był gotów na ostrą i w pełni zasłużoną reprymendę, lecz inspektor go zdumiał.

– Mógł się pan do niczego przede mną nie przyznawać – rzekł cicho. – Nigdy nie dowiedziałbym się prawdy i pozostałby pan nieposzlakowanym bohaterem. Ale pańskie wyznanie wymagało jeszcze więcej męstwa. Przeprosiny zostały przyjęte.

Skłonił się ceremonialnie; Fandorin odpowiedział identycznym ukłonem.

Ze świątyni wyszedł Suga, trzymając w rękach trzy węzełki.

– Nic więcej nie ma – powiedział. Specjaliści od rewizji przeszukają potem dokładniej. Może znajdą jakąś skrytkę. Dobrze byłoby wiedzieć, kto pomagał tym łotrom, kto wyposażył ich w nowe miecze. O, mam o czym porozmawiać z panem Semushim! Przesłucham go osobiście. – I wiceintendent uśmiechnął się tak lubieżnie, że Erast Pietrowicz zwątpił, czy przesłuchanie odbędzie się wedle cywilizowanych zasad. – Wszystkich oczekują nagrody. Dla pana, Fandorin-san, wysoki order. Może nawet… Mirō! - rozdarł się nagle generał, pokazując palcem Semushiego. – Hami!!!

Radca tytularny zobaczył, że drewienko nie sterczy już Garbusowi z zębów, lecz zwisa na tasiemce. Inspektor rzucił się ku jeńcowi, ale za późno – ten szeroko rozdziawił gębę, z rykiem zamknął szczęki i na gołą pierś chlusnął mu gęsty, czerwony potok.

Rozległ się straszliwy wrzask, który przeszedł w konwulsyjny bulgot. Suga i Asagawa rozwarli samobójcy zęby, pchając mu do ust szmaty, ale było jasne, że krwi się nie zatamuje. Pięć minut potem Semushi przestał jęczeć. Ucichł.

Na Asagawę żal było patrzeć. Kłaniał się to swojemu naczelnikowi, to Fandorinowi, twierdząc, że nie pojmuje, jak aresztowanemu udało się przegryźć linkę, że sznur zapewne był nie dość mocny i że to jego, Asagawy, wina: kiepsko sprawdził.

Generał posłuchał, posłuchał, wreszcie machnął ręką. Jego głos brzmiał pocieszająco. Fandorin rozróżnił znane sobie słowo – „akunin”.

– Mówię, że prawdziwego złoczyńcy żywym się nie weźmie, choćby się nie wiem jak starać – przetłumaczył z własnej inicjatywy Suga. – Gdy ktoś ma potężną harę, nie ma na niego rady. Ale zadanie tak czy owak zostało wykonane. To się minister ucieszy! Śmiertelnie dojadło mu siedzenie w zamknięciu. Przez tych pięć dni sam się zamęczył i zamęczył nas wszystkich. Wielki człowiek jest uratowany, Japonia będzie za to wdzięczna i Rosji, i panu osobiście, panie wicekonsulu.

* * *

Owego wieczoru Erast Pietrowicz zdradził zasady: pojechał do domu „lotną trojką” w osobach trzech rikszów. Po wszystkich emocjonalnych i fizycznych udrękach radca tytularny całkiem opadł z sił. Sam nie wiedział, co bardziej je nadwerężyło: krwawy spektakl dwóch samobójstw czy półtorej godziny pielenia, toteż ledwie usiadł w kurumie, od razu zasnął, wymamrotawszy tylko:

– Będę spał całą noc, dzień i jeszcze noc…

Bryczka, którą tryumfatorzy wracali do konsulatu, przedstawiała zaiste niecodzienny obraz: pośrodku w stroju wizytowym i sztywnym kołnierzyku pochrapywał sekretarz Shirota, a po bokach nieskazitelnego dżentelmena, z głowami na jego ramionach, spali mocno dwaj na wpół goli wieśniacy, z których jeden był na dodatek pokryty zaschniętym łajnem.

Ale przespać nocy, dna i kolejnej nocy Erastowi Pietrowiczowi się nie udało.

O jedenastej rano śpiącym snem sprawiedliwego wicekonsulem potrząsnął bezpośredni zwierzchnik.

Blady, drżący Wsiewołod Witaljewicz chlusnął na Fandorina zimną wodą, sam dopił resztę z karafki i przeczytał na głos priorytetową depeszę, świeżo przysłaną z ambasady Oto jej tekst.

Dziś rano na drodze do pałacu cesarskiego zabito Ōkubo. Szóstka nieznajomych, wyciągnąwszy ukryte miecze, uśmierciła stangreta, podcięła nogi koniom i zarąbała ministra, który wyskoczył z karety. Eskorty minister nie miał. O zabójcach, jak dotąd, nic nie wiadomo, lecz świadkowie twierdzą, że rozmawiali między sobą w dialekcie satsumskim. Proszę wraz z wicekonsulem Fandorinem przybyć natychmiast do ambasady.

– Jak to możliwe? – zawołał radca tytularny. – Przecież spiskowcy rozbici!

– Teraz pewne, że grupa, którą pan łowił, istniała po to, by odwrócić siły i uwagę władz. Albo też ludzie Suchorękiego, trafiwszy w pole widzenia policji, odegrali rolę pomocniczą. Główna zaś grupa cierpliwie czekała swej pory. Ledwie Ōkubo wyszedł z ukrycia i zrezygnował z ochrony, zabójcy wymierzyli cios. Ach, Fandorin, boję się, że nic już nie możemy zrobić. A najgorsze jeszcze nas czeka. Skutki będą dla Rosji fatalne. Nie ma już tresera, klatka pusta, teraz japoński tygrys wyrwie się na swobodę.

W zwierzyńcu pusto.

Rozbiegli się widzowie

Wyrwał się tygrys.

Zapach irysów

W gabinecie rosyjskiego ambasadora siedziało sześciu posępnych panów: pięciu w czarnych surdutach, jeden w mundurze marynarki, także czarnym. Za oknami pałacyku jaśniało lekkomyślne majowe słońce, lecz drogę jego promieni przegradzały grube żaluzje i w pokoju panował zgodny z ogólnym nastrojem półmrok.

Nominalnie przewodniczył zebraniu sam ambasador – rzeczywisty radca stanu baron Kirył Wasiljewicz Korff. Jednakże jego ekscelencja nie otwierał prawie ust. Zachowywał pełne powagi milczenie i tylko nieodmiennie przytakiwał, gdy głos zabierał siedzący po jego prawicy Bucharcew. Po lewej ręce pełnomocnego przedstawiciela rosyjskiego imperium ulokowali się dwaj inni dyplomaci: pierwszy sekretarz i młody attaché. Ale ci nie uczestniczyli w rozmowie, a przedstawiając się, wymamrotali nazwiska tak cicho, że ich Erast Pietrowicz nie zrozumiał.

Konsula i wicekonsula posadzono po drugiej stronie długiego stołu, skąd powstawało wrażenie jeśli nie jawnej konfrontacji, to co najmniej pewnego antagonizmu tokijczyków i jokohamczyków.

Z początku omówiono szczegóły zamachu. Napastnicy mieli rewolwery, lecz strzelali w powietrze, na postrach; nieszczęsny Ōkubo zasłaniał się przed ostrzami gołymi rękoma i utracił przed zgonem przedramiona; cios śmiertelny rozpłatał na pół światłą głowę ministra; wprost z miejsca zabójstwa spiskowcy pośpieszyli oddać się w ręce policji i złożyli na piśmie deklarację, w której dyktator nazwany został uzurpatorem i wrogiem narodu; cała szóstka byli to satsumscy samuraje, krajanie zabitego. Zdziwiony Fandorin zapytał:

– Poddali się? Nie próbując skończyć ze sobą?

– Teraz nie ma już po co – wyjaśnił konsul. – Zrobili swoje. Będzie sąd, wygłoszą piękne przemowy, publiczność potraktuje ich jak bohaterów. Napiszą o nich sztuki, poświęci się im ryciny. Potem, rzecz jasna, położą głowy, lecz chlubne miejsce w japońskiej historii już sobie zapewnili.

Następnie przystąpiono do sprawy zasadniczej – rozważenia sytuacji politycznej i prognozy nadchodzących zmian. Dyskutowali konsul i attaché morski, reszta słuchała.

– Teraz Japonia bezwarunkowo zmieni się z naszego sojusznika w rywala, a z czasem w zaciekłego wroga – wieszczył ponuro Wsiewołod Witaljewicz. – Niestety, takie są prawa politycznej fizyki. Za czasów Ōkubo, zwolennika ścisłej kontroli wszystkich sfer życia społecznego, Japonia rozwijała się zgodnie z naszą, rosyjską drogą: twardy pion władzy, państwowa własność głównych gałęzi produkcji, żadnych zabaw w demokrację. Odtąd zaś nastaje czas partii angielskiej. Kraj zwróci się na drogę brytyjską z parlamentem, z partiami politycznymi, z powstaniem potężnego kapitału prywatnego. A czymże jest brytyjski model rozwoju, panowie? To ekstensja, parcie we wszystkie strony na kształt gazu, czyli dążenie, by zająć całą dostępną przestrzeń. A tej jest wokół co niemiara: słaba Korea, zmurszałe Chiny… I tam właśnie natkniemy się na japońskiego tygrysa.

Kapitana-lejtnanta Bucharcewa nakreślona przez jokohamskiego konsula perspektywa bynajmniej nie przestraszyła.

– O jakim tygrysie, łaskawy panie, tu mowa? To po prostu śmieszne. To nie tygrys, lecz kot, przy czym chuderlawy i wyliniały. Roczny budżet Japonii równa się jednej dziesiątej rosyjskiego. O potencjale wojskowym nie ma nawet co mówić. Mikado rozporządza armią czasów pokoju – trzydziestopięciotysięczną, a jego cesarska mość prawie milionową. No i jakiż jest ten japoński żołnierz? Naszym zuchom sięga ledwie do piersi. A flota? Z obowiązku zwiedziłem niedawno nabyty w Anglii pancernik. Śmiech i zgroza! Liliputy obłażące Guliwera. Cóż oni poczną z mechanizmem oporopowrotnym dwunastocalowych dział? Będą hopsać i zawisać na kole po pięciu? Jakaż Korea, jakie Chiny… Zlituj się pan, Wsiewołodzie Witaljewiczu! Daj Boże, by Japończycy dali radę opanować choć wyspę Hokkaido!

Przemowa Bucharcewa wyraźnie przypadła ambasadorowi do gustu. Uśmiechnął się, przytaknął. Doronin zaś ni z tego, ni z owego zapytał:

– Proszę powiedzieć, Mścisławie Mikołajewiczu, a kto ma czyściej w domach? Nasi chłopi czy japońscy?

– A co to ma do rzeczy? – Bucharcew skrzywił się.

– Japończycy mówią: „Jeśli czysto w domach, to władza cieszy się szacunkiem i jest stabilna”. A u nas, panowie rodacy, w domach raczej brudy. Smród, pijaństwo, za byle co czerwonego kura się puszcza na dach dworu. U nas, szanowni panowie, ciska się bomby. U nas modą wykształconej młodzieży jest bunt, a u Japończyków w modzie jest patriotyzm i szacunek dla władzy. Ha, różnice w budowie ciała można wyrównać! My mówimy: „W zdrowym ciele zdrowy duch”, a Japończycy wierzą w coś przeciwnego i ja się co do tego, wiedzą panowie, z nimi zgadzam. U nas cztery piąte ludności to analfabeci, a oni wdrożyli powszechny obowiązek szkolny. Wspomniał pan przed chwilą o budżecie, mówiąc, że mamy dziesięć razy więcej pieniędzy. Za to jedna trzecia dochodu państwowego przypada w Japonii ministerstwu oświaty. Wkrótce będą tu chodzić do szkół wszystkie dzieci. Patriotyzm, zdrowy duch i edukacja – oto przepis kulinarny na pokarm, na którym z chuderlawego kota bardzo szybko wyrasta tygrys. A jeszcze proszę nie zapominać o najważniejszym japońskim skarbie, w naszej krainie, niestety, bardzo rzadkim: nazywa się on godność.

Ambasador był zdziwiony.

– W jakim, przepraszam, sensie?

– W najprostszym z możliwych, wasza ekscelencjo. Japonia to kraj kurtuazji i każdy, nawet najbiedniejszy, zachowuje się tu z godnością. Dla Japończyka nie ma nic straszniejszego niż stracić szacunek otoczenia. Tak, dziś to uboga, zapóźniona kraina, lecz oparta na twardym fundamencie, dlatego osiągnie wszystko, do czego dąży. I nastąpi to o wiele szybciej, niż nam się zdaje.

Bucharcew postanowił nie przedłużać kontrowersyjnej dyskusji – z uśmiechem spojrzał na ambasadora i wymownie rozłożył ręce.

I wtedy jego ekscelencja wyrzekł wreszcie swe ważkie zdanie:

– Wsiewołodzie Witaljewiczu, cenię pana jako znakomitego znawcę Japonii, ale wiadomo mi także, że jest pan człowiekiem ulegającym wpływom. Nazbyt długie przebywanie w jednym miejscu ma określone skutki. Zaczyna się widzieć sytuację oczyma tubylców. Czasem bywa to pożyteczne, ale proszę się nie zachwycać, nie zachwycać. Nieboszczyk Ōkubo twierdził, że nie zabiją go, jak długo będzie potrzebny swojemu krajowi. Fatalizm tego rodzaju jest dla mnie zrozumiały, podzielam podobny pogląd i uważam, że skoro Ōkubo już nie ma, oznacza to, że wyczerpał swą użyteczność. Naturalnie, ma pan rację, mówiąc, że teraz polityczny kurs ulegnie zmianie, ale rację ma i Mścisław Mikołajewicz. Ten azjatycki kraj nie osiągnął i nigdy nie osiągnie potencjału wielkiego mocarstwa. Zapewne stanie się bardziej znaczącą i aktywną siłą strefy Dalekiego Wschodu, ale pełnowartościowym graczem – nigdy. To właśnie zamierzam przekazać w mym raporcie jego książęcej wysokości kanclerzowi. A podstawowe, rodzące się w tej sytuacji pytanie brzmieć winno tak: na czyją nutę będzie tańczyć Japonia – rosyjską czy angielską? – Tu baron Korff westchnął ciężko. – Boję się, że ta rywalizacja okaże się dla nas niełatwa. Brytyjczycy mają mocniejsze karty. A prócz tego i sami sobie przynosimy szkodę. – Głos jego ekscelencji, dotąd spokojny i zrównoważony, stał się surowy, a nawet bezlitosny. – Weźmy choćby historię z łowami na fałszywych zabójców. Cały korpus dyplomatyczny szepcze, że Ōkubo padł wskutek rosyjskiej intrygi. Jak mówią, podstawiliśmy specjalnie policji jakichś oberwańców, podczas gdy prawdziwi zamachowcy szykowali bez przeszkód swój cios. Dzisiaj na lawn tennisie ambasador niemiecki rzucił mi z uśmieszkiem: „Ōkubo przestał być dla was użyteczny, nieprawdaż?”. Byłem wstrząśnięty. Mówię: „Wasza hrabiowska mość, skąd taki pogląd?!”. Jak się okazuje, zdążył już u niego być Bullcox. Ach, ten Bullcox! Mało mu, że Wielka Brytania pozbyła się głównego oponenta politycznego, Bullcox chce jeszcze rzucić cień na Rosję. I jego intrygom mimowolnie pomagacie wy, panowie jokohamczycy!

Pod koniec przemowy ambasador wpadł w gniew nie na żarty, przy czym, aczkolwiek zwracał się do „panów jokohamczyków”, – patrzył nie na konsula, lecz – w najnieżyczliwszy sposób – na Erasta Pietrowicza. A tu jeszcze Buchar – cew dolał oliwy do ognia:

– A ja, wasza ekscelencjo, raportowałem panu: z jednej strony lekkomyślność, z drugiej nieodpowiedzialne awanturnictwo.

Obie strony: i lekkomyślna (czyli Wsiewołod Witaljewicz) i nieodpowiedzialnie awanturnicza (to znaczy Fandorin) spojrzały ukradkiem na siebie. Sprawy przyjmowały kiepski obrót.

Baron zamamlał swymi suchymi wargami bałtyckiego Niemca, uniósł do sufitu wodniste oczy i zasępił się. Jednakże piorun nie uderzył, skończyło się na łoskocie gromu.

– A więc tak, panowie jokohamczycy. Odtąd raczcie zajmować się swoimi bezpośrednimi obowiązkami konsularnymi. Przede wszystkim dotyczy to pana wicekonsula. Panu, Fandorin, nie zbraknie roboty: zaopatrzenie i remont statków, pomoc dla marynarzy i handlowców, zestawianie list towarowych. A w politykę i strategię proszę się nie mieszać, nie na pański to rozum sprawy. Do tego mamy człowieka wojskowego, specjalistę. No cóż, mogło skończyć się gorzej.

* * *

Z dzielnicy dyplomatycznej o pięknej nazwie Tygrysie Wrota na dworzec Shimbashi jechali karetą ambasadora – jego ekscelencja był człowiekiem taktownym i posiadał ważny administracyjny talent wymierzania podwładnym prztyczka bez wzbudzania przy tym osobistej urazy. Ekwipaż ze złoconym herbem na drzwiczkach zawezwany został dla osłodzenia gorzkiej pigułki, jaką baron uczęstował jokohamczyków.

Miasto Tokio wydało się Erastowi Pietrowiczowi zadziwiająco podobne do rodzinnej Moskwy. To jest, ma się rozumieć, architektura była najzupełniej odmienna, lecz kryte dachówkami chałupy i pałace, wąskie ulice i szerokie przestwory miały charakter najzupełniej moskiewski, a nowoczesna ulica Ginza ze schludnymi kamienicami wyglądała kubek w kubek jak czupurna Twerska, ze wszech sił starająca się dorównać Newskiemu Prospektowi.

Radca tytularny wciąż wyzierał przez okno, wpatrzony w osobliwe pomieszanie japońskich i zachodnich strojów, fryzur i pojazdów. Doronin ze znużeniem patrzył w obitą pluszem ściankę, snując smętne refleksje.

– Zguba Rosji w jej włodarzach. Jak zrobić, żeby rządzili ci, którzy mają po temu talent i dar, a nie same ambicje i znajomości? A drugie nieszczęście, Fandorin, w tym, że matka Rosja zwrócona jest twarzą na Zachód, a plecami na Wschód. Wobec czego wpieramy się Zachodowi nosem w zadek, on zaś wypina się na nas. A bezbronną derierę podstawiamy Wschodowi i prędzej czy później w nasze słabowite pośladki wpiją się ostre japońskie kły.

– Cóż więc począć? – zapytał Erast Pietrowicz, odprowadzając wzrokiem piętrowy omnibus zaprzężony w czwórkę drobnych koników. – Odwrócić się od Zachodu na Wschód? Przecież to niedorzeczne!

– Nasz orzeł ma po to dwie głowy, by jedna patrzyła na Zachód, a druga na Wschód. Stolice też winny być dwie, przy czym ta druga nie w Moskwie, lecz we Władywostoku. Wtedy moglibyśmy zmierzyć się z Anglikami o władanie na Oceanie Spokojnym.

– Ale czytałem, że Władywostok to koszmarna dziura, niemal wieś!

– Cóż z tego? Petersburg nie był nawet wsią, kiedy Piotr wyciągnął dłoń i oznajmił: „Naturą nam sądzono stąd wyrąbać okno na Europę” [*]. A tu jest nawet stosowna nazwa: Władywostok, czyli „Władaj Wschodem”.

Rozmowa przyjmowała na tyle zasadniczy kierunek, że Fandorin porzucił oglądanie widoków i zwrócił się do konsula:

– Wsiewołodzie Witaljewiczu, a po co właściwie władać cudzymi ziemiami, skoro nie sposób doprowadzić do porządku własnych?

Doronin uśmiechnął się.

– Racja, po tysiąckroć racja. Na nic nie zda się żaden podbój, jeśli własny dom będzie chwiejny Tyle że dotyczy to nie tylko Rosji. Dom jej królewskiej mości Wiktorii też stoi na kurzej łapce. Ani nam, ani Brytyjczykom nie przypadnie władza nad ziemskim globem, bowiem podbiliśmy go nieprawidłowo: siłą. A siła, Fandorin, to najsłabszy i najmniej trwały z instrumentów. Pokonany, rzecz jasna, jej ulegnie, lecz będzie tylko czekać chwili, by się uwolnić. Żaden europejski podbój w Afryce i Azji długo nie przetrwa. Za pięćdziesiąt, najwyżej sto lat nie będzie już kolonii. A i japoński tygrys też się diabelnie przeliczy – wzór bierze nie z tych mistrzów, co trzeba.

– Az kogo miałby brać wzór?

– Z Chińczyków. Nie z cesarzowej Cysi, ma się rozumieć, ale z niespiesznej chińskiej gruntowności. Mieszkańcy Państwa Środka nie ruszą się z miejsca, póki nie zaprowadzą u siebie porządku, a to sprawa na długo, może i dwieście lat. Za to potem, gdy zrobi się im ciasno, pokażą światu, czym jest prawdziwy podbój. Nie będą potrząsać szabelką, wyprawiać za granicę korpusów ekspedycyjnych. O nie! Pokażą innym krajom, że żyć po chińsku jest lepiej i rozsądniej. A wtedy inne narody same zechcą żyć po chińsku. Z wolna wszyscy staną się Chińczykami, choćby w perspektywie wielu jeszcze pokoleń.

– A ja myślę, że cały świat podbiją Amerykanie – powiedział Erast Pietrowicz. – I to nie później niż za sto lat. W czym tkwi siła Amerykanów? W tym, że przygarniają wszystkich. Kto tylko zechce, staje się Amerykaninem, choćby nawet był wcześniej Irlandczykiem, Żydem czy Rosjaninem. Będą jeszcze Stany Zjednoczone Ziemi, zobaczy pan.

– Wątpię. Amerykanie, naturalnie, postępują o wiele rozsądniej niż monarchie europejskie, ale nie starczy im cierpliwości. Też bowiem wywodzą się z zachodniego korzenia, a ludzie Zachodu przypisują nazbyt wiele wagi czasowi. A w istocie żadnego czasu nie ma. Nie ma żadnego „jutro”, jest tylko wieczne „dziś”. Globalizacja świata to rzecz powolna, bo też do czego się, w rzeczy samej, śpieszyć? Żadnych Stanów Zjednoczonych Ziemi nie będzie. Będzie tylko wszechobejmujące Państwo Środka i nastąpi powszechna harmonia. Chwała Bogu, ja i pan już tego ziemskiego raju nie ujrzymy.

Na tej melancholijnej nucie urwała się rozmowa o przyszłych losach ludzkości – kareta stanęła przed gmachem dworca.

* * *

Nazajutrz od rana wicekonsul Fandorin wziął się do rutynowej pracy – sporządzania wykazu rosyjskich statków spodziewanych w porcie Jokohama w czerwcu i lipcu tysiąc osiemset osiemdziesiątego ósmego roku.

Erast Pietrowicz byle jak nagryzmolił nagłówek nudnego dokumentu (wszystko jedno, i tak potem panna Błagolepow to przepisze), ale dalej praca się nie posunęła. Z okna gabineciku na piętrze roztaczał się przepiękny widok na ogród konsulatu, na gwarny Bund, na redę. Nastrój radca tytularny miał kwaśny i bujał myślami Bóg wie gdzie. Podparł pięścią policzek i zaczął patrzeć na przechodniów, na mknące bulwarem powozy.

Aż się doczekał.

Bramę minęło lakierowane lando Algernona Bullcoksa, kierując się w stronę Bluffu. Na skórzanym siedzeniu niczym dwa gołąbki siedzieli perfidny wróg Rosji i jego utrzymanka, przy czym O-Yumi trzymała Anglika pod rękę i coś wszeptywała mu w ucho – czcigodny uśmiechał się błogo.

W stronę rosyjskiego konsulatu nieczuła kokietka nawet nie spojrzała.

Mimo oddalenia Erast Pietrowicz dojrzał ostrym wzrokiem, jak drży pukiel włosów za jej uchem, a przy tym jeszcze wiatr doniósł z ogrodu zapach kwitnących irysów…

W mocnej dłoni trzasnął złamany ołówek.

Cóż ona mu tam szepcze? Dlaczego się śmieją… i z kogo? Czy aby nie z niego?

„Życie jest okrutne, bezsensowne i w istocie na wskroś poniżające – myślał mrocznie Erast Pietrowicz, patrząc na kartkę z niedokończonym wykazem. – Wszystkie jego uroki, rozkosze i pokusy istnieją tylko po to, żeby człowiek rozkleil się, ułożył na plecach i zaczął ufnie majtać wszystkimi czterema łapami, podstawiając życiu bezbronny brzuch. A ono wtedy nie omieszka tak cię palnąć, że umkniesz z piskiem, kuląc pod siebie ogon”.

A jaki z tego wniosek?

A taki: nigdy się nie roztkliwiać, być zawsze czujnym, zawsze pod bronią. Widząc, jak mami cię palec losu, odgryź go czym prędzej – jeśli się da, najlepiej wraz z ręką.

Fandorin wysiłkiem woli zmusił się do skupienia na tonażach, portach przeznaczenia i nazwiskach kapitanów.

Puste kratki zapełniały się z wolna. Pod ścianą głośno tykał zegar w kształcie Big Bena.

O szóstej po południu, skończywszy obowiązki, znużony i posępny Fandorin zszedł do mieszkania, by zjeść przygotowany przez Masę obiad.

„Tego w ogóle nie było – rzekł do siebie Erast Pietrowicz, z odrazą żując kleisty, lgnący do zębów ryż. – Ani napiętego arkana w ręce, ani gorącego pulsu krwi, ani zapachu irysów. Szczególnie zapachu irysów. Wszystko to zwidy i złudy bez związku z prawdziwym życiem. Jest prosta, oczywista, przydatna praca. Są śniadanie, obiad i kolacja. Jest wschód i zachód słońca. Prawidła, rutyna, reguły i żadnego chaosu. Chaos zniknął i już nie wróci. Chwała Bogu”.

Tu za plecami radcy tytularnego skrzypnęły drzwi i rozległo się subtelne pokasływanie. Nie odwróciwszy się jeszcze, nie wiedząc nawet, kto to, samą tylko intuicją Fandorin odgadł: to znów chaos. Powrócił.

Chaos miał oblicze Asagawy. Inspektor stał w drzwiach jadalni, trzymając w ręku kapelusz. Twarz miał zastygłą w wyrazie determinacji.

– Dzień dobry, inspektorze. Cóż nowego?

Wtem Japończyk padł na ziemię. Uderzył w nią dłońmi, stuknął głucho czołem o dywan. Erast Pietrowicz podskoczył, zrywając z szyi serwetkę.

– Co się dzieje?

– Nie dowierzając mi, miał pan rację – wyrecytował, nie podnosząc głowy, Asagawa. – To ja jestem wszystkiemu winien. Minister zginął z mojej winy.

Wbrew pełnej skruchy pozie powiedziane to było jasno i precyzyjnie, bez ogródek i uprzejmości, właściwych inspektorowi w zwykłej rozmowie.

– Co? Co? Dość tych japońskich ceremonii, proszę wstać!

Asagawa nie wstał, lecz wyprostował się, oparł ręce na kolanach. Jego wzrok – Fandorin dopiero teraz ujrzał to w pełni – płonął szaleńczym, niegasnącym światłem.

– Z początku byłem urażony. Myślałem: „Jakże on śmiał podejrzewać japońską policję! Z pewnością przeciek pochodził od nich samych, cudzoziemców, u nas jest bowiem porządek, a u nich porządku nie ma”. Ale dzisiaj, gdy doszło do katastrofy, nagle otworzyły mi się oczy. Rzekłem sobie: „Sierżant Lockston i rosyjski wicekonsul mogli wygadać się przed kimś o świadku zabójstwa, o zasadzce w godaunie, o odciskach palców, ale skąd mieliby wiedzieć, kiedy dokładnie zdjęto ochronę i o której wyruszał rano minister?”.

– Proszę mówić! Proszę mówić! – ponaglił go Fandorin.

– Szukaliśmy wspólnie trójki Satsumczyków, ale spiskowcy solidnie przygotowali swój zamach. Była jeszcze jedna grupa, złożona z sześciu zabójców, a być może jeszcze inne, rezerwowe. Czemu nie? Wrogów minister miał w bród. Ważne jest co innego. Wszyscy ci fanatycy, ilu by ich tam było, otrzymywali rozkazy z jednego centrum i działali w porozumieniu. Ktoś udzielał im najściślejszych informacji. Wystarczyło, by minister zrezygnował z ochrony, a już się zaczaili, cios zaś wymierzyli od razu, ledwie jego ekscelencja opuścił rezydencję bez eskorty. Cóż to znaczy?

– Że spiskowcy otrzymywali informacje z najbliższego otoczenia Ōkubo.

– Otóż to! Od kogoś, kto znajdował się o wiele bliżej niego niż my dwaj! I gdy tylko to zrozumiałem, wszystko wskoczyło na swoje miejsca. Pamięta pan język?

– Jaki język?

– Odgryziony. Wciąż mi nie dawał spokoju. Pamiętam, że dobrze sprawdziłem hami. Tasiemka była bez zarzutu. Przegryźć by jej Semushi nie zdołał, rozwiązać też się nie mogła – moje węzły się nie rozwiązują… Rano byłem w magazynie policyjnym, gdzie trafiły dowody rzeczowe w sprawie bandy Suchorękiego: broń, odzież, rzeczy osobiste – wszystko, co może dać nam szansę ustalenia personaliów jej członków i wykrycia związków. Starannie zbadałem hami. Oto on, proszę spojrzeć.

Inspektor wyciągnął z kieszeni drewniany knebel z wiszącymi tasiemkami.

– Przecięta! – krzyknął Fandorin. – Ale jak to się mogło stać?

– Proszę sobie przypomnieć, jak to było. – Asagawa wreszcie wstał i zbliżył się do Fandorina. – Podszedłem do pana, stanęliśmy, o, właśnie tak, rozmawiając. Pan prosił mnie o wybaczenie, a on zatrzymał się przy Garbusie, jakby sprawdzając pęta. Pamięta pan?

– Suga?! – wyszeptał radca tytularny. – Nie do wiary, przecież był z nami! Ryzykował życie! Błyskotliwie opracował i przeprowadził operację.

Japończyk uśmiechnął się gorzko.

– W istocie. Chciał być na miejscu i upewnić się, iż żaden ze spiskowców nie trafi nam w ręce żywcem. Pamięta pan, jak Suga wyszedł z chramu, wskazał na Garbusa i krzyknął hami? To dlatego, że Semushi zwlekał, wciąż nie mógł się zdecydować…

– P-przypuszczenie, nic więcej. – Radca tytularny pokręcił głową.

– A to też przypuszczenie? – Asagawa wskazał przecięty sznur. – Tylko Suga mógł to zrobić. Proszę czekać, Fandorin-san, jeszcze nie powiedziałem wszystkiego. Nawet kiedy już legło przede mną tak straszne, nieodparte świadectwo, wciąż nie mogłem uwierzyć, że wiceintendent policji zdolny byłby do podobnego przestępstwa. To się nie mieści w głowie! Wybrałem się do Tokio do zarządu policji.

– P-po co?

– Naczelnik kancelarii to dawny przyjaciel mojego ojca, też z byłych yoriki. Powiedziałem mu, że zapomniałem zostawić sobie kopię jednego z posyłanych panu wiceintendentowi raportów.

Fandorin najeżył się.

– Jakich raportów?

– O każdym naszym spotkaniu i każdej rozmowie miałem obowiązek bezzwłocznie raportować przez umyślnego Sudze. Taki otrzymałem rozkaz i wypełniałem go ściśle. W sumie wysłałem osiem raportów. Gdy naczelnik kancelarii przekazał mi teczkę sprawy znalazłem tylko pięć swoich doniesień. Trzech brakowało: o tym, że pański sługa widział przypuszczalnego zabójcę, o zasadzce koło godaunu i o tym, że policja municypalna przechowuje odciski palców tajemniczego shinobi…

Teraz inspektor powiedział już chyba wszystko. Jakiś czas w pokoju panowało milczenie. Fandorin rozmyślał w skupieniu, Asagawa czekał, czym się to rozmyślanie skończy.

Zakończyło się ono pytaniem, zadanym cichym głosem, a poprzedzonym nieustępliwym spojrzeniem prosto w oczy.

– Czemu przyszedł pan z tym do mnie, a nie do intendenta policji?

Asagawa wyraźnie tego oczekiwał i przygotował sobie wcześniej odpowiedź.

– Intendent policji to zero, trzymają go na tym stanowisku tylko przez wzgląd na imponujący tytuł. A poza tym… – Japończyk stropił się. Widać było, że niełatwo przychodzi mu wyznać coś takiego cudzoziemcowi. – Skąd mam wiedzieć, kto jeszcze uczestniczył w spisku? Nawet w zarządzie policji niektórzy mówią otwarcie, że Satsumczycy to, oczywista, przestępcy państwowi, lecz jednak bohaterowie. Inni szepczą wręcz, że Ōkubo dostał, na co zasłużył. To pierwszy powód, dla którego zdecydowałem się zwrócić do pana.

– A drugi?

– Wczoraj poprosił mnie pan o wybaczenie, chociaż mógł pan tego nie robić. Jest pan szczerym człowiekiem.

W pierwszym momencie radca tytularny nie pojął, co ma do tego szczerość, lecz wnet doszedł do wniosku, że to sprawa nieścisłości przekładu. Zapewne angielskie wyrażenie sincere man, używane przez Asagawę, albo rosyjskie „człowiek szczery”, jakim sekretarz Shirota obdarzał Puszkina, marszałka Saigō i doktora Twiggsa, źle oddaje sens tak wysoko cenionej przez Japończyków cnoty. Być może znaczy to: człowiek „niezależny”, „prawdziwy”? Trzeba będzie spytać Wsiewołoda Witaljewicza…

– A jednak nie pojmuję, czemu pan przyszedł z tym do mnie – powiedział Erast Pietrowicz. – Cóż teraz można zmienić? Pan Ōkubo nie żyje. Jego przeciwnicy wzięli górę, teraz kierunek waszej polityce nadawać będą oni.

Asagawa zdziwił się strasznie.

– Jak to „co zmienić”! Na polityce się nie znam, to nie mój interes, jestem przecież tylko policjantem. Policjant to człowiek potrzebny, by złoczyńcy nie zostawali bezkarni. Zdrada, spisek i zabójstwo to ciężkie zbrodnie. Suga musi za nie odpowiedzieć. Jeśli nie zdołam go ukarać, to znaczy, że nie jestem policjantem. To, jak pan mówi, raz. Teraz dwa. Suga ciężko mnie zhańbił, zrobił ze mnie głupiego kociaka, skaczącego za rzuconym kłębkiem. Szczery człowiek nikomu na coś takiego nie pozwoli. Jeśli więc zbrodnia Sugi nie doczeka się kary, to po pierwsze, nie jestem policjantem, a po drugie – jestem człowiekiem nieszczerym. Kimże więc będę, jeśli wolno spytać?

„Nie! Sincere man to po naszemu «człowiek honoru»„ – domyślił się radca tytularny.

– A co? Chce go pan zabić?

Asagawa zaprzeczył gestem.

– Bardzo chcę, ale nie zabiję. Dlatego że jestem policjantem. Policjanci nie zabijają przestępców, tylko ich demaskują i przekazują w ręce sprawiedliwości.

– Świetnie powiedziane. Ale jak tego dokonać?

– Nie wiem. I to trzeci powód, dla którego przyszedłem właśnie do pana. My, Japończycy, jesteśmy przewidywalni. Zawsze działamy według reguł. W tym nasza siła i słabość. Ja jestem dziedzicznym yoriki, czyli Japończykiem do kwadratu. Ojciec od najwcześniejszych lat mówił mi: „Postępuj według prawa, cała reszta to nie twój kłopot”. Tak żyłem do tej pory, inaczej nie umiem. Pan zaś funkcjonuje inaczej. To widać po historii z ucieczką Garbusa. Pańskiego mózgu nie krępują prawidła.

„Wątpliwe, czy można to uznać za komplement, zwłaszcza w ustach Japończyka” – pomyślał Erast Pietrowicz. Ale w jednym inspektor miał niezaprzeczalną rację: nie wolno dać robić z siebie durnia, a tak właśnie postąpił zdradziecki Suga z prowadzącym konsularne śledztwo. Kociak, któremu ciska się kłębek?

– No, to się jeszcze okaże – wymamrotał po rosyjsku Fandorin.

– Już trochę pana znam – ciągnął Asagawa. – Zacząwszy myśleć o wiceintendencie Sudze, z pewnością coś pan wymyśli. A kiedy pan wymyśli, da pan znać. Tylko proszę do mnie na komisariat nie przychodzić. Bardzo możliwe, że ktoś z moich ludzi… – Westchnął ciężko i nie dokończył. – Będziemy w kontakcie listownym. Jeśli trzeba się spotkać, to gdzieś w ustronnym miejscu, bez świadków. Na przykład w hotelu czy w parku. Umowa stoi?

Amerykańskie Is it a deal! [*] w połączeniu z wyciągniętą ręką były całkiem nie w stylu Asagawy. „Z pewnością podpatrzył to u Lockstona” – osądził radca tytularny, potwierdzając umowę uściskiem dłoni.

Inspektor skłonił się nisko, odwrócił i bez słowa zniknął za drzwiami.

* * *

Okazało się, że Japończyk zdołał całkiem nieźle rozgryźć rosyjskiego partnera. Erast Pietrowicz istotnie bez zwłoki wziął się do rozmyślania o wiceintendencie policji, który świadomie i perfidnie zgubił wielkiego człowieka, miast z obowiązku służbowego bronić go przed licznymi wrogami.

O tym, jak zdemaskować obłudnego zdrajcę, Fandorin na razie nie myślał. Najpierw trzeba było zrozumieć, co reprezentuje sobą osobistość nazwiskiem Suga Kinsuke. Dlatego najlepiej było uzmysłowić sobie łańcuch jego uczynków, jako że właśnie czyny charakteryzują jednostkę ściślej i dokładniej niż wszystko inne.

A więc kolejno.

Suga uczestniczył w konspiracji przeciw ministrowi, a może stał nawet na czele spisku. Tak czy owak, w jego ręku zbiegały się nici, które wiodły do grup bojowych, polujących na dyktatora. Wieczorem ósmego maja na balu Dona Tsurumakiego wiceintendent dowiaduje się, że grupa Suchorękiego została wykryta. Zataić alarmującej nowiny przed zwierzchnikiem nie może, rzecz natychmiast by się wydała. Suga postępuje inaczej, w sposób paradoksalny. Bierze inicjatywę w swoje ręce i osiąga, że Ōkubo wprowadza najściślejszy reżim bezpieczeństwa, naturalnym trybem rzeczy właśnie jemu, Sudze, a nie jakiemuś innemu z szefów policji powierzając osobisty nadzór nad śledztwem. Korzystając z tego, Suga nakazuje jokohamskiemu szefowi komisariatu, Asagawie, szczegółowo donosić o wszystkich planach grupy śledczej – wygląda to jak najnaturalniej. Wiceintendent uporczywie i konsekwentnie, nie cofając się przed ryzykiem, próbuje uchronić swych wspólników przed aresztem. Dziewiątego maja przekazuje człowiekowi bez twarzy, mistrzowi sztuk sekretnych, informację o dowodach rzeczowych, jakimi rozporządza śledztwo. Dziesiątego w porę uprzedza Suchorękiego o zasadzce. Ma sytuację pod pełną kontrolą. Starczy tylko poczekać parę dni, aż niecierpliwy Ōkubo zbuntuje się i pośle w diabły zarówno ochronę, jak i śledztwo konsularne, a wreszcie troskliwego wiceintendenta. Wówczas spiskowcy wymierzyliby starannie przygotowany cios, osaczając ministra z wielu stron jak niedźwiedzia.

Tu jednak przytrafiła się rzecz nieprzewidziana – a mianowicie „radca tytularny Fandorin”. Trzynastego maja grupa Suchorękiego, a wraz z nią jej łącznik Garbus, wpada w sidła. Jak postępuje Suga? Znów balansuje na samej krawędzi zguby. Osobiście kieruje operacją schwytania całej tej drużyny inwalidów i stara się, by ani jeden z niebezpiecznych świadków nie trafił do niewoli. Główna zaś tour deforce zawarła się w tym, jak zręcznie rozegrał Suga na wpół straconą partię. Wykorzystał zgubę jednej grupy zabójców, by zamydlić dyktatorowi oczy i zwabić go pod ostrza drugiej! Zaiste, błyskotliwa roszada.

A co z tego wszystkiego wynika?

To człowiek odważny, przenikliwy i szybkiej decyzji, skupiony na swoim celu. A skoro już mowa o celach, niewątpliwie działający z przekonaniem, pewien swych racji. Cóż można do tego dodać na gruncie kontaktów osobistych? Nieprzeciętny talent administracyjny i wdzięk.

Po prostu jakiś ideał, uśmiechnął się w myśli Fandorin, gdyby nie dwa drobiazgi: wyczuwalne okrucieństwo i obłuda. Bez względu na wiarę w swoje racje wbić nóż w plecy człowiekowi, który ci ufa – to podłość.

Nakreśliwszy portret psychologiczny akunina, Erast Pietrowicz przeszedł do kolejnej fazy rozmyślań: jak zdemaskować kogoś tak ostrożnego i zręcznego, faktycznie kierującego przy tym całą japońską policją?

Przecięty sznur knebla stanowić może dowód tylko dla Asagawy i Fandorina. Cóż znaczyłoby ich świadectwo przeciw słowom generała Sugi?

Raporty, które znikły z akt sprawy? Też mało znaczące. Może wcale nie było ich w teczce, a jeśli nawet były, zostawiając – powiedzmy – ślad w jakimś dzienniku podawczym, diabli wiedzą, kto je z teczki wyciągnął.

Erast Pietrowicz rozmyślał do północy w fotelu, wpatrzony w czerwony ognik cygara. O północy zaś do ciemnego salonu wszedł sługa z listem doręczonym szybką pocztą miejską. Na kartce widniało dużymi literami po angielsku: Grand Hotel, Number 16. Now! [*].

Widać i Asagawa nie tracił na darmo czasu. Na coś wpadł? Czegoś się dowiedział?

Fandorin chciał się natychmiast wybrać na wskazane miejsce, lecz pojawiła się nieoczekiwana przeszkoda w postaci Masy.

Japończyk za nic nie zgadzał się puścić pana samotnie w środku nocy. Włożył na głowę swój kretyński melonik, wsunął pod pachę parasol, a z wystawionego twardo podbródka znać było, że się nie odczepi.

Wyjaśnić mu, o co chodzi, bez znajomości języka, było rzeczą kłopotliwą, a i szkoda czasu – w liście figurowało przecież Now! Brać do hotelu to straszydło też było nijak. Erast Pietrowicz zamierzał się tam nieznacznie prześliznąć, a Masa swymi drewnianymi koturnami łomotał jak cały szwadron.

Wypadło wziąć go na sposób.

Fandorin udał, że rozmyślił się co do wyjścia, zdjął cylinder, płaszcz, wrócił do pokoju i nawet się umył przed snem.

Gdy zaś Masa oddalił się z ukłonem, radca tytularny przelazł przez parapet i skoczył do ogrodu. W ciemności boleśnie uderzył się w kolano i zaklął. Coś takiego, być tak dalece osaczonym przez własnego sługę!

Grand Hotel był na wyciągniecie ręki.

Erast Pietrowicz przeszedł pustym bulwarem, ostrożnie zajrzał do foyer.

Portier na szczęście drzemał za kontuarem.

Kilka bezdźwięcznych kroków i nocny gość był już na schodach.

Wbiegł na piętro.

Aha. Oto i numer szesnasty. W drzwiach tkwił klucz – nader przewidująco: można obejść się bez pukania, które w nocnej porze, nie daj Bóg, mogłoby zwrócić uwagę jakiegoś cierpiącego na bezsenność gościa.

Fandorin uchylił drzwi i wśliznął się do środka.

Na szarym tle okna zarysowała się sylwetka, ale nie Asagawy, lecz subtelniejsza.

Na spotkanie wchodzącego skoczyła gibka jak kot postać.

Twarz zdumionego wicekonsula ujęły długie palce.

– Nie mogę bez ciebie! – zanucił niezapomniany, nieco ochrypły głos.

Nozdrza radcy tytularnego podrażniła magiczna woń irysów.

Posępne myśli,

W sercu troska i nagle -

Zapach irysów.

Zew miłosny

„Nie poddawać się! Nie poddawać!” – rozpaczliwie sygnalizował ogłupiałemu sercu rozum. Lecz ręce same, wbrew rozsądkowi, objęły sprężyste ciało tej, która udręczyła duszę biednego wicekonsula.

O-Yumi szarpnęła jego kołnierzyk – na podłogę sypnęły się guziki. Okryła szybkimi pocałunkami obnażoną szyję, tracąc z namiętności oddech, ściągnęła mu z ramion surdut.

I tu zaszło to, co należałoby nazwać istnym tryumfem rozumu nad rozpętanym żywiołem uczuć.

Mobilizując całą swą wolę, której nie miał bynajmniej za wiele, radca tytularny wziął O-Yumi za nadgarstki i odsunął ją od siebie: miękko, lecz nieustępliwie.

Były po temu dwa powody, oba ważkie.

Pierwszy Erast Pietrowicz sformułował z grubsza tak: „Na coś ty jej, chłopie? Chce, to znika, chce, to gwizdnie, a ty już lecisz?”. Nie bacząc na jej mglistość, racja ta była najważniejsza. W walce dwóch światów, noszącej miano miłości, zawsze jest władca i poddany, zwycięzca i zwyciężony. Ta właśnie kluczowa kwestia ważyła się w owej chwili: być poddanym i zwyciężonym Fandorin nie chciał i nie umiał.

Drugi powód ze sferą miłosną nie miał nic wspólnego. Tu trąciło mistyką, przy czym w nader alarmującym stylu.

– Skąd pani wiedziała, że umówiliśmy się z Asagawą na komunikację listowną? – zapytał surowo Erast Pietrowicz, próbując w ciemności dojrzeć wyraz jej twarzy. – I to jeszcze tak szybko? Czy nas śledzono, podsłuchiwano? Jaką rolę gra pani w tej historii?

Milcząc, patrzyła nań z dołu, bez ruchu, nie próbując się uwolnić, lecz palce młodego człowieka płonęły od dotyku jej skóry. Nagle stanął mu w pamięci passus z gimnazjalnego podręcznika fizyki: „Elektryczność zawarta w ciele przydaje temu ciału szczególną własność, zdolną przyciągać inne ciała…”.

Potrząsnąwszy głową, Fandorin rzekł twardo:

– Poprzednio umknęła pani, nic mi nie wyjaśniwszy, ale dziś będzie pani musiała odpowiedzieć na moje pytania. Proszę mówić!

I O-Yumi przemówiła.

– Kto to Asagawa? – spytała i szarpnięciem wyrwała ręce z jego palców. Pękł elektryczny łańcuch. – Myślał pan, że liścik przysłał kto inny? I od razu pan przyszedł? Dwa długie dni myślałam tylko o nim, a on… jakaż ja jestem głupia!

Chciał ją zatrzymać, ale nie zdołał. Schylona przemknęła mu pod ręką, wyskoczyła na korytarz. Przed nosem Ernsta Pietrowicza trzasnęły drzwi. Schwycił za klamkę, lecz w zamku obrócił się już klucz.

– Proszę zaczekać! – krzyknął rozpaczliwie radca tytularny. – Nie odchodź!

Dogonić, zatrzymać, wyjaśnić!

Ale nie – z korytarza dobiegł stłumiony szloch i lekki tupot oddalających się kroków.

Rozum skulił się i zapadł w najdalszy kąt świadomości. Teraz duszą Fandorina owładnęły bez reszty uczucia namiętności, bólu, rozpaczy, a najsilniejsze z nich wszystkich: poczucie nieodwracalnej straty. I to jakiej straty! Jakby postradał wszystko na świecie, a prócz samego siebie winić nie może nikogo.

– Niech to diabli, diabli, diabli! – Nieszczęsny wicekonsul zazgrzytał zębami i z rozmachem walnął pięścią w futrynę.

Przeklęta policyjna tresura! Nierozważna, śmiała kobieta żyjąca sercem, najdroższa ze wszystkich kobiet świata, sama rzuciła mu się w objęcia. Z pewnością sporo przy tym ryzykowała, może całe swe życie postawiła na jedną kartę! A on ją bierze na spytki: „Śledziła pani? Podsłuchiwała? Jaką gra pani rolę w tej historii?”.

Boże, co za ból! Co za hańba!

Z piersi radcy tytularnego wyrwał się jęk. Słaniając się, doszedł do łóżka (tego samego, na którym mogła mu być ofiarowana nieziemska rozkosz) i runął twarzą w dół.

Czas jakiś Erast Pietrowicz leżał tak bez ruchu, drgając całym ciałem. Gdyby mógł, z pewnością wybuchnąłby płaczem, lecz ten środek dania upustu emocji utracił raz na zawsze.

Od dawna, bardzo dawna, nie doznał takiego wstrząsu, może wręcz nieporównywalnego z minionym. Całkiem jakby dusza, długi czas zakuta w lodowy pancerz, nagle ożyła i jęła uwierać, podbiegła tającą krwią.

„Co ze mną, co się ze mną dzieje?” – powtarzał wciąż, lecz myślał nie o sobie – o niej.

Zmartwiały mózg cucił się z wolna i oto zjawiło się drugie, dużo ważniejsze pytanie:

„Co teraz robić?”.

Erast Pietrowicz siadł raptem na łóżku. Drżenie ustało, serce biło szybko, lecz równo.

Jak to, co? Odzyskać ją. Natychmiast. I co ma być, niech będzie.

Inaczej – gorączka mózgowa, pęknięcie serca, zguba, zatrata duszy.

Radca tytularny skoczył ku zawartym drzwiom, obmacał je szybko, wparł się w nie barkiem.

Drzwi solidne, ale wyważyć się chyba dadzą. Lecz będzie łoskot, przybiegnie obsługa. Wyobraził sobie tłusty nagłówek w jutrzejszej „Japan Gazette”: RUSSIAN VICE CONSUL DEBAUCHING IN GRAND HOTEL [*].

Erast Pietrowicz wyjrzał przez okno. Piętro wysokie, ani dojrzeć w ciemności, gdzie się skacze. Może leży tam pryzma kamieni lub zapomniane przez ogrodnika grabie?

Niebezpieczeństwa te nie powstrzymały jednak oszalałego radcy tytularnego. Doszedłszy do wniosku, że taki już dziś jego los, przełazić przez parapety i skakać w noc – zwisł na rękach i rozgiął palce.

Lądowanie się udało, trafił na gazon. Otrzepał zbrukane ziemią kolana, rozejrzał się.

Ogród był wewnętrzny, ze wszystkich stron otoczony wysokim płotem. Lecz taki drobiazg nie speszył Fandorina. Z rozbiegu złapał za górny skraj przegrody, zręcznie podciągnął się, usiadł.

Chciał zeskoczyć w zaułek, ale nic z tego: poła zaczepiła o gwóźdź. Szarpnął – daremnie: sukno było solidne, paryski wyrób.

RUSSIAN VICEONSUL STUCK AT TOP OF FENCE [*] – mruknął Erast Pietrowicz. Szarpnął silniej, surdut zatrzeszczał.

Hopla!

Dziesięć kroków i Fandorin znalazł się na pustym, lecz jasno oświetlonym Bundzie.

Trzeba było zajrzeć do domu.

Znaleźć adres Bullcoksa – to raz. I zdobyć środek komunikacji – to dwa. Na piechotę będzie zbyt wolno, a kurumy nawet za cenę rezygnacji z zasad, nie weźmie. Świadkowie nie służą takim sprawom.

Głównej przeszkody, noszącej miano Masa, udało się, chwała Bogu, uniknąć. W oknie komórki, gdzie kwaterował wścibski kamerdyner, nie paliło się światło. Śpi, łotr.

Wicekonsul na palcach przemknął się do przedpokoju, nadsłuchując.

Nie, Masa nie spał. Z jego pokoju dobiegały jakieś dziwne odgłosy, ni to pochlipywania, ni to zdławione jęki.

Strwożony Fandorin podkradł się do samych drzwi. Były rozsuwane, w japońskim stylu. Masa nie cenił europejskiej wygody i urządził swe lokum na własną modłę: podłogę zasłał słomianymi matami, wyniósł łóżko i szafkę nocną, a na ścianach rozwiesił barwne obrazki z wizerunkami okrutnych zbójców i słoniowatych zawodników sumo.

Dochodzące zza uchylonych drzwi dźwięki przy bliższym zbadaniu okazały się w pełni jednoznaczne, przy tym na podłodze korytarza radca tytularny odkrył dwie pary sandałów: jedne większe, drugie mniejsze.

Tu wicekonsul poczuł się jeszcze gorzej niż przedtem. Westchnął cicho, a na pociechę rzekł sobie: „No i dobrze, przynajmniej się nie przyczepi”.

W salonie na stoliku leżała pożyteczna broszura pod tytułem Alphabetical List of Yokohama Residents for the Year 1878 [*]. Przy świetle zapałki Erast Pietrowicz raz-dwa odnalazł adres „czcigodnego A.ES. Bullcoksa, starszego radcy dworu cesarskiego”: Bluff nr 129. Był tam i plan Settlementu. Numer 129 leżał na samym skraju eleganckiej dzielnicy, u stóp wzgórza Hara. Erast Pietrowicz zapalił nową zapałkę i przeprowadził ołówkiem linię od konsulatu do punktu docelowego. Wyszeptał, zapamiętując:

– Przez most Yatobashi obok urzędu celnego, potem w prawo ulicą Yatozaka, minąć dzielnicę Hatachō, tam skręcić drugi raz, w lewo…

Nałożył kapelusz o szerokich kresach, w którym podczas długiego rejsu spacerował wieczorami po pokładzie. Owinął się czarnym płaszczem. Środek komunikacji, trycykl, wynosił na ganek ostrożnie, lecz mimo wszystko w ostatniej chwili zawadził wielkim kołem o klamkę. Zdradziecko ćwierknął dzwonek, ale teraz Fandorin był już nie do schwytania.

Nasunął kapelusz na same oczy, z rozbiegu wskoczył na siodełko i nacisnął pedały.

Na niebie jaśniał księżyc, krągły i obleśny jak oblicze szczęśliwego w miłości Masy.

Na bulwarze radca tytularny napotkał tylko dwie żywe dusze: francuskiego marynarza, obejmującego się z japońską dziwką. Marynarz rozdziawił gębę, zsunął czapkę z pomponem na ciemię. Japonka pisnęła.

A było od czego. Z mroku na spotkanie parki wypadł ktoś czarny w rozwianym płaszczu. Smyrgnął na kauczukowych oponach i błyskawicznie rozpłynął się w mroku.

* * *

Nocny Bluff z jego gotyckimi wieżyczkami, statecznymi willami i równo strzyżonymi trawnikami wydał się nieprawdziwym, zaczarowanym miasteczkiem, z woli figlarnego czarodzieja skradzionym staruszce Europie i rzuconym diabeł wie gdzie, na sam kraj świata.

Nie było tu ani spacerujących marynarzy, ani kobiet wątpliwej konduity, wszystko spało, tylko z wieży zegara dochodził łagodny dźwięk kurantów.

Radca tytularny wdarł się do tego wiktoriańskiego raju w szczególnie niestosowny sposób. Rzecz w tym, że jego wspaniały royal crescent rozpędził stado bezpańskich psów, śpiących spokojnie na moście. W pierwszej chwili z ujadaniem rzuciły się do ucieczki, lecz widząc, że nocne widziadło przed nimi umyka, ośmieliły się i z jazgotem rzuciły w pogoń.

I nic na to nie można było poradzić.

Erast Pietrowicz machał na nie ręką i nawet kopnął któregoś noskiem sztybleta, ale przeklęte kundle nie chciały się odczepić. Gnały za wicekonsulem, ujadając coraz donośniej.

Nacisnął mocniej na pedały, co przyszło niełatwo, bo ulica pięła się w górę, lecz muskuły Fandorin miał stalowe i po minucie lub dwóch pogoni psy zaczęły zostawać z tyłu.

Pod numer 129 młody człowiek dotarł cały mokry od potu. Zmęczenia jednakże nie czuł – dziś wszelkie wysiłki były dlań fraszką.

Czcigodny patron najdroższej kobiety na ziemi zamieszkiwał piętrowy pałacyk z czerwonej cegły, wzniesiony według kanonów sławnego stylu georgiańskiego. W domu, nie bacząc na późną porę, nie spano – świeciły się okna i na górze, i na dole.

Badając miejsce, Fandorin ze zdziwieniem odkrył, że już tu był. W sąsiedztwie widniało wysokie ogrodzenie z ażurową bramą, a za nim znajome białe palazzo z kolumnami: posiadłość Dona Tsurumakiego, gdzie Erast Pietrowicz po raz pierwszy ujrzał O-Yumi.

Posiadłość Bullcoksa ustępowała sąsiedniej rozmiarem i przepychem, co było Fandorinowi jak najbardziej na rękę: wobec wysokiego na półtora sążnia ogrodzenia japońskiego nuworysza nie obeszłoby się bez drabiny, a skok przez drewniany parkan Anglika był całkiem prosty.

Nie myśląc długo, Erast Pietrowicz tak właśnie zrobił. Ale nie uszedł i paru kroków, gdy ujrzał, że przez trawnik pędzą ku niemu trzy błyskawiczne cienie – ogromne, milkliwe mastiffy, których ślepia w świetle księżyca błysnęły złowieszczo zielonym fosforem.

Trzeba było gwałtem rej terować na płot, a i to ledwie zdążył.

Siedząc z podkulonymi nogami na szczycie parkanu, z widokiem na wyszczerzone paszczęki, radca tytularny wymyślił zaraz dla tej sceny stosowny nagłówek: HAPLESS LOVER CHASED BY MASTIFFS [*].

„Cóż za wstyd! Cóż za dziecinada!” – rzekł sobie wice – konsul, lecz zamiast pójść po rozum do głowy, zagryzł tylko wargi, tak irytowała go własna bezsilność.

O-Yumi była tuż, za jednym z tych okien, lecz co począć z przeklętymi psami?

Radca tytularny z sympatią i szacunkiem traktował psie plemię, lecz teraz bez wszelkich sentymentów ustrzeliłby przeklęte angielskie stwory z wiernego gerstala. Ach, czemu postęp techniczny nie przyniósł dotąd bezdźwięcznego prochu!

Mastiffy nie ruszały się z miejsca. Patrzyły w górę, drapiąc pazurzastymi łapami w deski. Szczekać nie szczekały, tak już tych arystokratów szkolono, lecz warczały, i to w najbardziej krwiożerczy sposób.

Nagle z dalszego końca ulicy dobiegł dźwięczny plebejski szczek.

Erast Pietrowicz obejrzał się i poznał swych niedawnych znajomków, bezpańskie psy z mostu Yatobashi. „Czyżby przygnały moim śladem?” – pomyślał, ale dostrzegł, że kundle gonią za kimś biegnącym.

Ten, nie zatrzymując się, machnął ręką – rozległ się żałosny pisk. Machnął ręką w drugą stronę – znowu pisk i sfora się odczepiła.

Masa! To był wierny Fandorinowski wasal – Masa! W ręce trzymał drewniany kołek, do którego na łańcuchu przyczepiony był taki sam drugi. Fandorin wiedział już, że ta niepokaźna, ale skuteczna broń zwie się nuntiaku, i że Masa świetnie nią włada.

Podbiegłszy, kamerdyner skłonił się siedzącemu na płocie panu.

– Jak tyś mnie znalazł? – spytał Erast Pietrowicz i spróbował powiedzieć to samo po japońsku. – Dō… watashi sagasu?

Lekcje japońskiego nie były daremne – Masa zrozumiał! Wydobył zza pazuchy złożoną na czworo kartkę, rozwinął.

Ach tak! – plan Settlementu z ołówkową linią od konsulatu do numeru 129.

– To nie służba. Shigoto – iie. Idź, idź. – Tytularny radca machnął na Masę ręką. – Żadnego niebezpieczeństwa nie ma. Rozumiesz? Kiken – iie. Wakaru?

– Wakarimasu - sługa skłonił się. – Mochiron wakarimasu. O-Yumi-san.

Z zaskoczenia Erast Pietrowicz zachwiał się i omal nie gruchnął z płotu, przy czym na niewłaściwą stronę. Ledwie złapał równowagę. Och, służący, służący! Dawno wiadomo, że wiedzą o swych panach dużo więcej, niż myślą ci ostatni. Ale jak?! Skąd?!

– Skąd ty wiesz? Dō wakaru?

Japończyk złożył krótkopalce dłonie, przycisnął je do policzka, jak gdyby spał. Wymamrotał:

– O-Yumi, O-Yumi… Mira…

„Miła?”.

Czyżby powtarzał przez sen jej imię?

Radca tytularny opuścił głowę, cierpiąc bolesne poniżenie. Masa zaś podskoczył i zajrzał na drugą stronę płotu. Pojął przyczynę dziwnej dyslokacji wicekonsula i zaczął usilnie kręcić głową.

– Hai - powiedział. – Shōshō o-machi kudasai.

Rzucił się do stada psów, poszczekujących ospale pod sąsiednim płotem. Złapał jedną psinę, obejrzał, powąchał i puścił. Tak samo postąpił z drugą. Ale trzeciej nie wypuścił – wsadził ją pod pachę i wrócił do pana. Kundle zniosły tę przemoc w milczeniu – widać szanowały siłę. Tylko wzięta do niewoli suka zaskowyczała żałośnie.

– Na co ci ona?

Nie puszczając zdobyczy, Masa jakimś cudem wlazł na płot, dziesięć kroków od Fandorina.

Przerzucił nogi, zeskoczył i co sił pobiegł do furtki. Mastiffy runęły w pogoń za mikrusem, gotowe rozedrzeć go na strzępy lecz bystronogi kamerdyner odsunął rygiel i cisnął kundlicę na ziemię. Z jazgotem skoczyła na drogę i oto zaszedł prawdziwy cud: miast rozszarpać obcego, stróżujące psy rzuciły się za uciekinierką.

Ta zmykała przed nimi, rozpaczliwie pracując łapami. Mastiffy zgodnie, łeb przy łbie, rwały jej śladem.

„Toż to suka w cieczce! – dotarło wtem do Fandorina. – Ależ ten Masa… Co za łeb!”.

Stado też zerwało się z miejsca i rzuciło za przerażającymi kawalerami, zachowując jednak pełen szacunku dystans. Po pięciu sekundach na ulicy nie został ani jeden czworonóg.

Masa wyszedł przez furtkę i ceremonialnie się skłonił, zapraszając swego pana gestem do wejścia. Erast Pietrowicz rzucił słudze na ręce płaszcz, oddał kapelusz i wszedł – nie przez płot, ale przyzwoicie, drzwiami.

W dali zachłystywało się jazgotem i przeciągłym wyciem żądne miłości psie gremium.

Porzucić wszystko,

Gnać na złamanie karku -

To zew miłosny.

Furtka

Erast Pietrowicz przebiegł szeroki, rozjaśniony księżycem gazon. Obszedł dom – jeśli ma włazić przez okno, lepiej od tyłu, by nie zobaczył jakiś późny przechodzień.

Za domem wyłonił się gęsty, cienisty ogród – akurat taki, jak trzeba.

Stanąwszy na palcach, awanturnik zajrzał w pierwsze od narożnika okno. Zobaczył obszerny pokój, jadalnię czy bawialnię, biały dywan, dopalające się świece, resztki kolacji na dwie osoby.

Kolnęło go w sercu.

Więc po kolacji z jednym wybrała się na schadzkę z drugim? Czy jeszcze lepiej: tuż po sekretnym, dramatycznym spotkaniu najspokojniej zasiadła do posiłku ze swym ryżym opiekunem? Zaiste – kobiety to istoty zagadkowe.

Dwa okna dalej zaczynał się kolejny pokój. Gabinet.

Okna były tu uchylone, dochodził męski głos, stąd Fandorin wzmógł ostrożność – na początek wsłuchał się, by określić, gdzie dokładnie znajduje się mówiący.

– …Dostanie reprymendę, ale główna wina obciąży naczelnika, którego czeka haniebna dymisja – dobiegło z gabinetu.

Ktoś mówił po angielsku, lecz z wyraźnym japońskim akcentem – a więc nie Bullcox.

Ale cesarski doradca był tam także.

– I nasz przyjaciel zajmie wakans? – zapytał.

Dwóch, ocenił Fandorin. Przy czym Japończyk siedzi w dalszym prawym rogu, a Bullcox pośrodku, plecami do okna.

Radca tytularny pomału, cal za calem, wstał. Obejrzał wnętrze pokoju.

Szafy z książkami, biurko, wygasły kominek.

Grunt, że O-Yumi tu nie ma. Dwaj mężczyźni. Zza oparcia jednego z foteli wyziera ognista szewelura rywala. W drugim siedzi jakiś elegant, błyska przedziałek, w jedwabnym krawacie lśni perła. Drobny pan założył wytwornie nogę na nogę, kiwając stopą w lakierku.

– Nie od razu – rzekł ze skąpym uśmieszkiem. – Za tydzień. „A niechże, toż ja pana znam! – Erast Pietrowicz zmrużył oczy. – Widziałem na balu! Książę… jak nazwał pana Doronin?”.

– No cóż, Onokoji, to bardzo po japońsku. – Czcigodny chrząknął. – Dać reprymendę, a po tygodniu nagrodzić awansem.

„To, to – przypomniał sobie Fandorin. – To książę Onokoji, były daimyō, udzielny władca, a obecnie lew salonów i dyktator mody”.

– Cóż, drogi Algernonie, to nie nagroda, tylko zajęcie wakansu, lecz za zręcznie wykonaną robotę nie minie go i nagroda. Otrzyma na własność podmiejską posiadłość Takarazaka. Ach, jakież tam śliwy! Jakie strumyki!

– A owszem, nielichy zakątek. Bodaj ze sto tysięcy.

– Co najmniej dwieście, zapewniam!

W okno Fandorin już nie patrzył – nic ciekawego. Starał się za to dociec, gdzie może być O-Yumi.

Parter ma jeszcze dwa okna, nieoświetlone, ale czy Bulllcox ulokowałby utrzymankę obok gabinetu? Więc gdzież są jej pokoje? Od frontu czy na piętrze?

– No dobrze – doniósł się głos Brytyjczyka – a co z listem księcia Arisugawy? Udało się zdobyć kopię?

– Mój człowiek jest chciwy, a bez niego nie sposób się obejść.

– Przypominam, że dałem panu przecież pięćset funtów!

– A trzeba tysiąca.

Wicekonsul się skrzywił. Wsiewołod Witaljewicz wspomniał, że książę żyje z datków Dona Tsurumakiego, lecz nie gardzi bodaj i dochodami na boku. A i Bullcox też niezły – paser dworskich intryg i kradzionych listów. Zresztą taki już jego szpiegowski fach.

Nie: wątpliwe, czy Anglik umieściłby tubylczą kochankę od frontu – jest, bądź co bądź, postacią oficjalną. Czyli że okna wychodzą najpewniej na ogród…

Dysputa w gabinecie trwała nadal.

– Onokoji, proszę nie traktować mnie jak dojnej krowy!

– Na dokładkę za tę samą sumę nabyć można odpisik dziennika jej wysokości – kusząco nadmienił książę. – Jedna z frejlin to moja kuzynka, zawdzięcza mi to i owo.

Bullcox parsknął.

– Bzdura! Jakieś damskie banialuki.

– Bynajmniej nie banialuki. Jej wysokość ma zwyczaj notować rozmowy z jego wysokością…

„Dość słuchania tych świństw – rzekł sobie Fandorin. – Szpiegiem, chwała Bogu, nie jestem. Ale niech mnie zobaczy jakiś służący, a stanę się godnym tej pary ziółkiem. RUSSIAN VICECONSUL CAUGHT EAVESDROPPING [*].

Wzdłuż ściany przekradł się do rynny, pomacał ostrożnie, czy mocna. Pewne doświadczenie w łażeniu po rynnach posiadał. Co prawda, z poprzedniego jeszcze, przeddyplomatycznego żywota.

Noga sięgała już dolnej obręczy, a rozsądek wciąż stawiał opór. „Poczynasz sobie jak wariat, jak niepoważny, żałosny typ – rzekł rozsądek. – Ocknij się, weź się w karby!”.

„To prawda – w skrusze odpowiadał rozsądkowi Erast Pietrowicz. – Kompletnie sfiksowałem”. Ale skrucha nie skłoniła go do porzucenia szaleńczego zamysłu, nie spowolniła nawet jego ruchów.

Dyplomata wdrapał się zgrabnie na piętro, namacał nogą gzyms i spróbował sięgnąć do najbliższego okna. Chwycił palcami za ramę i przestawiając ostrożnie nogi, dotarł bliżej. Surdut z pewnością nabije się drobinami tynku, ale to Fandorina obecnie nie martwiło.

Gorsze było co innego. Ciemne okno nie chciało się otworzyć. Zamknięte było na zasuwkę, a do lufcika nie dawało się dosięgnąć.

Rozbić je? Za nic. Zbiegnie się cały dom.

Na palcu radcy tytularnego zdradliwym blaskiem błysnął diament – dar pożegnalny tej, za sprawą której spóźnił się na parowiec w Kalkucie.

W zwykłym, opanowanym stanie ducha Erast Pietrowicz niechybnie zawstydziłby się samej myśli, by darem jednej kobiety torować sobie drogę do innej. Lecz rozgorączkowany mózg szepnął tylko: „Diament tnie szkło”. A swoim sumieniu młody człowiek poprzysiągł, że zdejmie pierścień i nigdy w życiu już go nie włoży.

Jak ciąć diamentem, Fandorin nie wiedział. Chwycił pierścień mocniej i stanowczym ruchem przejechał po szybie. Rozległ się zjadliwy zgrzyt, szkło przekreśliła rysa.

Radca tytularny z uporem zagryzł wargi, gotując się nacisnąć mocniej.

Nacisnął ile sił, i skrzydło okna naraz ustąpiło.

W pierwszej chwili Erast Pietrowicz uroił sobie, że to efekt jego wysiłków, lecz w ciemnym prostokącie otworu stała O-Yumi. Patrzyła na wicekonsula roześmianymi oczyma, w których odbijały się dwa drobniutkie księżyce.

– Pokonałeś wszystkie przeszkody i zasłużyłeś na małą pomoc – szepnęła. – Tylko, na miły Bóg, nie spadnij. Teraz byłoby głupio.

I całkiem nieromantycznie, lecz wielce praktycznie chwyciła go za kołnierz.

– Przyszedłem powiedzieć, że przez te dwa dni też myślałem o tobie.

Głupiej angielszczyźnie brak poufałego zaimka dla drugiej osoby, nic tylko you i you, ale Fandorin uznał, że od tej chwili mogą przejść na „ty”.

– Tylko po to? – zapytała z uśmiechem, przytrzymując go za ramię. – Świetnie. Wierzę ci. Możesz wracać.

Wracać Erast Pietrowicz nie zamierzał. Pomyślał i poprosił:

– Wpuść mnie.

O-Yumi obejrzała się i szepnęła:

– Na minutę, nie więcej.

Erast Pietrowicz ani myślał się spierać. Przelazł przez parapet (już któryś raz tej nocy), wyciągnął do niej ręce, lecz O-Yumi znów się obejrzała:

– W żadnym razie. Inaczej minuty nie starczy.

Wicekonsul schował ręce za plecy, ale oznajmił:

– Chcę cię zabrać ze sobą.

Pokręciła głową. Uśmiech zgasł.

– Dlaczego? Kochasz go? – zapytał drżącym głosem.

– Już nie.

– Więc czemu?

Znów zerknęła, jak się zdaje, na drzwi. Zresztą Erast Pietrowicz ani razu nie rozejrzał się wokoło, nie patrzył nawet, co to właściwie za pokój: buduar, garderoba? Oderwanie choć na sekundę wzroku od twarzy O-Yumi zdało mu się bluźnierstwem.

– Znikaj jak najszybciej. Proszę! – szepnęła nerwowo. – Jeśli cię tu zobaczy, zabije.

Fandorin bez emocji wzruszył ramionami.

– Nie zabije. Europejczycy tak nie robią. Wyzwie mnie na pojedynek.

Wtedy zaczęła popychać go piąstkami w stronę okna.

– Nie wyzwie! Nie znasz tego człowieka. Z pewnością cię zabije! Nie dziś, to jutro albo pojutrze. I to nie własnymi rękoma.

– No to trudno – nie słuchając, wymamrotał Fandorin i spróbował przyciągnąć ją do siebie. – Nie boję się go.

– …A jeszcze wcześniej zabije mnie. Bez żadnych oporów. Zgniecie jak motylka. Zmykaj! Przyjdę, kiedy tylko będę mogła…

Nie wypuścił jej z rąk. Dotknął wargami malutkich ust, cały zadrżał, lecz opamiętał się, gdy szepnęła:

– Chcesz mojej śmierci?

Odskoczył do tyłu. Zazgrzytał zębami i wskoczył na parapet. Z pewnością równie lekko skoczyłby w dół, lecz O-Yumi nagle krzyknęła:

– Nie! Stój! – i wyciągnęła ręce.

Runęli ku sobie błyskawicznie i nieodwracalnie, niby dwa zderzające się pociągi, fatalnym trafem jadące po jednym torze. Dalej – wiadomo: druzgot, słup dymu i płomieni, wszystko leci ku niebu i jeden tylko Bóg wie, kto zginie, a kto ocaleje z tych bachanalii ognia.

Kochankowie wczepili się w siebie, palce nie tyle głaskały, ile szarpały, usta nie tyle całowały, ile kąsały.

Upadli na podłogę i tym razem nie było żadnej niebiańskiej muzyki, żadnej sztuki, tylko napór, trzask rozrywanej odzieży, smak krwi na wargach.

Nagle drobna, lecz silna ręka wparła się Fandorinowi w pierś, odepchnęła go. Głos szepnął mu w samo ucho:

– Uciekaj!

Podniósł głowę. Otumanionym wzrokiem spojrzał na drzwi. Usłyszał kroki, beztroskie pogwizdywanie. Ktoś się zbliżał, wchodząc z dołu na górę, zapewne po schodach.

– Nie! – jęknął Erast Pietrowicz. – Trudno. Wszystko jedno!…

Lecz jej już przy nim nie było – stojąc, doprowadzała szybko do ładu zmięty peniuar.

– Zgubisz mnie! – powiedziała.

Przerzucił się przez parapet, najzupełniej bez obaw, jak spadnie: na bok, na plecy czy nawet głową w dół. Jednak – rzecz zdumiewająca – wylądował dużo zręczniej niż poprzednio w Grand Hotelu i wcale się nie potłukł.

W ślad za nim wyleciały z okna surdut i lewy sztyblet – radca tytularny ani zauważył, kiedy go stracił.

Ledwie się jakoś pozbierał, zapiął koszulę i zaczął nadsłuchiwać, co się dzieje na górze. Ale rozległ się stuk zatrzaskiwanego okna i nic więcej.

Okrążywszy dom, Erast Pietrowicz chciał przeciąć trawnik i wrócić jak wcześniej do otwartej furtki, gdzie czekał Masa. Zrobił może dziesięć kroków i zamarł. Z ulicy na dziedziniec wpadły trzy podługowate, mknące nisko nad ziemią cienie.

Mastiffy!

Czy zaspokoiły swą męskość, czy też, jak pechowy wicekonsul, rejterowały przed silniejszym rywalem – dość, że wróciły i odcięły jedyną drogę odwrotu.

Fandorin rzucił się z powrotem do ogrodu. Gnał, nie wybierając drogi, po twarzy chlastały go gałęzie. Piekielne psy biegły dużo szybciej. Ich sapanie było coraz bliżej i bliżej.

Ogród się skończył. Dalej było ogrodzenie z żelaznych kopii. Wysokie, ani się wspiąć, ani za co uchwycić.

Erast Pietrowicz obejrzał się, wsunął rękę pod ramienną kaburę, żeby wyciągnąć gerstala, lecz strzelać nie było wolno – zbudziłby cały dom.

Pierwszy mastiff zawarczał, zbierając się do skoku.

RUSSIAN VICECONSUL TORN TO PIECES [*] – błysnęło w głowie ginącemu Fandorinowi. Zakrył rękoma twarz i gardło, odruchowo wbił się plecami w ogrodzenie. Wtem rozległ się dziwny metaliczny brzęk, krata ustąpiła i radca tytularny przewrócił się na wznak.

Nadejdzie wieczór.

Wśród ciszy tajemniczo

Zaskrzypi furtka.

Nauka jōjutsu

Nie pojąwszy jeszcze, co zaszło, Erast Pietrowicz szybko siadł w kucki, gotów do beznadziejnej walki z trzema krwiożerczymi bestiami, ale zadziwiająca krata – nie: furtka! – zatrzasnęła się ze zgrzytem sprężyny.

Z tamtej strony w żelazne pręty grzmotnęła z rozbiegu ciężka tusza, dobiegł gniewny pisk i warkot. Trzy pary wściekle połyskujących oczu wpiły się w niedostępną ofiarę.

– Not your day, folks! [*] - krzyknął im radca tytularny, którego angielszczyzna wskutek kontaktów z sierżantem Lockstonem mocno się zwulgaryzowała.

Nabrał pełną pierś powietrza. Zrobił wydech, próbując uciszyć bicie serca. Rozejrzał się na boki – kto mógł otworzyć zbawczą furtkę?

Wokół nie było żywej duszy.

W dali bielał pałac nuworysza Tsurumakiego, bliżej pobłyskiwał zarosły grzybieniem strumyk, niewyobrażalnie piękny w poświacie księżyca, z miniaturową jak zabawka wysepką, mostkami dla lalek i szczeciniastym zaroślami trzciny wzdłuż brzegów. Niósł się stamtąd melancholijny rechot żaby. Czarną taflę na wskroś stębnowały srebrne nici – odbicia gwiazd.

Szczególnie uroczy zdał się wicekonsulowi czerniejący nad samą wodą pawilon o zagiętych niczym w zapowiedzi wzlotu okapach dachu. Nad filigranowym zwieńczeniem zastygł kurek w kształcie fantastycznego ptaka.

Rozglądając się, wstrząśnięty Erast Pietrowicz ruszył brzegiem. Cóż to za cuda? Ktoś musiał przecież otworzyć, a potem zamknąć furtkę? Któż to ocalił nocnego łowcę przygód od niechybnej zguby?

Dopiero gdy pawilon i strumyk zostały z tyłu, Fandorin wpadł na myśl spojrzenia na sam pałac.

Elegancki budynek w stylu willi z Champs Elysées zwrócony był tarasem do stawu, a tam, na drugim piętrze, za misterną balustradą ktoś stał i machał ręką do nieproszonego gościa. Ktoś w długim szlafroku, w fezie z chwaścikiem.

Po fezie Erast Pietrowicz domyślił się – to gospodarz posiadłości we własnej osobie. Spostrzegłszy, że wreszcie został dostrzeżony, Don Tsurumaki uczynił przyzywający gest: zapraszam w me progi.

Trudno i darmo: w tej sytuacji nie weźmie się wszak nóg za pas. Zakląwszy półgłosem, radca tytularny solennie się skłonił i ruszył do wejścia. Gutaperkowy umysł Erasta Pietrowicza wziął się do dzieła, próbując obmyślić jakiekolwiek w miarę prawdopodobne wyjaśnienie swych skandalicznych poczynań.

– Witam serdecznie młodego zastępcę mojego przyjaciela, Doronina! – rozległ się z góry gęsty bas gospodarza. – Drzwi otwarte, zapraszam na górę!

– D-dziękuję – odrzekł smętnie Fandorin.

Pokonawszy wpół ciemny salon, gdzie podczas balu kawalerskiego rżnęła orkiestra i zadzierał spódniczki wielonogi kankan, Erast Pietrowicz niczym na szafot wspiął się na górę.

Co robić? Upokorzyć się? Kłamać? Ale cóż tu można skłamać… Rosyjski wicekonsul zmykający z ogrodu brytyjskiego attaché. Sytuacja całkiem niedwuznaczna: jeden szpieg szpieguje drugiego…

Ale Fandorin nie doceniał jeszcze całej katastrofalności owej sytuacji.

Na kamiennym tarasie zobaczył wspaniale nakryty stół, gdzie stały na podorędziu wędliny, kiełbasy, owoce, ciasta, słodycze i cała bateria słodkich nalewek; w srebrnych kandelabrach tkwiły świece, ale nie zapalone – pewnie z uwagi na blask księżyca. Stół – pół biedy, lecz tuż przy balustradzie tkwiła na żelaznym trójnogu potężna luneta, której obiektyw zwrócony był bynajmniej nie ku gwiazdom, lecz ku domowi Bullcoksa!

Widział czy nie widział? – oto myśl, w obliczu której Erast Piętrowicz zamarł na miejscu. A raczej nie: rzecz w tym, co właściwie widział Tsurumaki: samą ucieczkę przez ogród czy też?…

– Czemuż pan stoi? – Don ruszył mu na spotkanie, pykając z czarnej wrzoścowej fajki. – Ma pan ochotę na mały poczęstunek? Uwielbiam samotnie nocami przegryźć to i owo. Bez widelców, bez pałeczek, po prostu rękami. – Pokazał lśniące od tłuszczu i poplamione czekoladą palce. – Oczywista, tak się nie godzi, lecz daję słowo, że to dla mnie najmilsza pora doby. Duszę krzepię widokiem gwiazd, ciało – wszelkimi frykasami. Proszę spróbować tej przepiórki, jeszcze dziś rano fruwała nad polaną. A może ostrygi? Świeżusieńkie. Chce pan?

Grubas mówił tak smakowicie, że Erast Pietrowicz zaraz nabrał chętki i na przepiórkę, i na ostrygi. Dopiero teraz poczuł, jaki jest głodny. Najpierw należało jednak coś wyjaśnić.

Skoro sam gospodarz nie śpieszył się z wypytywaniem, wicekonsul postanowił przejąć inicjatywę.

– Proszę powiedzieć, po co panu furtka do sąsiedniego ogrodu? – zapytał, gorączkowo myśląc, jak gładko przejść do następnego tematu.

– Przyjaźnię się z Algernonem (u Japończyka brzmiało to „Arudżenon”). Odwiedzamy się po sąsiedzku. Przez ogród wygodniej niż nadkładać drogi przez ulicę.

„A i twemu pieczeniarzowi łatwiej sprzedawać usługi” – pomyślał wicekonsul, ale donosić na księcia Onokoji, ma się rozumieć, nie myślał. Przypomniał sobie, że Bullcox i jego towarzyszka, w odróżnieniu od reszty zaproszonych, przybyli na bal kawalerski pieszo, przy czym pojawili się właśnie skądś z boku, a nie od strony wejścia. Zapewne skorzystali z tej właśnie furteczki…

– Ale… jak ją pan otworzył? – spytał Erast Pietrowicz, obchodząc znów sedno rzeczy.

Don ożywił się:

– O, o, tu u mnie wszystko jest ze-le-ktry-fi-ko-wa-ne. Żywię istny kult tego fascynującego wynalazku. Proszę spojrzeć!

Wziął wicekonsula pod ramię i na wpół poprowadził, na wpół pchnął w stronę pulpitu w pobliżu lunety. Erast Pietrowicz zobaczył cały pęczek kabli zwisających ku podłodze i ginących tam w krytej rynience. Sam zaś pulpit połyskiwał kilkoma rzędami przełączników. Tsurumaki szczęknął jednym i pałac ożył. Ze wszystkich okien lunęło żółtobiałe światło. Znów szczęknął i dom zgasł.

– A oto pańska furtka. Proszę patrzeć w lunetę, w lunetę.

Fandorin przywarł do tubusa i ujrzał całkiem blisko, na odległość wyciągniętej ręki pręty kraty, a za nią trzy psie sylwetki. Znów błysnęło zieloną iskrą wyłupiaste ślepie. Ależ cierpliwe stwory.

– Raz, dwa! – huknął Don i furtka jak żywa błyskawicznie się rozwarła. Jeden z psów skoczył naprzód.

– Trzy, cztery!

Przejście zatrzasnęło się równie szybko, ciskając mastiffa na powrót do ogrodu. Dobrze mu tak, sukinsynowi!

Udając, że nastawia ostrość, Erast Pietrowicz nieznacznie uniósł okular. Krąg pola widzenia równie bezpośrednio blisko objął ścianę domu, rynnę, okno.

– No dość już, dość! – Wielbiciel elektryczności niecierpliwie szarpnął go za rękaw. – Teraz pokażę panu coś, co zwala z nóg. Nikt jeszcze tego nie widział, zachowuję niespodziankę na okazję wielkiego rautu… Patrz pan na strumień, na strumień!

Trzask! Nad czarną, migotliwą plamą wody wybuchło szmaragdowe pałanie. To zajęła się ogniami miniaturowa wysepka, a na niej nie zielenią już, lecz różem zabłysła mikroskopijna kamienna pagoda.

– Europejska nauka! – Oczy milionera błyszczały z emocji. – Kable biegną po dnie w specjalnej telegraficznej koszulce, a szkła lampionów są kolorowe – oto cała sztuka. I jak?

– Niebywałe! – zachwycił się szczerze Fandorin. – Jest pan prawdziwym wynalazcą.

– O, nie, nie wynalazcą. Odkrycia to wasza gaijińska domena. Japończycy nie bywają wynalazcami, naszym żywiołem jest ład, a odkrywcy są dziećmi chaosu. Natomiast świetnie umiemy znajdować właściwe zastosowanie dla cudzych odkryć, i w tym nas nie przegonicie. Trochę czasu, panie Fandorin: poznamy wszystkie wasze sztuczki, a potem zademonstrujemy, jak nieudolnie się nimi posługujecie.

Don zarechotał, a radca tytularny pomyślał: „Wątpię, czy twoim żywiołem jest ład”.

– Lubi pan astronomię? – Zaciekawiony Erast Pietrowicz kaszlnął znacząco, wskazując lunetę.

Tsurumaki bezbłędnie pojął ukryty sens pytania. Zaśmiał się jeszcze serdeczniej, tłuste policzki uniosły się, zmieniając tryskające radością oczy w dwie szparki.

– A owszem, astronomią także, ale czasem na ziemi można dojrzeć dużo ciekawsze rzeczy. – Klepnął gościa poufale w ramię i zionąc fajkowym dymem, skręcił się ze śmiechu.

Erast Pietrowicz spąsowiał: widział! Wszystko widział! I cóż na to powiedzieć?

– Brawo, Fandorin-san, brawo! – wesołek ocierał łzy. – Moje gratulacje!

Wicekonsul uścisnął dość mdło wyciągniętą rękę i posępnie zapytał:

– Co w tym tak pana cieszy?

– To, że stary Algernon – jak to po angielsku? – jest kukod.

Nie od razu domyśliwszy się, że ma to znaczyć cuckold [*], Erast Pietrowicz zastrzegł demonstracyjnie oschle, by nadać rozmowie ton salonowy:

– Ale mówił pan, że jesteście przyjaciółmi.

– Owszem, przyjaciółmi! O ile tubylczy bogacz może być przyjacielem białego sahiba. – Zażywna fizjonomia rozpłynęła się nie w wesołym już, lecz jawnie złośliwym uśmiechu. – Nawet pan nie wie, mój drogi Fandorin-san, że jedna z najwyższych radości – to poczucie tajemnej przewagi nad kimś, kto uważa się za lepszego od pana. Ofiarował mi pan cudowny dar. Teraz ile razy spojrzę na bezczelną fizjonomię czcigodnego Bullcoksa, przypomni mi się wspaniały skok z okna, lecąca w ślad garderoba i skręcę się w środku ze śmiechu. Wielkie panu za to dzięki!

Znów chciał się narzucić z uściskiem dłoni, lecz tym razem zgorszony wicekonsul skrył swoją rękę za plecy.

– Obraził się pan? Pojmuję. Ale chcę zaproponować panu tajny japońsko-rosyjski sojusz, wymierzony w brytyjski imperializm – mrugnął Don – i zapewnić świetną bazę do dywersji przeciw angielskim wpływom. Widzi pan ten pawilon nad wodą? Znakomite, odosobnione miejsce. Dam panu klucz od bramy i niech pan przychodzi o dowolnej porze dnia i nocy. A pięknej pani O-Yumi wręczę klucz od ogrodowej furtki. Proszę się czuć jak u siebie. Cieszcie się miłością. Tylko jeden warunek, proszę: nie gaście lampy i nie opuszczajcie zasłony z tej strony. Traktujcie to jako czynsz dzierżawny… Oj, co za błysk w oku! Żartuję, żartuję!

Znów zaniósł się śmiechem, ale Erastowi Pietrowiczowi żarty na temat wyższej i fatalnej siły, łączącej go z O-Yumi, wydały się niedopuszczalnym bluźnierstwem.

– Proszę pana nigdy więcej o tej d-damie i moich z nią związkach w takim tonie… – zaczął gniewnym, świszczącym szeptem.

– Zakochany! – przerwał Tsurumaki z chichotem. – Wpadł po uszy! Ach, nieszczęsna ofiaro jōjutsu!

Niesposób gniewać się na człowieka tak dobrodusznie oddającego się radości.

– Co ma do tego jujitsu? – zdziwił się Erast Pietrowicz, myśląc, że mowa o japońskiej sztuce walki, którą zgłębiał pod kierunkiem kamerdynera.

– Ależ nie o jujitsu, ale jōjutsu! Sztuka namiętności miłosnej. Kurtyzany najwyższej klasy opanowały ją mistrzowsko. – Spojrzenie bon vivanta stało się marzycielskie. – Ja też pewnego razu wpadłem w sidła mistrzyni jōjutsu. Nie na długo, raptem na półtora miesiąca. Jej miłość kosztowała mnie trzydzieści tysięcy jenów – wszystko, czym wówczas dysponowałem. Trzeba było potem rozkręcać biznes od nowa. Ale nie żałuję, to jedno z najpiękniejszych wspomnień mojego życia!

– Pan się myli, mój drogi – Fandorin uśmiechnął się pobłażliwie. – Pańskie jōjutsu nie ma z tym nic wspólnego. Nie kupiłem miłości.

– Nie zawsze się płaci pieniędzmi. – Don przygładził brodę, unosząc w zdziwieniu gęste brwi. – Żeby O-Yumi-san nie wykorzystywała jōjutsu? To byłoby dziwne. Więc może wyjaśnię. Nie znam, rzecz jasna, wszystkich arkanów tej subtelnej sztuki, lecz to i owo pomnę, bo zaznałem na własnej skórze. Pierwsza faza nazywa się soyokaze. Jak to przetłumaczyć… „Powiew wietrzyka” – mniej więcej tak. Ma na celu zaintrygowanie obranego obiektu. W tym celu mistrzyni daje mężczyźnie możność pokazania się z jak najlepszej strony. Wiadomo przecież, że nade wszystko kocha się tych, którzy, naszym zdaniem, winni się nami zachwycić. Jeśli mężczyzna chełpi się inteligencją, kurtyzana zaaranżuje sytuację, która pozwoli mu stanąć przed nią w całym blasku umysłu. Jeśli jest mężny, da mu szansę zaprezentowania się jako prawdziwy bohater. Można tu wynająć fałszywych rozbójników, przed którymi obiekt obroni piękną nieznajomą. Albo też ujrzy on nagle piękność, wpadającą z przechylonej łódki do wody. Najbardziej zdeterminowane ryzykują nawet życie, posługując się rikszą czy powozem. Proszę wyobrazić sobie gnającą na złamanie karku bryczkę z piękną, krzyczącą wniebogłosy pasażerką. Któż nie rzuciłby się na ratunek? W pierwszym etapie jōjutsu ważne jest, by obiekt, po pierwsze, uczuł się obrońcą, a po drugie, by potraktował łowczynię nie z litością, lecz z uwielbieniem. W tym celu ta koniecznie, niby przypadkiem, musi odsłonić najbardziej kuszącą część ciała: ramionko, nóżkę, pierś… Co tam która ma najefektowniejszego.

Z początku Fandorin słuchał wykładu ze sceptycznym uśmiechem, lecz słysząc o gnającej bryczce, drgnął. Ale rzekł sobie: „Nie, nie może być, to przypadek!”. – „A rozerwana suknia? – szepnął szatański głosik. – I alabastrowe ramię z purpurowym zadrapaniem?”.

„Bzdura! – tytularny radca rzucił głową. – Śmiechu warte”.

– A na czym polega druga faza? – zapytał ironicznie.

Tsurumaki wgryzł się ze smakiem w wielkie czerwone jabłko. Z pełnymi ustami ciągnął:

– Zwie się „para na wyspie”. Bardzo finezyjny moment. Trzeba, wciąż zachowując dystans, zademonstrować szczególną więź między obiektem a kurtyzaną – łączące ich niewidzialne nici losu. Tu w ruch idzie wszystko: mistrzyni nasyła na obiekt szpicli, zbiera o nim informacje, a zresztą wiele z tych dam nieźle włada ninsō. To coś jakby wasza fizjonomistyka, tylko dużo, dużo sprytniejsza.

Wicekonsul zlodowaciał, a wesoły narrator, chrupiąc jabłko, bezlitośnie wbijał w biedne serce wciąż nowe i nowe igły.

– Trzeci etap zwie się u nich bodaj „zapach brzoskwini”. Chodzi o to, by obiekt zwęszył kuszący aromat owocu, choć sam owoc wisi na razie wysoko na gałęzi i nie wiadomo jeszcze, komu się dostanie. Okazanie, że niepokojąca obiekt osoba to nie bezpłciowy anioł, lecz żywa i namiętna kobieta, ale przyjdzie o nią powalczyć. Tu bezwarunkowo zjawić się musi rywal, i to nie na żarty.

„Jakże to ona minęła konsulat z Bullcoksem, kładąc mu głowę na ramię – przypomniał sobie Erast Pietrowicz. – I ani spojrzała w moją stronę, choć siedziałem przy samym oknie…”.

O nie, nie, nie!

Don wpatrzył się zmrużonymi oczyma w księżyc.

– Co tam dalej? Ach tak, a jakże! Faza „tajfun”. Rozpacz („niestety, ona nigdy nie będzie moją”) kurtyzana bez wszelkiego uprzedzenia przerywa miłosną schadzkę. Kompletnie oszałamiającą, z użyciem wszelkich sekretów sztuki łoża, lecz niedługą. Obiekt powinien zasmakować słodyczy w pełni, lecz nie do syta. Dalej następuje faza ayatsuri - rozstanie wywołane przemożnymi trudnościami. Taka rozłąka przykuwa mężczyznę mocniej od wszelkich spotkań i do reszty odbiera mu rozum. Ayatsuri - to animacja marionetki przez lalkarza. Nie był pan na spektaklu bunraki? Trzeba koniecznie iść. U was, w Europie, niczego podobnego nie ma. Nasze kukiełki są całkiem jak żywe, i…

– Dość! – zawołał Fandorin, czując, że więcej nie zniesie. – Zamilcz pan, na Boga!

Radcy tytularnemu zrobiło się słabo. Kłuło go w sercu, dudniło mu w skroniach, drżały i uginały się pod nim kolana.

Strąciwszy z czoła krople zimnego potu, złamany Erast Pietrowicz wydusił z trudem:

– Teraz widzę, że ma pan rację… i… jestem panu wdzięczny. Gdyby nie pan, też pewnie straciłbym rozum… Bo naprawdę… Ale nie, już nie będę lalką w jej rękach!

– A to niby czemu? – nie zrozumiał Tsurumaki. – Czeka pana jeszcze najsłodsza faza: „cięciwa łuku”. W pańskim przypadku podwójnie pikantna – uśmiechnął się. – Przecież „łuk” to po japońsku yumi.

– Wiem – przytaknął Fandorin, patrząc w bok. W głowie przybitego wicekonsula rysował się pomału pewien plan.

– To faza pełni szczęścia, kiedy dusza i ciało trwają u jego szczytu i dźwięczą rozkoszą niczym napięta cięciwa. Dla podkreślenia słodyczy mistrzyni dodaje kroplę goryczy. Nigdy nie będzie pan miał pewności…

– Wie pan co – przerwał Erast Pietrowicz, posępnie patrząc w oczy człowiekowi, który wyrwał go ze szponów szaleństwa, lecz przy tym złamał mu serce. – Dość już o jōjutsu. Już mnie to nie ciekawi. Proszę dać pański klucz, biorę go od pana na jeden dzień. A jej… jej proszę także dać drugi, ten od furtki. I proszę powiedzieć, że od północy będę na nią czekał w pawilonie. A o naszej rozmowie ani słowa. Obiecuje pan?

– Ale nic jej pan nie zrobi? – ostrożnie zapytał Don. – To znaczy, mnie to bynajmniej nie obchodzi, ale nie chciałbym, żeby w mojej posiadłości… a i Algernon mógłby się obrazić, a nie jest to człowiek, z którym chciałbym zadzierać…

– Nic jej nie zrobię. Słowo h – honoru.

Do bramy Fandorin szedł męcząco długo, z trudem stawiając każdy krok.

– Ach, jōjutsu – szeptał. – Więc tak to nazywacie: jōjutsu?

Mrowie adeptów.

Lecz jak mało zgłębiło

Sens namiętności.

Klaskanie jedną ręką

Dzień, który nastąpił po tej szalonej nocy, był do niczego niepodobny. Wbrew prawom natury nie upływał od rana do wieczora w jednakowym rytmie, lecz jakimiś rozedrganymi skokami. Wskazówki zegara to zastygały na miejscu, to naraz jednym susem przeskakiwały o wiele kresek. Raz, gdy mechanizm zaczął wybijać czy to jedenastą, czy południe, Erast Pietrowicz zamyślił się srodze i na długo: jeden nastrój wypierał inny, myśl wielokrotnie zmieniała kierunek na najzupełniej przeciwny, a nudny Big Ben wciąż wydzwaniał swoje „bom, bom, bom” i ani myślał zamilknąć.

W biurze wicekonsul nie pokazywał się w obawie, że nie zdoła podtrzymać rozmów z kolegami. Nie jadł, nie pił, ani na chwilę się nie kładł, nawet nie przysiadł, tylko wciąż chodził po pokoju. To przemawiał wściekłym szeptem do siebie, to znów na długo milkł. Raz po raz zerkał przez szparę w drzwiach strwożony kamerdyner, wzdychał wymownie, brzęczał tacą z dawno ostygłym śniadaniem, lecz Fandorin nic nie widział i nie słyszał.

Iść czy nie iść – oto pytanie, na które młody człowiek nie umiał znaleźć odpowiedzi.

Mówiąc ściśle – decyzja zapadała wielokrotnie, przy czym najzupełniej nieodwołalna, ale potem, z czasem w nieunikniony sposób, wyłaniał się wyżej wspomniany paradoks, wskazówki Big Bena zamierały i męka rozpalała się od nowa.

Z wolna, wychodząc z pierwszego otępienia i wkraczając w coś na kształt normalności, Erast Pietrowicz, rzecz jasna, powiedział sobie, że do żadnego pawilonu nie pójdzie. To jedyne godne wyjście z diablo niegodnej sytuacji, w jaką rzuciło wicekonsula Cesarstwa Rosyjskiego przebudzone nie w porę serce. Odciąć się od tej wstydliwej historii twardą ręką, przeczekać ją, aż wycieknie krew i przestaną dręczyć amputowane nerwy. Z czasem rana musi się zabliźnić, a lekcja przyswojona zostanie na całą resztę życia. Po co rozpętywać melodramatyczne sceny z oskarżeniami i załamywaniem rąk? Dość robienia z siebie durnia, i tak już się wygłupił…

Chciał natychmiast odesłać Donowi klucz.

Nie odesłał.

Na drodze stanął wzbierający gniew – w najjadowitszym gatunku, czyli nie wrzący, lecz lodowaty, od którego nie drżą ręce, ale jak kamień zaciskają się pięści, puls zwalnia i głośno tętni, a twarz pokrywa martwa bladość.

Jak mógł pozwolić – on, człowiek rozumny i panujący nad sobą, który wyszedł z honorem z niezliczonych prób – by posłużono się nim w podobny sposób? I to komu pozwolić? Sprzedajnej kobiecie, działającej rutynowo intrygantce? Dał się podejść niczym żałosny szczeniak, niczym postać z kiepskiej bufonady! Zgrzytnął zębami, wspomniawszy, jak zaczepił połą surduta o gwóźdź, jak naciskał na pedały, uciekając przed stadem kundli…

Nie: iść, koniecznie iść! Niech zobaczy, jaki on, Fandorin, jest naprawdę. Nie żałosny, ogłupiały dzieciuch, ale twardy, spokojny mężczyzna, który zdołał przejrzeć szatańską grę i z pogardą ominął sprytnie zastawione sidła.

Ubrać się wytwornie, lecz prosto. Czarny surdut, biała koszula z wykładanym kołnierzem, żadnego krochmalu, żadnych krawatów. Płaszcz? No, powiedzmy. I, ma się rozumieć, laska.

Przebrał się, stanął przed lustrem, zwichrzył specjalnie włosy, by na czoło spadł niedbały kosmyk – i nagle wybuchnął, jakby ujrzał się cudzymi oczyma.

Boże! Bufonada nie ma końca, trwa dalej!

Gniew nagle zgasi, rozgięły się kurczowo ściśnięte palce. Na duszy zrobiło się jeszcze ciężej i smutniej.

Erast Pietrowicz rzucił na podłogę płaszcz, cisnął laskę, bez sił oparł się o ścianę.

Jakaż to dziwna choroba: miłość, pomyślał. Kto, z jakiej racji męczy nią człowieka? Niewykluczone, że dla innych jest niezbędna i wręcz dobroczynna, ale pewnemu radcy tytularnemu doświadczenie to jawnie nie wyszło na zdrowie. Nie przyniosło mu nic, oprócz bólu, rozczarowań i, jak w ostatnim przypadku, poniżenia. Taki już widać los mu pisany.

Lepiej nigdzie nie chodzić. Cóż obchodzi go ta obca kobieta, jej usprawiedliwienia, wzburzenie czy przestrach? Czy zrobi mu się od tego lżej na sercu?

Czas wstrzymał od razu swe idiotyczne sztuczki, zegar zatykał miarowo i spokojnie. Już to samo świadczyło, że zapadła słuszna decyzja.

Resztę dnia i wieczór Erast Pietrowicz spędził, czytając Zapiski kapitana floty Gołowina o przygodach w niewoli u Japończyków w roku 1811, 1812 i 1813, ale krótko przed północą nagle odłożył książkę i bez jakichkolwiek wcześniejszych przygotowań, ledwie włożywszy czapkę, ruszył do posiadłości Dona Tsurumakiego.

Masa nie próbował zatrzymać swego pana i o nic go nie pytał. Odprowadził wzrokiem niespiesznie odjeżdżającego welocypedystę, wsunął za pas pantalonów nunczaku, powiesił na szyi woreczek z drewnianymi geta i skierował się kłusem do Bluffu.

* * *

Wielkie kute wrota otwarły się zadziwiająco lekko i prawie bezgłośnie. Idąc w stronę strumienia po oświetlonej księżycem ścieżce, Erast Pietrowicz zerkał ku domowi. Zobaczył skierowaną w niebo lunetę i przywartą do niej tęgą postać w szlafroku. Dziś, jak się zdaje, Donowi Tsurumakiemu było nie do widowisk ziemskich – kontemplował niebo. Gwiazdy były w istocie tak wielkie i jasne, jakich Fandorin nie widywał od czasów gimnazjalnych, gdy lubił siadywać w planetarium, marząc o lotach na Księżyc i Marsa. Pomyśleć tylko, że było to ledwie przed czterema laty!

Radca tytularny sądził, że przyjdzie do pawilonu pierwszy i długo będzie siedział tam sam w ciemności, gdyż wstrętna sztuka jōjutsu z pewnością każe pognębić oczekiwaniem zakochanego idiotę. Jednak tuż po otwarciu drzwi Erast Pietrowicz ułowił znajomy aromat irysów, od którego serce spróbowało przyśpieszyć biegu, ale na rozkaz rozsądku wróciło posłusznie do dawnego rytmu.

A więc O-Yumi przyszła pierwsza? No cóż, tym lepiej.

W malutkiej sieni było dość jasno – księżycowa poświata wnikała przez szpary drewnianych żaluzji. Fandorin zobaczył papierowy parawan i parę lakowych sandałów na podłodze z desek u podestu z tatami. Ach tak, japoński obyczaj każe zdjąć obuwie przed wejściem na matę.

Ale zdejmować butów Erast Pietrowicz nie zamierzał. Skrzyżował ręce i umyślnie zakaszlał, aczkolwiek „mistrzyni”, rzecz jasna, słyszała i bez tego, że obiekt się zjawił.

Przegródki rozsunęły się na boki. Za nimi, chwyciwszy ich skrzydła, stała O-Yumi. Z rozpostartych rąk zwisały szerokie rękawy kimona, co nadawało jej kształt motyla. „Efektowne”. – Fandorin uśmiechnął się w duchu.

Twarz kurtyzany była niewidoczna – sama sylwetka na srebrzystym, migotliwym tle.

– Wchodź szybciej – wezwał niski, zachrypły głos. – Tu tak cudownie. Patrz, otwarłam okno, a za nim strumień i księżyc. Zbój Tsurumaki wie, czym jest piękno.

Ale Erast Pietrowicz nie ruszył się z miejsca.

– Co z tobą? – postąpiła krok w jego kierunku. – Chodź!

Ku jego twarzy sięgnęły palce, lecz pochwyciła je twarda, ubrana w rękawiczkę dłoń.

Wreszcie zdołał zobaczyć jej twarz – niewyobrażalnie piękną, nawet teraz, kiedy już wszystko wiedział.

Nie, nie wszystko.

I Fandorin zadał pytanie, dla którego przyszedł.

– Po co? – spytał z naciskiem i twardo. – Czego pani ode mnie chce?

Rzecz jasna, prawdziwy zawodowiec postąpiłby całkiem inaczej. Udałby, że o niczym nie ma pojęcia, trwałby w roli bałwana i prostaczka. A sam odkrywałby krok po kroku, co zamyśla ta zmieniająca mężczyzn w świnie siostrzyca Kirke. I odpłaciłby jej tą samą monetą.

Erast Pietrowicz uważał się za niezłego zawodowca, lecz zwodzić zwodzicielkę budziło w nim wstręt, a bodaj czy by się powiodło – nieposłuszne serce wciąż biło za mocno.

– Nie jestem ani tak bogaty, ani tym bardziej wpływowy, jak p-pani opiekun. Żadnych ważnych sekretów nie posiadam. Proszę powiedzieć, na co mogę się pani przydać?

O-Yumi wysłuchała go, milcząc, nie próbując się uwolnić. Stał na podłodze, a ona na tatami, więc ich twarze znajdowały się niemal na tej samej wysokości, dzieliło je ledwie parę cali, i Fandorin pomyślał, że nigdy nie zdoła pojąć wyrazu tych wydłużonych, wilgotno połyskujących oczu.

– A któż zna odpowiedź na to pytanie? – rzekła cicho. – Na co ty jesteś potrzebny mnie, a ja tobie? Po prostu czujesz, że inaczej być nie może, i cała reszta nie ma znaczenia.

Nie tyle na skutek słów, ile tonu, jakim brzmiały, palce Fandorina straciły moc. O-Yumi wyciągnęła do jego twarzy oswobodzoną rękę. Lekko dotknęła policzka.

– O to nie wolno nawet pytać… I nie próbuj zrozumieć – i tak się nie uda. Wsłuchaj się w serce, ono cię nie okłamie…

„Okłamie, jeszcze jak okłamie!” – chciał zawołać radca tytularny, ale nieostrożnie spotkał się z O-Yumi spojrzeniem i już nie mógł oderwać od niej oczu.

– To reguła twojej sztuki? – przemówił urywanym głosem, gdy jej ręka opuściła się niżej, wsunęła za kołnierzyk i delikatnie powiodła po jego szyi.

– Jakiej sztuki? O czym ty mówisz?

Głos stał się jeszcze niższy, przytłumiony. Rzekłbyś: nie pojmuje sensu jego słów, nie chwyta, o czym mowa.

– Jōjutsu! – wykrzyknął nienawistne słowo Erast Pietrowicz. – Wiem wszystko! Udajesz zakochaną, a uprawiasz tylko jōjutsu!

Stało się: oskarżenie padło, teraz ona zmieni się na twarzy, czar pryśnie!

– Czemu milczysz? Przecież to p-prawda?

Nie do wiary, lecz wcale nie wyglądała na zmieszaną.

– Co prawda? – wymruczała O-Yumi ciągle tym samym, na wpół sennym głosem, nie przestając gładzić jego skóry. – Nie, nieprawda. Niczego nie udaję… Tak, prawda. Kocham cię według zasad jōjutsu.

Wicekonsul cofnął się.

– Aha! Mam cię!

– A cóż w tym złego? Czy biorę od ciebie pieniądze albo podarki? Czy chcę czegoś od ciebie? Kocham, tak jak umiem. Jak mnie nauczono. A wierz mi, że uczono mnie dobrze. Jōjutsu to najlepsza ze szkół wiedzy miłosnej. Wiem, bo poznałam też indyjską i chińską, o europejskiej nie mówiąc: to absurd i barbarzyństwo. Ale nawet Chińczycy i Hindusi mało co rozumieją z miłości, za wiele uwagi poświęcają płci…

Mówiła, a szybkie, lekkie palce robiły swoje. Rozpinały, gładziły, czasami wpijały się w ciało bezwolnego radcy tytularnego paznokietkami.

– Znów jōjutsu, tak? – wybełkotał, już prawie bez sprzeciwu. – Jak to się u was nazywa, kiedy znów trzeba owładnąć zbuntowaną ofiarą? Pewnie malowniczo: „śliwowy deszcz” lub „tygrys na tylnych łapach”?

O-Yumi roześmiała się cichutko.

– Nie, to się nazywa „ogień ogniem”. Mocny płomień najlepiej gasi przeciwpożar. Zobaczysz, spodoba ci się.

Już w co jak w co, ale w to Erast Pietrowicz nie wątpił.

* * *

Długi czas potem, dużo później, gdy oba pożary zlały się i pochłonęły wzajem, leżeli na tarasie, patrząc na migotliwą taflę strumienia. Rozmowa to wszczynała się, to znów gasła, bo równie dobre były mowa i milczenie.

– Zapomniałem zapytać Dona o jedno – powiedział Erast Pietrowicz, zapalając cygaro. – Czym kończy się kurs jōjutsu? W Europie tym, że zakochani żyją długo i szczęśliwie, a umierają jednego dnia. U was zapewne inaczej?

– Inaczej. – Uniosła się, wsparta na łokciu. – Właściwie poprowadzoną miłość kończy nie śmierć, lecz subtelny finał, by zapewnić obojgu piękne wspomnienie. Nie dajemy obumrzeć uczuciu, zrywamy je niby kwiat. To trochę boli, ale nie pozostawia potem urazy ani goryczy. Ty tak mi się podobasz, że wymyślę dla ciebie coś szczególnie pięknego, zobaczysz.

– Serdeczne dzięki, już lepiej nie. Po co ten pośpiech? – Erast Pietrowicz przyciągnął ją do siebie. – Przemądry Don wspomniał mi coś bardzo ciekawego o stadium zwanym „cięciwa łuku”.

– Tak, chyba już czas – odpowiedziała rwącym się z namiętności głosem i mocno chwyciła w dłonie jego głowę. – Lekcja pierwsza. Ja jestem cięciwą, ty drzewcem, nasza miłość to strzała, którą musimy posłać wprost w tarczę księżyca… Patrz na księżyc, a nie na mnie. Wystrzelimy, księżyc spadnie i rozsypie się na miriady okruchów…

I Fandorin wpatrzył się w niebo, gdzie jaśniało bez obaw pucołowate świecidło, nieświadome, biedactwo, jaki je czeka los.

* * *

Przez cały następny tydzień Erast Pietrowicz żył niczym w dwóch różnych i obcych sobie światach, słonecznym i księżycowym. Pierwszy był upalny, lecz nużący i półrealny, bo radcę tytularnego wciąż morzył sen. Dopiero pod wieczór, w miarę jak wydłużały się, po czym znikały cienie, Fandorin zaczynał się budzić: najpierw ciało, niecierpliwym galopem zmierzające na spotkanie nocy, a potem rozsądek. Ginęły osłabienie i senność, a wewnątrz narastał słodki, z wolna potężniejący ton, i gdy na niebo wypływał księżyc, chory na miłość wicekonsul był w pełni gotów do zanurzenia się w nocny, prawdziwy świat.

W tym świecie piękne było od pierwszej chwili wszystko: i szeleszczący polot welocypedu przez pusty bulwar, i metaliczny zgrzyt klucza w zamku, i cichy chrzęst żwiru na ścieżce wiodącej do pawilonu. Potem nadchodziło męczące, a przy tym jątrzące: „Przyjdzie czy nie?”. Dwa razy O-Yumi nie nadeszła. Uprzedzała, że może się tak zdarzyć: nie zdoła wymknąć się z domu. Siedział na tarasie, palił cygara, patrzył na wodę i wsłuchiwał się w ciszę. Potem znad wierzchołków drzew wychylało się słońce i trzeba było wracać. Radca tytularny z opuszczoną głową szedł z powrotem do bramy, ale gorycz niespełnionej schadzki taiła swoistą, dręczącą obietnicę – że następne spotkanie będzie w dwójnasób słodkie.

Za to jeśli czujny słuch Fandorina złowił skrzyp furtki, a potem lekkie kroki, świat zmieniał się od razu. Gwiazdy rozbłyskiwały mocniej, księżyc zaś, przeciwnie, krył się, wiedząc już, że znów i znów przyjdzie mu padać na ziemię roztrzaskanym w migotliwy, roziskrzony pył.

Na to, co działo się w tych nocnych godzinach, nie było słów, a i być ich nie mogło, w każdym razie w żadnym ze znanych Erastowi Pietrowiczowi języków. I rzecz nawet nie w tym, że mowa europejska niemieje lub zbacza w trywialność, gdy wypada mówić o złączeniu ciał. Nie. Tu szło o coś innego.

Gdy kochali się wzajem – to namiętnie i prosto, to znów niespiesznie i wymyślnie – całą istotą Fandorina zaczynało władać przemożne, niewyrażalne w słowach poczucie, że śmierć istnieje. Zawsze, od wczesnego dzieciństwa, miał niezbitą pewność, że życie ciała jest niemożliwe bez życia duszy – uczyła tego wiara, mówiło o tym mnóstwo wspaniałych książek. Ale teraz, przy swych dwudziestu trzech latach, pod padającym z nieba księżycem, odkrył nagle, że prawdą jest i coś odwrotnego: także dusza nie może żyć bez ciała. Nie będzie ani zmartwychwstania, ani aniołów, ani wyczekiwanego spotkania z Bogiem – będzie coś całkiem innego, a być może nie będzie zupełnie nic, bo nie bywa duszy bez ciała, jak nie bywa światła bez ciemności ani klaśnięcia jedną dłonią. Umrze ciało – to i umrze dusza, śmierć zaś jest absolutna i wszystko kończy. Czuł to każdym włókienkiem swego ciała i ogarniała go trwoga, lecz jednocześnie znajdował w tym ukojenie.

Oto jak kochali się wzajem, i nie sposób dodać tu nic więcej.

Żar bez zimna,

Szczęście bez cierpienia: klaszcze

Ręka o pustkę.

Kiście akacji

Pewnego razu O-Yumi odeszła wcześniej niż zwykle, gdy księżyc już zaszedł, lecz daleko jeszcze było do świtu. Nic nie wyjaśniła – w ogóle nigdy niczego nie wyjaśniała, po prostu rzekła: „Czas na mnie”, ubrała się szybko, na pożegnanie przeciągnęła palcem po policzku Fandorina i pogrążyła się w noc.

Erast Pietrowicz szedł białą ścieżką ku bramie smętnie ciemniejącej w mroku – wzdłuż strumienia, a potem trawnikiem. Przechodząc obok pałacu, z nawyku spojrzał w górę, czy jest na tarasie gospodarz. Owszem, nad balustradą ciemniała korpulentna sylwetka astronoma. Don uprzejmie uniósł fez, Fandorin równie uprzejmie się skłonił i poszedł dalej. Ta bezsłowna wymiana pozdrowień przybrała w ostatnich dniach kształt swoistego rytuału. Jowialny brodacz okazał więcej taktu, niż wróżyła ich pierwsza rozmowa. Widać Japończycy grzeczność mają we krwi, pomyślał radca tytularny, trwając w błogosławionym stanie ducha, kiedy chce się kochać cały świat i widzieć w ludziach tylko to, co dobre.

Naraz kątem oka dojrzał coś dziwnego, jakiś przelotny odblask, który nie powinien był się pojawić w bezksiężycowym pejzażu. Zaintrygowany Fandorin spojrzał na ciemne okna domu i w jednym z nich wyraźnie ujrzał, jak spoza niedokładnie zapuszczonych zasłon wybiegła i przemknęła po szkle plamka światła. Przemknęła i zaraz znikła.

Erast Pietrowicz stanął. Złodziejski odblask był aż nazbyt podobny do światła ślepej latarki, jaką posługują się klawisznicy, lipkarze i tym podobne towarzystwo. Włamywacze trafiają się w Rosji, w Europie, więc czemu nie mieliby się trafić i w Japonii?

A może to po prostu któryś ze służących, niechcący włączać elektryczności, by nie zakłócać nocnej samotności swego pana?

Służba w posiadłości osiągnęła ów najwyższy stopień wyszkolenia, gdy wcale jej już nie widać, a to, co trzeba, odbywa się jakby samo przez się. Kiedy Fandorin pojawiał się w gościnnym pawilonie, wszystko było zawsze gotowe, na niskim stoliku stały przekąski i niezapalone świece. W niszy ciemniała waza z wymyślnym, zawsze inaczej skomponowanym bukietem. Powracając o świcie do bramy, radca tytularny widział, że ścieżki są starannie wymiecione, a trawa angielskiego gazonu świeżo przystrzyżona, przy czym ani szurania miotły, ani szczęku ogrodniczych nożyc nie było słychać. Raz tylko zdarzyło mu się widzieć na własne oczy jednego ze służących. Wychodząc, zorientował się, że gdzieś posiał klucz. Stał u zamkniętych drzwi, szperając po kieszeniach. Chciał wrócić do pawilonu, kiedy nagle z różowej mgły bezszelestnie wynurzyła się postać w czarnej kurtce i czarnych pantalonach, z ukłonem podała mu zgubiony klucz i równie nagle rozpłynęła się niby we mgiełce. Fandorin nie zdołał nawet podziękować.

„No, jeśli to sługa, muszę w swoją drogę – osądził radca tytularny. – Lecz jeśli jednak złodziej albo, co gorsza, morderca? Uratowanie gospodarza przed skrytobójstwem byłoby najlepszą odpłatą za gościnność”.

Rozejrzał się. Ma się rozumieć, nigdzie żywej duszy.

Podszedł szybko do okna, przymierzył się. Ściana wyłożona była płytami surowego, nieobrobionego granitu. Erast Pietrowicz wparł się szpicem buta w gzyms, chwycił skraj parapetu, podciągnął się zręcznie i przylgnął twarzą do szyby w miejscu, gdzie nie do końca schodziły się zasłony.

Z początku nic zupełnie nie zobaczył. Mrok w pokoju był nieprzenikniony. Lecz w pół minuty później w najdalszym kącie pojawił się drżący krąg światła i powoli jął pełznąć po ścianie, wyodrębniając z ciemności to półkę ze złotymi grzbietami książek, to ramę portretu, to mapę. Chyba pracownia lub biblioteka.

Trzymającego latarnię Erast Pietrowicz zobaczyć nie mógł, ponieważ jednak było jasne, iż w tak podejrzany sposób nie zachowywałby się żaden sługa, wicekonsul przystąpił do bardziej zdecydowanych działań. Ostrożnie nacisnął na lewą połowę okna – zamknięta. Na prawą – z lekka się poddała. Świetnie! Być może niepożądany gość przeniknął do środka właśnie tą drogą, a może okno pozostawiono uchylone dla wietrzenia – teraz to nieważne. Ważniejsze, że można capnąć nocnego ptaszka.

Żeby tylko nie skrzypnął zawias.

Cichutko, po ćwierć werszka, zaczął Fandorin otwierać okno, nie spuszczając oczu z wędrującego promienia.

Ten zamarł nagle, padłszy na jedną z półek, na pozór nie różniącą się niczym od innych.

Rozległ się lekki stuk, światło przestało drgać.

„Postawił latarnię na podłodze” – domyślił się radca tytularny.

W krąg światła wszedł, a ściślej mówiąc wpełzł ktoś na czworakach. Widać było wąskie ramiona, błyszczące czarne włosy, biały brzeg krochmalonego kołnierzyka. Europejczyk?

Radca tytularny podciągnął się wyżej, by oprzeć na parapecie kolano. Jeszcze trochę, a szczelina będzie dość szeroka, żeby się przez nią przecisnąć.

Ale tu przeklęty zawias jednak skrzypnął.

W tejże samej chwili światło zgasło.

Fandorin, już nie siląc się na ostrożność, pchnął okno i zeskoczył na podłogę, dalej jednak postąpić nie mógł, bo nic a nic nie widział. Wysunąwszy rękę z gerstalem, w napięciu słuchał, czy nie podkrada się niewidzialny przeciwnik.

Niewidzialny, bo niewidzialny, lecz bynajmniej nie zagadkowy. W krótkim mgnieniu, nim zgasła latarnia, kucający obejrzał się i Erast Pietrowicz wyraźnie rozpoznał wybłyszczony przedziałek, wąską garbatonosą twarzyczkę, nawet biały kwiatek w butonierce.

Jego wysokość książę Onokoji, salonowy szpieg we własnej osobie.

Ostrożności wydawały się zbędne. Napadać na radcę tytularnego japoński dandys nie zamierzał. Sądząc z absolutnej ciszy, panującej w gabinecie, po księciu nie było śladu. Lecz teraz było to nieważne.

Fandorin schował broń do kabury i ruszył w poszukiwaniu schodów na piętro.

* * *

Wysłuchawszy wicekonsula, Tsurumaki podrapał się w nasadę nosa. Sądząc po grymasie, sensacyjna wiadomość nie tyle go zdumiała, ile zakłopotała. Zaklął po japońsku i jął się skarżyć:

– Ach, ci arystokraci… Mieszka pod moim dachem, zajmuje całą oficynę, płacę mu pensji pięć tysięcy na miesiąc, a ciągle mu mało. A jakże, wiem, że handluje sekretami i plotkami. Sam kiedyś z tego skorzystałem, za osobną zapłatą. Tylko przy okazji. Widać książątko ugrzęzło już całkiem w długach. Ach! – westchnął boleśnie grubas. – Gdyby jego nieboszczyk ojciec nie był moim onjinem, wygnałbym go w diabły. A on się dobiera do mojego sejfu!

Erasta Pietrowicza zdumiała taka flegmatyczność.

– Nie mam słów zachwytu na to, jak Japończycy traktują dług wdzięczności, lecz, moim zdaniem, wszystko ma swoje g-granice!

– Nic nie szkodzi. – Don machnął swoją wrzoścową fajką. – I tak nie zdoła otworzyć sejfu. Do tego potrzebny jest klucz, a kluczyk… o, oto on! Zawsze przy mnie.

Wyciągnął zza kołnierza łańcuszek, na którym wisiała malutka złota róża z pełną kolców łodyżką.

– Ładny drobiazg? Bierzesz za pączek, wkładasz i kolce trafiają w wycięcia… Oto jak się otwiera mój cudowny sezam, moją jaskinię Ali Baby.

Tsurumaki ucałował kluczyk i wsunął go na powrót za kołnierz.

– Nie drapią? – zapytał Fandorin. – Mówię o cierniach.

– Drapią, a jakże. Ale taki ból tylko osładza życie – milioner mrugnął. – Przypomina o błyszczących kamyczkach, o złotych sztabkach. Warto pocierpieć.

– Trzyma pan złoto i precjoza w domu? Czemu? Są przecież skrytki bankowe.

Gospodarz uśmiechnął się. W okrągłych policzkach pojawiły się dołki.

– Wiem. Mam też własny bank. Ze stosownie opancerzonymi piwnicami. Ale my, pająki krwiopijcy, wolimy nie wypuszczać zdobyczy z pajęczyny. Wszystkiego najlepszego, Fandorin-san, dziękuję za ciekawą informację.

Radca tytularny ukłonił się, czując lekką irytację. Chciał być zbawcą, a tymczasem trafił tylko między informatorów. Ale wyszedłszy na zewnątrz, spojrzał w stronę pawilonu, wznoszącego się nad czarną gładzią strumienia, i odczuł tak ostry, tak wszechobejmujący przypływ szczęścia, że głupie rozgoryczenie natychmiast uleciało mu z pamięci.

* * *

Jednak „napięta cięciwa” dźwięczała nie tylko rozkoszą i nie wszystkie wypuszczone z niej strzały celowały w gwiezdne niebo. Szczęście Erasta Pietrowicza zatruwała męcząca nutka, jakaś jadowita igła. Nocą było mu nie do cierpień, bo miłość wszak żyje tym, co tu i teraz, lecz z dala od O-Yumi, w samotności, Fandorin myślał tylko o jednym.

Za pierwszym widzeniem, całując O-Yumi w uroczo odstające uszko, złowił nagle leciutką woń tytoniu – fajkowego, angielskiego. Odsunąwszy się, chciał zadać pytanie – i nie zadał. Po co? Żeby skłamała? Żeby odpowiedziała:

„Nie, nie, między nim a mną wszystko skończone”? Lub powiedziała prawdę, czyniąc niemożliwymi ich dalsze spotkania?

Potem męczyła go własna małoduszność. Za dnia przygotowywał całą mowę, zbierał się, żeby powiedzieć, że tak dłużej być nie może, że to głupie, okrutne, przeciwne naturze, wreszcie poniżające. Powinna odejść od Bullcoksa raz na zawsze. Przy jednej czy drugiej okazji próbował nawet wszcząć rozmowę na ten temat, lecz O-Yumi powtarzała tylko: „Nic nie rozumiesz, o nic nie pytaj. Nie mogę powiedzieć ci prawdy, a kłamać nie chcę”. Potem puszczała w ruch ręce, wargi, a on poddawał się, zapominał o wszystkim na świecie, by nazajutrz znów dręczyć się urazą i żalem.

Konsul Doronin musiał widzieć, że z jego zastępcą dzieje się coś dziwnego, lecz nie narzucał się z indagacją. Biedny Wsiewołod Witaljewicz myślał pewnie, że Fandorin prowadzi nocami śledztwo, i dotrzymywał słowa: „nie mieszał się”. Z tej racji radcę tytularnego gryzło czasem sumienie, lecz dużo słabiej niż wspomnienie woni angielskiego tytoniu.

Szóstej nocy (tej drugiej, spędzonej w pawilonie bez ukochanej) męki wicekonsula osiągnęły apogeum. Jak najsrożej zakazawszy sobie myśleć o przyczynie, dla której O-Yumi nie mogła dzisiaj przyjść, Erast Pietrowicz wezwał na pomoc logikę: jest trudna kwestia, trzeba znaleźć rozwiązanie – słowem: cóż prostszego, niż sięgnąć po metodę analityczną?

I co? Rozwiązanie bezzwłocznie się znalazło, i to tak oczywiste, tak proste, że Fandorina zdumiała własna ślepota.

Ledwie doczekawszy wieczoru, wcześniej niż zwykle zjawił się w pawilonie. Gdy tylko usłyszał przybliżające się kroki O-Yumi, od razu rzucił się jej na spotkanie.

– Jestem b-bałwan! – wykrzyknął, biorąc ją za ręce. – Nie musisz się wcale bać Bullcoksa. Weźmiemy ślub. Jako żonie rosyjskiego poddanego ten człowiek nic ci nie zrobi!

Ofiarowanie ręki i serca spotkało się z niezwykłym przyjęciem.

O-Yumi rozchichotała się, jakby usłyszała niezbyt mądry, ale okropnie zabawny dowcip. Cmoknęła radcę tytularnego w nos.

– Głupstwa mówisz. Nie możemy zostać mężem i żoną.

– A t-to dlaczego? Że jestem dyplomatą? To podam się do dymisji. Dlatego że boisz się Bullcoksa? Wyzwę go i zabiję! Albo jeśli… ci go żal, po prostu stąd wyjedziemy!

– Nie w tym rzecz – tłumaczyła O-Yumi cierpliwie jak dziecku. – Zupełnie nie w tym.

– A w czym?

– Popatrz, jaką ty masz lewą brew. Biegnie półokręgiem, o, tak… I z góry, o, tu, można wyczuć maleńką zmarszczkę. Jeszcze jej nie widać, ale za jakieś pięć lat się pojawi.

– A co ma z tym wspólnego zmarszczka? – Erast Pietrowicz tajał pod jej dotknięciami.

– Mówi o tym, że będzie cię kochać bardzo wiele kobiet, a to wcale mi się nie spodobało… No i jeszcze ten odrobinę opuszczony kącik ust – świadczy o tym, że po raz wtóry ożenisz się nie wcześniej niż około sześćdziesiątki.

– Nie śmiej się ze mnie, ja przecież mówię serio! Weźmiemy ślub i wyjedziemy. Chcesz, to popłyniemy do Ameryki? Albo na Nową Zelandię? Lockston tam był i powiada, że to najpiękniejsze miejsce na ziemi.

– I ja też mówię serio. – O-Yumi wzięła jego ręce, poprowadziła po swojej skroni. – Czujesz, gdzie przechodzi żyłka? Na sun i ćwierć od skraju oka. To znaczy, że nigdy nie wyjdę za mąż. A jeszcze mam przecież pieprzyk, o tu…

Podwinęła skraj kimona i obnażyła pierś.

– Tak, wiem. I cóż to on znaczy wedle sztuki ninsō? – zapytał Fandorin i nie mogąc się powstrzymać, schylił się, by pocałować pieprzyk pod obojczykiem.

– Tego ci zdradzić nie mogę, ale proszę, nie mów ze mną więcej o małżeństwie ani o Algiem.

W jej oczach nie było już uśmiechu – przemknął przez nie smutny, surowy cień.

Erast Pietrowicz nie wiedział, co ubodło go mocniej: „Algie”, twardość odmowy czy umyślna śmieszność wytoczonych przez nią racji.

„Wystrychnęła mnie na dudka niby młokosa” – zadźwięczało w głowie Fandorina. Przypomniał sobie, jak niedawno Doronin spytał: „Co się z panem dzieje, kochaneczku? Pięknieje pan i młodnieje w oczach. Po przyjeździe wyglądał pan na lat trzydzieści, a teraz wygląda pan w pełni na swoje dwadzieścia dwa, nawet z siwizną na skroniach. Japoński klimat i niebezpieczne przygody wyraźnie panu służą”.

Szybko, prawie zachłystując się, by się nie opamiętać – wypalił:

– Skoro tak, więcej się nie spotkamy, póki się z nim nie rozstaniesz.

Powiedział to i zagryzł wargi, żeby natychmiast nie cofnąć tych słów.

Milcząc, patrzyła mu w oczy. Pojąwszy, że więcej nie usłyszy, opuściła głowę. Nasunęła na ramię opuszczone kimono i powoli wyszła.

Fandorin nie zatrzymał jej, nie okrzyknął, nawet nie spojrzał za nią.

Ocucił go ból dłoni. Podniósł je do oczu i bezmyślnie wpatrzył się w krople krwi, nie od razu domyślając się, że to ślad paznokci.

„No i tyle – rzekł sobie radca tytularny. – Lepiej tak niż stać się kompletnym zerem. Żegnaj, śnie złoty”.

* * *

I wykrakał. Sen porzucił go rzeczywiście. Wróciwszy do domu, Erast Pietrowicz rozebrał się, położył do łóżka, ale usnąć nie mógł. Leżał na boku, patrzył w ścianę. Najpierw prawie nie było jej widać, coś tylko niejasno szarzało w mroku. Potem, z nadejściem świtu, ściana zaczęła bieleć, pokryła się mglistym deseniem, który nagle zamienił się w pączki róż. Potem zaś w okno zajrzało słońce i rysowane kwiaty wybuchły pozłotą. Czas było wstawać.

Erast Pietrowicz postanowił żyć tak, jakby wszystko w świecie miało przemyślany, logiczny charakter. Tylko to mogło go uchronić przed kłębiącym się w duszy chaosem. Wykonał codzienne poranne ćwiczenia z hantlami i gimnastykę oddechową, pobrał od Masy lekcję strącania nogą kłębka z kolumienki łóżka, przy czym dość dotkliwie uderzył się w stopę.

I ćwiczenia fizyczne, i ból były w sam raz na miejscu, sprzyjały skupieniu woli. Fandorin czuł, że jest na dobrej drodze.

Przebrany w pasiasty trykot, udał się na zwykły bieg poranny – przez park, a potem dwadzieścia rundek aleją wokół placyku krykietowego.

Sąsiedzi z Bundu, po większej części Anglosasi, zdążyli przywyknąć do dziwactw rosyjskiego wicekonsula i widząc wywijającą rytmicznie łokciami pasiastą postać, uchylali tylko na powitanie kapeluszy. Erast Pietrowicz machał im i biegł dalej, licząc w skupieniu wydechy. Dziś bieg wydawał mu się trudniejszy niż zwykle, a oddech w żaden sposób nie chciał się wyrównać. Z uporem zaciskając zęby, radca tytularny zwiększył tempo.

Osiem, dziewięć, trzysta dwadzieścia; raz, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć, trzysta trzydzieści; raz dwa, trzy, cztery…

Na placyku krykietowym, nie bacząc na ranną porę, już grano. Zespół klubu sportowego przygotowywał się do zawodów o Puchar Japonii – sportsmeni posyłali kolejno piłkę do bramki, po czym na łeb na szyję gnali na drugą stronę.

Obiec pola Fandorin nie zdołał. W połowie pierwszej rundy ktoś go zawołał.

W gęstych krzakach stał inspektor Asagawa – blady, mizerny, z gorączkowo płonącymi oczyma, czyli w istocie bardzo podobny do Erasta Pietrowicza.

Fandorin obejrzał się, czy ktoś nie patrzy.

Raczej nie. Graczy pochłonął trening, a prócz nich nie było w parku nikogo. Radca tytularny dał nura w gąszcz akacji.

– No i co? – z marszu, bez żadnego „dzień dobry”, „jak się pan ma”, zaatakował go inspektor. – Czekam cały tydzień. Dłużej nie mogę. Wie pan, że Sugę mianowano wczoraj intendentem policji? Poprzedni dostał dymisję za to, że nie zdołał uchronić ministra. Wnętrzności mi się wywracają. Nie mogę jeść, nie mogę spać. Wymyślił pan coś?

Erastowi Pietrowiczowi zrobiło się wstyd. Też nie mógł jeść i spać, ale z całkiem innych przyczyn. O Asagawie w ostatnich dniach nie pomyślał ani razu.

– Nie, nie w-wymyśliłem…

Ramiona Japończyka opadły bezwolnie, jakby stracił ostatnią nadzieję.

– Tak, oczywiście… – mrocznie powiedział inspektor. – Według was, Europejczyków, nic tutaj zrobić się nie da. Ani poszlak, ani dowodów rzeczowych, ani świadków. – Zbladł jeszcze bardziej, stanowczo potrząsnął głową. – No i dobrze. Skoro nie można po europejsku, postąpię po japońsku.

– Jak to „po japońsku”?

– Napiszę list do jego cesarskiej mości. Wyłożę wszystkie swoje podejrzenia pod adresem Sugi. I zabiję się w dowód szczerości.

– Siebie? Nie Sugę? – zawołał wstrząśnięty Fandorin.

– Zabicie Sugi oznaczałoby nie ukaranie zbrodniarza, lecz dokonanie nowej zbrodni. Mamy starą, szlachetną tradycję: kto chce zwrócić uwagę władz i społeczeństwa na jakąś podłość, dokonuje seppuku. Kłamliwy człowiek zawaha się przed rozcięciem sobie brzucha. – Spojrzenie Asagawy było rozpalone i bolesne. – Ale żeby pan wiedział, Fandorin-san, jak straszne jest seppuku bez sekundanta, który miłosiernym ciosem miecza skraca twe męki! Niestety, nie mam się do kogo zwrócić z tą prośbą, moi koledzy nigdy się na to nie zgodzą. Jestem całkiem sam… – Nagle podskoczył, chwycił wicekonsula za rękę. – A może pan? Raptem jeden cios! Mam długą szyję. Trafi się bez trudu!

Fandorin odsunął się.

– Uchowaj B-boże. Nigdy nie trzymałem w rękach miecza!

– To tylko jeden cios! Ja pana nauczę. Godzinkę poćwiczymy na bambusowym kiju i pójdzie panu świetnie! Proszę! Okaże mi pan nieocenioną przysługę!

Widząc wyraz twarzy rozmówcy, inspektor stracił rezon. Z wysiłkiem wziął się w garść.

– Dobrze! – powiedział głucho. – Proszę wybaczyć, że prosiłem. To słabość. Bardzo się wstydzę.

Ale Erast Pietrowicz wstydził się jeszcze bardziej. W świecie jest tyle rzeczy o wiele ważniejszych niż podrażniona miłość własna, zazdrość czy nieszczęśliwa miłość! Choćby dążenie do prawdy i sprawiedliwości. Czyste ręce. Poświęcenie się w imię sprawiedliwości.

– Proszę posłuchać – ze wzburzeniem przemówił radca tytularny, ściskając dłoń Japończyka. – Jest pan rozumnym, nowoczesnym, wykształconym człowiekiem. Cóż to za barbarzyństwo rozcinać sobie brzuch! Przeżytek średniowiecza! Przecież kończy się dziewiętnasty wiek! Przysięgam panu, że wkrótce coś wymyślimy!

Lecz Asagawa nie słuchał.

– Nie mogę tak żyć. Pan, Europejczyk, nie zdoła tego pojąć. Trudno. Niech będzie bez sekundanta! Nie będę czuł bólu. Przeciwnie, uwolnię ból, który spala mnie od wewnątrz. Ten łajdak zdradził wielkiego człowieka, który mu zaufał! Kopnął mnie szpicem buta niczym grudkę łajna, a teraz napawa się zwycięstwem! Nie mogę patrzeć, jak tryumfuje draństwo! Zbrodniarz Suga naczelnikiem policji! Pyszni się w nowym mundurze przed lustrem, urządza się w swym nowym majątku Takarazaka! Nie wątpi, że ma cały świat u stóp. To nie do zniesienia!

Erast Pietrowicz zmarszczył czoło. Takarazaka? Gdzieś słyszał tę nazwę.

– Co to za p-posiadłość?

– Wspaniała siedziba w pobliżu stolicy. Suga wygrał ją w karty kilka dni temu. To szczęściarz, ma mocną karmę!

I tu Fandorin przypomniał sobie podsłuchaną w gabinecie Bullcoksa rozmowę. „Cóż, Onokoji, to bardzo po japońsku dać komuś reprymendę, a po tygodniu nagrodzić go awansem”. Książę odpowiedział: „To nie nagroda, tylko zajęcie wakansu. Lecz za zręcznie wykonaną robotę nie minie go i nagroda. Otrzyma na własność podmiejską posiadłość Takarazaka. Ach, jakież tam śliwy! Jakie strumyki!”. A więc wygląda na to, że rozmawiano o Sudze!

– Co się z panem dzieje? – spytał inspektor, patrząc na Fandorina ze zdziwieniem.

Ten wycedził powoli:

– Wydaje mi się, że wiem, co powinniśmy zrobić. Dowodów rzeczowych nie mamy, lecz możliwe, że będzie świadek. Albo w ostateczności informator. Jest człowiek, który zna prawdziwe tło zabójstwa.

I Fandorin opowiedział o obrotnym dandysie, handlarzu cudzych tajemnic. Asagawa słuchał chciwie, jak skazaniec aktu ułaskawienia.

– Onokoji mówił, że „Suga zręcznie wykonał robotę”? A więc książę istotnie wie sporo!

– W każdym razie więcej niż ja i pan. Ciekawe, któż to wynagrodził intendenta tak szczodrze. Czy dałoby się wyjaśnić, do kogo posiadłość należała wcześniej?

– Do jednego z krewnych zdetronizowanego szoguna. Ale Takarazakę od dawna wystawiono na sprzedaż. Mógł ją kupić, kto chciał, jak też i przegrać w karty. Łatwo to będzie ustalić.

– Ale co począć z księciem? Trudno marzyć, że złoży dobrowolnie zeznania.

– Złoży – z pewnością siebie oznajmił inspektor. – Dobrowolnie i z czystego serca. – Na policzkach Asagawy wystąpił rumieniec, głos Japończyka stał się energiczny i dźwięczny. Trudno było uwierzyć, że zaledwie minutę wcześniej człowiek ten przypominał żywego trupa. – Onokoji jest wydelikacony i słaby, a przede wszystkim hołduje wszelkim możliwym nałogom, w tej liczbie i zakazanym. Dotąd go nie tykalem, uważając, że ten nierób jest w gruncie rzeczy nieszkodliwy. Przy tym ma mnóstwo możnych protektorów. Ale teraz go przytrzasnę.

– Za co?

Asagawa zamyślił się nie dłużej niż parę sekund.

– Niemal co dnia używa sobie w Numerze Dziewiątym. To najsławniejszy jokohamski burdel, wie pan?

Fandorin zaprzeczył ruchem głowy.

– Ach tak, jest pan przecież u nas od niedawna… Można tam znaleźć towar na każdy gust. Na przykład dla miłośników dziewczynek gospodarz prowadzi tak zwaną pensję. Trafiają tam trzynasto-, dwunasto-, a nawet jedenastolatki. To wbrew prawu, ale jak długo w Numerze Dziewiątym pracują same cudzoziemki, nie mieszamy się, nie nasza jurysdykcja. Onokoji to wielki amator takich smarkul. Każę gospodarzowi (ma wobec mnie zobowiązania), żeby dał znać, kiedy tylko książę znajdzie się sam na sam z dziewczynką. I wtedy trzeba go będzie wziąć. Ja sam, niestety, nie mogę, aresztowanie przeprowadzić musi policja municypalna.

– Czyli że znów popracujemy z sierżantem Lockstonem – Erast Pietrowicz skinął głową. – A proszę powiedzieć: czy nie ma wśród tych małoletnich prostytutek poddanych rosyjskich? To uzasadniłoby mój udział w sprawie.

– Jest bodaj jedna Polka – przypomniał sobie Asagawa. – Nie wiem tylko, jaki ma paszport. Pewno żadnego, bo jest przecież nieletnia.

– Królestwo Polskie wchodzi w skład Cesarstwa Rosyjskiego, wobec czego nieszczęsna ofiara nierządu może się jak najbardziej okazać moją rodaczką. Tak czy owak, wice – konsul ma obowiązek to sprawdzić. No cóż, inspektorze, rozmyślił się pan co do krojenia sobie brzucha?

Radca tytularny uśmiechnął się, lecz Asagawa był poważny.

– Ma pan rację – rzekł w zamyśleniu. – Seppuku to przeżytek średniowiecza.

W plecy Fandorina uderzyło coś niedużego i miękkiego. Obejrzał się: piłka krykietowa. Któryś ze sportsmenów posłał ją zbyt daleko od celu.

Podniósłszy elastyczną skórzaną kulkę, Erast Pietrowicz zamachnął się i rzucił ją na przeciwległą stronę placyku. Kiedy zaś znów obrócił się do krzaków, inspektora już nie było. Chwiały się tylko białe kiście akacji.

Zawraca w głowie.

Przywodzi do szaleństwa

Biała akacja.

Łut szczęścia

– No cóż, warto spróbować – rzekł Wsiewołod Witaljewicz, mrużąc zaczerwienione oczy. – Gdyby zdołał pan zdemaskować intendenta, byłby to dla stronników wojny tęgi cios. A pański udział w śledztwie nie tylko oczyszcza nas z podejrzeń o uczestnictwo w zamachu na Ōkubo, lecz i wydatnie wzmocni rosyjskie wpływy w Japonii.

Fandorin zastał konsula w szlafroku, przy porannej herbacie. Rzadkie włosy Doronina obejmowała siatka, z otwartego kołnierzyka sterczała chuda szyja, z wystającą grdyką.

Obayashi-san z ukłonem zaoferowała gościowi czarkę, ale Erast Pietrowicz odmówił, kłamiąc, że już pił. Tymczasem ani pić, ani jeść wciąż mu się nie chciało. Zniknęła za to apatia, serce biło silnie i równo. „Instynkt łowiecki jest równie pierwotny i potężny jak miłosny” – pomyślał radca tytularny i ucieszył się, że wraca mu nawyk racjonalizacji własnych uczuć.

– Raportować panu ambasadorowi o pańskich nowych planach nie będziemy. – Doronin, odstawiając mały palec, podniósł do ust czarkę, lecz nie wypił. – Zaraz powierzyłby sprawę kapitanowi-lejtnantowi Bucharcewowi, który bezbłędnie wszystko skopie.

Erast Pietrowicz wzruszył ramionami.

– Po co niepokoić jego ekscelencję g-głupstwami? Wielka mi rzecz: wicekonsul ujmuje się za małoletnią ofiarą nierządu! Poza te ramy sprawa na razie nie wykracza.

– Wie pan, co to prawdziwy patriotyzm? – rzucił nie – oględnie Wsiewołod Witaljewicz. Podniósł palec i dokończył: – Działać na rzecz ojczyzny nawet wbrew woli przełożonych.

Radca tytularny przemyślał tę ryzykowną maksymę. Kiwnął głową z aprobatą.

– Dzięki za aforyzm, czuję, że jeszcze nieraz p-przyda mi się w życiu. Tym razem jednak, niestety, nic więcej panu nie zdradzę. Będę działał jak prawdziwy patriota, czyli bez sankcji zwierzchnictwa, według własnego rozeznania. W razie czego sam odpowiem za siebie. Na razie przyjmijmy, że tej rozmowy nie było.

Doronin spiekł raka, zerwał się z krzesła, ściągnął siatkę z włosów.

– Cóż za poniżającą rolę mi pan przyznaje, łaskawy panie! Czyli zysk pół na pół, a w razie straty mogę umyć ręce? Jestem rosyjskim dyplomatą, nie spekulantem giełdowym.

Biedna Obayashi, wystraszona nagłym krzykiem, zamarła, zakrywszy usta dłonią.

Erast Pietrowicz też podniósł się z krzesła.

– Otóż to – rzekł sucho, żgnięty „łaskawym panem”. – Jest pan dyplomatą, konsulem Cesarstwa Rosyjskiego i powinien pan myśleć nie o swojej roli, lecz o dobru ojczyzny.

* * *

Rozmowa z Lockstonem wyglądała dużo prościej, bez inteligenckich subtelności.

– Czyli że gdyby patroni żółtogębego książątka wzięli nas za dupę, zwalam wszystko na pana – podsumował Amerykanin. – Moja chata z krają: rosyjski konsulat wysłał wniosek, miałem obowiązek wykonać. Noty i protesty, Rusty, to już pańska działka.

– Właśnie tak.

– Więc wchodzę – uśmiechnął się sierżant. – Zapuszkować prawdziwego daimyō to coś dla mnie. Zobaczy, co to nasze dziewuchy hańbić! A jeśli panu uda się przydepnąć tego robaka Sugę, mam skrzynkę prawdziwego burbona po dolar dziewięćdziesiąt dziewięć za butelkę. Widzisz go, małpę! Wymyślił, żeby białych za nos wodzić! Ja z chłopakami jak kretyn pilnuję bagna, a on w tym czasie odstawia brudne kombinacje. Czegoś takiego Walter Lockston nie daruje nikomu, a już na pewno nie parszywemu skośnookiemu tubylcowi!

Skrzywiwszy się na amerykański sposób mówienia o innych rasach, radca tytularny zreasumował:

– Czeka pan na znak. Kiedy tylko Onokoji po raz kolejny odwiedzi Numer Dziewiąty, gospodarz podsuwa mu Polkę. Asagawa natychmiast daje nam znać. Pan pędzi do burdelu i dokonuje aresztowania in flagranti. Potem wzywa pan rosyjskiego wicekonsula i naczelnika japońskiej policji.

* * *

Na „kolejny raz” nie trzeba było długo czekać.

Tegoż wieczoru w konsulacie pojawił się umyślny z oficjalną notatką od sierżanta Lockstona: „Niepełnoletnia płci żeńskiej, zapewne poddana rosyjska, padła ofiarą nakłaniania do nierządu”.

Erast Pietrowicz ruszył natychmiast, wziąwszy dla większej powagi sekretarza Shirotę.

W gabinecie naczelnika miejskiej policji rosyjscy pełnomocnicy ujrzeli arcypikantny obraz. Przed drapieżnie uśmiechniętym sierżantem siedziała para: książę Onokoji i szczupła dziewuszka, wymalowana, lecz z warkoczykami i wstążkami. Oboje zatrzymani byli w kompletnym dezabilu. Widać Lockston przewiózł rozpustników do komisariatu w tymże stanie, w jakim ich przyłapano.

Na strój rozwiązłego daimyō składały się dwa ręczniki (jeden okręcony wokół bioder, drugi zarzucony na ramiona) i jedwabne skarpetki na gumolastycznych podwiązkach.

Domniemana poddana rosyjska owinięta była prześcieradłem, dosyć zresztą niedbale, i w odróżnieniu od wspólnika nie zdradzała większych obaw. Obracała na wszystkie strony szpiczastą buźkę, pociągała nosem, a na widok przybyłego wicekonsula założyła nogę na nogę i jęła swawolnie kołysać pantofelkiem. Nóżki ofiara nierządu miała chudziutkie niczym żabie łapki.

– Kto to? – rozdarł się po angielsku Onokoji. – Żądałem wezwania władz japońskich! Odpowie pan za to! Mój kuzyn jest ministrem dworu!

– To przedstawiciel pokrzywdzonego państwa – tryumfalnie oznajmił Lockston. – Panie wicekonsulu, przekazuję to nieszczęsne dziecię pod pańską opiekę.

Fandorin łypnął groźnie na deprawatora i łagodnie zapytał dziewczę po rosyjsku:

– Jak się nazywasz?

Ta przewróciła wymalowanymi oczami, wsunęła do ust kitkę warkoczyka i pisnęła:

– Baśka. Baśka Zajączek.

– Ile masz lat?

Pomyślawszy chwilę, nieszczęsne dziecię odpowiedziało:

– Dwadzieścia.

I jak najniepotrzebniej rozczapierzyła dwukrotnie paluszki obu rąk.

– Mówi, że ma dwadzieścia lat? – natychmiast ożywił się książę. – Przecież to właśnie powiedziała? Prawda?

Nie zwracając na niego uwagi, Erast Pietrowicz rzekł powoli:

– Wielka szkoda. Gdybyś była niepełnoletnia, albo chociaż małoletnia, broniłoby cię Cesarstwo Rosyjskie w mojej osobie. A wtedy mogłabyś liczyć na spore odszkodowanie. Wiesz, co to takiego „odszkodowanie”?

Co to takiego „odszkodowanie” Baśka oczywiście wiedziała. Zmarszczyła czółko, wpatrując się pytająco w radcę tytularnego. Zrzuciwszy kapeć, machnęła nogą, podrapała się w łydkę i oznajmiła, twardo wymawiając „1”:

– Skłamałam jaśnie panu. Mam lat czternaście – znów chwilę pomyślała – niedługo, a na razie trzynaście.

Tym razem pokazała najpierw dwie dłonie, a potem trzy palce.

– She is thirteen! [*] - przetłumaczył Lockstonowi wicekonsul.

Książę jęknął.

– Moje dziecko, mogę bronić twoich interesów tylko w tym wypadku, jeśli okażesz się rosyjską poddaną. A więc: czy jesteś poddaną Cesarstwa?

– Aha – kiwnęła Baśka i na potwierdzenie trzykrotnie się przeżegnała. Co prawda, z lewa na prawo. – Jaśnie panie, a odszkodowanie to ile?

– She is a Russian subject, we’ll take care of her [*] - przekazał sierżantowi Erast Pietrowicz i uspokoił dziewczę: – W-wyjdziesz na swoje.

Dalsza jej obecność była już zbyteczna.

– Dlaczego nie pozwolił się pan biedaczce ubrać? – z urazą zwrócił się do Lockstona wicekonsul. – Kruszynka zmarzła na kość. Odwiezie ją na kwaterę pan Shirota.

Raczej wątpliwe, czy Baśka zmarzła. Przeciwnie, gapiąc się wciąż na interesującego bruneta, jakby przypadkowo rozchyliła prześcieradło i Fandorin zamrugał. Biust małoletniej Zajączek był ponad wiek rozwinięty. Choć diabli ją wiedzą, ile miała naprawdę lat.

Tak więc Shirota odprowadził pokrzywdzoną, Erast Pietrowicz zaś został jako świadek przy spisywaniu protokołu. A wkrótce pojawił się i przedstawiciel japoński, naczelnik tubylczej policji, inspektor Asagawa.

Książę rzucił mu się naprzeciw, wymachując rękami i bełkocząc coś po japońsku.

– Milczeć! – ryknął Lockston. – Żądam, żeby wszystkie rozmowy prowadzone były w języku zrozumiałym dla strony pokrzywdzonej.

Strona pokrzywdzona, czyli Fandorin, ponuro kiwnęła głową.

– Człowiek nazywający siebie księciem Onokoji obiecał wystarać się dla mnie o podwyżkę, jeśli zatuszuję tę sprawę – niewzruszenie oznajmił Asagawa.

Aresztowany obrzucił zaszczutym wzrokiem całą trójkę i oczka mu błysnęły. Zaczęło mu chyba świtać, że trafił na komisariat nie przypadkiem. Lecz wniosek wyciągnął błędny.

– No dobrze, dobrze! – pisnął, unosząc ręce na znak kapitulacji. – Widzę, że wpadłem. Nieźleście to sobie wszystko wykombinowali. Ale czeka was, dżentelmeni, rozczarowanie. Myśleliście, że skoro jestem księciem, to mam kieszenie pełne pieniędzy? Niestety. Jestem goły jak żółw świątynny. Za bardzo się na mnie nie obłowicie. Powiem wam, czym się to wszystko skończy. Przesiedzę noc w waszej ciupie, jutro przyjdzie ktoś z ministerstwa i mnie zabierze. Zostaniecie na lodzie.

– A hańba? – skomentował Asagawa. – Pan, potomek prastarego, sławnego rodu, zamieszany w brudny skandal? Pańscy protektorzy może i pana uwolnią, ale zerwą z panem stosunki. Świat odwróci się od pana jak od zadżumionego. Żadnych protekcji, żadnych względów u rodaków.

Onokoji zmrużył oczy. Ten człowiek był bodaj całkiem niegłupi.

– Czego ode mnie chcecie? Bo przecież widzę, że do czegoś zmierzacie. Mówcie po prostu: jeśli cena będzie uczciwa, zawrzemy umowę.

Asagawa i Fandorin spojrzeli na siebie.

– Suga – powiedział cicho inspektor. – Potrzebny nam Suga. Niech pan powie wszystko, co pan wie o jego roli w zabójstwie Ōkubo, a puścimy pana.

Twarz księcia zbladła tak błyskawicznie, jakby ktoś pociągnął mu czoło i policzki pędzlem umaczanym w bieli cynkowej.

– O tym nic nie wiem… – wybełkotał.

– Tydzień temu opowiadał pan Algernonowi Bullcoksowi, jaka nagroda oczekuje Sugę za zręcznie przeprowadzoną robotę – włączył się do gry Fandorin. – Proszę nie przeczyć, to daremne.

Książę z rozpaczą wbił wzrok w wicekonsula – widać nie oczekiwał ataku z tej strony.

– Skąd pan?… Byliśmy w pokoju we dwóch! – Zamrugał ze zmieszania.

Erast Pietrowicz był pewien, że cherlawy utracjusz w tej chwili się załamie, tymczasem sam poczuł się niepewnie.

– A! – zawołał aresztowany. – To jego utrzymanka, tak? Ona szpieguje dla Rosjan? Jasne! Służących w domu nie było, tylko ona!

– Jaka utrzymanka? O kim to pan?… – pośpiesznie (bodaj nazbyt pośpiesznie) zapytał Fandorin. Poczuł skurcz serca. Brakuje tylko, by ściągnąć kłopoty na O-Yumi! – Nie trzeba b-było ględzić przy otwartym oknie, gdzie mogą podsłuchiwać cudze uszy.

Trudno wyczuć, czy tą repliką udało mu się odwieść Onokojiego od groźnych podejrzeń, lecz książę nadal trzymał język za zębami.

– Nic ode mnie nie usłyszycie – burknął posępnie. – Hańba hańbą, ale droższe mi życie. Wasz agent wszystko pokręcił. Niczego podobnego o intendencie Sudze nie wiem.

I dalej obstawał przy swoim. Nie wzruszały go zapowiedzi skandalu. Żądał tylko uparcie, by powiadomić natychmiast tokijską policję o aresztowaniu osobistości z wyższych sfer, krewnego z bocznej linii czterech generałów, kuzyna dwóch ministrów, kolegi szkolnego dwóch książąt krwi i tak dalej, i tak dalej.

– Japonia nie pozwoli, by księcia Onokoji trzymano w cudzoziemskiej pace – rzekł na koniec.

„Ma rację?” – spytał wzrokiem Fandorin inspektora. Ten przytaknął. „Co robić?”.

– Mam wrażenie, sierżancie, że musi mieć pan na głowie masę papierkowej roboty: korespondencję, sprawozdawczość, całą dokumentację? – spytał Asagawa.

– E, nie bardzo – zaperzył się Lockston.

– No, jakże to? – rzekł z naciskiem inspektor. – Przecież odpowiada pan za cały Settlement z obywatelami piętnastu państw i furą statków w porcie, a ma tylko dwie ręce.

– Co prawda, to prawda – przyznał sierżant, próbując zrozumieć, dokąd zmierza Japończyk.

– Wiem, że o aresztowaniu japońskiego poddanego ma pan prawny obowiązek powiadomić nas w ciągu dwudziestu czterech godzin, ale może pan przecież w tym terminie nie zdążyć.

– Racja. Mogą zejść ze dwa, trzy dni, jak nie cztery… – jął podtrzymywać grę Amerykanin.

– A więc powiedzmy, że za cztery dzionki dostanę od pana oficjalną informację. A ja też mam mnóstwo spraw. Ledwie dajemy radę, brakuje etatów. Zanim zaraportuję do departamentu, mogą upłynąć jeszcze trzy dni.

Onokoji przysłuchiwał się tej rozmowie z narastającym niepokojem.

– Proszę posłuchać, inspektorze! – wrzasnął. – Przecież już pan tu jest. Wie pan, że aresztowali mnie cudzoziemcy!

– To co, że wiem? Muszę się dowiedzieć na drodze służbowej, zgodnie z przewidzianą procedurą! – Asagawa mentorsko uniósł palec.

Radca tytularny nie całkiem rozumiał, co znaczy ten dziwny manewr, lecz dostrzegł, że twarz aresztanta przebiegł nerwowy tik.

– Ej, dyżurny! – krzyknął sierżant. – Tego do celi. I posłać do burdelu po jego odzież.

– Co nam da ta zwłoka? – zapytał półgłosem Fandorin, kiedy odprowadzono księcia.

Asagawa nie odpowiedział, tylko się uśmiechnął.

* * *

Znów była noc. Erast Pietrowicz znowu nie spał. Nie dręczyła go bezsenność, sen przestał jakby istnieć, znikł jako potrzeba. A może szło głównie o to, że radca tytularny nie tyle leżał w łóżku, ile nasłuchiwał. Drzwi na korytarz zostawił otwarte i wielokrotnie zdawało mu się, że ganek skrzypi pod lekkimi krokami, jak gdyby ktoś stał tam w ciemności, nie decydując się zapukać. Raz Fandorin nie wytrzymał: wstał, szybko przeszedł do sieni i szarpnął drzwi. Ma się rozumieć, na ganku nie było nikogo.

Gdy rozległo się wreszcie pukanie, było ostre i głośne. O-Yumi tak się dobijać nie mogła, więc serce Erasta Pietrowicza nie drgnęło. Spuścił nogi z łóżka, zaczął wciągać buty, a Masa prowadził już nocnego gościa korytarzem.

Był to konstabl municypalnej policji. Sierżant prosił pana wicekonsula o jak najrychlejsze przybycie do komisariatu.

Fandorin szedł szybko ciemnym Bundem, postukując laską. Z tyłu, ziewając, wlókł się Masa. Spierać się z nim nie miało sensu.

Na policję sługa nie zamierzał wchodzić. Siadł na stopniu, zwiesił ostrzyżoną na jeża głowę i zapadł w drzemkę.

– Japoniec ma konwulsje – poinformował wicekonsula Lockston. – Drze się, wali łbem w ścianę… Epilepsja, czy co? Na wszelki wypadek wolałem zawiadomić. Posłałem po pana, po Asagawę i doktora Twiggsa. Doktor już tu jest, inspektor jeszcze nie przybył.

Wkrótce zjawił się i Asagawa. Wysłuchawszy sierżanta, nie zdziwił się ani trochę.

– Tak szybko? – powiedział, ani myśląc wyjawić więcej. Dziwny spokój inspektora, a i cały jego „manewr” wyjaśniło wejście doktora Twiggsa.

– Dobry wieczór, dżentelmeni – powitał radcę tytularnego i inspektora. – To nie epilepsja. Zwykłe abstynenckie drgawki. Ten człowiek to nałogowy morfinista. Całe żyły na rękach ma skłute. Uwzględniając nawet objawy histerii i słabość charakteru, w tym stadium człowiek na ogół nie wytrzymuje bez kolejnej dawki dłużej niż dwanaście godzin.

– Mówiłem panu przecież, Fandorin-san, że książę hołduje wszystkim możliwym nałogom – zauważył Asagawa. – Teraz inaczej nam zaśpiewa. Chodźmy.

Rolę celi spełniała wnęka korytarza, odgrodzona grubą żelazną kratą.

Na drewnianych narach siedział ze związanymi rękami i nogami Onokoji, dygocząc w gorączce i szczękając zębami.

– Doktorze, proszę zrobić mi zastrzyk! – wrzasnął. – Umieram! Zaraz wyzionę ducha!

Twiggs pytająco spojrzał na pozostałych.

Lockston niewzruszenie żuł cygaro, Asagawa wpatrywał się w cierpiętnika z satysfakcją, tylko wicekonsul czuł się wyraźnie nieswojo.

– Głupstwo – powiedział sierżant. – Za tydzień pan wyjdzie i zrobi sobie zastrzyk.

Książę zawył, zgiął się wpół.

– To tortura – półgłosem powiedział Fandorin. – Wy, panowie, róbcie jak chcecie, ale ja takimi metodami uzyskiwać zeznań nie zamierzam.

Inspektor wzruszył ramionami.

– Czy my go torturujemy? Sam siebie torturuje. Nie wiem, jak u was, cudzoziemców, ale u nas, w japońskich więzieniach, zatrzymani narkotyków nie dostają. A może policja municypalna ma inne zasady? Trzyma pan morfinę dla ulżenia zatrzymanym morfinistom?

– Jeszcze czego! – zaprzeczył zachwycony Lockston. – Z pana, Go, kawał zucha. Tylko się uczyć.

Tym razem Goemon Asagawa nie wniósł protestu przeciw amerykańskiej familiarności, lecz uśmiechnął się, pochlebiony.

– To istne odkrycie! – kontynuował sierżant, wpadając w coraz większy zapał. – Jakież perspektywy otwiera przed policją! Co robić, gdy przestępca zapiera się i nie chce wydać wspólników? Dawniej zakuwano ludzi w dyby, kłuto rozżarzonymi szpikulcami i tak dalej. Po pierwsze, to metody niecywilizowane, po drugie – są tacy twardziele, że nie skruszy ich żadna tortura. A tu proszę: kulturalnie, naukowo! Wdrożyć takiego uparciucha do morfiny, a potem trach, wstrzymać do niej dostęp. Wszystko zezna jak anioł. Proszę posłuchać, Go, rąbnę o tym artykuł do „Gazety Policyjnej”. Nie zapomnę i o panu, choć idea, rzecz jasna, moja. Panu wyszło to przypadkiem, a metodę wynalazłem ja. Nie będzie pan miał nic przeciw temu jako kumpel? – zaniepokoił się Lockston.

– Nie będę miał, Walterze, nie będę. O mnie może pan wcale nie wspominać. – Inspektor podszedł do kraty i popatrzył na chlipiącego księcia. – Niech pan powie, doktorze: znajdzie się w pańskim sakwojażu jakaś ampułka morfiny i strzykawka?

– Oczywiście.

Onokoji wyprostował się, spojrzał błagalnie na Asagawę.

– No cóż, wasza wysokość, pogadamy? – spytał czule inspektor.

Aresztowany przytaknął, oblizując suche, fioletowe wargi. Fandorin nachmurzył się, lecz milczał – teraz prym dzierżył japoński inspektor.

– Dziękuję, doktorze – powiedział Asagawa. – Proszę napełnić i dać mi strzykawkę. Może pan wracać do łóżka.

Twiggs wyraźnie nie śpieszył się z odejściem. Z ciekawością przyglądał się skrępowanemu, powoli gmerał w swej walizeczce, starannie otwierał ampułkę, długo badał strzykawkę.

Wtajemniczać doktora w sekrety zakulisowej polityki nikt nie myślał – wyszło samo.

– No, szybciej, szybciej! – zawołał książę. – Na Boga! Czemu się pan tak grzebie? Malutki zastrzyk i powiem wszystko, co wiem o Sudze.

Twiggs od razu nastawił uszu.

– O kim? O Sudze? Intendencie policji? A co on przeskrobał?

Cóż mieli robić – trzeba było wszystko wyjaśnić. Tym sposobem zespół badający sprawę dziwnej śmierci kapitana Błagolepowa znów spotkał się w dawnym składzie. Tylko status miał odmienny: nie uczestników oficjalnego śledztwa, lecz – w gruncie rzeczy – spiskowców.

* * *

Gdy już aresztanta rozwiązano i zrobiono mu zastrzyk, prawie zaraz nabrał rumieńców, zaczął się uśmiechać, stał się rozmowny i swobodny. Gadał jak najęty, o wszystkim z wyjątkiem rzeczy istotnych.

Według słów Onokojiego, świeżo upieczony intendent policji wziął udział w spisku przeciwko wielkiemu reformatorowi, bo taił w sercu urazę za podporządkowanie go arystokratycznemu beztalenciu o wysokich koneksjach. Suga, człowiek perfidny i mądry, uknuł intrygę tak, by osiągnąć naraz dwa cele: zemścić się na ministrze, który nie docenił jego przydatności, oraz zwalić odpowiedzialność na bezpośredniego zwierzchnika i zająć jego miejsce. Wszystko to Sudze bezbłędnie się udało. W towarzystwie, oczywista, krążą różne słuchy, lecz martwy lew z króla zwierząt staje się zwykłą padliną. Stąd nieboszczyk Ōkubo nikogo już teraz nie obchodzi. W wyższych sferach wieją dziś nowe wiatry, pupilów zabitego ministra zastępują protegowani opozycji.

– Uczestnictwo Sugi w spisku to p-plotka czy p-pewność? – spytał rozczarowany tą płochą paplaniną Fandorin.

Książę wzruszył ramionami.

– Dowodów, ma się rozumieć, nie ma. Ale moje informacje bywają zwykle ścisłe, inaczej dawno umarłbym z głodu. Kutwa Tsurumaki, choć tyle naszej rodzinie zawdzięcza, wypłaca mi tak nędzną pensję, że ledwie starcza na przyzwoite koszule.

Pięć tysięcy jenów miesięcznie, przypomniał sobie Fandorin. Dwadzieścia wicekonsularnych pensji.

– A kto kierował s-spiskiem? Kto dał Sudze w nagrodę posiadłość Takarazaka?

– Satsumscy samuraje zawiązali całą organizację, której członkowie poprzysięgli sobie zniszczyć „zdrajcę Ōkubo” Przygotowani byli na długie łowy i zebrali spore sumy. Starczyłoby na tuzin posiadłości.

Dalsze indagacje nic nie dały. Onokoji wciąż powtarzał to samo lub kierował rozmowę na wielkoświatowe intrygi i wreszcie zamieszał wypytującym w głowach.

Tak czy owak, zrozumiawszy, że nic więcej ciekawego się nie dowiedzą, odeszli na bok i zaczęli obmyślać plan dalszych poczynań.

– Prócz upewnienia się, że Suga naprawdę jest winien, i paru niepotwierdzonych żadnymi dowodami drobiazgów, nic więcej nie mamy – rzekł kwaśno Erast Pietrowicz, nie wątpiąc już, że tylko niepotrzebnie nawarzył piwa. Przemyślna i wątpliwa z moralnego punktu widzenia operacja niewiele przyniosła.

Asagawa też był przybity, ale nie tracił stanowczości.

– A jednak nie wolno rezygnować. Suga musi zapłacić za zbrodnię.

– A może by zrobić tak? – zaproponował Lockston. – Intendent dostaje anonim, w którym czyta: „Myślisz, że jesteś spryciarz i wszystkich wystawiłeś do wiatru? Nic podobnego, chłopie, wpadłeś! Ja coś na ciebie mam. Na Ōkubo pluję, nic mnie on nie obchodzi, ale diabelnie trzeba mi grosza. Zjaw no się tu a tu, dokonamy wymiany: ja ci dam dowody, ty mi, powiedzmy, dziesięć tysięcy”. A na dowód wiarygodności wspomnieć w liście o tych czy owych jego sprawkach. Kradzione raporty, knebel albo posiadłość. Suga jak nic się spłoszy, zechce sprawdzić, co to za szantażysta i czym dysponuje. Jeśli nie przyśle na wyznaczone miejsce oddziału policji, tylko zjawi się sam, już poda się nam na talerzu. No i jak mój plan? – Sierżant chełpliwie popatrzył na towarzyszy. – Niezły?

Radca tytularny ostudził go.

– Kretyński. Nigdy się nie uda. Suga za nic by nie przyszedł. Nie jest taki głupi.

Lockston nie poddawał się.

– Przyśle policjantów? Wątpię. Nie zechciałby ryzykować. A jeśli szantażysta naprawdę ma jakieś dowody?

– I p-policjantów nie będzie. Zjawią się nowi Satsumczycy i pokroją nas na talarki.

– Hmmm… to bardzo możliwe – przyznał doktor.

Inspektor zaś nie powiedział nic, tylko zasępił się jeszcze bardziej. Uczestnicy narady zamilkli.

– Ej! Co wy tam szepczecie? – krzyknął Onokoji, podchodząc do kraty. – Nie wiecie, jak zahaczyć Sugę? Powiem wam! A wy za to wypuścicie mnie na wolność. Zgoda?

Wszyscy czterej naraz odwrócili się do aresztanta. Na łeb na szyję podbiegli do kraty.

Książę wyciągnął rękę przez pręty.

– Jedną ampułkę na zapas. I strzykawkę. W charakterze zaliczki.

– Proszę dać – polecił doktorowi Asagawa. – Jak zacznie pleść bzdury, to mu się odbierze.

Napawając się chwilą, światowiec pograł publiczności na nerwach. Strzepnął pyłek z pomiętej nieco klapy, poprawił mankiety, ampułkę umieścił czule w kieszonce kamizelki, całując ją przedtem i szepcząc: „Mój ty łucie szczęścia!”. Uśmiechnął się zwycięsko.

– Ach, jak mało mnie cenią! – zawołał. – Jak kiepsko płacą! A niech się tylko coś stanie, od razu do mnie: „Proszę opowiedzieć, proszę wybadać, proszę sprawdzić!”. Onokoji wie wszystko o wszystkich. Wspomnicie, dżentelmeni, moje słowa. W nadchodzącym stuleciu, którego z racji wątłego organizmu bodaj nie dożyję, najdroższym towarem stanie się informacja. Droższym od złota, brylantów, a nawet morfiny!

– Dość gadania! – warknął sierżant. – Bo odbiorę!

– Oto jak traktują rudzielcy latorośl starego japońskiego rodu – poskarżył się książę Asagawie, lecz gdy ów z pogróżką złapał go za klapy, przestał strugać wariata. – Pan Suga to wielki pedant. Istny poeta sztuki biurokratycznej.

W tym też tkwi sekret jego potęgi. Przez lata służby w zarządzie policji zebrał sekretne archiwum złożone z setek teczek.

– Nigdy o tym nie słyszałem – inspektor pokręcił głową.

– Naturalnie. Ja też. Tak długo, aż pewnego pięknego dnia Suga zawezwał mnie do gabinetu i coś pokazał. Ach, bo ja, człowiek z fantazją, żyję jak motylek. Nietrudno złapać mnie grubymi paluchami za skrzydełka. Wy, panowie, nie jesteście pierwsi, którym się to udało… – Książę westchnął z goryczą. – A zatem w trakcie bardzo nieprzyjemnej dla mnie rozmowy Suga pochwalił się, że ma takie haczyki na mnóstwo wpływowych osób. O, pan intendent pojmuje doskonale, jak wielka przyszłość czeka informację!

– Czego od pana chciał? – zapytał Fandorin.

– Tego, co wszyscy. Informacji o pewnym człowieku. I dostał ją. Bo widzicie, zawartość mojej teczki jest tego rodzaju, że nie ośmieliłbym się opierać.

Sierżant chrząknął.

– Małe dziewczynki?

– Ach, gdybyż tylko… Ale tego panowie wiedzieć nie muszą. Dla was ważne, że dałem Sudze, czego chciał, lecz ani myślałem być marionetką w jego rękach. Zwróciłem się więc o pomoc do mistrzów spraw tajnych, ma się rozumieć, nie sam – przez pośrednika.

– Mistrzów spraw tajnych? – wykrzyknął Twiggs. – Nie mówi pan chyba o shinobi?

Doktor i wicekonsul spojrzeli na siebie: czyżby?

– Właśnie o nich – jak gdyby nigdy nic odrzekł Onokoji i ziewnął, wytwornie zakrywając usta manikiurowaną rączką. – O słodkich, kochanych ninja.

– T-to znaczy… To znaczy, że oni istnieją?!

Przed oczyma Erasta Pietrowicza jedna po drugiej zjawiły się najpierw rozwarta paszczęka żmii, potem purpurowa maska człowieka bez twarzy. Wicekonsul zadrżał.

Lekarz niedowierzająco pokręcił głową.

– Gdyby ninja przetrwali, byłoby o tym wiadomo.

– Ci, co trzeba, wiedzą – książę wzruszył ramionami. – Uprawiający to rzemiosło nie drukują reklam w gazetach. Nasz ród już od trzystu lat korzysta z usług klanu Momochi.

– Tych Momochi? Potomków wielkiego Momochiego Tamby, co zastrzelił z łuku czarownicę, która udawała księżyc?!! – Głos doktora zadrżał.

– Aha. Właśnie tych.

– Czyli że w roku tysiąc pięćset osiemdziesiątym pierwszym na górze Hijiyama samuraje zabili nie wszystkich? Ktoś się uratował?

– Na jakiej górze? – Onokoji był wyraźnie niezbyt mocny w ojczystej historii. – Nie mam pojęcia. Wiem tylko, że mistrzowie z klanu Momochi obsługują bardzo wąską klientelę i biorą za robotę bardzo drogo. Za to znają swoje rzemiosło. Mój pośrednik, najstarszy samuraj nieboszczyka taty, porozumiał się z nimi i przekazał im zlecenie. Shinobi odkryli, gdzie Suga chowa swe sekretne archiwum. Jeśli ciekawi was spisek przeciwko Ōkubo, możecie być pewni, że tam właśnie spoczywają wszystkie potrzebne wam dowody. Suga nie niszczy dokumentów. To jego inwestycja na przyszłość.

– Nie wątpię, że moje zaginione raporty też tam są – szybko powiedział do Fandorina Asagawa.

Ale radcę tytularnego w tej chwili zajmowali bardziej mistrzowie spraw tajnych.

– A jak się porozumieć z ninja? – zapytał.

– Na naszym dworze znał ten sekret najstarszy samuraj, zausznik księcia, potomek zawsze tego samego rodu, który służy nam już prawie czterysta lat, to znaczy służył… – Onokoji westchnął. – Teraz nie ma już książąt ani oddanych wasali. Ten nasz, dusza człowiek, po dawnej znajomości spełnił moją prośbę. Nawet zapłacił Momochi zadatek z własnych środków. Złoty staruszek! W tym celu musiał zastawić rodową posiadłość. Shinobi spisali się dobrze i, jak już powiedziałem, znaleźli skrytkę. Ale nie otwarli jej, znów zażądali pieniędzy – takie były warunki umowy. Ja zaś, jak na złość, utkwiłem właśnie na mieliźnie i nie mogłem zapłacić w porę. Ninja na takie rzeczy są chorobliwie wrażliwi. Niech klient naruszy warunki, koniec z nim. Zabiją go, i to w jakiś koszmarny sposób. O, to straszni, naprawdę straszni ludzie!

– Ale przecież pan, przyjacielu, raczej żyje – zauważył Lockston.

– A cóż ja mam z tym wspólnego? – zdziwił się książę. – Ich klientem był przecież nasz wasal. I on też poniósł skutki. Nagle, ni z tego, ni z owego staruszek zapadł na dziwną chorobę. Spuchł mu i wylazł język, potem sczerniała skóra, wyciekły oczy. Biedak wrzeszczał dwie doby na całe gardło, po czym umarł. Wiecie panowie, ninja to wirtuozi w fabrykowaniu najrozmaitszych osobliwych mikstur, zarówno zbawczych, jak i śmiercionośnych. Mówi się, że shinobi…

– Do diabła z tymi shinobi! – przerwał ku niezadowoleniu Erasta Pietrowicza sierżant. – Gdzie skrytka! Samuraj zdążył powiedzieć?

– Owszem. Skrytkę ma Suga zawsze pod ręką. W zeszłym roku wzniósł nowy gmach zarządu policji w dzielnicy Yaesu. Suga, podówczas wiceintendent, osobiście kierował pracami i w tajemnicy przed wszystkimi kazał dobudować do swego służbowego gabinetu tajne pomieszczenie. Pracami kierował amerykański architekt. Potem utonął. Pamiętacie tę smutną historię? Pisały o niej wszystkie gazety. W podzięce za świetne wykonanie zlecenia zarząd policji zaprosił architekta i najlepszych pracowników na morską przejażdżkę, a parowiec nie wiedzieć czemu nagle się przewrócił… Wśród wyróżnionych byli trzej budowniczowie skrytki.

– Cóż za draństwo! – oburzył się inspektor. – Teraz pojmuję, czemu jako szef policji Suga zachował dawny gabinet. A ludzie wpadli w zachwyt: jaki skromny!

– Jak się dostać do skrytki? – spytał Fandorin.

– Tego nie wiem. Jest tam jakaś sprytna dźwignia. To wszystko, co zdradzili mojemu staruszkowi shinobi. Więcej, dżentelmeni, nic nie wiem, ale zgodzicie się, że moje informacje mają dla was nadzwyczajną wartość. Moim zdaniem, powinniście mnie zaraz puścić.

Asagawa i Fandorin wymienili spojrzenia. Zrozumieli się nawzajem bez stów.

– Jak wrócimy, zobaczymy – orzekł inspektor. – Ale na swój łut szczęścia pan zarobił.

Jak chcesz, się staraj:

Nawet i łuta szczęścia

Uszczknąć nie zdołasz.

2.18

Na robotę (jak w złodziejskim żargonie nazwał na swój użytek tę operację Fandorin) wyruszyli we dwójkę. Doktor, jako podpora społeczeństwa i ojciec rodziny, nie rwał się do udziału w ryzykownym przedsięwzięciu. Lockston owszem, lecz został zdyskwalifikowany. Bez wszelkich meandrów japońskiej kurtuazji Asagawa orzekł, że Amerykanin trąci na milę wonią cygar i piwa, że Japończycy tak nie pachną, a w ciemności blond głowa zbyt rzuca się w oczy. Co innego rosyjski wicekonsul, ten ma włosy normalnej ludzkiej barwy. W cztery oczy z Erastem Pietrowiczem inspektor wypowiedział się o sierżancie jeszcze dobitniej:

– Tu trzeba mózgów. A nasz amerykański bizon umie tylko nacierać jak taran.

Dzień minął na przygotowaniach. Asagawa odwiedził zarząd policji, jakoby służbowo, a faktycznie w niedwuznacznym celu: podpiłował języczek zasuwki lufcika w klozecie. Radca tytularny nabył rekwizyty nocnej przygody: maskę balową i obcisły czarny strój do fechtunku, po czym pociągnął szuwaksem pantofle gimnastyczne na kauczukowej podeszwie.

Próbował się wyspać. Nic z tego.

Gdy zaczęło się ściemniać, odprawił Masę, by ów nie ruszył jego śladem, do Grand Hotelu po wieczorną gazetę, sam zaś pośpieszył na ostatni pociąg.

Jechali z inspektorem w jednym wagonie, lecz siedli w przeciwnych końcach i nie patrzyli na siebie.

Spoglądając przez okno na mknące w ciemności ogniki, Fandorin nie mógł się sobie nadziwić. Czemu pcha się w tę awanturę? Jakim prawem stawia na kartę honor własny i kraju? Aż strach pomyśleć o konsekwencjach, gdyby przyłapano go nocą – rosyjskiego dyplomatę! – w gabinecie naczelnika policji. Z jakiej racji podejmować takie ryzyko? By zdemaskować tubylczego urzędnika, który zdradziecko zgładził innego tubylczego urzędnika? A niechże ich wszystkich diabli!

„Działam w interesie Rosji – dość chwiejnie próbował zyskać pewność siebie Fandorin. – Obalając Sugę, zadam cios szkodliwemu dla ojczyzny stronnictwu”.

Pewności nie zyskał. Sam przecież mówił zawsze, iż żaden interes ojczyzny (a najmniej już geopolityczny) nie może ważyć więcej niż osobisty honor i godność. Ładny mi honor – w przebraniu kominiarza szperać po cudzych skrytkach!

Spróbował więc inaczej, po asagawowsku. Istnieją wszak Prawda i Sprawiedliwość, których obrona to obowiązek każdego przyzwoitego człowieka. Nie można pozwolić, by tuż obok bezkarnie panoszyła się podłość. Kto na nią zezwala czy umywa ręce, staje się wspólnikiem przestępstwa, uchybia własnemu sumieniu i Bogu.

Lecz mimo całego swego majestatu nawet imperatyw moralny nie nazbyt upewnił w czystości zamiarów radcę tytularnego. Szło nie całkiem o obronę Sprawiedliwości. Bądź co bądź, knując swą intrygę, Suga mógł kierować się własnymi wyobrażeniami o Prawdzie, odmiennymi od Fandorinowskich. Prócz tego – nie oszukujmy się – na nocną eskapadę Erast Pietrowicz puszczał się nie dla słów pisanych dużą literą.

Jeszcze trochę pogmerał w sobie i wymacał wreszcie autentyczny powód. Uraził on Fandorina, gdyż był prosty, nieromantyczny a nawet poniżający.

„Nie zniósłbym kolejnej bezsennej nocy, oczekując kobiety, która już nigdy nie przyjdzie – uczciwie rzekł sobie radca tytularny. – Co kto chce, każde szaleństwo, byle tylko nie to!”

A gdy parowóz wtoczył się, gwiżdżąc, na końcową stację, dworzec Nihombashi, wicekonsul pomyślał naraz: „Jestem zatruty! Mózg i serce poraziła mi działająca powoli trucizna! To jedyne wyjaśnienie”.

Tak pomyślał i od razu się uspokoił, jakby wszystko nagle stało się jasne i oczywiste.

* * *

Dopóki na ulicy trafiali się przechodnie, Erast Pietrowicz trzymał się z dala od partnera. Szedł krokiem leniwego turysty, wymachując niedbale teczką ze szpiegowskim rynsztunkiem.

Niebawem jednak weszli do dzielnicy urzędów, niemal bezludnej, gdyż pora urzędowania dawno minęła. Radca tytularny skrócił dystans, szedł tuż za plecami inspektora. Od czasu do czasu Asagawa objaśniał półgłosem:

– Widzi pan ten biały budynek za mostem? To tokijski sąd miejski. Jest o rzut kamieniem od policji.

Fandorin dostrzegł biały dwupiętrowy gmach, utrzymany w dość frywolnym jak na cele jurysdykcji europejsko-mauretańskim stylu. Dalej ciągnął się wysoki drewniany płot.

– To tam?

– Tak. Wcześniej wznosiła się tu siedziba książąt Matsudaira. Nie ma co iść do bramy, stoi tam wartownik.

W lewo odchodził wąziutki zaułek. Asagawa rozejrzał się, kiwnął i wspólnicy dali nura w ciemne, szczelinowate przejście.

Przebrali się szybko. Inspektor też włożył coś czarnego, obcisłego, głowę owiązał chustką, dół twarzy omotał szmatką.

– Tak właśnie ubierają się shinobi – szepnął, nerwowo chichocząc. – No, naprzód.

Na teren zarządu policji dostali się bez trudu. Asagawa splótł ręce, Fandorin stanął na nich i w mig znalazł się na górze. Potem pomógł się wgramolić inspektorowi.

Policjantom nie starczało widać wyobraźni, by przewidzieć, że jakimś złoczyńcom przyjdzie na myśl zakraść się dobrowolnie do sanktuarium praworządności. W każdym razie żadnych strażników na podwórzu nie było. Tylko po prawej, przy głównym wejściu, przechadzała się postać w mundurze i kepi.

Asagawa poruszał się szybko i pewnie. Przebiegł schylony do przysadzistej oficyny w pseudojapońskim stylu. Potem wzdłuż białej ściany z długim szeregiem ślepych okien. U najdalszego, narożnego, przystanął.

– To chyba tu… Proszę mi pomóc.

Złapał Fandorina za szyję. Jedną nogą stanął na zgiętym kolanie wicekonsula, drugą na ramieniu, chwycił za ramę, coś skrzypnęło, szczęknęło, i lufcik ustąpił. Asagawa podciągnął się, wessał go jakby ciemny prostokąt, pozostawiając na zewnątrz tylko dolną połowę ciała. Potem i ta znikła w lufciku, a w parę chwil potem okno bez szmeru się otwarło.

Przed wtargnięciem do budynku Erast Pietrowicz dla porządku sprawdził czas: jedenasta siedemnaście.

Zdziwił go wygląd japońskiego klozetu. Rząd niziutkich kabinek, zdolnych osłonić siedzącego ledwie do ramion.

W jednej z drewnianych przegródek Fandorin odnalazł Asagawę.

– Radzę sobie ulżyć – zaproponowała bez ceremonii czarna głowa z białym pasem wyżej oczu. – Wskazane przed ryzykiem. Żeby hara nie doskwierała.

Erast Pietrowicz podziękował solennie, ale odmówił. Hara bynajmniej mu nie doskwierała. Po prostu dolegało niejasne przeczucie, że cała ta historia dobrze się nie skończy. Przez głowę, jak w ową pamiętną noc, śmigały mu frazesy w formie nagłówków jutrzejszych gazet: ROSYJSKI DYPLOMATA-SZPIEG, NOTA JAPOŃSKIEGO RZĄDU DO CESARSTWA ROSYJSKIEGO, a nawet: ZERWANIE STOSUNKÓW DYPLOMATYCZNYCH MIĘDZY JAPONIĄ A ROSJĄ.

– No, długo jeszcze? – niecierpliwie spytał wicekonsul. – Jedenasta dwadzieścia trzy. Noce są teraz krótkie.

Z klozetu przekradli się długim, wąskim korytarzem. Asagawa w słomianych sandałach przywiązanych sznurkiem do butów, Fandorin w pantoflach na kauczukowej podeszwie. Zarząd policji spokojnie drzemał. „Oto, co znaczy niski poziom przestępczości” – pomyślał nie bez zawiści radca tytularny.

Raz tylko po drodze napotkali gabinet, gdzie paliło się światło i trwała jakaś nocna praca, i raz też jeden zza węgła wyszedł ze świecą w ręce dyżurny oficer. Przeszedł, ziewając, obok, nie dostrzegłszy dwóch przyklejonych do ściany czarnych sylwetek.

– Jesteśmy – szepnął Asagawa, stając przed wysokimi dwuskrzydłowymi drzwiami.

Pogmerał w dziurce od klucza jakimś drutem (zwykły wytrych, podpatrzył Erast Pietrowicz), przekręcił zamek i wspólnicy znaleźli się w obszernym pokoju: pod ścianami rząd krzeseł, biurko sekretarza, a naprzeciwko inne drzwi. Jasne – poczekalnia. Konsul Doronin opowiadał, że przed sześciu laty Japonią wstrząsnęła wielka reforma biurokratyczna. Urzędników przebrano z kimon w mundury i zmuszono, by przesiedli się z podłóg na krzesła. Stan urzędniczy bliski był niemal buntu, lecz z wolna przywykł do zmian. A szkoda. Musiało być malowniczo! Odwiedzasz urząd, a tam, gdziekolwiek spojrzeć, referenci, kanceliści, sekretarze – w kimonach, z podwiniętymi nogami. Fandorin westchnął, ubolewając, że różnorodność obyczajów ustępuje z wolna europejskim porządkom. Za sto lat wszystko na świecie będzie jednakowe i nie poznasz, czyś w Rosji, czy w Syjamie. Smutne…

Pokój za poczekalnią nie prezentował się wcale ciekawiej – zwykły gabinet dygnitarza. Masywne, przysadziste biurko, przed nim wąski, długi stół. Z boku dwa fotele do nieoficjalnych rozmów z ważnymi gośćmi. Pełne kodeksów regały. Na honorowym miejscu fotograficzny portret cesarza. Jedyna z japońskiego punktu widzenia osobliwość: wiszący obok wizerunku ziemskiego władcy krucyfiks. Ach, tak, przecież Suga to chrześcijanin, nosi na szyi krzyżyk.

„Niezły naśladowca Chrystusa” – Erast Pietrowicz pokiwał głową, lecz zaraz się zawstydził. Można by pomyśleć, że nasi świętoszkowie nie zdradzają i nie mordują.

Asagawa dokładniej zaciągnął zasłony, zapalił olejną latarnię i podszedł do radcy tytularnego. Robił wrażenie niespokojnego, nawet wzburzonego.

– Nie wiem, czy znajdziemy skrytkę i czym się to wszystko skończy, więc powiem teraz, co muszę powiedzieć. Powinienem był przyjść tu sam. To przecież nasza japońska sprawa. Moja sprawa. Ale jestem panu, Fandorin-san, wdzięczny, że zgodził się pan dotrzymać mi towarzystwa. Pańskiej domyślności ufam bardziej niż własnej. Wątpię, czy sam zdołałbym znaleźć dźwignię, a pan jest sprytny. Prawie tak sprytny, jak intendent Suga.

Erast Pietrowicz skłonił się ceremonialnie, lecz inspektor nie poznał się na ironii – też odpowiedział ukłonem, tylko głębszym.

– Proszę nie myśleć, że nie rozumiem, o ile pańska ofiara przewyższa moją. Jeśli wpadniemy – cóż to dla mnie? Tyle że stracę życie i okryję hańbą ród Asagawa, od dwóch i pół wieku uczciwie służący prawu. Pan zaś zhańbi swój kraj i swego władcę. Jest pan, Fandorin-san, człowiekiem wielkiej odwagi.

Znów wymienili ukłony, tym razem bez śladu kpiny ze strony wicekonsula, i przystąpili do poszukiwań. Była jedenasta trzydzieści siedem.

Z początku opukali dwie boczne ściany, potem podzielili gabinet na część prawą i lewą. W przeciwieństwie do energicznego inspektora, który pilnie opukiwał na swej połowie listwy i klepki, przekładał wszystkie przedmioty na biurku i wertował książki, Erast Pietrowicz prawie niczego nie tykal. Przechadzał się niespiesznie, przyświecając sobie amerykańską elektryczną latarką. Istne cacko najnowszej konstrukcji. Dawała ostre, skupione światło. Gdy co jakieś półtorej minuty zaczynało słabnąć, należało wcisnąć palcami sprężynę i latarka natychmiast ożywała.

Postał chwilę przed portretem. Jego wysokość mikado przedstawiony był w mundurze wojskowym z epoletami i przy szabli. Młoda, ze skąpym wąsem twarz zdała się Fandorinowi naznaczona piętnem degeneracji (nic w tym dziwnego, jeśli wziąć pod uwagę dwadzieścia pięć wieków genealogii), ale wzrok cesarza Mutsuhito był dociekliwy i uważny. Cierpliwy, ostrożny, skryty, niepewny siebie, żądny wiedzy – przypomniał sobie fizjonomistykę wicekonsul. Mistrz ninsō, ma się rozumieć, dojrzałby dużo więcej, lecz starczyło i tego, by stwierdzić: młody monarcha zajdzie daleko.

– Skończyłem z moją połową – oznajmił Asagawa. – Nic.

– Chce się pan zamienić? Proszę bardzo.

Fandorin wyszedł na środek pokoju, siadł na stole konferencyjnym i pokiwał nogą. Za kwadrans pierwsza.

Archiwum – to coś, co bywa potrzebne często. A zatem jedno z dwojga: albo dźwignia jest pod ręką i można jej użyć bez wstawania zza biurka, albo na odwrót – mieści się tuż przy wejściu do tajnego pomieszczenia. Na biurku Asagawa jak najstaranniej obejrzał już wszystko. Czyli – druga ewentualność.

Ściany, gdzie mógł kryć się schowek, są dwie: dzieląca gabinet od poczekalni i zewnętrzna odpadają.

Fandorin przespacerował się z kąta w kąt, uważnie wszystko oglądając.

Zegar ścienny wybił jeden raz.

– Sprawdził pan? – wskazał nań radca tytularny.

– Oczywiście. – Asagawa otarł pot z czoła. – Podzieliłem pokój na kwadraty, starając się niczego nie pominąć.

Tak, w zegarze dźwignia nie może być umieszczona – myślał Fandorin. – Mógłby o nią zawadzić służący, wycierając kurz, albo zegarmistrz przy nastawianiu czy konserwacji mechanizmu.

– Wszystkie moje kwadraty zbadałem – obwieścił hiobowym głosem inspektor. – Co robić? Zacznę od początku…

Godzina pierwsza dwadzieścia. Gdzież ta dźwignia? Pod listwami i podłogą nic, na półkach z książkami nic, pod obrazy Asagawa też zajrzał.

Nagle Erast Pietrowicz zamarł.

– Inspektorze, zdejmował pan portret cesarza?

– Co pan! Jakże można? – Inspektor aż podskoczył na tak bezbożne posądzenie.

– Ale przecież ktoś musi go odkurzać?

– Ten święty obowiązek spełnia wyłącznie posiadacz gabinetu, z całym należnym szacunkiem. U mnie w komisariacie nikt nie śmie tknąć wiszącego nad biurkiem portretu najjaśniejszego. Kurz z cesarskiego oblicza wyciera się rankiem, tuż po przyjściu do pracy. Specjalną jedwabną ściereczką, poprzedziwszy tę czynność ukłonem.

– Jasne. A więc teraz panu pokażę, jak się otwiera skrytkę.

Radca tytularny wziął krzesło, zaniósł pod ścianę, wlazł na nie i zdecydowanym ruchem ujął portret w ręce. Asagawa jęknął.

– Otóż to – mruknął Erast Pietrowicz, obracając ramę w lewo. – Nic? A więc tak.

Obrócił w prawo – znów nic. Pociągnął portret do siebie, podniósł w górę, opuścił, wreszcie obrócił cały do góry nogami. Biedny inspektor tylko pojękiwał.

– Diabli!… Czyżbym się omylił?

Erast Pietrowicz zdjął cesarza, opukał ścianę. Dźwięk był głuchy.

Wściekły, zawiesił portret z powrotem – ów zakołysał się z oburzeniem.

Młodemu człowiekowi zrobiło się wstyd. Nie z racji pomyłki, lecz protekcjonalnej pychy, z jaką wypowiedział przed chwilą swoje: „Jasne”. Promień latarki prześlizgnął się po tapetach, oświetlił z góry poprzeczne ramię krucyfiksu.

Radcy tytularnemu zaparło dech.

– Inspektorze, a kto odkurza k-krzyż, też posiadacz gabinetu?

Fandorin zeskoczył na podłogę, przesunął krzesło pod krucyfiks, znów się na nie wdrapał.

– Naturalnie. Sprzątacz nie śmiałby. Wie, że to dla waszej religii przedmiot kultu.

– Aha. To widać…

Symbol wiary chrześcijańskiej wyraźnie cieszył się mniejszym szacunkiem intendenta niż portret cesarza Mutsuhito – na czarnym drewnie zebrała się cienka warstwa kurzu.

Erast Pietrowicz spróbował ruszyć krucyfiks z miejsca. Nic z tego. Poświeciwszy lepiej, zobaczył, że krzyż nie jest zawieszony ani przybity, lecz jakby wpuszczony w ścianę. Dziwne! Czyżby zrobiono dla niego specjalny wpust?

Spróbował pociągnąć krucyfiks do siebie. Daremnie. Więc nacisnął.

Krucyfiks z ledwie słyszalnym szczękiem zagłębił się w tapetę. Teraz jego krawędzie wystawały nie więcej niż na cal.

W sekundę potem rozległ się melodyjny zgrzyt i część ściany raptem odjechała, wręcz uskoczyła w bok, za regały. Rozwarł się ciemny prostokąt, nieco niższy niż na przeciętny ludzki wzrost.

– Jest! Skrytka! – krzyknął Asagawa i z lękiem zerknął na drzwi poczekalni, czy nie za głośno.

Fandorin odruchowo spojrzał na zegarek. Za dwie minuty druga.

– Ach, cóż ja bym bez pana zrobił! – rzekł serdecznie, nieomal ze łzami, inspektor i pochylony wśliznął się w dziurę.

Wicekonsula zaciekawił mechanizm skrytki, doskonale widoczny w przekroju: pod warstwą sztukaterii dębowa deska, za nią cegła. Oto czemu opukiwanie nic nie dało. Dźwignia uruchamia potężne stalowe sprężyny – to tłumaczyło „skoczność” przegrody. Ciekawe, czy zatrzaskuje się równie nagle, czy też trzeba użyć siły?

Zaspokoiwszy głód wiedzy technicznej, Erast Pietrowicz podążył za partnerem.

Tajne pomieszczenie okazało się wąską, ale dość długą – na dobrych dziesięć kroków – izdebką, której trzy ściany zajmował stelaż. Na drewnianych półkach stały zwykłe kancelaryjne teczki rozmaitej grubości. Asagawa brał jedną po drugiej, wykrzykiwał coś po japońsku i odkładał. Wicekonsul też wziął jedną, z tych grubszych. Na okładce widniały znaki. Dwa pierwsze były łatwe, Erast Pietrowicz rozpoznał je: „Stolica wschodnia” – czyli Tokio, dalej następowały jakieś niezrozumiałe esy-floresy.

– Co tu jest napisane?

– „Tokijski Zarząd Gubernialny” – rzekł, rzuciwszy okiem, Asagawa. – Co tam! Tutaj są ministrowie, członkowie Rady Państwa, nawet – nie da pan wiary – rodziny cesarskiej! Dla tego człowieka nie ma nic świętego!

Zajrzał do stojącej osobno cieniutkiej teczuszki i naraz aż się zachwiał.

– Jej wysokość! Jak on śmiał? Za to jedno godzien jest śmierci.

– A cóż on może mieć na cesarzową? – zaciekawił się Fandorin, zaglądając Japończykowi przez ramię.

Nic ciekawego na kartce nie dojrzał, jedynie hieroglificzne gryzmoły kolejnej notatki, lecz inspektor niegrzecznie odepchnął Erasta Pietrowicza łokciem.

– Sam nie przeczytam i panu też nie pozwolę! Cóż za ohyda!

Drżącymi palcami podarł na drobne strzępki notatkę i kilka innych znalezionych w teczce papierków.

– Proszę posłuchać: są dwie minuty po drugiej – podsunął mu zegarek radca tytularny – nie po to tu przyszliśmy. Gdzie teczka spiskowców?

Nie mając z racji swego analfabetyzmu czym się zająć, Erast Pietrowicz, póki Asagawa szperał na półkach, świecił na wszystkie strony latarką. Nic ciekawego jednak nie zobaczył. Dźwigni wewnątrz skrytki najpewniej nie było – ta otwierała się i zamykała tylko z zewnątrz. Pod sufitem tkwiły palniki gazowe. Zapewne dałoby się włączyć oświetlenie z gabinetu, lecz nie było potrzeby: lampa i latarka wystarczały najzupełniej.

– Jest! – sapnął inspektor. – Z napisem „Ōkubo”. – Gorączkowo zaszeleścił kartkami. Oto moje zaginione raporty, wszystkie trzy! A to raport naczelnika policji miasta Karoshima, który donosi, że wedle świadectw agenturalnych, do Tokio udał się mistrz fechtunku Ikemura Hyōsuke z dwoma uczniami. Rysopis: wiek z wyglądu – czterdzieści pięć lat, blizna po lewej stronie szyi i na skroni, lewa ręka bezwładna, przezwisko Kamiyasuri – Szmergiel, bo rękojeść miecza obwiązuje papierem ściernym. Prawą dłoń ma silniejszą niż żelazo. To on, Suchoręki! Moment, moment, jest jeszcze… Tu Asagawa wyjął jedną po drugiej trzy kartki, spisane tuszem dziwnej brązowej barwy. To przysięga. Napisana krwią. „My, niżej podpisani, przysięgamy na honor nie szczędzić życia w imię najwyższego celu – zguby podłego zdrajcy Ōkubo”. Takie dokumenty są trzy. Na jednym sześć podpisów – to szóstka, która zabiła ministra. Na drugim trzy, pierwszy – Ikemura Hyósuke. Nasi Satsumczycy! Na trzecim cztery. Czyli że była jeszcze jedna grupa, niewykry – ta. Tu są nazwiska, teraz złoczyńców raz – dwa się znajdzie, nim coś wykombinują… Zwyciężyliśmy, Fandorin-san! Suga jest w naszych rękach! Z tymi przysięgami, z ukradzionymi raportami, możemy go przytrzasnąć!

– I tak był w naszych rękach – zauważył zimno Erast Pietrowicz – za to urocze archiwum położyłby głowę nawet bez wszelkich s – spisków.

– Czyżby pan myślał – powiedział dobitnie Asagawa – że pozwolę, by całe to paskudztwo wypełzło na zewnątrz? Tu są same brudy, same sekrety rodzinne! Przetoczyłaby się fala samobójstw, skandali, rozwodów, haniebnych dymisji. Nie, gorzej! Nowy minister zagarnie archiwum dla siebie. Ogłosi, że je zniszczył, lecz co najlepsze, na wszelki wypadek zachowa.

– Więc co robić?

– Musimy wspólnie zniszczyć całą tę truciznę. Bez czytania.

– Sz – szlachetnie – przyznał Fandorin, który nawet gdyby miał ochotę, i tak nie mógłby napawać się japońskimi tajemnicami. – Ale co to za znaczki? Nie przypominają japońskiego alfabetu.

Pokazał Asagawie kartkę na samym dnie teczki. Pośrodku narysowano kółko, a w nim osobliwy zawijas. Od kółka ciągnęły się linie do dwóch innych, mniejszych okręgów.

– Tak, to nie są japońskie znaki – wymamrotał wpatrzony w papier inspektor. – W życiu nie widziałem podobnego pisma.

– Przypomina to schemat spisku – podsunął Fandorin – przy tym zaszyfrowany. Dobrze byłoby wiedzieć, kogo oznacza tu kółko centralne.

– Pewnie Sugę.

– Wątpliwe. Nie zaznaczyłby siebie jakimś kulfonem, po prostu narysowałby pusty okrąg, i już.

Ramię w ramię schylili się nad zagadkowym schematem. Asagawa musiał się chyba nałykać kurzu, bo kichnął, i to tak gromko, że niski strop odpowiedział ogłuszającym echem.

– Oszalał pan? – syknął nań Fandorin. – Ciszej!

Japończyk beztrosko machnął ręką i nie zniżając głosu, odpowiedział:

– Co za różnica? Teraz można się nie kryć. Kiedy tylko zniszczymy zbędne dokumenty, sam zawezwę dyżurnego i oznajmię, że…

Nie dopowiedział.

Bez wszelkiego uprzedzenia tajne drzwi zatrzasnęły się ze znanym już metalicznym zgrzytem. Ściana z lekka drgnęła, w pokoiku zapadła cisza jak w lochu.

Pierwsza reakcja Erasta Pietrowicza była czysto odruchowa: spojrzał na zegarek. Wskazywał drugą osiemnaście.

Osiemnaście po.

Czy już dziewiętnaście

Jaka różnica?

Zasłona z oczu

Parę minut schwytani w potrzask włamywacze zachowywali się w sposób tyleż naturalny, co stereotypowy. Grzmocili pięściami w nieustępliwą ścianę, próbowali wymacać w niej styk, szukali jakiegoś guzika czy dźwigni. Potem Fandorin pozostawił miotanie się partnerowi, a sam usiadł po turecku na podłodze.

– To na nic – oznajmił spokojnie. – Żadnej dźwigni tu nie ma.

– Ale przecież drzwi musiał ktoś zamknąć! Nikt do gabinetu nie wchodził, usłyszelibyśmy, zasunąłem zasuwę!

Erast Pietrowicz wyjaśnił:

– Mechanizm zegarowy. Ustawiony na dwadzieścia minut. Czytałem o takich drzwiach. Używa się ich w dużych sejfach bankowych i pancernych skrytkach, skąd nie sposób wynieść raz-dwa zdobyczy. Tylko właściciel wie, ile ma czasu do uruchomienia się sprężyny, włamywacz wpada. Proszę się uspokoić, Asagawa. Nie wyjdziemy stąd.

Inspektor usiadł obok w samym rogu.

– To nic – oznajmił dziarsko. – Poczekamy do jutra, i niech nas nawet aresztują. Mamy co zaprezentować władzom.

– Nikt nas aresztować nie będzie. Rano Suga przyjdzie do biura, z nieporządku w gabinecie domyśli się nieproszonych gości. Po krześle pod krucyfiksem zorientuje się, że myszjest w pułapce i będzie nas tu trzymał tak długo, aż skonamy z pragnienia. Muszę przyznać, że zawsze obawiałem się takiej śmierci…

Zdania te zostały zresztą wypowiedziane bez większych emocji. Widać zatrucie serca i mózgu zdołało też obezwładnić instynkt samozachowawczy. „Z pragnienia, to z pragnienia – pomyślał ospale Erast Pietrowicz – w istocie, co za różnica?”.

Fatalizm jest zaraźliwy. Asagawa spojrzał na przygasający płomyk latarni i rzekł w zadumie:

– Proszę się nie bać. Nie zdążymy umrzeć z pragnienia. Udusimy się dużo wcześniej, niż zjawi się Suga. Mamy powietrza na jakiś kwadrans.

Pewien czas posiedzieli w milczeniu, rozmyślając każdy o swoich sprawach. Erast Pietrowicz, na przykład, rozważał rzecz dziwną. Przyszło mu naraz do głowy, że to wszystko to fikcja. Wypadki ostatnich dni były tak niebywałe, a on sam zachowywał się w sposób tak nienormalny, jakby go coś ugryzło. Zbyt długi sen czy pośmiertne zwidy? Przecież nikt nie wie dokładnie, co dzieje się z duszą człowieka po rozłączeniu z ciałem. A jeśli trwają w niej jakieś fantomatyczne procesy, jak w trakcie sennych marzeń? Wszystko to miraż: i pogoń za zabójcą bez twarzy, i pawilon nad nocnym strumieniem. W istocie końcem życia był moment, gdy w twarz bezsilnego Erasta Pietrowicza wpatrzyła się swymi paciorkami szarobrunatna mamushi, albo i wcześniej, kiedy wszedł do sypialni i ujrzał uśmiechniętego starucha, Japończyka…

„Bzdura” – powiedział sobie radca tytularny i drgnął.

Drgnął również Asagawa, którego myśli też pewnie zboczyły, gdzie nie trzeba.

– Nie ma się co rozsiadać – rzekł, wstając, Japończyk. – Nie spełniliśmy jeszcze swego obowiązku.

– A co możemy zrobić?

– Wyrwać Sudze jego żądło. Zniszczyć archiwum.

Inspektor zdjął z półki kilka teczek, zaniósł w swój kąt i jął rwać kartki na jak najdrobniejsze strzępy.

– Lepiej byłoby je oczywiście spalić, ale za mało tu tlenu – wymamrotał z żalem.

Radca tytularny posiedział jeszcze trochę, potem zaczął pomagać Japończykowi. Brał teczkę, przekazywał Asagawie, a ten metodycznie wykonywał swą niszczycielską pracę. Szeleścił darty papier, w kącie rósł z wolna stos śmieci.

Zaczynało się robić duszno. Na czoło wicekonsula wystąpiły krople potu.

– Nie podoba mi się śmierć przez uduszenie – powiedział. – Lepiej kulę w łeb.

– Tak? A ja wolę się udusić. Strzelać – to nie po japońsku. Za duży hałas i nie zdąży człowiek poczuć, że umiera…

– W tym właśnie tkwi bodaj główna różnica między k-kulturą europejską a japońską – zaczął głęboką myśl radca tytularny, lecz pasjonującej dyskusji nie było sądzone trwać dłużej.

Gdzieś w górze rozległ się cichy świst i z palników gazowych wystrzeliły rozchybotane, błękitnawe języczki płomieni. W tajnej izdebce stało się jasno.

Erast Pietrowicz obrócił się, zadarł głowę i ujrzał, jak w ścianie pod sufitem otwarło się malutkie okienko. Z okienka w tytularnego radcę gapiło się skośne oko.

Rozległ się przygłuszony śmieszek i znajomy głos powiedział po angielsku:

– A to ci niespodzianka. Oczekiwałem Bóg wie kogo, tylko nie pana dyplomaty. Wiedziałem, Fandorin-san, że z pana człowiek bystry i przedsiębiorczy, jednak to już…

Suga! Ale skąd się dowiedział?

Wicekonsul milczał, łapczywie wdychając powietrze, napływające przez wąski otwór do ciasnego pomieszczenia.

– Kto panu powiedział o skrytce? – ciągnął intendent policji, nie doczekawszy się odpowiedzi. – O jej istnieniu wiedzieli prócz mnie tylko inżynier Schmidt, dwaj murarze i cieśla. Ale wszyscy utonęli… Słowo daję, jestem szczerze zaintrygowany!

„Najważniejsze – to nie zerkać w kąt, gdzie skrył się Asagawa – rzekł sobie Erast Pietrowicz. – Suga go nie widzi, myśli, że jestem sam”.

W duchu pożałował jeszcze, że nie wziął od Doronina kilku lekcji battōjutsu – sztuki wyciągania broni. Zaraz błyskawicznie wyciągnąłby gerstala i wpakował złoczyńcy kulę w nasadę nosa. Z otwartym okienkiem nie udusiliby się do rana, a potem przyszliby ludzie i uwolnili jeńców z potrzasku.

– A pan? Skąd pan wie, że tu jestem? – zapytał Fandorin, by odwrócić uwagę intendenta. Schował ręce za siebie i lekko się wyprostował, jakby zdrętwiały mu plecy. Namacał płaską kaburę.

Kątem oka dojrzał ruch w kącie – także inspektor wyciągał chyba broń. Bez sensu! I tak nie trafi stamtąd w okienko, a słyszeć byle podejrzany szelest, Suga się schowa.

– W sąsiedztwie ma służbowe mieszkanie naczelnik policji. Włączył się sygnał – ochoczo, nawet z przechwałką objaśnił Suga. – Jesteśmy może Azją, lecz staramy się nadążać za zdobyczami postępu. Zaspokoiłem pańską ciekawość, teraz proszę zaspokoić moją.

– Z przyjemnością – uśmiechnął się radca tytularny i strzelił.

Wygarnął z biodra, nie tracąc czasu na celowanie, lecz reakcja intendenta była błyskawiczna. Okienko opustoszało i fantastyczny strzał (nie w ścianę, a ściśle w otwór) poszedł na marne.

Erastowi Pietrowiczowi dzwoniło w uszach od łomotu. Poklepał się ręką w głowę od lewej, potem od prawej. Brzęk przycichł i rozległ się głos Sugi.

– …czegoś takiego właśnie się spodziewałem. Jeśli będzie się pan zachowywał tak niegrzecznie i nie odpowiadał na pytania, zaraz zasunę klapkę i wrócę za parę dni, by wynieść zwłoki.

Asagawa podniósł się bezszelestnie, przyciśnięty plecami do stelaża. Broń trzymał w pogotowiu, ale teraz Sugi już się nie zaskoczy. To było jasne.

– Zapraszam, zapraszam – Erast Pietrowicz przycisnął palec do warg. – Wyniesie pan moje zimne zwłoki. I proszę nie zapomnieć kleju. Dobrych parę lat zajmie panu sklejanie dziesięciu tysięcy papierowych strzępków pańskiego bezcennego dossier. Na razie zdążyłem podrzeć tylko zawartość siedmiu teczek, a są ich tu co najmniej dwie setki.

Milczenie. Wszystko wskazywało na to, że intendent się zamyślił.

Inspektor wskazał gestami: proszę mnie podnieść, bym mógł się dostać pod okienko. Fandorin wzruszył ramionami, nie bardzo wierząc w ten plan, lecz czemu by nie spróbować?

Złapał za stelaż, szarpnął. Na podłogę z łomotem sypnęły się teczki. Korzystając z hałasu, wicekonsul podniósł Asagawę za talię, jednym ruchem uniósł go wyciągniętymi rękoma i przycisnął brzuchem do ściany, by łatwiej było trzymać. Japończyk okazał się nawet nie tak ciężki, najwyżej sto pięćdziesiąt funtów, a Fandorin co rano po czterdzieści razy podrzucał dwa stufuntowe żeliwne ciężary.

– Co pan tam wyrabia? – krzyknął Suga.

– Przewróciłem półki. Mały wypadek. – I cicho do inspektora: – Ostrożnie! Bo zauważy!

Po paru chwilach Asagawa klepnął go po ramieniu: spuszczaj.

– Nic z tego – szepnął, stanąwszy na podłodze. – Okienko za małe. Albo patrzysz, albo wysuwasz lufę. Jednocześnie się nie da.

– Fandorin! Moje warunki są takie – oznajmił intendent. Stał zapewne tuż pod ścianą, więc Asagawa i tak by go nie dojrzał. – Teczek nie tykać i podać, kto opowiedział panu o archiwum. Potem pana wypuszczę. Wcześniej, ma się rozumieć, obszukam, by nie przywłaszczył pan sobie czegoś na pamiątkę. I pierwszym parowcem precz z Japonii. Jeśli, rzecz jasna, nie życzy pan sobie przenosin na cmentarz dla cudzoziemców w Jokohamie.

– Kłamie – szepnął inspektor. – Żywego pana nie puści.

– Warunki honorowe! – odkrzyknął Fandorin. – Nazwisko wymienię, ale nic więcej.

– Dobrze! Kto powiedział panu o archiwum?

– Ninja z klanu Momochi!

Sądząc z ciszy jaka nastąpiła, Suga był wstrząśnięty. Innymi słowy – uwierzył.

– Jak pan na nich wpadł? – zapytał intendent po półminutowej pauzie.

– Nic więcej nie powiem, mowa była tylko o nazwisku. Proszę mnie wypuścić!

Nie patrząc, wziął pierwszą lepszą teczkę, wyjął kilka kartek i zaczął je drzeć, uniósłszy ręce w pobliże otworu.

– Dobrze! Umowa to umowa. Rzuć pan tu broń!

Asagawa kiwnął i rozpłaszczył się pod ścianą, gdzie powinny były otworzyć się drzwi.

Stanąwszy na palcach, Fandorin rzucił gerstala w wywietrznik.

W okienku pociemniało – znów zjawiło się oko. Wpatrzyło się uważnie w Fandorina.

Ten stał napięty, gotów odskoczyć w martwe pole, gdyby zamiast oka w kwadracie pojawiła się lufa.

– Proszę się rozebrać – zażądał Suga. – Całkiem. Do naga.

– A to niby po co?

– Chcę być pewien, że nie chowa pan jeszcze jakiejś broni.

Widząc, że Asagawa ostrożnie, dwoma palcami, odciąga kurek, Fandorin rzekł szybko:

– Tylko niech panu nie przyjdzie do głowy strzelać. Nim pan wyceluje, skoczę w bok. A wtedy koniec z umową.

– Słowo honoru – obiecał intendent.

Jasne, że kłamał, lecz słowa Fandorina przeznaczone były nie dla niego, tylko dla inspektora, a ten zrozumiał. Zrobił uspokajający gest: nie będę.

Rozbierał się radca tytularny powoli, demonstrując oku każdy składnik swej garderoby, po czym rzucał go na podłogę. Wreszcie został w stroju Adama.

– Niezła budowa – pochwalił Suga. – Tylko brzuch za płaski. Harę mężczyzna powinien mieć tęższą. Teraz proszę obrócić się plecami i podnieść ręce.

– Żeby strzelił mi pan w tył głowy? Akurat.

– Zgoda. Ubranie pod pachę, w drugą rękę sztyblety. Kiedy otworzę drzwi, proszę powoli wyjść.

Perfidne drzwi odskoczyły, otwarło się przejście.

– Żyjemy – samymi wargami tchnął Erast Pietrowicz, mijając Asagawę.

W gabinecie płonęło jasne, lekko drgające światło. Suga stał na tym samym krześle, które wcześniej przystawił do ściany wicekonsul. W dłoni intendenta czerniał wielki rewolwer (bodajże szwedzki hagström), Fandorinowski gerstal leżał na stole.

NAGI WICEKONSUL ZASTRZELONY W GABINECIE NACZELNIKA POLICJI – przemknęło przez głowę dyplomaty.

Brednie, strzelać nie będzie, to nie pomieszczenie hermetyczne, gdzie ściany tłumią dźwięk. Usłyszeliby i przybiegli dyżurni. Na co mu to? Ale żywego, ma się rozumieć, wypuścić go stąd nie zamierza.

Nie zatrzymując się, lecz tylko krótkim spojrzeniem obrzuciwszy intendenta, Fandorin skierował się wprost do wyjścia.

– A pan gdzie? – zdziwił się Suga, zeskakując na podłogę. – Goły będzie pan paradował przez urząd? Proszę się ubrać. A poza tym i tak pana nie wypuszczą. Odprowadzę pana.

Rewolwer naczelnik policji schował, pokazując puste ręce: widzisz, dotrzymuję słowa.

Rzecz jasna, w zamiarach radcy tytularnego nie leżało bieganie po korytarzach jak go Pan Bóg stworzył. Sens manewru krył się w czym innym: odciągnąć intendenta jak najdalej od skrytki, a przede wszystkim skłonić, by odwrócił się do niej plecami.

Udało się!

Suga patrzył, jak wicekonsul naciąga swój mefistofeliczny strój, a tymczasem z drzwi bezgłośnie wynurzył się Asagawa i wziął generała na muszkę.

„Jakże ten chytrus zamierza mnie zabić? – zgadywał Erast Pietrowicz, wkładając pantofle gimnastyczne. – Przecież na parkiecie nie może być śladów krwi”.

– Interesujący z pana człowiek, mister Fandorin – paplał Suga, podśmiewając się dobrodusznie w podkręcone wąsy. – Nawet mi się pan podoba. Mamy chyba wiele wspólnego. Obaj lubimy naruszać reguły. Kto wie, może jeszcze kiedyś los zetknie nas znowu, niekoniecznie w charakterze nieprzyjaciół. Teraz między Japonią a Rosją zacznie się, oczywiście, okres ochłodzenia stosunków, lecz, powiedzmy, za lat piętnaście, dwadzieścia wszystko się zmieni. Staniemy się wielkim mocarstwem, a pański rząd zrozumie, że zamiast manipulować, trzeba się z nami przyjaźnić, i wtedy…

„Zagaduje” – pojął Fandorin, widząc, że intendent jakby niechcący zbliża się ku niemu. Ręce nieznacznie zgięte w łokciach, dłonie wysunięte do przodu, jakby dla gestykulacji.

Otóż to. Zabije bez żadnej krwi. Za pomocą jujitsu czy jakiegoś innego jitsu.

Patrząc spokojnie w twarz przeciwnika, radca tytularny przyjął postawę obronną, której nauczył go Masa: ugięte kolano wysunął w przód, ręce wystawił przed siebie. W oczach Sugi błysnęła wesoła iskierka.

– Miło mieć z panem sprawę. – Uśmiechnął się i już jawnie przygotował się do walki.

Lewa dłoń podniesiona w górę, prawa ręka zgięta w łokciu, odsunięta za plecy, jedna stopa oderwana od podłogi – istny tańczący Siwa. „Jakież to jitsu na mnie szykuje?” – pomyślał wicekonsul.

– Zobaczymy, ile pan wart w walce twarzą w twarz – wymruczał przymilnie generał policji.

Ale do walki twarzą w twarz, chwała Bogu, nie doszło. Wybrawszy moment, Asagawa dopadł dwoma susami intendenta i rąbnął go kolbą w szyję. Widok sprawnej, wirtuozerskiej roboty dziedzicznego yoriki był czystą rozkoszą. Nie pozwolił upaść zwiotczałemu ciału, zawlókł je na fotel, usadził. Jednym ruchem wyciągnął owiniętą wokół pasa linkę, szybko przywiązał napięstki Sugi do oparć, kostki do nóżek fotela, w usta wetknął knebel – znany Fandorinowi hami. Nie minęło i dwadzieścia sekund, a wróg był już spętany w myśl wszelkich reguł japońskiej wiedzy policyjnej.

Jak długo intendent mrugał oczyma, dochodząc do siebie, zwycięzcy naradzali się, co dalej. Wezwać dyżurnego oficera, czy lepiej doczekać dnia, gdy w budynku będzie wielu urzędników? A jeśli dyżurny to człowiek Sugi?

Dyskusje przerwał dochodzący z fotela pomruk. Generał ocknął się i szarpał głową, wyraźnie chcąc coś powiedzieć.

– No, wyjmować hami ani myślę – rzekł Asagawa. – Lepiej zrobimy, o, tak…

Przykrępował prawą rękę jeńca w łokciu, po czym rozwiązał nadgarstek, podsunął intendentowi arkusz papieru, zamoczył w kałamarzu obsadkę.

– Pisz.

Suga, skrzypiąc piórem i rozbryzgując czarne krople, nabazgrał coś zamaszyście z góry w dół:

„Pozwólcie mi umrzeć” – przetłumaczył inspektor. – Jeszcze czego. Podły zdrajco! Łykniesz wstydu do syta, a twoja odrąbana głowa będzie sterczeć na tyczce.

Erast Pietrowicz nastrojony był trochę mniej krwiożerczo, lecz tylko trochę.

– Schemat – przypomniał. – Niech napisze, kto figuruje tam jako główne kółko, a potem niech sobie umiera na zdrowie, jeśli ma ochotę. Zechce – zabije się w więzieniu, nie damy mu rady przeszkodzić. Jak Suchoręki rozwali głowę o ścianę albo na pierwszym przesłuchaniu odgryzie sobie język jak Garbus.

Zasapawszy, Asagawa niechętnie udał się po schemat. Wrócił i podetknął intendentowi pod nos zagadkową kartkę.

– Powiesz, kto był na czele spisku, to pozwolę ci umrzeć. Choćby zaraz. Zgoda?

Bynajmniej nie od razu Suga przytaknął.

– Czy to schemat spisku?

Pauza, kiwnięcie.

– Pisz nazwiska. Napisał. Po angielsku:

– Just one name.

Spojrzał przy tym na Fandorina. Wciąż obowiązywała umowa, odwróciły się tylko role.

Czując, że większy nacisk może zerwać transakcję, Erast Pietrowicz powiedział:

– Zgoda. Ale najważniejsze.

Na kilka sekund intendent zamknął oczy, przygotowując się pewnie na zdradę lub śmierć. Najpewniej na jedno i drugie.

Następnie mocno ścisnął obsadkę, umoczył ją w podsuniętym kałamarzu i jął wolno kreślić znak za znakiem. Tym razem ani japońskim, ani łacińskim, lecz katakaną, alfabetem sylabowym, który Fandorin umiał już odczytywać.

„Bu” – wyczytał. Potem „ru”, „ko”, „ku”, „su”.

Bu-ru-ko-ku-su?

Bullcox!

No jasne!

Wszystko od razu wskoczyło na swoje miejsca, jakby z oczu radcy tytularnego naraz opadła zasłona.

Czy chcesz naprawdę,

Żeby naraz zasłona

Opadła z oczu?

Słowo to słowo

Do Jokohamy wracali pierwszym pociągiem o siódmej. O konspirację szczególnie nie dbali, siedzieli obok siebie, lecz nie rozmawiali. Zresztą w wagonie prócz wicekonsula i inspektora nikogo nie było. Druga i trzecia klasa – te były nabite klerkami i subiektami, jadącymi do pracy w Jokohamie, lecz dla pasażerów pierwszej klasy pora była zbyt wczesna.

Asagawie raz, drugi i trzeci opadła głowa i – proszę, jakie stalowe nerwy! – wkrótce usnął głębokim, słodkim snem, nawet cmokając i mlaszcząc. Fandorinowi spać się nie chciało. Pomyśleć by można, że jego organizm postanowił zupełnie zrezygnować z tak trywialnego marnotrawstwa czasu. Ale coś szeptało radcy tytularnemu: z bezsennością już koniec.

Lekarstwo zdolne uleczyć męczące schorzenie zwało się „Bullcox”. I choć Erast Pietrowicz bynajmniej nie myślał wciąż o udręce bezsennych nocy, lecz o czymś całkiem innym, w tymże czasie jakiś niedocieczony głos szeptał znużonemu ciału: „Odpoczniesz po chwili, poczekaj troszeczkę” [*].

Rozsądek radcy tytularnego działał niezależnie od wszelkich głosów i zajmował się bardzo ważną kwestią – splataniem łańcucha logicznego.

Łańcuch splatał się, że hej.

A zatem na czele spisku, którego ofiarą padł japoński Napoleon, stoi czcigodny Algernon Bullcox, agent rządu jej wysokości królowej Anglii i cesarzowej Indii, Wiktorii.

Motywy intrygi są oczywiste.

Pozbyć się męża stanu, próbującego zachować równowagę wpływów dwóch wielkich mocarstw, żądnych położenia łapy na Oceanie Spokojnym – Anglii i Rosji. To raz.

Zapewnić władzę ekspansjonistycznej partii, która zażąda potężnej floty. Kto może pomóc przyszłym zdobywcom Korei? Ma się rozumieć, władczyni mórz – Brytania. To dwa.

Bullcox może liczyć na wielką nagrodę. No chyba! Na skutek przeprowadzonej przezeń operacji Japonia, a w ślad za nią cały Daleki Wschód, dostaną się w strefę wpływów brytyjskich. To trzy.

Także ludzki punkt widzenia wskazywał, iż Bullcox jest w pełni zdolny do podobnie ohydnego, cynicznego przedsięwzięcia.

Zajmuje się szpiegostwem, niezbyt się nawet z tym kryjąc. To raz.

Według słów O-Yumi (a któż, jak nie ona, miałby znać lepiej tego łotra – kolnął się w samo serce Fandorin), jest on zdolny do wszelkiego draństwa, nawet nasłania na szczęśliwszego rywala skrytobójców czy rozprawienia się z kobietą, która go rzuciła. To dwa.

Oczywista, mało prawdopodobne, by spisek przeciw Ōkubo uknuł z akceptacją Dworu Świętego Jakuba, ale to przecież z natury awanturnik, niewolnik ambicji, który dla osiągnięcia sukcesu sięgnie po wszelkie środki. To trzy.

Teraz cztery. Książę Onokoji mówił, że spiskowcy mieli mnóstwo pieniędzy. A skąd właściwie wziąć je mieli biedni satsumscy samuraje? Czy mogliby aż tak hojnie nagrodzić Sugę za wykazaną zręczność? Natomiast agent korony brytyjskiej dysponuje zaiste niewyczerpanymi funduszami. Czcigodny musiał się pewnie śmiać w duchu, słuchając, jak salonowy intrygant zdradza mu sekret darowanej posiadłości. Z pewnością nabył ją przedtem sam Bullcox i „przegrał” do Sugi w karty – osobiście lub przez pośredników. Co za różnica?

Bieg dedukcji przerwał mimo woli błogo pochrapujący przez sen Asagawa. Spoczywa niemal dosłownie na laurach, pomyślał Fandorin. Zbrodnię ukarano, sprawiedliwość przywrócono, harmonię odtworzono, a kwestię wielkiej polityki nie spędzają snu z powiek mężnego inspektora. Jak też i koszmar, którego sceną stał się przed dwiema godzinami zarząd policji. Zapewne wszczął się już tam lub wkrótce się zacznie popłoch.

Sprzątacz czy gorliwy sekretarz, chcąc wcześniej niż zwykle doręczyć jakieś papierki, zajrzy do gabinetu zwierzchnika i ujrzy obraz, na którego widok zrobi się biedakowi słabo…

* * *

Gdy intendent wydał Bullcoksa, inspektor syknął coś do jeńca po japońsku. Zadrgały mu policzki. Po chwili wyjaśnił Fandorinowi przyczynę swego wzburzenia.

– To jeszcze większy łotr, niż myślałem. Fanatycy z Satsumy przynajmniej wierzyli, że działają dla dobra ojczyzny, a ten wiedział, że to pionki w grze kierowanej przez cudzoziemca.

Suga wydał pomruk.

– Teraz można mu wyjąć hami – rzekł Erast Pietrowicz, który wciąż nie otrząsnął się z zaskoczenia – nadal zachodził w głowę, czemu sam nie wpadł wcześniej na tę wersję wydarzeń.

Uwolniony od knebla generał splunął i chrypliwie rzucił do Asagawy:

– A sam nie jesteś pionkiem w rękach cudzoziemca? – Przypomniał sobie jednak, że bez reszty zależy od inspektora, i zmienił ton. – Dotrzymałem słowa. Teraz wasza kolej. Dajcie mi sztylet.

– Nie mam sztyletu – Asagawa skrzywił się. – A gdybym nawet miał, nie dałbym. Żebyś zhańbił swą brudną krwią szlachetną stal? Pamiętasz, jak zmusiłeś Garbusa, by odgryzł sobie język? Teraz twoja kolej. Zęby masz ostre, do dzieła, jeśli starczy ci męstwa. A ja się z satysfakcją temu przypatrzę.

Oczy intendenta zwęziły się nienawistnie, błysnęły ogniem.

Wicekonsul spróbował ostrożnie przygryźć sobie czubek języka i aż podskoczył. Asagawa jest okrutny, trudno zaprzeczyć. Próbuje Sugę na twardość charakteru. Jeśli ten zmięknie, straci twarz. Wtedy już da się z niego niejedno wyciągnąć.

Milczeli wszyscy trzej. Potem rozległ się dziwny, zdławiony dźwięk – to przełknął ślinę Suga.

Na drzwi skrytki nikt nie patrzył, więc podskoczyli, gdy się ze zgrzytem zawarły. Czyżby od chwili, kiedy intendent nacisnął dźwignię, minęło dopiero dwadzieścia minut?

– Nie chcesz żreć języka? – z satysfakcją upewnił się inspektor. – A zatem nowa propozycja. Spójrz no. – Wyciągnął z kieszeni generała rewolwer (Fandorin nie omylił się, był to kawaleryjski hagström), zostawił w bębenku jeden nabój. – Powiesz, kogo oznacza reszta kółek, to nie będziesz musiał gryźć języka.

Wzrok, jakim Suga obrzucił rewolwer, nie poddaje się opisowi. Żaden Romeo nie pochłaniał tak chciwie oczyma Julietty. Żaden rozbitek nie wpatrywał się tak żarliwie w punkt na horyzoncie. Radca tytularny był całkiem pewien, że generał nie wytrzyma pokusy. Był pewien i pomylił się.

Intendent wybrał odgryzienie sobie języka.

Poprzednim razem Erast Pietrowicz miał szczęście. Oglądał to ohydne widowisko z pewnego oddalenia. Teraz zaś wszystko odbyło się o dwa kroki. Suga wydał nie ludzki, lecz zgoła zwierzęcy ryk. Szeroko otworzył usta, wyciągnął jak najdalej mięsisty, czerwony język i zwarł szczęki. Rozległ się wywracający żołądek na nice chrzęst. Fandorin odwrócił się, ale mimo wszystko zdążył zakosztować widoku na tyle, by prześladował go on do końca życia.

Intendent umierał dłużej niż Garbus. Tamten, jak teraz zrozumiał Fandorin, nie zniósł szoku urazowego. Suga zaś serce miał mocne, zachłysnął się własną krwią. Z początku ją łykał, potem obfitym strumieniem lunęła po jego piersi i podbródku. Trwać to musiało dobrych parę minut. Przez cały czas ten żelazny człowiek nie wydał nawet jęku.

Gdy wreszcie chrypienie ustało i samobójca zwisł w sznurach jak worek, Asagawa przeciął pęta. Trup osunął się na podłogę, po parkiecie rozlała się ciemna kałuża.

Wygłoszone przez inspektora epitafium pełne było powściągliwego szacunku:

– Mocny człowiek, prawdziwy akunin. Ale główny w tej sprawie akunin to nie Japończyk, tylko cudzoziemiec. Co za wstyd!

Fandorina mdliło. Miał ochotę jak najszybciej uciec z tego przeklętego miejsca, lecz zabawili tam jeszcze długo.

Z początku usuwali ślady swej obecności. Zebrali kawałki sznura, poprawili portret mikada i krucyfiks. Znaleźli i wydłubali kulę wystrzeloną z Fandorinowskiego gerstala.

Z europejskiego punktu widzenia zaszedł wypadek kompletnie absurdalny. Naczelnik cesarskiej policji zjawił się nie wiadomo po co w środku nocy w swym służbowym gabinecie, usiadł w fotelu, odgryzł sobie język i umarł. Erastowi Pietrowiczowi pozostawała tylko nadzieja, że dla Japończyków wyglądać to będzie może mniej niedorzecznie.

Potem, na prośbę Asagawy, bitą godzinę darli na drobne strzępki całe obszerne dossier. Dopiero potem oddalili się wreszcie, nie inaczej, jak weszli – przez okno klozetu.

* * *

Z całego archiwum nie zniszczyli jedynie teczki Ōkubo. Zawierała arkusik z zaszyfrowanym schematem, skradzione raporty i trzy kartki przysiąg spisanych krwią. W połączeniu z zeznaniami świadka, księcia Onokoji, który nie tylko wiedział o knowaniach Sugi, ale związany był z samym Bullcoksem, wystarczało to najzupełniej. Świat wkrótce się dowie, czemu skończył ze sobą intendent policji.

Lecz przede wszystkim należało sprawę doprowadzić do końca – zdobyć dowody przeciw Anglikowi. Jeśli się uda, pogrąży to głęboko Wielką Brytanię i da pełne zwycięstwo interesom rosyjskim. Ładne rzeczy: angielski rezydent zaplanował mord polityczny wielkiego człowieka! Zapewne dojdzie do zerwania stosunków dyplomatycznych.

Gdyby się Bullcox wykręcił i wyszedł z wody suchy (na razie brakło nań haka), przyjdzie się zadowolić zdemaskowaniem Sugi. Też niemało.

Raportować Doroninowi czy poczekać? Chyba za wcześnie. Z początku trzeba spróbować przydepnąć ogon czcigodnemu, a w tym celu przyjdzie najpewniej sięgnąć po nie całkiem dyplomatyczne metody. Przy tym istniała jeszcze inna okoliczność, z punktu widzenia wielkiej polityki nieistotna, lecz nadzwyczaj dla Fandorina ważna. Tę właśnie delikatną kwestię najzupełniej prywatnego charakteru przemyśliwał, spoglądając przez okno na połyskujące w słońcu ryżowiska.

Asagawa otworzył nagle oczy i rzekł w zadumie, jak gdyby wcale nie spał, lecz też zajęty był wnioskowaniem analitycznym:

– Czyli że szuja Onokoji umyślnie nas wpuścił w pułapkę.

– Czemu pan tak myśli?

– Jego teczki nie było w archiwum.

Fandorin zmrużył oczy.

– Mówi pan, że shinobi w pełni wykonali zlecenie, wdarli się do archiwum i wykradli teczkę z kompromitującymi materiałami?

– Skoro myśmy potrafili znaleźć dźwignię, z pewnością znaleźli ją i ninja, są w takich sprawach dużo bardziej doświadczeni, a i ostrożniejsi. Jeśli działali we dwójkę, to dam głowę, że nie wleźli, jak my, razem do skrytki, lecz jeden stróżował na zewnątrz.

– A dlaczego nie zagarnęli wtedy całego archiwum? Przecież mogłoby stać się potężnym narzędziem wpływów. Poza tym sekrety warte są wielkich pieniędzy.

Inspektor ze zdziwieniem wpatrzył się w rozmówcę.

– Co pan! Skradacze zabijają, kradną, szpiegują, ale nigdy nie wdają się w szantaż i wymuszenia. To sprzeczne z ich tradycjami i kodeksem honorowym.

Erast Pietrowicz w istocie zapomniał, że w Japonii wszyscy i każdy, nawet złoczyńcy, muszą mieć nieuchronnie swój kodeks. Skądinąd było w tym coś krzepiącego.

– A więc Onokoji dostał swoją teczkę? Ma się rozumieć, inaczej nie mówiłby tak spokojnie o archiwum Sugi. Dostać – dostał, ale płacić klanowi Momochi za wykonaną robotę ani myślał. Wiedział, że odpowiedzialność poniesie nie on, lecz starszy samuraj. Książę posłużył się nim i skazał biedaka na śmierć.

– Pal diabli samuraja – machnął pięścią Asagawa – to pan nie widzi? Onokoji wiedział, że trafimy w pułapkę, i nas nie uprzedził. Liczył, że resztę załatwi Suga. Słowo daję: wytrzęsę z niegodziwca jego czarną duszę.

* * *

Dusza omal nie opuściła księcia bez wszelkiego wytrząsania. Dość było mu usłyszeć o śmierci intendenta.

Lockston jeszcze brzęczał kluczem od celi, Asagawa nadal groził pięścią przez zamkniętą kratę, a księcia już trzeba było cucić. Po pierwszych krzykach rozwścieczonego inspektora („Co, tegoś się nie spodziewał? Myślałeś, że wykończy nas Suga? A wyszło na odwrót!”) Onokoji skoczył z pryczy, zbladł jak kreda i padł bez zmysłów.

– Masz tobie – zdziwił się sierżant – całą noc rozrabiał, śpiewał paryskie szansonetki, chwalił się, że rano wyjdzie.

– Wody! – zażądał krótko Asagawa.

Chlusnął aresztantowi w twarz z dzbana, jął klepać go po policzkach, i potomek feudałów ocknął się. Zachlipał, zaszczekał zębami.

– Za… biliście go? To już po mnie! Teraz ze mną koniec.

Wpadł w drgawki, mało nie gubiąc głowy z cienkiej szyi.

Kryło się w tym wyraźnie coś więcej niż kres działania morfiny. Onokoji straszliwie się przeląkł. Z początku Fandorin myślał, że aż tak boi się Asagawy i zemsty za swój podstęp, lecz wkrótce radca tytularny zrozumiał, że się myli.

Zwłaszcza że aresztant ani próbował się tłumaczyć. Całkiem na odwrót!

– Nie sądziłem, przysięgam! Zapewniali, że pułapka jest niesłychanie zręczna! To on zawiódł – bełkotał książę, chwytając Erasta Pietrowicza za rękę, jakby usprawiedliwiając się, że potrzask nie zadziałał. – Powiedzcie mu to, powiedzcie!

– Jakiemu „mu”? – Fandorin nachylił się do księcia. – Jasne, że powiemy, tylko komu?

Onokoji uderzył się ręką po wargach. Oczy wyokrągliła mu zgroza.

– Nikomu – rzucił spiesznie i sam sobie przecząc, żałośnie wyjęczał: – Już po mnie, teraz mnie zakatrupi…

– Ale za co? Że zginął przez pana intendent?

Arystokrata przytaknął. „No, ten sobie języka nie odgryzie – pomyślał wicekonsul. – Ani się nie zastrzeli. Świetnie, Anglik tym bardziej się nie wymknie!”.

– Proszę się nie bać, książę. Umiemy pana przed nim obronić.

Onokoji szarpnął tylko głową.

– Myśli pan, że nie wiemy, kogo się pan tak b-boi? Wiemy. Suga wymienił go przed śmiercią. To Bullcox.

– Co „Bullcox”? – Lockston wytrzeszczył oczy. – Co ma z tym wspólnego Bullcox?

– Na czele spisku przeciw Ōkubo stał Algernon Bullcox – wymawiając dobitnie każde słowo, wyjaśnił Fandorin, nie tyle sierżantowi, ile Onokojiemu. – Suga działał według wskazówek Anglika. Tak?

Pytanie skierowane było do aresztowanego. Ten, nie otwierając oczu, przytaknął.

– Co za naród ci Anglicy! – wybuchnął sierżant. – Mało im Indii, mało mórz! Cały świat im się należy! I żeby jeszcze sięgali po cudze uczciwie! Oto co wam powiem, dżentelmeni. Staruszka Brytania ma za duży apetyt. Już czas dać jej po łapach. Niech się zabiera z Japonii. Są przyzwoite kraje, co rzetelnie handlują bez pchania się w politykę.

Co do tego radca tytularny zgadzał się w pełni, choć podejrzewał, że mówiąc o przyzwoitych krajach, Amerykanin nie ma bynajmniej na myśli Cesarstwa Rosyjskiego.

– Nie chcę na wolność – powiedział nagle, patrząc na Fandorina, Onokoji. – Mnie tam zabiją. Proszę się mną zająć. Przydam się panu.

– Niech pan opowie, co wie o sekretnych sprawkach Bullcoksa, a sierżant pozwoli panu mieszkać w miejskim więzieniu, jak długo będzie pan miał ochotę.

– Za nic! Bullcox znajdzie mnie tu raz-dwa.

Na widok owego ataku manii prześladowczej Erast Pietrowicz rzekł miękko:

– Zgoda, dam panu azyl w konsulacie rosyjskim, ale w zamian za pełną szczerość.

– Powiem wszystko. O Bullcoksie. Ale nie teraz. Jest mi niedobrze. A zaraz będzie jeszcze gorzej. Potrzebuję zastrzyku. Usnę, a potem… potem pogadamy. Tylko niech mnie pan stąd zabierze! Szybciej! On… on już na pewno wie o moim aresztowaniu. O Sudze też wie! I zaraz się domyśli. Jest bardzo mądry!

– Rety, ale go przeraził przeklęty Angol! – parsknął Lockston.

– O kim to pan, sierżancie? Nie o mnie aby? – rozległo się nagle z tyłu.

Wszyscy się odwrócili. W progu więziennego boksu stał Twiggs, jak zawsze w krawacie i sztywnym kołnierzyku, dzierżąc pod pachą zrudziały ze starości lekarski sakwojaż.

– Nie, doktorze, nie o panu, ja to… – stropił się naczelnik policji municypalnej, lecz Asagawa głośno zakaszlał i Lockston niezbyt zgrabnie dokończył: -…o całkiem innym Angliku.

Erast Pietrowicz pochwycił wzrok inspektora. Asagawa lekko wzruszył ramionami. Gest ów oznaczał: Twiggs-sensei to, ma się rozumieć, człowiek w najwyższym stopniu godny zaufania, ale tu w grę wchodzą interesy państwowe, prestiż jego ojczyzny. Dlatego o Bullcoksie lepiej zamilczeć.

– No i jak nocna ekspedycja? – chciwy informacji zapytał lekarz. – Przyznam, że do świtu nie mogłem zmrużyć oka. Piekielnie się o was bałem. Opowiedzcie!

Opowiedzieli prawie wszystko. Nie wspomnieli tylko o bezecnym czcigodnym.

– Czyli że są dowody przeciw Sudze, a nie ma samego Sugi? – podsumował lekarz, wycierając łysinę chustką. – Znakomicie! Czemu więc macie takie zmartwione miny?

Nastąpiła nowa wymiana spojrzeń i znów inspektor wzruszył ramionami, ale teraz już w innym sensie: róbcie, jak chcecie.

– W papierach intendenta znaleźliśmy schemat, gdzie wszystkie oznaczenia zrobione są jakimiś dziwnymi z-znaczkami. – Erast Pietrowicz pokazał kartkę. – Wiemy, że chodzi o uczestników spisku, ale nie możemy odczytać imion.

– Pozwólcie no…

Twiggs zsunął okulary na sam czubek nosa i wpił się wzrokiem w papier. Potem nagle odwrócił go do góry nogami.

– Momencik, momencik… Gdzieś już widziałem coś podobnego.

– Proszę sobie przypomnieć, doktorze! – zawołała, przekrzykując się, cała trójka.

– Kryptogramy, jakimi posługiwali się ninja. To coś w tym rodzaju – tryumfalnie oznajmił Twiggs. – Shinobi mieli własny system pisma fonetycznego do tajnej korespondencji.

– Intendent Suga to nie shinobi – wtrącił Asagawa. – Wykluczone, był z dobrego samurajskiego rodu.

– I co z tego, mógł wyuczyć się ich alfabetu, jak w swoim czasie próbowałem to zrobić ja. Wiecie, jak pasjonują mnie dzieje ninja. Ale tak z marszu tych znaczków wam nie odczytam. Jeśli jednak pogrzebię w starych notatkach, może uda się je rozszyfrować. Obiecać nie mogę, ale spróbuję.

– Wiemy, co znaczy jedno ze słów. – Fandorin pokazał centralne kółko. – To imię herszta.

– O, to bardzo ważne! Tu są litery spotykane w innych słowach. Niechże pan powie, co tu napisane?

– Bullcox – powiedział cicho radca tytularny.

Doktor spąsowiał. A kiedy dotarł doń cały sens tej informacji, rozgoryczenie mister Twiggsa nie miało granic. Wygłosił gorącą filipikę pod adresem typów spod ciemnej gwiazdy, które hańbią honor i tradycje wielkiego imperium, a zakończył tak:

– Jeśli informacje panów są ścisłe, czcigodny Bullcox jest przestępcą. Zostanie zdemaskowany i poniesie zasłużoną karę.

Asagawa zapytał z niedowierzaniem:

– I nie obchodzi pana, że honor ojczyzny ucierpi?

Dumnie prostując ramiona, Twiggs oznajmił z wycelowanym w powietrze palcem:

– Honoru ojczyzny, mój drogi Asagawa, broni nie ten, kto osłania jej zbrodnie, lecz ten, kto nie lęka się jej z nich oczyścić.

Nastała pauza. Słuchacze zadumali się nad słusznością sentencji doktora. A że inspektor skrzywił się, sierżant przytaknął, a wicekonsul westchnął – widać doszli do różnych wniosków.

Do tematu powrócił Asagawa.

– Skoro jesteśmy tu razem, proponuję powziąć plan działań. Sprawa nie należy do łatwych. Wymagać będzie czasu… A pan dokąd?

Pytanie skierowane było do Fandorina, który potrząsnął naraz głową, jakby podjął jakąś decyzję, i skierował się do wyjścia.

– Poobradujcie, panowie, na razie beze mnie. Mam do załatwienia sprawę nie cierpiącą zwłoki.

– Ejże, a co ze mną? – Onokoji rzucił się do kraty. – Obiecał pan przecież dać mi azyl!

Nie sposób wyrazić, jak bardzo Erast Pietrowicz, bez reszty pochłonięty swą ideą, nie miał ochoty zajmować się właśnie teraz tym zgniłkiem.

Ale słowo to słowo.

Było w początku

I zostanie na końcu.

Słowo – to Słowo.

Jesienny listek

Całą noc Masa niepokoił się, nie spał.

Wieczorem, udając wiarę, że pan nagle potrzebuje gazety, wyszedł, lecz, oczywiście, nie do żadnego Grand Hotelu, tylko się schował za drzewem. Po cichu śledził pana aż do stacji i gdy ujrzał, że pan wybiera się do Tokio, już miał kupić bilet. Tu jednak zjawił się inspektor Asagawa. Po sposobie, w jaki minął pana bez powitania, było jasne, że mają jakąś wspólną sprawę.

Masa zawahał się. Inspektor Asagawa to prawdziwy yoriki, takiego nie oszukasz. Raz-dwa dostrzeże, że śledzą. A zresztą to człek poważny, odpowiedzialny, można powierzyć mu pana.

I Masa nie pojechał. Teraz go to gryzło. Sprawa, której pan się podjął, należała, wszystko na to wskazywało, do zadań nie na żarty. W teczce, którą pan wziął w tajemnicy przed Masą, leżał strój nocnego zwiadowcy. Jakże trudne jest życie wasala, co nie może się porozumieć z człowiekiem, któremu służy! Znając język północnych barbarzyńców, Masa rzekłby panu: „Nie ma pan i mieć nie będzie wierniejszego i troskliwszego pomocnika ode mnie. Gardząc moją pomocą, boleśnie rani pan moje serce i moją cześć. Wszędzie i zawsze winienem być z panem, to mój obowiązek”. Trudno, pan jest bardzo mądry, z każdym dniem zna więcej japońskich słów i wkrótce nastąpi dzień, gdy będzie można rozmówić się z nim ludzką mową, bez grymasów i gestykulacji. Wtedy Masa wreszcie zacznie służyć jak należy.

Tymczasem robił, co mógł: po pierwsze, nie spał, po drugie – nie wpuścił do swego łóżka Natsuko, choć się naburmuszyła, a i karada Masy bardzo chciała (to nic, niech pocierpi, karada powinna ulegać nakazom ducha), po trzecie – osiemset osiemdziesiąt osiem razy wymówił zaklęcie skuteczne na nocne napaści, którego nauczyła go pewna kurtyzana. Kobieta ta miała pana serca, który był nocnym grabieżcą. Ilekroć wyprawiał się po łup, nie przyjmowała klientów, tylko zapalała kadzidła i modliła się przed pyzatym bogiem Hotei, patronem tych, których los zawisł od szczęścia. I zawsze jej ukochany powracał z workiem na plecach, pełnym zdobyczy, a przede wszystkim zdrów i cały – proszę, jakie to mocne zaklęcie. Aż jednego razu głupia kobieta zmyliła rachunek i na wszelki wypadek pomodliła się na zapas. I cóż? Tejże nocy nieszczęsnego grabieżcę pojmali strażnicy i już nazajutrz jego głowa szczerzyła się na przechodniów z mostu nad Sakuragawą. Kurtyzana, ma się rozumieć, przebiła sobie gardło szpilką do włosów, a wszyscy orzekli: „Dobrze ci tak, nieodpowiedzialna kretynko”.

By uniknąć pomyłki, Masa układał w kupki ziarnka ryżu. Co wypowie zaklęcie – dorzuca, co wypowie – dorzuca. Małe kupki po osiem ziaren łączyły się w większe, złożone z dziesiątki małych. Gdy większych kupek zebrało się jedenaście, dawno już wstał świt. Masa bez pośpiechu odmówił śpiewnie modlitwę jeszcze osiem razy. Kładąc ostatnie ziarnko ryżu, wyjrzał przez okno i zobaczył, jak pod bramę konsulatu podjeżdża lśniąca czarnym lakierem kareta niebywałej świetności, zaprzężona w aż czwórkę koni. Na koźle siedział nadęty stangret, cały w złotych galonach i w czapie z piórami.

Drzwiczki otwarły się i na trotuar wyskoczył lekko pan. Co prawda, bez worka na plecach, ale za to żywy i nietknięty. A zresztą – czyż kareta gorsza niż worek? Ależ mocne zaklęcie!

Masa rzucił się na spotkanie.

Jeszcze cudowniejsza była przemiana, jaka zaszła w panu. Po tej przeklętej nocy, kiedy wcześniej niż zwykle wyszedł z pawilonu, a całą drogę do domu potykał się niczym ślepiec, twarz pana stała się podobna do maski ziemnego pająka z teatru no: ciemna, zastygła, a nos, i bez tego długi, jeszcze się zaostrzył – strach patrzeć.

Czemu O-Yumi-san wolała czerwonowłosego Anglika, to jasne: o wiele bogatszy, ma wielki, piękny dom i sług osiem, a nie jednego. Pan strasznie cierpiał z zazdrości, i patrząc na niego, Masa też cały się aż skręcał. Jął nawet przemyśliwać, czyby nie zabić niegodziwej. Oczywiście, pan się rozżali, ale zawsze to jednak lepsze niż dręczyć swą wątrobę, co minuta wyobrażając sobie, jak ukochana wije się w objęciach innego.

Lecz oto stał się cud i rozproszył złe czary. Masa poznał to od razu. Czy to dzięki dobremu bogu Hotei, czy z jakiejś innej przyczyny – pan został ocalony. Jego oczy świeciły pewnością siebie, kąciki ust nie wyginały się już w dół.

– Masa, duża sprawa – powiedział silnym głosem po japońsku. – Bardzo duża. Pomagać, dobrze?

Z karety chudym tyłkiem naprzód wylazł jakiś człowieczek w pomiętym, upapranym surducie, odwrócił się i omal nie upadł, tak nim zarzuciło.

Sądząc z garbatonosej fizjonomii, wydelikaconej cery i subtelnych rączek – pochodził z arystokratów.

– On… mieszkać… dom – powiedział pan, niecierpliwie strzelając palcami, bo nie mógł sobie od razu przypomnieć potrzebnych słów.

Znaczy: gość – zrozumiał Masa i uprzejmie skłonił się nieznajomemu. Ten czknął i znów się zatoczył. Czy to chory, czy pijany – trudno rozpoznać.

Weszli do domu, przy czym pan szedł jakoś bokiem, jakby zasłaniał gościa przed oknami Brudnego Człowieka.

Pan przeszedł korytarzem, chwilę pomyślał i pokazał:

– Tam. On mieszkać tam.

Masa chciał wyjaśnić, że tam mieszkać się nie da, że to składzik, są w nim walizki, worek ryżu, słoje z marynowaną rzodkwią i korzeniem imbiru, ale pan nie zamierzał słuchać.

– Suteretti, suteretti - powtórzył dwukrotnie niepojęte słowo. Potem, wymamrotawszy Choruto (to słowo Masa znał, znaczyło Chikushōl), przyniósł z gabinetu słownik i zaczął wertować. – Strzec. Ty on strzec. Rozumieć?

– Rozumieć. – Masa skinął głową.

Trzeba było od razu tak mówić! Capnął garbatonosego za kołnierz, zaciągnął do składziku. Tamten żałośnie zajęczał, siadł bezsilnie na podłodze.

– Delikatnie – surowo przykazał pan, korzystając znów ze słownika. – Strzec, pilnie, ale delikatnie.

Delikatnie to delikatnie. Masa przyniósł od siebie siennik, poduszkę i kołdrę.

– Proszę się rozgościć – powiedział jeńcowi. Arystokrata płaczliwie poprosił pana o coś po angielsku.

Masa rozpoznał tylko znajome słowo: puriiz!

Ciężko westchnąwszy, pan wyjął z kieszeni pudełeczko, gdzie leżały maciupkie buteleczki z jakimś płynem oraz strzykawkę w rodzaju tych, jakimi szczepi się ospę. Wręczył płaksie pudełeczko i zatrzasnął drzwi składziku.

– Patrzeć. Strzec. Surowo. Delikatnie – powtórzył i nie wiedzieć czemu pokiwał uniesionym palcem.

Odwróciwszy się, niemal biegiem wypadł z mieszkania.

Wsiadł do karety. Odjechał.

* * *

Przez minutę Erast Pietrowicz siłą inercji myślał jeszcze o osadzonym w składziku świadku. Na Masie można polegać, nie ruszy się od drzwi i nikogo nie wpuści. Diabli wiedzą, co sługa myśli o tym wszystkim. Niestety, nie sposób mu wszystkiego wytłumaczyć. Brakuje słów.

Ilość trosk, którym należało stawiać czoło, zwiększała się nie z dnia na dzień, lecz z godziny na godzinę. Mało było radcy tytularnemu nocnego wtargnięcia w głąb japońskiej strażnicy ładu, mało zguby naczelnika policji – teraz doszło jeszcze sprowadzenie na teren konsulatu osoby postronnej bez powiadomienia zwierzchnictwa. O ukrytym księciu nie może wiedzieć nikt – ani Doronin, ani Shirota. Przynajmniej na razie.

Jeśli jednak ta samowola mogła jakoś ujść na sucho, to akcja, której radca tytularny dopuszczał się teraz, musiała bezwzględnie wywołać horrendalny skandal.

Co dziwne, Erasta Pietrowicza bynajmniej to nie trapiło.

Kołysząc się na miękkich poduszkach wynajętego fiakra – najlepszego, jaki się tylko znalazł w agencji wynajmu karet Archibalda Griffina („Eleganckie Wierzchowce & Wytworne Ekwipaże na wszelkie okoliczności życiowe. Płatne od godziny”), Fandorin był z siebie bardzo rad. Idea, która kazała mu porzucić kolegów w rozgwarze ważnej narady, ujęła radcę tytularnego prostotą i łatwością bezzwłocznej realizacji.

Zabrać kanalii O-Yumi i kropka. Ani jej słuchać, ani dać się opamiętać. Po prostu wsadzić ją do karety i wywieźć.

Tak będzie honorowo i po męsku, a także po rosyjsku.

Trzeba było to zrobić na samym początku, nim jeszcze Bullcox trafił między szubrawców. Co mają wspólnego z miłością polityczne spiski? Nic. Z pewnością O-Yumi spodziewała się po ukochanym takiego właśnie postępku. A on zmiękł, stracił wolę, pogrążył się w bierności i żalu nad sobą.

Szczerze mówiąc, należałoby ubrać się bardziej oficjalnie – frak, plastron, cylinder, jak tego wymaga powaga sytuacji, lecz Fandorin nie chciał tracić ani minuty.

Kareta wpadła na bruki Bluffu i wkrótce stanęła przed posiadłością numer 129. Stangret, uchylając kapelusza, otworzył drzwiczki i wicekonsul powoli wysiadł. Przygładził włosy, podkręcił szczoteczką wąsy, cokolwiek po nocnych przygodach obwisłe, poprawił surdut.

No, w imię boże!

Wszedłszy w furtkę, mimo woli przystanął na wspomnienie Bullcoksowych psów. Lecz okrutne cerbery gdzieś sczez ły. Widać za dnia biorą je na łańcuch.

Twardym krokiem Fandorin przeciął trawnik. A co z O-Yumi? Pewnie jeszcze śpi, przecież kładzie się zawsze po świcie…

Nie zdążył tknąć dzwonka z brązu, gdy drzwi otwarły się same. Na progu stał nadęty lokaj w liberii. Radca tytularny wyjął wizytówkę z dwugłowym orłem.

Consulat de l’Empire de la Russie

Eraste Pétrovitch Fandorine

Vice-consul, Conseiller Titulaire

Yokohama, Bund, 6

Właśnie wczoraj Shirota wręczył mu całą ich paczkę, wprost z drukarni, jeszcze pachnących farbą.

– Chcę się widzieć z czcigodnym Bullcoksem w pilnej sprawie.

Świetnie wiedział, że Bullcoksa w żadnym wypadku nie może być teraz w domu. Bez wątpienia dostał już wieść o tajemniczym samobójstwie wspólnika i, rzecz jasna, ruszył do Tokio.

Erast Pietrowicz miał nawet na podorędziu kolejne zdanie: „Och, nie ma go? To proszę zameldować moją wizytę miss O-Yumi. Śpi? Proszę ją obudzić, sprawa nie cierpiąca zwłoki”.

Lecz Fandorina czekała niespodzianka. Odźwierny jak gdyby nigdy nic skłonił się, poprosił wejść i znikł za drzwiami wiodącymi z przedpokoju w lewo. Z wcześniejszej, nieoficjalnej wizyty wicekonsul wiedział, że mieści się tam gabinet.

Erast Pietrowicz nie zdążył sobie jeszcze uświadomić, co może to znaczyć, gdy z gabinetu wyłonił się we własnej osobie czcigodny w bonżurce, miękkich pantoflach i o w pełni beztroskim wyglądzie.

– Z jakiej okazji mam przyjemność, mister… Fendorajn? – zapytał, zerkając na wizytówkę. – Ach tak, my się bodajże znamy.

Ki diabeł? Już południe, a nie znaleźli trupa Sugi? Niemożliwe!

Znaleźli, a Bullcox, główny doradca rządu, o tym nie wie? Wykluczone!

Powiadomiony, a nie struchlały? Absurd!

Niemniej fakt pozostawał faktem. Bullcox zdecydował się zostać w domu. Ale czemu?

Erast Pietrowicz zerknął w półotwarte drzwi gabinetu i zobaczył, że na kominku płonie ogień. Więc o to chodzi! Pali kompromitujące papiery! Jak widać, zdrowo struchlały! A jednak mądrala. I dalekowzroczny. Poczuł pismo nosem.

– Czemu pan milczy? – zapytał Anglik, krzywiąc się z irytacją. – Czego pan sobie życzy?

Fandorin odsunął czcigodnego na bok, wszedł do gabinetu.

Ale żadnych papierów wokół kominka nie było, leżała tylko kupka suchych gałązek.

– Co to, u diabła, ma znaczyć? – Bullcox podążał za nim.

Erast Pietrowicz odpowiedział nieuprzejmie pytaniem na pytanie:

– Czemuż to pan pali w kominku? Przecież lato.

– Co rano przepalam gałązkami tamaryszku. Dom jest nowy, wilgotny. I lubię zapach dymu… Proszę posłuchać, sir, bardzo dziwnie się pan zachowuje. Ledwie się znamy! Proszę natychmiast wyjaśnić, o co chodzi. Co pana sprowadza?

Nie było nic do stracenia, więc Fandorin palnął jak głową w mur:

– Chcę zabrać od pana damę, którą trzyma tu pan przemocą!

Bullcox tylko otworzył usta i zamrugał rzęsami, rudymi jak jego szewelura.

Radca tytularny, który i tak, wedle francuskiego zwrotu, a jéte son bonnet par-dessus le moulin [*], przeszedł do ataku, co, jak wiadomo, stanowi najlepszą obronę przy kiepskiej pozycji.

– Zastraszać kobietę – to podłość niegodna dżentelmena. Zresztą co z pana za dżentelmen? Precz stąd, idę po nią!

Chciał przejść, lecz Bullcox zastąpił mu drogę i chwycił wicekonsula za klapy.

– Zatłukę jak wściekłego psa – wysyczał Anglik, i jego oczy naprawdę stały się straszne.

Erast Pietrowicz odpowiedział nie mniej drapieżnym szeptem:

– Sam pan zatłucze? Skądże! Nie starczy panu odwagi, już raczej podeśle pan skradaczy!

Pchnął dobrze wytrenowanymi rękoma rywala, i to tak, że czcigodny odleciał w bok i przewrócił krzesło.

Na łomot zza drzwi wysunął się lokaj; jego długa angielska fizys jeszcze się wydłużyła.

– Co za skradacze?! – wrzasnął nieprzytomnie Anglik. – Z byka pan spadł? Prześlę notę pańskiemu rządowi!

– Spieprzaj! – burknął Fandorin po rosyjsku.

Chciał wbiec na górę po schodach, lecz Bullcox ruszył w pogoń. Złapał Rosjanina za połę i ściągnął w dół.

Wicekonsul odwrócił się i ujrzał, że główny doradca rządowy przyjął postawę bokserską.

No, boks to nie jujitsu – tu Erast Pietrowicz nie miał się czego wstydzić.

Przygotował się także: lewa pięść naprzód, prawa chroni szczękę.

Pierwsze starcie przyniosło wynik zerowy: każdy wymierzony cios został odparowany.

W drugim starciu wicekonsul zainkasował mocne trafienie w korpus, replikując niezłym lewym hakiem.

Tu walkę przeciął kobiecy głos:

– Algie! Co to?

Na półpiętrze stała O-Yumi w nocnej koszuli i narzuconym na nią jedwabnym szalu. Jej nieuczesane włosy rozsypały się na ramionach, prześwitywało przez nie słońce.

Erast Pietrowicz aż wstrzymał dech, opuścił ręce.

– To Rosjanin! – wściekle zawołał Bullcox. – Zwariował. Twierdzi, że trzymam cię tu przemocą. Postanowiłem trochę otrzeźwić tego bałwana.

O-Yumi zeszła schodami w dół.

– Co z twoim uchem, Algie? Odstaje i jest całe czerwone. Trzeba przyłożyć lód.

Rodzinny, domowy ton, jakim wypowiedziano te słowa, dwakroć powtórzone „Algie”, a nade wszystko to, że nawet nań nie spojrzała, sprawiły, że Erast Pietrowicz poczuł, iż spada w przepaść jak kamień.

Walcząc nie tylko ze słowami, lecz nawet o oddech, Fandorin mimo wszystko ochryple zwrócił się do O-Yumi:

– Jedno słowo. Tylko jedno. Ja – czy on?

Bullcox też najwyraźniej chciał coś rzec, ale zabrakło mu głosu.

Obaj bokserzy stali, patrząc, jak czarnowłosa kobieta w lekkim, prześwitującym pod słońce odzieniu schodzi po schodach.

Zeszła na sam dół. Obrzuciła Erasta Pietrowicza od stóp do głów pełnym wyrzutu wzrokiem i odparła z westchnieniem:

– Cóż za pytanie? Oczywiście, że ty… Wybacz mi, Algie. Miałam nadzieję, że wszystko między nami zakończy się inaczej, ale widać nie było sądzone…

Anglik skamieniał do cna. Zamrugał, przenosząc wzrok z O-Yumi na Fandorina. Wargi czcigodnego zadrżały, lecz znowu zbrakło mu słów.

Wtem wrzasnął coś bez związku i skoczył schodami na górę.

– Uciekamy! – O-Yumi złapała radcę tytularnego za rękę i pociągnęła do wyjścia.

– Dlaczego?

– Ma na górze zbrojownię!

– Nie boję się! – oznajmił Erast Pietrowicz, lecz szczupła ręka szarpnęła go z tak nieoczekiwaną siłą, że ledwie ustał na nogach.

– Biegiem!

Powlokła radcę tytularnego, który wciąż się oglądał, przez trawnik. Włosy piękności rozwiewały się na wietrze, okrycie wzdymało się i trzepotało, dźwięcznie klaskały zapiętki aksamitnych pantofli.

– Yumi! Na Boga! – dobiegło skądś z góry.

Z okna piętra wychylał się Bullcox, wymachując sztucerem.

Fandorin postarał się, o ile to możliwe, zasłonić sobą biegnącą przodem O-Yumi. Gruchnął strzał, lecz kula trafiła Panu Bogu w okno, nawet nie usłyszeli gwizdu.

Obejrzawszy się raz jeszcze, radca tytularny zobaczył, że Anglik znów przykłada broń do ramienia, lecz widać było i z dala, jak drży lufa – ręce strzelca dygotały niczym galareta.

Obeszło się bez krzyków, by stangret ruszał. Ruszył sam zaraz po wystrzale, ani czekając na pasażera. Smagnął konie, wcisnął głowę w ramiona i nie oglądał się za siebie.

Erast Pietrowicz w biegu otworzył drzwiczki, chwycił swą towarzyszkę w talii i wrzucił do środka. Potem sam wskoczył na siedzenie.

– Zgubiłam szal i straciłam pantofel! – zawołała O-Yumi. – Ach, jakie to podniecające! – Jej szeroko otwarte oczy mocno błyszczały. – Dokąd jedziemy, najdroższy?

– Do mnie, do konsulatu!

– Więc mamy całych dziesięć minut – szepnęła. – Zasuń zasłonkę.

* * *

Fandorin nie zauważył, jak dojechali do Bundu. Ocknął się na stukanie w okienko. Stukano już chyba od dawna, lecz nie od razu usłyszał.

– Sir, sir – dobiegło z zewnątrz – jesteśmy na miejscu. Za tyle strachu przydałoby się coś dorzucić.

Radca tytularny uchylił drzwiczki, wsunął woźnicy srebrnego dolara.

– Dla ciebie. I masz tu czekać.

Z grubsza doprowadził ubranie do porządku.

– Biedny Algie – westchnęła O-Yumi. – Tak chciałam porzucić go według wszelkich reguł, a tyś wszystko zepsuł. Teraz serce napełni mu gorycz i nienawiść. Ale trudno. Przysięgam, że z tobą wszystko skończy się pięknie, w pełnej zgodzie z jōjutsu. Wspominać mnie będziesz bardzo, bardzo słodko, rozstaniemy się w stylu „jesienny liść”.

Dar pożegnalny.

Najpiękniejszy dar drzewa -

Jesienny listek.

Dzikie szczęście

– Więc odepchnęłaś mnie tamtej nocy, bo chciałaś rozstać się z „biednym Algiem” wedle wszelkich z-zasad? – Erast Pietrowicz spojrzał na O-Yumi z niedowierzaniem. – Tylko dlatego?

– Nie tylko. Boję się go, naprawdę. Zwróciłeś uwagę na lewy płatek jego ucha?

– Co?! – Fandorin myślał, że się przesłyszał.

– Z kształtu, długości i barwy płatka ucha widać, że to człowiek bardzo niebezpieczny.

– Ty znów ze swoim ninsō! Kpisz sobie ze mnie!

– Naliczyłam na jego twarzy osiem trupów – odrzekła cicho. – A to tylko ci, których zabił własnymi rękami.

Fandorin nie wiedział, czy O-Yumi mówi serio, czy też kpi. A raczej: nie był całkiem pewien, czy to kpiny. Dlatego, uśmiechnąwszy się, spytał:

– Możesz dostrzec to na twarzy?

– Oczywiście. Ilekroć człowiek zabiera życie innemu, na jego duszy pozostaje karb. A wszystko, co dzieje się w duszy, odbija się i na twarzy. I ty masz ślady. Chcesz, to powiem, ilu zabiłeś ludzi? – Wyciągnęła ręce, dotknęła palcem jego kości policzkowej. – Jednego, dwóch, trzech…

– D-dość! – cofnął się. – Lepiej opowiedz więcej o Bullcoksie.

– On nie umie przebaczać. Prócz tych ośmiu, których sam zabił, widziałam i inne ślady. To ci, co zginęli za jego sprawą. I jest ich dużo. O wiele więcej niż pierwszych.

Radca tytularny nachylił się mimo woli.

– Co? To także potrafisz zobaczyć?

– Mogę. Czytać w twarzy zabójcy nietrudno. Ma wyraziste formy, mocne kolory.

– Czysty Lombroso… – wymamrotał Erast Pietrowicz, łapiąc się za policzek. – Nic, nic… Mów dalej.

– Najwięcej karbów noszą twarze bojowych generałów, oficerów artylerii i, oczywiście, katów. Ale najstraszliwsze szramy, niewidoczne dla zwykłych ludzi, miał człowiek spokojny i miły, lekarz w domu publicznym, gdzie pracowałam.

O-Yumi powiedziała to tak spokojnie, jakby rzecz szła o najzwyklejszą pracę – krawcowej czy modystki.

Fandorin poczuł taki wewnętrzny skurcz, że spiesznie, by tego nie spostrzegła, zapytał:

– Lekarz? Dziwne.

– Nic w tym dziwnego. Przez długie lata pomógł spędzić płody tysiącom dziewcząt. Lekarz jednak miał karby drobne, jak falki na wodzie, a u Algiego są one głębokie, nabiegłe krwią. Jakże się go nie bać?

– Nic ci nie zrobi – posępnie, lecz twardo powiedział radca tytularny. – Nie zdąży. Koniec z Bullcoksem.

Patrzyła nań ze strachem i zachwytem.

– Zabijesz go wcześniej? Tak?

– Nie – odpowiedział Erast Pietrowicz, uchylając zasłonki i przypatrując się ostrożnie oknom Doronina. – Bullcox zostanie wkrótce deportowany z Japonii. Haniebnie, Albo trafi do więzienia.

Była pora obiadowa. Shirota z pewnością jak zwykle towarzyszy swej „córce kapitana” przy table d’hôte w Grand Hotelu, lecz, psiakość, w oknie konsula majaczyła znajoma postać. Wsiewołod Witaljewicz stał, skrzyżowawszy ręce na piersi, i patrzył wprost na czekającą przed bramą karetę.

Prowadzić na jego oczach przez dziedziniec O-Yumi, do tego nieubraną, w jednym pantoflu, było nie do pomyślenia.

– Czemu zwlekamy? – zapytała. – Chodźmy! Chcę jak najszybciej urządzić swój nowy dom. U ciebie jest tak nieprzytulnie!

Lecz w grę nie wchodziło i przekradanie się po złodziejsku. O-Yumi to dumna kobieta, poczułaby urazę. A i on jakżeby mógł: wstydzić się swojej ukochanej!

„Nie wstydzę się – powiedział sobie Erast Pietrowicz. – Muszę się tylko przygotować. To raz. Poza tym jest nieubrana. To dwa”.

– Czekaj tu – poprosił. – Zaraz wrócę.

Przeciął dziedziniec energicznym krokiem, lecz mimo wszystko zerknął na okna Doronina. Zobaczył, jak Wsiewołod Witaljewicz odwraca się z pewną jakby ostentacją. Cóż to może znaczyć?

Zapewne to, że wie już o Sudze i czuje, że się tam bez Fandorina nie obeszło. Wyczekiwaniem przy oknie przypomina o sobie i dowodzi, że nie myśli wysłuchiwać wyjaśnień – ostentacyjna obojętność ma oznaczać, że nie musi ich żądać: radca tytularny zdecyduje sam, gdy przyjdzie pora.

Bardzo subtelnie, bardzo szlachetnie i z wielkim wyczuciem.

Masa tkwił przed składzikiem bez ruchu jak chińska figurka.

– I co on? – zapytał Erast Pietrowicz, wyjaśniając gestem sens pytania.

Sługa złożył raport za pomocą mimiki i gestów: najpierw płakał, potem śpiewał, potem zasnął. Jeden raz trzeba było podać mu nocnik.

– Zuch! – pochwalił wicekonsul. – Kanshi-suru. Itłe kuru. (Co oznaczało: „Pilnować. Ja wychodzę”).

Na sekundę zajrzał do siebie – i co tchu z powrotem do karety. Uchylił drzwi.

– Jesteś nieubrana i bez butów – rzekł do czarującej pasażerki, kładąc na siedzenie worek meksykańskiego srebra. – Kup sobie stroje. I w ogóle wszystko, co uznasz za konieczne. A to są moje wizytówki z adresem. Gdyby potrzebne były jakieś poprawki, czy coś w tym rodzaju, zostaw wizytówkę ekspedientowi, ze sklepu wszystko dostarczą. Wrócisz i urządzimy się. Jesteś panią domu.

O-Yumi z uśmiechem, ale bez większych emocji dotknęła brzęczącego worka, wysunęła gołą nóżkę i pogładziła Erasta Pietrowicza po piersi.

– Ach, jaki ja jestem tępy! – zakrzyknął. – W tym stroju nawet nie wejdziesz do sklepu!

Ukradkiem, oglądając się na budynek konsulatu, ścisnął szczupłą kostkę.

– A po co mam wchodzić? – O-Yumi zaśmiała się. – Wszystko, czego mi trzeba, przyniosą do karety.

* * *

Koalicja antybullcoksowska zainstalowała się w pełnym składzie w gabinecie naczelnika policji municypalnej. Niejako samoistnie rolę przewodniczącego, choć przez nikogo niezatwierdzoną, objął inspektor Asagawa. Uznany wcześniej przez wszystkich za lidera rosyjski wicekonsul łatwo ustąpił mu pierwszeństwa. Po pierwsze, porzucając naradę dla sprawy prywatnej, niejako stracił moralne prawo kierownictwa. Po wtóre – czuł, że rozum i serce zajęte ma teraz czymś całkiem innym. Tymczasem sprawa należała do prawdziwie poważnych, nie dopuszczających połowiczności.

Zresztą Asagawa znakomicie przeprowadził pracę analityczną bez udziału Fandorina.

– Tak więc, dżentelmeni, mamy świadka gotowego złożyć zeznania. Lecz jest to człowiek niepewny, wątpliwej reputacji i jego słowa bez potwierdzenia w dokumentach niewiele znaczą. Mamy sygnowane krwią przysięgi satsumskich wojowników, lecz ta poszlaka demaskuje wyłącznie nieboszczyka intendenta Sugę. Są jeszcze przywłaszczone przez Sugę policyjne raporty, lecz ich też wykorzystać przeciw Bullcoksowi nie sposób. Jedyny pewny dowód – to zaszyfrowany schemat spisku, gdzie w charakterze kluczowej postaci występuje główny zagraniczny doradca cesarskiego rządu. Lecz jeśli schemat ma stać się dowodem, trzeba go najprzód w pełni rozszyfrować. Przekazywać dokumentu władzom wcześniej nie wolno. Grozi to fatalną omyłką: nie wiemy przecież, kto jeszcze z dygnitarzy należy do spisku. Skoro sam intendent policji…

– Racja – pochwalił Lockston. Kurzył cygaro przy otwartym oknie, oszczędzając delikatne powonienie Twiggsa. – W ogóle nie dowierzam żadnemu z japów… Oczywiście prócz pana, brachu Go. Niech doktor pokombinuje i rozgryzie te gryzmoły. Mając wszystkich łobuzów na widelcu, capnie się ich w komplecie. Prawda, Rusty?

Erast Pietrowicz przytaknął, ale patrzył tylko na inspektora.

– Wszystko to racja, lecz mamy mało czasu. Bullcox to człowiek mądry, ma potężnych sojuszników, którzy nie cofną się przed niczym. Nie wątpię, że przejawi szczególne zainteresowanie moją osobą (tu wicekonsul, zmieszany, kaszlnął), jak też panami, bo wiadomo, że śledztwo w sprawie satsumskiej trójki prowadziliśmy razem.

Erast Pietrowicz pozwolił tu sobie na lekkie odejście od prawdy, ale tylko w drobiazgach. I bez względu na prywatne źródła nienawiści Anglika spiskowcy, wystraszeni dziwną śmiercią intendenta, nieuchronnie zajęliby się rosyjskim wicekonsulem. Wraz z Sugą brał przecież zasadniczy udział w śledzeniu spisku przeciw Ōkubo – to primo. Cios w intendenta służy interesom Cesarstwa Rosyjskiego – to secundo. A jest jeszcze i tertio: w niedawnym starciu z Bułlcoksem radca tytularny był nieostrożny – dał mu do zrozumienia, że podejrzewa go o spalenie jakichś kompromitujących papierów. W pełnej napięcia chwili czcigodny puścił to pewnie mimo uszu, lecz niewątpliwie sobie przypomni. A że bez przerwy i z najgłębszą pasją rozmyśla właśnie o rosyjskim dyplomacie, można nie wątpić…

W gabinecie zrobiło się duszno. Asagawa podszedł do okna, stanął obok sierżanta, chcąc odetchnąć świeżym powietrzem, lecz zakrztusił się gryzącym dymem tytoniowym i rozkaszlał. Pomachał ręką, rozganiając obłok dymu, i odwrócił się plecami do okna.

– Być może Fandorin-san ma rację. W każdym razie dodatkowa ostrożność nie zawadzi. Rozdzielimy dowody, by nie trzymać ich w jednym miejscu. Schemat, oczywista, weźmie Twiggs-sensei. W panu teraz cała nasza nadzieja, doktorze. Na Boga, niech się pan nie rusza z domu, żadnych wizyt, żadnych pacjentów. Niech pan mówi, że zachorował.

Twiggs przytaknął z powagą, gładząc się po kieszeni: widać tam właśnie spoczywał kluczowy dokument.

– Ja biorę policyjne raporty, tym bardziej że trzy z nich wyszły ode mnie. Panu sierżantowi pozostają przysięgi.

Amerykanin wziął trzy pokryte brązowymi znakami kartki i obejrzał je z ciekawością.

– Możecie na mnie polegać. Papierki będą przy mnie, a sam nie wytknę nosa z komisariatu. Nawet zostanę na noc.

– Świetnie, tak będzie najlepiej.

– A co ja dostanę? – zapytał Erast Pietrowicz.

– Ma pan pod opieką jedynego świadka. To całkowicie wystarczy.

Fandorin zmieszał się.

– Panowie… Chciałem właśnie prosić was o zabranie księcia. Widzicie, moje stosunki domowe trochę się zmieniły Obecnie w żaden sposób nie mogę go trzymać u siebie… Zamienię się na każdy z pozostałych dowodów. I, jeśli można, proszę jak najszybciej.

Inspektor popatrzył pytająco na wicekonsula, ale pytania nie zadał.

– Dobrze. Tylko za dnia to niemożliwe – zobaczą. A jakże. Ale wiem, gdzie umieścić księcia, jest takie dobre miejsce – nie ucieknie. Nocą, przed samym świtem, proszę przyprowadzić go na trzydziesty siódmy pirs, to przy moście Fudjimi.

– D-dziękuję. A jeśli doktor nie złamie szyfru? Co wtedy?

Solidny Japończyk miał i na to gotową odpowiedź.

– Jeśli sensei nie rozszyfruje schematu, trzeba będzie działać drogą nieoficjalną. Przekażemy wszystko, co wiemy, wraz z dowodami rzeczowymi i zeznaniami świadka, którejś z zagranicznych gazet. Ma się rozumieć, nie brytyjskiej. Na przykład, redakcji „L’Echo du Japon”. Na taką sensację Francuzi oszaleją z zachwytu. I niech się Bullcox wije, żąda dementi – tajemnica wyjdzie na jaw.

* * *

W drodze do domu Erastowi Pietrowiczowi rzuciła się w oczy witryna modnego magazynu Madame Betise, a ściślej – wielki reklamowy afisz, cały w różyczki i kupidynki: „Nowość paryskiego sezonu! Pończochy ażurowe, drobna i większa gęsta siatka, wszystkie rozmiary, z podwiązkami z mory”. Przypomniawszy sobie pewien pieprzyk, wicekonsul spąsowiał. Wszedł do sklepu.

Paryskie pończochy okazały się, o dziwo, ładne, a już na rzeczonej kończynie stanowić winny widok zdecydowanie godny uwagi.

Fandorin wybrał pół tuzina: czarne, liliowe, czerwone, białe, ciemnobordowe i w odcieniu „wschód słońca nad morzem”.

– Jaki rozmiar? – spytał wyperfumowany ekspedient.

Radca tytularny zakłopotał się – o rozmiarze nie pomyślał – lecz na pomoc przybyła mu sama właścicielka, madame Betise.

– Henri, monsieur chce pierwszy. Najmniejszy – zaszczebiotała, ciekawie oglądając klienta (tak mu się w każdym razie wydało).

W istocie najmniejszy, połapał się Erast Pietrowicz, przypominając sobie drobną nóżkę O-Yumi. Ale skąd to wie ta kobieta? To też jakieś paryskie ninsō?

Właścicielka obróciła się nieco, wciąż patrząc na Fandorina, po czym nagle spuściła wzrok, kierując uwagę ku półkom z towarem.

Toż ona robi do mnie oko! – wydedukował radca tytularny, i choć madame Betise nie była bynajmniej w jego guście, zerknął na siebie w lustrze. Uznał, że pominąwszy nieco znużony wygląd i zmięte ubranie, wygląda wcale nieźle.

– Uprzejmie proszę zachodzić częściej, monsieur le diplomate - usłyszał, wychodząc.

Zdziwił się, lecz tylko trochę. Jokohama to małe miasteczko. Zapewne wysoki brunet o niebieskich oczach i zabójczo podkręconych wąsikach, zawsze (no – prawie zawsze) ubrany bez zarzutu, zdążył zwrócić na siebie uwagę.

Choć z nieba kropił deszczyk (ten sam, śliwowy), nastrój miał Erast Pietrowicz boski. Zdało mu się, że przechodnie patrzą nań ze szczerą ciekawością i niemal odprowadzają go wzrokiem, że woń morza jest cudowna, a widok statków na kotwicy godny pędzla pana Ajwazowskiego. Radca tytularny spróbował wręcz zanucić, na co zwykle sobie nie pozwalał. Słowa dość dziarskiej melodii były wybitnie płoche:

Miasteczko Jokohama,

Obejść je możesz w lot,

Urocza panorama,

Przystań zamorskich flot.

Ale „miasteczko Jokohama” było jeszcze mniejsze, niż myślał Fandorin. Wkrótce się o tym przekonał.

Zawołano go, ledwie wstąpił na dziedziniec konsulatu.

Doronin wciąż tkwił w oknie, lecz teraz, miast się odwrócić, nie przejawił subtelności.

– Panie wicekonsulu! – krzyknął groźnie. – Proszę łaskawie przyjść do mego gabinetu. Natychmiast, nie wstępując do mieszkania!

I zniknął – udał się pewnie do pomieszczeń służbowych.

Nigdy jeszcze Fandorin nie widział dobrze wychowanego i opanowanego Wsiewołoda Witaljewicza w takim gniewie.

– O nic pana nie pytałem! Nie żądałem stałej obecności! Zaufałem panu! – nie krzyczał, lecz syczał konsul, miotając wściekle spojrzenia zza niebieskich okularów. – Ufałem, że zajmują pana sprawy państwowe, a pan… pan, jak się okazuje, wdał się w amory! Wdarł się pan do domu oficjalnego przedstawiciela imperium brytyjskiego! Porwał pan jego kochankę! Dopuścił się skandalu! Czemu się pan tak dziwi? Jokohama to małe miasteczko. Nowiny, zwłaszcza pikantne, rozchodzą się tu natychmiast!

„Stangret”, pomyślał Erast Pietrowicz. Wygadał się kolegom z agencji Archibalda Griffina, a ci roznieśli to w mig po mieście. No i jeszcze służący Bullcoksa. Kuchenny telegraf to najszybszy środek komunikacji.

– Wie pan chociaż, że intendent Suga skończył ze sobą? A skąd! Myślałem, że… Ech, lowelasie nieszczęsny! – konsul machnął ręką. – Chodzą najróżniejsze słuchy. Że Suga się nie zastrzelił i nie popełnił harakiri. Wybrał starodawny, barbarzyński sposób pożegnania się z życiem, po który samuraje sięgali, tylko wpadłszy w niewolę lub w poczuciu najgłębszej winy. Utrzymuje się, że intendent nie mógł sobie darować śmierci Ōkubo, a kroplą, która przelała czarę, stał się niezasłużony awans. Nie śmiał sprzeciwić się monarszej woli, lecz uznał za konieczne odkupić winę męczeńskim zgonem… Ale cóż pan tak wciąż milczy, Fandorin? Proszę się usprawiedliwić, do diabła! Niech pan coś powie!

– Powiem jutro. Na razie pozwolę sobie przypomnieć obietnicę, że w nic się pan nie miesza i o nic nie pyta. W razie fiaska odpowiem za wszystko hurtem. Dziś nie mam czasu na wyjaśnienia.

Powiedziane to było dobrze, z rezerwą i godnością, lecz efektu nie przyniosło.

– To widać – wycedził konsul, patrząc nie w oczy rozmówcy, ale gdzieś w bok i w dół. Machnął z obrzydzeniem ręką i wyszedł.

Erast Pietrowicz też spojrzał w dół. Z różowego, ozdobionego wstążką pakietu, który wręczono mu w sklepie, zwisała siatkowa pończocha w odcieniu „wschód słońca nad morzem”.

Do swego skrzydła wicekonsul wchodził zgnębiony. Otworzył drzwi i osłupiał, ledwie poznając własny przedpokój.

Na ścianie wisiało wielkie lustro w zdobnej masą perłową ramie z laki, na ozdobnym stoliczku pyszniła się waza biało-liliowych irysów. Znikł wieszak, na którym Masa trzymał nakrycia głowy i odzież wierzchnią pana. W to miejsce pojawiła się niewielka szafa o wyplatanych drzwiczkach. Z góry rozsiewała miękkie różowe światło wielka naftowa lampa z papierowym abażurem.

Zdumiony Fandorin zajrzał do salonu. Zaszły tam takie zmiany, że nie sposób było zaiste wniknąć w szczegóły – odnosiło się tylko ogólne wrażenie mocnych barw, jasności i odświętności.

W jadalni radca tytularny ujrzał stół tak przybrany, że od razu straszliwie zgłodniał (głodu w ostatnich dniach w ogóle nie odczuwał). Były tam owoce, sery, koszyczki z ryżowej słomki z czerwoną i białą rybą, pierożki, ciasta, cukry, szampan w wiaderku.

Wróżkę, zdolną tak cudotwórczo przekształcić służbowe mieszkanie, odkrył wicekonsul w sypialni, aczkolwiek teraz ów pokój przerastał tak prozaiczne miano. Obszerne, lecz zwykłe łóżko, którym zadowalał się Erast Pietrowicz, wzbogacił jedwabny baldachim, w oknach wisiały firanki, na podłodze pstrzył się puszysty dywan. Sama zaś O-Yumi, odziana tylko w nocną koszulę, tę samą, w której umknęła z Bullcoksowskiej nory, stała na krześle, przybijając na ścianie długi zwój z hieroglificzną inskrypcją.

– Wróciłeś, kochanie? – powiedziała, odrzucając z czoła pasmo włosów. – Taka jestem zmęczona! Masz bardzo dziwnego sługę. Odmówił mi pomocy. Musiałam wszystko robić sama! Dobrze, że tyle się nauczyłam w herbaciarni. Tam najpierw, póki nie zyskasz szacunku, robi się wszystko samemu, pierze, prasuje, sprząta… Nie, on naprawdę jest dziwny! Tkwi cały czas w korytarzu, nie pozwolił mi zajrzeć do składziku. Co ty tam trzymasz? Słyszałam jakieś dziwne odgłosy.

– To sekretny pokój. Nic ciekawego, najróżniejsze nudne p-papierzyska – zełgał Fandorin. – Jutro każę je zabrać. Ale czemu nie kupiłaś sobie nic z ubrania?

Zgrabnie zeskoczyła z krzesła.

– Kupiłam. Tylko je zdjęłam, żeby nie wybrudzić. Na początek wystarczy.

Otworzyła szafę z garderobą i Erast Pietrowicz zobaczył, że jego surduty i spodnie zepchnięto w najdalszy kąt, a cztery piąte przestrzeni zajmują różnokolorowe jedwabie, atłasy i aksamity. Na górnej półce stały pudła kapeluszy, na dole pudełka z butami.

– A co tam masz? – O-Yumi wyciągnęła rękę po różową paczkę. – Z Madame Betise? Dla mnie?

Wyjęła pończochy, obejrzała je i zmarszczyła nosek.

– Shumiwarui.

– Co?

– To wulgarne! Nie masz pojęcia o damskich strojach. Czarne zresztą sobie zostawię. Resztę oddam Sophie. Na pewno jej się spodobają.

– K-komu? – nie nadążał za nowinami biedny Erast Pietrowicz.

– Żółtowłosej głuptasce, co wali palcami w wielką żelazną maszynę.

– Z-zdążyłaś ją poznać?

– Tak, zaprzyjaźniłyśmy się. Podarowałam jej kapelusik, ona mi chustę w duże czerwone kwiaty. Poznałam też bliżej Obayashi-san, kochankę twojego zwierzchnika. Mila kobieta, z nią też się zaprzyjaźniłam.

– A czego jeszcze zdążyłaś dokonać w ciągu tych trzech godzin naszego niewidzenia?

– Niczego więcej. Kupiłam to i owo, zaczęłam doprowadzać do porządku dom i zaznajomiłam się z sąsiadkami.

Trudno powiedzieć, by Fandorin umiał dobrze liczyć pieniądze, lecz zdawało mu się, że zakupów jest jakby trochę za dużo.

– Jakim cudem starczyło ci pieniędzy? – zdziwił się, widząc na stoliku zamszowe puzderko z uroczą perłową broszką.

– Pieniędzy? Wydałam je już w pierwszych dwóch sklepach.

– A jak płaciłaś potem?

Wzruszyła nagim ramionkiem.

– Ależ tak, jak wcześniej, gdy żyłam z Algiem. Zostawiałam wszędzie twoje wizytówki.

– I uznali twój kredyt?

– Oczywiście. Ledwie trafiłam do trzeciego sklepu, już wszyscy wiedzieli, że teraz żyję z tobą. Madame Betise (u niej też byłam, ale przez myśl mi nie przeszło kupować tych okropnych pończoch) przywitała mnie i oznajmiła, że jesteś bardzo przystojny, o wiele przystojniejszy od Bullcoksa. On jest, oczywiście, bogatszy, ale to nie bardzo ważne, kiedy mężczyzna jest tak przystojny, jak ty. Jadąc z powrotem, rozsunęłam zasłony w powozie. Ależ się na mnie gapili!

„Na mnie też”, pomyślał Erast Pietrowicz, wspomniawszy, jak oglądali się za nim przechodnie. Boże, Boże!

* * *

Późnym wieczorem siedzieli we dwoje, pijąc herbatę. Erast Pietrowicz uczył O-Yumi pić tak, jak to robią rosyjscy woźnice: ze spodka, z kostką cukru w ustach, z głośnym dmuchaniem i siorbaniem. Zarumieniona O-Yumi w rosyjskiej chuście wydymała policzki, chrupała białymi zębami cukier, śmiała się dźwięcznie. Nie miała już w sobie nic egzotycznie japońskiego i Fandorin odniósł wrażenie, że przeżyli ze sobą wiele lat, a jak Bóg da, przeżyją drugie tyle.

– I na co ci to całe jōjutsu? – powiedział. – Co ci wpadło do głowy, by studiować takie paskudztwo, które wszystko, co żywe, spontaniczne i naturalne, zamienia w chłodną kalkulację?

– A czy nie na tym polega sens każdej sztuki? Rozkłada się to, co naturalne, na najdrobniejsze elementy, żeby ułożyć je po swojemu na nowo. Sztukę miłości studiuję od czternastego roku życia.

– Od cz-czternastego? Zdecydowałaś tak sama?

– Nie, uczyć się jōjutsu kazał mi ojciec. Powiedział: „Gdybyś była moim synem, posłałbym cię, byś rozwijała zdolność myślenia, siłę i zręczność, bo one są główną bronią mężczyzny, ale ty jesteś kobietą i twoją główną bronią jest miłość. Jeśli w pełni opanujesz tę złożoną sztukę, to najsilniejsi, najmądrzejsi i najzręczniejsi z mężczyzn staną się gliną w twych rękach”. Mój ojciec wiedział, co mówi. Był najmądrzejszy, najsilniejszy i najzręczniejszy ze znanych mi ludzi. Miałam czternaście lat, byłam głupia i bardzo nie chciałam iść na naukę do mistrzyni jōjutsu, ale kochałam ojca, więc usłuchałam go. Oczywiście, jak zawsze miał rację.

Erast Pietrowicz nachmurzył się, myśląc, że w każdym innym cywilizowanym kraju ojca sprzedającego córkę do burdelu czekałoby ciężkie więzienie.

– Gdzie on teraz jest, twój ojciec? Często się widujecie? Twarz O-Yumi nagle pomroczniała, uśmiech zgasł, a wargi zacisnęły się jakby ze wstrzymywanego bólu.

Umarł, domyślił się radca tytularny i w skrusze za zadane ukochanej cierpienie pośpieszył naprawić błąd: pogłaskał ją delikatnie po wgłębieniu u nasady szyi (skądinąd od dawna już miał na to chętkę).

Dużo później, leżąc w łóżku i patrząc w sufit, O-Yumi rzekła z westchnieniem:

– Jōjutsu to niezwykła nauka. Ona jedna zdolna jest uczynić kobietę silniejszą od mężczyzny. Ale tylko dopóki kobieta nie straci głowy. Boję się, że to mnie właśnie spotkało. Co za wstyd!

Fandorin przymknął oczy, tak przepełniało go dzikie, niewysłowione szczęście.

Być albo nie być.

To głupie pytanie, jeśliś

Był raz szczęśliwy.

Łaskotki

Nocować w biurze – to dla Waltera Lockstona nie pierwszyzna. Wedle kontraktu z miastem Jokohama naczelnikowi policji municypalnej przysługiwał służbowy dom, i to z umeblowaniem, lecz do tych apartamentów sierżant jakoś nie przywykł. Kanapy i krzesła stały pod pokrowcami, wielki szklany kandelabr nie zapłonął ni razu, małżeńskie łoże pokrywało się bez pożytku pyłem – dawny mieszkaniec prerii przedkładał płócienne łóżko polowe. Smutno samotnemu w piętrowym domu – przygniatają go sufit i ściany. Dużo lepiej w biurze i własnej, znajomej, miłej ciasnocie: biurko do pracy, szafa pancerna, półka z bronią. Nie wionie pustką jak w domu. I śpi się lepiej. Walter pod byle pretekstem chętnie zostawał tu na noc. A dziś pretekst był aż nazbyt poważny.

Posiadającego rodzinę dyżurnego sierżant zwolnił do domu. W komisariacie panowała cisza i spokój. Areszt ział pustką. Ani rozhukanych marynarzy, ani pijanych klientów Numeru Dziewiątego. Chwała Bogu!

Mrucząc pod nosem piosenkę o sławnym roku sześćdziesiątym piątym, Lockston przeprał bluzę, powąchał skarpetki i włożył je z powrotem. Jeszcze dzionek da się w nich pochodzić. Zaparzył mocną kawę, wypalił cygaro, a tymczasem nastała pora udania się na spoczynek. Umościł się w fotelu. Zdjął buty, nogi położył na biurku. Miał w gabinecie koc, tu i ówdzie przetarty, lecz ulubiony, bo pod nim zawsze śniły się piękne sny.

Ziewnąwszy, sierżant zlustrował pomieszczenie. Wszystko jak należy. Trudno chyba wyobrazić sobie, żeby angielscy szpiedzy czy japy zamierzali szperać w komisariacie policji. Lecz ostrożności nigdy dość.

Drzwi gabinetu zamknięte na klucz. Okno i kraty też, otwarty tylko lufcik, żeby nie było duszno. Odstęp między prętami jest wąziutki, ledwie kot się prześliźnie.

Deszcz, mżący od południa, ustał. Na niebie zajaśniał księżyc, i to tak jaskrawy, że trzeba było nasunąć daszek na oczy.

Walter powiercił się, umościł. Za pazuchą zaszeleściły zapisane krwią papierki. Ależ bywają na świecie potwory – sierżant tylko pokręcił głową.

Zasypia zawsze szybko, lecz z początku (to lubił nade wszystko) przemkną mu przez mózg barwne scenki z przeszłości, a nawet zdarzeń na niby. Zakrążą, zawirują jedna przez drugą i jedna po drugiej, przechodząc z wolna w pierwszy, najsłodszy sen.

Tak też było i tym razem. Zobaczył końską głowę o ostrych, rytmicznie podrygujących uszach, wybiegającą naprzeciw ziemię, porosłą jak okiem sięgnąć zrudziałą trawą; potem wysokie, odległe niebo w białych chmurach, jakie widzi się tylko nad bezkresną przestrzenią; potem pewną kobietę, która kochała go (lub udawała) w Louisville w sześćdziesiątym dziewiątym; potem karzełka w barwnym trykocie, co okręcał się i przeskakiwał przez pierścień. To ostatnie widzenie, które wypłynąć musiało z najgłębiej zapomnianej przeszłości, może z dzieciństwa, przeszło nieznacznie w sen.

Sierżant zamruczał, zachwycony małym cyrkowcem, który, jak się okazało, umiał też fruwać i wypuszczać z ust języki ognia.

Tu zaczął się sen mniej przyjemny, o pożarze – śpiącemu zrobiło się za gorąco pod kocem. Pokręcił się, koc spadł na podłogę, i w krainie snów znów zapanował ład.

Ocknął się Walter grubo po północy. Nie sam z siebie – dosłyszał oddalony dźwięk. Na wpół przebudzony, nie od razu uświadomił sobie, że to dzwonek przy drzwiach.

Ten, który wisiał tam specjalnie na wypadek, gdyby zaszła potrzeba jakiejś nagłej nocnej interwencji.

Umową z Asagawą i rosyjskim wicekonsulem mówiła twardo: choćby nie wiem co, sierżant na krok nie ruszy się z komisariatu. Nawet w razie jakiejś awantury, bójki na noże, zabójstwa – niech się wypchają, to może poczekać do jutra.

Dlatego też Lockston odwrócił się na bok i chciał spać dalej, lecz alarm nie milknął.

Pójść popatrzeć? Oczywiście, bez wychodzenia, jeszcze czego. Może to pułapka. Może źli ludzie przyszli po swoje papierki.

Wziął rewolwer i bezszelestnie ruszył korytarzem.

W drzwiach było chytre okienko z ciemnego szkła. Od wewnątrz wszystko przez nie widać, z zewnątrz nic.

Lockston wyjrzał. Zobaczył na ganku japońską dziewuchę w pasiastym kimonie, jakie nosi służba hotelu International.

Tubylka wyciągnęła rękę do dzwonka i znów z całej siły go szarpnęła. Tylko że teraz wrzeszcząc:

– Porismen-san! Moja być Kumiko, hoter Intanasianaru! Nieszczęście! Malynarz zabiri! Carkiem zabiri! Birardową kija w reb! Dziura w growie!

Jasne. W sali bilardowej marynarze pobili się kijami i któryś oberwał w czachę. Zwykła sprawa.

– Jutro rano! – krzyknął Lockston. – Powiedz szefowi, że jutro przyślę konstabla!

– Nie można rano! Zaraz trzeba, marynarz umiera!

– No, a ja co, sam mu łeb skleję? Idźże, dziewucho, idź. Powiedziałem: jutro.

Japonka wciąż jeszcze dzwoniła, ale uspokojony sierżant szedł już na powrót korytarzem. Niedoczekanie, żeby naczelnik policji biegał w środku nocy do takiego głupstwa.

Nawet bez ważnych papierów w zanadrzu i tak by nie poszedł.

Gdy dzwonek wreszcie umilkł, zrobiło się całkiem cicho. Walter nie słyszał nawet własnych kroków. Nogi w skarpetkach niemal bezszelestnie stąpały po drewnianej podłodze. Gdyby nie ta absolutna cisza, sierżant nie zdołałby usłyszeć leciutkiego szelestu, jaki dobiegi zza drzwi gabinetu.

Ktoś tam był!

Lockston zamarł, serce załomotało mu galopem. Przyłożył ucho do szpary – a jakże! Ktoś szperał w biurku, wyciągał szuflady.

Też wymyślili, sukinkoty! Umyślnie wywabić go z pokoju, a potem… Ale jak wleźli? Wychodząc na korytarz, zamknął przecież drzwi na klucz!

No, czekajcie, łachudry.

Ściskając w lewej ręce rewolwer, prawie bezgłośnie wsunął klucz do dziurki. Obrócił go, szarpnął klamkę, skoczył do pokoju.

– Stać!!! Zabiję!!!

Już miał dać ognia, ale czekała go niespodzianka. Przy biurku ciemniała drobniutka figurka, trzy stopy wzrostu. W pierwszej chwili Walter pomyślał, że wciąż śpi i widzi we śnie karzełka.

Lecz gdy szczęknął kontaktem lampy i zapłonął gaz, okazało się, że to wcale nie karzełek, lecz malutki japoński chłopaczek, całkiem goły.

– A tyś kto? – wymamrotał Lockston. – Skąd? Jakżeś tu wlazł?

Diablik żwawo smyrgnął do okna, podskoczył jak małpka, wcisnął się bokiem między pręty, wkręcił w lufcik i pewnie zdołałby prysnąć, ale sierżant nie czekał. Podbiegł, zdążył capnąć go za nogę i wciągnąć z powrotem.

Przynajmniej na trzecie pytanie znalazła się odpowiedź. Golas wlazł przez lufcik. Lecz i jemu było przyciasno, o czym świadczyły zadrapania na biodrach. Dlatego pewno przecisnął się nagi – w ubraniu nie dałby rady.

Masz ci los. Sierżant czekał nie wiedzieć na kogo – na szpiegów, morderców, zdradzieckich ninja, a zamiast nich zjawił się jakiś smark.

– No już, gadaj. – Wziął dzieciaka za wąskie ramionka, potrząsnął. – Kataru! Dare da? Dare okutta? [*].

Smarkacz patrzył na ogromnego, czerwonolicego Amerykanina bez zmrużenia oczu. Uniesiona do góry twarzyczka, wąska, ostronosa, nie zdradzała strachu, była nieprzenikniona. Fretka, istna fretka pomyślał sierżant.

– Milczymy? – rzucił groźnie. – Już ja ci rozwiążę język! Mitaka? [*]

Rozluźnił sprzączkę, wyciągnął ze spodni pas.

Chłopaczek (z osiem lat, nie więcej) nadal spoglądał na Lockstona obojętnie, nawet ze znużeniem, jak malutki staruszek.

– No?! – warknął sierżant groźnym głosem.

Lecz dziwny malec nie przeląkł się, bodajże nawet poweselał. Ni stąd, ni zowąd wargi rozpełzły mu się na boki, jakby nie mógł powstrzymać uśmiechu. Z ust wysunęła się czarna rurka, coś świsnęło i sierżantowi wydało się, że w pierś użądliła go osa.

Popatrzył ze zdziwieniem: z koszuli, tam gdzie serce, sterczało coś błyszczącego. Jakaś igiełka? Ale skąd się wzięła?

Chciał ją wyrwać, lecz nie mógł jakoś unieść rąk.

Potem wszystko zahuczało, załomotało i Walter spostrzegł, że leży na podłodze. Chłopaczek, na którego dopiero co patrzył z góry, teraz zawisł nad nim – był ogromny, zasłaniał sobą cały sufit.

Niewiarygodnych rozmiarów ręka opadała w dół, coraz większa i większa. Potem zrobiło się ciemno, umilkły wszystkie dźwięki. Po piersi sierżanta przesuwały się lekkie palce. To było jak łaskotki.

Wzrok – jako pierwszy,

A gdy umierasz, dotyk

Ginie ostatni.

Głowa z karku

O zmierzchu u kresu długiego dnia Asagawa wybrał się na pirs trzydziesty siódmy. Nadbrzeże było specjalne, policyjne, dla aresztowanych łodzi. Już trzeci tydzień stała tam „Kappa-maru”, spory rybacki barkas, zatrzymany w podejrzeniu o kontrabandę. Ostatnimi czasy wzdłuż zatoki zaczęły przekradać się dżonki z Hongkongu i Ingkou. Żeglując po wodach neutralnych, oczekiwały bezksiężycowych nocy, gdy z brzegu podpłyną szybkie łódki po skrzynki wina, worki kawy, bele tytoniu i koszyki z opium. Właściciele barkasu, bracia Sakai, wpadli i siedzieli teraz w więzieniu, a dla ich stateczku inspektor obmyślił nowe zastosowanie.

Obejrzał ładownię. Sucha, pusta. Od razu czuć, że dawno nie przewożono tu ryby. Ciasnawo, naturalnie, i twardo, ale cóż, nie na księcia trafiło. Chociaż nie: właśnie akurat na księcia, mimo woli uśmiechnął się Asagawa.

A oto co wymyślił: przejąwszy od wicekonsula ważnego świadka, zamknąć go w ładowni „Kappa-maru”, odprowadzić łódź dalej od brzegu i rzucić kotwicę. Ster i żagiel zabrać ze sobą, zablokować kabestan, żeby książątku na morfinowym rauszu nie wpadło na myśl podnieść kotwicę. Niech się dzionek lub dwa pohuśta na falach. Nie ucieknie i nikt go nie ruszy. A na nadbrzeżu trzeba będzie postawić wartownika – niby dla kontroli skonfiskowanych obiektów pływających.

Teraz, o niezbyt późnej porze, po nadbrzeżu kręcili się ludzie, ale przed świtem nie będzie tu żywej duszy. Powinno pójść gładko.

Upewniony, że wszystko w porządku z barkasem, inspektor wrócił na własne śmieci.

Miniona noc i następujący po niej dzień były pełne zdarzeń. W życiu każdego człowieka przychodzi moment stanowiący punkt szczytowy jego istnienia. Często nie zdajesz sobie z tego sprawy i dopiero potem, patrząc wstecz, łapiesz się za głowę: „Przecież to było właśnie to, po co zapewne przyszedłem na świat!”. A tu za późno, nie sposób zawrócić i czegokolwiek naprawić.

Asagawa natomiast wiedział, że teraz właśnie przeżywa szczytowy moment życia, i zdecydował twardo, że nie zawiedzie karmy. Któż by pomyślał, że syn i wnuk zwykłych yoriki stanie się języczkiem politycznej wagi, dzierżąc w dłoni los cesarstwa? Czyż nie od niego zawisło, gdzie zwróci się Japonia, jaka nią pokieruje siła?

Charakterowi inspektora obca była pycha, ale dziś dzień był zaiste szczególny, z takiego dnia można być dumnym. Pozwolił więc sobie na to, rzecz jasna, w głębi duszy.

Naczelnik nadbrzeżnego komisariatu jokohamskiej policji mieszkał na wzgórzu Nogę, zajmując numer w hotelu Momoya. Zakład był z tych skromniejszych, ale schludny, koszty niewygórowane, wikt wyżej wszelkich pochwał (na parterze mieściła się pierwszorzędna makaroniarnia). Prócz tego zachodziła jeszcze jedna okoliczność, sporo dla kawalera znacząca.

Ta właśnie okoliczność (była ona płci żeńskiej i zwała się Emiko – do niej to właśnie należała Momoya) od razu sama przyniosła do pokoju kolację.

Asagawa, zmieniwszy ciasną europejską odzież na cienką yukatę, siadł na poduszce i patrzył z błogością, jak Emiko się krząta – posypuje gorący makaron proszkiem z suszonych wodorostów, nalewa z dzbanuszka podgrzaną sake. Płócienna koperta z dokumentami schowana była pod rozścielonym siennikiem.

Kobieta nie odeszła i wtedy, gdy inspektor, podziękowawszy, jął głośno wsysać palącą sobę, raz po raz podbierając pałeczkami z oddzielnej tacki ulubioną marynowaną rzodkiew. Sądząc po rumieńcu na policzkach Emiko i jej opuszczonym wzroku, można było się domyślić, że ogarnęła ją potrzeba miłosna. I choć Asagawa był śmiertelnie zmęczony, a do świtu pozostawało niewiele czasu na sen, obrażać kobietę byłoby niegodziwe. Dlatego, zakończywszy posiłek czarką znakomitej jęczmiennej herbaty, wyrzekł zdanie, mające dla nich obojga sens szczególny:

– Jakaś ty dzisiaj piękna.

Emiko zapłoniła się, przesłoniła twarz szerokim rękawem. Wyszeptała:

– Ach, nie trzeba tak mówić…

I sama już rozwiązywała sznurek od obi - szerokiego pasa, noszonego do kimona.

– Chodź tu – inspektor wyciągnął do niej ręce.

– Niedobrze. Goście czekają – mamrotała głuchym z namiętności głosem i jedną po drugiej wyciągała szpilki z włosów.

Z niecierpliwości nie rozwiązała nawet do końca pasa. Uwolniła jedno ramię, drugą ręką niecierpliwie, w do cna wyzbyty wdzięku sposób, ściągnęła kimono przez głowę. Taką właśnie Emiko inspektor lubił najbardziej. Szkoda, że nie miał dziś głowy do amorów.

– Czekałam całą zeszłą noc – wyszeptała, przypełzając na czworakach na łoże.

Asagawa zerknął, czy spod chudego materaca nie wystaje koperta, i położył się pierwszy.

Kiedy Emiko z jękiem opuściła się nań z góry, w kręgosłup wbił mu się twardy rożek, i to dość boleśnie, lecz trudno i darmo – trzeba było cierpieć.

Ale gdy wreszcie spełniony został czuły obowiązek i gospodyni ochłonęła, Asagawa, stękając, roztarł odcisk na grzbiecie i zdmuchnął lampę. Zgodnie z niezmiennym od dzieciństwa nawykiem legł na boku, podłożył dłoń pod policzek i natychmiast usnął.

Przez papierowe przegródki dochodziły najróżniejsze dźwięki. W jadłodajni gadali klienci, po schodach człapały służące, w sąsiednim numerze chrapał sąsiad, handlarz ryżem. Cały ten szum był powszedni i nie rozpraszał snu, aczkolwiek sen miał inspektor czujny. Gdy z sufitu na matę spadł karaluch, Asagawa od razu otworzył oczy i ręka sama skoczyła pod drewniany zagłówek, gdzie leżał rewolwer. Po raz drugi inspektor obudził się, bo zadzwoniła pokrywka maleńkiego porcelanowego czajniczka, stawianego zawsze u wezgłowia. „Trzęsienie ziemi, ale całkiem małe” – momentalnie pojął Asagawa i zaraz zasnął.

Lecz po trzecim przebudzeniu zasnąć się już nie udało.

W makaroniarni działo się coś niezwykłego, ktoś darł się przenikliwym głosem, trzeszczały meble, po czym doniósł się przenikliwy krzyk gospodyni:

– Asagawa-san!

Czyli że trzeba zejść – Emiko z pewnością nie alarmowałaby go o głupstwa. Pewnie znów, jak onegdaj, rozrabiają cudzoziemscy marynarze. Jakoś ostatnio nabrali zwyczaju szlajania się po tubylczych dzielnicach, gdzie wypitka wypada taniej.

Inspektor wstał z westchnieniem, naciągnął yukatę. Rewolweru postanowił nie brać, nie ma po co. Zamiast broni palnej wziął jitte, żelazny pręt z dwoma haczykami po bokach. W dawnych czasach czymś takim parowano cios miecza, ale jitte nadawał się także do wytrącenia noża lub po prostu walnięcia kogoś w łeb. Bronią tą Asagawa władał znakomicie.

Koperty po namyśle nie zostawił w pokoju, wsunął ją z tyłu za pas.

* * *

Ku uldze inspektora rozrabiali nie cudzoziemcy, lecz dwaj Japończycy. Z wyglądu najzwyklejsi chinpira - szumowiny najpośledniejszej kategorii. Nie yakuza – zwykli krzykacze, lecz tęgo pijani i nachalni. Stół był przewrócony, sporo misek rozbitych, stary wyplatacz koszyków Jaiti, który często zasiadywał się do późna, miał rozkwaszony nos. Innych gości nie widać, pewnie uciekli. Tylko w kącie siedzi jakiś rybak o miedzianobrązowej, wygarbowanej wiatrem gębie. Nic go nie obchodzi, nabiera pałeczkami makaron, na boki się nie rozgląda.

– To Asagawa-dono – główny naczelnik policji! No, teraz wam się dostanie! – krzyknęła Emiko, której chyba dostało się także – fryzurę miała rozburzoną i naderwany rękaw.

Podziałało. Jeden chinpira z czerwoną opaską na czole zaczął się skradać do wyjścia.

– Nie podchodź! My nietutejsi! Pójdziemy, więcej nas tu nie zobaczysz!

I wyciągnął zza pazuchy nóż, żeby policjant się nie pchał.

– Jak to „pójdziemy”! – pisnęła Emiko. – A kto zapłaci? Ile naczyń natłuczonych! I stół pękł przez środek!

Bez śladu obawy rzuciła się na szkodników z pięściami.

Lecz drugi rozrabiaka, z głębokimi dziobami na twarzy, na odlew dał jej w ucho i biedna kobieta bez czucia padła na podłogę. Stary Jaiti, wcisnąwszy głowę w ramiona, dał nogę z lokalu.

Asagawa i tak nie wypuściłby drani, ale za Emiko postanowił dać im solidną nauczkę.

Na początek podbiegł do drzwi i zagrodził przejście, by nie uciekli.

Tamci dwaj wymienili się spojrzeniami. Czerwony podniósł nóż na wysokość ramienia, dziobaty wyciągnął broń poważniejszą – krótki miecz wakizashi.

– No to razem! – krzyknęli i zgodnie rzucili się na Asagawę.

Ale gdzież im było mierzyć się z mistrzem jitte! Cios noża odbił niedbale łokciem, klingę miecza zaczepił hakiem, szarpnął i wakizashi poleciał w najdalszy kąt.

Nie tracąc ani chwili, Asagawa przyłożył czerwonemu żelaznym końcem w nadgarstek, wybijając mu z ręki nóż. Dziobaty zrejterował w stronę lady, zaparł się o nią plecami.

Drugi chinpira przylgnął do niego. Nie wrzeszczeli już, nie machali rękami, gęby im poszarzały ze strachu.

Asagawa niespiesznie skierował się ku nim, wymachując swą bronią.

– Zanim traficie na komisariat, nauczę was trochę, jak trzeba się zachowywać w przyzwoitych lokalach – oznajmił, wściekły na myśl, że jednak nie udało mu się wyspać.

Tymczasem miedzianomordy rybak wyjadł z miski resztki bulionu i otarł usta rękawem. Schyliwszy się, podniósł wakizashi z podłogi, zważył go na dłoni i naraz, bez najmniejszego wymachu, rzucił.

Klinga weszła inspektorowi w plecy nieco powyżej płóciennej koperty.

Asagawa obrócił się, twarz miał groźną, pełną niedowierzania. Zachwiał się, z trudem utrzymał na nogach.

Wtedy chinpira z czerwoną opaską błyskawicznie wyrwał zza pazuchy krótki, prosty miecz. Lekko, jakby opędzając się od muchy, ruszył ręką z lewa na prawo, i głowa inspektora, spadłszy z karku, wesoło poturlała się po podłodze.

Parę chwil jeszcze,

Nawet zleciawszy z karku.

Wciąż żyje głowa.

Fotografia żony

Słowo „Bullcox”, pisane alfabetem sylabicznym, zawiera pięć znaków: bu-ru-ko-ku-su. W środkowym kółeczku tajemniczego schematu znaczki były tylko dwa. Niczego zresztą to nie przesądzało: Japończycy lubią skracać zbyt długie cudzoziemskie słowa i nazwiska, i to zwykle do dwóch pierwszych sylab. Zatem w krążku napisane być mogło „bu-ru”.

Doktor położył na biurku już wieczorem przygotowany zeszyt – notatki sprzed lat pięciu, poświęcone japońskim ninja. Sekretny alfabet klanu profesjonalnych zabójców znajdował się tam właśnie, starannie skopiowany z pewnego starodawnego traktatu.

Spokojnie jaśniała zielona lampa, po kątach gabinetu gęstniały miłe cienie. Dom spał. Obie córki, Betty i Cathy, pomodliwszy się, poszły już do łóżek. Zgodnie z dawnym nawykiem, bardzo dla Twiggsa cennym, przed snem przyszły pocałować ojca – Betty w prawy policzek, a Cathy w lewy.

Starsza stała się istną pięknością, wypisz wymaluj nieboszczka Jenny, pomyślał Twiggs (myśl ta nawiedzała go co wieczór, ilekroć życzył córkom dobrej nocy). Cathy była na razie brzydkim kaczątkiem, a sądząc z szerokich ust i długiego nosa, nigdy nie będzie ślicznotką, lecz o nią doktor martwił się mniej niż o starszą. Tamta – milkliwa, cały czas tylko czytałaby romanse, a ta żywa, wesoła: takie właśnie lubią młodzi ludzie. Już któryś raz z rzędu powtarzało się historia, że Betty zdobywa adoratora, aż tu patrzeć – ten naraz decyduje się na młodszą siostrę: milej z nią i weselej.

Średniowieczni ninja korzystali przy tajnej korespondencji nie z ogólnie przyjętych znaków, lecz ze specjalnego alfabetu, tak zwanych liter shindai – pradawnego pisma, przypominającego ślady, jakie pozostawia pełznący po mokrym piasku wąż.

No dobrze, popatrzmy, jak tymi gryzmołami pisze się znak „bu”. Oto on:

Teraz „ru”. Wygląda tak:

A co w kółku? Całkiem inne znaczki. Pierwszy podobny do trzech wężyków:

Drugi – ma cały kłąb węży:

Momencik, sir! W alfabecie są także oba te gryzmoły. Pierwszy – to zgłoska „to”, drugi – zgłoska „nu” albo po prostu „n”.

Hm. Twiggs, zaskoczony, podrapał się w nasadę nosa. Cóż to za „tonu”? Cóż może znaczyć „tonu”? Nie pasuje.

Widać zapisów w schemacie nie dokonano po prostu sekretnym alfabetem ninja, lecz jeszcze dodatkowo zaszyfrowano. Jedna litera oznacza inną. No cóż, to jeszcze ciekawiej.

Doktor pożądliwie zabębnił palcami po stole w przedsmaku długiej, pasjonującej pracy. Łyknął z filiżanki mocnej herbaty, zatarł dłonie.

Naprzód, sir!

Najwspanialsze ze wszystkich danych człowiekowi rozkoszy to ruszanie mózgiem.

Czyli że, czyli że, czyli że.

Wiemy, iż „bu” Suga oznaczał literą „to”, a „ru” – literą „nu”. W innych kółkach też spotkać można te znaczki. Pierwszy – trzy razy, drugi – raz.

Idziemy dalej.

Doktor wziął lupę, wpatrzył się w kółko uważniej. Co to za malutkie kreseczki nad trzema wężykami? Brud? Nie, są narysowane tuszem. Podobne do nigori, znaku udźwięcznienia, dzięki któremu głoska „ka” zmienia się w „ga”, „ta” w „da”, „sa” w „za”. Wszystko prawidłowo: „zu” – głoska dźwięczna – wymaga, a jakże, nigori.

Twiggs nakreślił w zamyśleniu kółko, a w nim dwa znaczki:

Bez zaszyfrowania czytałoby się to tak: „to” z udźwięcznieniem (inaczej mówiąc, „do”) plus „nu” albo „n”.

Zaraz, zaraz…

Doktor w podnieceniu potarł łysinę, poprawił się na krześle. Ale tu, w zgoła rozstrzygającej chwili, cichutko zabrzęczał przymocowany nad biurkiem nocny dzwonek – osobisty wynalazek Lancelota Twiggsa: elektryczny kabel biegł od dzwonka u drzwi do gabinetu i sypialni, by późni pacjenci nie budzili dziewcząt.

Z irytacją skierował się do drzwi, ale nie doszedł – przystanął w korytarzu. Nie wolno! Mister Asagawa jak najsurowiej uprzedzał: żadnych nocnych wizyt, nie otwierać nikomu.

– Doktorze! To pan? – dobiegło zza drzwi. – Doktor Twiggs? Zobaczyłem na pańskich drzwiach tabliczkę! Na Boga, proszę pomóc!

Wzburzony, niemal łkający męski głos z japońskim akcentem.

– Jestem Jonathan Yamada, starszy subiekt firmy Simon, Ewers & Company. Na Boga, naszego Jezusa, proszę otworzyć!

– A co się stało? – spytał Twiggs, ani myśląc otwierać.

– Moja żona zaczyna rodzić!

– Nie jestem akuszerem. Potrzebny jest panu doktor Buckie, mieszka…

– Wiem! Wiozłem ją właśnie do mister Buckle’a! Ale wywróciła się bryczka! Tam, za rogiem! Doktorze, błagam! Ma ranę na głowie, krew! Ona umrze, doktorze!

Rozległo się zdławione, głuche łkanie.

Innym razem Lancelot Twiggs nie otworzyłby za nic, gdyż był człowiekiem słowa, lecz przypomniała mu się nieszczęsna Jenny, własna niemoc, straszliwa rozpacz.

– Zaraz… Zaraz.

Uchylił drzwi, nie zdejmując łańcucha.

Ujrzał pulchnego Japończyka w meloniku i surducie z trzęsącą się, zalaną łzami twarzą. Gość z miejsca padł na kolana, wyciągnął do doktora ręce.

– Błagam! Szybciej!

Poza nim na ulicy nie było nikogo.

– Wie pan, jestem niezdrów – w zmieszaniu wymamrotał Twiggs. – Na ulicy Hommuradori mieszka doktor Alberti, świetny chirurg. To ledwie dziesięć minut drogi…

– Zanim dobiegnę, żona się wykrwawi! Ratunku!

– No, cóż mam z panem począć…

Słowa, rzecz jasna, trzeba dotrzymywać, ale jest przecież i przysięga lekarska… Twiggs z westchnieniem zdjął łańcuch. Subiekt Jonathan Yamada wybuchnął:

– Dzięki, dzięki! Niech pan pozwoli ucałować swą dłoń!

– Głupstwa! Proszę wejść, tylko włożę buty i wezmę instrumenty. Proszę zaczekać w przedpokoju, to jedna chwila.

Doktor szybko skierował się do gabinetu – wziąć sakwojaż, przykryć tajemniczy schemat. Może lepiej wziąć go ze sobą? Nie… na pewno nie trzeba.

Subiekt czy nie dosłyszał, że miał czekać w przedpokoju, czy ze zdenerwowania źle zrozumiawszy, też wepchnął się za doktorem, wciąż bełkocząc o całowaniu rąk.

Na progu gabinetu krzyknął:

– Niech pan przynajmniej pozwoli uścisnąć swoją czcigodną dłoń!

– Ależ na Boga – Twiggs wyciągnął doń rękę, lewym napięstkiem usiłując domknąć drzwi. – Muszę chwileczkę być sam…

Rozgorączkowany Jonathan Yamada co sił ścisnął dłoń doktora.

– Au! – krzyknął Twiggs. – Boli!

Uniósł rękę do oczu. Na czubku serdecznego palca wystąpiła kropelka krwi. Ekspedient jął się usprawiedliwiać:

– Na Boga, proszę darować! Mam starodawny pierścień, rodowy! Przekręca się czasem, jest za duży. Zadrapałem pana? Zadrapałem? Ach, ach! To niewybaczalne! Zaraz przewiążę rękę chusteczką, jest czysta!

– Nie trzeba, głupstwo – wymamrotał Twiggs, oblizując rankę językiem. – Ja zaraz… proszę poczekać.

Zamknął za sobą drzwi, podszedł do biurka i naraz zachwiał się – jakoś pociemniało mu w oczach. Schwycił za skraj blatu.

Ekspedient zaś bynajmniej nie został w korytarzu, też wlazł do gabinetu i grzebał teraz bezceremonialnie w papierach. Wziął schemat, podniósł do oczu, kiwnął głową.

Lecz Twiggs nie zauważył dziwnego zachowania Jonathana Yamady. Czuł się bardzo niedobrze.

Patrzył na fotografię Jenny, stojącą w srebrnej ramce na komodzie, i nie mógł oderwać od niej wzroku.

Podretuszowana żona też patrzyła na Lancelota, uśmiechając się doń ufnie, z miłością.

Wszystko się zmienia,

Oprócz oblicz na starych

Fotografiach żon.

Don-don

Erast Pietrowicz spał niedługo, i to wciąż popatrując na zegarek, o wpoi do czwartej zaś cichutko wstał. Jakieś pół minuty patrzył na śpiącą O-Yumi, doznając przemożnego uczucia, niełatwego do wyrażenia w słowach: nigdy jeszcze świat nie zdawał mu się tak kruchy, a przy tym tak trwały; obrócić go mógł w szklane odłamki najsłabszy powiew wiatru, a mógł też ów świat wytrzymać napór najdzikszego huraganu.

Buty wdział radca tytularny w korytarzu. Szarpnął za ramię Masę, który siedział na podłodze przed składzikiem, opuściwszy podbródek na pierś. Sługa zerwał się od razu.

– Idź spać – powiedział szeptem Fandorin. – Neru. Teraz ja popilnuję.

– Hai. – Masa ziewnął i ruszył do swojego pokoju.

Wyczekawszy, aż dobiegnie stamtąd regularne sapanie i pocmokiwanie (czekać wystarczyło nie dłużej niż minutę), Erast Pietrowicz wszedł do księcia.

Jak się zdaje, Onokoji zdołał się w swym schronieniu urządzić całkiem nieźle. Półki z zapasami Masy i drobiazgami właściciela zawieszone były kocami. Na podłodze stała zgaszona lampa, na pustej skrzynce – resztki kolacji. Sam książę spał beztrosko, na wpół otwarłszy w półuśmiechu cienkie wargi. Najwyraźniej jego wysokość przebywał we władzy jakichś słodkich sennych widzeń. Mając w pamięci O-Yumi, widok śpiącego, tak przy tym niemiłego, odczuł Erast Pietrowicz jako bluźnierstwo. Przy tym źródło błogich snów nie budziło wątpliwości – przy poduszce połyskiwała opróżniona strzykawka.

– Proszę wstać. – Fandorin potrząsnął ramię świadka. – Ćśśś, nie bój się pan, to ja.

Ale Onokoji ani myślał się bać. Otwarłszy mętne oczy, uśmiechnął się jeszcze szerzej – działanie narkotyku wciąż trwało.

– Proszę wstać i ubrać się. Uciekamy!

– Na spacerek? – Książę zachichotał. – Z panem, drogi przyjacielu, choć na kraj świata.

Wciągając pantalony i sztyblety, przytupywał, kręcił się, a przy tym bez ustanku szczebiotał, aż trzeba było go upomnieć, by nie hałasował.

Z domu Fandorin wyprowadził swego niespokojnego towarzysza pod ramię. Drugą rękę trzymał na wszelki wypadek w kieszeni, na kolbie gerstala, ale wyjmować rewolweru nie chciał, by nie straszyć księcia.

Mżył deszcz, pachniało wilgocią. Na świeżym powietrzu Onokoji zaczął z wolna dochodzić do siebie. Oglądając się na opustoszały bulwar, zapytał:

– Dokąd mnie pan prowadzi?

– W bezpieczniejsze miejsce – wyjaśnił radca tytularny i Onokoji od razu się uspokoił.

– A ja słyszałem w pana mieszkaniu damski głos – powiedział chytrze. – I ten głos wydał mi się znajomy… Baaardzo znajomy.

– Nie pańska rzecz.

Do trzydziestego siódmego pirsu trzeba było iść długo, z księcia zdążyło wywietrzeć oszołomienie. Już nie gadał, lecz coraz częściej nerwowo rozglądał się na boki, o nic więcej jednak nie pytał. Świadkowi musiało zrobić się zimno – jego ramiona drobno podrygiwały. Być może drżenie było skutkiem zastrzyku.

Chyba doszli. Na niskim godaunie Fandorin zobaczył namalowane białą farbą cyfry „37”. Od brzegu w głąb morza ciągnęło się długie molo, którego początek oświetlała latarnia, a koniec tonął w mroku. Poskrzypywały tam cumy, czerniały sylwety łodzi.

Pod nogami głucho zadudniły deski, gdzieś w dole pluskała woda.

Ciemność nie była już tak nieprzenikniona, niebo zaczynało szarzeć w przeczuciu świtu. Wreszcie ukazał się skraj pirsu. Sterczał tam maszt sporej łodzi, a przed nim na cumowniczym pachołku siedział Asagawa w policyjnym mundurze: widać było kepi i szeroki płaszcz z peleryną.

Erast Pietrowicz puścił z ulgą ramię towarzysza, zamachał do inspektora.

Ów także pomachał w odpowiedzi. Do łodzi pozostawało ze czterdzieści kroków.

„Jakie to dziwne – pomyślał nagle radca tytularny. – Czemu nie rusza na spotkanie?”.

– Proszę tu zostać – powiedział do księcia i sam się zatrzymał.

Siedzący wstał i okazało się, że nie dorównuje wzrostem Asagawie. „Przysłał w zastępstwie policjanta?” – przemknęło przez głowę Erasta Pietrowicza, a ręka już dobywała z kieszeni rewolwer – strzeżonego Pan Bóg strzeże.

Dalej nastąpiło coś niewiarygodnego.

Policjant zerwał z głowy kepi, rzucił płaszcz i nagle znikł. Pod ubraniem nikogo nie było. Tylko czerń!

Książę zawył cienko, a Fandorina spętała mistyczna zgroza, lecz w następnym mgnieniu mrok zafalował, uwidoczniając coraz bliższą sylwetkę w czerni.

Ninja!

Z rozpaczliwym jękiem Onokoji rzucił się do ucieczki na łeb na szyję, a wicekonsul odbezpieczył gerstala i strzelił.

Czarna figura biegła nie prosto, lecz zygzakiem, to kucając, to odskakując i wykonując te manewry w nieprawdopodobnym tempie – Fandorin nie nadążał przesuwać lufy.

Drugi strzał, trzeci, czwarty, piąty, szósty, siódmy. Czyżby żadna kula nie dosięgła celu? Przecież to odległość raptem piętnastu, dziesięciu, pięciu kroków!

Znalazłszy się tuż obok Erasta Pietrowicza, niewidzialny człowiek wysoko podskoczył i nogą wybił gerstala (już zresztą bezużytecznego) z ręki skamieniałego przeciwnika. Rewolwer załomotał o deski pomostu, a wicekonsul ujrzał wprost przed sobą, w wycięciach czarnej maski, parę oczu niczym dwa rozpalone węgle.

Raz zobaczywszy te oczy, nie sposób ich było zapomnieć.

On! To on! Pogromca żmij, człowiek bez twarzy! Żyje!

Nie pojmując, jak to możliwe, i w ogóle niczego już nie pojmując, radca tytularny mimo wszystko nie myślał oddać darmo życia.

Znów, jak z Sugą, przyjął postawę bojową i – hura! – zdołał odbić łokciem pierwszy cios, wymierzony nogą. Teraz zgodnie z nauką jujitsu należało wyzyskać sukces, przejść do ataku. Erast Pietrowicz zrobił wypad (stosowniejszy w boksie), lecz przeciwnika nie trafił. Ten przepuścił nad sobą pięść, sprężyście się wyprostował i nogi Fandorina oderwały się od pomostu. Radca tytularny leciał, obracając się w powietrzu, i póki trwał ten zadziwiający lot, nie myślał o niczym. Potem, kiedy uderzył głową o skraj pomostu, tym bardziej. Zobaczył wybuch, usłyszał nader niemiły trzask, i tyle.

Ale chłodna woda, do której z głośnym pluskiem wpadło ciało pokonanego wicekonsula, przywróciła mu świadomość. Pierwsza myśl (nim jeszcze wynurzył się na powierzchnię) była: „Czemu nie zabił? Bullcox z pewnością kazał mnie zabić!”.

Po twarzy ciekła mu krew, dzwoniło w uszach, ale tracić przytomności Erast Pietrowicz nie zamierzał. Złapawszy za śliski pal, wczepił się w rozporę, podciągnął i jakoś wdrapał na pirs.

Poprzez szum i pływające przed oczyma ogniste kręgi przebiła się druga myśl. Co z księciem? Zdołał uciec? Mógł przecież zdążyć. Jeśli zdołał – jak i gdzie go teraz szukać?

Lecz bez szukania księcia się obeszło. Erast Pietrowicz zrozumiał to, kiedy w dali pod jedyną latarnią zobaczył ciemną kupkę, niczym rzucony stos szmat.

Ściskając palcami krwawiące rozcięcie, Fandorin szedł chwiejnie pomostem bez myśli o niewidzialnym człowieku, bo świetnie wiedział, że ten, gdyby chciał, byłby go zabił.

Utracjusz leżał twarzą w dół. Nad kołnierzykiem, wżarta głęboko w szyję, lśniła stalowa gwiazdka. Radca tytularny wyciągnął ją dwoma palcami. Z rany pociekła krew. Broń do rzucania, domyślił się wicekonsul, dotykając ostrożnie wyostrzonej krawędzi gwiazdki. I bodajże czymś posmarowana.

Znów się zdumiał: czemu niewidzialny człowiek ryzykował, uchylając się od kul? Mógł przecie cisnąć tę zabawkę i po sprawie.

Schyliwszy się (przy szybkim ruchu wszystko wokół niego się zakołysało), przewrócił zwłoki na plecy.

I zobaczył, że Onokoji jeszcze żyje.

W otwartych oczach przelewała się zgroza, drżące wargi chwytały powietrze.

– Nan-ja? Nan-ja? (Co to? Co to?) – wyszeptał umierający. Zapewne ani wiedział, co go powaliło, biegł na złamanie karku, niczego nie widząc; i nagle – cios niżej ciemienia.

– To był ninja. Poszczuł go Bullcox – powiedział Fandorin, walcząc z zawrotami głowy. – Odwiozę pana do lekarza. Do doktora Twiggsa.

Lecz było jasne, że żaden lekarz księciu nie pomoże. Już mętniały mu oczy.

Nagle skrzywił się, sprężył wszystkie siły i powoli, ale wyraźnie powiedział:

– Nie Bullcox… Don…

– Co?

– Don Tsurumaki.

I koniec. Szczęka, drgnąwszy, opadła; spod półprzymkniętych powiek błysnęły białka.

W nadwerężonej głowie tytularnego radcy zadudniło: don-don-don.

Życie dźwięczy tak:

Din-din, tiribom, kuku.

A w końcu: don-don.

Ból głowy

Fandorinowi zdało się, że spoczywa na deskach najwyżej od pół minuty, chcąc przeczekać ostry atak zawrotu głowy, ale gdy znów otworzył oczy, odkrył, że leży u siebie w sypialni, na łóżku, całkiem rozebrany i okryty kołdrą, a z obu stron schylają się nad nim dwie skośnookie twarze: jedna pyzata, ze szczoteczką krótko ostrzyżonych włosów, druga wąska, ze starannym przedziałkiem. Byli to Masa i Shirota, patrzący na radcę tytularnego z podobnym wyrazem skrajnego niepokoju.

– Co… ze… mną? – z trudem wypowiedział Erast Pietrowicz, ledwie obracając językiem.

Proste pytanie wzbudziło całą dysputę po japońsku, po której Japończycy skinęli sobie, jakby umawiając się na coś, i sekretarz zaczął ostrożnie:

– O świcie pani O-Yumi obudziła pańskiego sługę. Powiedziała: „Z panem źle, czuję to. Chodźmy szybko”. Pobiegła bulwarem w stronę przystani towarowej. Masahiro za nią. On mówi, że ona biegła i wciąż patrzyła na nadbrzeża. Na jednym z najdalszych, już w Mieście Tubylczym, znaleźli pana leżącego bez przytomności, we krwi.

Fandorin popatrzył na Masę, ten znacząco zmrużył oczy. „Aha – domyślił się Erast Pietrowicz – o tym, że tuż obok leżało martwe ciało, Shirocie nie powiedziano. Słusznie. Lecz skąd mogła wiedzieć O-Yumi, że wpadłem w tarapaty, i jak się domyśliła, że trzeba mnie szukać na brzegu? Zadziwiająca kobieta. Gdzież ona?”.

Popatrzył wokół – w pokoju jej nie było.

– Pani O-Yumi coś zrobiła – ucisnęła chyba jakąś żyłę i krwotok ustał. Potem oderwała skraj sukni i przewiązała panu ranę. Kazała słudze zanieść pana do domu, a sama nie wróciła. Powiedziała, że pilnie potrzeba wywaru jakiejś górskiej trawy. Masahiro nie zapamiętał nazwy. Że jeśli nie wypije się tego ziela, krew zaschnie w głowie, zmieni się w kamyk i pan może wkrótce umrzeć. Sługa doniósł pana do granicy Settlementu, a tam udało mu się napotkać wczesną rikszę. No, a rankiem do pańskiego mieszkania wbiegł pan konsul, zobaczył, że pan leży bez przytomności, przewiązany. Nakrzyczał na służącego, zawołał mnie, posłał po doktora. Wybrałem się do mister Twiggsa, wiedząc, że to pański przyjaciel… A pan konsul wyjechał pośpiesznie do Tokio, do ambasady.

W opowieści było mnóstwo rzeczy niepojętych, lecz przede wszystkim uderzyło Fandorina dziwne zachowanie Wsiewołoda Witaljewicza.

– Wbiegł?!

Żeby ceremonialny Doronin wdarł się bladym świtem do mieszkania zastępcy? Musiałoby się zdarzyć coś całkiem nieprawdopodobnego.

Shirota ugryzł się w język. Nic nie odrzekł.

– I co doktor Twiggs?

Japończycy znów spojrzeli po sobie. Odpowiedzi znowu nie było. Masa powiedział coś z troską, a sekretarz przetłumaczył:

– Powinien pan leżeć, co godzinę zmieniać okłady, a denerwować się nie wolno. Bardzo silny uraz głowy. Tak powiedział doktor Albertini.

– D-dlaczego Albertini, a nie Twiggs?

Ożywiona dyskusja po japońsku, tym razem bez przekładu.

Głowa w istocie bolała Erasta Pietrowicza okropnie, a i zbierało mu się na nudności, ale cała ta tajemniczość zaczynała go już męczyć.

Do diabła z nimi, z doktorami i z konsulem, są poważniejsze sprawy.

– Masa. Asagawa-san koko, hayaku [*] - rozkazał radca tytularny.

Sługa zamrugał oczyma, w przestrachu zerknął na Shirotę. Ten ostrzegawczo kaszlnął.

Serce załomotało mocniej, z każdą chwilą rozpędzając się coraz bardziej i bardziej. Erast Pietrowicz zerwał się, usiadł na łóżku, zagryzł wargi, żeby nie krzyknąć z bólu.

– Masa, ubierać!

* * *

O trzeciej po południu Fandorin wracał do konsulatu, ogłuszony rozmiarem katastrofy. Z pewnością byłby wstrząśnięty jeszcze bardziej, gdyby nie ciągłe zawroty głowy i łupanie, przenikające raz po raz czaszkę od skroni do skroni. Z tej racji radcy tytularnego nie opuszczało poczucie nierealności wypadków, jakiegoś ciągłego koszmaru. Wszystko było aż nazbyt, niebywale potworne. Na jawie tak nie bywa.

Inspektor Asagawa zabity przez jakichś chuliganów. Jeśli wierzyć japońskiej policji – przypadkiem, w bezsensownej pijackiej awanturze.

Sierżant Lockston zmarł u siebie w gabinecie na apopleksję.

Doktorowi Twiggsowi, jak wykazała sekcja, pękło naczynko w mózgu.

Wszystko to można by uważać za nadzwyczaj mało prawdopodobny, lecz teoretycznie możliwy zbieg okoliczności, gdyby nie niewidzialny człowiek, zabójca świadka, jak też zniknięcie wszystkich trzech dowodów rzeczowych.

Z gabinetu doktora przepadł zaszyfrowany schemat. Przy sierżancie nie znaleziono żadnych pisanych krwią przysiąg. O kopercie z raportami, która była w posiadaniu inspektora, japońska policja usłyszała po raz pierwszy.

Ilekroć Fandorin próbował rozwikłać sens tego makabrycznego łańcucha zdarzeń, nasilały się zawroty głowy, a żołądek podjeżdżał do gardła.

Do nakreślenia i przemyślenia wersji „Don Tsurumaki” brakło mu sił.

Lecz nade wszystko chorego wicekonsula dręczyło zniknięcie O-Yumi. Gdzież ona jest? Czy wróci? O jaką znów górską trawę chodzi?

Obłęd, obłęd, obłęd.

* * *

Równocześnie z Fandorinem, tyle że od strony Main Street, podjechała pod konsulat dwumiejscowa kuruma, z której wysiedli Doronin i (diabli nadali!) attaché morski Bucharcew. Zauważywszy zbliżającego się wicekonsula, wpatrzyli się weń posępnie.

– Macie go, bohatera – rzucił głośno kapitan – lejtnant do Wsiewołoda Witaljewicza. – Mówił pan, że nieprzytomny, trzy ćwierci do śmierci, a tu patrzcie, jaki skowronek. Gdybym wiedział, anibym się tu wybrał. Zawezwałbym go do Tokio.

Początek nic dobrego nie wróżył, bo w istocie skąd miałoby się wziąć coś dobrego?

Doronin wpatrzył się w białe niczym pod warstwą pudru oblicze swego zastępcy.

– Jak się pan czuje? Po co pan wstał?

– D-dziękuję, ze mną wszystko w porządku.

Fandorin uścisnął rękę konsula. Z Bucharcewem, który demonstracyjnie schował dłoń za plecami, wymienili wyłącznie nieprzyjazne spojrzenia. Tak czy owak, służyli w różnych resortach, a rangę mieli tę samą, dziewiątą, ze służbowego więc punktu widzenia żadnego uszczerbku na honorze żadnemu z nich to nie przyniosło.

Ale ranga rangą, a sytuacja sytuacją, i marynarz z miejsca zademonstrował, kto teraz uosabia tu władzę państwową.

W gabinecie konsula rozsiadł się, nie pytając, na miejscu gospodarza za biurkiem. Wsiewołod Witaljewicz musiał ulokować się na krześle, Fandorin pozostał w pozycji stojącej. Nie z hardości, lecz w obawie, że jeśli siądzie, nie zdoła już wstać. Oparł się o ścianę, krzyżując ręce na piersi.

– Sekretarzu! Hej, jak ci tam… – krzyknął w otwarte drzwi kapitan – lejtnant. – Proszę być w pobliżu, może się pan przydać!

– Słucham – dobiegło z korytarza.

Doronin skrzywił się z lekka, lecz zmilczał, a Fandorin zrozumiał. Słowa te padły dla podkreślenia pogróżki, że oto zaraz, w tej chwili, rozpocznie się sąd i zapadnie kategoryczny wyrok. Dość będzie go tylko podyktować.

– Od pańskiego zwierzchnika jego ekscelencja i ja niczego sensownego się nie dowiedzieliśmy – z urągliwym sarkazmem przemówił Bucharcew, świdrując Erasta Pietrowicza wzrokiem. – Wsiewołod Witaljewicz utrzymuje tylko, że sam ponosi za wszystko odpowiedzialność, a niczego jak należy wyjaśnić nie może. Toteż poruczono mi przeprowadzić dochodzenie. Proszę przyjąć do wiadomości, Fandorin, że w mojej osobie odpowiada pan bezpośrednio przed ambasadorem, a nawet więcej – przed całym państwem rosyjskim.

Radca tytularny po krótkim ociąganiu lekko się skłonił. Przed państwem, to przed państwem.

– A więc, po pierwsze – prokuratorskim tonem kontynuował kapitan – lejtnant – jokohamska tubylcza policja znalazła opodal jakichś składów trupa księcia Onokojiego, postaci z wyższych sfer, krewnego wielu wpływowych osób.

„Opodal składów?” – zdziwił się Erast Pietrowicz i przypomniał sobie znaczący grymas swego sługi. Ani chybi przed wyniesieniem z pirsu nieprzytomnego pana wpadł na pomysł przeniesienia zwłok w inne miejsce. Ależ zuch z tego Masy!

– Przy oględzinach papierów przedwcześnie zmarłego naczelnika cudzoziemskiej policji wyszło na jaw, że wyżej wspomniany książę Onokoji był aresztantem w więzieniu municypalnym. – Bucharcew podniósł głos, wybijając twardo każde słowo. – A zatrzymany został na wniosek rosyjskiego wicekonsula. Co to ma znaczyć, Fandorin? Co to za samowolny areszt, i to takiej osobistości? Całą prawdę, bez owijania w bawełnę! Tylko to może w pewnym stopniu zmniejszyć oczekującą pana karę!

– Nie boję się kary – odparł sucho Erast Pietrowicz. – Za pańskim pozwoleniem, zrelacjonuję wiadome mi fakty, jednakże na wstępie powinienem oznajmić, że działałem na własny rachunek i ryzyko, nie informując p-pana konsula.

Attaché uśmiechnął się z niedowierzaniem, lecz nie wdawał się w polemikę. Jak najlakoniczniej, nie pomijając jednak nic istotnego, radca tytularny zrelacjonował cały bieg zdarzeń, wyjaśnił racje swych poczynań, a zakończył wyliczeniem tragicznych skutków, do jakich te działania doprowadziły. Nie tłumaczył się i nie usprawiedliwiał też swych błędów. Jedynym ustępstwem na rzecz miłości własnej było, że zmilczał o fałszywym śladzie, wiodącym od intendenta Sugi do Bullcoksa. Konsul także przemilczał sprawę czcigodnego, choć wersja o brytyjskich intrygach była mu dobrze znana.

– Sługa mądrzejszy od pana – zjadliwie podsumował attaché. – Domyślił się, by odwlec trupa księcia gdzieś dalej, gdyż inaczej Japończycy niezawodnie zaczęliby podejrzewać rosyjskiego konsula o zabójstwo. Gdyby dać panu wiarę, Fandorin, to z pana prawdziwy patriota, bohater i partyzant, istny Denis Dawydow. A nie przeoczył pan aby wzięcia się za łby z Bullcoksem?

Wie, zrozumiał Fandorin. Teraz już wszystko jedno.

– Tak, to był mój błąd. Dałem się zwieść. Widzi pan…

Chciał wspomnieć o przedśmiertnym kłamstwie intendenta, ale Bucharcew przerwał:

– „Błąd! Zwieść się!” Dzieciak! Konfuzję będzie udawał! Dla spódniczki, to znaczy, kimona. Wyzwanie od samego Bullcoksa, głównego rządowego doradcy! Koszmar! Skandal dyplomatyczny!

Tu radca tytularny do reszty przestał cokolwiek rozumieć, tylko chwycił się za dudniącą skroń.

– Jakie w-wyzwanie? O czym pan?…

– Mścisław Mikołajewicz mówi o wyzwaniu, jakie dziś, o ósmej rano, przekazano od Bullcoksa – wyjaśnił Doronin. – Jako że był pan nieprzytomny, wyzwanie zmuszony byłem odebrać ja. Dokument, sporządzony według wszelkich reguł, pozostawia panu wybór broni, z jednym dodatkowym warunkiem: walki na śmierć i życie. Ledwie znikł sekundant Bullcoksa, pojawili się ludzie z miejscowej policji – z powodu księcia Onokojiego… Musiałem natychmiast udać się do Tokio z raportem dla jego ekscelencji.

Fandorin uśmiechnął się kwaśno – oto najlepsze potwierdzenie, że Bullcox to nie żaden spiskowiec ani zakulisowy łotr, podsyłający morderców, lecz brytyjski dżentelmen, gotów zmyć obrazę, wystawiając pierś na kulę czy ostrze.

– I jeszcze się uśmiecha! – eksplodował Bucharcew. – Okrył hańbą imię rosyjskiego dyplomaty i śmieje się! I to dla kogo? Dla jakiejś sprzedajnej…

– Milczeć! – krzyknął do kapitana – lejtnanta Fandorin. – Jeszcze słowo, a z panem też będę się strzelał do ostatniej krwi!

– Toż mało przegnać ze służby, do domu wariatów go trzeba wsadzić, w kaftan bezpieczeństwa! – wymamrotał Mścisław Mikołajewicz, lecz już bez poprzedniej wyniosłości. Strzelać się do krwi ostatniej wyraźnie nie miał chęci.

– Panowie, panowie – wtrącił się konsul. – Działamy we wspólnej sprawie, powinniśmy znaleźć wyjście z nader niemiłej sytuacji. Proszę się nie spierać! Eraście Pietrowiczu, mówił pan, że przed śmiercią książę jako przywódcę spisku wymienił Dona Tsurumakiego?

– Tak. Ale czemuż to przedsiębiorca, filantrop, entuzjasta postępu miałby zabijać ministra? Nie mieści mi się to w głowie…

Wypada jednak nadmienić, że głowa radcy tytularnego obecnie w ogóle mało co mogła pomieścić, tak dręczył ją i przeszywał ból.

– A zatem – powoli kontynuował Wsiewołod Witaljewicz, pocierając podbródek – a zatem… Całkiem logicznie: Tsurumaki – to konstytucjonalista, zwolennik parlamentaryzmu, otwierającego przed kimś takim nieograniczone możliwości. Ōkubo zaś był klasycznym przedstawicielem oświeconego absolutyzmu. Z punktu widzenia Pana Chmury minister stanowił przeszkodę na drodze postępu społecznego i ekonomicznego, skoro już pan o nim wspomniał. Nie było w tym żadnej prywaty. Po prostu „nowi Japończycy” w rodzaju naszego przyjaciela nawykli rozwiązywać problemy prosto i definitywnie. Jeszcze jak definitywnie: zbić z szachownicy jedną figurę i partia w kieszeni… A możliwości technicznych Tsurumaki miał mnóstwo. Po pierwsze, z lat wojny domowej zachował swą gwardię, oddane mu w pełni tak zwane czarne kurtki. – (Fandorin przypomniał sobie niewidocznych służących z posiadłości na Bluffie). – Po drugie, do Dona należy w istocie cała mroczna Jokohama z jej spelunkami i lokalami złej sławy. A to oznacza ścisłą więź ze światem przestępczym, z yakuzą. – (Tak, tak, Rakuen, Garbus – pomyślał Erast Pietrowicz). – Wreszcie od czasu wspomnianej rewolucji Don zachował najściślejsze związki z satsumskimi samurajami, razem z którymi walczył z szogunem.

Konsul zamilkł, wyczerpawszy zapewne swe racje, ale pod wpływem jego słów mózg radcy tytularnego wreszcie zaczął pracować, aczkolwiek opornie.

O szpiegostwie i wiarołomstwie swego rezydenta Tsurumaki wiedział świetnie. Przez lunetę mógł, jak wiadomo, śledzić nie tylko gwiazdy, lecz i sąsiedni dom, gdzie arcyczęsto nocami wyprawiał się Onokoji. Don był zaś przy tym również znajomym Sugi…

Tu kapitan-lejtnant wymierzył ostatni cios.

– Hm, a czy wiecie, panowie, że kilka dni temu nieboszczyk Suga wygrał od Tsurumakiego w karty wspaniałą posiadłość? Opowiedział mi o tym ambasador Austrii – gra toczyła się w jego willi. Czy ta informacja w czymś może nam pomóc?

Ciekawe, że po wzmiance o pojedynku ton attaché morskiego najzupełniej się zmienił. Teraz przeważała w nim nie wyniosłość, lecz troska o interesy ojczyzny.

I owszem, przekazana przez Bucharcewa nowina znaczyła bardzo wiele. Erast Pietrowicz chwycił się z jękiem za głowę.

Przecież Asagawa zamierzał wyjaśnić, kto właściwie „przegrał” do intendenta posiadłość, lecz samozwańczy śledczy dali się porwać grze w policjantów i złodziei. A tu się szkatułka cała zwyczajnie otwierała! [*]

Ileż popełniono fatalnych, nieodwracalnych pomyłek!

Teraz nie pozostał już żaden dowód rzeczowy. Wszystkie trzy poszlaki znikły. Jedyny świadek, który dużo wiedział i gotów był mówić – nie żyje.

Intendenta Sugę pochowają z honorami. Jego partia pozostanie u władzy.

Tajna izba w gabinecie naczelnika policji? Jej zawartość niczego nie dowiedzie. Została tam tylko sterta podartego papieru. Asagawa poszarpał kompromitujące dokumenty na tak drobne strzępki, że już się ich nie sklei.

– Pozostał tylko jeden haczyk – oznajmił głośno wicekonsul. – Don nie wie, że o nim wiemy.

– Dość kiepski haczyk – Wsiewołod Witaljewicz wzruszył ramionami. – I jak go wykorzystać?

Pocierając skroń, Erast Pietrowicz powiedział niegłośno:

– Jest pewien sposób. Oczywiście wielce ryzykowny, ale ja bym spróbował…

– Nic nie chcę wiedzieć! – przerwał szybko kapitan-lejtnant, robiąc nawet ruch, jakby chciał zatkać uszy. – Żadnych szczegółów. Sam pan nawarzył piwa, sam je pan teraz wypije. Nie ma pan nic do stracenia. Wszystko, co mogę zrobić, to o dwadzieścia cztery godziny opóźnić swój raport, ale musi pan wiedzieć, Fandorin: skieruję to pismo nie do naszego poczciwego ambasadora, lecz wprost do Sankt Petersburga. Tak więc, panowie konsulowie, macie równo dobę. Albo przedstawicie mi odpowiedniego kozła ofiarnego, albo nie oceniajcie mnie źle… – Mścisław Mikołajewicz wytrzymał wieloznaczną pauzę i zakończył, zwracając się już bezpośrednio do Fandorina. – Tylko proszę pamiętać: żadnych pojedynków z Bullcoksem!

– Ale jak mogę odmówić? To p-przecież niehonorowe!

– Nawet nie wiem, co byłoby większą katastrofą w obecnych stosunkach rosyjsko-brytyjskich: gdyby pan zabił Bullcoksa, czy też on pana. – Mścisław Mikołajewicz zamyślił się, lecz rozłożył ręce. – Nie, to wykluczone. Gdy w grę wchodzi honor ojczyzny, Fandorin, trzeba umieć złożyć w ofierze własny honor.

Radca tytularny popatrzył na attaché spode łba.

– Własnego honoru, kapitanie-lejtnancie, nie wolno wyrzekać się nigdy i z żadnych racji.

I znów, napotkawszy na opór, Bucharcew zmienił ton. Porzucił patos, przeszedł do konfidencji.

– Ach, dajmy temu spokój, Eraście Pietrowiczu. Czymże w obliczu historii są nasze drobne ambicje i egoizmy? A przecież ja i pan działamy tu dla dobra ojczyzny. Trwamy na rubieży całej europejskiej kultury. Tak, tak, proszę się nie dziwić. Dużo o tym w ostatnim czasie rozmyślam. A i z panem, Wsiewołodzie Witaljewiczu, spieraliśmy się nie tak dawno, drwiąc z japońskiego zagrożenia militarnego. Ale później wnikliwie to przemyślałem i przyznam: ma pan rację, po tysiąckroć rację, lecz trzeba patrzeć na to szerzej. Problem tkwi nie w malutkiej Japonii. Niebawem nowy Dżyngis – chan obruszy się na Europę. Roją się, na wpół przebudzone, gigantyczne Chiny. Gdy wzbierze ta żółta fala, sięgnie szczytem niebios, zagarniając wszelkie Koree i Mongolie, a samą jej pienistą grzywę zajmie zadziorne wyspiarskie cesarstwo ze swą drapieżną szlachtą i butną nuworyszowską burżuazją! – Głos Mścisława Mikołajewicza rozbrzmiał proroczą nutą, oko zapłonęło ogniem, widać było, że kapitan – lejtnant już wyobraża sobie, jak wygłasza tę mowę przed dostojnikami cesarstwa. – Nowy mongolizm, czyli żółte niebezpieczeństwo – tak godzi się to nazwać. Miriady, miriady okrutnych, wąskookich, krwiożerczych żółtków zaleją niepowstrzymaną faląspokojny przestwór świata, a na drodze chińskiego olbrzyma z japońską głową znów, jak w czasach Hunów i Tatarów, staniemy my, Słowianie… Oto o czym należy myśleć, Eraście Pietrowiczu, a nie o własnym honorze.

Z tą godną pod każdym względem repliką w formie błyskotliwej koleżeńskiej wymówki kapitan-lejtnant podał tyły. Nie wyrzekł już ani jednego zdania, by nie psuć efektu. Po prostu wstał, strzelił po wojskowemu obcasami, rzucił jedno jedyne słowo („Panowie!”) i pomaszerował do drzwi.

Doronin wstał, lecz nie ruszył się z miejsca.

– Shirota pana odprowadzi – powiedział półgłosem.

A odczekawszy chwilę, aż attaché znajdzie się za drzwiami, dodał z pasją:

– Szszszuja! Wszystko to kłamstwo! Żadnych dwudziestu czterech godzin nie poczeka. Już w wagonie machnie donos i zaraz wyśle go do ministerstwa, a kopię bezpośrednio do Trzeciego Oddziału. A żeby nie wyglądało to na zwykłą denuncjację, doda wszystkie te bzdury o żółtym niebezpieczeństwie, które przed chwilą nam zaserwował. – Konsul znużony opadł na fotel. – Poślą mnie na zieloną trawkę, o co zresztą mniejsza. I do diabła z tą służbą! – Nagle wesoło potrząsnął głową. – Wyżyję i bez niej, a do Rosji nie wrócę. Naturalizuję się i przekształcę w Japońca, co? Co pan o tym myśli? – Zaśmiał się, jakby dając poznać, że, ma się rozumieć, żartuje.

Na ten temat radca tytularny nie myślał nic, miał nad czym łamać swą (skądinąd i bez tego uszkodzoną) głowę.

– A więc główny akunin w tej sprawie to Don Tsurumaki – szepnął jakby do siebie.

– Jak pan powiedział? Akunin?

– No tak, główny oprych. Wyjaśniono mi, że japońskie opryszki nie są podobne do innych. To znaczy, oczywiście, też są łotrami i grabią, lecz zgodnie z zasadami i nie bez szlachetnych intencji. Coś w tym rodzaju.

Wsiewołod Witaljewicz uśmiechnął się.

– Japonia – krajem szlachetnych łotrów? Czemu nie. A już Tsurumaki to klasyczny akunin.

– A ja nie jestem pewien… Widzi pan, całkiem nieźle znam tego człowieka. – Fandorin nie zamierzał wdawać się w szczegóły. – On… On nie przypomina perfidnego intryganta. A poza tym czy wypada zaraz ufać przedśmiertnemu zwierzeniu? Już raz popełniłem ten błąd i zawierzyłem Sudze. A on, co teraz jasne, w ostatniej chwili życia myślał tylko o jednym: jak nas skierować na fałszywy trop.

– Onokoji to nie Suga. Tamten to silny, nieugięty człowiek bez lęku przed śmiercią, a pański japoński dekadent do kategorii akuninów bynajmniej się nie zaliczał.

Zamilkli, tym razem myśląc o tym samym. Konsul nic jednak nie wymyślił, pytająco popatrzył na chwytającego się co chwila za skroń zastępcę.

– Mówił pan, że zna jakiś ryzykowny sposób? Sposób na co?

– Na upewnienie się co do podstępu Dona Tsurumakiego. Albo też co do jego niewinności.

– Jak to zrobić?

– Zostałem przecież wyzwany na pojedynek. Czyli będę potrzebował sekundanta, prawda? – Erast Pietrowicz chciał się uśmiechnąć, lecz zamiast tego skrzywił się, czując nowy spazm bólu głowy.

Wierny mój druhu,

Dziś znowu jesteś ze mną -

Zwiesz się ból głowy.

Cichy głos

Wieczorem w tymże gabinecie odbyta się znów narada, acz w nieco odmiennym składzie. Attaché morskiego nie było, zamiast niego Wsiewołod Witaljewicz zaprosił Shirotę – zapewne w ramach rekompensaty za wcześniejsze wyczekiwanie w korytarzu.

Japończyk nie wyglądał jednak na urażonego, już bardziej na zamyślonego, jakby bujał gdzieś, hen, myślami. Jak jednak świadczyły rzucane przezeń od czasu do czasu repliki, relacji wicekonsula słuchał nie mniej uważnie niż Doronin.

Od Dona Tsurumakiego radca tytularny wrócił, nie rozstrzygnąwszy wątpliwości.

– Jako że brak nam wszelkich dowodów jego winy, oparłem operację na czystej psychologii. – Bladozielony Erast Pietrowicz mówił powoli, bądź za sprawą złego samopoczucia, bądź chcąc raz jeszcze przeanalizować rozmowę z podejrzanym. – Krótko mówiąc, zamierzałem Tsurumakiego nastraszyć, a przy tym podsunąć mu, jak uniknąć zagrożenia.

– Nastraszyć Dona Tsurumakiego? – zapytał z niedowierzaniem sekretarz i pokręcił głową, jakby Fandorin palnął piramidalne głupstwo.

– Ściślej – dać mu zwąchać zagrożenie. Udając więc wstrząśniętego serią wiadomych tragicznych wypadków (po prawdzie, zbytnio udawać nie musiałem), gram z nim niby to w otwarte karty. – Wicekonsul uśmiechnął się gorzko. – Jesteśmy wszak p-przyjaciółmi… Zdradzam, że cały czas prowadzę własne śledztwo w sprawie Ōkubo. Że głównego podejrzanego widzę w Bullcoksie jako przedstawicielu mocarstwa, które najlepiej wyszło na usunięciu ministra. Wspominam też, a jakże, swoich pomocników i cennego świadka, dobrze znanego Donowi księcia Onokoji. Jak widzicie, panowie, wszystko to całkiem bliskie prawdy. Lecz dalej pozwalam sobie na pewną licencję. Relacjonując ostatnie chwile umierającego świadka, nieco zmieniam jego ostatnią wypowiedź. Że mianowicie Onokoji ostatnim tchem szepnął: „To nie Bullcox, oszukałem pana, to mój…” – nie dokończył i skonał. Po czym zaczynam się dość obszernie r-rozwodzić, kogo mógł mieć na myśli nieszczęsny książę. Pytam o zdanie Dona – znał przecież dobrze nieboszczyka i bliskie mu sfery. „Mój” – kto? Brat? Kuzyn? Wuj? Tsurumaki twierdzi zafrasowany: „Brata książątko nie miało, a kuzynów i powinowatych mnóstwo, w tym wielu na bardzo wysokich stanowiskach. O którym mógł myśleć?”. Wymienia jednego, drugiego, trzeciego. Tu robię następną woltę. Medytuję: A jeśli szło mu nie o krewnego? „Mój były wasal”? „Mój przyjaciel”? Tu Don staje się jakby czujny, lecz mogło to być złudzenie… Udaję, że porzucam ten temat. Mówię: „Ale nie tylko z tym przychodzę do pana”. Opowiadam o wyzwaniu na pojedynek i że trzeba mi sekundanta. „Mam wielką prośbę, z którą zwrócić się mogę wyłącznie do p-przyjaciela”.

Erast Pietrowicz nadmienił, że na te słowa Tsurumaki uśmiechnął się jakby z wyższością, jemu zaś zaraz błysnęło w pamięci zdanie, jakie milioner rzucił kiedyś w związku z Bullcoksem: „Nawet pan nie wie, mój drogi Fandorin-san, że jedna z najwyższych radości – to poczucie tajemnej przewagi nad kimś, kto uważa się za lepszego od pana”.

– Nadszedł czas, by przejawić emocje – po tak opanowanej osobie, jak panów pokorny sługa, nikt jakoś się tego nie spodziewa. Tym większy efekt. „Nie mam się do kogo zwrócić – wyznaję boleśnie. – Konsul odpada, bo przełożeni zabronili mi bić się. A wszyscy przyjaciele – doktor Twiggs, sierżant Lockston, inspektor Asagawa – zginęli skrytobójczą śmiercią. A jakże, skrytobójczą, dam głowę! To robota przeklętych ninja! Ale to tylko sprawcy, a wysłał ich ten, o kim nie zdążył powiedzieć Onokoji. Klnę się, że za wszelką cenę znajdę tego człowieka! Przetrząsnę cały krąg kontaktów Onokojiego! To ktoś bardzo mu bliski, inaczej nie zwałby go «moim»!” Z pięć minut jeszcze żołądkuję się na ten temat, by Tsurumaki zakonotował sobie wszystko jak trzeba. „Mój dobroczyńca” czy „mój opiekun” – to przecież takie proste. Jeśli nie wpadłem na to dziś, niechybnie wpadnę jutro. Dona, o ile jest winien, nie mogło to nie zatrwożyć.

Wracając myślą wstecz, Erast Pietrowicz spróbował określić wyraz, z jakim milioner słuchał jego krzyków. Brodata twarz Tsurumakiego była skupiona i poważna, gęste brwi zmarszczone. Cóż to było? Czujność czy zwykłe przyjazne współczucie? Diabli go wiedzą…

– Potem biorę się w karby i przemawiam spokojnie: „Rozumiesz, mój drogi, że gdybym dostał to wyzwanie jeszcze wczoraj wieczór, bez wahań zabiłbym Bullcoksa, nie dla kobiety, ale za wszystkie te domniemane draństwa. Ale teraz widać, że się myliłem, bo żadnych szczególnych draństw nie popełnił. Bullcox to tylko strona obrażona i racja przemawia za nim. Wdarłem się do jego domu, wszcząłem awanturę, przemocą porwałem kobietę, którą kocha… Nie chcę i nie mam prawa go zabić, ale nie mam też ochoty ginąć. Jestem młody, szczęśliwy w miłości. Czemu miałbym umierać? A oto treść mej prośby. Jako mój sekundant pomoże mi pan podyktować takie warunki starcia, przy których nie musiałbym ani zabić, ani zginąć, oczywiście bez uszczerbku na honorze. Próbowałem wymyślić coś sam, ale szwankuje mi głowa”. I co do tego, panowie, możecie mi wierzyć, bynajmniej nie łgałem. – Radca tytularny ścisnął skronie, zamknął oczy i pozwolił sobie na krótką przerwę. – Jak widzicie, moje rachuby są proste. Jeśli Don jest tym, którego szukam, bez wątpienia wykorzysta dogodną okazję pozbycia się cudzymi rękoma dokuczliwego i niebezpiecznego prześladowcy. Zamyślił się wtedy na długo, a ja cierpliwie czekałem…

– No i co? – nie wytrzymał Doronin. – Winien czy nie?

– Moim zdaniem, nie. – Erast Pietrowicz westchnął. – Zresztą osądźcie sami. Tsurumaki pyta: „Dobrze się pan fechtuje?” – „Średnio, uwielbiałem to jako chłopak i byłem nawet pierwszą szpadą w gimnazjum, lecz potem rzuciłem ten sport, strzelam dużo lepiej”. On powiada: „Broń palna jest zbyt niebezpieczna, już lepiej biała. Wystarczy, jeśli umie pan trzymać szpadę. Pójdę do Bullcoksa i powiem, że wybór został dokonany. Nie będzie mógł odmówić, a bić się także, bo rzecz w tym, że nie tak dawno spadł z konia i złamał nadgarstek. Ma całkiem sztywny przegub”. Ja do niego: „Nie, za nic, to podłość!”. Don replikuje: „Podłością byłoby, gdyby zamierzał go pan zakłuć, ale po prostu wytrąci pan Bullcoksowi szpadę, przystawi mu ostrze do gardła i z dominującej pozycji wyrazi ubolewanie za wtargnięcie do jego domu – i tylko za to. A ja już się zatroszczę, by o pojedynku dowiedziała się publiczność, tak że widzów nie zbraknie. Rozbrojony i oszczędzony publicznie, nie będzie mógł wyzwać pana powtórnie”. Taki oto plan wymyślił Tsurumaki. Trochę to trąci wschodnią p-perfidią, lecz na swój sposób jest sprytne. Wygląda, że Onokoji skłamał. Don jest niewinny.

– Winny, jeszcze jak winny! – wykrzyknął z pasją Wsiewołod Witaljewicz. – Brawo, Fandorin, a to się panu udało wywieść Dona w pole! Oszukał pana! Po pierwsze: za nic nie pamiętam, żeby Bullcox chodził ostatnio z ręką na temblaku, a po drugie – to znakomity szermierz, co pański luby przyjaciel przemilczał, pomny, że jest pan w Jokohamie od niedawna i wiedzieć tego nie może. Pamiętam, jak w zeszłym roku w Klubie Sportowym odbyło się spotkanie fechmistrzów europejskich i japońskich. Ci pierwsi walczyli według wyboru stępioną szpadą, rapierem albo dwuręcznym mieczem, drudzy – mieczem bambusowym. Nasi ponieśli druzgoczącą porażkę. Jedynym, który stanął na wysokości zadania, był Bullcox. W końcowym starciu dotrzymał pola ze szpadą w dłoni najlepszemu tubylczemu fechmistrzowi. Wie pan, kto nim był?

– Tsurumaki Donjirō – szepnął Shirota. – Tak, pamiętam. To był przepiękny bój!

– Wspaniale odegrał pan swoją rolę, Eraście Pietrowiczu. On jest pewien, że działa pan w tajemnicy przede mną, wobec czego nie ma pan od kogo dowiedzieć się prawdy.

– Czyli że Onokoji nie zełgał, czego w-właśnie starałem się dowieść – podsumował z satysfakcją radca tytularny. – I choć wciąż czeka nas, oczywista, zgromadzenie dowodów, prawidłową odpowiedź już znamy.

– Co teraz ma pan zamiar zrobić? Przecież wyznaczono już termin?

– Tak, Tsurumaki wybrał się przy mnie do Bullcoksa i po półgodzinie wrócił z informacją, że pojedynek odbędzie się jutro o ósmej rano na wzgórzu Kitamura nad Bluffem.

– I pakuje się pan w tę pułapkę?

– No pewnie. Proszę bez obaw, Wsiewołodzie Witaljewiczu, przygotowałem na tę okazję plan rezerwowy. Może uda się obejść i bez gromadzenia dowodów.

– A jeśli on pana zabije?

Fandorin wzruszył lekceważąco ramieniem: takiej ewentualności plan nie przewiduje.

– To będzie bardzo piękna śmierć! – rzekł nagle Shirota i czemuś się zaczerwienił.

„Miałbym wtedy sporą szansę powiększyć liczbę «szczerych ludzi» – pomyślał Erast Pietrowicz, widząc, że oczy sekretarza płoną ogniem podniecenia. – A do portretów Aleksandra Siergiejewicza i marszałka Saigō jak nic dołączyłby kolejny”.

– Panowie wybaczą. Zmęczyłem się jakoś. Chyba się p-położę…

Wyszedł, starając się nie chwiać, lecz w korytarzu musiał chwycić się ściany, a tuż za progiem mieszkania poczuł nagle, że podłoga zmienia się w coś na kształt pokładu statku. Statek chybnął się w prawo, stanął dęba w lewo, a wreszcie całkiem uciekł mu spod nóg. Erast Pietrowicz upadł.

Na jakiś czas musiał pewnie stracić przytomność, bo ocknąwszy się, leżał już w łóżku, a Masa przykładał mu do czoła coś chłodnego. Było to niewymownie przyjemne. Fandorin podziękował: Arigatō! - i znów utonął.

Przychodzili Asagawa, doktor Twiggs, a spoza ich ramion wyzierał sierżant Lockston z jakiegoś powodu nie w kepi, lecz w szerokoskrzydłym kapeluszu. Patrzyli na leżącego Erasta Pietrowicza bez słów, wymieniając ze sobą spojrzenia.

Potem zastąpiła ich druga, słodsza wizja: O-Yumi. Twarz miała mniej piękną niż na jawie, bladą, umęczoną, smętną, na policzki opadały rozpuszczone włosy, ale Fandorin mimo wszystko ucieszył się niesłychanie.

– To nic, że nie jesteś za ładna, proszę tylko: nie znikaj!

Uśmiechnęła się na mgnienie i znów spoważniała. Nagle poduszka, na której spoczywała głowa chorego, uniosła się sama, a przed wargami Fandorina pojawiła się czarka.

– Pij, pij – zaszemrał miły głos i Erast Pietrowicz, oczywiście, wypił.

Napój był gorzki i wonny, lecz on patrzył na smukłą dłoń, trzymającą czarkę, i to pomagało.

– Dobrze, a teraz śpij. Poduszka na powrót opadła.

– Gdzieś była? – zapytał Fandorin, dopiero teraz pojąwszy, że O-Yumi mu się nie zwidziała. – Tak na ciebie czekałem!

– Daleko. Na górze, gdzie rośnie cudowne ziele. Śpij. Jutro głowa zaboli cię jeszcze mocniej. To będą oczyszczać się żyły. Trzeba przecierpieć. A w południe dam ci drugi napar, ból wtedy ustąpi i niebezpieczeństwo minie. Zaśnij, śpij mocno, mocno, nie odejdę, póki nie uśniesz…

„Byle więc jak najdłużej nie zasnąć – pomyślał. – Cóż lepszego, niż leżeć i słuchać tego głosu?”.

Za dnia nie, nigdy.

Tylko nocami słyszę

Twój tak cichy głos.

Tęczowe skrzydełka ważki

Fandorin obudził się tuż po świcie, dręczony przeraźliwą migreną. Wczoraj ból był głuchy, atakował falami, a teraz w skroń wkręcano mu jakby korkociąg, wiercąc nim wciąż i wciąż, choć i tak wszedł już do cna, po sam uchwyt. Jednak nieubłagana siła nadal obracała gwint i zdawało się, że czaszka za moment nie wytrzyma, trzaśnie.

Jeszcze gorzej, że znów znikła O-Yumi. Otwarłszy oczy, Erast Pietrowicz zobaczył przy łóżku tylko Masę, trzymającego w pogotowiu miseczkę z lodem i wilgotny ręcznik.

– Pani wyszła – zdołał ten jakoś wyjaśnić. – Przed północą. Narzuciła płaszcz i wyszła. Powiedziała, że wróci. Kazała przygotować lód.

Gdzie wyszła, po co, czy aby rzeczywiście wróci?

Myślenie męczyło, lecz dzięki niemu i lodowym kompresom udało się na czas pewien zapomnieć o korkociągu.

Sekundant przybył o wpół do ósmej, odziany w stosowną do powagi chwili czerń, a miast nieodłącznego fezu – w cylinder, za grosz nie pasujący do pyzatej fizjonomii Dona.

Radca tytularny był dawno gotów. Jego udręczona twarz nie ustępowała bielą koszuli, lecz krawat zawiązany był starannie, przedziałek nienagannie lśnił, a czubki wąsów stanowiły wzór symetrii.

Wątpiąc w zdolności aktorskie swego kamerdynera, Erast Pietrowicz nie próbował mu nawet wyjaśniać, że Tsurumaki został teraz rozpoznany jako główny akunin, dlatego też Masa przywitał gościa z całym szacunkiem. O celu porannej wizyty sługa, chwała Bogu, też nie wiedział, inaczej bez wątpienia przyczepiłby się niby rzep, a powinien zostać w domu i czekać na O-Yumi. Wsiedli do powozu, pojechali.

– Wszystko gotowe – konspiracyjnym szeptem oznajmił Don. – Słuchy puszczone, miejsce do podglądania wyśmienite, będą świadkowie, może pan nie wątpić.

Patrzeć na rumianą, uśmiechniętą twarz łotra było przykro, lecz radca tytularny zdobył się na ten wysiłek, podziękował i wszczął rozmowę o pogodzie. Pogoda jak na sezon deszczów była zresztą wspaniała: pochmurno, lecz sucho i bryza od morza.

Kareta wznosiła się szosą wciąż wyżej. Malownicze wille Bluffu zostały w dole. Wokoło były wzgórza, zarośla i piaszczyste spacerowe ścieżki.

Już są, wskazał Tsurumaki.

Opodal drogi, na krągłej polance, otoczonej z trzech stron gęstymi zaroślami, czerniały trzy postacie. Jeden z mężczyzn zdjął kapelusz, żeby otrzeć czoło chustką – po ryżej szewelurze Fandorin poznał Bullcoksa. Drugi był w szkarłatnym mundurze i przy szabli, pod pachą trzymał długie zawiniątko. U nóg trzeciego stał sakwojaż. A więc zapewne lekarz.

– Oho, jest i publika. – Japończyk zachichotał z zadowoleniem. – Widownia pełna.

Miejsce istotnie wybrane było przemyślnie. Chociaż krzaki poniekąd zakrywały plac boju przed cudzym wzrokiem, wrażenie prywatności było mylące. Tuż nad polanką piętrzyła się skała z wierzchołkiem także zarosłym jakąś roślinnością, i tam pośród zieleni sterczały cylindry, meloniki, bielało nawet parę damskich parasolek. Gdyby zza chmur wyjrzało słońce, z pewnością błysnęłoby na szkłach teatralnych lornetek.

„Publiczność się rozczaruje” – pomyślał Fandorin, stąpając po wilgotnej od rosy trawie.

Sekundant Bullcoksa skłonił się oficjalnie i przedstawił: major Ruskin. Przedstawił się i lekarz: doktor Stein.

– Muszę powiedzieć panu Bullcoksowi coś ważnego – powiedział radca tytularny gdy major rozwinął przed nim jedwabną chustę, w którą zawinięte były dwie szpady.

Rezerwowy plan był elementarnie prosty.

Zapytać Bullcoksa, czy niedawno złamał sobie napięstek. Jeśli odpowie: „Nie, nic podobnego”, publicznie, przy świadkach zdemaskować Tsurumakiego. Odsłonić podłe, nie do pomyślenia dla sekundanta oszustwo. Od razu przejść do sprawy głównej, rzucić oskarżenie o spisek przeciw Ōkubo. Dowodów nie ma, ale zdradzieckość Dona nastroi przeciw niemu świadków i zmusi ich do wysłuchania wicekonsula do końca. Aczkolwiek Bullcox wychodzi z siebie z zazdrości, jest jednak człowiekiem polityki i świetnie pojmie całą wagę tych słów. Bo mało, że Tsurumaki uknuł mord polityczny, to jeszcze próbował rzucić cień na Wielką Brytanię i jej przedstawiciela. Prawda wyjdzie na jaw i nikt już nie będzie miał głowy do pojedynku. Widzów czeka rozczarowanie.

Gdyby nie ból głowy i troska o O-Yumi, radca tytularny bez wątpienia wymyśliłby coś sensowniejszego. „Plan rezerwowy”, wątpliwy płód migreny okazał się nic niewart i niesławnie rozsypał się w proch od pierwszego zetknięcia z realnością.

– Czcigodny uprzedził mnie, że pan zdolny jest do czegoś takiego. – Ruskin się skrzywił. – Nie, nie, żadnych przeprosin. Pojedynek odbędzie się w każdym przypadku.

– Ani myślę przepraszać – chłodno upewnił go wicekonsul. – Chodzi o sprawę wagi państwowej.

Na twarzy majora zastygł wyraz tępego uporu.

– Otrzymałem jasną instrukcję: żadnych rozmów między przeciwnikami. Czy zechce pan wybrać szpadę?

– Hej, Ruskin, co tak długo? – w rozdrażnieniu krzyknął Bullcox.

– Dowiedziałem się, że pański przyjaciel złamał niedawno prawą rękę – pośpiesznie powiedział sekundantowi Fandorin, zaczynając się denerwować. – Jeśli to prawda, to pojedynek na szpady nie może się odbyć, toteż, ma się rozumieć, postanowiłem…

– Bzdura – przerwał pogardliwie Anglik. – Żadnej ręki Algernon nie łamał. Ten numer nie przejdzie. Mówiono mi, że wśród Rosjan jest mało dżentelmenów, lecz wszystko ma swoje granice!

– Po Bullcoksie zajmę się panem – obiecał radca tytularny. – Wepchnę panu te słowa na powrót w pańską żeliwną cz-czaszkę.

Niechlubny brak opanowania, jaki okazał Fandorin, tłumaczyła bez reszty irytacja na siebie. Erastowi Pietrowiczowi zaczynało świtać, że jego plan spali na panewce. Dość było spojrzeć na Tsurumakiego – nie skrywał tryumfalnego uśmiechu. Domyślił się „planu” i jest oczywiście pewien, że nabił Rosjanina w butelkę.

Pozostawała jeszcze jedna nadzieja: powiedzieć wszystko Bullcoksowi, gdy staną twarzą w twarz.

Wicekonsul, nie patrząc, wyciągnął jedną ze szpad za obciągniętą skórą rękojeść.

Rzucił na ziemię płaszcz, pozostając w samej koszuli.

Major dobył szabli.

– Proszę na metę, złączyć klingi. Zaczniecie po moim uderzeniu. Warunki mówią, że walka trwa, póki jeden z przeciwników zdolny jest utrzymać broń. Go!

Dźwięcznie stuknął szablą w skrzyżowane szpady i odskoczył w bok.

– Muszę panu coś przekazać – szybko i niegłośno, by nie wciągać w to sekundanta, zaczął Fandorin.

– Ha! – sapnął miast odpowiedzi czcigodny i obruszył na przeciwnika całą kaskadę wściekłych ciosów.

Ledwo nadążając z paradami, wicekonsul był zmuszony się cofnąć.

Z góry dobiegły okrzyki, szum oklasków, głos kobiecy krzyknął: „Brawo!”.

– A stójże pan, do diabła! Jeszcze zdążymy powalczyć! Padliśmy obaj ofiarą intrygi politycznej…

– Zaszlachtuję! Zaszlachtuję! Tylko nie od razu. Najpierw oskopię jak barana – zachrypiał Bullcox i ześliznął się ostrzem po klindze Fandorina, mierząc jakby wprost w pachwinę.

Erast Pietrowicz wywinął się cudem, padł, skoczył na nogi, znów zajął postawę obronną.

– Ty idioto! – syknął. – Idzie o honor Anglii!

Ale spojrzał w nalane krwią oczy czcigodnego i pojął nagle, że ten go po prostu nie słyszy, że nic go nie obchodzi ani honor Anglii, ani kwestie państwowej wagi. Jaki Ōkubo, jakie intrygi? Był to stary jak świat bój samców o samicę, zacieklejszy i ważniejszy od wszystkiego świecie. Mądry Don wiedział to od początku. Pojmował, że nie ma siły zdolnej stłumić żądzę krwi, jaka ogarnia porzuconego kochanka.

I radcy tytularnemu zrobiło się straszno.

Z tego, jak Bullcox atakował, jak pewnie odpierał nieśmiałe kontrwypady byłego czempiona gubernialnego gimnazjum, było w pełni jasne, że wynik pojedynku jest przesądzony. Anglik mógł zabić przeciwnika już nieraz, na drodze stał mu tylko upór, z jakim postanowił zrealizować swą pogróżkę: wszystkie ataki przypuszczał wyłącznie w okolicę Fandorinowskich bioder. Po części ułatwiało to słabszemu przeciwnikowi zadanie – dość było skupić się na obronie jednej części ciała, lecz opór nie mógł trwać długo. Nienawykły do szermierki przegub zdrętwiał, parować ciosy stawało się coraz trudniej.

Nierzadko Erast Pietrowicz, tracąc równowagę, padał i Bullcox czekał, aż wstanie. Dwukrotnie przyszło odbić puszczony sztych gołą lewą ręką, raz ostrze przedarło się przez paradę i przeszyło biodro – Fandorin ledwie się uchylił.

Koszula była czarna od błota i zielona od trawy, na rękawie rozpływały się purpurowe plamy, po udzie też ściekała krew.

Z desperacji tytularny radca wpadł na rozpaczliwą myśl: skoro wszystko przepadło, czyby nie podbiec do Dona i nie przebić mu na wylot tłustego brzucha?

Prób doprowadzenia Bullcoksa do rozsądku wicekonsul zaniechał. Szkoda mu było oddechu. Patrzył tylko w jeden punkt – na myszkującą klingę wroga. Kontratakować nie próbował: byleby odbić stal stalą, a jeśli się nie uda – ręką.

Czuło się, że Anglik rankami nie biega naokoło placyku krykietowego, nie rozciąga ekspandera i nie dźwiga ciężkiej sztangi. Mimo całej zręczności i sztuki Bullcox zaczynał się męczyć, purpurowa twarz spływała mu strugami potu, zlepiły się ogniste kudły, ruchy stawały się coraz oszczędniejsze.

Naraz zatrzymał się, niearystokratycznie wytarł czoło rękawem i wycedził:

– Dobra, niech cię diabli, umrzyj mężczyzną.

Po czym nastąpił piekielny szturm, który zagnał Erasta Pietrowicza w róg polanki, pod same krzewy. Serię wypadów zakończył mocny cios z ramienia. Fandorin i tym razem zdążył uskoczyć, lecz w tym właśnie krył się zamysł napastnika – obcas wicekonsula pośliznął się na korzeniu. Upadł na wznak. Publika z góry jęknęła, uznawszy, że tym razem czcigodny nie da się już przeciwnikowi podnieść – spektakl zbliżał się do końca.

Bullcox przydepnął prawą rękę Fandorina, wzniósł ostrze, by przygwoździć Rosjanina do ziemi i nagle jakby się zamyślił, a nawet rozmarzył: oczy na wpół skryły się za powiekami, usta zaś, na odwrót, nieco się otwarły. Z tym dziwnym wyrazem twarzy czcigodny sekundę czy dwie chwiał się w przód i wstecz, po czym sflaczał i runął wprost na łapiącego oddech Erasta Pietrowicza.

Z trawy, migocząc tęczowymi skrzydełkami, wzleciała przestraszona ważka.

Takie są właśnie.

Jak aniołów i elfów.

Skrzydełka ważki.

Błękitna gwiazda

Jakże zmieniło się wszystko w porównaniu z ubiegłą nocą! Świat nie przestał być niebezpieczny. Przeciwnie, stał się jeszcze bardziej zaskakujący i drapieżny. Skądś, z mroku – Fandorin świetnie to wiedział – bez przerwy śledził go badawczy wzrok człowieka o lodowatej krwi węża. Lecz mimo wszystko życie było piękne.

Erast Pietrowicz siedział w ciemności, nacisnąwszy na oczy daszek mundurowej czapki, i czekał na umówiony znak. Ognik cygara żarzył się w ciemności, z pewnością widoczny z każdego z sąsiednich dachów.

Ciało, serce i rozum radcy tytularnego ogarniała błogość.

Ciało – bo przeszła Fandorinowi migrena, przestały dolegać otarcia i rany. Gdy zlanego krwią pojedynkowicza przywieziono do domu, pierwsza na spotkanie wybiegła O-Yumi. Nie pozwoliła Doroninowi wezwać doktora, sama zajęła się rannym. Namaściła czymś wonnym jego rany na ręce i biodrze – i krwotok momentalnie ustał. Potem dała Erastowi Pietrowiczowi do wypicia napar z trawy, i z czaszki radcy tytularnego jakby spadła stalowa obręcz. Fandorin potrząsnął głową, zamrugał oczyma, nawet poklepał się dłonią w ciemię, lecz nudności, ból i zawroty głowy ustały. Co więcej, znikło gdzieś zmęczenie, mięśnie dźwięczną siłą napełniła energia – tylko znów chwytać szpadę i zobaczy się jeszcze, kto kogo. W ciągu dnia nowo nabyta cudowna lekkość wszystkich członków nie osłabła, może nawet okrzepła. I to w samą porę. Zapowiadała się bowiem wielce burzliwa noc.

Serce pogrążało się w błogości, bo za ścianą spała O-Yumi. A w końcu, czy to nie najważniejsze?

Rozum opływał błogością, bo Erast Pietrowicz znów miał plan, tym razem prawdziwy, znakomicie obmyślony i przygotowany – nie jak ów bękarci twór zbolałego mózgu, który omalże kosztował go życie. To wprost cud, że ocalał!

Kiedy zwycięski Bullcox runął na pokonanego przeciwnika, nikt z widzów nie pojął, co właściwie zaszło, a już najmniej ze wszystkich – gotujący się na śmierć Fandorin. Zepchnął z siebie ciężkie ciało Anglika, uniósł się i otarł czoło (po którym ściekał chłodny pot) ręką (po której ściekała gorąca krew). Czcigodny leżał rozciągnięty z wykręconą dłonią, ściskającą wciąż rękojeść szpady.

Ku leżącym biegli już lekarz i sekundanci.

– Ciężko ranni? – krzyknął doktor Stein, przykucając. Nie doczekawszy się odpowiedzi, szybko obmacał wicekonsula. Na rany machnął ręką („może poczekać”) i zajął się Bullcoksem. Zmacał puls, uniósł powiekę, gwizdnął:

– Apopleksja. Jakże można tak skakać i miotać się przy takim ciśnieniu! Mister Tsurumaki, ma pan najobszerniejszą karetę. Czy odwiezie go pan do domu? Pojadę z panem.

– Oczywiście, odwiozę, po sąsiedzku – zatroszczył się Don i unikając wzroku Fandorina, wziął czcigodnego pod pachy.

Erasta Pietrowicza dostarczył do konsulatu major Ruskin, bladością nieustępujący wicekonsulowi. Był uprzedzająco troskliwy, wypowiedział mnóstwo przeprosin za opryskliwość wynikłą z nieporozumienia – niewątpliwie obawiał się serio o losy swojej „żeliwnej czaszki”. Ale radca tytularny ani myślał o majorze. Młodym człowiekiem targał dreszcz – nie ulgi i nie rozstroju nerwów. Fandorin był wstrząśnięty jawną interwencją Fatum, które znów, już nie po raz pierwszy, ratowało go, przychodząc na pomoc w rozpaczliwej, beznadziejnej sytuacji. Tegoż było trzeba – żeby udar trafił Bullcoksa właśnie w chwili, gdy zwyciężonemu zostawała nie więcej niż sekunda życia! Z pewnością sceptycy znajdą na to racjonalne wyjaśnienie – powiedzą, że przedsmak zemsty przyprawił Anglika, i bez tego zasapanego, o uderzenie krwi do głowy, przez co w mózgu pękło mu naczynko. Ale sam Erast Pietrowicz wiedział: znów ochroniła go szczęśliwa gwiazda, Przeznaczenie we własnej osobie. Lecz w jakim celu? I jak długo to jeszcze potrwa?

* * *

U łoża okrwawionego cierpiętnika zebrali się wszyscy lokatorzy konsulatu: i całkiem pożółkły z niepokoju Wsiewołod Witaljewicz, i Obayashi-san, i zagryzający wargi Shirota, i pochlipująca Sofia Diogenowna, i nawet służąca Natsuko, która zresztą o wiele częściej gapiła się na Masę. Obraz był poruszający, nawet wzruszający, do czego niemało przyczyniała się panna Błagolepow, która wzywała, by natychmiast, „póki nie jest za późno”, posłać na fregatę „Namiestnik” po kapłana. Ale O-Yumi przeprowadziła swe cudotwórcze zabiegi i rzekomy umierający cudownie ożył. Siadł na łóżku, potem wstał i przeszedł się po pokoju. Wreszcie oznajmił, że – do diabła ciężkiego! – jest okropnie głodny.

Tu wyjaśniło się, że nikt w konsulacie nie jadł jeszcze śniadania. Wszyscy, wiedząc o pojedynku, niepokoili się o Erasta Pietrowicza tak, że ani kęs nie przeszedłby im przez gardła. Na łapu – capu nakryto stół wprost w gabinecie Doronina w celu poufnej, strategicznej rozmowy.

Pomówiono trochę o pojedynku, a potem przerzucono się na Dona Tsurumakiego. Przebudzony rozsądek radcy tytularnego żądał rehabilitacji. Plan wyłonił się momentalnie w trakcie rostbefu i jaj sadzonych.

– On jest pewien, że leżę plackiem i nieprędko wstanę, więc mało prawdopodobne, by oczekiwał mej wizyty. To raz – mówił Fandorin, operując widelcem. – Żadnej ochrony w willi nie ma, wielokrotnie mówił, że się nikogo nie boi.

To dwa. Zachowałem klucz od furtki. To trzy. Wnioski: dziś w nocy złożę mu wizytę a Vanglaise, czyli bez zaproszenia.

– Cel? – zmrużył oczy Doronin.

– Odbędziemy a little friendly chat [*] – myślę, że mamy z Donem o czym pogadać.

Konsul pokiwał głową.

– Spodziewa się pan go nastraszyć? Już pan miał okazję się przekonać, że japoński akunin nie lęka się śmierci. A przecież go pan nie zabije.

Erast Pietrowicz wytarł wargi serwetką, łyknął czerwonego wina, wziął ćwiartkę filipińskiego ananasa. Od dawna, bardzo dawna nie jadł z takim apetytem.

– A czemuż miałbym go straszyć? On nie dziewica, a ja nie duch. Nie, panowie. Wszystko odbędzie się całkiem inaczej. Shirota, czy mogę liczyć na pańską pomoc?

Sekretarz przytaknął gestem, nie spuszczając z wicekonsula oczu.

– Świetnie. Proszę bez obaw, nie będzie pan musiał robić nic wbrew prawu. Do domu zakradnę się z Masą. Pańskie zadanie – to pod wieczór zaczaić się na wzgórzu, które wznosi się ponad posiadłością. To świetny punkt do obserwacji, na dodatek niewidoczny z dołu. Ledwie w domu pogasną światła, da pan sygnał. Znajdzie się u nas kolorowy lampion?

– Tak, zostały z Nowego Roku. Są zielone, czerwone, błękitne.

– Niech będzie błękitny. Mignie pan trzykrotnie, parę razy z rzędu. Masa będzie czekać na sygnał na ganku.

– Tylko tyle? – rozczarował się Shirota. – Po prostu dać znak, gdy w domu zgasną światła?

– Nic więcej. Światła tam gasną, kiedy odchodzi służba, resztę biorę na siebie.

Wsiewołod Witaljewicz nie wytrzymał:

– Ależ pan kocha tajemnice! No dobrze, dostaniecie się do domu i co dalej?

Erast Pietrowicz uśmiechnął się.

– Don ma sekretny sejf. To raz. Wiem, gdzie go szukać – za półkami w bibliotece. To dwa. A do tego wiem jeszcze, gdzie znaleźć klucz do sejfu – na szyi Dona. To trzy. Ani myślę Tsurumakiego straszyć, po prostu poproszę go o klucz i zajrzę do sejfu, a Masa przez ten czas potrzyma gościnnego gospodarza pod lufą.

– A wie pan, co ma w tym sejfie? – zapytał Doronin.

– Nie, ale się domyślam. Tsurumaki powiedział kiedyś, że trzyma tam złote sztaby. Zełgał, jestem pewien. Nie, ma tam coś o wiele cenniejszego od złota. Choćby pewien schemat z wężykowymi znaczkami, a może znajdą się jeszcze ciekawsze dokumenty…

Nagle konsul zachował się dziwnie: ściągnął z nosa niebieskie okulary, zamrugał w ostrym świetle. Jego usta zaczęły żyć jakimś własnym życiem – jęły drgać, krzywić się, w cienką wargę wpiły się zęby.

– Jeśli nawet pan coś ważnego tam znajdzie, i tak nie zdoła odczytać – powiedział głucho Wsiewołod Witaljewicz. – Nie zna pan przecież japońskiego, a i ze służącego nie będzie wiele pożytku. Wie pan co… – zaciął się, ale nie dłużej niż na sekundę, po czym kontynuował już na wskroś pewnym głosem. – Wie pan co, pójdę z panem. Dla dobra sprawy. Dojadło mi już być widzem. Rola męcząca i wstydliwa.

Erast Pietrowicz wiedział: jeśli ujawni teraz choćby cień zdziwienia, ciężko konsula urazi, odpowiedział więc nie zaraz, lecz jakby przemyślawszy kwestię pod kątem celowości.

– Dla dobra sprawy byłoby lepiej, gdyby został pan tutaj. Jeśli moja wycieczka zakończy się kiepsko, orzekną: szczeniak, pojedynkowicz, awanturnik. Kapitan-lejtnant i tak już postawił na mnie krzyżyk. Co innego pan – filar jokohamskiej społeczności, konsul Cesarstwa Rosyjskiego.

Brwi Wsiewołoda Witaljewicza wygięły się jak wściekłe pijawki, lecz tu do rozmowy wmieszał się Shirota.

– Ja pójdę – powiedział szybko. – Czemu nie? Dam znak, a potem miałbym niby tak siedzieć na wzgórzu? Dość głupio.

– Jeśli w kabałę wpakują się mój zastępca i sekretarz, przepadłem tak czy siak – zakipiał Doronin. – Więc już lepiej ja sam…

Ale Shirota przejawił brak szacunku – przerwał zwierzchnikowi.

– Ja się nie liczę. Po pierwsze, jestem tubylczym pracownikiem najemnym. – Uśmiechnął się krzywo. – A po wtóre, zaraz napiszę prośbę o dymisję z wczorajszą datą. W podaniu wyłożę, że nie chcę już dłużej służyć Rosji, bo rozczarowałem się do jej polityki wobec Japonii, albo coś w tym rodzaju. W ten sposób jeśli my z panem Fandorinem wpakujemy się, jak pan to nazwał, w kabałę, będzie to przestępcza zmowa niedowarzonego awanturnika (proszę wybaczyć, Eraście Pietrowiczu, ale sam się pan tak nazwał) z głupawym tubylcem, już zwolnionym z rosyjskiej służby. Nic ponadto.

Powiedziane to było rzeczowo, lecz z żarliwym naleganiem, i zakończyło dyskusję. Przystąpiono do rozważania szczegółów.

* * *

Wróciwszy do siebie, Erast Pietrowicz zobaczył, że O-Yumi leży w łóżku ledwie żywa. Twarz miała bez kropli krwi, oczy wpadnięte, stopy owiązane szmatkami.

– Co ci jest? – zawołał w trwodze. – Zachorowałaś?

Uśmiechnęła się słabo.

– Nie. Po prostu jestem bardzo, bardzo zmęczona. Ale to nic. Przejdzie.

– A co z twoimi nogami?

– Zdarłam.

Padł na kolana, wziął ją za rękę, wyszeptał:

– Powiedz mi prawdę, gdzie byłaś zeszłej nocy? Gdzie wybrałaś się dziś? Co się z tobą dzieje? Prawdę, na Boga, prawdę!

O-Yumi spojrzała na niego z miłością.

– Dobrze. Powiem ci prawdę – całą, jaką mogę. A ty obiecaj mi dwie rzeczy: że więcej o nic już nie zapytasz i że też powiesz prawdę.

– Obiecuję. Ale ty pierwsza. Gdzie byłaś?

– W górach. Trawa maso rośnie tylko w jednym miejscu, na południowym stoku góry Tanzawa, a to o piętnaście ri stąd. Musiałam wybrać się tam dwa razy, bo napar trzeba sporządzać dwukrotnie, musi być najzupełniej świeży. To cała moja historia. Teraz mów ty. Widzę, że coś planujesz, a ja się boję, mam złe przeczucia.

Piętnaście ri – to w sumie niemal sześćdziesiąt wiorst, podliczył Fandorin. Wierzyć się nie chce, że ona jeszcze żyje!

– Przegalopować przez noc trzydzieści ri! – zakrzyknął. – Musiałaś niemal na śmierć zagnać konia!

Jego słowa nie wiedzieć czemu ją rozweseliły. O-Yumi wybuchnęła cichym śmiechem.

– Koniec. Żadnych pytań więcej, obiecałeś. Teraz ty opowiadaj.

I opowiedział. O pojedynku. O tym, jak Bullcoksowi ze złości trzasnęła żyła w mózgu, o Donie Tsurumakim i o nadchodzącej operacji.

Twarz O-Yumi robiła się coraz bardziej wzburzona, coraz smutniejsza.

– Jaka szkoda… – wyszeptała wreszcie, dosłuchawszy.

– Myślisz o swoim Algiem – oburzył się natychmiast Fandorin. – No to jedź do niego, napój go swoim wywarem.

– Nie, nie o nim. Żal mi Algiego, ale jednego z was musiało spotkać coś złego, i lepiej, że jego niż ciebie – powiedziała w roztargnieniu. – Szkoda kryje się w tym, coś ty zamyślił. Nie powinieneś nigdzie chodzić nocą, to się dobrze nie skończy. Widzę to z cienia na twojej skroni. – Sięgnęła ku jego głowie, a kiedy Erast Pietrowicz uśmiechnął się, zakrzyknęła z rozpaczą: – Ty nie wierzysz w ninsō!

Spierali się jeszcze długo, ale Fandorin był niewzruszony i w końcu bezsilna O-Yumi zasnęła. Wyszedł, bojąc się niebacznym ruchem czy skrzypnięciem krzesła zakłócić jej sen.

Reszta dnia upłynęła na przygotowaniach. Z sypialni nie dochodził żaden dźwięk – O-Yumi mocno spała.

A późno wieczorem, kiedy Masa siedział już na ganku, patrząc w stronę ciemnych wzgórz nad Bluffem, Erasta Pietrowicza oczekiwał wstrząs.

Po raz kolejny przechodząc obok sypialni, przyłożył ucho do drzwi; tym razem usłyszał lekki szelest. Ostrożnie nacisnął klamkę.

O-Yumi wciąż jeszcze spała. Z łóżka dochodził jej cichy, miarowy oddech.

Stąpając na palcach, podszedł do okna, by je przymknąć – z zewnątrz ciągnęło chłodem. Popatrzył na szarą sylwetę przeciwległego domu i naraz zamarł.

Tam koło dymnika coś się ruszyło. Kot? Coś jakby za duży.

Serce zabiło mu jak szalone, lecz Fandorin nie zdradził, że cokolwiek go niepokoi. Przeciwnie: przeciągnął się leniwie, zamknął okno na wszystkie zasuwki, powoli odszedł.

Na korytarzu zaczął biec.

To dach Club Hotelu – uświadomił sobie. – Można się tam wdrapać z tyłu po schodach pożarowych.

Skoczywszy, przebiegł wzdłuż ogrodzenia do sąsiedniego budynku. W minutę potem był już na górze. Kolano wsparł o mokrą od deszczu dachówkę, wyciągnął z kabury gerstala.

Gdzieś blisko, na przeciwległej połaci dachu, zaszurały lekkie kroki.

Nie kryjąc się już, Fandorin skoczył naprzód, myśląc tylko, by się nie pośliznąć.

Dosięgnął kalenicy, wyjrzał w sam raz, żeby zobaczyć na krawędzi czarną postać w obcisłym czarnym stroju. Znów niewidzialny człowiek!

Radca tytularny wyciągnął rękę, lecz strzelić nie zdążył. Ninja zeskoczył zgrabnie.

Rozstawiając jak najszerzej nogi, Erast Pietrowicz zjechał głową w dół po dachówce, chwycił za rynnę, wychylił się.

Gdzie ninja?

Rozbił się na śmierć, czy jeszcze się rusza?

Lecz choć Fandorin usilnie się wpatrywał, nikogo się w dole nie dopatrzył. Niewidka zniknął.

– Omae ikanai. Hitori iku [*] - rzekł słudze Fandorin, wróciwszy do konsulatu. – O-Yumi-san mamoru. Wakaru? [*]

I Masa zrozumiał. Nie odrywając oczu od wzgórza, gdzie prędzej czy później winien był mignąć błękitny ognik, przytaknął. Udał się, co tu kryć, Erastowi Pietrowiczowi służący!

Jeszcze godzinę, może półtorej, radca tytularny siedział przy oknie w mundurowej czapce, palił cygara i, jak już powiedziano, wczuwał się w błogość ciała, serca i rozumu.

Śledzą? Niech sobie śledzą. Hasło dzisiejszej nocy to inicjatywa i tempo.

Przy czwartym cygarze Fandorina do pokoju zajrzał Masa. Już czas.

Zostawiwszy służącemu prostą instrukcję, Erast Pietrowicz wyszedł na ganek.

Tak, sygnał. Nad Bluffem (rzekłbyś, na samym skraju nieba) kilkakrotnie błysnęła i zgasła maleńka błękitna gwiazda.

Spróbuj wypatrzyć

Śród błękitnego nieba

Błękitną gwiazdę.

Wrzoścowa fajka

Schwycił wcześniej przygotowany welocyped, sprowadził go z ganku, biegiem przeciągnął przez dróżkę. Za bramą wskoczył na siodełko, naparł na pedały. Spróbujcie teraz śledzić!

Dla zbicia z tropu ewentualnych szpicli skręcił nie w prawo, w stronę Bluffu, lecz w lewo. Mknął pełnym gazem, coraz to popatrując w lusterko, ale z tyłu, na oświetlonym bulwarze, nie poruszył się żaden czarny cień. Być może najprostszy chwyt wypalił. Wiadomo: najskuteczniejsze są proste pomysły.

Pomysł w istocie był z gatunku dziecinnych. U okna zamiast wicekonsula siedział teraz w czapce, z cygarem w zębach, Masa. Jak dobrze pójdzie, nieprędko zauważą podmianę.

Nie zwalniając dla pewności tempa, Erast Pietrowicz zatoczył wokół Settlementu obszerny łuk i wjechał do Bluffu z drugiej strony, przez rzekę Okagawa.

Kauczukowe opony rozbryzgiwały z tryumfalnym sykiem kałuże, spod kół leciały radośnie pobłyskujące w świetle latarni bryzgi. Fandorin czuł się jastrzębiem lecącym nad nocnymi ulicami. Widzi cel, zmierza doń i nic nie zdoła mu już przeszkodzić w niechybnym ataku. Pilnuj się, akuninie!

Shirota oczekiwał w umówionym miejscu, na rogu zaułka.

– Patrzyłem w lornetkę – zaraportował sekretarz. – Światło zgasło trzydzieści pięć minut temu. Wszędzie poza jednym oknem na drugim piętrze. Służący wyszli do domu stojącego w głębi ogrodu. Piętnaście minut temu tam także zgasło ostatnie okno. Wtedy zszedłem ze wzgórza.

– Patrzył pan na taras? Mówiłem, że on lubi wpatrywać się w gwiazdy.

– Jakież dziś gwiazdy? Deszcz pada.

Fandorinowi spodobało się zachowanie sekretarza. Spokojny, rzeczowy, wyzbyty wszelkich emocji. Bardzo możliwe, że prawdziwym powołaniem Kandzi Shiroty nie było wycieranie łokci o kancelaryjne sukno, lecz zajęcia wymagające zimnej krwi i zamiłowania do ryzyka.

Byleby tylko nie nawalił, gdy zacznie się na dobre.

– No, to proszę łaskawie do stołu. Obiad podano – powiedział wesoło radca tytularny, wskazując gestem bramę.

– Pan pierwszy – odrzekł w tym samym tonie Shirota. Nadal trzymał się dzielnie.

Dobrze naoliwiony zamek i zawiasy pozwoliły przemknąć na dziedziniec bez skrzypnięcia.

Jeśli chodzi o pogodę, mieli szczęście: mrok, mglisto, szum deszczu głuszy wszystkie dźwięki.

– Plan pan pamięta? – szepnął Fandorin, wchodząc po stopniach. – Teraz do środka. Pan czeka na dole, ja wchodzę na…

– Wszystko pamiętam – odpowiedział równie cicho ów niezwykły sekretarz. – Nie ma potrzeby tracić darmo czasu.

Drzwi w domu nie zamykano, co stanowiło szczególny powód chluby gospodarza i okazało się dziś wielce dogodne. Fandorin bezszelestnie wbiegł wyścielanymi chodnikiem stopniami na piętro. Sypialnia leżała w końcu korytarza, przy wyjściu na taras.

„Najlepiej, gdyby się zbudził – pomyślał nagle Erast Pietrowicz, lewą ręką naciskając klamkę (w prawej trzymał rewolwer). – Można by wtedy z pełnym uzasadnieniem, a nie tylko z samej niegodnej żądzy zemsty, palnąć drania kolbą w łeb”.

Podkradłszy się do łóżka, Fandorin specjalnie westchnął, lecz Don Tsurumaki się nie przebudził. Spoczywał słodko na miękkim piernacie. Na głowie zamiast fezu bielała mieszczańska szlafmyca z chwaścikiem. Jedwabna kołdra podnosiła się i opuszczała miarowo na szerokiej piersi milionera. Soczyste wargi były wpółotwarte.

Spod kołnierza nocnej koszuli błyskał złoty łańcuszek.

„Teraz musi się zbudzić” – pomyślał Erast Pietrowicz, przymierzając się szczypczykami, i już podnosił rękę z rewolwerem. Serce wybijało ogłuszająco zwycięską sarabandę.

Szczęknął przecinany metal, łańcuszek ześlizgnął się po szyi śpiącego. Ów błogo zamruczał i przewrócił się na bok. W dłoni Fandorina leżała kolczasta złota róża.

„Najgłębiej śpią nie ci o czystym sumieniu, ale ci, co od urodzenia nie mają żadnego” – rzekł sobie filozoficznie wicekonsul.

Zszedłszy w dół, wskazał Shirocie gabinet – bibliotekę, gdzie niegdyś dopadł na gorącym uczynku księcia Onokojiego – niech japoński bóg ma w opiece jego grzeszną duszę.

Poszperał promieniem ślepej latarki po zasuniętych zasłonach, po wysokich szafach ze ślepymi drzwiami, po półkach z książkami. Oto jest – to ona.

– Proszę tu poświecić.

Przekazał latarkę sekretarzowi. Ze dwie minuty obmacywał grzbiety książek i drewniane podpórki. Wreszcie, gdy nacisnął opasły tom Pisma Świętego (trzeci od lewej na przedostatniej półce), coś szczęknęło. Pociągnął regał do siebie i ów otwarł się nagle jak drzwi. Za nim pobłyskiwały w ścianie stalowe wrota.

– Na dziurkę, na dziurkę – wskazał niecierpliwie Erast Pietrowicz.

Kolczasta różyczka zgrzytnęła i weszła w otwór jak ręka w rękawiczkę. Przed przekręceniem klucza radca tytularny starannie zlustrował ściany, podłogę i listwy, by znaleźć sygnalizację elektryczną. I słusznie: pod tapetą namacał grubą, twardą żyłkę. Dać się powtórnie nabić w tę samą butelkę byłoby co najmniej nieprzyzwoicie.

Znów poszły w ruch szczypczyki. Cyk, i sygnalizacja została rozłączona.

– Sezamie, otwórz się – szepnął Erast Pietrowicz, by dodać ducha Shirocie. Światło latarni zaczynało drżeć, jakby nerwy kancelisty nie radziły już sobie z napięciem.

– Co? – zdziwił się Japończyk. – Co pan powiedział? Najwyraźniej nie czytywał baśni arabskich.

Rozległ się cichy brzęk, drzwi się otwarły i Fandorin najprzód zmrużył oczy, a potem półgłosem zaklął.

W żelaznej skrzyni, pobłyskując oślepiająco w elektrycznym świetle, leżały sztaby złota. Było ich mnóstwo. Wyglądały jak chodnik ułożony ze złotej kostki.

Rozczarowanie Erasta Pietrowicza nie miało granic. Don nie skłamał. Istotnie trzyma w sejfie złoto. Co za głupota, co za nuworyszostwo! I cała operacja na marne?

Nie wierząc jeszcze w tak druzgoczącą klęskę, wyciągnął jedną sztabę i zajrzał w szparę, lecz w dolnym rzędzie też pobłyskiwał żółty metal.

– In flagranti! - rozległ się z tyłu głośny, ironiczny głos. Radca tytularny obejrzał się żywo. Ujrzał w prostokącie drzwi pełną, krępą sylwetę. Tuż potem u sufitu zajaśniały żyrandole: sylwetka zyskała kolor, kształt i trzeci wymiar.

Był to pan domu. Wciąż w tej kretyńskiej szlafmycy i narzuconym na koszulę nocną szlafroku. Lecz spod szlafroka widoczne były bynajmniej nie spodnie od piżamy.

– Pan dyplomata lubi złoto? – uśmiechnął się Tsurumaki, wskazując sztabę w ręce Fandorina.

Twarz milionera bynajmniej nie była senna. I jeszcze jeden godny uwagi szczegół: na nogach miał nie domowe pantofle, lecz starannie zasznurowane trzewiki.

„Pułapka! – Erasta Pietrowicza przebiegł dreszcz. – Leżał w łóżku ubrany i nawet obuty. Oczekiwał, wiedział!”.

Don klasnął w dłonie i z zewsząd: zza zasłon, drzwi, nawet z szaf ściennych powyłazili ludzie, jednakowo ubrani w czarne kurtki i czarne bawełniane spodnie. Służba! A Shirota mówił, że wszyscy wyszli!

Służących było nie mniej niż tuzin. Jednego – żylastego, krzywonogiego, o małpio długich rękach – zdarzyło się Fandorinowi widzieć już wcześniej. Jak się zdaje, pełnił funkcję majordomusa czy kamerdynera.

– Cóż za hańba dla Cesarstwa Rosyjskiego! – zacmokał językiem Tsurumaki. – Wicekonsul rabuje złoto z cudzych sejfów. Kamata, jū-o tore.

Zdanie po japońsku skierowane było do długorękiego. Jū – broń, tore znaczy – weź, Kamata - nazwisko.

Radca tytularny wyszedł z kręgu. Wyciągnął rękę, skierował gerstala w czoło gospodarza.

Kamata natychmiast zastygł w miejscu, pozostałe „czarne kurtki” także.

– Nie mam nic do stracenia – uprzedził Erast Pietrowicz. – Proszę kazać swoim ludziom wyjść. Natychmiast, bo… Don nie uśmiechał się już. Patrzył na radcę tytularnego z ciekawością, jakby chcąc zgadnąć: blefuje czy też mógłby naprawdę strzelić?

– Strzelę, niech pan nie wątpi – upewnił go Fandorin. – Lepsza śmierć od hańby. A skoro i tak trzeba umierać, z panem będzie weselej. Ciekawy z pana okaz. Shirota, proszę stanąć z lewej, zasłania mi pan pana Tsurumakiego.

Sekretarz usłuchał, lecz widać przez pomyłkę stanął nie z lewej, tylko z prawej.

– Świetnie pan wie, że przyszedłem tu nie po złoto. – Don się poruszył i Erast Pietrowicz ostrzegawczo szczęknął bezpiecznikiem. – Stać spokojnie, a tych tam precz!

Lecz tu wydarzyło się coś niepojętego. Aż nie do wiary.

Niezawodny wspólnik radcy tytularnego, sekretarz Shirota, z gardłowym okrzykiem zawisł na ręce Fandorina. Gruchnął strzał, kula odłupała długą szczapę z dębowego parkietu.

– Coś pan? – krzyknął Erast Pietrowicz, próbując strząsnąć zwisającego mu z ramienia Japończyka, lecz do wicekonsula w dwóch długich susach podbiegł już Kamata. Wykręcił mu rękę za plecy, a jego śladem rzucili się pozostali.

W sekundę potem rozbrojony i bezsilny Fandorin stał przyciśnięty do ściany. Trzymano go za ręce, za nogi, za szyję.

Ale Erast Pietrowicz nie patrzył na czarnych służących, tylko na zdrajcę. Ten podniósł z podłogi rewolwer i z ukłonem przekazał Donowi.

– Judasz! – wychrypiał radca tytularny. – Tchórz! Podlec!

Shirota zapytał o coś pana domu po japońsku. Prosił chyba o pozwolenie na odpowiedź. Tsurumaki skinął głową.

Wtedy sprzedawczyk odwrócił do Fandorina blade, podobne do skostniałej maski oblicze, lecz głos miał twardy, bez drżenia:

– Nie jestem tchórzem, nie jestem podły i tym bardziej nie jestem zdrajcą Judaszem. Całkiem przeciwnie: jestem wierny swemu krajowi. Wcześniej myślałem, że bez utraty honoru można służyć dwóm krajom. Lecz pan kapitan Bucharcew otworzył mi oczy. Teraz wiem, jak Rosja odnosi się do Japonii i czego możemy oczekiwać od Rosjan.

Fandorin nie wytrzymał, odwrócił wzrok. Przypomniał sobie, jak Bucharcew perorował o żółtym niebezpieczeństwie, nie uważając nawet za stosowne zniżyć głosu, a przecież w korytarzu stał Shirota…

– To polityka – przerwał Erast Pietrowicz. – Może się zmienić. Ale zdradzać kogoś, kto panu zaufał – nie wolno. Jest pan pracownikiem rosyjskiego konsulatu!

– Już nie. Jak panu wiadomo, złożyłem podanie o dymisję i nawet napisałem, czemu nie mogę dłużej służyć Rosji.

I to także była prawda!

– A bardziej honorowo jest służyć temu mordercy? – Fandorin wskazał oczyma Tsurumakiego, wykorzystując ostatni argument.

– Pan Tsurumaki to człowiek szczery. Działa na rzecz mojej ojczyzny. A poza tym to człowiek silny. Gdy władza i prawo szkodzą interesom Japonii, zmienia władzę i ulepsza prawa. Zdecydowałem, że będę mu pomagał. Nie siedziałem na żadnym wzgórzu, tylko poszedłem wprost do pana Tsurumakiego i wyjawiłem mu pański plan. Mógł pan przynieść szkodę Japonii, więc pana porzuciłem.

Im dłużej mówił Shirota, tym pewniejszy stawał się jego głos, jaśniej błyszczały oczy. Cichutki sekretarz owinął bystrego Fandorina wokół palca i, jak się zdaje, jeszcze śmiał się tym chlubić. Erasta Pietrowicza, zdruzgotanego pod każdym względem, wliczając w to nawet moralny, opanowała niedobra chęć, by choć czymkolwiek skazić tryumf wyznawcy „szczerości”.

– Myślałem, że kocha pan Sofię Diogenownę, a pan i ją zdradził. Już jej pan nie zobaczy.

Powiedział tak i zaraz się zawstydził. To było naprawdę niegodne.

Lecz Shirota się nie stropił.

– Całkiem przeciwnie. Dziś oświadczyłem się Soni i zostałem przyjęty. Uprzedziłem, że jeśli za mnie wyjdzie, będzie musiała stać się Japonką. Odrzekła: „Z tobą – choćby Papuaską”. – Twarz świeżo upieczonego wroga Cesarstwa Rosyjskiego rozpłynęła się w błogim uśmiechu. – Przykro mi, że tak się rozstajemy. Mam dla pana głęboki szacunek, zresztą nic złego pana nie spotka. Pan Tsurumaki mi to obiecał. Sejf specjalnie napełniono złotem zamiast dokumentami, zawierającymi tajemnice państwowe. Dzięki temu nie będzie pan oskarżony o szpiegostwo, a za próbę włamania pan Tsurumaki pana nie pozwie. Zachowa pan życie i nie trafi do więzienia. Po prostu zostanie pan wydalony z Japonii. Nie można pozwolić panu tu zostać. Jest pan zbyt aktywny, a w dodatku rozjątrzony pamięcią o zmarłych przyjaciołach.

Odwrócił się do Dona i złożył ukłon na znak, że rozmowa po rosyjsku dobiegła końca. Tsurumaki dodał po angielsku:

– Shirota-san to prawdziwy Japończyk. Człowiek honoru, który wie, co to obowiązek wobec ojczyzny i dlaczego jest on ważniejszy nad wszystko inne. Idź, przyjacielu. Nie powinno cię tu być, kiedy przyjdzie policja.

Skłoniwszy się nisko nowemu panu i lekko kiwnąwszy głową Fandorinowi, Shirota wyszedł.

Radcę tytularnego trzymano wciąż równie mocno, co oznaczać mogło tylko jedno.

– Policja, oczywiście, zjawi się chwilę za późno – powiedział Erast Pietrowicz do gospodarza. – Złodziej zginie przy próbie ucieczki albo próbie oporu. Dlatego odesłał pan pięknoducha Shirotę. Jestem człowiekiem tak aktywnym, że nie tylko nie wolno pozwolić mi zostać w Japonii. Mnie po prostu nie wolno zostawić przy życiu. Prawda?

Uśmiech, z jakim Tsurumaki wysłuchał tych słów, był pełen wesołego zdziwienia, zupełnie, jakby milioner nie oczekiwał od jeńca tak subtelnej i bystrej uwagi.

Obróciwszy w ręce gerstala, Don zapytał:

– Automatyczny i bezkurkowy?

– A jakże. Po prostu naciska się cyngiel i leci jedna po drugiej wszystkich siedem kul. To znaczy sześć, jedna się zmarnowała – odpowiedział Fandorin, pyszniąc się przed sobą własną zimną krwią.

Tsurumaki zważył w ręce rewolwerek i radca tytularny przygotował się: „Zaraz bardzo zaboli, potem ból stanie się tępy, a potem całkiem przejdzie”.

Ale gerstal upadł na podłogę. Erast Pietrowicz zdziwił się tylko w pierwszej chwili. Potem zauważył, że kieszeń szlafroka Dona odstaje. Ma się rozumieć: byłoby dziwne, gdyby rabusia zastrzelono z jego własnej broni.

Zupełnie jakby na potwierdzenie domysłu radcy tytularnego ręka pana domu zagłębiła się w tejże kieszeni. Rzecz miała się wyraźnie ku rozwiązaniu.

Nagle Kamata, nie spuszczając oczu z Fandorina, drgnął i zwrócił kościstą, całą w grubych zmarszczkach, fizjonomię ku drzwiom.

Skądś z zewnątrz dochodziły krzyki i łomoty.

Przybyła policja? Ale skąd ten harmider?

Do pokoju wbiegł jeszcze jeden typ w czarnej kurtce. Pokłonił się panu i Kamacie, coś wybełkotał.

– Tsurete kochi [*] - rozkazał Tsurumaki, nie wyjmując ręki z kieszeni.

Sługa wybiegł i w pół minuty później do biblioteki wepchnięto pod ręce poturbowanego Masę.

Ujrzawszy Fandorina, sługa zakrzyczał coś rozpaczliwym głosem.

Można było zrozumieć tylko jedno słowo: „O-Yumi-san”.

– Co on mówi? Co on mówi? – wicekonsul szarpnął się w rękach swych strażników.

Sądząc po twarzy gospodarza, wiadomość go oszołomiła. Zapytał o coś Masę, otrzymał odpowiedź, i nagle bardzo się skupił. Na powtórne pytania Fandorina nie zwracał uwagi, tylko tarł w gniewie czarną brodę. Masa zaś wciąż starał się pokłonić Erastowi Pietrowiczowi (rzecz z wykręconymi w tył rękoma niełatwa) i powtarzał:

– Mōshiwake – arimasen! Mōshiwake – arimasen!

– Co on tak powtarza? – z bezsilnym gniewem zawołał radca tytularny. – Co to znaczy?

– To znaczy: „Nie ma dla mnie przebaczenia!” – Tsurumaki spojrzał nań nagle. – Pański sługa opowiada bardzo ciekawe rzeczy Mówi, że siedział przy oknie i palił cygaro, że zrobiło mu się duszno i uchylił lufcik. Że rozległ się świst i coś go ukłuło w szyję, i że nic więcej już nie pamięta. Ocknął się na podłodze. Z szyi sterczał mu jakiś kolec. Rzucił się do sąsiedniego pokoju i zobaczył, że O-Yumi-san znikła. Łóżko było puste.

Erast Pietrowicz jęknął, pan domu zaś zapytał Masę o coś jeszcze. Otrzymawszy odpowiedź, uniósł lekko podbródek i Fandorinowskiego wasala niezwłocznie puszczono. On zaś sięgnął za pazuchę i wyciągnął coś na kształt drewnianej igiełki.

– Co to? – zapytał Fandorin.

Don posępnie wpatrywał się w kolec.

– Fukibari. To świństwo smaruje się trucizną lub jakimś paraliżującym czy usypiającym na krótko zielskiem i wystrzeliwuje z dmuchawki. Ulubiona broń ninja. Niestety, Fandorin-san, pańską przyjaciółkę pochwycili skradacze.

I w tej to dokładnie chwili Erastowi Pietrowiczowi, całkiem już gotowemu na śmierć, zupełnie odechciało się umierać. Rzec można: cóż mogło go obchodzić cokolwiek na świecie? Jeśli zostało ledwie kilka sekund życia, ileż znaczą nierozwiązane łamigłówki, a nawet porwanie ukochanej kobiety? A jednak żyć chciało mu się tak, że kiedy ręka Dona poruszyła się w złowieszczej kieszeni, Fandorin mocno ścisnął zęby, aby nie uprosić choćby odroczenia wyroku. Odroczenia i tak nie dostanie, a gdyby nawet miał dostać, zabójcy się nie prosi.

Wicekonsul zmusił się do patrzenia na rękę, która wolno dobywała z kieszeni czarny pobłyskujący przedmiot – i wreszcie go dobyła.

Była to wrzoścowa fajka.

Gdy przeczytałem,

Jak po łacinie: „wrzosiec”.

Pokochałem fajkę.

Złączenie rąk

– Podoba mi się pański Shirota – rzekł w zadumie Don, trzasnąwszy zapałką i wypuściwszy obłoczek dymu. – Prawdziwy Japończyk. Skupiony, rozumny, niezawodny. Od dawna chciałem mieć takiego pomocnika. Wszyscy ci – tu wskazał cybuchem fajki swych czarnych zbirów – dobrzy są do awantur i innych prostych spraw, niewymagających umiejętności przewidywania. Shirota to ktoś z innej gliny, o wiele rzadszej. Przy tym świetnie poznał cudzoziemców, a zwłaszcza Rosjan. To dla moich planów bardzo ważne.

Czego Fandorin najmniej oczekiwał, to niespodziewanego panegiryku na cześć byłego sekretarza konsulatu. Słuchał więc z napiętą uwagą, nie pojmując, do czego zmierza Tsurumaki.

Ów zaś pyknął z fajki i równie niespiesznie, jakby myśląc na głos, kontynuował:

– Shirota przekazał mi pańską bardzo trafną charakterystykę. Odważny, nieprzewidywalny i obdarzony niebywałym szczęściem. To skrajnie niebezpieczny zespół cech. Dlatego niezbędny był cały ten teatr. – Kiwnął w stronę sejfu, skąd lała się cudowna poświata. – Lecz teraz wszystko się zmieni. Potrzebuję pana, i to na miejscu, w Japonii. Żadnej policji nie będzie.

Don wydał po japońsku jakiś rozkaz i naraz Erasta Pietrowicza nikt już nie trzymał. Ludzie w czarnych kurtkach puścili go, skłonili się panu domu i jeden za drugim wyszli.

– Porozmawiamy? – Tsurumaki wskazał gestem dwa fotele przy oknie. – Proszę powiedzieć pańskiemu człowiekowi, żeby się nie niepokoił. Nic złego się panu nie stanie.

Fandorin machnął do Masy, że wszystko w porządku, i ten, zerkając podejrzliwie na pana, niechętnie wyszedł.

– Jestem panu potrzebny? Do czego? I dlaczego? – zapytał Fandorin, nie śpiesząc się z siadaniem.

– Dlatego, że jest pan odważny, nieprzewidywalny i niebywale sprzyja panu szczęście. Ale jeszcze bardziej ja jestem potrzebny panu. Chce pan przecież uratować swą damę? Więc proszę usiąść i posłuchać.

Tym razem wicekonsul siadł, nie czekając na kolejne zaproszenie.

– Ale jak to zrobić? – zapytał szybko. – Co panu wiadomo?

Don pogłaskał brodę, westchnął.

– Opowieść będzie długa. Nie zamierzałem wyjaśniać i prostować wszystkich bredni, jakie pan wiąże z moją osobą, lecz skoro przyjdzie nam wspólnie pracować – nie ma rady. Spróbujmy odtworzyć dawną przyjaźń.

– Nie będzie to proste. – Fandorin nie wytrzymał.

– Wiem. Ale jako człowiek rozumny pojmie pan, że mówię prawdę… Na początek rzucimy nieco światła na historię z Ōkubo, gdyż wszystko zaczęło się właśnie od niej. – Tsurumaki patrzył rozmówcy w oczy spokojnie i z powagą, jakby postanowiwszy zrzucić swą onegdajszą maskę beztroskiego bon vivanta. – Owszem, zlikwidowałem ministra. Ale to nasze ściśle japońskie sprawy, w które w ogóle nie powinien pan wtykać nosa. Nie wiem, Fandorin, jak pojmuje pan życie, ale dla mnie jest ono wiecznym starciem Ładu i Chaosu. Ład usiłuje rozłożyć wszystko po szufladkach, przybić pluskiewkami, rozbroić i okastrować. Chaos niszczy całą tę ścisłą symetrię, wywraca społeczeństwo do góry nogami, nie uznaje żadnych praw i reguł. W tej wiekuistej walce jestem po stronie Chaosu, albowiem Chaos – to właśnie życie, a Ład – to śmierć. Wiem doskonale, że jak wszyscy żyjący jestem skazany. Prędzej czy później Ład weźmie nade mną górę, przestanę szaleć, zamienię się w strzęp martwej materii. Lecz póki żyję, chcę żyć pełną parą, niech drży wokół mnie ziemia i wali się w proch symetria! Proszę darować tę filozofię, ale chcę, żeby pan dobrze pojął, jaką mam naturę i ku czemu zmierzam. Ōkubo był istnym wcieleniem Ładu. Czysta arytmetyka i rachunek buchalteryjny. Gdybym go nie powstrzymał, zmieniłby Japonię w drugorzędny pseudoeuropejski kraik, skazany na wieczne pętanie się w ogonie wielkich mocarstw. Arytmetyka to nauka martwa, gdyż bierze pod uwagę tylko sprawy materialne. Tymczasem główną siłą mojej ojczyzny jest jej duch, niepodległy rachubie. Jest niematerialny i przynależy w pełni do Chaosu. Dyktatura i monarchia absolutna są symetryczne i martwe. Parlamentaryzm jest anarchiczny i pełen życia. Upadek Ōkubo to drobne zwycięstwo Chaosu, tryumf Życia nad Śmiercią. Rozumie pan, co chcę wyrazić?

– Nie – odparł słuchający z uwagą Fandorin. – Ale proszę kontynuować. Tylko p-proszę przejść od filozofii do faktów.

– No cóż. Jak do faktów, to do faktów. Myślę, że mogę nie wdawać się w szczegóły operacji – nieźle się pan w niej zorientował. Korzystałem z pomocy fanatyków z Satsumy i paru wysoko postawionych dygnitarzy, którzy widzą przyszłość Japonii tak samo jak ja. Szkoda Sugi. Mężny był z niego człowiek, daleko by zaszedł. Ale nie mam do pana pretensji, w zamian dał mi pan Shirotę. Dla Rosjan to skromny tubylczy klerk, a ja z tego nasionka wyhoduję niepospolitą roślinę. Jeszcze zobaczycie. Być może nawet się pan z nim pogodzi. Trójka takich przyjaciół jak ja, pan i on – to duża siła.

– Trójka przyjaciół? – powtórzył Erast Pietrowicz, ściskając palcami oparcie. – Miałem trójkę przyjaciół. Pan wszystkich ich zabił.

Fizjonomia Dona wydłużyła się w wyrazie ubolewania.

– Tak. To fatalny zbieg okoliczności… Nie nakazywałem ich zabijać, lecz zabrać to, co nie powinno było trafić w cudze ręce. Jasne, że jestem winien, ale tylko co do tego, że nie zabroniłem ich zabijać. Dla skradaczy im mniej kłopotów, tym lepiej. Pana zaś zakazałem tykać jako mojego przyjaciela. Stąd też książątko zgładzono, a pana nie.

Radca tytularny drgnął. To było podobne do prawdy! Tsurumaki nie chciał jego śmierci? Ale jeśli tak, to cały stworzony schemat idzie w diabły!

Erast Pietrowicz zmarszczył czoło i jął snuć od razu logiczny łańcuszek.

– No tak. Pozbyć się mnie postanowił pan później, kiedy opowiedziałem panu o przedśmiertnych słowach Onokojiego?

– Skądże znowu! – zakrzyknął z urazą Tsurumaki. – Obmyśliłem wszystko jak najsumienniej. Wziąłem od Bullcoksa słowo, on zaś dotrzymał go jak dżentelmen. Zaspokoił swą miłość własną, nacieszył się, ośmieszył pana publicznie, ale nie okaleczył i nie zabił.

– Czyżby… atak choroby był inscenizowany?

– A co pan myślał? Grom z jasnego nieba? Bullcox to człowiek honorowy. Na co mu skandal z zabójstwem? A tak zachował honor, nie rujnując sobie kariery.

Schemat rozsypał się całkiem. Nikt nie zamierzał zabijać Erasta Pietrowicza, a i szczęśliwa gwiazda, jak się okazuje, nie miała z tym nic wspólnego!

Nowina wywarła na radcy tytularnym spore wrażenie, lecz mimo wszystko nie dał się zbić z tropu.

– A jak się pan dowiedział, że ja i moi przyjaciele jesteśmy w posiadaniu groźnych dla pana dowodów?

– Tamba mnie poinformował.

– Kto?

– Tamba! – jak gdyby nic wyjaśnił Tsurumaki. – Głowa klanu Momochi.

Fandorin przestał już cokolwiek rozumieć.

– Mówi pan o ninja? Ale zaraz, przecież, o ile pamiętam, Momochi Tamba żył trzysta lat temu.

– Obecny to jego potomek. Tamba jedenasty. Tylko proszę mnie nie pytać, skąd on się dowiedział o pańskich planach. Pojęcia nie mam. Tamba nigdy nie wyjawia swych sekretów.

– Jak ten człowiek wygląda? – spytał Erast Pietrowicz, niezdolny powstrzymać nerwowego dreszczu.

– Opisać go trudno, zmienia wygląd. Raczej bardzo niski, poniżej pięciu stóp, ale umie dodawać sobie wzrostu, ma do tego jakieś sprytne urządzenia. Stary, wychudły. No, co jeszcze? Aha: oczy. Ma oczy nie z tej ziemi, których ukryć nie sposób. Patrzy, jak gdyby przeszywał na wylot. Lepiej w te oczy nie spoglądać – zaczaruje.

– To on! On! – zawołał Fandorin. – Wiedziałem! Proszę mówić dalej. Od dawna ma pan kontakty z ninja?

Don milczał chwilę, wpatrując się wnikliwie w rozmówcę.

– Nie bardzo. Związał mnie z nimi pewien stary samuraj, już nieżyjący. Służył książętom Onokoji… Klan Momochi to bardzo cenny sojusznik, jego członkowie zdolni są zdziałać istne cuda, ale niebezpiecznie się z nimi zadawać. Nigdy się nie wie, co myślą i czego można się po nich spodziewać. Tamba to jedyny człowiek na świecie, którego się boję. Widział pan, ile tu w domu ochrony, a wcześniej, jak pan z pewnością pamięta, najspokojniej nocowałem sam.

– Co między wami zaszło? Zabrakło panu pieniędzy na zapłatę? – z niedowierzaniem uśmiechnął się Fandorin, zerkając na nabity sztabami sejf.

– Śmiechu warte – odparł posępnie Tsurumaki. – Nie. Zawsze płaciłem w terminie. Właśnie nie pojmuję, co zaszło, i to mnie niepokoi najbardziej. Tamba zamyślił jakąś własną grę o niejasnych dla mnie celach, i ta gra w dziwny sposób wiąże się z panem.

– Co? W jakim sensie?

– A toż nie wiem, w jakim sensie! – z rozdrażnieniem krzyknął Don. – Czegoś od pana chce. Inaczej po cóż by miał porywać pańską kochankę? Oto czemu nie przekazuję pana w ręce policji. Jest pan kluczem do tej intrygi: jak pana obrócić, by szkatułka się otwarła, na razie nie wiem. Ale i pan też nie wie. Prawda?

Wyraz twarzy radcy tytularnego był wymowniejszy od wszelkiej odpowiedzi, i stronnik Chaosu powiedział:

– Widzę, że tak. Oto moja ręka, Fandorin. Przecież wy, Europejczycy, zwykliście potwierdzać umowę uściskiem ręki.

Krótkopalce łapsko milionera zawisło w powietrzu.

– Cóż to za umowa?

– Sojusz. Ja z panem przeciw Tambie. Ninja ukradli O-Yumi i zabili pańskich przyjaciół. Zabili oni, nie ja. Wymierzymy im cios z wyprzedzeniem. Najlepszą obroną jest atak. No, daj pan rękę. Musimy sobie zaufać.

Ale wicekonsul wciąż nie odwzajemniał gestu.

– O jakim zaufaniu może tu być mowa, jeśli pan jest uzbrojony, a ja nie?

– Panie Święty! A weźże pan swoją zabawkę, nie jest mi potrzebna.

Dopiero podniósłszy z ziemi swojego gerstala, Erast Pietrowicz do końca uwierzył, że wszystko to nie jest kunsztowną pułapką, mającą go zmusić, by się z czymś zdradził.

– Cóż to za wyprzedzające uderzenie? – zapytał ostrożnie.

– Tamba myśli, że nie wiem, gdzie go szukać. Ale się myli. Moi ludzie to oczywiście nie shinobi, ale też to i owo potrafią. Udało mi się odkryć siedzibę klanu Momochi.

Fandorin zerwał się z fotela.

– To cóż tu jeszcze robimy? Lećmy w te pędy!

– Nie takie to proste. Siedziba ukryta jest w górach. Moi zwiadowcy wiedzą, gdzie dokładnie, ale przemknąć się tam trudno.

– Daleko od Jokohamy?

– Nie bardzo. Na granicy prowincji Sagami i Kai, opodal góry Oyama. Dwa dni marszu stąd, jeśli poruszać się z bagażem.

– A po co nam b-bagaż? Wyruszmy bez obciążenia, a będziemy tam jutro.

Ale Tsurumaki pokręcił głową.

– Nie. Bagaż jest nieodzowny i dość ciężki. Sam pan zobaczy. To istna twierdza.

Radca tytularny zdziwił się.

– T-twierdza? Ninja zbudowali sobie twierdzę w pobliżu stolicy i nikt o tym nie wie?

– Taki to już jest nasz kraj. Wzdłuż morza gęsto zaludnione doliny, a dość odejść nieco od brzegu, już zaczynają się głuche, bezludne góry. Twierdza Tamby też jest taka, że przypadkowy wędrowiec jej nie dojrzy…

Wszystkie te zagadki śmiertelnie Erastowi Pietrowiczowi dojadły.

– Ma pan mnóstwo wiernych sług, tych pańskich czarnych kurtek. Rozkaże pan – to ruszą do szturmu i nawet pójdą na śmierć. Nie wątpię o tym. Więc cóż panu po mnie? Niech pan powie prawdę, bo żadnego sojuszu nie będzie.

– Zgoda. Wyprawiam tam Kamatę z oddziałem najlepszych wojowników. Wszystko to moi weterani jeszcze z czasów wojny domowej, można polegać na każdym. Ale sam z nimi pójść nie mogę – mam wybory w trzech prefekturach. To teraz najważniejsze. Kamata jest doświadczonym dowódcą, dzielnym wojownikiem, ale umie działać wyłącznie według reguł. W zaskakującej sytuacji mała z niego korzyść. A – powtarzam raz jeszcze – do sekretnej wsi Tamby dostać się bardzo trudno. Wręcz niemożliwe – nie ma tam wejścia.

– Jak to nie ma wejścia?

– Nie ma i już. Tak donieśli mi moi zwiadowcy, a oni nie są skłonni do fantazjowania. Potrzebny mi pański mózg, Fandorin. I pańskie szczęście. Może pan być pewien: tam właśnie, do górskiej twierdzy, uprowadzono O-Yumi. Sam, beze mnie, nic pan nie zdziała. Jestem panu niezbędny, a i pan przyda się mnie. No więc: długo jeszcze będę stał z wyciągniętą ręką?

Po sekundowym wahaniu radca tytularny wreszcie odpowiedział na uścisk ręki. Dwie silne dłonie spotkały się i ścisnęły wzajem, że aż zbielały palce.

Głupi rytuał,

Który nigdy nie zginie:

Złączenie dwu rąk.

Martwe drzewo

Europa skończyła się po pół godzinie od wyruszenia w drogę. Szpice i wieżyczki anglizowanego Bluffu ustąpiły z początku kominom fabryk i dźwigom towarowym portu rzecznego, potem blaszanym dachom, następnie dachówkom, dalej słomianym strzechom chłopskich chałup, a po jakiejś mili zabudowania skończyły się całkiem. Została tylko droga ciągnąca się wśród ryżowych pól i bambusowych zagajników oraz ściana niewysokich gór, zamykających z obu stron dolinę.

Ekspedycja ruszyła jeszcze przed świtem, by nie zwracać niepotrzebnie uwagi. Zresztą karawana nie budziła żadnych podejrzeń. Na oko zwykła brygada budowlana, z tych, co wznoszą mosty i kładą drogi na obszarze całego cesarstwa mikada, wyrywającego się spiesznie ze średniowiecza w wiek dziewiętnasty.

Karawanie przewodził krzepki mężczyzna o pospolitym pomarszczonym obliczu, bystro spoglądający na boki ostrym wzrokiem rozbójnika, mało się zresztą różniącym od wzroku majstra budowlanego czy dostawcy. Jego strój – słomiany kapelusz, czarna kurtka, wąskie spodnie – były dokładnie takie same, jak robotników, tyle że naczelnik jechał wierzchem, a trzydziestu dwóch jego podwładnych szło pieszo. Wielu prowadziło za uzdy muły obładowane ciężkimi skrzynkami z ekwipunkiem. Nawet to, że brygadzie towarzyszył cudzoziemiec z japońskim sługą, nie musiało wydawać się dziwne. Na ogromnej budowie, w jaką zmienił się Kraj Wschodzącego Słońca, pracowało mnóstwo amerykańskich i europejskich inżynierów. Jeśli spotykani na drodze i grzebiący się w rzadkim błocie chłopi odprowadzali cudzoziemca spojrzeniami, to wyłącznie z powodu niebywałej samojezdnej kurumy, na jakiej zasiadał.

Fandorin zaczynał już żałować, że nie usłuchał konsula, który radził mu wynająć muła. Te zwierzęta, aczkolwiek powolne i niepokaźne, są o wiele pewniejsze od japońskich koni. Erast Pietrowicz wzdragał się jednak na myśl, że miałby na tak niepozornym wierzchowcu, zmierzać na ratunek ukochanej kobiecie. Muła, co prawda, wziął, lecz nie pod wierzch, tylko do dźwigania bagaży, i powierzył go opiece Masy.

Sługa człapał z tyłu, ciągnąc nieparzystokopytne stworzenie za sznurek i od czasu do czasu pokrzykując na nie: poshor, poshor! [*]. Muł szedł chętnie, ale Masa specjalnie wywiedział się u pana o rosyjskie słowo dla popędzania bydląt i popisywał się nim teraz przed czarnymi kurtkami.

We wszystkim prócz wyboru środków transportu radca tytularny posłuchał rad doświadczonego Wsiewołoda Witaljewicza. Na bagaż składały się: moskitiera (komary w japońskich górach są gorsze od wilkołaków), składane łóżko (broń Boże spać na tatami, żywcem zagryzą człowieka pchły), kauczukowa wanna (miejscowi cierpią na choroby skóry, więc myć się w łaźniach zajazdów nie jest bezpiecznie) i nadmuchiwana poduszka (u Japończyków przyjęte są drewniane), kosz z żywnością i mnóstwo innych nieodzownych w drodze rzeczy.

Stosunki z dowódcą oddziału, Kamatą, nawiązane zostały nie bez trudu. Znał on całkiem sporo słów angielskich, lecz nie miał zielonego pojęcia o gramatyce, tak więc tylko nawyk dedukcji pozwalał Fandorinowi go pojąć.

Na przykład Kamata mówił:

– Hiya furomu ibuningu tsu gou naito hoteru supendo. Tsumorō mauntēn entā.

Najpierw Erast Pietrowicz, biorąc pod uwagę właściwości japońskiej wymowy, przywracał składnikom tej abrakadabry właściwe brzmienie. Otrzymywało się: Here from evening to go night hotel spend, tomorrow mountain enter, i wtedy dopiero wyjaśniał się sens: „Stąd aż do wieczoru idziemy, nocujemy w hotelu, jutro trafiamy w góry”.

W odpowiedzi trzeba było przeprowadzić operację odwrotną, rozłożyć angielskie zdanie na poszczególne słowa i ociosać je na japoński ład:

– Mauntēn, hau fā? - pytał wicekonsul. – Ninja bireji, hau fā? [*]

I Kamata świetnie zrozumiał, pomyślał, pogładził podbródek.

– Sumuzu irebun ri. Maunten fajbu ri.

Czyli że po równej drodze jedenaście ri (około czterdziestu wiorst) i pięć ri przez góry, uświadomił sobie Fandorin. Jednakże porozumiewali się, acz nie bez trudu, a około południa tak już do siebie nawykli, że mogli poruszać dość skomplikowane tematy. Na przykład sprawę demokracji parlamentarnej, która niesłychanie się Kamacie podobała. W cesarstwie przyjęto właśnie prawo o samorządzie lokalnym, w prefekturach odbywały się kolejne wybory merów i wójtów, a czarne kurtki brały w tej działalności jak najżywszy udział. Jednych kandydatów broniły, innych przeciwnie, jak się wyraził zwolennik parlamentaryzmu, sumoru furaiten, czyli odrobineczkę straszyły. Rzecz była w Japonii nowa, nawet rewolucyjna. Jak się zdaje, Don Tsurumaki pierwszy z wpływowych polityków uświadomił sobie całą wagę drobnych przedstawicielstw prowincjonalnych, które w stolicy traktowano ironicznie jako bezprzedmiotową dekorację.

– Ten eaz, Tokyo nasingu - wieścił Kamata, kołysząc się w siodle. – Purobinsu riaru pāwā. Tsurumaki – dono riaru pāwā. Nippon nou Tokyo, Nippon purobinsu [*].

A radca tytularny myślał: prowincja prowincją, ale przez ten czas Don, jak się zdaje, weźmie w garść i stolicę. A wtedy na pewno demokracja zatryumfuje!

Szef czarnych kurtek okazał się niezgorszym gadułą. Gdy tak podążali przez dolinę, coraz ciaśniej ściskaną z obu stron wzgórzami, opowiadał o dniach chwały, kiedy to wraz z Donem pokonywali konkurentów w walce o intratniejsze zamówienia. I że potem nastały jeszcze weselsze czasy chaosu, więc nawalczyli się i odpaśli furu beri, czyli, inaczej mówiąc, do pęknięcia.

Widać było, że stary rozbójnik jest w siódmym niebie ze szczęścia. O ileż lepiej walczyć niż służyć jako majordomus, wyznał, a później dodał: nawet lepiej niż budować demokratyczną Japonię.

Dowódcą był w istocie znakomitym. Raz na pół godziny objeżdżał karawanę, sprawdzał, czy nie okulał któryś z mułów, czy nie rozluźniły się bagaże. Żartował z wojownikami i kolumna od razu ruszała weselej, energiczniej.

Ku zdziwieniu Fandorina, maszerowali bez odpoczynku. On sam kręcił pedałami oszczędnie, dostosowując się do pieszych, jednak po jakichś dwudziestu wiorstach zaczął czuć zmęczenie, a czarne kurtki nie przejawiały żadnych jego oznak.

Obiad trwał kwadrans. Wszyscy, w tej liczby i Kamata, przełknęli po dwa ryżowe chlebki, napili się wody i znów stanęli w szyku. Erast Pietrowicz, który zdążył rozłożyć na serwetce przygotowane przez troskliwą Obayashi-san sandwicze, zmuszony był przeżuwać je w marszu, goniąc oddział. Z tyłu, pomrukując, ciągnął swego rosynanta Masa.

* * *

O piątej po południu, machnąwszy ze trzydzieści wiorst, skręcili z traktu na wąską ścieżkę. Była to już pod każdym względem dzika okolica. Najwyraźniej nigdy nie stanęła tu noga Europejczyka. W malutkich, ubogich wioseczkach oko Fandorina nie dojrzało żadnych oznak zachodniej cywilizacji. Dzieciska i dorośli, rozdziawiwszy gęby, gapili się nie tylko na welocyped, lecz i okrągłooką, egzotycznie ubraną postać. A wszystko to zaledwie o parę godzin jazdy od Jokohamy! Dopiero teraz radca tytularny jął uświadamiać sobie, jak cienki jest lakier modernizacji, którym władcy pośpiesznie pokryli fasadę starodawnego cesarstwa.

Wielokrotnie spotykali krowy w barwnych fartuchach, malowanych w smoki, i słomianych łapciach nad kopyta. Wieśniacy wykorzystywali te imponująco dekorowane krasule w charakterze zwierząt jucznych i pociągowych. Radca tytularny zapytał Kamatę, a ten potwierdził: głupi chłopi mięsa nie jedzą i mleka nie piją, i dlatego są jeszcze całkiem dzicy, ale nie szkodzi, wkrótce i do nich dotrze demokracja.

Na nocleg zatrzymali się w dość dużej wsi, rozłożonej u samego wylotu doliny. Dalej zaczynały się góry. Wójt rozmieścił „brygadę” w domu gminnym: „robotników” na podwórzu, „majstra” i „inżyniera” wewnątrz. Słomiana podłoga, żadnych mebli, dziurawe ściany z papieru. To więc był ów „hoteru”, o jakim mówił rankiem Kamata. Z innych przybyszów był tam tylko wędrowny mnich z posochem i sakwą żebraczą, ale i on trzymał się na dystans, cały czas odwracając wzrok: nie chciał pohańbić oczu widokiem włochatego barbarzyńcy.

Fandorin wpadł na myśl przejścia się po wsi, ale mieszkańcy zachowywali się nie lepiej od bonzy. Dzieci rozbiegały się z wrzaskiem, kobiety piszczały, psy zachłystywały się skowytem, tak więc przyszło zawrócić. Pojawił się zmieszany wójt: kłaniając się gęsto i przepraszając, prosił gaijina-sana, by nigdzie nie chodził.

– Fum pazanto neba si uaito man – przetłumaczył, śmiejąc się, Kamata. – Ju sakasu manki, sinku.

Zwiesiwszy długie ręce, okrążył chwiejnie izbę, pokładając się wciąż ze śmiechu. Erast Pietrowicz nieprędko pojął, w czym rzecz. Otóż nikt we wsi, jak żyje, nie widział białego, lecz jeden z miejscowych wiele lat temu był w mieście i zobaczył w tamtejszym cyrku straszną, tresowaną małpę, równie cudacznie ubraną. A że oczy Fandorina były tak samo wielkie i niebieskie, gamonie się przelękli.

Kamata długo jeszcze i z satysfakcją opowiadał, jacy to z chłopów durnie. Japończycy mawiają, że rodzina pozostaje bogata albo biedna nie dłużej niż przez trzy pokolenia. I to prawda: życie w mieście sprawia, że bogacze degenerują się, a biedacy przebijają się ku górze w trzecim pokoleniu. Takie to już prawo sprawiedliwego Boga. Ale we wsiach żyją tępacy, niezdolni wyrwać się z nędzy od tysiąca lat. Kiedy rodzice starzeją się i już nie mogą pracować, własne dzieci wynoszą starców w góry i zostawiają tam na zdechnięcie, by nie marnować darmo jedzenia. Wieśniacy wzdragają się przed wszelką nowością, nie chcą służyć w wojsku. Jak z takim bydłem budować wielką Japonię? Nie do pojęcia. Ale jeśli do rzeczy wziął się Tsurumaki-dono – zbudujemy, nie ma wątpliwości.

Wreszcie zmęczony rozszyfrowywaniem gadatliwego rozmówcy radca tytularny wybrał się spać. Wyczyścił zęby proszkiem Diament, umył się w przenośnej wannie, nadzwyczaj wygodnej, aczkolwiek woda mocno woniała gumą. Masa przez ten czas rozłożył łóżko, nakrył je zieloną moskitierą i gorliwie pracując policzkami, nadmuchał poduszkę.

„Jutro” – rzekł sobie Fandorin. I zasnął.

* * *

Ostatnich pięć ri warte były wczorajszych jedenastu. Droga od razu skierowała się stromo w górę, zaczęła kluczyć pośród wzgórz, sięgających coraz wyżej i wyżej ku niebu. Z welocypedu trzeba było zejść i ciągnąć go za kierownicę, aż młody człowiek pożałował, że nie zostawił maszyny we wsi. Już dobrze po południu Kamata wskazał górę o zaśnieżonym wierzchołku.

– Oyama. Teraz w prawo, w prawo.

Ze cztery tysiące stóp, ocenił na oko Fandorin, zadarłszy głowę. Nie Kazbek, rzecz jasna, ani Mont Blanc, ale wzniesienie poważne, szkoda gadać.

– Miejsce, do którego zmierzamy, jest trochę z boku – wyjaśnił dowódca, który był dziś skupiony i mało rozmowny. – Idziemy gęsiego, bez gadania.

Szli jeszcze dobre dwie godziny. Przed wejściem w wąski, choć niedługi wąwóz Kamata zeskoczył z siodła i podzielił oddział na dwie części. Większej kazał nakryć głowy liśćmi i pełznąć przez cieśniawę na brzuchu. Dziesiątkę ludzi zostawił na miejscu ze zwierzętami jucznymi i ładunkiem.

– Strażnica. Patrzeć – wyjaśnił Fandorinowi krótko, wskazując gdzieś w górę.

Zapewne gdzieś w pobliżu znajdował się punkt obserwacyjny przeciwnika.

Dwieście sążni wąwozu radca tytularny pokonał w ten sam sposób, co inni. Ubranie bynajmniej nie ucierpiało – przeznaczone specjalnie do górskich wypraw, było wzmocnione na kolanach i łokciach wspaniałymi łatami z moleskinu. Z tyłu sapał Masa, za nic nie godząc się zostać przy mule i welocypedzie.

Pokonawszy niebezpieczne miejsce, podążali dalej już wyprostowani, lecz trzymali się zarośli, a otwarte miejsca obchodzili. Kamata najwyraźniej znał drogę: otrzymał ścisłe instrukcje albo też bywał tu wcześniej.

Nie mniej niż godzinę wspinali się lesistym stokiem wzdłuż kamienistego strumienia.

Na wierzchołku dowódca machnął ręką i czarne kurtki bez sił osunęły się na ziemię. Kamata wezwał gestem Fandorina.

We dwójkę podeszli jeszcze ze sto kroków, do nagiego, porosłego mchem głazu, z którego otwierał się widok na okoliczne szczyty i rozciągającą się niżej dolinę.

– Wieś shinobi tam. – Kamata wskazał na sąsiednią górę.

Była ona mniej więcej tej samej wysokości i równie lesista, lecz posiadała pewną intrygującą cechę. Część wierzchołka (z pewnością wskutek trzęsienia ziemi) rozpękła się i odchyliła, oddzielona od masywu głęboką szczeliną. Z przeciwległej strony urwisko piętrzyło się nad przepaścią – to osypał się stok, niezdolny utrzymać na stromiźnie warstwy ziemi. Osobliwy to był obraz: skośny, nawisły nad czeluścią obryw góry.

Erast Pietrowicz przylgnął do lornetki, lecz z początku żadnych oznak ludzkiego życia nie dojrzał. Wszędzie gęsto zwarte sosny i latające zygzakiem stada ptaków. Dopiero do samej krawędzi przepaści przywarła jakaś budowla. Pokręciwszy kremalierą, Fandorin zobaczył drewniany dom, bodaj całkiem spory. Od ściany, sięgając w nicość, sterczało coś w rodzaju mola czy pomostu. Tylko kto miałby tam, na dwustusążniowej wysokości, cumować?

– Momochi Tamba – powiedział Kamata i dodał swą jedyną w swoim rodzaju angielszczyzną: – Jego dom. Inne domy stąd nie widać.

Radca tytularny uczuł skurcz serca. O-Yumi jest blisko! Tylko jak tam dotrzeć? Jeszcze raz powoli zlustrował całą górę lornetką.

– Nie mam pojęcia, jak oni się tam d-dostają…

– Nieprawidłowe pytanie. – Dowódca czarnych kurtek patrzył nie na górę, lecz na Erasta Pietrowicza. Wzrok miał zdziwiony i pełen niedowierzania. – Prawidłowe pytanie: Jak my się tam dostaniemy? Ja nie wiem. Tsurumaki-dono powiedział: gaijin wymyśli. Myśl, ja poczekam.

– Trzeba podkraść się bliżej – powiedział Fandolin.

Podkradli się. Musieli w tym celu wspiąć się na szczyt pękniętej góry. Teraz oderwana połowa była tuż obok. Do oddzielającej ją szczeliny nie szli, lecz pełzli, starając się nie wysuwać się z trawy, choć po tamtej stronie nie było widać żywej duszy.

Radca tytularny ocenił rozmiary szczeliny. Głęboka, od strony przewieszonej ściany nie do zdobycia. Za to niezbyt szeroka. W najwęższym miejscu, gdzie po tamtej stronie sterczy martwe osmalone drzewo, bodaj czy więcej niż dziesięć sążni. Zapewne, by się przedostać, shinobi korzystają z przerzucanego mostu lub czegoś w tym rodzaju.

– No cóż? – spytał zniecierpliwiony Kamata. – Można się tędy dostać?

– Nie można.

Dowódca zaczął kląć szeptem po japońsku, ale sens wykrzykiwanych słów był jasny: I tak wiedziałem, że z diabelnego gaijina nie będzie żadnego pożytku.

– Dostać się tam nie można – powtórzył Fandorin, odpełzając od krawędzi. – Ale można tak zrobić, że sami stamtąd wylezą.

– Jak?!

Swój plan wicekonsul wyłożył w drodze powrotnej.

– Skrycie ulokować ludzi na górze naprzeciwko szczeliny. Doczekać, aż wiatr powieje w tamtą stronę. Trzeba silnego wiatru, ale to w górach nierzadkie. Podpalimy las. Kiedy shinobi zobaczą, że ogień może przeskoczyć na ich wysepkę, sami przerzucą most i przeleżą na tę stronę gasić. Najpierw rozprawimy się z tymi, którzy zjawią się gasić ogień, potem ich mostem wedrzemy się do wioski.

Wykład planu wśród wielokrotnych powtórzeń, pytań i gestykulacji zajął całą drogę powrotną do obozu.

Pociemniało, ścieżki nie było widać, ale Kamata szedł pewnie i nie zgubił jej ani razu.

Wreszcie, uświadomiwszy sobie treść propozycji, zamyślił się na długo.

– Plan dobry – powiedział – ale nie przeciw shinobi. Shinobi chytrzy. Jeśli las ni z tego, ni z owego się zapali, zaczną podejrzewać podstęp.

– A czemu ni z tego, ni z owego? – Fandorin pokazał na niebo, całe pokryte czarnymi chmurami. – Sezon śliwowych deszczy. Burze częste, zwłaszcza w górach. Widział pan, jak często trafiają się w lesie osmalone drzewa? To od pioruna. Z pewnością będzie burza. Uderzenie pioruna, zapaliło się drzewo, wiatr podsycił ogień. Bardzo proste.

– Burza będzie – zgodził się dowódca. – Ale kto wie kiedy? Ile czekać? Dzień, dwa, tydzień?

– Dzień, dwa, tydzień – radca tytularny wzruszył ramionami, pomyślawszy: „Im dłużej, tym lepiej. Mamy, przyjacielu, odmienne interesy, ja chcę ratować Yumi, ty – pokonać skradaczy. A jeśli wraz z nimi zginie i ona, mała dla ciebie strata. Potrzebuję czasu, żeby się przygotować”.

– Plan dobry – powtórzył Kamata. – Ale nie dla mnie. Ja czekać tydzień nie będę, dwóch dni też nie. Też mam plan. Lepszy niż gaijina.

– Ciekawe jaki? – uśmiechnął się radca tytularny, pewien, że stary wojak blefuje.

Dobiegło stłumione rżenie, podzwanianie uprzęży. To docierała na miejsce karawana, która pod osłoną ciemności pokonała wąwóz.

Czarne kurtki szybko ściągnęły z mułów juki i skrzynie. Zatrzeszczały deski i w świetle ślepych latarek zabłysły lufy winchesterów, lśniące fabrycznym smarem.

– Co do leśnego pożaru, to dobre, to słuszne – zadowolonym głosem przygadywał Kamata, śledząc rozładunek czterech największych skrzyń.

Objawiła się tam w częściach dwuipółcalowa haubica górska produkcji Kruppa, najnowszy model. Na niedawnej wojnie Erast Pietrowicz widział takie zdobyczne u Turków.

– Strzelać z armaty. Sosny się zapalą. Shinobi wybiegną. Gdzie? Na dnie szczeliny postawię strzelców. Z drugiej strony, gdzie przepaść, też. Niech się spuszczają na linach – wszystkich ustrzelimy.

Kamata miłośnie pogładził broń po lufie.

Fandorin poczuł, jak po plecach przebiega mu zimny dreszcz. Tego się właśnie bał! Zamiast starannie opracowanej operacji dla uwolnienia porwanej nastąpi krwawa łaźnia, z której nie ocaleje nikt.

Spory ze starym bandytą nie miały sensu. Nie posłucha.

– Chyba pański plan w istocie jest prostszy. – Wicekonsul udał, że tłumi ziewnięcie. – O której zaczniemy?

– Godzinę po świcie.

– No to trzeba się wyspać. Ja ze sługą ułożymy się przy potoku, tam bardziej rześkie powietrze.

Kamata, nie odwracając się, coś mruknął. Chyba stracił całe zainteresowanie gaijinem.

„Martwe drzewo. Martwe drzewo” – dudniło w głowie radcy tytularnego.

Zachować piękno

Umieją po swej śmierci

Wyłącznie drzewa.

Rozżarzone węgle

Dostać się w mroku na sąsiednią górę było nietrudno – kierunek Fandorin zapamiętał.

Na wierzchołek można wdrapać się i na ślepo, byle kierować się wciąż w górę, a kiedy nie sposób już wznieść się wyżej, siłą rzeczy trafiło się na miejsce.

Lecz określić, gdzie leży odszczepiona część góry, okazało się sprawą niełatwą.

Erast Pietrowicz i jego sługa błądzili to w prawo, to w lewo, raz omal nie spadłszy z urwiska, a i tak urwisko okazało się nie tym, co trzeba. Szumiał pod nim potok, a na dnie rozpadliny żadnego potoku nie było.

Nie wiadomo, ile straciliby czasu na te poszukiwania, ale na szczęście niebo stopniowo jaśniało. Chmury spełzały na wschód, coraz jaśniej świeciły gwiazdy, a wkrótce wzeszedł i księżyc. Po egipskich ciemnościach nad światem zapłonął jakby tysiącświecowy żyrandol – książkę można było czytać.

„Długo przyszłoby czekać Kamacie na burzę” – pomyślał Fandorin, prowadząc Masę ku rozpadlinie. Gdzieś opodal zahukał puchacz. Nie „uhu, uhu”, jak w Rosji, lecz „ufu, ufu”. „Musi mieć akcent tubylczy, bo głoski «h» w alfabecie japońskim brak” – osądził Erast Pietrowicz.

Oto więc to miejsce z opaloną sosną, którą zapamiętał po tamtej stronie już wcześniej. W niej, niebodze, pokładał wszelkie nadzieje.

– Nawa [*] - szepnął wicekonsul do sługi.

Ów rozmotał owiązaną wokół pasa długą linę, podał.

Sztuka rzucania arkana, pamiątka z tureckiej niewoli, przydała się raz jeszcze. Fandorin zawiązał szeroką pętlę i obciążył ją podróżnym imbrykiem z nierdzewnej stali. Stanął nad czarnym obrywem i zaczął zataczać nad głową szerokie kręgi. Imbryk z żałosnym brzękiem uderzył o pień, zadźwięczał po kamieniach. Pudło!

Trzeba było ściągnąć arkan, skrócić go i rzucić znowu.

Pętla zahaczyła o sęk dopiero za czwartą próbą.

Drugi koniec liny wicekonsul owiązał wokół pnia, sprawdził, czy mocno trzyma. Ruszył już ku szczelinie, lecz Masa stanowczo odsunął pana, by poleźć pierwszy.

Padłszy na grzbiet, zarzucił na linę krótkie nóżki i popełznął szparko, przekładając ręce. Arkan rozhuśtał się, pień skrzypiał, ale śmiały Japończyk nie zatrzymał się ani na mgnienie. Pięć minut – i już był po tamtej stronie. Wczepił się w linę, naciągnął, żeby Erasta Pietrowicza mniej kołysało. Toteż radca tytularny drogę przez czerń pokonał z wszelkim możliwym komfortem, tylko cokolwiek obtarł sobie dłonie.

Pierwsza połowa zadania była wykonana. Zegarek wykazywał za trzy dwunastą.

– No, z Bogiem – rzekł cicho Fandorin, wyjmując z kabury gerstala.

Masa dobył zza pasa krótki miecz i sprawdził, czy ostrze lekko wychodzi z pochwy.

Szerokość wiszącej wysepki od rozpadliny po urwisko Erast Pietrowicz oceniał na około stu sążni. Dwie minuty spacerowym krokiem, lecz szli powoli, by nie trzasnęła gałąź, nie zaszeleściła nisko zwieszona sosnowa łapka. Co chwila nieruchomieli, nasłuchując. Nic – ani szeptów, ani kroków, same zwykłe odgłosy nocnego lasu.

Dom wyrósł z mroku z nagła, Erast Pietrowicz omal nie zderzył się z szorstką ścianą, ściśle wpasowaną między dwie sosny. Na pozór była to zwykła wiejska chatynka, jakich mnóstwo widział w drodze przez równinę: zamiast okien drewniane kraty, strzecha, dwuskrzydłowe drzwi. Dziwne było tylko jedno: przestrzeń wokół chaty była zarośnięta, ze wszystkich stron obstępowały ją drzewa, zwieszając nad kalenicą gałęzie.

W domu panowała martwa cisza i Fandorin dał słudze znak: idziemy dalej.

Po jakichś pięćdziesięciu krokach natknęli się na drugi dom, też ukryty w gąszczu. Jedna z sosen sterczała wprost ze środka dachu, wykorzystana widać jako belka nośna. Też ani dźwięku, ani światełka.

Nieufność i obawa skłoniły radcę tytularnego do zdwojonej ostrożności. Nim pójdzie się do domu Tamby, nawisłego nad samą przepaścią, należy dokładnie sprawdzić, co zostawia się za plecami. Stąd, nie dochodząc do obrywu, zawrócili z powrotem.

Obeszli zygzakiem całą wysepkę. Znaleźli jeszcze jeden dom, nie różniący się niczym od poprzednich. I nic więcej.

Tak więc cała „twierdza” składała się z czterech drewnianych budowli, garnizon zaś był kompletnie niedostrzegalny.

A jeśli shinobi porzucili swe gniazdo i O-Yumi tu nie ma? Na tę myśl Fandorinowi po raz pierwszy zrobiło się naprawdę straszno.

– Ikō! [*] - rzucił do Masy, i nie klucząc już dłużej, ruszył tam, gdzie wśród sosen szarzała pustka.

Dom Tamby Jedenastego jako jedyny otaczała z trzech stron polana. Z czwartej strony, jak już Fandorin wiedział, ziała przepaść.

Pozostawała nadzieja, że mieszkańcy złowrogiej wioski zebrali się u swego wodza (Twiggs powiadał, że u ninja zwał się on jōnin).

Przycisnąwszy się do szorstkiej ściany Erast Pietrowicz lustrował budowlę różniącą się od innych tylko rozmiarem. Niczego godnego uwagi w rezydencji wodza skradaczy nie było. Fandorin odczuł coś na kształt rozczarowania. Lecz, co najgorsze, i ów dom świecił, jak się zdaje, pustkami.

Czyżby wszystko na próżno?

Wicekonsul szybko przebiegł otwartą przestrzeń i wszedł po schodkach na wąską werandę, biegnącą wokół ścian. Masa ani na krok nie pozostawał w tyle.

Widząc, że sługa zrzuca obuwie, Erast Pietrowicz uczynił to samo: nie z japońskiej uprzejmości, ale dla uniknięcia hałasu.

Drzwi były lekko uchylone i Fandorin poświecił do wnętrza latarką. Zobaczył długi, nieoświetlony, wyłożony matami korytarz.

Masa nie tracił darmo czasu. Kapnął z dzbanuszka oliwą na zawiasy, pociągnął drzwi, a te otwarły się bez skrzypnięcia.

Tak, korytarz. Dość długi. Siedmioro jednakowych drzwi: troje z lewej, troje z prawej, jedne w głębi.

Odsunąwszy bezpiecznik rewolweru, Erast Pietrowicz bardzo powoli i płynnie otworzył pierwsze drzwi z prawej. Pusto. Żadnych mebli, tylko na podłodze tatami.

Drzwi naprzeciwko otworzył trochę szybciej. Znów nic. Nagi pokój, w poprzek przeciwległej ściany gruba prostokątna belka.

– Do diabła! – wymamrotał radca tytularny.

Dalej działał już szybko, bez wszelkich ostrożności. Szarpnął drzwi po prawej, zajrzał. Nisza w ścianie, jakiś zwój.

Drugie drzwi z lewej. Podłoga nie słomiana, ale z polerowanych desek, poza tym nic ciekawego.

Trzecie z prawej: chyba kaplica. W rogu buddyjski ołtarz, jakieś posążki, nie zapalona świeca.

Trzeci z lewej: nic, gołe ściany.

Nikogo, zupełnie nikogo! Pustka!

Ale jednak ktoś tu był, i to całkiem niedawno – jeszcze nie wywietrzała woń japońskiego fajkowego tytoniu.

Masa badał pomieszczenie, które zamiast tatami wyłożone było drewnem. Przysiadł w kucki, potarł gładką deskę i naraz, czymś zainteresowany, wszedł do wnętrza.

Wicekonsul chciał pójść w jego ślady, lecz zza ostatnich, siódmych drzwi, zamykających korytarz, dobiegł szelest, i Fandorin aż podskoczył. Aha! Tam ktoś jest!

Dźwięk był dziwny, nieco podobny do sennego oddechu, lecz wydawanego nie przez człowieka, tylko jakiegoś olbrzyma czy gigantyczne monstrum – tak był potężny i głęboki.

Niechby olbrzym, niechby i monstrum – Erastowi Pietrowiczowi było już wszystko jedno. Byle nie pustka, nie martwa cisza!

Doczekawszy, kiedy nieskończenie długi wydech zamrze, radca tytularny z trzaskiem rozwarł drzwi na boki i runął do środka.

Ledwie zdążył złapać za boczną balustradkę na samym skraju nawisłego nad przepaścią drewnianego mostka. Fandorina ze wszystkich stron okrążało Nic – noc, niebo, czeluść.

Znów dobiegł wydech niewidzialnego kolosa. To westchnął bezbrzeżny eter, kołysany lekkim wietrzykiem.

Pod nogami miał wicekonsul samą czerń, nad głową gwiazdy, wokoło -oświetlone księżycem szczyty gór, a w dali, między dwoma zboczami, światełka odległej równiny.

Drgnąwszy, Erast Pietrowicz cofnął się na korytarz.

Zatrzasnął drzwi donikąd i zawołał:

– Masa!

Żadnej odpowiedzi.

Zajrzał do pokoju o drewnianej podłodze. Sługi tam nie było.

– Masa! – krzyknął jeszcze raz z irytacją.

Czyżby służący wyszedł na zewnątrz? Gdyby był w domu, odpowiedziałby przecież.

No tak, wyszedł. Drzwi wejściowe, które radca tytularny zostawił otwarte, były teraz zamknięte.

Fandorin podszedł, pociągnął za klamkę. Klamka nie ustąpiła. Ki diabeł?

Szarpnął co siły – drzwi ani drgnęły. Zaklinowały się? Nic nie szkodzi, przebić japońską przegródkę nietrudno.

Zamachnąwszy się, wicekonsul uderzył pięścią w słomianą płaszczyznę i aż krzyknął z bólu. Wrażenie było takie, jakby palnął ręką w żelazo.

Z tyłu coś zgrzytnęło. Erast Pietrowicz odwrócił się i zobaczył, jak ze ściany wysuwa się jeszcze jedna przegródka, zamykając go w ciasnym kwadracie między dwoma pokojami, które (jak dostrzegł dopiero teraz) były także zamknięte.

„Pułapka” – przeleciało przez głowę radcy tytularnemu.

Szarpnął lewe drzwi – daremnie, prawe – to samo.

Zatrzasnęli go jak zwierza w klatce!

No, ale i zwierz ma kły. Fandorin wyciągnął swojego siedmiostrzałowego gerstala i obrócił się wokół osi własnej, pewien, że jedne z czworga drzwi za moment się otworzą i wyłoni się zza nich wróg. Wiedział nawet, jak ten wróg będzie wyglądał: w czarnym obcisłym stroju, w masce zakrywającej całą twarz, tak że widoczne są tylko oczy.

I rzeczywiście ujrzał czarnego człowieka bez twarzy, ale nie tam, gdzie się spodziewał. Patrząc na boki, radca tytularny zadarł głowę i zamarł. Na suficie tuż nad nim leżał (a jakże, wbrew wszelkim prawom fizyki, właśnie leżał) rozpostarty pajęczo ninja. Para roziskrzonych oczu w wycięciu między chustą a maską patrzyła wprost na wicekonsula.

Erast Pietrowicz uniósł rękę z rewolwerem, lecz kula uderzyła w deski – niewyobrażalnie szybkim ruchem shinobi wczepił się dyplomacie w lufę i zdążył zwrócić ją w bok. Chwyt człowieka – pająka był żelazny.

Naraz pod nogami Fandorina ustąpiła podłoga i radca tytularny, zamknąwszy oczy, runął w dół. Gerstal został przy tym w ręce ninja.

Erast Pietrowicz spadł miękko – całkiem jak na poduszki. Otworzył oczy, pewien, że znajdzie się w ciemności, lecz w piwnicy płonęła lampa.

Naprzeciwko ogłuszonego upadkiem Fandorina, skrzyżowawszy nogi, siedział suchutki staruszek. Kurzył długą fajkę z malutką główką.

Wypuścił błękitnawy obłoczek, powiedział:

- I wait and you come [*].

Zmrużone oczka otwarły się szerzej, błysnęły upiornym ogniem niczym dwa rozżarzone węgle.

Drzewo, płomienie,

Węgiel, bieg czasu, diament.

Oraz karoca.

Śmierć wroga

W przeciwieństwie do izb, jakie widział Fandorin w górze, piwnica wyglądała na zamieszkaną i na swój sposób nawet przytulną. Na podłodze istotnie rozrzucone były poduszki, na łąkowym stoliku parowała czarka herbaty a za plecami strasznego staruszka wisiał obraz – portret wojownika w rogatym hełmie, z łukiem w dłoniach i ściśniętą w zębach strzałą; oczy z groźnym błyskiem wlepione były w niebo.

Erast Pietrowicz przypomniał sobie legendę, jak wielki Momochi Tamba ustrzelił fałszywy księżyc, ale nie miał w tej chwili głowy do dawnych podań.

Rzucać się na wroga nie miało sensu – Fandorin całkiem dobrze pamiętał dwie poprzednie walki z jōninem, zakończone w jak najbardziej poniżający sposób. Wobec po stokroć silniejszego przeciwnika człowiek honoru ma tylko jedną broń: przytomność umysłu.

– Czemu porwałeś O-Yumi? – zapytał Erast Pietrowicz, ze wszystkich sił starając się nadać twarzy obojętność (po świeżym wstrząsie nie było to łatwe). Usiadłszy byle jak na podłodze, roztarł stłuczoną dłoń. Właz, przez który spadł, zatrzasnął się już. Nad głową żółcił się drewniany sufit.

– Nie porywałem jej – spokojnie odrzekł staruszek łamanym, lecz całkiem zrozumiałym angielskim.

– Kłamiesz!

Tamba nie obraził się, nie rozgniewał. Sennie opuścił powieki.

– Kłamstwo – to mój fach, lecz tym razem mówię prawdę.

Obojętności Erastowi Pietrowiczowi nie udało się zachować – w przystępie ślepej pasji skoczył, chwycił staruszka za wątłą szyję i potrząsnął nim, niepomny, że ten może sparaliżować go jednym dotknięciem palca.

– Gdzieś podział Yumi? Gdzie ona jest?

Tamba nie stawiał oporu, głowa latała mu na cherlawych ramionach.

– Tu. Jest tu – usłyszał Fandorin i cofnął ręce.

– Gdzie „tu”?

– W domu. Midori czeka na ciebie.

– Co za Midori? – Fandorin w napięciu zmarszczył czoło. – Gdzie moja Yumi?

Staruszek jak gdyby nigdy nic zerknął w głąb fajki, zobaczył, że tytoń się wysypał, i nabił nową szczyptę. Nadymając policzki, rozdmuchał ogienek i wtedy dopiero rzucił:

– Naprawdę zwie się Midori. To moja córka. Nie porywałem jej. Spróbowałby ktoś taką porwać…

– Hę? – to było wszystko, co zdołał wyrzec zdębiały Fandorin.

– O wszystkim decyduje sama. Ma przeokropny charakter. Jestem łagodnym ojcem, kręci mną, jak chce. Prawdziwy Tamba taką córkę by zabił.

– W jakim sensie „prawdziwy Tamba”? – Wicekonsul rozpaczliwie tarł czoło, starając się zebrać myśli. – Kim jesteś?

– Jestem jego następcą w jedenastym pokoleniu. – Jōnin wskazał fajką portret wojownika w rogatym hełmie. – Zwykłym słabym człowiekiem, nie tak, jak wielki przodek.

– Do diabła z g-genealogią! – zakrzyknął Erast Pietrowicz. – Gdzie moja Yumi?

– Midori – znów poprawił go jedenasty Tamba. – Słusznie mówiła o tobie: jesteś krótkowzroczny, krótkoskrzydły, półślepy. Wzrok ostry, ale przenika płytko. Lot szybki, ale nie zawsze trafny. Umysł bystry, ale nieglęboki. Widzę jednak pod twoją lewą kością policzkową cień kagebikari, świadczący, że jesteś na samym początku swej Drogi i możesz się zmienić na lepsze.

– Gdzież ona jest?! – Fandorin zerwał się na nogi, nie chcąc już słuchać bzdur. Skoczył i walnął głową w drewno – sufit był za niski dla jego wzrostu.

W czaszce wicekonsula zadzwoniło, przed oczyma zawirowały mu kręgi, lecz starzec nazywający się ojcem O-Yumi nie przerwał ani na moment.

– Widząc w porę na skrajach twego czoła guzy inuoka, nie poszczułbym na ciebie węża. Takich jak ty nie gryzą psy, nie tykają żmije, nie żądlą osy. Zwierzęta i rzeczy cię lubią. Jesteś człowiekiem bardzo rzadkiego gatunku. Dlatego też podsunąłem ci córkę.

Erast Pietrowicz nie przerywał mu już. O-Yumi wspominała, że jej ojciec był niedoścignionym mistrzem ninsō! Czyżby to, co mówi, było prawdą?

– Midori przyjrzała ci się i potwierdziła: tak, jesteś niezwykły. Szkoda takiego zabić. Prawidłowo wykorzystany, możesz przynieść wiele korzyści.

– Gdzie ona? – złamanym głosem zapytał Fandorin. – Chcę ją zobaczyć…

Tamba wyciągnął rękę do ściany, nacisnął coś i ściana odjechała w bok.

W sąsiedniej izbie, jasno oświetlonej papierowymi lampionami, siedziała O-Yumi – w białoczerwonym kimonie, z wysoką fryzurą. Bez najmniejszego ruchu, z zastygłą twarzą, podobna była do pięknej lalki. Erasta Pietrowicza dzieliło od niej nie więcej niż pięć kroków.

Jednym susem rzucił się ku niej, lecz O-Yumi ani drgnęła, a on nie śmiał jej objąć.

„Odurzona!” – przebiegło mu przez głowę, ale wzrok miała całkiem jasny i spokojny. Obca, niepojęta, O-Yumi siedziała przed Erastem Pietrowiczem na odległość ręki, lecz dystans ten zdawał się nieprzekraczalny Kochał nie tę kobietę, lecz inną, która – jak się okazuje – nie istniała wcale…

– Co?… Czemu?… Po co?… – rzucał bezładnie nieszczęsny Fandorin. – Jesteś ninja?

– Najlepsza w klanie Momochi – odrzekł z dumą Tamba. – Umie prawie wszystko, co umiem ja. A prócz tego włada sztukami niedostępnymi dla mnie.

– Wiem – radca tytularny uśmiechnął się gorzko. – Na przykład jōjutsu. – Wyprawiłeś ją na naukę tej wirtuozerii do burdelu.

– Tak. Wysłałem ją do Jokohamy na naukę. Tu, w górach, nikt nie nauczyłby jej być kobietą. A nadto Midori powinna była zdobyć wiedzę o zagranicznych barbarzyńcach, bo Japonia ich potrzebuje.

– Czy miałaś też zdobyć wiedzę o mnie? – zadał pytanie kamiennej kobiecie Fandorin.

Odpowiedział znów Tamba:

– Tak. Opowiem ci, jak to było. Przyjąłem zlecenie ochrony samurajów polujących na ministra Ōkubo. Moi ludzie mogli bez trudu zabić go sami, lecz musieli zrobić to Satsumczycy, by zabójstwo miało jasny dla wszystkich sens i by nikt nie podejrzewał klienta.

– Dona Tsurumakiego?

– Tak. Klan Momochi już wiele lat przyjmuje jego zlecenia. Poważny człowiek, płaci terminowo. Gdy jego agent odkrył, że w domu gry Rakuen siedzi stary cudzoziemiec i opowiada, komu popadnie, o grupie suchorękiego Ikemury, trzeba było zatkać gadule usta. Robotę wykonano wzorowo, lecz wyjątkowo nie w porę zjawiłeś się ty. Ikemura i jego ludzie musieli się ukryć. A na dodatek dowiedziałem się, że wziąłeś na służącego człowieka, który mnie widział i może poznać.

– Skąd się dowiedziałeś? – zapytał Fandorin, po raz pierwszy od usunięcia przegródki zwracając się do jōnina.

– Od klienta. A on otrzymywał informacje od naczelnika policji, Sugi.

„Któremu pisał raporty obowiązkowy Asagawa” – dodał w myśli radca tytularny. Zdarzenia dotąd zagadkowe, nawet niewyjaśnialne, składały się w logiczny ciąg i proces ten był na tyle zajmujący, że wicekonsul na pewien czas zapomniał o swym pękniętym sercu.

– Powinienem był zabić twojego sługę. Wszystko poszłoby gładko – ukąszenie mamushi uwolniłoby mnie od świadka. Ale znów pojawiłeś się ty. Z początku nawet nie zauważyłem pomyłki, omal cię nie zabiłem. Ale żmija była mądrzejsza. Wzbraniała się ciebie ukąsić. Rzecz jasna, łatwo mógłbym sprzątnąć cię sam, ale dziwne zachowanie mamushi kazało mi przyjrzeć ci się uważniej. Stwierdziłem, że jesteś człowiekiem niezwykłym, szkoda takiego zabić. Przy tym śmierć zagranicznego dyplomaty narobiłaby zbyt wiele szumu. Widziałeś mnie – to źle, ale nigdy mnie nie znajdziesz. Tak myślałem. – Staruszek dopalił fajkę, wytrząsnął popiół. – 1 znów się pomyliłem, co zdarza mi się nader rzadko. A klient powiadomił mnie, że zostawiłem ślad. Ślad niebywały – odcisk palca, i to nawet dwukrotnie. Jak się okazuje, europejska nauka pozwala rozpoznać człowieka po takim drobiazgu. Bardzo ciekawe! Poleciłem jednemu ze swoich geninów zgłębić sprawę odcisków palców, to się nam może przydać. Drugi genin dostał się do komisariatu policji i zniszczył dowody rzeczowe. To był dobry shinobi, mój powinowaty. Nie zdołał uciec przed pogonią, lecz umarł jak prawdziwy ninja, nie zostawiając wrogom swej twarzy…

Wszystko to było bardzo ciekawe, ale Erastowi Pietrowiczowi nie dawała spokoju jedna dziwna okoliczność. Czemu jōnin odsłania się przed swym jeńcem? Czemu uważa za konieczne uciekać się do wyjaśnień? Zagadka!

– Tymczasem zajęła się już tobą Midori – ciągnął Tamba. – Ciekawiłeś mnie coraz bardziej. Jak sprytnie wyśledziłeś grupę Ikemury! Gdyby nie Suga, który zdołał uratować sytuację, mój klient mógłby mieć poważne nieprzyjemności. Ale Suga był nie dość ostrożny i zdemaskowałeś go. Zdobyłeś nowe dowody, jeszcze groźniejsze od poprzednich. Klient kazał uciszyć cię raz na zawsze, skończyć z księciem Onokojim, który sprawiał mu zbyt wiele kłopotów, i zlikwidować was wszystkich: naczelnika cudzoziemskiej policji, Asagawę i łysego doktora. I ciebie.

– Mnie też? – Fandorin drgnął. – Mówisz, że Don chciał i mnie zabić?

– Ciebie przede wszystkim.

– Czemuś tego nie zrobił? Tam, na p-pirsie?

Starzec ciężko westchnął, przeniósł wzrok na córkę.

– Czemu? Czemu?… A czemu tracę tu z tobą czas, zamiast skręcić ci kark?

Radca tytularny, którego bardzo zajmowała ta kwestia, wstrzymał oddech.

– Mówiłem już. Jestem złym, słabym jōninem. Córka kręci mną, jak chce. Zabroniła mi cię zabijać i okłamałem klienta. Co za wstyd…

Tamba opuścił głowę na pierś, westchnął jeszcze głębiej, a Fandorin obejrzał się na O-Yumi, która w istocie zwała się inaczej.

– D-dlaczego? – zapytał samymi wargami.

– Shinobi się degenerują – rzekł z żalem Tamba. – Niegdyś dziewczyna ninja, córka jōnina, za nic w świecie nie zakochałaby się w obcym, i to jeszcze barbarzyńcy…

– Co?! – rzucił Erast Pietrowicz i ujrzał nagle, jak na lalczynym obliczu Midori pojawia się rumieniec.

– Zdecydowałem cię oszczędzić, zwróciłem Donowi część pieniędzy i powiedziałem, że uratowałeś się cudem. Ale jej było mało mojej hańby, zapragnęła mej zguby. Kiedy walczyłeś na miecze z Anglikiem, schowała się w zaroślach. Plunęła w czerwonowłosego usypiającym kolcem z fukibari. To było straszne głupstwo. Odwożąc Anglika do domu, Tsurumaki znalazł sterczący mu z gardła kolec i zrozumiał: bez shinobi się tu nie obeszło. Uświadomił sobie, że prowadzę podwójną grę. Przedsięwziął środki bezpieczeństwa, wypełnił dom ochroną – bał się, że przyjdę go zabić. A ty, nic nie wiedząc, nic nie pojmując, wybrałeś się wprost do legowiska tygrysa…

– I tyś mi nic nie mówiła? – zwrócił się Fandorin do Midori.

Poruszyła się po raz pierwszy – spuściła oczy.

– A miała zdradzić ojca? Opowiedzieć obcemu o klanie Momochi? – zapytał srogo Tamba. – Nie. Postąpiła inaczej. Moja córka to zakochana idiotka, lecz bardzo sprytna idiotka. Wymyśliła dla ciebie ratunek. Wiedziała, że Tsurumaki boi się nie ciebie, ale mnie. Nie rozumie, czemu wszedłem mu w drogę, i bardzo go to niepokoi. Kiedy Don dowie się, że ninja porwali twoją kochankę, daruje ci życie. Midori uśpiła twego sługę – nie na długo, na parę minut – a sama pośpieszyła tu, do mnie. Powiedziała, że Tsurumaki niewątpliwie cię zwabi, musi przecież wybadać, co cię wiąże z jōninem klanu Momochi… – Starzec uśmiechnął się kwaśno. – Gdyby znał prawdę, przestałby mnie szanować… Tamba Pierwszy nie miewał słabości. Ani drgnął, porzucając swych synów na śmierć w osaczonym chramie Hijiyama. Ja zaś jestem słaby. Moja słabość – to córka. Słabością mojej córki jesteś ty. Dlatego wciąż żyjesz i dlatego z tobą rozmawiam.

Erast Pietrowicz milczał, wstrząśnięty. Przytoczone fakty ułożyły się w jeden obraz, wyjaśniły się nierozwiązywalne zagadki. A jednak zapytał – nie jōnina, lecz jego córkę.

– To prawda?

Przytaknęła bez podnoszenia głowy. Bezdźwięcznie wyrzekła jakieś krótkie zdanie.

I love you – wyczytał z jej warg Fandorin i żar zatętnił mu w skroniach. Nie mówiła mu tego nigdy, nawet w najsłodszych chwilach. A może to znów chwyt przeklętego jōjutsu?

– Nie jestem twoim wrogiem – przerwał przedłużającą się pauzę Tamba. – Nie mogę być wrogiem tego, kogo kocha moja córka.

Lecz radca tytularny, przeniknięty myślą o jōjutsu, zakrzyknął nieprzejednany:

– Nic z tego! Jesteś moim wrogiem! Zabiłeś moich przyjaciół! Coś zrobił z Masą?

– Jest żywy i cały – starzec uśmiechnął się łagodnie. – Po prostu wszedł do izby z uchylną podłogą i wpadł do dziury. Mój kuzyn Jingorō ścisnął twojemu słudze szyję, żeby usnął. Wkrótce sam go obudzisz.

Jednakże rachunek dla klanu Momochi miał wicekonsul długi.

– Zabiłeś moich przyjaciół! Asagawę, Lockstona, Twiggsa! Mam o nich zapomnieć?

Na to Tamba rozłożył tylko ręce i przemówił smutno:

– Miałem nadzieję, że zrozumiesz. Moi geninowie wypełniali zadanie. Zabili twoich przyjaciół nie z nienawiści, lecz z obowiązku. Każdy z tych trzech został uśmiercony szybko, honorowo i bez męczarni. Ale jeśli chcesz zemsty za nich, masz prawo. Tamba niczego nie robi połowicznie.

Wsunął rękę pod niski stolik, coś tam nacisnął, i w suficie nad głową Fandorina otwarł się ciemny kwadrat.

Jōnin rzucił krótki rozkaz. Na matę przed wicekonsulem padł z głuchym stukiem gerstal.

– Zemścij się na mnie – powiedział shinobi – ale nie chowaj urazy do Midori. Niczym wobec ciebie nie zawiniła.

Wolno podniósłszy broń, Erast Pietrowicz wysunął bębenek. Zobaczył jedną wystrzeloną i sześć nietkniętych łusek. Czyżby starzec mówił serio?

Podniósł rewolwer, skierował go w czoło Tamby. Ów nie odsunął oczu, tylko opuścił powieki. „Z pewnością mógłby mnie zmesmeryzować, zahipnotyzować, czy jak to się tam nazywa, lecz nie chce” – zrozumiał Fandorin.

Midori spojrzała nań krótko. Wyczytał w jej wzroku błaganie. A może mu się zdaje? Taka nikogo nie poprosi o nic, nawet o życie ojca.

Jakby na potwierdzenie tej myśli znów opuściła głowę.

Radca tytularny zmusił się do przypomnienia twarzy zmarłych przyjaciół: twardego jak stal Lockstona; rycerza sprawiedliwości – Asagawy; doktora Twiggsa – ojca dwojga dziewcząt z wadą serca.

Nie sposób strzelić do człowieka, który nie próbuje się bronić. Ale rozgorzały w duszy ból żądał ujścia, drążył palec niepowstrzymaną żądzą naciśnięcia na cyngiel.

„Są rzeczy, których wybaczyć nie można, bo zachwieje się równowaga świata” – rzekł sobie Erast Pietrowicz.

Skręcił dłoń lekko w bok i wystrzelił.

Od huku zadzwoniło w uszach.

Midori podniosła ręce do skroni, lecz głowę wciąż miała opuszczoną.

Tambie nie drgnął ani jeden mięsień. Na jego skroni widniała pąsowa smuga oparzenia.

– Tak oto – rzekł łagodnie – zginął twój wróg Tamba. Został tylko twój druh Tamba.

Dzisiaj dzień święta.

Zwycięstwo, wróg zniszczony.

Co za samotność!

Miłość kretów

Skądś z góry doniósł się stłumiony łomot. Erast Pietrowicz zadarł głowę. Burza? Znów gruchnęło, lecz teraz łomotowi towarzyszył trzask.

– Co to? – Fandorin zerwał się na równe nogi.

– To Kamata zaczął strzelać ze swego działa. – Tamba też wstawał niespiesznie. – Nie chciało mu się czekać świtu. Pewnie wpadł na to, że ty i twój sługa jesteście u nas.

Jak widać, jōnin znał plany Kamaty!

– Wiesz wszystko? Skąd?

– To moje góry. Każde drzewo ma uszy, każda trawka oczy. Chodźmy, zanim ci głupi ludzie trafią przypadkiem w któryś z domów.

Tamba stanął pod włazem, przysiadł w kucki, po czym sprężyście podskoczył – tak wysoko, że siadł na skraju otworu. Mignęły nogi w białych skarpetkach i zręczny staruszek był już na górze.

Fandorin obejrzał się na Midori i drgnął – w sąsiednim pomieszczeniu było pusto. Kiedyż zdążyła zniknąć?

Z dziury w suficie wychylił się Tamba.

– Daj rękę!

Ale ręki radca tytularny mu nie dał. Byłoby to zbyt poniżające. Jakoś podciągnął się sam, aczkolwiek walnął w deskę łokciem.

Jōnin był w czarnych spodniach i czarnej zarzutce. Wypadłszy na werandę, włożył czarne skórzane getry, na głowę naciągnął maskę i stał się prawie niewidzialny.

Z mroku strzelił ognisty słup, miotając na wszystkie strony kamienie i grudy ziemi.

Tamby już obok nie było, rozpłynął się w mroku. Skądś z góry (czyżby z dachu?) zeskoczył czarny cień. Bezdźwięcznie dotknąwszy nogami ziemi, przekoziołkował przez głowę, odturlał się, zerwał jak pozbawiony wagi, a w chwilę później też znikł. Radca tytularny dostrzegł, jak powietrze zakołysało się jeszcze w kilku innych miejscach – tam także mignęły ciemne sylwety.

Pociski eksplodowały tak często, jak gdyby strzelała cała bateria. Szybkostrzelna armata Kruppa daje trzy strzały na minutę, przypomniał sobie Fandorin, weteran wojny tureckiej. Jeśliby sądzić po dźwięku, czarne kurtki zajęły pozycję na wierzchołku góry. Wpatrując się w eksplozje, wicekonsul pojął taktykę Kamaty. Jego celowniczy kładł pociski w szachownicę, przesuwając celownik o dwa, trzy sążnie. Zapewne postanowił w ten sposób przeczesać całą leśną wysepkę. Wcześniej czy później trafi w któryś w domów. Jedna z sosen już zapłonęła – w mroku rozkwitł jaskrawy, purpurowy kwiatek.

Co robić? Gdzie uciekać?

Jeden z cieni zatrzymał się tuż przy radcy tytularnym, chwycił go za rękę, pociągnął za sobą.

Dobiegli do środka lasu, gdy tuż obok pocisk uderzył w drzewo. Pień zatrzeszczał, poleciały gałęzie i obaj upadli na ziemię. Kolejny wybuch konsekwentnie zrył ziemię dziesięć kroków dalej. W czarnej twarzy ninja rozbłysły oczy, wydłużone, namiętne, świetliste.

Ona!

Podniósłszy się, Midori znów wzięła Erasta Pietrowicza za rękę, by biec dalej, lecz nie poddał się, przyciągnął ją do siebie.

Teraz grzmotnął wybuch z drugiej strony i Fandorin znów dojrzał tuż – tuż jej oczy, cudowne, pełne życia.

– Naprawdę mnie kochasz? – zapytał.

– Co?

Jego słowa znikły w huku.

– Kochasz mnie!? – wrzasnął Erast Pietrowicz. Zamiast odpowiedzi zdarła maskę, chwyciła w dłonie jego twarz, pocałowała.

I zapomniał o szybkostrzelnej armacie, o gwizdach i gromowym łoskocie śmierci, o wszystkim na świecie.

Sosna gorzała coraz jaśniej i jaśniej, po pniach drzew, po ziemi skakały czerwone cienie. Tracąc dech, radca tytularny zdzierał z ramion ukochanej kobiety ubranie, i jej ciało z czarnego zmieniało się w białe.

Midori ani myślała mu przeszkadzać. Jej oddech był równie spieszny, jej ręce zdzierały mu koszulę.

Wokół parskał ogień, trzaskała ziemia, jęczały drzewa, a Fandorinowi zdało się, że kocha go sama Noc – niesamowita, gorąca.

Sosnowe igiełki kłuły to w plecy, to w łokcie – sczepieni kochankowie turlali się po ziemi. Raz odłamek wrył się w ściółkę tam, gdzie sekundę wcześniej przetoczyły się ich ciała, lecz ani on, ani ona tego nie dostrzegli.

Wszystko skończyło się nagle. Midori jednym ruchem zrzuciła z siebie wybranka, sama skoczyła w drugą stronę.

– Co robisz? – zawołał z urazą i zobaczył, jak pomiędzy nich, miotając snop iskier, pada płonąca gałąź.

Dopiero wtedy Erast Pietrowicz przyszedł do siebie. Armatni ogień ucichł, tylko w dwóch czy trzech miejscach potrzaskiwały płonące drzewa.

– Jak się to nazywa w twoim jōjutsu? – zapytał ochryple, obwodząc ręką widok.

Midori wiązała w węzeł rozpuszczone włosy.

– W jōjutsu czegoś takiego jeszcze nie było. Ale teraz będzie. Nazwę to „ogień i grom”.

Wciągała już czarną odzież, z białej stawała się czarna.

– Gdzie wszyscy? – Fandorin też pośpiesznie doprowadzał do porządku odzienie. – Dlaczego tak cicho?

– Chodźmy! – rzuciła i pierwsza pobiegła naprzód.

W pół minuty byli już przy rozpadlinie, w tym samym miejscu, gdzie wicekonsul i jego sługa przerzucili linę. Martwe drzewo stało nadal, lecz liny Erast Pietrowicz nie znalazł.

– Dokąd teraz? – krzyknął.

Wskazała bez słów na tamtą stronę. Padła na czworaki i naraz znikła za krawędzią urwiska.

Fandorin rzucił się za nią. Zobaczył, że w dół zwiesza się powróz spleciony z suchych włókien. Był solidny i gruby, zdolny utrzymać każdy ciężar, więc młody człowiek bez wahania podążył za Midori.

Wyprzedziła go znacznie, ześlizgując się w dół lekko i pewnie. Jemu schodzenie przychodziło z trudem.

– Szybciej, szybciej! Nie zdążymy! – popędzała z dołu.

Erast Pietrowicz starał się, jak mógł, ale mimo wszystko musiała czekać dość długo.

Ledwie, ciężko dysząc, zeskoczył na porosłą trawą ziemię, przewodniczka pociągnęła go dalej, w jakieś gęste, kolące zarośla.

Tam, między dwoma blokami przewieszonej ściany, czerniała szczelina. Radca tytularny przecisnął się przez nią z wysiłkiem, lecz dalej przejście się rozszerzało.

– Szybciej, szybciej, proszę – dobiegł z ciemności naglący głos Midori.

Rzucił się ku niej i omal nie upadł, potknąwszy się o gałąź czy kamień. Skądś z góry ciągnął silny powiew.

– Nic nie widzę!

Mrok przekreśliła świetlista nić, od której rozpływało się słabe, drżące pałanie.

– Co to? – spytał oczarowany Fandorin.

– Yoshitsune - niecierpliwie odpowiedziała Midori. – Sokole pióro, a w nim rtęć. Nie gaśnie nawet w czasie deszczu i wiatru. Lećmy! Umrę ze wstydu, jeśli się spóźnię!

Teraz, przy świetle, stało się oczywiste, że podziemny chodnik zbudowany jest bardzo solidnie: strop i ściany wzmacniał bambus, pod nogami mieli drewniane stopieńki.

Ledwie nadążając za Midori, Erast Pietrowicz nie patrzył prawie na boki, dostrzegł jednak, że od przejścia w obie strony coraz to odchodzą boczne otwory. Znaleźli się w istnym labiryncie. Przewodniczka wielokrotnie skręcała, ani na chwilę nie zwalniając biegu. Podczas długiego, stromego podejścia radca tytularny zaczął opadać z sił, lecz majacząca przed nim smukła postać zdawała się nie znać zmęczenia.

Wreszcie stopieńki znikły i przejście znów się zwęziło. Światełko zgasło, w ciemności coś skrzypnęło i z przodu otwarł się szary prostokąt, z którego pociągnęło wilgotnym, świeżym tchnieniem świtu.

Midori zeskoczyła na ziemię. Idąc w jej ślady, Erast Pietrowicz odkrył, że wypełza z pnia starego, pokrytego grubą korą drzewa.

Zamknęły się tajne drzwiczki i wicekonsul zobaczył, że najzupełniej nie sposób dojrzeć ich śladu na grubej, omszałej korze.

– Spóźniłam się! – z rozpaczą zawołała Midori. – To przez ciebie!

Zerwawszy się, wybiegła na polanę. Tam, wśród trawy, przesuwały się z wolna czarne sylwety. Pachniało prochem i krwią. W szarówce przedświtu błysnęło coś długiego.

Lufa karabinu, poznał Fandorin, i rozejrzał się na wszystkie strony.

Podziemny przełaz wyprowadzał na szczyt góry. Idealne miejsce do obstrzału – Kamata z pewnością upatrzył je wcześniej.

Potyczka zakończyła się już. Była najwyraźniej niedługa. Wypadłszy z przełazu, shinobi z marszu zaatakowali czarne kurtki od tyłu.

Pośrodku polany siedział na pniu Tamba, palił fajkę. Pozostali ninja znosili zabitych. Widowisko było okrutne i jakby nierealne: nad ścielącym się u ziemi oparem przemykały pary bezgłośnych cieni, unosiły za ręce i nogi ciała (także czarne, lecz o białych twarzach) i układały je rzędami przed wodzem.

Radca tytularny przeliczył: cztery rzędy po osiem ciał w każdym, a z boku jeszcze jeden trup – najpewniej starego rozbójnika Kama ty. Nikt nie ocalał. Don Tsurumaki nie dowie się nawet, co stało się z jego oddziałem…

Wstrząśnięty złowrogim obrazem Fandorin nie dostrzegł, jak wróciła do niego Midori. Chrypliwy głos wyszeptał mu w samo ucho:

– To, że się spóźniłam, nie znaczy, że skończyliśmy ze sobą. Giętka ręka objęła go w pasie, pociągnęła z powrotem ku wyjściu z tunelu.

– Wejdę do historii jōjutsu jako wielka odkrywczyni – szeptała Midori, wpychając radcę tytularnego w dziuplę. – Przyszła mi do głowy bardzo interesująca kompozycja. Nazwę ją „miłość kretów”.

Jeszcze piękniejsza

Niż miłość dwóch flamingów.

Jest miłość kretów.

Nocne zespolenie świata

Tamba powiedział:

– Ja wiem o tobie dużo, ty o mnie wiesz mało. Stąd brak zaufania, z braku zaufania niezrozumienie, z niezrozumienia pomyłki. Pytaj o wszystko, co chcesz wiedzieć, a odpowiem.

Siedzieli obaj na oczyszczonej polanie przed domem i patrzyli, jak zza równiny wstaje słońce, napełniając świat różową jasnością. Tamba palił swą fajeczkę, co parę minut nabijając ją nową porcją tytoniu. Fandorin też nie odmówiłby cygara, lecz pudełko świetnych manili zostało w bagażu z tamtej strony rozpadliny dzielącej wieś shinobi od reszty świata.

– Ilu was jest? – spytał radca tytularny. – Tylko jedenastu?

Na pobojowisku widział jedenastu ludzi. Gdy utytłani ziemią kochankowie wypełzli z ciasnej nory, shinobi zakończyli już swą posępną pracę. Trupy przeliczono, zwalono do jamy i zasypano kamieniami. Ludzie Tamby zdjęli maski i Fandorin ujrzał zwykłe japońskie twarze: siedem męskich, cztery kobiece.

– Jest jeszcze czwórka dzieci. I Satoko, żona Gohei. Nie uczestniczyła w walce, bo wkrótce ma rodzić. I trzej młodzi – są w wielkim świecie.

– Szpiegują kogoś? – spytał Erast Pietrowicz. – Jeśli jōnin chce szczerej rozmowy, do diabła z ceremoniami.

– Uczą się. Jeden na uniwersytecie tokijskim – na lekarza, jeden w Ameryce – na inżyniera, jeden w Londynie – na elektrotechnika. Dzisiaj nie sposób się obejść bez europejskiej nauki. Wielki Tamba mówił: „Prześcignąć wszystkich, wiedzieć więcej niż wszyscy”. Od trzystu lat kierujemy się tym przesłaniem.

– Jak zdołaliście zachować tyle lat tajemnicę?

– Taka była wola Tamby Pierwszego. Powiedział: „Silniejszy od wszystkich jest ten, kogo nie widać, nie słychać, lecz który widzi i słyszy wszystko”. I rzekł jeszcze: „Ninja z ziemi Iga zginęli, są teraz nieśmiertelni”.

– A więc Tamba Pierwszy nie zginął ze swoimi ludźmi? Mówiono mi, że wrogowie wytracili ich do ostatniego.

– Nie. Tamba uciekł i zabrał ze sobą dwóch najlepszych uczniów. Miał synów, lecz ich nie wziął i zginęli, bo Tamba był naprawdę wielki: jego serce nie ustępowało twardością diamentowi. Ostatni jōnin ziemi Iga wziął najgodniejszych, zdolnych odrodzić klan Momochi.

– A jak się uratował z oblężonego chramu?

– Gdy świątynia bogini Kannon na górze Hijiyama już płonęła, ostatni ninja chcieli skończyć ze sobą, lecz Tamba kazał im trzymać się do świtu. Sam stracił już oko od strzały, każdy z jego ludzi był ranny, lecz taka jest władza jōnina, że shinobi nie śmieli się sprzeciwić. O świcie Tamba wypuścił w niebo trzy czarne kruki i umknął z dwoma wybrańcami podziemnym przejściem, a reszta skończyła ze sobą, odcinając sobie na ostatku twarze.

– Jeśli było tam podziemne przejście, dlaczego nie umknęli wszyscy?

– Bo wtedy wojownicy Nobunagi ruszyliby za nimi w pogoń.

– A dlaczego trzeba było koniecznie doczekać świtu?

– Żeby wrogowie dojrzeli trzy kruki.

Erast Pietrowicz potrząsnął głową, do reszty oszołomiony wschodnią egzotyką.

– Co miały z tym wspólnego trzy kruki? Na co się zdały?

– Wrogowie wiedzieli, ilu wojowników broni się w chramie – siedemdziesięciu ośmiu ludzi. Potem, oczywiście przeliczyliby trupy. Gdyby trzech brakło, Nobunaga domyśliłby się, że Tamba umknął, i nakazałby poszukiwania po całym cesarstwie. A tak samuraje uznali, że Tamba i dwaj jego zausznicy zmienili się w kruki. Oblegający spodziewali się przeróżnych czarów, prowadzili ze sobą psy tresowane do łowów na gryzonie, jaszczurki i węże, a także myśliwskie sokoły. Sokoły zadziobały kruki. Jeden z kruków miał zamiast prawego oka ranę, więc wrogowie upewnili się, wiedząc o ranieniu Tamby. Martwego kruka wystawili na pokaz na skrzyżowaniu ośmiu dróg i przybili tabliczkę: „Czarownik Momochi Tamba, zwyciężony przez władcę Zachodu i Wschodu, obrońcę tronu cesarskiego, księcia Nobunagę”. Nie minął rok, jak Nobunagę zabito, ale nikt nawet się nie domyślił, że zrobił to Tamba. Klan Momochi zmienił się w widmo, czyli stał się niewidoczny. Trzy rody, jakie zapoczątkował wielki jōnin i dwaj jego uczniowie: Momochi, Adati i Sonoti, zachowały się do dziś, wielokrotnie wiążąc się między sobą. Razem wziętych nie było nas nigdy więcej niż dwudziestu. Tak trwamy od trzystu lat, rozwijając sztukę ninjutsu. Tamba Pierwszy byłby z nas rad.

– I ani jeden z rodów nie z-zaginął?

– Nie. Dlatego, że głowa rodziny musi w porę podebrać zastępcę.

– Co to znaczy „podebrać”?

– Wybrać. I to niekoniecznie własnego syna. Krew jest nieważna. Ważne, by chłopiec miał konieczne zadatki.

– Chwileczkę! – wykrzyknął rozczarowany Fandorin. – To ty nie jesteś w prostej linii potomkiem Tamby Pierwszego?

Starzec zdziwił się.

– Z krwi oczywiście nie. Jakie to ma znaczenie? U nas w Japonii podstawą rodzicielstwa i adopcji jest duch. Syn swego ojca to ten, w kogo wcieliła się jego dusza. Ja, na przykład, nie mam synów, ale córkę. Co prawda, są krewni pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia, lecz duch wielkiego Tamby żyje nie w nich, tylko w ośmioletnim Jaitim. Podebrałem go pięć lat temu we wsi niedotykalnych. Rozpoznałem na jego usmarowanej buzi oznaki, które zdały mi się nader obiecujące. I bodajże nie popełniłem omyłki. Jeśli Jaiti okaże się nadal równie zdolny, zostanie po mnie Tambą Dwunastym.

Z resztą pytań Erast Pietrowicz postanowił zaczekać. I tak kręciło mu się już w głowie.

* * *

Druga rozmowa nastąpiła wieczorem, w tym samym miejscu, lecz tym razem rozmówcy siedzieli zwróceni w przeciwną stronę, patrząc, jak słońce spełza za szczyt sąsiedniej góry.

Tamba pociągał ze swej nieodstępnej fajeczki, ale teraz kurzył cygaro i Fandorin. Pełen poświęcenia Masa, cierpiący moralnie, że przespał całą nocną batalię, stracił pół dnia, by zapewnić panu wszystko, co nieodzowne. Podziemnym korytarzem, a potem za pomocą linowej windy (gdyż była i taka) przeniósł z rozgromionego obozu bagaż. Po tamtej stronie został tylko nie nadający się do transportu welocyped marki Royal Crescent Tricycle, na którym po wsi, tak czy owak, nie byłoby gdzie jeździć. Wypuszczony na wolność muł błądził po łąkach, ogłupiały od soczystej górskiej trawy.

– Mam prośbę – rzekł Erast Pietrowicz. – Naucz mnie swej sztuki, będę pilnym uczniem.

Większą część dnia spędził, patrząc, jak trenują shinobi, i napatrzył się takich rzeczy, że na twarzy zastygł mu głupkowato oszołomiony wyraz, zazwyczaj najzupełniej mu obcy.

Z początku Fandorin patrzył, jak bawią się dzieci. Sześcioletni malec wykazywał zdumiewającą cierpliwość, tresując mysz – uczył ją biegać do spodeczka i z powrotem. Ilekroć mysz wykonała zadanie, odsuwał spodeczek nieco dalej.

– Za kilka miesięcy mysz nauczy się pokonywać odległość czterystu, albo i pięciuset jardów, a wtedy będzie ją można wykorzystać do przenoszenia tajnych notatek – wyjaśnił ninja imieniem Rakuda, przydany wicekonsulowi do towarzystwa przez Tambę.

Rakuda znaczy wielbłąd, lecz na wielbłąda shinobi bynajmniej nie wyglądał. Był to mężczyzna w średnim wieku, o pyzatej, nadzwyczaj dobrodusznej fizjonomii. O takich mówi się: „nie skrzywdzi muchy”. Władał świetnie angielskim, dlatego też pewnie stał się przewodnikiem Erasta Pietrowicza. Zaproponował, by nazywać go „Jonatan”, lecz radca tytularny wolał dźwięczniejsze „Rakuda”.

Dwie dziewczynki bawiły się w pogrzeb. Wykopały jamę, jedna ułożyła się w niej, druga zasypała ją ziemią.

– Nie udusi się? – zaniepokoił się Fandorin.

Rakuda z uśmieszkiem wskazał sterczącą z mogiły trzcinkę.

– Nie, uczy się oddychać ćwiercią płuc. To przydatne.

Lecz nade wszystko młodego człowieka interesował, oczywiście, ośmioletni Jaiti, w którym upatrywał swego następcę Tamba.

Szczuplutki malec, całkiem zwyczajny z wyglądu, wspinał się na ścianę domu. Spadał, ocierając skórę do krwi, właził znowu.

To zdawało się niewiarygodne! Ściana była z desek, bez żadnych widocznych uchwytów, lecz Jaiti wpijał się paznokciami w drewno, podciągał i wreszcie wlazł jakoś na dach. Zasiadł tam, machając nogami, i pokazał Fandorinowi język.

– To jakieś czary!

– Nie, nie czary. To kaketsume - odrzekł Rakuda i zawołał chłopca.

Ten najzwyczajniej zeskoczył z dwusążniowej wysokości. Pokazał ręce i Erast Pietrowicz ujrzał na jego palcach żelazne naparstki z zagiętymi pazurami. Spróbował wleźć z ich pomocą na ścianę – nie wyszło. Jakąż siłę musiały posiadać czubki palców, by utrzymać wagę ciała!

– Chodźmy, chodźmy – ponaglił go Rakuda. – Etsuko będzie zabijać daijina. Ciekawe, czy jej się tym razem uda?

– Kim jest daijin? – spytał Fandorin, wchodząc za przewodnikiem do jednego z domów.

W sporym, pustym pomieszczeniu było czworo ludzi: dwaj mężczyźni, pucołowata dziewuszka, a z boku pod ścianą siedział ktoś w mundurze i mundurowej czapce. Przyjrzawszy się, Erast Pietrowicz zobaczył, że to lalka: naturalnej wielkości, z narysowaną twarzą i bujnymi przyklejonymi wąsami.

– Daijin znaczy „wielki człowiek” – jął szeptem objaśniać Rakuda. – Etsuko powinna go zabić, a Gohei i Tanshin to strażnicy. To taka próba. Trzeba ją przejść, by się dostać na wyższy stopień nauki. Etsuko próbowała już dwa razy bez skutku.

– Coś w rodzaju egzaminu, tak? – spytał radca tytularny, ciekawie śledząc wypadki.

Ryży Gohei i ponury, czerwonogęby Tanshin starannie obszukiwali dziewuszkę, która, jak się zdaje, odgrywała rolę petentki na audiencji u „wielkiego człowieka”.

Rewizja była tak skrupulatna, że Erast Pietrowicz oblał się rumieńcem. Mało, że rozebrano „petentkę” do naga, to jeszcze obmacano wszystkie zakamarki jej ciała. Młodziutka Etsuko gorliwie odgrywała swą rolę – kłaniała się uniżenie, parskała chichotem, obracała się tak i siak. Ochroniarze przeszukali zdjętą odzież, sandały, szeroki pas. Wyjęli z rękawa fajkę, zabrali. W pasie znaleźli haftowaną sakiewkę z hashi, drewnianymi pałeczkami do jedzenia, i nefrytowy brelok. Pałeczki zwrócili, brelok, obróciwszy go w palcach, na wszelki wypadek zabrali. Zmusili dziewczynę do rozpuszczenia włosów, wyjęli z nich dwie ostre spinki. Dopiero potem pozwolili jej się ubrać i dopuścili ją do daijina. Blisko jednak podejść nie pozwolili. Stanęli między nią a lalką: jeden z prawej, drugi z lewej.

Etsuko nisko pokłoniła się siedzącemu, złożywszy ręce na brzuchu. Lecz gdy się wyprostowała, miała w ręce drewnianą hashi. „Petentka” uczyniła błyskawiczny ruch i pałeczka wbiła się daijinowi wprost w narysowane oko.

– O, doskonale – pochwalił Rakuda. – Wycięła hashi z twardego drewna, zaostrzyła szpic, nasączyła trucizną. Przeszła próbę.

– Ale przecież by nie uciekła! Ochroniarze zabiliby ją na miejscu!

Ninja tylko wzruszył ramionami.

– Co za różnica? Zlecenie zostałoby wykonane.

Potem Erast Pietrowicz obserwował ćwiczenia z walki wręcz, i to zrobiło na nim zaiste przemożne wrażenie. Ani myślał, że ludzkie ciało jest zdolne do takich rzeczy.

Tymczasem Masa skończył transport i dołączył do swego pana. Chmurnie patrzył na akrobatyczne sztuczki skradaczy, najwyraźniej srodze im zazdroszcząc.

Zajęcia prowadził sam Tamba. Uczniów było trzech. Ćwiczenia pierwszego, najmłodszego, nie były zbyt interesujące: cały czas wstawał i padał, wstawał i padał, to na grzbiet, to na brzuch, to bokiem, to koziołkując przez głowę. Drugi, ów ryży Gohei, jeden ze „strażników” daijina, próbował zarąbać jōnina mieczem. Zadawał wymyślne, perfidne ciosy z góry, z dołu, po nogach, lecz ostrze nieodmiennie przecinało powietrze. Przy tym Tamba nie robił ani jednego zbędnego ruchu, tylko odchylał się lekko, przysiadał lub odskakiwał. Strach było patrzeć na tę zabawę.

Trzeci uczeń, żwawy dryblas lat trzydziestu (Rakuda powiedział, że zwą go Okami), walczył z zawiązanymi oczyma. Tamba trzymał przed nim bambusową deseczkę, coraz to zmieniając jej położenie, a Okami wymierzał w nią bezbłędnie celne ciosy rękami i nogami.

– Ma czucie – orzekł z szacunkiem Rakuda. – Jak nietoperz.

Wreszcie Masa nie zniósł okrzyków podziwu, jakie co chwila wydawał Fandorin. Sapnąwszy głośno, sługa podszedł do jōnina, energicznie się skłonił i o coś go poprosił.

– Chce zmierzyć się z którymś z uczniów – wyjaśnił Erastowi Pietrowiczowi przewodnik.

Tamba zlustrował krzepką figurę byłego yakuzy, musnął podbródek i krzyknął:

– Neko-chan!

Z sąsiedniej chałupki, wycierając w fartuch oproszone mąką ręce, wyszła suchutka starowinka. Jōnin wskazał jej Masę i wydał jakieś krótkie polecenie. Staruszka uśmiechnęła się szeroko, rozdziawiając usta z jednym jedynym żółtym zębem. Zdjęła fartuch.

Na twarzy Masy znać było straszną obrazę, jednakże Fandorinowski wasal okazał cierpliwość. Z szacunkiem skłonił się matronie i o coś zapytał. Zamiast odpowiedzi trzepnęła go dłonią w czoło, niby żartem, lecz Masa aż kwiknął z bólu. Opaćkane mąką czoło pobielało, twarz poczerwieniała. Sługa chciał złapać złośliwą karlicę za kołnierz, lecz ta wzięła go za napięstek, lekko zakręciła i mistrz jujitsu, znawca okinawskiej sztuki walki, fiknął kozła na ziemię. Zadziwiająca starucha nie dała mu czasu się podnieść. Skoczyła, przygniotła go kolanem, sękatą łapą ścisnęła pokonanego za gardło. Zdławiony zachrypiał i poklepał dłonią o ziemię na znak kapitulacji.

Neko-chan natychmiast rozluźniła palce. Pokłoniwszy się jōninowi, podniosła swój fartuch i wróciła dalej kucharzyć.

A wtedy, patrząc na posępnego Masę, nie śmiejącego podnieść wzroku na swego pana, Fandorin postanowił, że musi poznać tajniki ninjutsu.

* * *

Usłyszawszy prośbę, Tamba nie zdziwił się, tylko rzekł:

– Przeniknąć tajniki ninjutsu trudno, trzeba poświęcić temu całe życie, od chwili narodzin. Jesteś za stary, nie osiągniesz mistrzostwa. Zdołasz co najwyżej opanować pewne nawyki. Oto wszystko, czego się możesz spodziewać.

– Niech będą nawyki. Zgoda.

Jōnin pytająco popatrzył na wysunięty podbródek Fandorina i wzruszył ramionami.

– No cóż, spróbujmy.

Erast Pietrowicz z rozjaśnioną twarzą zgasił natychmiast cygaro i powstał.

– Mam zdjąć kurtkę?

Tamba wpuścił strużkę dymu.

– Nie. Z początku będziesz siedział, słuchał i starał się zrozumieć.

– Dobrze.

Fandorin posłusznie siadł, wyjął z kieszeni zeszycik i przygotował się do notatek.

– Ninjutsu składa się z trzech głównych sztuk: tonjutsu - sztuki skrytości, taijutsu - sztuki władania ciałem i bujutsu - sztuki posługiwania się bronią.

Ołówek pilnie zaskrobał o papier, lecz Tamba się zaśmiał i stało się jasne, że tylko naśladuje styl namaszczonego wykładowcy.

– Ale do tego dojdziemy wcale nie tak szybko. Na razie powinieneś upodobnić się do nowo narodzonego dziecka, które odkrywa dla siebie świat i bada możliwości własnego ciała. Musisz nauczyć się oddychać, pić, jeść, kontrolować pracę wnętrzności, ruchy rąk i nóg, pełzać, stać, chodzić, padać. Nasze dzieci uczymy tego od kołyski. Rozciągamy im stawy i mięśnie. Kołyską poruszamy nierytmicznie, lecz mocno, by malec uczył się szybko przemieszczać środek ciężkości. To, za co karze się zwykłe dzieci, my popieramy: naśladowanie głosów zwierząt i ptaków, rzucanie kamieniami, łażenie po drzewach. Nigdy nie staniesz się takim, jak ktoś wychowany w rodzinie shinobi. Ale niech cię to nie zniechęca. Gibkość członków i wytrzymałość to nie najważniejsze.

– A co jest najważniejsze, sensei? – zapytał Erast Pietrowicz, zwracając się do Tamby najszacowniejszym z japońskich tytułów.

– Umiejętność prawidłowego formułowania pytań. To potowa sprawy. A druga potowa – to zdolność usłyszenia odpowiedzi.

– Nie rozumiem…

– Człowiek składa się bez reszty z pytań, a życie i otaczający świat – z odpowiedzi. Określ kolejność zajmujących cię pytań, poczynając od najważniejszych. Potem nastaw się na to, by przyjąć odpowiedzi. Są wszędzie: w każdym zdarzeniu, w każdej rzeczy.

– Jak to w każdej?

– A tak. Przecież każda rzecz to cząstka boskiego ciała Buddy. Weź choćby ten kamień. – Tamba podniósł z ziemi bryłkę bazaltu, pokazał uczniowi. – Trzymaj. Patrz na niego bardzo uważnie, zapomniawszy o wszystkim poza swym pytaniem. Patrz, jaka ciekawa jest powierzchnia kamienia: wszystkie te wgłębienia, żyłki, plamki, bryłki przylepionego błota. Wyobraź sobie, że od budowy i wyglądu tego kamienia zależy całe twoje życie. Badaj ten przedmiot tak długo, dopóki nie poczujesz, że wiesz o nim wszystko. I wtedy zadaj mu swoje pytanie.

– Na p-przykład jakie? – zapytał Erast Pietrowicz, z ciekawością wpatrując się w bryłkę bazaltu.

– Jakiekolwiek. Czy masz coś robić, czy nie. Czy żyjesz, jak trzeba. Czy masz żyć, czy też umrzeć.

– To be or not to be - powtórzył radca tytularny, nie pojmując, czy jōnin zacytował Szekspira, czy była to przypadkowa zbieżność. – Ale jak może odpowiedzieć kamień?

– W jego kształcie, kolorach, fakturze kryje się oczywista odpowiedź. Człowiek nastawiony na pojmowanie ujrzy ją lub usłyszy. Może to nie być kamień, lecz dowolna nierówna powierzchnia lub dzieło przypadku: kłąb dymu, ślad esencji herbacianej na dnie czarki czy choćby resztki kawy, która lubicie pijać wy, gaijini.

– No, tak, jasne – zamruczał radca tytularny. – O tym słyszałem i w Rosji. Zwie się to wróżeniem z fusów.

* * *

Nocami byli razem. W domu Tamby gdzie pokoje na górze miały za zadanie tylko wprowadzać w błąd, a prawdziwe życie skupiało się w podziemiu, użyczono im izdebki bez okien.

Po długiej rozkoszy, niepodobnej ani do ognia, ani do gromu, ani do miłości kretów, powiedział, patrząc na jej nieruchomą twarz, na opuszczone rzęsy:

– Nigdy nie wiem, co czujesz i o czym myślisz. Nawet teraz.

Milczała i zdało się, że odpowiedzi nie będzie, ale oto spod jej powiek błysnęły skry, poruszyły się purpurowe wargi:

– Nie mogę powiedzieć, o czym myślę, lecz pokażę ci, jeśli chcesz, co czuję.

– Tak, bardzo chcę! Znów opuściła rzęsy.

– Wyjdź na górę, na korytarz. Jest tam ciemno, ale jeszcze zamknij oczy, by nie widzieć nawet cieni. Trzymaj się prawej ściany. Idź przed siebie, dopóki nie znajdziesz się przed drzwiami. Otwórz je i zrób trzy duże kroki. Potem otwórz oczy.

Nie dodała już nic więcej. Wstał, chciał narzucić koszulę.

– Nie, nie powinieneś mieć nic na sobie.

Wspiął się po przymocowanych do ściany schodach. Nie otwierał oczu.

Przeszedł powoli korytarz, natknął się na drzwi.

Otwarł je – i jego skórę owiał nocny chłód.

To drzwi, za którymi jest przepaść, uświadomił sobie nagle i zamarł na progu.

Trzy duże kroki? Jak duże? Jak długi był mostek? Pewnie na sążeń, nie więcej.

Zrobił jeden krok, drugi, starając się ich nie skracać. Zawahał się przed trzecim. A jeśli przy trzecim kroku noga trafi w pustkę?

Przepaść była tutaj, tuż obok, czuł jej bezdenny oddech.

Wysiłkiem woli zrobił krok, dokładnie taki jak poprzednie. Palce zmacały żłobkowaną krawędź. Jeszcze pół werszka, a…

Otworzył oczy i nie zobaczył niczego.

Nie było ani księżyca, ani gwiazd, ani ogników w dole. Świat skupił się w jedną całość, a w niej nie było ani nieba, ani ziemi, ani góry, ani dołu. Był tylko punkt, wokół którego roztaczało się to, co istnieje.

Punkt znajdował się w piersi Fandorina i wysyłał na zewnątrz sygnał, pełen życia i tajemnicy: puk-puk, puk-puk, puk-puk.

Dzień wszystko dzieli,

Ciemność znów wszystko łączy

Noc scala nam świat.

Rozlana sake

Tamba powiedział:

– Padać trzeba, jak pada na ziemię sosnowa igła: bezgłośnie i płynnie. A ty padasz jak podcięte drzewo. Mo ikkai [*].

Erast Pietrowicz wyobraził sobie sosnę, porosłe igłami gałązki. Oto jedna z igieł odrywa się i leci, wirując, w dół, miękko opada na trawę. Podskoczył, obrócił się w locie na płask, uderzył w ziemię.

– Mo ikkai.

Igiełki sypały się jedna za drugą. Wyobrażona gałązka całkiem już wyłysiała, musiał wziąć następną, lecz po każdym upadku słyszał nieodmienne:

– Mo ikkai.

Erast Pietrowicz posłusznie nabijał sobie siniaki, lecz nade wszystko miał ochotę nauczyć się walczyć. Jeśli nie tak jak Tamba, to choćby tak jak niezapomniana Neko-chan. Jednakże jōnin nie śpieszył się z tym, ograniczając się na razie do teorii. Mówił, że z początku trzeba wyuczyć się oddzielnie każdej z trzech zasad walki: nagare - płynności, hen-kan - zmienności i najzawilszej, rinkyóhen – zdolności improwizacji zależnie od stylu przeciwnika.

Z punktu widzenia radcy tytularnego najłatwiej było przyswoić wiedzę o ciosach w ważne życiowo punkty. Póki trwała nauka trudno wyrażalnych i trudno zrozumiałych zasad ninjutsu, można się było posłużyć nawykami angielskiego boxing i francuskiej savate [*].

W notatniku pojawiły się rysunki części ludzkiego ciała ze strzałkami rozmaitej długości, zależnie od siły ciosu, i zagadkowymi komentarzami w rodzaju: „Soda (VI kr.) – czas. parał., lekko, bo nat. zg.”. Albo: „Wanshun (m. trójgł.) – czas. parał, ręki, lekko, bo złam.”.

Największy problem nastręczyły niespodzianie lekcje oddychania. Tamba ciasno krępował ucznia rzemieniem w pasie, po czym ten miał wykonać dwa tysiące wdechów dostatecznie głębokich, by wydęła się dolna część brzucha. Po tym prostym na pozór ćwiczeniu tak bolały mięśnie, że pierwszego wieczoru Fandorin przypełzł do swej izby zgięty wpół, w wielkiej obawie, że nocą nie zdoła kochać Midori.

Zdołał.

Natarła mu zadrapania i sińce leczniczą maścią, a potem pokazała, jak pozbyć się bólu i zmęczenia za pomocą ketsuin, magicznego splotu palców. W myśl jej wskazówek Erast Pietrowicz przez kwadrans wykręcał palce i składał je w bajecznie pogmatwane supły, po czym uczucie rozbicia odjęło jak ręką, a ciało wypełniła energia i siła.

Za dnia kochankowie nie mieli okazji się widzieć – Fandorin zgłębiał sekrety prawidłowego padania i oddychania, Midori zajmowały jakieś własne sprawy. Lecz noce należały do nich bez reszty.

Radca tytularny nauczył się obywać dwiema godzinami odpoczynku. Okazało się, że posiadłszy sztukę prawidłowego snu, nie trzeba więcej dla odzyskania sił.

Zgodnie z mądrą nauką jōjutsu, każda kolejna noc była niepodobna do poprzedniej i nosiła własną nazwę: „krzyk czapli”, „złoty łańcuszek”, „lisica i borsuk”. Midori mówiła, że jednostajność to zguba namiętności.

Wcześniej życie Erasta Pietrowicza nosiło głównie kolor bieli – barwy dnia. Teraz zaś, skoro czas snu tak się skrócił, istnienie stało się dwubarwne: białe i czarne. Z tła, kulis prawdziwego życia, noc stała się pełnoprawną jego częścią, niezmiernie wzbogacając całokształt.

Przestwór czasu rozszerzył się od zachodu po świt, mieszcząc w sobie ogrom doznań: i odpoczynek, i namiętność, i cichą rozmowę, i nawet beztroskę – oboje byli przecież tak młodzi.

Pewnego razu na przykład założyli się, kto jest szybszy: Midori w biegu czy Fandorin na welocypedzie.

Zadali sobie trud przedostania się na tamtą stronę rozpadliny, gdzie czekał na właściciela Royal Crescent Tricycle, i zeszli do stóp góry, by podjąć wyścig po ścieżce.

Z początku Erast Pietrowicz wyrwał się naprzód, ale po półgodzinie, zmęczony kręceniem pedałów, zwolnił tempo i Midori jęła go doganiać. Biegła lekko i równo, ani trochę nie przyśpieszając oddechu. Przegoniła welocypedystę około dziesiątej wiorsty i stopniowo zwiększała dystans.

Dopiero teraz Fandorin domyślił się, jak Midori zdołała w jedną noc przynieść do Jokohamy leczniczą trawę maso z południowego stoku góry Tanzawa. Po prostu przebiegła piętnaście ri w jedną stronę, a potem tyleż z powrotem. Sto dwadzieścia wiorst! I nazajutrz to samo! Dlatego tak się zaśmiała, gdy pożałował zagonionego konia…

Pewnego razu próbował wszcząć rozmowę o przyszłości, lecz w odpowiedzi usłyszał:

– W języku japońskim nie ma czasu przyszłego, tylko przeszły i teraźniejszy.

– Ale przecież coś jednak z nami, mimo wszystko, będzie: z tobą i ze mną – nalegał Erast Pietrowicz.

– Owszem – odpowiedziała poważnie. – Tylko nie zdecydowałam jeszcze, czy „liść jesienny”, czy może „słodka łza”. Każdy z tych epilogów ma swoje zalety.

Zmartwiał. Nie mówili już o przyszłości.

* * *

Wieczorem czwartego dnia Midori rzekła:

– Dziś nie tykamy się wzajem. Będziemy pić wino i rozmawiać o pięknie.

– Co znaczy „nie tykamy”? – obruszył się Erast Pietrowicz. – Obiecałaś mi przecież „srebrzystą pajęczynkę”.

– „Srebrzysta pajęczynka” – to noc spędzona na wyrafinowanej, pełnej uczuć rozmowie, łączącej dwie dusze niewidzialnymi nićmi. Im subtelniej sza to pajęczynka, tym dłużej utrzyma motylka miłości.

Fandorin próbował się buntować:

– Żadnej pajęczynki! Motylek nigdzie nie odfruwa. Lepiej „lisica i borsuk”, jak wczoraj!

– Namiętność nie znosi powtórzeń i żąda odpoczynku – pouczyła go z naciskiem Midori.

– Moja nie żąda.

Tupnęła nogą.

– Które z nas jest mistrzem jōjutsu? Ty czy ja?

– Sami mistrzowie dokoła. Co za życie! – burknął Erast Pietrowicz, kapitulując. – No dobrze. O jakim więc pięknie będziemy mówić całą noc?

– Na przykład o poezji. Jakie dzieło poetyckie kochasz ponad wszystko?

Wicekonsul zamyślił się, a Midori postawiła na stoliku dzbanuszek sake i usiadła, krzyżując nogi.

– No, nie wiem… – powiedział przeciągle. – Mnie się podoba Eugeniusz Oniegin. Utwór rosyjskiego poety P-puszkina.

– Zadeklamuj mi go. I przetłumacz.

Oparła łokcie na kolanach, gotując się do słuchania.

– Ależ nie umiem go na pamięć! To parę tysięcy wierszy.

– Jak można kochać utwór, liczący parę tysięcy wierszy? Po co aż tyle? Gdy poeta tworzy coś długiego, najpewniej nie ma nic do powiedzenia.

Obrażony w imieniu geniusza rosyjskiej poezji, Fandorin spytał ironicznie:

– A ileż linijek liczy twój ulubiony wiersz?

– Trzy – odrzekła poważnie. – Nade wszystko lubię trójwiersze hokku. Zawierają tak mało, a przy tym tak wiele. Każde słowo znajduje się na swoim miejscu i żadne nie jest zbędne. Jestem pewna, że bodhisattwowie rozmawiają między sobą samymi hokku.

– Wyrecytuj coś – poprosił zaintrygowany Erast Pietrowicz. – Jestem ciekaw.

Na wpół przysłoniła oczy powiekami i zadeklamowała śpiewnie:

Mój łowco ważek,

O, jakże mnie daleko

Dzisiaj odbiegłeś.

– Ładne – przyznał Fandorin. – Tylko nic nie zrozumiałem. Co to za łowca ważek? Gdzie odbiegł? I po co?

Midori otwarła oczy i powtórzyła marzycielsko:

– Doko made itia yara… Jak pięknie! Żeby w pełni zrozumieć hokku, trzeba posiąść szczególną wrażliwość lub tajemną wiedzę. Gdybyś wiedział, że wielka poetka Chiyo napisała ten wiersz na śmierć swego małego synka, nie patrzyłbyś na mnie tak protekcjonalnie, prawda?

Zamilkł, wstrząśnięty głębią siły i uczucia, otwierającą się nagle w tych trzech prostych, powszednich wersach.

– Hokku podobne jest ciału, w którym kryje się niewidzialna, nieuchwytna dusza. Tajemnica ukryta jest w ciasnej przestrzeni pomiędzy pięcioma sylabami pierwszej linijki, która zwie się kami-no-ku, a siedmioma sylabami drugiej linijki, która zwie się naka-no-ku, po czym między siedmioma sylabami naka-no-ku a pięcioma sylabami ostatniej, trzeciej linijki. Zwie się ona simo-no-ku. Jak by to ująć, żebyś zrozumiał? – Twarz Midori rozjaśnił figlarny uśmiech. – Niech spróbuję. Dobre hokku przypomina sylwetkę pięknej kobiety lub elegancko odsłoniętą część jej ciała. Zarys, szczegół podniecają dużo bardziej niż całość.

– Ja tam wolę całość – oznajmił Fandorin, położywszy jej rękę na kolanie.

– Bo jesteś młokos i dzikus. – Po palcach boleśnie trzepnął go wachlarz. – Osobie wyrafinowanej dość dojrzeć skrawek Piękna, a wyobraźnia w mig dośpiewa resztę, i to jeszcze nad wyraz ją wzbogacając.

– Skądinąd to samo mówi Puszkin – burknął radca tytularny, dmuchając na stłuczone palce. – A twój ulubiony wiersz, choć piękny, nie jest nazbyt wesoły.

– Prawdziwe piękno zawsze jest smutne.

Erast Pietrowicz zdziwił się.

– Czyżby?

– Są dwa piękna: piękno radości i piękno smutku. Wy, ludzie Zachodu, wolicie pierwsze – my drugie. Bowiem piękno radości trwa nie dłużej niż lot motyla. A piękno smutku jest twardsze niż kamień. Kto pamięta miliony szczęśliwych zakochanych, co przeżyli spokojnie życie, zestarzeli się i umarli? A o miłości tragicznej tworzy się pieśni żyjące wieki. Wypijmy, a potem znów pomówimy o Pięknie.

Lecz porozmawiać o Pięknie nie było im dane. Erast Pietrowicz wzniósł czarkę i oznajmił:

– Piję za piękno radości.

– A ja, Japonka, piję za piękno żalu – odrzekła Midori i wypiła. On zaś nie zdążył.

Noc przeszył wściekły krzyk: TSUME-E-E!!!. Echem odpowiedziało mu wycie, które wydarło się z mnóstwa gardeł. Ręka Fandorina drgnęła, sake rozlało się na tatami.

Zadrżała ręka,

Na stół polał się trunek.

Bardzo zła wróżba.

Wielkie ognisko

Nieczęsto, lecz zdarza się spotkać kobietę silniejszą niż ty sam. Wtedy nie pusz się, nie wypinaj piersi, lecz na odwrót – pokaż, żeś slaby, bezbronny. Najsilniejsze dziewczyny topnieją wówczas jak wosk, wszystko zrobią za ciebie, bylebyś się nie wtrącał.

We wsi przeklętych shinobi był zaledwie jeden obiekt, mogący zaciekawić miłośnika kobiecości – siedemnastoletnia Etsuko. Rzecz jasna, nie żadna piękność, lecz jak to mówią, na bezrybiu i rak ryba. Reszta kobiecej ludności Kakushimury [*] (nazwę wsi Masa wymyślił sam, bo shinobi nie nazwali jej wcale) składała się ze starej wiedźmy Neko-chan (niczego sobie koteczka!) [*], brzemiennej żony ryżego Gohei, jednookiej Sae i piętnastoletniej Tampopo. Dwie smarkule, dziewięciu- i jedenastoletnia, się nie liczyły.

Pierwszego dnia Masa nie zbliżał się do upatrzonej zdobyczy – popatrywał z dala, obmyślając plan działań. Dziewczyna była niczego sobie, godna uwagi. Robotna, zręczna, podśpiewująca. I w ogóle ciekawe, jak to się tam, u ichinoku, kobiet ninja, wszystko odbywa. Jeśli taka potrafi zrobić w skoku trzy salta czy wbiec po ścianie na dach (sam to widział!), to jakież sztuczki wyprawiać musi w chwilach namiętności? Będzie przynajmniej co wspomnieć, o czym ludziom opowiedzieć.

Z początku oczywiście należało wyjaśnić, czy nie należy do któregoś z mężczyzn. Tego by tylko brakowało, żeby ściągnąć sobie na kark gniew któregoś z tych diabłów.

Masa posiedział godzinkę w kuchni u Koteczki, pochwalił jej ryżowe chlebki i pomału wszystkiego się wywiedział. Jest narzeczony, nazywa się Ryudzo, bardzo dobry chłopak, ale już rok, jak uczy się za granicą.

No, to niech się uczy.

Teraz można się było wziąć do rzeczy.

Parę dni Masa stracił na to, żeby oswoić obiekt. Żadnych namiętnych spojrzeń czy, Buddo uchowaj, aluzji. Jej smutno bez narzeczonego, on też tęskni za domem wśród obcych, są prawie w jednakowym wieku – jakże nie znaleźć tematu do rozmów?

Naplótł jej o jokohamskich cudach (szczęściem Etsuko w gaijińskim mieście jeszcze nie bywała). Trochę, naturalnie, podkoloryzował, ale tylko, żeby było ciekawiej. Leciutko skierował rozmowę na osobliwe pościelowe nawyki gaijinów. Dziewczynie zabłysły oczy, usteczka się półotwarty: Aha! Choć i jest shinobi, ale krew ma żywą.

Upewniony na dobre co do szansy, przeszedł do kolejnej fazy. Jął wypytywać, czy to prawda, że kobiety itinoku mają prawo swobodnie rozporządzać swoim ciałem i że samo pojęcie zdrady mężczyzny czy narzeczonego wcale u nich nie istnieje.

– Jak może zdradzić jakaś dziurka w ciele? Zdradzić może tylko dusza, a duszę mamy wierną – dumnie odpowiedziała Etsuko, mądrala.

Jej dusza była Masie kompletnie na nic, całkowicie wystarczyłaby dziurka. Odrobinę pokluczył, że nigdy jeszcze nie obejmował kobiety, że jest okropnie nieśmiały i niepewny siebie.

– Przyjdź o północy nad rozpadlinę – szepnęła Etsuko. – Ja cię, skoro tak chcesz, obejmę.

– To będzie miłosierny uczynek – przemówił czule i zamrugał – niby ze skromności.

Miejsce na schadzkę wybrane było świetnie, trzeba oddać dziewczynie sprawiedliwość. Nocą nie ma tu żywej duszy, do najbliższego domu ze sto kroków. Strażników w Kakushimurze nie wystawiano. Po co? Z tamtej strony szczeliny są pod ziemią śpiewające deski. Gdy ktoś na nie nastąpi, huka puchacz – słychać z daleka. Tak że gdy z panem przełazili po linie, ani wiedzieli, że wieś gotowa jest na przyjęcie gości.

Z Etsuko wszystko rozegrało się szybko, aż nazbyt. Udawać niedoświadczonego młodzika, żeby ją lepiej rozpalić, nie było potrzeby. Wybiegła z krzaków, że aż wprost zbiła go z nóg, a w minutę później już pojękiwała, dyszała i pokrzykiwała, podskakując na Masie niczym kotka szarpiąca pazurami psa.

Niczego szczególnego w itinoku nie odkrył. Dziewucha jak dziewucha. Tylko uda jak z kamienia. Ścisnęła go nimi tak, że na biodrach zostaną mu jak nic siniaki. A wymyślności żadnej. Natsuko – nawet ta była ciekawsza.

Etsuko szeptała coś w zachwycie, gładziła Masę po jeżyku, łasiła się, a on nie mógł ukryć rozczarowania.

– Nie podobało ci się? – zapytała złamanym głosem. – Wiem, jestem nieuczona… „Obejdziesz się” – powiedział jōnin. Za to, wiesz, jak świetnie łażę po drzewach? Niczym prawdziwa małpa. Pokazać ci?

– No pokaż – zezwolił łaskawie Masa.

Etsuko zerwała się, podbiegła do martwej sosny i w niebywałym tempie, pracując rękami i nogami, wspięła się pod sam zwęglony wierzchołek.

Masie przyszła do głowy poetyczna myśl: żywa biel na martwej czerni. Pomyślał nawet, czyby nie stworzyć hokku o gołej dziewczynie na spalonej sośnie. Już i pierwsze dwie linijki miał w głowie – pięć sylab i siedem:

Sczerniała sosna.

Trzepotliwym motylkiem…

A co dalej? „Na niej dziewczyna” – zbyt prostackie. „Wzleciała w niebo miłość”… – to siedem sylab, a trzeba pięciu.

W poszukiwaniu natchnienia przeturlał się w pobliże sosny – nie warto było wstawać.

Nagle z góry doszedł dziwny, cmokający dźwięk. Z cichym jękiem Etsuko spadła z drzewa i runęła na ziemię o dwa kroki od Masy. Zmartwiały ze zgrozy zobaczył, że na białych plecach spod lewej łopatki sterczy gruba opierzona strzała.

Chciał skoczyć ku niej, zobaczyć, czy żyje.

Etsuko żyła. Nie obracając się i nie podnosząc głowy, kopnęła Masę tak, że przekoziołkował w bok.

– Uciekaj… – dobiegł go zdławiony szept.

Ale Masa nie pobiegł – nogi tak mu drżały, że nie uniosłyby chyba ciężaru ciała.

Noc wypełniły dźwięki.

Na ciemnej krawędzi rozpadliny wyłoniła się plama – jedna, druga, trzecia. W miejscu, gdzie shinobi umieścili tajną windę, na skraj urwiska zaczęli się wspinać czarni ludzie. Było ich mnóstwo. Masa patrzył na nich, leżąc w wysokiej trawie, i nie mógł się ruszyć, ogarnięty trwogą.

Jeden z czarnych podszedł do leżącej plackiem Etsuko i przewrócił ją nogą na plecy. Schylił się, w jego ręce zabłysło ostrze.

Nagle dziewczyna podniosła się, rozległo się chrypienie i teraz leżał już on, a Etsuko stała z mieczem w ręku, otoczona zewsząd przez tajemniczych intruzów. „Biała wśród czarnych” – przemknęło przez głowę Masy.

Dźwięk metalu, przekleństw, jęków i biała figurka znikła, a ludzie w czerni z chrzęstem rąbali coś leżącego na ziemi.

Masa wyraźnie usłyszał dziewczęcy głos, który krzyknął:

– Kongōjō!

Jeden z zabójców podszedł całkiem blisko. Urwał pęk trawy i jął wycierać ostrze. Dał się słyszeć głośny, urywany oddech.

Mętne światło księżyca na mgnienie przesączyło się przez cienkie chmury, i Masa wypatrzył kaptur z dziurkami zamiast oczu, patrontasz przez ramię, czarną kurtkę.

Ludzie Dona Tsurumakiego – otóż to! Na wzór shinobi zasłonili twarze, by nie bielały w ciemności.

Jak udało im się minąć „śpiewające deski”? Czyżby przyszli podziemnym przejściem? Lecz kto im je wskazał?

Masa odpełzł na czworakach w gąszcz, zerwał się, pobiegł.

Czarne kurtki nie traciły czasu. Z tyłu dobiegła przygłuszona komenda i ściółka zaskrzypiała pod szybkimi krokami.

Szybciej ku domom, podnieść alarm! Ludzie Dona nie będą rozróżniać, kto shinobi, a kto nie, zakatrupią, kogo popadnie.

Kiedy do pierwszej z chałup zostało ze dwadzieścia kroków, Masa pechowo wpadł w ciemności na sęk, rozharatał sobie policzek, a co najgorsze, nie mógł powstrzymać krzyku.

I zaraz ci z tyłu usłyszeli, i domyślili się, że zostali odkryci.

– TSUME-E! [*] - ryknął dowódczy bas. W odpowiedzi rozległ się chóralny ryk.

– Napad! Napad! – wrzasnął i Masa, ale prawie zaraz się zamknął, pojmując, że bez sensu ściąga na siebie niebezpieczeństwo.

Atakujący tak wrzeszczeli, tak tupali, że mieszkańcy Kakushimury nie mogli tego nie słyszeć.

Teraz, chcąc żyć, należało jak najszybciej ruszyć mózgiem. Dlatego Masa nie pobiegł ku domom, schował się za drzewo.

Nie minęło pół minuty, a obok przeleciał tłum czarnych kurtek, rozwijając się w biegu w półksiężyc, by otoczyć całą wyspę.

Tyralierą co pięć metrów rozjarzyły się wetknięte w ziemię pochodnie. Ognisty łańcuch przeciął cały las od skraju do skraju.

– Ognia!

Zatrzeszczały gęste salwy. Słychać było, jak kule walą w drewniane ściany, jak z wizgiem fruwają szczapy.

Ach, co za los! Jak wyciągnąć pana z tego piekła? Zaraz czarne kurtki zdobędą trzy pierwsze domy, po czym zaatakują siedzibę Tamby.

Masa w rozpaczy miotał się pośród sosen, lecz widział, że w żaden sposób nie uda mu się przemknąć przez oświetloną przestrzeń i łańcuch obławy.

Chrzęst gałęzi. Od rozpadliny biegł schylony człowiek. Czarna kurtka, czarny kaptur – widać odstał od swoich. Masa wpadł nań z boku, jednym ciosem zbił go z nóg, a potem dla pewności przycisnął kark leżącego kolanem i poczekał, aż trzaśnie. Mniejsza o hałas – palba trwała taka, że aż dzwoniło w uszach.

Zerwał z trupa spodnie i kurtkę, włożył. Twarz osłonił kapturem – całe szczęście, że ludziom Dona przyszedł do głowy tak dogodny fortel.

Zanim się z tym uporał, strzelanina ucichła. Przeszyte na wylot ściany z desek były całe w czarne kropki, niczym keks makowy, którym pasła Masę Natsuko. Jasno było prawie jak w dzień, tyle wokół płonęło pochodni.

Strzelcy wchodzili do domów pojedynczo, trzymając karabiny w pogotowiu. Potem wyłaniali się na powrót – we dwóch: wlekli trupy i kładli na ziemię. Schylony dowódca zaglądał w twarze.

Masa naliczył dziewięć dużych ciał i cztery małe – dwóch dorosłych brakowało.

– Tu nie ma Tamby! – oznajmił głośno dowódca. – I gaijina też nie ma. Są w domu nad przepaścią.

I odszedł, ale niedaleko, ledwie o parę kroków.

Naraz jedno z ciał ożyło. Mężczyzna (Masa poznał gadatliwego, zapobiegliwego Rakudę) kocim susem rzucił się dowódcy na pierś, błysnął nóż, lecz komendant czarnych kurtek okazał się szybki. Szarpnął głową, uchylając się od ciosu, cofnął się i potoczył po trawie. Ze wszystkich stron ruszyła pomoc, na ziemi zamrowił się niekształtny, czarny kłąb z mnóstwem sterczących rąk i nóg.

Korzystając z zamieszania jeszcze jedno ciało, tym razem małe, poruszyło się także. Był to ośmioletni Jaiti. Wstał, zachwiał się i otrząsnął. Dwie czarne kurtki chciały złapać malca, lecz ten smyrgnął między rozczapierzonymi rękami i w mig wlazł na drzewo.

– Łapaj! Łapaj! – wrzasnęli prześladowcy.

Gruchnęły wystrzały. Jaiti przeleciał na sąsiednie drzewo, potem na następne. Przebity kulą sęk złamał się w jego rękach, lecz diablik capnął inny.

Tymczasem wreszcie skończono z Rakudą. Dwie czarne kurtki zostały nieruchome na ziemi. Reszta odniosła martwego shinobi na bok. Pomogła dowódcy się podnieść. Ten wściekle odepchnął usłużne ręce, zrzucił z głowy kaptur. Błysnął rewolwer, kierując długą lufę na skaczącego po drzewach malca. Lufa opisała krótką krzywą, wypluła ognisty język i Jaiti jak kamień spadł w dół.

Masa aż zastygł z otwartymi ustami, zdumiony nie sprawnością strzelca, lecz blaskiem jego wygolonej czaszki. Tego człowieka widział już parę dni temu. Mnich-pątnik z noclegu w wiejskiej oberży z „brygadą budowlaną” Kamaty – to on!

I wszystko stało się absolutnie jasne.

Przewidujący człowiek ten Don Tsurumaki. Nie polegał bez reszty na wiernym, lecz mało rozgarniętym Kamacie. Doczepił do oddziału szpicla, który nie ujawniając się, wszystko wypatrzył, wszystko przewąchał. Widział pobojowisko na górze, wyśledził, gdzie jest wejście do podziemi, gdzie winda. Czysta robota, trzeba przyznać!

Mnich (jak nazwał w duchu Masa dowódcę czarnych kurtek) przeląkł się chyba, że któreś z zabitych ninja znów ożyje. Dobył z pochwy krótki miecz i wziął się do roboty. Klinga trzynaście razy uniosła się i trzynaście – spadła. Pod ścianą wyrosła piramida ściętych głów, dużych i małych. Z mieczem Mnich radził sobie zręcznie, czuło się wieloletni trening.

Przed przystąpieniem do końcowej części szturmu dowódca nakazał oddziałowi ustawić się w szereg.

– Straty są jak dotąd niewielkie – mówił Mnich, krocząc sprężyście wzdłuż linii. – Dwóch zabiła goła dziewucha, dwóch – żywy trup, jeden rozbił się, bo spadł z windy. Lecz główne zagrożenie przed nami. Będziemy działać ściśle według planu pana Shiroty. Że plan jest dobry, widzicie sami. Pan Shirota uprzedził, że dom herszta jest pełen pułapek, więc trzeba zachować szczególną ostrożność. Ani kroku bez rozkazu. Jasne? – Nagle przystanął, wpatrując się w ciemność. – Kto tam? To ty, Ryuhei?

Pojąwszy, że go dostrzeżono, Masa ruszył z wolna naprzód. Co robić? Podejść czy rzucić się do ucieczki?

– Więc jednak się pozbierałeś? Kości niepołamane? No, zuch. Dołącz do szeregu.

Większość czarnych kurtek zdjęła na wzór dowódcy kaptury, lecz ten i ów, chwała Buddzie, zostawił twarz zakrytą, więc nikt nie podejrzewał Masy. Tylko sąsiad z szeregu zbliżył się i dał mu lekkiego kuksańca w bok – pewno zamiast powitania.

– Dwudziestu otacza polanę – komenderował Mnich. – Karabiny trzymać w pogotowiu, nie spać. Jeśli jaki shinobi spróbuje się przebić – kłaść trupem na miejscu. Reszta ze mną do domu. Nie tłoczyć się, dwójkami!

Do łańcucha obławy Masa iść nie chciał, przyłączył się do tych, którzy pójdą do domu, lecz nie wcisnął się do pierwszej dwójki – zaledwie do trzeciej.

Plan szturmu był najwyraźniej opracowany naprawdę co do szczegółu.

Długa podwójna kolumna dobiegła kłusem na polanę, na której skraju ciemniała wzniesiona z bali siedziba jōnina. Dwunastka strażników obławy zajęła miejsca na skraju lasu, wetknęła w ziemię pochodnie.

Reszta, wyciągnięta w długiego, ciemnego węża, ruszyła naprzód.

– Karabiny na ziemię! – rozkazał dowódca, nie spuszczając oczu z domu zachowującego złowieszcze milczenie. – Sztylety w dłoń!

Trzymał się nieco z tyłu, jakby w niezdecydowaniu przystając.

Nie chce się pchać na rożen, zrozumiał Masa. I słusznie. Rakuda (który dzięki swej heroicznej śmierci awansował z pewnością o kolejny stopień w cyklu metamorfoz) opowiadał, że w razie niebezpieczeństwa dom pana Tamby zmienia się w istnego jeża – dość w tym celu nacisnąć jakieś sekretne dźwignie. A że czasu obrońcy domu mieli sporo, więc czarne kurtki oczekuje niemało niespodzianek. Tu Masa przypomniał sobie z dreszczem, jak owej nocy przechyliła się pod nim podłoga i runął w ciemność.

Mnich – człowiek ostrożny, wie, że pchać się na siłę nie ma sensu.

I od razu, jakby na potwierdzenie tej myśli, zaczęło się.

Ledwie o krok od ganku jeden z pierwszej dwójki nagle zniknął. Jakby się w ziemię zapadł.

A raczej, bez wszelkich „jak”, zapadł się naprawdę. Masa sto razy przechodził tędy i nie miał pojęcia o ukrytym wilczym dole.

Rozległ się straszliwy wrzask. Czarne kurtki odskoczyły najpierw od ziejącej dziury, potem zebrały się nad nią. Masa stanął na palcach, spojrzał przez czyjeś ramię w dół. Zobaczył nabite na ostrza, drgające jeszcze ciało.

– Ledwo ustałem, na samym skraju! – mówił roztrzęsionym głosem ocalały z pierwszej dwójki. – Amulet mnie uratował! Amulet bogini Kannon!

Reszta ponuro milczała.

– Do szeregu! – warknął dowódca.

Obchodząc straszną jamę, z której wciąż jeszcze dochodziły jęki, zaczęli wdrapywać się na ganek. Posiadacz cudownego amuletu wyciągnął rękę ze sztyletem, głowę wcisnął w ramiona. Minął pierwszy stopień, drugi, trzeci. Stąpnął lękliwie na taras i w tejże chwili z okalającej daszek grubej belki odpadł masywny bal. Głucho palnął przybysza w ciemię, a ów bez jęku runął twarzą w dół. Z rozwartej dłoni wyślizgnął się amulet w małej, haftowanej koralikami sakiewce.

Bogini Kannon jest w sam raz dla kobiet i zajęć pokojowych, pomyślał Masa. Do spraw męskich dużo lepszy bywa amulet bóstwa Fudo.

– No, co tak stoicie? – ryknął Mnich. – Naprzód!

Wbiegł śmiało na taras, lecz dalej się nie pchał. Machnął ręką.

– Ejże, ejże! Nie bać się!

– Kto się boi? – burknął tęgi dryblas, przeciskając się naprzód. Odsunął się i Masa, dając chwatowi przejść. – No, puszczajcie!

Szarpnął drzwi wejściowe. Masa aż się skrzywił, lecz nic strasznego nie zaszło.

– Zuch Saburó – pochwalił śmiałka dowódca. – A butów mi nie zdejmować, nie przychodzimy w gości.

Ukazał się dobrze znajomy Masie korytarz. Troje drzwi z prawej, troje z lewej, a w głębi jeszcze jedne – za nimi pomost w pustkę.

Ośmielony Saburó tupnął w podłogę – znowu nic. Przestąpił próg, przystanął, podrapał się w ciemię.

– Gdzie najpierw?

– Weź te z prawej – rozkazał Mnich, też wchodząc na korytarz. Za nimi, cisnąc się, wlazła reszta.

Przed wejściem Masa zerknął za siebie. Pod gankiem utworzył się długi ogonek czarnych kurtek, w szkarłatnym świetle pochodni pobłyskiwały obnażone ostrza. „Żmija wsuwająca głowę w paszczę tygrysa” – pomyślał wasal Fandorina i aż się wzdrygnął. Jest, jasne, z całej duszy po stronie tygrysa, lecz sam stał się akurat łuseczką na ciele żmii…

– Ruszaj! – Dowódca popchnął mężnego (a może po prostu tępawego) Saburō.

Ten otworzył drzwi pierwszego pokoju z prawej, wszedł do wnętrza, rozejrzał się, zrobił krok, drugi. Gdy musnął nogą drugiej tatami, w ścianie coś brzęknęło. Z korytarza Masa nie widział, co tam zaszło, ale Saburō ze zdziwieniem jęknął, złapał się rękoma za pierś i zgiął się wpół.

– Strzała! – zachrypiał, odwracając się.

I owszem – pośrodku jego piersi sterczał metalowy pręt. Mnich wycelował z rewolweru w ścianę, ale nie zaczął strzelać.

– Samopał – wymamrotał. – Sprężyna pod podłogą. Saburō przytaknął, jakby zgadzał się w pełni z tym wyjaśnieniem, pisnął jak dziecko i zwalił się na bok.

Przestąpiwszy umierającego, Mnich szybko opukał kolbą ściany, lecz nic nie znalazł.

– Dalej! – krzyknął. – Ej, ty! Ty, ty! Ruszaj!

Wojownik w kapturze, którego wskazał, zawahał się ledwie sekundę i podszedł do następnych drzwi. Spod maski dochodziło przygłuszone mamrotanie.

– Zawierzam się Buddzie Amidzie, zawierzam się Buddzie Amidzie – rozeznał Masa święte zaklęcia tych, co wierzą w Drogę Czystej Ziemi.

Modlitwa była dobra, w sam raz dla grzesznej duszy, żebrzącej o przebaczenie i zbawienie. Bardziej zdumiewające było jednak, że w izbie, gdzie wejść miał wyznawca Buddy Amidy, wisiał na ścianie zwój ze zdaniem wielkiego Shinrana [*]: „Nawet dobry człowiek odrodzić się może w Czystej Ziemi, a już niedobry – tym bardziej”. Cóż za zadziwiający traf! Może zwój pozna i ocali swego?

Nie ocalił. Modlący się przeciął pokój bez żadnych przygód. Przeczytał zdanie, z szacunkiem się skłonił. Tu jednak Mnich rozkazał:

– Zdejmij zwój! Zobacz, czy nie ukryli za nim jakiejś dźwigni!

Dźwigni za zwojem nie było, lecz przesuwając po ścianie ręką, nieszczęśnik zadrapał ją o niewidoczny gwóźdź.

Krzyknął, liznął krwawiącą dłoń, a w chwilę potem już skręcał się na podłodze – gwóźdź okazał się zatruty.

Za trzecimi drzwiami była kaplica. Czymże powita gości? Trzymając się nie nazbyt blisko Mnicha (żeby go nie zawezwał) i niezbyt daleko (bo nic się nie zobaczy), Masa wyciągnął szyję.

– No, który następny?! – wezwał dowódca i nie doczekawszy się ochotnika, złapał za kołnierz pierwszego, który się nawinął, wypychając go naprzód. – Śmiało!

Cały drżąc, wojownik otworzył drzwi. Skłonił się, widząc ołtarz z płonącą świeczką. Wejść w obuwiu nie śmiał, byłoby to bluźnierstwem. Zrzucił słomiane jori, zrobił krok naprzód i zatańczył na jednej nodze, schwyciwszy rękami stopę.

– Kolce! – wysapał Mnich.

Wpadł do pokoju (sam był w mocnych gaijińskich butach), wywlókł rannego na korytarz, ale biedak już siniał i błyskał białkami.

Ściany w kaplicy komendant opukał sam. Dźwigni i ukrytych sprężyn nie znalazł.

Wyszedłszy na korytarz, krzyknął:

– Zostało tylko czworo drzwi! Jedne z nich zaprowadzą nas do Tamby! Może to właśnie te! – wskazał na drzwi zamykające przejście. – Tsurumaki-dono obiecał nagrodę temu, kto pierwszy wlezie do nory starego wilka. Kto ma ochotę na stopień dziesiętnika i tysiąc jenów nagrody?

Chętny się nie znalazł. Korytarz podzieliła jakby niewidzialna granica: w głębi było przestronnie i stał tam dowódca, sam jeden – za to w bliższej, ciasnej części, skupiał się cały tłumek, dobra piętnastka, a jeszcze napierano z ganku.

– Ech, wy, tchórzliwe jaszczurki! Obejdę się bez was!

Szarpnął drzwi w bok, wystawiwszy naprzód rękę z rewolwerem. Ujrzawszy czerń, cofnął się, lecz zaraz wziął się w garść.

– Patrzcie – zaśmiał się – czegoście się przestraszyli! Pustki! No, zostało raptem troje drzwi. Ktoś chce spróbować szczęścia? Nie? I świetnie…

Otwarł najdalsze drzwi po lewej. Z wejściem się nie śpieszył. Najpierw przysiadł, machnął ręką, by podniesiono lampę. Obejrzał podłogę. Uderzył pięścią w tatami, potem dopiero nadepnął. Tak samo zrobił kolejny krok.

– Pałkę!

Wyciągnęli doń bambusowy drąg.

Mnich szturchał podłogę i ściany. Gdy deski w kącie ozwały się głuchym dźwiękiem, natychmiast otworzył ogień. Gruchnął wystrzał, drugi, trzeci.

Na jasnożółtej powierzchni pojawiły się trzy dziurki. Z początku Masie wydało się, że dowódca przesadza z ostrożnością, lecz potem rozległ się naraz skrzyp, ściana zachwiała się i wprost z niej zwalił się twarzą naprzód człowiek w czarnym stroju ninja.

W ścianie ciemniała nisza – sekretna szafa.

Nie tracąc ani sekundy, Mnich przerzucił rewolwer do lewej, dobył miecza i rąbnął leżącego po szyi. Zdarł maskę, podniósł głowę za warkoczyk.

Ryżawa fizjonomia Gohei szczerzyła się na swego zabójcę okrutnie wytrzeszczonymi oczyma. Wyrzuciwszy trofeum na korytarz, wprost pod nogi Masy, dowódca otarł z łokcia strugę krwi i zajrzał ostrożnie do niszy.

– Aha, coś jest! – ogłosił tryumfalnie.

Niecierpliwym gestem wezwał jednego z wojaków, który zdjął właśnie kaptur.

– Shinzo – do mnie! Spójrz no tam! Właź!

Splótł ręce, Shinzo postawił na nich nogę i górna połowa jego ciała skryła się przed oczyma stojących.

– A-a! – doniósł się zdławiony jęk.

Mnich przewidująco odskoczył w bok, a Shinzo jak wór runął w dół. W jego czaszce tkwiła stalowa gwiazdka o zaostrzonych krawędziach.

– Świetnie! – powiedział dowódca. – Są na strychu! Ty, ty i ty – do mnie! Strzec tego przejścia, w dziurę się więcej nie pchać, bo znowu shurikenem rzucą. Grunt, żeby shinobi tędy nie wyleźli. Reszta za mną! Gdzieś tu musi być wiąz do piwnicy.

Masa wiedział, jak trafić do piwnicy. W sąsiednim pokoju, w drugim z prawej, jest taka czujna podłoga – ani kichniesz, a już jesteś w piwnicy. Zaraz golonogłowy wreszcie dostanie za swoje.

Lecz Mnich i tu nie pokpił sprawy. Nie wlazł od razu, jak Masa, ale znów siadł w kucki i długo wpatrywał się w deski. Szturchał je kijem, coś skojarzył i chrząknął z satysfakcją. Potem z całej siły docisnął pięścią – podłoga chybnęła się nagle.

– Jest piwnica! – wyszczerzył się. – Trzech do drzwi, nie spuszczać z oka!

U ostatnich drzwi stał tłumek czarnych kurtek. Nacisnęli klamkę i wpatrzyli się oczekująco w sprytnego komendanta.

– Taaak! – rzekł ów przeciągle, wodząc wzrokiem po ścianach. – Cóż my tu mamy? Aha. Nie podoba mi się ten występ w kącie. Do czego służy? Podejrzane. Dobra. – Nie patrząc, Mnich sięgnął wstecz, chwycił za rękaw Masę.

– Idź, opukaj go.

Och, jak strasznie nie chciało się iść opukiwać podejrzanego występu! Ale jak się sprzeciwić? A tu Mnich jeszcze popędzał:

– Czego sterczysz! Żywo! Ty jesteś Ryuhei? Ściągnij no ten kaptur, już ci niepotrzebny, przeszkadza tylko patrzeć.

Raz kozie śmierć, pomyślał Masa i zrzucił kaptur. I tak stał przecież plecami do czarnych kurtek i dowódcy.

Pomodlił się w duchu: „Tamba-sensei, jeśli podgląda mnie pan teraz przez jakąś chytrą szparkę, proszę mnie nie brać za zdrajcę. Przyszedłem uratować swojego pana”. I na wszelki wypadek mrugnął w stronę podejrzanej ścianki, że niby jest swój.

– To nie Ryuhei! – usłyszał z tyłu. – Czy Ryuhei jest tak strzyżony?

– Ej, ktoś ty? Obróć no się! – rozkazał Mnich.

Masa zrobił dwa szybkie kroki przed siebie, trzeciego nie zdołał. Najbliższe podejrzanego występu tatami okazało się fałszywe, sama słoma, a pod nią nic. Z rozpaczliwym jękiem Masa spadł pod podłogę.

Ujrzał tuż nad sobą lśniącą smugę metalu i zmrużył oczy, lecz cios nie nastąpił.

– Masa! – szepnął znajomy głos. – Chut ne ubiu! [*]

Pan! Żywy! Blady, ze zmarszczonym czołem, w jednej ręce sztylet, w drugiej mały rewolwer.

Obok Midori-san w czarnym bojowym stroju, lecz bez maski.

– Dłużej tu zostać nie można. Uciekajmy! – powiedziała pani, dodając coś po gaijińsku, i cała trójka rzuciła się wstecz od prostokątnej dziury, skąd lało się w dół miękkie, żółte światło.

W samym kącie piwnicy ciemniało coś na kształt komina; w głębi Masa dojrzał dwie jutowe liny – był to z pewnością ów występ, który Mnich uznał za podejrzany.

Pan chwycił za jedną z lin i czarodziejskim sposobem wzleciał w górę.

– Teraz ty! – powiedziała Midori-san.

Masa złapał za szorstką jutę, a ta poderwała go sama pod strop. Było całkiem ciemno i trochę ciasno, lecz w pół minuty później wzlot się zakończył.

Najpierw Masa zobaczył podłogę z desek, potem sznur wywlókł go z włazu do pasa, a dalej Japończyk już sam się wdrapał.

Rozejrzawszy się, zrozumiał, że trafił na strych: po obu stronach nawisały skośnie połacie dachu, przez szpary okien z przodu i z tyłu sączył się mętny blask.

Pomrugawszy, by lepiej widzieć w półmroku, Masa rozpoznał trzy postacie: jedną wysoką (to był pan), drugą niziutką (Tamba) i jedną średnią (czerwonolicy ninja Tanshin, będący u sensei kimś w rodzaju zastępcy). Z włazu wyskoczyła Midori-san i drewniana klapa się zatrzasnęła.

Zebrali się tu bodaj wszyscy ocaleli mieszkańcy Kakushimury.

Przede wszystkim należało zerknąć, co się wyrabia na zewnątrz. Masa podkradł się do tego z okienek, w którym pląsały purpurowe odbłyski. Przylgnął.

Ognisty pas pochodni otaczał dom półokręgiem od urwiska do urwiska. Między językami płomieni tkwiły sylwetki z karabinami gotowymi do strzału. Tamtędy nikt się nie przedrze – to jasne.

Masa przebiegł do drugiego okienka, lecz tam było całkiem kiepsko – ziała czarna czeluść.

Cóż począć? Z jednej strony otchłań, z drugiej – karabiny. W górze – niebo. W dole… W podłodze w głębi strychu żółcił się oświetlony kwadrat – właz odkryty przez Mnicha w trzecim pokoju z lewej. Tam są czarne kurtki ze sztyletami w garści. Czyli i w dół nie można.

A jeśli całkiem w dół, do piwnicy?

Masa przebiegł do machiny wznoszącej, odsłonił właz, z którego zaledwie kilka minut temu wylazł.

Z dołu doniósł się tupot, gwar – wrogowie już szperali w podziemiu.

To znaczy, że wkrótce dobiorą się i do strychu.

Wszystko skończone. Uratować pana się nie da.

No cóż – w takim razie obowiązkiem wasala jest umrzeć wraz z nim. Ale najpierw okazać panu ostatnią usługę: pomóc mu z honorem pożegnać życie. W sytuacji bez wyjścia, gdy zewsząd okrążyli cię wrogowie, jedyne, co pozostaje, to pozbawić ich satysfakcji patrzenia na twe przedśmiertne męki. Dostaną co najwyżej obojętnego trupa, a twoja martwa twarz spojrzy na nich z wyższością i pogardą.

Jaki sposób zaproponować panu? Gdyby był Japończykiem – wszystko byłoby jasne. Sztylet ma, czasu na przyzwoite seppuku też najzupełniej wystarczy. Tanshin nosi u boku krótki prosty miecz, więc skręcać się z bólu nie będzie pan musiał. Ledwie pchnie się sztyletem w brzuch, wierny Masa raz – dwa utnie mu głowę.

Ale gaijinowie nie robią seppuku. Wolą ginąć od prochu.

Zatem – niech i tak będzie.

Nie tracąc czasu, Masa podszedł do jōnina, który szeptał o czymś z córką, zajmując się przy tym jakąś niepojętą sprawą: wstawiał jeden w drugi bambusowe kije.

Przepraszając uprzejmie, że zakłóca rodzinną rozmowę, Masa powiedział:

– Sensei, panu pora rozstać się z życiem, chcę mu pomóc. Mówiono mi, że religia chrześcijańska z jakichś powodów zabrania samobójstwa. Proszę o wytłumaczenie panu, że uznam za honor przestrzelić mu serce czy skroń, co tylko sobie życzy.

Tu przybliżył się do nich i sam pan. Pomachał rewolwerem, coś mówiąc. Twarz miał posępną, stanowczą. Widać wpadł na tę samą myśl.

– Wyjaśnij mu, że otwierać ognia nie trzeba – rzekł szybko do córki Tamba po japońsku. – Ma tylko siedem naboi. Nawet jeśli ani razu nie chybi i zastrzeli siedem czarnych kurtek, nic to nie zmieni. Wystraszą się, przerwą przeszukiwanie i podpalą dom. Do tej pory tego nie zrobili, bo chcą zaprezentować Donowi mego trupa i mają nadzieję znaleźć jakieś skrytki, ale jeśli się nazbyt przestraszą – podpalą. Powiedz, że prosiłem cię o przekład, bo mój angielski jest zbyt powolny. Odprowadź go na bok, odciągnij. Mnie trzeba jeszcze minuty. Potem działaj według umowy.

Według jakiej umowy? Na co Tambie potrzebna minuta?

Dopóki Midori-san tłumaczyła jego słowa panu, Masa nie spuszczał oczu z jōnina. Ów kończył krzątaninę z bambusowymi drągami, teraz zaczął naciągać na nie wąski futerał, do którego przymocowany był wielki szmat czarnej tkaniny.

Cóż to za osobliwe przygotowania?

Flaga, to flaga! – domyślił się nagle Masa i wszystko stało się dlań jasne.

Wódz shinobi chce odejść z życia pięknie, z rozwiniętym sztandarem swego klanu. Dlatego musi zyskać na czasie.

– To flaga Momochi? – szeptem zapytał Masa stojącego obok Tanshina.

Ten pokręcił głową.

– A co?

Bałwan zostawił pytanie bez odpowiedzi.

Tamba uniósł tkaninę usztywnioną bambusowymi poprzeczkami, narzucił ją na grzbiet, naciągnął i stało się jasne, że to w żadnym razie nie flaga, lecz coś na podobieństwo szerokiego płaszcza.

Potem jōnin, milcząc, wyciągnął ręce i Tanshin włożył w nie nagi miecz.

– Żegnaj – powiedział sensei.

Shinobi odpowiedział słowem, które Masa raz już tej nocy słyszał:

– Kongōjō. – I majestatycznie się skłonił.

Wówczas Tamba wyszedł na środek strychu, pociągnął sznur na kołnierzu i dziwny płaszcz złożył się, oblegając ściśle jego ciało.

– Co zamierza zrobić sensei? – zapytał Tanshina Masa.

– Patrz w dół – burknął ów i padłszy na czworaki, przywarł twarzą do podłogi.

Wypadło naśladować ten przykład.

W podłodze, okazuje się, przebito szczeliny obserwacyjne, pozwalające widzieć korytarz i wszystkie pokoje.

Wszędzie snuły się czarne kurtki, na środku korytarza błyszczał czaszką Mnich.

– Nie znaleźli? – darł się, pochylony nad dziurą w podłodze. – Opukać każdy shaku [*], tam muszą być skrytki!

Podniósłszy głowę znad szpary, Masa spojrzał na Tambę – w samą porę.

Jónin nacisnął nogą jakąś dźwignię. Otwarł się jeszcze jeden właz, umieszczony nad korytarzem. Prosty jak włócznia, starzec zeskoczył w dół.

Masa znów tknął nosem w podłogę, by niczego nie uronić.

Ach, cóż to było za widowisko!

Jōnin wylądował między Mnichem a dwiema czarnymi kurtkami. Ci tylko otwarli gęby, lecz wygolony cwaniak odskoczył w bok, wyszarpnął zza pasa rewolwer. Ale gdzież mu tam walczyć z Tambą! Krótki zamach miecza – i po podłodze potoczył się błyszczący bochen, z odrąbanej szyi lunęła struga krwi. Nie obracając się, stary shinobi przerzucił w tył lewą rękę, z lekka dotykając nosa jednego z wojowników, i ów niby pień rąbnął sztywno na podłogę. Drugi przysiadł w kucki, zakrył głowę rękami i Tamba go nie ruszył.

Z lekka schylony, najprzód powoli, a potem rozpędzając się coraz bardziej i bardziej, pobiegł do rozwartych drzwi, za którymi ziała przepaść. Za nim z krzykiem runęła cała czereda prześladowców.

Masa wpadł w zachwyt. Co za myśl! Wydać ostatni bój na pomoście nad otchłanią. Po pierwsze – nikt nie zajdzie człowieka od tyłu, a po drugie – jakież to piękne! Przecież czarne kurtki nie mają karabinów, broń została na zewnątrz. Ach, skroi ich stary Tamba na plasterki!

Obok rozległ się szelest. To podskoczył Tanshin, rzucił się do okna. Chce widzieć ostatni bój swego pana, zrozumiał Masa i co sił w nogach poskoczył za nim.

Przez kratę most widniał jak na dłoni. Wyjrzał księżyc i drewno pomostu zasrebrzyło się nad czernią otchłani.

Wtem na srebrzystą dróżkę wypadł pędem jōnin, poły jego płaszcza rozpostarły się niby rozłożone skrzydła nietoperza. Z rozbiegu, mocno odbiwszy się nogą, Tamba skoczył w przepaść.

A gdzież ostatni bój? – omal nie krzyknął Masa. Zarąbałby najpierw dziesiątek czy drugi wrogów, a potem można spadać w dół jak kamień.

Ale Tamba nie spadł jak kamień!

Zebrane na pomoście czarne kurtki zawyły ze zgrozy, a i Masie wystąpiły na czoło krople zimnego potu. Bo też stało się coś niezwykłego…

Wódz klanu Momochi zmienił się w ptaka! Ogromny czarny jastrząb krążył nad doliną, przecinając księżycowe światło i z wolna się zniżając.

Przytomność przywrócił Masie szturchaniec w ramię.

– Teraz trzeba szybko – powiedział Tanshin – dopóki się nie opamiętali.

Midori-san i pan, okazuje się, wyleźli już włazem na dach. Trzeba ich dogonić.

Pod nogami zaskrzypiały dachówki, w twarz dmuchnął świeży wiatr. Masa obejrzał się na przepaść, by raz jeszcze spojrzeć na czarodziejskiego ptaka, ale już go nie było – uleciał.

Ostatnie kilka kroków przepełzli na brzuchu, by nie dostrzegły ich czarne kurtki z łańcucha obławy.

Zbędna ostrożność. Na polanie gorzały pochodnie, ale nadzorcy znikli.

– Gdzie oni? – szeptem zapytał Masa.

I domyślił się sam: popędzili do domu. No pewno! Dowódca zabity, główny ninja zmienił się w jastrzębia. On, gdyby nie widział tego na własne oczy, nigdy by nie uwierzył.

Osaczników zatem nie było, ale co z tego? Skok w dół – połamie się nogi. To ze cztery keny [*].

Ale Midori-san machnęła ręką przed samą kalenicą i pustka cichutko brzęknęła. Od domu w ciemność ciągnął się cienki, przejrzysty sznur. Zdjąwszy pas, Midori-san przerzuciła go przez sznur, zawiązała węzeł, pokazała panu, jak przewlec łokcie. Sama obeszła się bez szlei, po prostu chwyciła się rękami, odepchnęła i poszybowała nad polaną. Pan też nie zwlekał: chwycił mocniej pas i odleciał, aż zaświszczało w powietrzu.

Nadeszła kolej Masy. Tanshin raz-dwa przygotował mu uchwyt, uczepił do pleców.

Frunąć przestworem nad oświetloną polaną, ponad płonącymi ogniami, okazało się groźne, lecz i przyjemne. Masa ledwie się powstrzymał, by nie kwiknąć z zachwytu.

Co prawda, zakończył lot nie najzręczniej. Z ciemności naprzeciwko wyskoczył pień sosny i gdyby pan nie chwycił swego sługi na ręce, Masa rozbiłby się niby jajko. Ale i tak palnął czołem, aż iskry poszły.

Do pnia uczepiona była malutka drewniana platforemka i trzeba było opuścić się na nią, wymacując stopą sęczki.

Dopiero zeskoczywszy na ziemię, Masa zobaczył, że Tanshin został na dachu – stąd, z drugiego końca polany widać było jego czarną sylwetkę.

Błysnęła stal, coś zabrzęczało w powietrzu, Midori-san chwyciła i ściągnęła ku sobie przejrzystą linkę.

– Dlaczego ją przeciął? – spytał Masa.

– Wejdą na dach, zobaczą linkę, domyślą się – odparła krótko pani. – A Tanshin zeskoczy.

Ledwo to powiedziała, na dach wdarli się z dołu ludzie – całe mnóstwo. Ujrzeli zastygłego na samym skraju shinobi, wrzasnęli, skoczyli ku niemu.

Tanshin jednak sprężył się, podskoczył, obrócił się w powietrzu i w okamgnieniu znalazł się w dole. Jak piłka potoczył się po ziemi. Zerwał się na nogi.

Ale biegli już do niego z domu.

– Szybciej! Szybciej! – zaszeptał Masa, ściskając pięści. Ninja w parę susów wbiegł na środek polany, lecz zamiast biec do lasu, stanął.

Nie chce naprowadzić prześladowców na nas, domyślił się Masa.

Tanshin wyrwał z ziemi pochodnię, potem drugą i runął na spotkanie wrogów. Czarne kurtki odskoczyły przed dwoma wirującymi wściekle jęzorami płomieni, ale wkrótce znów zamknęły pierścień wokół shinobi.

Oto na którymś zajęła się odzież, inny pobiegł z wyciem w bok, próbując stłumić ogień w płonących włosach. Płomień miotał się nad tłumem, żądlił, sypał iskry.

Czas było co rychlej zmykać gdzie pieprz rośnie, ale Masa wciąż patrzył, jak pięknie umiera Tanshin. Ognista śmierć w kręgu błyskających kling – cóż może być piękniejszego?

Pan ciągnął Midori-san w gąszcz, wskazywał w stronę rozpadliny, myśląc pewnie o windzie.

Trzeba było wyjaśnić więc córce człowieka-ptaka, że podziemnym przejściem uciec się nie da. Mnich musiał zostawić na dnie szczeliny strażników – nie pozwolą zjechać, zastrzelą.

– Lepiej przeczekać tu, w lesie – zakończył Masa, ale Midori-san zaprzeczyła.

– Nie. Czarne kurtki wypuściły ojca i teraz za wszelką cenę muszą znaleźć pana. Bez jego głowy nie będą śmieli pojawić się u Dona. Skończą poszukiwania w domu, a potem znów zaczną przeczesywać las.

– Co więc robić?

Pani chciała odpowiedzieć, lecz w ważną rozmowę nie w porę wtrącił się pan.

Odciągnął Masę i powiedział swoją łamaną japońszczyzną:

– Midori-san zabrać. Ty powierzyć. Ja tu.

Jeszcze czego! Masa nawet nie słuchał. Burknął:

– Jak ją zabiorę? Nie jestem Tamba, nie umiem latać po niebie.

Poglądowo pomachał rękami jak skrzydłami, ale pan, oczywiście, nie zrozumiał. Jak takiemu niemowie cokolwiek wyjaśnić?

Czarne kurtki skupiły się nad ciałem Tanshina, gardłowały, o coś się kłóciły. Wielu zginęło, w tej liczbie i dowódca, lecz wciąż było ich sporo. Trzydziestu? Czterdziestu?

Masa zawsze umiał dobrze rachować w pamięci i wziął się do liczenia.

Pan ma w małym rewolwerze siedem kul. Masa może zabić trzech – jeśli dobrze pójdzie, czterech. Midori-san – to ninja, z pewnością położy dziesiątkę.

Ile to daje?

W podsumowaniu przeszkodziła mu Midori-san.

– Czekajcie tutaj – rzekła. – Ojciec po was wróci.

– Czy pani ucieka?

Nie odpowiedziała, wróciła do pana.

On też ją o coś spytał napiętym, rwącym się głosem.

Nie odpowiedziała. W każdym razie słowami.

Pogłaskała go po policzku, potem po szyi. Znalazła sobie porę na czułości! Jednak baba – to baba, nawet jeśli ninja.

Ręka Midori-san prześliznęła się na potylicę pana, palce nagle się zwarły – okrągłe gaijińskie oczy ze zdumienia zrobiły się jeszcze okrąglejsze. Pan osunął się na ziemię, oparł się plecami o pień.

– Zabiła! Zabiła go, przeklęta wiedźma!

Ryknąwszy, Masa wymierzył zdrajczyni śmiertelny cios kubiori, który winien był rozerwać jej podłe gardło, ale silna ręka schwyciła go za nadgarstek.

– On żyje – powiedziała szybko kobieta shinobi. – Tylko nie może się ruszyć.

– Dlaczego?! – wysyczał Masa, marszcząc się z bólu. Ależ ta kobieta ma chwyt!

– Nie pozwoliłby mi zrobić tego, co trzeba.

– A co trzeba?

Wypuściła Masę, zrozumiawszy, że będzie wysłuchana.

– Wejść do domu. Zejść do piwnicy. Jest tam w skrytce beczka czarnego prochu. Ładunek umieszczono tak, by dom złożył się do wewnątrz, miażdżąc wszystkich, którzy się w nim znajdą.

Masa zamyślił się na moment.

– Ale jak się dostać do domu?

– Za godzinę wróci do sił – rzekła zamiast odpowiedzi Midori. – Zostań z nim.

Potem skłoniła się panu, szepnęła coś do niego po gaijińsku.

I tyle. Wyszła na polanę, lekkim krokiem skierowała się do domu.

Dostrzegli ją nie od razu, a widząc postać w czarnym obcisłym stroju ninja, przestraszyli się.

Midori-san podniosła puste ręce, krzyknęła:

– Pan Tsurumaki mnie zna! Jestem córką Tamby! Pokażę wam jego skrytkę!

Czarne kurtki skupiły się wokół niej, zaczęły ją obszukiwać. Potem cały tłum ruszył na ganek i znikł w głębi domu. Na zewnątrz nie pozostał nikt.

„To jakieś trzydzieści kroków stąd – dotarło nagle do Masy. – Jeśli będzie wybuch, zasypie nas odłamkami. Trzeba odciągnąć pana dalej”.

Chwycił bezwładne ciało, powlókł po ziemi.

Ale uniósł niedaleko, ledwie o parę kroków. Potem ziemia drgnęła, wybuch zatkał Masie uszy.

Japończyk obejrzał się. Dom Tamby runął w sposób doskonały, jakby padając na kolana: najprzód zawaliły się ściany, potem, zakołysawszy się, gruchnął dach, pękając na dwoje, na wsze strony buchnęła kurzawa. Zajaśniało, twarz owiał falą żar podmuchu.

Wasal schylił się, by osłonić ciałem pana i ujrzał, jak z szeroko otwartych oczu płyną łzy.

* * *

Kobieta oszukała. Pan nie przyszedł do siebie, ani za godzinę, ani za dwie.

Masa kilka razy chodził patrzeć na stos szczątków. Odkopał rękę w czarnym rękawie, nogę w czarnej nogawce i ostrzyżoną głowę bez dolnej szczęki. Nikogo żywego nie znalazł.

Kilkakrotnie powracał, cucił pana, żeby ten się ocknął. Ów leżał nie tyle nieprzytomny, ile po prostu bez ruchu – patrzył w niebo. Najpierw po twarzy wciąż ciekły mu łzy, potem przestały.

A tuż przed świtem pojawił się Tamba – po prostu przyszedł przez las od strony rozpadliny, jak gdyby nigdy nic.

Powiedział, że był po tamtej stronie, zabił strażników. Było ich ledwie sześciu.

– A czemu nie przyleciał pan po niebie, sensei? – zapytał Masa.

– Nie jestem ptakiem, żeby latać po niebie. Z urwiska zeskoczyłem na skrzydłach z tkaniny, można się tego nauczyć – wyjaśnił chytry starzec, ale Masa mu, oczywiście, nie uwierzył.

– Co tu się stało? – zapytał sensei, patrząc na leżącego pana i ruiny domu. – Gdzie moja córka?

Masa powiedział mu, co się stało i gdzie jego córka. Jōnin nasępił siwe brwi, ale, rzecz jasna, nie myślał płakać – był przecież ninja. Długo milczał, potem rzucił:

– Sam ją wydostanę.

Też pomilczawszy tyle, ile wymagała delikatność wobec uczuć rodzicielskich, Masa wyraził zaniepokojenie z powodu dziwnego stanu pana. Zwrócił ostrożnie uwagę, że Midori-san mogła przesadzić i pan zostanie teraz bez świadomości na zawsze.

– On może się ruszać – odpowiedział Tamba, raz jeszcze popatrzywszy na leżącego. – Po prostu nie chce. Niech tak zostanie jakiś czas. Nie ruszaj go. Pójdę rozkopać szczątki, a ty narąb drew i ułóż stos pogrzebowy. Duży.

Tak chciałbym patrzeć

Aż do samego świtu

W płomień ogniska.

Nie odrzekł słowa

Fandorin leżał na ziemi i patrzył w niebo. Z początku było prawie czarne, podświetlone księżycem. Potem podświetlenie znikło i niebo całkiem sczerniało, lecz chyba nie na długo. Zmieniało wciąż barwę. Zszarzało, zaszło czerwienią, zbłękitniało.

Jak długo w uszach dźwięczały ostatnie słowa Midori (Farewell, my love. Remember me without sadness [*]), a echo ich było długie, z oczu skostniałego Erasta Pietrowicza płynęły nieprzerwanie łzy. Z wolna jednakże echo zgasło, łzy wyschły. Radca tytularny leżał po prostu na plecach, patrząc bezmyślnie w niebo.

Gdy po nim, ścieśniając błękit, popełzły szare chmury, schyliła się nad leżącym twarz Tamby Stary jōnin pojawiał się może i wcześniej, lecz zupełnej pewności co do tego Fandorin nie miał. W każdym razie do tej chwili Tamba nie próbował zasłonić sobą nieba.

– Dość – powiedział. – Teraz wstawaj.

Erast Pietrowicz wstał. Czemu nie?

– Chodźmy.

Poszedł.

O nic nie pytał starca. Było mu wszystko jedno, ale Tamba przemówił sam. Powiedział, że wyprawił Masę do Tokio. Ten bardzo nie chciał porzucać pana, ale trzeba zawezwać krewnego, studenta medycyny. Den – to jedyny, który został, jeśli nie liczyć dwóch, którzy uczą się za granicą. Ci także przyjadą, choć oczywiście nie tak szybko. Klan Momochi poniósł ciężkie straty, trzeba będzie go budować od nowa. A przedtem należy się jeszcze rozliczyć z Donem Tsurumakim.

Radca tytularny słuchał obojętnie, nic go to nie obchodziło.

Na polanie opodal zburzonego domu ułożona była ogromna piramida drewna, obok jeszcze jedna, mniejsza. Na pierwszej ciasno, w trzy rzędy, leżały owinięte czarnymi szmatami ciała. Na drugim leżał jakiś biały, podłużny kształt.

Zresztą Fandorin zbytnio się nie przyglądał. Stać, zadzierając głowę do nieba, jest niewygodnie, więc teraz oglądał głównie trawę u stóp.

– Twój sługa wiele godzin rąbał i układał drwa – rzekł Tamba – a zmarłych nosiliśmy razem. Są tu wszyscy. Większość bez głów, ale to nieważne.

Podszedł do pierwszej pryzmy. Pokłonił się nisko i długo, długo się nie prostował. Potem zapalił pochodnię, przytknął do drewna, a to od razu się zajęło. Musiało być nasączone jakimś łatwopalnym płynem.

Na ogień patrzy się lepiej niż na trawę, bo cały czas zmienia on kolor, jak niebo, porusza się, a przy tym trwa w miejscu. Fandorin patrzył na płomień tak długo, póki trupy nie zaczęły się ruszać. Jedno z ciał zwinęło się tak, jakby miało zamiar usiąść. To był nieprzyjemny widok. A w dodatku zaleciało spalenizną.

Radca tytularny najpierw się odwrócił, potem odszedł w bok.

Ognisko syczało i trzeszczało, a Erast Pietrowicz stał do niego tyłem i nie odwracał się.

W jakiś czas potem podszedł Tamba.

– Nie milcz – poprosił. – Coś powiedz. Inaczej ki nie znajdzie wyjścia i zrobi ci się kłębek w sercu. Od tego można umrzeć.

Czym jest ki, Fandorin nie wiedział, umrzeć się nie bał, lecz spełnił prośbę starca – czemu nie?

– Gorąco – powiedział. – Kiedy wiatr w tę stronę, gorąco.

Jōnin z zadowoleniem przytaknął.

– Otóż to. Teraz twoje serce nie pęknie. Ale pokryło się skorupą lodu, a to też groźne. Znam bardzo dobry sposób, aby roztopić lód skuwający serce. To zemsta. Mamy wspólnego wroga. Wiesz kogo?

„Don Tsurumakiego” – odpowiedział w myśli radca tytularny, wsłuchując się w siebie. Nic w nim nie drgnęło.

– To niczego nie zmieni – powiedział na głos.

Tamba znów przytaknął.

Pomilczeli.

– Wiesz, znalazłem ją – cicho przemówił starzec w minutę, a może w godzinę potem. – Trzeba było rozkopać belki i deski, lecz ją znalazłem. Jest tam, patrz!

I wskazał drugi stos.

Dopiero teraz Erast Pietrowicz zrozumiał, co tam leży, okryte białą materią. Chwyciły go dreszcze. Uspokoić ich było nie sposób. Wzmagały się z każdą chwilą.

– To moja córka. Postanowiłem pochować ją oddzielnie. Chodźmy się pożegnać.

Ale radca tytularny nie poszedł, tylko rozpaczliwie pokręcił głową.

– Nie bój się. Jej ciało jest poszarpane, ale je przykryłem. A połowa twarzy ocalała. Tylko nie podchodź blisko.

Nie doczekawszy się, Tamba poszedł do ogniska pierwszy. Odrzucił skraj okrycia i Fandorin ujrzał profil Midori: biały, subtelny, spokojny. I piękny jak za życia.

Erast Pietrowicz rzucił się ku niej, lecz jōnin zastąpił mu drogę.

– Bliżej nie wolno!

– Jak to nie wolno? Czemu nie wolno?!

Odepchnął jak szczapę Tambę, ów jednak chwycił radcę tytularnego w pasie.

– Nie trzeba! Ona by tego nie chciała!

Piekielny starzec był czepliwy i Fandorinowi nie udało się ruszyć kroku dalej. Erast Pietrowicz stanął na palce, żeby zobaczyć nie tylko profil.

I zobaczył.

Druga połowa twarzy była czarna, zwęglona niczym straszna afrykańska maska.

Fandorin zachwiał się ze zgrozy, a Tamba krzyknął groźnie:

– Stój prosto! Martwi ninja nie miewają twarzy, a jej została połowa! To dlatego, że Midori na wpół przestała być ninja – przez ciebie! – Głos mu drgnął. Jōnin zapalił pochodnię. – To nic. Ogień oczyści wszystko. Patrz. Jej ciało będzie się kurczyć i skręcać w językach oczyszczalnego płomienia, a potem rozsypie się w popiół.

Lecz patrzeć, jak będzie się kurczyć to biedne ciało, Erast Pietrowicz nie chciał. Poszedł w stronę lasu, chwytając ustami powietrze.

Coś stało się z jego płucami. Powietrze nie napełniało piersi. Krótkie, konwulsyjne wdechy były męczące.

Czemu, czemu nie posłuchał Tamby? Dlaczego podszedł do ogniska? Chciała rozstać się z nim pięknie, podług reguł, by w pamięci ukochanego przetrwała jej urocza twarz i pożegnalne słowa. A teraz wiedział na pewno, że wszystko to przesłoni czarnobiała maska, w połowie nieopisanie piękna, w połowie – istne wcielenie zgrozy i śmierci.

Ale co mogło stać się z jego płucami? Oddech był krótki, urywany. I nie chodzi o to, iż nie mógł oddychać, przeciwnie – nie mógł wypuścić powietrza. Zatrute powietrze tego przeklętego poranka osiadło mu w piersi i nie chciało jej za nic opuścić.

– Masz niebieską skórę – powiedział, podchodząc, Tamba.

Twarz starca była spokojna, nawet jakby senna.

– Nie mogę oddychać – wyjaśnił urywanie Fandorin.

Jōnin spojrzał mu w oczy, pokiwał głową:

– I nie będziesz mógł. Trzeba wypuścić złą siłę. Bo cię zadusi. Trzeba rozbić lód, który ścisnął ci serce.

Znów nawraca do Dona, pojął Erast Pietrowicz.

– Zgoda. Pójdę z tobą. Wątpię, czy rozgrzeje mi to serce, ale może znów będę mógł oddychać.

Za plecami radcy tytularnego szalał płomień, lecz on się nie odwracał.

– Nie mam już żadnych słabości – rzekł jōnin. – Teraz będę prawdziwym Tambą. Ty też będziesz silniejszy. Jesteś młody. Na świecie jest bardzo wiele dobrych kobiet, dużo więcej niż dobrych mężczyzn. Kobiety cię pokochają, a ty pokochasz kobiety.

Erast Pietrowicz wyjaśnił mu:

– I mustn’t love anybody. My love brings distaster. I cannot love. I cannot love [*].

Tamba nie odrzekł słowa.

Najgorzej bywa,

Kiedy nic nie odpowie

Ten, kto wie wszystko.

Listonosz

Do Jokohamy wyruszyli nocą. Fandorin na trycyklu, Tamba biegiem. Welocypedysta obracał pedały równo i silnie, lecz wkrótce został z tyłu – ninja poruszał się szybciej, a i nie musiał przystawać, by założyć łańcuch lub przebyć kamieniste łożysko potoku. Nie planowali, rzecz jasna, wspólnej podróży, więc umówili się tylko co do miejsca spotkania: w Bluffie, na wzgórzu, skąd tak dobrze widać dom Tsurumakiego.

Erast Pietrowicz poddał się rytmowi jazdy, myśląc tylko o tym, by prawidłowo oddychać. Z oddechem nadal było kiepsko, a co do reszty – radca tytularny czuł się dużo lepiej niż za dnia. Pomagał mu ruch. Miał wrażenie, jakby z człowieka zmienił się w obrotowy, transmisyjno-łańcuchowy mechanizm. W jego duszy zapanował nie tyle spokój, ile jakaś zbawcza pustka, bez myśli, bez emocji. Gdyby mógł, jechałby tak przez uśpioną dolinę aż do końca życia, nie czując zmęczenia.

Zmęczenia nie czuł rzeczywiście. Przed wyruszeniem Tamba zmusił Fandorina do przełknięcia kikatsu-maru, starodawnego pokarmu ninja, w który ci zaopatrywali się, mając przed sobą długą drogę. Była to drobna, prawie pozbawiona smaku, utoczona z proszku kuleczka. Tarta marchew, mąka gryczana, batat i jakieś wymyślne korzonki. Mieszanka ta musiała stać trzy lata, aż całkiem wyparowała z niej wilgoć. Wedle słów Tamby, dorosłemu mężczyźnie starczały dwie, trzy takie kulki, by cały dzień nie czuł głodu i zmęczenia. A zamiast manierki z wodą Erast Pietrowicz dostał zapas suikatsu-maru - trzy maleńkie gałki z cukru, słodu i miąższu marynowanej śliwki.

Był jeszcze jeden podarek, mający niewątpliwie wzbudzić w wyzbytym uczuć Fandorinie żądzę zemsty: gabinetowa fotografia Midori. Zdjęcie pochodziło zapewne z czasów, gdy służyła w domu publicznym. Z nieudolnie barwionego portretu na radcę tytularnego patrzyła porcelanowa lalka w kimonie, z wysoką fryzurą. Wpatrywał się długo w ten portret, ale Midori nie poznał. Znikła gdzieś także uroda. Erast Pietrowicz pomyślał z roztargnieniem, że za pomocą obiektywu fotograficznego nie sposób utrwalić prawdziwej urody: jest zbyt żywa i nieprawidłowa, zbyt zmienna. A może cała rzecz w tym, że prawdziwą urodę odbiera się nie oczyma, lecz jakoś inaczej.

Droga z Jokohamy w góry zajęła dwa dni. Z powrotem Erast Pietrowicz dojechał w pięć godzin. Nie zrobił żadnego postoju, a nawet bynajmniej się nie zmęczył – pewnie dzięki cudownym maru.

Żeby dotrzeć do Bluffu, należało jechać prosto, w stronę hipodromu, lecz zamiast tego Fandorin skierował maszynę w lewo, ku rzece, za którą skupiały się osłonięte poranną mgłą dachy dzielnicy handlowej.

Przemknął przez most Nishinobashi, za którym biegły już proste ulice Settlementu i zamiast na wzgórzu, gdzie na tytularnego radcę czekał już niewątpliwie Tamba, znalazł się na bulwarze, przed gmachem z trójkolorową rosyjską flagą.

Marszrutę Erast Pietrowicz zmienił nie z wywołanego przeżytym wstrząsem roztargnienia. Roztargnienie nie miało tu nic do rzeczy. Przeciwnie, za sprawą zmrożenia uczuć i wielogodzinnego, mechanicznego ruchu mózg radcy tytularnego jął pracować w sposób ukierunkowany i ścisły niczym arytmometr. Obróciły się jakieś zębatki, zazgrzytały dźwigienki i wyskoczyła decyzja. W swym zwykłym stanie Fandorin przeliczyłby się może, naplótłby trzy po trzy, lecz teraz, przy kompletnym braku emocji, wyłonił się plan zadziwiająco prosty i jasny.

Do konsulatu – a ściślej, do swojego mieszkania Erast Pietrowicz zajechał w sprawie bezpośrednio związanej z arytmetycznym planem.

Odwrócony minął sypialnię (tak podszepnął mu instynkt samozachowawczy), zapalił światło w gabinecie i zaczął grzebać w książkach. Metodycznie brał w ręce tom, wertował, rzucał go na podłogę, sięgał po następny.

A przy tym mruczał pod nosem niezrozumiałe słowa:

– Edgar Poe? Nerval? Schopenhauer?

Tak był zajęty tą tajemniczą pracą, że nie usłyszał cichych kroków za plecami. Nagle rozległ się głośny, nerwowy krzyk:

– Don ‘t move or I shoot! [*]

Na progu gabinetu stał konsul Doronin w japońskim szlafroku i z rewolwerem w dłoni.

– To ja, Fandorin – odparł spokojnie radca tytularny, obejrzawszy się nie dłużej niż na sekundę, i znów zaszeleścił kartkami. – Dzień dobry, Wsiewołodzie Witaljewiczu.

– Pan?! – zachłysnął się konsul, nie opuszczając broni (przypuszczalnie z zaskoczenia). – Zobaczyłem w pańskich oknach światło, drzwi otwarte. Pomyślałem: złodzieje, jeśli nie gorzej… Boże, więc pan żyje! Gdzie pan przepadł? Nie było pana cały tydzień! Już myślałem… A gdzie pański Japończyk?

– W Tokio – odpowiedział krótko Fandorin, odrzucając traktat Proudhona i biorąc się do powieści Disraelego.

– A… a pani O-Yumi?

Radca tytularny zamarł z książką w rękach, tak poraziło go to proste pytanie.

W rzeczy samej, gdzież jest teraz? Przecież tak być nie może, żeby jej całkiem nie było! Wstąpiła w inne ciało, jak uczą buddyści? Trafiła do raju, gdzie znaleźć się musi wszystko, co naprawdę piękne? Znalazła się w piekle, które czeka grzeszników?

– …Nie wiem – rzekł zmieszany po długiej pauzie. Powiedziane to było takim tonem, że Wsiewołod Witaljewicz z miejsca przestał rozpytywać zastępcę o ukochaną. Gdyby Erast Pietrowicz był w normalnym stanie, zauważyłby, że i konsul wygląda dość dziwnie: znikły gdzieś nieodstępne okulary, wzrok błyszczy ożywieniem, włos w nieładzie.

– A jak pańska górska ekspedycja? Znaleźliście legowisko Tamby? – spytał Doronin, ale jakoś bez szczególnego zainteresowania.

– Tak.

Jeszcze jedna książka poleciała na stos.

– No i co?

Pytanie zostało bez odpowiedzi. I znów konsul nie upierał się przy nim. Opuścił wreszcie broń.

– Czego pan szuka?

– Ach, wetknąłem coś i nie pamiętam gdzie – z irytacją powiedział Fandorin. – Może do Buliera-Lyttona?

– A wie pan, jaki zdarzył się tu bez pana numer? – Konsul zachichotał krótko. – To bydlę, Bucharcew, cichaczem naskrobał na pana donos, przy czym nie byle gdzie, tylko do Trzeciego Oddziału. Przedwczoraj przychodzi szyfrogram z podpisem samego szefa żandarmów, generała-adiutanta Mizinowa: „Niech Fandorin robi, co uważa za konieczne”. Bucharcew został kompletnie pognębiony. Teraz dla ambasadora główną personą jest pan. Za zasługi baron przedstawił pana wręcz do orderu!

Lecz i ta krzepiąca informacja nie zainteresowała radcy tytularnego, zaczynającego zdradzać coraz więcej oznak niecierpliwości.

Osobliwy był to dialog – rozmówcy prawie nie słuchali się wzajem; każdy myślał o swoim.

– Prawdziwe szczęście, że pan wrócił! – zakrzyknął Wsiewołod Witaljewicz. – I to właśnie dziś! Znać w tym niechybny palec losu!

Tu dopiero Erast Pietrowicz oderwał się od poszukiwań, spojrzał nieco uważniej na konsula i zrozumiał, że ów jest kompletnie odmieniony.

– Co się z panem dzieje? Ma pan rumieńce.

– Rumieńce? Naprawdę? – Doronin, zmieszany, złapał się za policzek. – Ach, Fandorin, zdarzył się cud, istny cud. Moja Obayashi oczekuje dziecka. Dzisiaj doktor orzekł: nie ma wątpliwości! Pogodziłem się dawno z tym, że już nigdy nie będę ojcem, aż tu naraz…

– Gratuluję. – Erast Pietrowicz pomyślał, co by tu jeszcze rzec, lecz nic nie wymyślił i tylko serdecznie uścisnął konsulowi rękę. – A dlaczego mój powrót to palec losu?

– A dlatego, że składam podanie o dymisję. Już napisałem. Moje dziecko nie będzie z nieprawego łoża. Żenię się. Ale nie zamierzam wracać do Rosji. Patrzyliby tam koso na Japonkę. Niech lepiej patrzą tu koso na mnie. Wystąpię o poddaństwo japońskie, przybiorę nazwisko żony, zostanę panem Obayashi. Brakowałoby jeszcze, żeby moje dziecko nazywało się „brudny człowiek”. Jednak podanie podaniem, a nie było komu przekazać spraw. Pan przepadł, Shirota się zwolnił. Szykowałem się już na długie oczekiwanie – kiedyś w końcu przyślą zmianę. A tu – pan! Taki to już szczęśliwy dzień! Pan żyje, czyli mam komu przekazać sprawy.

Szczęście ma kiepski słuch i Wsiewołodowi Witaljewiczowi nie przyszło do głowy, że ostatnie zdanie zabrzmiało dla jego zastępcy dość obraźliwie, lecz Fandorin bynajmniej się nie obraził. Nieszczęście też nie odznacza się dobrym słuchem.

– Przypomniałem sobie! Epikur! – zakrzyknął wicekonsul, złapał z półki książkę ze złotym brzeżkiem. – Jest! Oto ona!

– Co jest? – zapytał przyszły ojciec. Ale radca tytularny wymamrotał tylko:

– Później, później, teraz nie ma czasu – i pocwałował do wyjścia.

* * *

Na umówione miejsce spotkania nie dotarł. Na moście Yatobashi, za którym zaczyna się właściwy Bluff, welocypedystę okrzyknął bardzo młody po europejsku ubrany Japończyk.

Uchyliwszy z szacunkiem słomkowego kapelusza, powiedział:

– Mister Fandorin, czy nie ma pan ochoty napić się herbaty? – I wskazał szyld „English & Japanese Tea Parlour” [*].

Erast Pietrowicz nie miał ochoty na herbatę, ale zaproszenie po nazwisku wywarło na nim pewne wrażenie.

Zmierzywszy wzrokiem niewysoką, lecz elegancką postać Japończyka, a zwłaszcza zauważywszy jego spokojne, nader poważne spojrzenie, jakie nieczęsto zdarza się u młodzieńców, Fandorin zapytał:

– Pan jest Den, student medyk?

– Do pańskich usług.

Herbaciarnia okazała się zakładem typu mieszanego, jakich sporo było w Jokohamie: z jednej strony stoły i krzesła, z drugiej maty i poduszki.

W połowie angielskiej o tej wczesnej godzinie było prawie pusto, tylko przy jednym ze stołów siedzieli pastor z żoną i pięcioma córkami i pili herbatę z mlekiem.

Przewodnik poprowadził radcę tytularnego dalej, rozsunął papierową przegródkę i Erast Pietrowicz zobaczył, że w połowie japońskiej gości jest jeszcze mniej – właściwie tylko jeden: suchutki staruszek w lnianym kimonie.

– Czemu tu? Czemu nie na wzgórzu? – zapytał Erast Pietrowicz, siadając. – Tam czarne kurtki, co?

Oczy jōnina zatrzymały się pytająco na kamiennym obliczu radcy tytularnego.

– Tak. Skąd wiesz?

– Nie otrzymawszy raportu, Don zrozumiał, że jego drugi oddział także został zniszczony. Czeka na zemstę, przygotowuje się do oblężenia. A co do wzgórza, skąd widać cały dom – podpowiedział mu to Shirota. Powiedz lepiej, jak się domyśliłeś, że pojadę do Bluffu z tej strony?

– Nijak. Na drodze do hipodromu oczekuje twój sługa. On też przyprowadziłby cię tutaj.

– Czyli dostać się do domu nie m-można?

– Siedziałem długo na drzewie, patrzyłem przez gaijińską powiększającą rurkę. Całkiem źle. Tsurumaki nie wychodzi na zewnątrz. Wartownicy wokół całego płotu. Zemstę trzeba będzie odłożyć. Być może na tygodnie, na miesiące, nawet na lata. Nic nie szkodzi, zemsta to danie, które nie jełczeje. – Tamba niespiesznie rozpalił swą fajeczkę. – Opowiem ci, jak zemścił się na sprawcy obrazy mój pradziad Tamba Ósmy. Pewien klient, potężny daimyō, postanowił nie zapłacić za wykonaną robotę i zabił shinobi, który przybył doń po pieniądze. Były to bardzo wielkie pieniądze, a daimyō był chciwy. Postanowił, że nigdy więcej nie porzuci murów zamku. Nie wychodził ze swoich pokoi, a do niego także nikogo nie wpuszczano. Wtedy Tamba Ósmy polecił swojemu synowi, dziewięcioletniemu malcowi, nająć się do zamkowej kuchni. Chłopak był pilny i stopniowo awansował w służbie. Najpierw zamiatał podwórze, potem izby czeladne, później został kuchcikiem dla służby, uczniem książęcego kuchmistrza. Długo uczył się rozcierać pastę z pęcherza moczowego rekina – to wymaga szczególnego mistrzostwa. Wreszcie, w dziewiętnastym roku życia, osiągnął taką biegłość, że pozwolono mu przygotować skomplikowane danie dla księcia. I był to ostatni dzień w życiu daimyō. Na zemstę czekano dziesięć lat.

Wysłuchawszy barwnej historii, Fandorin pomyślał. „Dziesięć lat żyć ze ściśniętymi płucami? Za nic”.

Pojawiła się, co prawda, i inna myśl: „A co będzie, jeśli nawet zemsta nie pomoże?”.

Pytanie pozostało bez odpowiedzi. Zamiast niego Erast Pietrowicz zadał na głos inne.

– Czy widziałeś przez swoją powiększającą rurkę Shirotę?

– Tak, wiele razy. I na dziedzińcu, i w oknie.

– A białą kobietę? Wysoką, o żółtych włosach, splecionych w długi warkocz?

– W domu nie ma kobiet, tam są sami mężczyźni. – Jōnin coraz uważniej patrzył na rozmówcę.

– Tak też myślałem. Gotując się do obrony, Shirota przeniósł narzeczoną w pewniejsze m-miejsce – z zadowoleniem przytaknął swym myślom Erast Pietrowicz. – Nie musimy czekać dziesięciu lat. Pęcherz moczowy rekina też się nie przyda.

– A co się przyda? – cicho, jakby bojąc się spłoszyć zdobycz, zapytał Tamba.

Jego krewny aż podał się naprzód, nie spuszczając oczu z gaijina. Ten odwrócił się i przez otwarte okno patrzył na ulicę. Zaciekawiła go chyba wisząca na słupie granatowa skrzynka z dwiema skrzyżowanymi pocztowymi trąbkami.

Odpowiedź składała się z jednego słowa:

– Listonosz.

Stryj i siostrzeniec spojrzeli po sobie.

– Taki od listów? – uściślił jōnin.

– Taki od listów.

Chcesz całą torbę

Miłości, smutków, szczęścia?

Bądź listonoszem.

Prawdziwy akunin

Szybka poczta miejska, prawdziwy symbol komfortu dziewiętnastego wieku, pojawiła się w Settlemencie niedawno, dlatego też mieszkańcy korzystali z jej usług częściej, niż wymagała tego prawdziwa konieczność. Listonosze doręczali nie tylko listy służbowe, kierowane, powiedzmy, ze spółki przy Main Street do kantoru wymiany na Bundzie, lecz i zaproszenia na five o’clock, ulotki reklamowe, intymne bileciki, a nawet liściki żony do męża z przypomnieniem, że czas na obiad.

Nie minęło i pół godziny, jak Fandorin wrzucił kopertę z pięciocentowym „terminowym” znaczkiem w szparę pod skrzyżowanymi trąbkami, a już podjechał na pony młodzian w szykownym granatowym uniformie, posortował zawartość skrzynki i pokłusował po kocich łbach jezdni doręczyć korespondencję pod adres „Bluff, nr 130”.

– Co jest w kopercie? – po raz czwarty spytał Tamba.

Pierwsze trzy próby nie dały rezultatu. Gorączkowe ożywienie, z jakim Fandorin adresował kopertę, zastąpiła apatia. Zwróconych doń pytań gaijin nie słyszał – siedział, patrząc obojętnie na ulicę. Niekiedy zaczynał chwytać ustami powietrze i trzeć pierś, jakby kamizelka była dla niego za ciasna.

Ale stary Tamba był cierpliwy. Pomilczy, pomilczy i znów spyta. Potem znowu.

Wreszcie doczekał się odpowiedzi.

– Co? – Erast Pietrowicz drgnął. – W kopercie? Wiersz. Niech go tylko Shirota przeczyta, od razu zareaguje. I pojedzie tą właśnie ulicą, przez m-most. Sam jeden.

Co do wiersza, Tamba nie zrozumiał, lecz nie wypytywał – nieważne.

– Sam? Bardzo dobrze. Złapiemy go, to nietrudne. Szybko powiedział coś do Dena po japońsku. Kuzyn potakiwał stałym: Hai, hai, hai…

– Nie trzeba łapać – przerwał instruktaż Fandorin. – Wystarczy go po prostu tu sprowadzić. Dacie radę?

* * *

Shirota zjawił się niebawem – Tamba ledwie zdążył się przygotować.

Rozległ się rączy stuk kopyt i zza zakrętu wypadł jeździec w kapeluszu panama i jasnopiaskowym garniturze. Były sekretarz wydawał się nie do poznania: wyglądał elegancko, wręcz wytwornie. Pod spłaszczonym nosem czerniała szczoteczka kiełkujących wąsów, na obliczu, zamiast stalowych binokli, lśniło nowiutkie złote pince-nez.

Sądząc z wypieków na twarzy tubylczego dżentelmena i wściekłego galopu wierzchowca, Shirota strasznie się śpieszył, ale przed mostem musiał ściągnąć wodze – pod kopyta konia rzucił się zgarbiony żebrak w zakurzonym kimonie.

Chwyciwszy za uzdę, zajęczał obrzydłym, fałszywie żałosnym dyszkantem.

Spinając rozgorączkowanego konia, Shirota sklął wydrwigrosza, szarpnął za wodze, lecz włóczęga wczepił się w nie pazurami.

Erast Pietrowicz oglądał tę małą scenkę z okna herbaciarni, starając się trzymać w cieniu. Dwaj czy trzej przechodnie, zwabieni w pierwszej chwili krzykami, już uprzykrzyli sobie tak banalną sensację i ruszyli swoją drogą.

Dobre pół minuty jeździec starał się wyswobodzić, potem doszedł wreszcie do wniosku że istnieje skuteczniejszy sposób. Mamrocząc przekleństwa, wsunął rękę do kieszeni, wygrzebał monetę i rzucił ją starcowi.

Miał rację: żebrak natychmiast puścił uzdę. W porywie wdzięczności chwycił dobroczyńcę za rękę i przywarł do niej wargami (musiał widzieć, jak czynią to jacyś gaijini). Potem uskoczył wstecz, skłonił się nisko i oddalił drobnym kroczkiem.

Zadziwiająca rzecz: Shirota zapomniał chyba, że się śpieszy. Szarpnął głową, później potarł skroń, jakby próbował coś sobie przypomnieć. I nagle pijackim, chwiejnym ruchem przechylił się na bok. Niechybnie upadłby i zapewne bardzo się potłukł o kocie łby, gdyby na szczęście nie przechodził obok młody tubylec o bardzo przyzwoitym wyglądzie. Młodzian zdążył chwycić słaniającego się jeźdźca na ręce, a z herbaciarni na pomoc biegli już gospodarz i pastor, który porzucił swą liczną rodzinę.

– Pijany? – krzyknął gospodarz.

– Nieżywy? – krzyknął pastor.

Młody człowiek, pomacawszy puls Shirocie, oznajmił:

– Nieprzytomny. Jestem lekarzem. To znaczy: wkrótce będę… – I zwrócił się do gospodarza: – Gdyby pozwolił pan wnieść tego pana do pańskiego lokalu, mógłbym udzielić mu pomocy.

We trzech wnieśli bezwładne ciało do herbaciarni, a że w angielskiej połowie nie było gdzie położyć chorego, przenieśli go do części japońskiej, na tatami. Tam właśnie, gdzie dopijał swoją herbatę Erast Pietrowicz.

Kilka minut zeszło na tym, by pozbyć się gospodarza, a zwłaszcza pastora, który miał wielką ochotę udzielić cierpiącemu ostatniej pociechy. Student medyk wyjaśnił, że to zwykłe omdlenie i nie ma żadnego zagrożenia, chory musi po prostu chwilkę poleżeć.

Wkrótce wrócił Tamba. W czcigodnym, czyściutkim staruszku nie sposób było rozpoznać odrażającego łapserdaka z mostu. Jónin poczekał, aż postronni się oddalą, potem nachylił się nad Shirotą, ścisnął mu skronie palcami i siadł z boku.

Renegat rychło się ocknął.

Zamrugał powiekami, zdziwiony powiódł wzrokiem po suficie. Wreszcie uniósł głowę i napotkał spojrzeniem zimne, błękitne oczy radcy tytularnego.

Zerwawszy się jednym susem, zauważył obok dwóch Japończyków. Ledwie spojrzał na młodego Dena, za to w cichego staruszka wpatrzył się tak, jakby straszniejszego widoku nie oglądał nigdy w życiu.

Zbladł jak ściana, na czoło wystąpiły mu krople potu.

– To Tamba? – zwrócił się nie wiadomo dlaczego do Fandorina. – Tak, poznałem go z rysopisu… Tego się właśnie bałem! Że to oni porwali Sonię. Jak pan, cywilizowany człowiek, może wiązać się z tymi łotrami?

Lecz spojrzawszy znów w nieruchomą twarz dawnego kolegi z konsulatu, spuścił wzrok i wymamrotał:

– Tak, tak, oczywiście… Nie miał pan wyboru… Rozumiem. Ale wiem, jest pan człowiekiem szlachetnym. Pan nie pozwoli, by shinobi zrobili jej coś złego. Eraście Pietrowiczu, panie Fandorin, pan przecież także kocha, pan mnie zrozumie!

– Nie zrozumiem – odparł obojętnie wicekonsul. – Kobiety, którą kochałem, już nie ma. Za pańską sprawą. Tamba powiedział, że to pan opracował plan operacji. Cóż, udał się Donowi p-pomocnik.

Shirota patrzył na Erasta Pietrowicza ze strachem, przerażony nie tyle sensem słów, ile martwotą tonu, jakim zostały wygłoszone.

– Ja… ja zrobię wszystko, co zechcą! – wyszeptał namiętnie. – Tylko proszę ją puścić! Ona o niczym nie wie, nic z moich spraw nie rozumie. Nie nadaje się na zakładniczkę. To anioł!

– Ani mi przyszło do głowy brać Sofię Diogenownę na z-zakładniczkę – równie obojętnym, stłumionym głosem odrzekł Fandorin. – Cóż za ohydne rzeczy pan wygaduje.

– Nieprawda! Dostałem od niej liścik. To pismo Soni! – I Shirota przeczytał wyjętą z rozerwanej koperty malutką różową kartkę:

Biada, sercu brak już siły,

Zjaw się szybciej, ocal mnie!

Lecz jeśli zawiedziesz, miły,

Wiedz, że ginę w imię twe.

– Jasne – krzyknął – że Tamba domyślił się, gdzie ukryłem Sonię, i ją schwytał!

Na narzeczonego „córki kapitana” żal było patrzeć: wargi mu drżały, pince-nez chwiało się na sznurku, palce błagalnie się splotły.

Ale Erasta Pietrowicza nie wzruszyła ta bezbronna miłość. Potarłszy pierś (przeklęte płuca!), wicekonsul powiedział tylko:

– To nie liścik, to wiersz.

– Wiersz?! – zdumiał się Shirota. – Co pan! Wiem, co to są rosyjskie wiersze. Jakie tu rymy? „Mnie”, „twe” – to ma być rym? Rymów w białym wierszu może nie być, ale jest rytm, choćby u Puszkina. „Znowu odwiedziłem ów kąt zapadły, gdzie spędziłem niegdyś niedostrzegalne dwa lata wygnania…” [*] A tu nie ma nawet i rytmu.

– A jednak to naprawdę wiersze.

– Ach, może to wiersz prozą! – olśniło Shirotę. – Jak u Turgieniewa! „Przywidziało mi się, że jestem gdzieś w Rosji, na odludziu w prostym wiejskim domu” [*].

– Być może – zgodził się Erast Pietrowicz. – Tak czy owak, Sofii Diogenownie nic nie zagraża. Nie mam p-pojęcia, gdzie ją pan schował.

– Więc pan… Pan chciał mnie po prostu zwabić! – Shirota zalał się purpurą. – No cóż, to się panu udało. Ale i tak nic wam nie powiem! Nawet kiedy pańscy shinobi zaczną mnie dręczyć – przy tych słowach znów zbladł. – Raczej odgryzę sobie język!

Erast Pietrowicz z lekka się skrzywił.

– Nikt nie zamierza pana dręczyć. Zaraz pan sobie pójdzie. Chciałem pana zobaczyć, by zadać jedno jedyne pytanie. I może pan wcale na nie nie odpowiedzieć.

Przestawszy cokolwiek rozumieć, Shirota wymamrotał:

– Wypuści mnie pan? Nawet jeśli nie odpowiem?

– Tak.

– Tak jakby pana nie… No dobrze, proszę pytać.

Patrząc mu w oczy, Fandorin rzekł powoli:

– Pamięta pan, że nazwał mnie kiedyś p-przyjacielem? I mówił, że jest na wieki mym dłużnikiem? Potem zdradził mnie pan, choć panu zaufałem. Niech pan powie, szczery człowieku, miłośniku Puszkina, czy służba ojczyźnie uzasadnia każdą podłość?

Shirota z napięciem zmarszczył brwi, czekając na ciąg dalszy. Lecz ciągu dalszego nie było.

– Tyle. Pytanie zadane. Może pan nie odpowiadać. I żegnam.

Miłośnik Puszkina spąsowiał. Widząc, że Fandorin wstaje, zakrzyknął:

– Eraście Pietrowiczu, proszę poczekać!

– Let us go! [*] - Fandorin ze znużeniem machnął ręką w stronę Tamby i jego kuzyna.

– Nie zdradziłem pana – zatrajkotał Shirota. – Postawiłem Donowi warunek: pan musi pozostać przy życiu!

– Po czym jego ludzie mnóstwo razy próbowali mnie zabić. Zginęła kobieta droższa mi ponad wszystko na świecie. Zginęła z pańskiej winy. Żegnam, szczery człowieku.

– A pan dokąd? – krzyknął za nim Shirota.

– Do pańskiego pryncypała. Chcę mu przedstawić rachunek.

– Ależ on pana zabije!

– Czyżby? – radca tytularny odwrócił się. – Przecież obiecał panu pozostawić mnie przy życiu.

Shirota rzucił się za nim, chwycił go za ramię.

– Eraście Pietrowiczu, co mam robić? Jeśli pomogę panu – zdradzę ojczyznę! Jeśli pomogę ojczyźnie – zgubię pana, a wtedy będę łajdakiem i zostanie mi tylko skończyć ze sobą! – Jego oczy zapłonęły. – Tak, tak, to jest wyjście. Jeśli Don Tsurumaki pana zabije – skończę ze sobą!

W skostniałej duszy Fandorina zadrgało coś na słabe podobieństwo uczucia. Był to gniew. Rozdmuchując tę wątłą iskierkę w nadziei, że rozrośnie się w zbawczy płomień, radca tytularny wycedził:

– Ach, wy Japończycy! Byle moralna trudność, i już kończycie ze sobą! Jakby podłość mogła się przez to zmienić w szlachetność! Nie zmieni się! I dobro ojczyzny nie ma z tym nic wspólnego. Nie życzę źle waszej umiłowanej ojczyźnie, źle życzę akuninowi nazwiskiem Don Tsurumaki. Wobec niego ma pan także wiekuisty dług?

– Nie, ale sądzę, że to ktoś zdolny wprowadzić Japonię na drogę postępu i cywilizacji. Pomagam mu jako patriota!

– A co by pan zrobił z tym, kto zabiłby Sofię Diogenownę? Oho, jak zaświecił oczyma! Proszę pomóc mi w zemście za moją miłość, a potem służ pan ojczyźnie, kto panu broni! Domagajcie się konstytucji, rozbudowujcie armię i flotę, utrzyjcie nosa innym mocarstwom. To bez bandyty Tsurumakiego nie ma mowy o postępie i cywilizacji? Jeśli tak, są grosza niewarte! I coś jeszcze. Mówi pan, że jest patriotą. Ale czy może być patriotą ktoś, kto wie o sobie, że jest podły?

– Muszę pomyśleć – wyszeptał Japończyk i opuściwszy głowę, ruszył do wyjścia.

Den poczekał, aż Shirota opuści herbaciarnię, i cicho ruszył za nim, lecz Tamba zatrzymał kuzyna.

– Jaka szkoda, że nie rozumiem po rosyjsku – powiedział jōnin. – Nie wiem, co mu pan powiedział, ale nigdy jeszcze nie widziałem, by w ciągu pięciu minut obszar samolubstwa pod lewą kością policzkową tak nieodwołalnie zmienił kształt i barwę.

– Nie cieszmy się przedwcześnie. – Erast Pietrowicz poczuł z żalem, że płomień gniewu jednak nie rozgorzał. Iskierka skuliła się, przygasła i znów było trudno oddychać. – Powiedział, że musi pomyśleć.

– Shirota już postanowił, tylko sam jeszcze o tym nie wie. Teraz wszystko będzie całkiem proste.

* * *

Mistrz ninsō miał oczywiście rację.

Operacja wyglądała na tak prostą, że Tamba chciał wziąć ze sobą tylko Dena, lecz Erast Pietrowicz nastawał na swój udział. Pojmował, że będzie dla skradaczy ciężarem, ale bał się, że jeśli nie unicestwi Tsurumakiego własnoręcznie, pierścień ściskający mu pierś nigdy nie pęknie.

Z dala od ludzkich oczu, na urwistym brzegu morza, przebrali się w czerń, zasłonili twarze maskami.

– Istny shinobi. – Tamba pokiwał głową, wpatrując się w radcę tytularnego. – Tyle że zbyt długi…

Masie rozkazano zostać i pilnować ubrań, a gdy wasal Fandorina wpadł na pomysł małego buntu, Tamba wziął go leciutko za szyję, nacisnął i buntownik zamknął oczy, legł na ziemi i słodko zachrapał.

Nie próbowali pchać się wprost przez bramę – stróżowała tam bez przerwy warta. Przeszli ogrodem czcigodnego Bullcoksa. Okrutne mastiffy uciszył młody Den: po trzykroć dmuchnął z rurki i potwory, na podobieństwo Masy, zapadły w luby sen.

Mijając znajomy dom o ciemnych oknach, Erast Pietrowicz wciąż patrzył na piętro, badając, czy coś nie zadrga mu w duszy.

Nie zadrgało.

Przystanęli przed furtką wiodącą z ogrodu do sąsiedniej posiadłości. Den wyciągnął jakąś świstawkę i zaterkotał głosem cykady.

Furtka rozwarta się bezdźwięcznie, ani brzęknąwszy sprężyną. Zatroszczył się o to Shirota – nasmarował ją już wcześniej.

– Tędy – Fandorin wskazał w stronę strumienia, gdzie ciemniał zarys pawilonu.

Wszystko winno było skończyć się tam, gdzie się zaczęło. W szczegółowej notatce Shirota informował, że Tsurumaki nie nocuje w domu – z sypialni korzysta jeden z jego ludzi, bardzo doń podobny, i to z doklejoną brodą. Sam zaś gospodarz, nie w pełni ufając strażnikom, chadza spać do pawilonu, o czym nikt w domu nie wie prócz Shiroty i dwóch ochroniarzy.

Dlatego też Tamba uważał operację za całkiem prostą.

Zbliżając się do pawilonu, gdzie spędził tyle szczęśliwych godzin, Erast Pietrowicz znów wsłuchał się w swoje serce – może zapuka żywiej? Nie, nie zapukało.

Jōnin położył mu rękę na ramieniu. Nakazał gestem paść na ziemię. Dalej ruszyli tylko shinobi. Nie pełzli, nie zamierali w miejscu. Po prostu szli, ale w tak nadzwyczajny sposób, że Fandorin prawie ich nie widział.

Po trawie, po ścieżkach prześlizgiwały się cienie nocnych obłoków i Tamba z krewnym potrafili cały czas trzymać się ciemnych plam, ani razu nie trafiając na miejsca oświetlone.

Gdy wartownik dyżurujący od strony strumienia odwrócił nagle głowę i wytężył słuch, obaj zastygli kompletnie nieruchomo. Erast Pietrowicz miał wrażenie, że ochroniarz patrzy wprost na skradaczy od których dzieliło go może z dziesięć kroków, lecz strażnik ziewnął i znów wpatrzył się w połyskującą gładź wody.

Rozległ się ledwo słyszalny dźwięk, podobny do krótkiego wydechu. Nadzorca miękko przewrócił się na bok, gubiąc karabin. To Den strzelił z dmuchawki kolcem. Środek nasenny działa błyskawicznie. Za kwadrans człowiek się ocknie, pewien, że zmrużył oczy przed sekundą.

Młody ninja przebiegł do ściany, skręcił za węgieł. W kilka chwil potem wychylił się i dał znak: drugi ochroniarz też uśpiony.

Można było ruszać.

Tamba czekał na radcę tytularnego przy drzwiach, lecz nie puścił go przodem – dał nura pierwszy.

Nie dłużej niż na moment schylił się nad śpiącym, po czym rzekł niegłośno, lecz nie szeptem:

– Wchodź. Jest twój.

Błysnął ognik, zapaliła się nocna lampka – ta sama, z której tyle razy korzystał Erast Pietrowicz. Na sienniku, z zamkniętymi oczyma, leżał Don Tsurumaki.

I pościel też była ta sama…

Tamba pokiwał głową, patrząc na śpiącego.

– Nie ocknie się, ucisnąłem mu punkt snu. Dobra śmierć, bez strachu i bólu. Taki akunin zasługiwałby na gorszą. – Wyciągnął do Fandorina różdżkę z zaostrzonym końcem. – Ukłuj go w pierś lub w szyję. Leciutko, by pokazała się jedna kropelka krwi. To wystarczy. Nikt się nie domyśli, że Dona zabito. Ochroniarze przysięgną, że nie zamykali oczu. Śmierć naturalna. Zatrzymanie serca we śnie, to zdarza się ludziom bardzo krwistym.

Erast Pietrowicz, patrzył na rumianą fizjonomię zaciekłego wroga, zdjęty mistycznym zdumieniem. To nie złudne déjà vu - rzekł sobie – tak już naprawdę raz było. Stałem nad śpiącym Donem i wsłuchiwałem się w jego równy oddech. Ale wtedy wszystko było inaczej. On nie spał, ale udawał. To raz. Byłem ofiarą, nie myśliwym. To dwa. A wreszcie – straszliwie biło mi serce, a teraz jest spokojne.

– Nie mogę zabijać śpiącego. Rozbudź go.

Tamba wymamrotał coś z cicha – pewnie przekleństwo. Ale nie sprzeciwiał się.

– Dobrze. Tylko ostrożnie. Jest zręczny i odważny. Musnąwszy szyję grubasa, jōnin odskoczył w cień. Tsurumaki drgnął, otworzył oczy, które rozszerzyły mu się na widok czarnej figury z uniesioną ręką.

Erast Pietrowicz zdarł z twarzy maskę, i oczy Dona stały się jeszcze szersze.

Najgłupsze, co mógł Erast Pietrowicz w tej sytuacji zrobić, to wdać się ze skazańcem w rozmowę – lecz jak uderzyć bezbronnego, i to milczkiem, po katowsku?

– To nie sen – powiedział Fandorin. – Żegnaj, akuninie, i bądź przeklęty.

Pożegnać się pożegnał, lecz ciosu wciąż nie zadał.

Nie wiadomo, jak wszystko to mogło się skończyć, lecz radca tytularny miał szczęście. Don Tsurumaki, człowiek o mocnych nerwach, wyszarpnął spod poduszki rewolwer, a wtedy Erast Pietrowicz z ulgą ukłuł szubrawca różdżką w obojczyk.

Ów dziwnie chrapnął, wypuścił broń, kilkakrotnie zadrgał i ucichł. W szparze półprzymkniętych powiek lśniły białka wywróconych oczu.

Fandorin spróbował odetchnąć pełną piersią – nic z tego!

Jak to? Śmierć wroga nie przyniosła ulgi? Może dlatego, że była za szybka i za łatwa?

Zamachnął się, żeby zadać drugi cios, ale przeszkodził mu Tamba – złapał go za rękę.

– Dość! Zostaną ślady.

– Wciąż nie mogę oddychać – poskarżył się Erast Pietrowicz.

– Nie szkodzi, zaraz ci przejdzie. – Jōnin trzepnął wicekonsula po plecach. – Śmierć wroga – to najlepsze lekarstwo.

Zdumiewające, lecz od tych słów Fandorinowi zrobiło się naraz lżej. Jakby puściła w nim jakaś sprężyna. Ostrożnie wciągnął powietrze: lekko weszło w głąb piersi, napełniając ją bez reszty. Wrażenie było tak fascynujące, że Erastowi Pietrowiczowi zawirowało w głowie.

A więc wszystko to nie na darmo!

Póki tytularny radca delektował się nowo odzyskaną swobodą oddechu, Tamba schował rewolwer z powrotem pod poduszkę, ułożył trupa w naturalnej pozycji, otwarł mu usta, bryznął w nie czymś i na wargach wystąpiły pęcherzyki piany. Potem odchylił kołnierzyk nocnej koszuli, wytarł jedną jedyną kroplę krwi.

– I tyle. Idziemy! Nie będziemy narażać naszego przyjaciela Shiroty. No, co pan?

Wraz z oddechem wróciła Fandorinowi jasność myśli. Patrzył na Tambę, jakby widział go po raz pierwszy naprawdę – całego, na wskroś.

– Naszego przyjaciela? – powtórzył wolno Erast Pietrowicz. – Oczywiście, toż chodzi o Shirotę. Oto po co ci byłem potrzebny. Zemścić się na Donie mogłeś i beze mnie. Ale mało ci tego, chcesz odtworzyć więź z potężną organizacją, którą stworzył Tsurumaki. Wykalkulowałeś sobie, że gdy zabraknie Dona, organizacją pokieruje Shirota, jego prawa ręka. Zwłaszcza przy twojej pomocy. Ale nie wiedziałeś, jak dobrać się do Shiroty. I wtedy postanowiłeś posłużyć się mną. Prawda?

Jōnin milczał. W otworach maski płonęły niesamowitym żarem oczy. Lecz rozpętany potok wyzwolonej energii myślowej niósł Fandorina dalej.

– Nie mogłem oddychać. Teraz pamiętam, jak się to zaczęło. Tam, przy pogrzebowym stosie, niby mnie powstrzymując, ścisnąłeś mi mocno pierś. Myślałem, że nie mogę złapać oddechu od szoku, a to była twoja sztuczka! Mając na wpół sparaliżowane płuca, oniemiałą duszę i okuty w łańcuchy rozsądek, byłem jak wosk w twoich rękach. A przeszło mi to teraz wcale nie dzięki śmierci wroga – to ty uderzyłeś mnie w plecy! Ale teraz wypełniłem zadanie, wyczerpałem swą przydatność. I mnie zabijesz. Don był szubrawcem, lecz w jego żyłach płynęła żywa, gorąca krew. Prawdziwy akunin to nie on, ale ty: z zimnym sercem, które nie wie, co to miłość i szlachetność. Nie kochałeś wcale nawet własnej córki. Biedna Midori! Na pogrzebie myślałeś tylko o jednym – jakby spożytkować jej śmierć!

Zapewne Erast Pietrowicz nie całkiem jeszcze odzyskał jasność umysłu, bo nie wykrzyczałby na głos oskarżeń, nie zdradziłby, że przeniknął grę starego shinobi.

Był tylko jeden sposób naprawienia śmiertelnej omyłki. Radca tytularny zrobił wypad, celując zatrutą różdżką w pierś intryganta, lecz Tamba był gotów na ten atak. Uchylił się, lekko stuknął Fandorina w przegub i ręka zwisła bezwładnie. Jōnin spiesznie podniósł drewnianą broń.

Erast Pietrowicz nie był w stanie ducha nakazującym cenić własne życie. Podtrzymując zdrętwiałą rękę, zwrócił się piersią do Tamby i czekał na cios.

– Masz w swych wywodach tylko połowiczną rację – rzekł jōnin, chowając różdżkę. – Owszem, prawdziwy akunin – to ja, ale cię nie zabiję. Chodźmy stąd. Lada chwila ockną się wartownicy. Tu nie miejsce i nie czas na wyjaśnienia, które będą długie. Chodźmy! Opowiem ci o Diamentowej Karocy i o prawdziwym akuninie.

Oto akunin:

Ochrypły śmiech, nóż w zębach,

Szalone oczy

Tako rzecze Tamba

Tamba powiedział:

– Wkrótce wzejdzie słońce. Wejdźmy na skałę, będziemy obserwować wschód i rozmawiać.

Wrócili na miejsce, gdzie czekał ponury, obrażony Masa. Przebrali się.

Erast Pietrowicz pojął już, czemu stary ninja nie zabił go w pawilonie. Podważyłoby to wersję naturalnej śmierci Dona i przeszkodziło Shirocie zająć miejsce nieboszczyka.

Zrobić można było tylko jedno – spróbować ocalić Masę.

Odciągnąwszy sługę na bok, radca tytularny wręczył mu notatkę i kazał co sił w nogach biec do konsulatu, do Doronina.

Tamba patrzył na tę scenę obojętnie, widać pewien, że Masa nigdzie się przed nim nie skryje.

Pewnie tak. Ale notatka głosiła: „Proszę natychmiast przenieść mojego sługę do ambasady, jego życie jest zagrożone”. Doronin to człowiek mądry i bystry – spełni tę prośbę. A Tamba, być może, nie będzie próbował pchać się do zagranicznej ambasady, by zabić aż tak mało niebezpiecznego świadka. Bądź co bądź, jōninowi został tylko jeden pomocnik.

Żeby Masa nic nie podejrzewał, Erast Pietrowicz wesoło się doń uśmiechnął.

Sługa od razu przestał się nadymać, zajaśniał w odpowiedzi uśmiechem, wykrzyknął coś radosnym głosem.

– Jest szczęśliwy, że pan znów się uśmiecha – przełożył Den. – Mówi, że zemsta wyszła panu na zdrowie. Midori-san bardzo żal, oczywiście, lecz będą inne kobiety.

Potem Masa pobiegł spełnić polecenie, a Tamba zwolnił też krewniaka. Zostali we dwóch.

– O, stamtąd jest dobry widok – jōnin wskazał wysokie urwisko, u którego podnóża pienił się biały przybój.

Zaczęli się wspinać wąską ścieżką: shinobi z przodu, radca tytularny z tyłu.

Fandorin był niemal półtora raza wyższy, w jego kaburze spoczywał wierny gerstal, a przy tym przeciwnik odwrócił się doń plecami, lecz on wiedział: wobec tego suchutkiego staruszka jest bezsilny jak niemowlę. Tamten może go zabić w każdej chwili.

No i dobrze, myślał Erast Pietrowicz. Nie czuł lęku przed śmiercią. A nawet i ciekawości.

Siedli obok siebie na skraju urwiska, spuścili nogi.

– Rzecz jasna, dużo lepiej było oglądać wschód, siedząc nad przepaścią – westchnął Tamba, wspomniawszy pewnie swój zburzony dom – ale tu za to jest morze.

Zza skraju ziemi ukazał się właśnie skrawek słońca i wodna równina przybrała wygląd objętego pożarem stepu.

Radca tytularny mimo woli odczuł coś na kształt wdzięczności – miał umrzeć pięknie. Mówcie, co chcecie: Japończycy umieją gustownie zaaranżować śmierć.

– Rozumiem wszystko prócz jednego – przemówił, nie patrząc na sąsiada. – Dlaczego dotąd żyję?

Tamba powiedział:

– Miała dwie prośby. Pierwsza – by cię nie zabijać.

– A druga?

– Nauczyć cię Drogi. Jeśli zechcesz. Pierwszą obietnicę spełniłem, spełnię i drugą. Aczkolwiek wiem, że nasza Droga nie jest dla ciebie.

– Nie potrzebuję waszej Drogi, wielkie dzięki. – Fandorin zerknął na jōnina, nie wiedząc, czy można mu ufać. A jeśli to jakaś kolejna intryga? Niech ruszy łokciem, a poleci człowiek na ostre kamienie. – Ładna mi Droga! Oparta na podłości i oszustwie.

Tamba powiedział:

– Przyprowadziłem cię tu, żebyś widział, jak umyka ciemność i nadchodzi jasność. A trzeba było przyprowadzić cię o zmierzchu, gdy dzieje się na odwrót. Powiedz, co lepsze: wschód, czy zachód?

– Dziwne pytanie! – Fandorin wzruszył ramionami. – I to, i tamto – to naturalne, nieuniknione zjawiska przyrody.

– Otóż to. Świat składa się ze Światła i Ciemności, z Dobra i Zła. Ten, kto trzyma się samego Dobra, nie jest wolny – podobny jest do wędrowca, co odważa się podróżować tylko pośród białego dnia, lub statku, zdolnego żeglować jedynie przy pomyślnym wietrze. Prawdziwie silny i wolny jest ten, kto nie boi się kroczyć nocą wśród ciemnych zarośli. Ciemne zarośla to świat w całej jego pełni, to dusza ludzka ze wszystkimi jej przeciwieństwami. Wiesz coś o buddyzmie Wielkiej i Małej Karocy?

– Tak, słyszałem. Mała Karoca – to kiedy człowiek chce się zbawić dzięki samodoskonaleniu. Wielka Karoca – to kiedy próbuje zbawić nie tylko siebie, ale i całą ludzkość. Albo coś w tym rodzaju.

Tamba powiedział:

– W istocie obie te karoce są jedną i tą samą. Obie uznają tylko życie według reguł Dobra. Przeznaczone są dla zwykłych, słabych ludzi. Dla ludzi połowicznych. Silnemu człowiekowi nie trzeba skrępowania Dobrem, nie musi mrużyć jednego oka, by nie ujrzeć przypadkiem czegoś strasznego.

Tamba powiedział:

– Jest trzecia karoca. Wsiąść do niej dano tylko niewielu wybranym. Nazywa się Kongōjō, Diamentowa Karoca, bowiem w swojej przejrzystości podobna jest do diamentu. My, skradacze, jedziemy w Karocy Diamentowej. Mknąć nią oznacza żyć według reguł całego wszechświata, włączając też Zło. Znaczy to tyleż, co żyć całkiem bez reguł i wbrew regułom. Droga Diamentowej Karocy – to droga ku prawdzie dzięki przestrzeganiu reguł Zła. To tajemna nauka dla wtajemniczonych, gotowych na wszelkie ofiary, ażeby odnaleźć siebie.

Tamba powiedział:

– Droga Diamentowej Karocy uczy, że Wielki Świat, czyli świat Własnej Duszy, jest nieopisanie ważniejszy niż Mały Świat, czyli świat ludzkich związków. Zapytaj wyznawcę dowolnej religii, kto jest sprawiedliwy, a usłyszysz: sprawiedliwy to ten, kto składa z siebie ofiarę dla innych ludzi. A w istocie składać z siebie ofiarę dla innych – to najgorsza ze zbrodni w oczach Buddy. Człowiek rodzi się, żyje i umiera sam na sam z Bogiem. Cała reszta to tylko złudy, stworzone przez Siłę Wyższą, by poddać człowieka próbie. Wielki Nauczyciel Shinran rzekł: „Jeśli głęboko wmyśleć się w wolę Buddy Amidy, to okaże się, że cały wszechświat stworzony jest dla mnie jednego”.

Tamba powiedział:

– Zwykli ludzie miotają się pomiędzy iluzorycznym światem związków ludzkich a prawdziwym światem swej duszy, stale zdradzając drugi w imię pierwszego. My zaś, skradacze, umiemy odróżnić diament od węgla. Wszystko, co ceni zwykła moralność, dla nas jest pustym dźwiękiem. Zabójstwo nie jest grzechem, oszustwo nie jest grzechem, okrucieństwo nie jest grzechem, jeśli tego trzeba, by mknąć Diamentową Karocą po wyznaczonej Drodze. Zbrodnie, za które podróżujących w Wielkiej i Małej Karocy strąca się w piekło, dla jadących w Karocy Diamentowej to zaledwie środki dla poznania natury Buddy.

Tu radca tytularny nie wytrzymał:

– Jeśli dla was, diamentowych jeźdźców, związki ludzkie – to nic, a oszustwo – to nie grzech, czemuż dotrzymywać słowa tej, której nie ma już wśród żywych? Masz tobie: obiecał córce! Przecież u was wiarołomstwo to cnota. Zabij mnie i koniec sprawy. Po co tracić na mnie czas, wykładać mi n-naukę?

Tamba powiedział:

– Masz słuszność i jej nie masz. Masz słuszność, bo złamać słowo dane córce, która zginęła, byłoby czynem rozumnym, który wzniósłby mnie na wyższy stopień wolności. A nie masz jej, gdyż Midori była dla mnie kimś więcej niż córką. Była wtajemniczoną, moją współtowarzyszką w Diamentowej Karocy. Karoca ta jest wąska, i ci, co w niej jadą, muszą przestrzegać reguł – ale tylko we wzajemnych związkach. Inaczej zaczniemy trącać się łokciami i Karoca się wywróci. Oto jedyne prawo, jakiego przestrzegamy. Jest ono o wiele surowsze od Dziesięciorga Przykazań, jakie nadał Budda zwykłym, słabym ludziom. Nasze reguły głoszą: jeśli sąsiad w karocy poprosi cię, byś umarł – zrób to; nawet, jeśli poprosiłby cię, byś wyskoczył z Karocy – zrób to, bo nie dojedziesz tam, dokąd zmierzasz. Czymże jest wobec tego drobny kaprys Midori?

– Ja – drobny kaprys… – wymamrotał Erast Pietrowicz.

Tamba powiedział:

– Nieważne, w co wierzysz i jakiej sprawie poświęciłeś życie. Buddzie to wszystko jedno. Ważna jest wierność swej sprawie – oto, w czym istota. Gdy bowiem jesteś wierny sobie i własnej duszy – jesteś wierny i Buddzie. My, shinobi, służymy za pieniądze klientom i, jeśli trzeba, bez wahań oddajemy życie – ale nie dla pieniędzy i tym bardziej nie dla klienta, którym zwykle gardzimy. Jesteśmy wierni wierności i służymy służbie. Wszyscy wokół są ciepli i gorący, tylko my jesteśmy zawsze zimni, lecz nasze lodowe zimno parzy silniej niż płomień.

Tamba powiedział:

– Przekażę ci prawdziwe podanie o słowach Buddy, wiadome tylko niewielu wtajemniczonym. Pewnego razu Najwyższy stanął przed bodhisattwami i rzekł im: „Zabijając, co żywe, doskonaląc się w kłamstwie, kłamiąc, pożerając wypróżnienia i zapijając je moczem – wtedy dopiero staniecie się Buddą. Oddając się rozpuście z matką, siostrą, córką i czyniąc tysiące innych nikczemności, spodziewajcie się wywyższenia w królestwie Buddy”. Cnotliwych bodhisattwów zdjęta na te słowa zgroza, zadrżeli i padli na ziemię.

– I słusznie zrobili! – zauważył Fandorin.

– Nie. Nie zrozumieli, o czym mówił Najwyższy.

– A o czymże on m – mówił?

– O tym, że Dobra i Zła w istocie nie ma wcale. Pierwsza reguła waszej i naszej religii brzmi: nie zabijaj tego, co żywe. Powiedz mi: zabić – to dobrze czy źle?

– Źle.

– A zabić tygrysicę atakującą dziecko, to dobrze czy źle?

– Dobrze.

– Dla kogo dobrze? Dla dziecka czy dla tygrysicy i jej tygrysiąt? O tym właśnie wykładał świętym mężom Budda. Czyżby wyliczone przezeń postępki, które wydały się bodhisattwom taką ohydą, nie mogą, przy określonym zbiegu okoliczności, okazać się przejawem najwyższego dobra lub ofiarności? Pomyśl, zanim odpowiesz.

Radca tytularny pomyślał.

– Chyba mogą…

Tamba powiedział:

– A jeśli tak, cóż warte są przykazania, które ograniczają Zło? Ktoś musi w końcu władać sztuką Zła, by ze strasznego wroga zmieniło się w kornego niewolnika.

Tamba powiedział:

– Diamentowa Karoca to droga dla ludzi, którzy żyją zabójstwem, złodziejstwem i resztą innych śmiertelnych grzechów, lecz przy tym nie tracą nadziei osiągnięcia nirwany. Nie może być nas wielu, ale być powinniśmy i zawsze jesteśmy. Jesteśmy potrzebni światu i Budda o nas pamięta. Jesteśmy jego sługami nie mniej niż wszyscy inni. Jesteśmy nożem, którym przecina On pępowinę, i szponem, którym przecina On wrzód.

– Nie! – zakrzyknął Erast Pietrowicz. – Nie zgadzam się z tobą! Wybrałeś drogę Zła, boś sam tak zechciał. Bogu to niepotrzebne!

Tamba powiedział:

– Nie obiecywałem, że cię przekonam, obiecywałem, że ci wyjaśnię. Mówiłem córce: on nie należy do liczby wybranych. Nie osiągniesz Wielkiej Wiedzy, pozostaniesz przy Małej. Zrobię to, o co prosiła Midori. Będziesz do mnie przychodził, a ja po trosze nauczę cię wszystkiego, co jesteś zdolny przyswoić. Tego starczy, byś w świecie ludzi Zachodu zasłynął jako silny. Czyś gotów do nauki?

– Małej Wiedzy – tak. Ale waszej Wielkiej Wiedzy mi nie trzeba.

– No cóż, niech i tak będzie… Na początek zapomnij wszystko, czegoś się uczył. W tej liczbie i tego, czego wcześniej uczyłem cię ja. Do prawdziwej nauki przystępujemy dopiero teraz. Zaczniemy od wielkiej sztuki kiai - jak się skupiać i kierować duchową energią ki, zachowując bezruch swej sin, którą ludzie zachodni zwą duszą. Patrz mi w oczy i słuchaj.

Nic nie czytałeś.

Ucz się czytać od nowa.

Tak rzekł sensei.

PS

List napisany i spalony przez

aresztanta przezwiskiem Akrobata

27 maja 1905 roku

Ojcze,

dziwnie mi zwracać się tak do Ciebie, bo przecież od dzieciństwa przywykłem nazywać „ojcem” innego człowieka, w którego domu wyrosłem.

Dzisiaj patrzyłem na Ciebie i przypominałem sobie, co mi opowiadali o Tobie dziad, matka i przybrani rodzice.

Moja droga osiągnęła kres. Byłem wierny swej Drodze i przeszedłem ją tak, jak mnie uczono, starając się nie poddawać zwątpieniu. Jest mi obojętne, czym się zakończy ta wojna. Walczyłem nie z Twoim krajem – pokonywałem przeszkody, które aby mnie wypróbować, rzucał Los na drogę mej Karocy. Najtrudniejszą próbą okazała się ta, która rozmiękcza serce, lecz przebyłem i ją.

List ten piszę nie z powodów sentymentalnych; wypełniam prośbę zmarłej matki.

Rzekła mi pewnego razu: „W świecie Buddy wiele jest cudów i może się zdarzyć, że kiedyś spotkasz swego ojca. Powiedz mu, że chciałam rozstać się z nim pięknie, lecz twój dziad był nieugięty: «Jeśli chcesz, by twój gaijin został przy życiu, wypełnij moją wolę: powinien ujrzeć cię martwą i oszpeconą. Tylko wtedy dokona tego, czego chcę». Uczyniłam, jak mi nakazał, i dręczyło mnie to przez całe życie”.

Znam tę historię, słyszałem ją wiele razy – o tym, jak matka ukryła się przed wybuchem w skrytce, o tym, jak dziad wyciągnął ją spod szczątków, o tym, jak leżała na stosie pogrzebowym z twarzą na wpół wymazaną czarną gliną.

Nie wiem tylko, co oznacza zdanie, które prosiła przekazać Ci matka, jeśli zdarzy się cud i się spotkamy.

Oto owo zdanie: YOU CAN LOVE.

Boris Akunin

***

* Łaskocze! (jap.).

* Z romansu Fiodora Glinki Sen Rosjanina na obczyźnie (1825) (przyp. tłum.).

* Puszkin, Eugeniusz Oniegin, rozdział ósmy, strofa XIII, przełożył Adam Ważyk. Zwrot przysłowiowy (przyp. tłum.).

* Stój! (jap.).

* Obajatielnaja (ros.) – urocza.

* Waga równa 3,75 kg.

* Tanuki (jap.) – borsuk.

* Chcesz grać? Chcesz pykać? Nie chcesz grać, nie chcesz pykać, spadaj!

* Nie! Musi grać trzy! Prawo!

* To wszystko przeciw niemu? Stoi?

* Słucham (jap.).

* Nieczysta gra (ang.).

* Witam serdecznie (jap.).

* Mocny człowiek Japonii wchodzi w konszachty z Rosjanami (ang.).

* No, złociutkie, raz – dwa! (fr.).

* Rusty (ang.) – zardzewiały.

* Złoczyńca, czarny charakter (ang.).

* Stój! Łapać cholerną małpę! (ang.)

* Bohaterka powieści Puszkina Córka kapitana (1833-1836) (przyp. tłum.).

* Relacja powieściopisarza Iwana Gonczarowa (1858) z rejsu do Japonii (przyp. tłum.).

* Dowódcy kompanii! (jap.).

* Puszkin, Jeździec Miedziany, przełożył Julian Tuwim.

* Umowa stoi? (ang.).

* Grand Hotel, pokój 16. Natychmiast! (ang.)

* Rosyjski wicekonsul obraża moralność w Grand Hotelu (ang.).

* Rosyjski wicekonsul uwiązł na płocie (ang.).

* Spis alfabetyczny stałych mieszkańców Jokohamy na rok 1878 (ang.).

* Niefortunny kochanek ścigany przez mastiffy (ang).

* Rosyjski wicekonsul przyłapany na podsłuchiwaniu (ang.).

* * Rosyjski wicekonsul rozszarpany na strzępy (ang.).

* Nie tym razem, chłopaki! (ang.).

* Rogacz (ang.).

* Ma trzynaście! (ang.).

* To rosyjska poddana, zatroszczymy się o nią (ang.).

* Michaił Lermontow, Z Goethego (1840), przełożył Albert Korczak-Komorowski. Zwrot przysłowiowy (przyp. tłum.).

* Rzucił czapkę nad młyn, przenośnie: źle się prowadził (przyp. tłum.).

* Mów! Kto jesteś? Kto przystał? (zniekształcony jap.).

* Popatrz no (jap.).

* Masa, pana Asagawę tu, prędko (zniekształcony jap.).

* Iwan Kryłow, Szkatułka (1809), przełożył Tadeusz Łopalewski. Zwrot przysłowiowy (przyp. tłum.).

* Małą przyjazną pogawędkę (ang.).

* Ty nie idziesz. Ja idę sam (skażony jap.).

* Bronić pani O-Yumi. Rozumieć? (jw.).

* Przyprowadzić (jap.).

* Ros. poskorieje (szybciej) w jap. wymowie.

* Góry jak daleko? Wieś ninja jak daleko?

* Dziesięć lat i Tokio nic. Prowincja prawdziwa siła. Pan Tsurumaki prawdziwa siła. Japonia nie Tokio. Japonia prowincja.

* Lina (jap.).

* Idziemy! (jap.).

* Czekałem i przyszedłeś (ang.).

* Jeszcze raz (jap.).

* Boks francuski.

* Ukryta wieś (jap.).

* Neko – chan (jap.) – koteczka.

* Do ataku! (jap).

* Twórca (1173-1262) buddyjskiej nauki jōdo – shinshu (Prawdziwej Czystej Ziemi), gdzie drogą ku wyzwoleniu jest bezwarunkowe zawierzenie Buddzie Amidzie (przyp. tłum.).

* Tj. ros. Czut’ me ubit! – w wymowie japońskiej.

* Miara powierzchni równa 0,033 m2.

* Miara długości, równa 1,81 m.

* Żegnaj, ukochany. Wspominaj mnie bez żalu (ang.).

* Nie wolno mi kochać nikogo. Moja miłość przynosi nieszczęście. Nie mogę kochać. Nie mogę kochać (ang.).

* Stój, bo strzelam! (ang.).

* Herbaciarnia Anglojapońska (ang.).

* Początek wiersza bez tytułu z roku 1835, przełożył Seweryn Pollak (przyp. tłum.).

* Iwan Turgieniew, Koniec świata. Sen ze zbioru Poezji proza, zwanych także Senilia (1877-1879), przełożył Paweł Hertz (przyp. tłum.).

* Chodźmy! (ang.).

Content

Boris Akunin
Diamentowa karoca 2: Między wierszami

Z lotu motyla

Stara kuruma

Oczy bohatera

Niebieska kość nie kocha Borsuka

Niebieska kość kocha gaijina

Flaga wielkiego mocarstwa

Stromo opadająca brukowana jezdnia

Najzupełniej zdrowy nieboszczyk

Iskry na klindze katany

Szklany wzrok gronostaja

Srebrzysty pantofelek

Pierwszy promień słońca

Serce mamusi

Noworoczny śnieg

Biały koń w mydle

Ostatni uśmiech

Przedwczesny śliwowy deszcz

Gwiazda Syriusz

Końskie łajno

Tygrys na swobodzie

Zapach irysów

Zew miłosny

Furtka

Nauka jōjutsu

Klaskanie jedną ręką

Kiście akacji

Łut szczęścia

2.18

Zasłona z oczu

Słowo to słowo

Jesienny listek

Dzikie szczęście

Łaskotki

Głowa z karku

Fotografia żony

Don-don

Ból głowy

Cichy głos

Tęczowe skrzydełka ważki

Błękitna gwiazda

Wrzoścowa fajka

Złączenie rąk

Martwe drzewo

Rozżarzone węgle

Śmierć wroga

Miłość kretów

Nocne zespolenie świata

Rozlana sake

Wielkie ognisko

Nie odrzekł słowa

Listonosz

Prawdziwy akunin

Tako rzecze Tamba

PS

Boris Akunin