Margit Sandemo

Tajemnice Starego Dworu

Z norweskiego przełożyła Lucyna Chomicz-Dąbrowska

ROZDZIAŁ I

Ciepły powiew wiatru zwiastował nadejście wiosny. Zmrok już zapadał, kiedy Catharina szybkim krokiem zdążała do domu. Śnieg pokrywający dolinę przybrał niebieskoliliowy odcień nieba, na jeziorze zaś w miejscach, gdzie lód był cienki i porowaty, widniały czarne plamy.

– Niedługo przyjdzie wiosna – szepnęła dziewczyna smętnym głosem. – Szkoda tylko, że nie dla mnie.

Catharina Borg, najstarsza spośród czterech córek właściciela kopalni, różniła się od swych urodziwych i pełnych temperamentu sióstr, brylujących w towarzystwie.

W dłoniach, ukrytych pod długą peleryną, ściskała kopertę. Nikomu nie pokażę tego listu, nikomu! myślała gorączkowo.

Była we wsi, kiedy zatrzymał się przed nią wóz pocztowy. Woźnica zapytał, czy nie byłaby tak miła i nie odebrała poczty do dworu. „Jestem mocno spóźniony – tłumaczył – bo mój koń okulał. Zresztą jest tu także list do panienki” – dodał, kiwając zachęcająco głową.

Szarzało już, gdy weszła na leśną drogę, ale nie mogła się powstrzymać przed otwarciem listu. Niecierpliwie rozerwała kopertę i wyjęła zapisaną kartkę. W miarę pojmowania sensu przeczytanych słów coraz wolniej stawiała kroki. Przystanęła wreszcie na długą chwilę, a potem ze ściśniętym sercem ruszyła w dalszą drogę.

Psotny wietrzyk rozwiewał jej ciemne włosy. Odwróciła się i popatrzyła w stronę osady. Tu i ówdzie w oknach niewielkich, tonących w mroku chat rozbłysły światła. To moje rodzinne strony, pomyślała. Tylko taką maleńką cząstkę wielkiego świata jest mi dane poznać. Pięknie tu, ale ciasno niczym w klatce, no i trochę nudno.

Spojrzała w bok w stronę okazałego dworu z białą fasadą, górującego nad nędznymi domostwami.

Zastanawiała się, jak rodzina przyjmie treść tego listu, ale zaraz postanowiła, że nic o nim nie powie. Stanowiłby dla jej najbliższych zbyt dotkliwy cios.

Przemierzywszy dziedziniec, weszła na schody. Bardziej niż kiedykolwiek odczuwała dziś swoją marność. Był rok 1861, rok bardzo pomyślny dla ojca, wieńczący jego wieloletnią pracę. Wydobycie w kopalni dwukrotnie przekroczyło oczekiwane wyniki. Szczęście mu sprzyjało we wszystkim z wyjątkiem najstarszej córki.

A teraz jeszcze takie zmartwienie.

Hol powitał dziewczynę przytulnym ciepłem, jakie nadawały wnętrzu czerwone tapety i piękne boazerie. Matka urządziła dom z wielkim smakiem.

Catharina ukryła list w kieszeni spódnicy i odwiesiła pelerynę. Wygładziła włosy, które były miękkie jak jedwab i z trudem udawało się je utrzymać w ładzie. W niczym nie przypominały wspaniałych loków wijących się na głowach jej sióstr.

Trzymając w dłoni pozostałe listy weszła do salonu.

– Przyniosłam pocztę, tato – dygnęła.

Zebrani w salonie domownicy oderwali się od swych zajęć i popatrzyli na dziewczynę.

– Nie powinnaś przebywać tak dużo na dworze – stwierdziła matka. – To szkodzi twojej cerze.

– Nie jest zimno, w powietrzu czuć wiosnę! – odpowiedziała Catharina, kierując się w stronę swego pokoju. Ale najmłodsza siostra Bella powstrzymała ją ze skargą w głosie:

– Catharino, mam już tego dosyć. Jeśli ta sytuacja nie ulegnie zmianie, wszystkie zostaniemy starymi pannami.

Ciągle to samo. Co najmniej raz w tygodniu wysłuchiwała podobnych wyrzutów z ust coraz to innej siostry.

– Przestań dręczyć Catharinę – upomniała najmłodszą córkę matka.

– Ale ja chcę wyjść za mąż – przerwała jej Bella. – Mam już dwadzieścia jeden lat, Siri ma dwadzieścia trzy, a Lotta dwadzieścia pięć. Dlaczego nie wolno nam poślubić naszych narzeczonych?

– W tym domu przestrzegamy określonych zasad! Pierwsza za mąż wyjdzie najstarsza córka. Jeśli nie, pozostałe również nie zmienią stanu cywilnego.

Siri, najładniejsza spośród sióstr, oświadczyła:

– Ale Catharina ma już dwadzieścia siedem lat i jakoś dziwnie nie zanosi się na ślub. Co prawda dostaje od narzeczonego prezenty na Boże Narodzenia i na urodziny, ale dlaczego on sam nigdy jej nie odwiedza?

– Dziedzic Järncrona mieszka daleko – mruknęła matka. – I jest bardzo zajęty. Niełatwo…

– Jeśli chodzi o nas, możemy wziąć ślub w każdej chwili – przerwała jej niecierpliwie Lotta. – Obawiam się, że dalsza zwłoka może tylko zniechęcić naszych narzeczonych.

– Wykluczone – odezwał się ojciec z końca stołu. – Zostałyście zaręczone już dawno z młodzieńcami z najlepszych rodów. Wybieraliśmy bardzo starannie. Takie umowy między rodami szlacheckimi obowiązują nieodwołalnie obie strony.

– Wiemy, kochany ojcze – wtrąciła Bella, która potrafiła owinąć sobie ojca wokół małego palca. – Doceniamy wasze starania. Nie sądzimy, że nasi wybrani nas zawiodą, jednak długa zwłoka może sprawić, że zakochają się w kimś innym. A wówczas przyjdzie nam żyć w związku formalnym, tolerować kłamstwa i niewierność.

Dwie siostry kiwały głowami potakująco.

– Niedoczekanie, żebyście stanęły przed ołtarzem pierwsze przed Cathariną! Okryły hańbą biedaczkę! Dopiero by to było, gdyby młodsze siostry miały mężów i dzieci, gdy tymczasem ona…

– Mnie to nie przeszkadza – mruknęła dziewczyna niepewnie.

– Ależ, drogie dziecko, twój wybrany nigdy nie cofnął słowa. Prosił jedynie, by mu dać trochę czasu.

– Trochę? – rzuciła cierpko Siri. – Czy on tu czasem nie zawitał incognito, by obejrzeć, kogo… – przerwała gwałtownie.

Siostry Cathariny właściwie nie były z gruntu złe. Do wybuchu Siri przyczyniła się raczej niecierpliwość i gniew, ale atakowana uświadomiła sobie jasno, że słowa, które padły, oddają prawdę wszystkim znaną: Cathariną jest zerem.

Bezwiednie popatrzyła na swe odbicie w wielkim rokokowym lustrze okolonym złoconą ramą, ozdobioną na górze dwoma pulchnymi amorkami. Mimo dużej odległości i nierównej, zniekształcającej obraz powierzchni zwierciadła dostrzegało się jaskrawy kontrast pomiędzy siostrami. Przy tych trzech boginkach Catharina wyglądała jak szara mysz.

Miała jasne nieśmiałe oczy, bladą cerę i włosy barwy niezdecydowanego brązu. Była zbyt chuda i poruszała się niezgrabnie, zapewne dlatego, że zupełnie brakowało jej pewności siebie.

Gdyby ktoś zadał sobie odrobinę trudu i popatrzył dziewczynie w oczy, zobaczył, jak się uśmiecha, poraziłby go bijący od niej blask. Któż jednak zwróciłby na nią uwagę, zwłaszcza jeśli poznał jej urodziwe siostry?

– Chyba już pójdę na górę – powiedziała, a odchodząc czuła na plecach współczujące spojrzenia.

Kiedy weszła po schodach, z dołu doszedł ją szept Lotty strofującej młodszą siostrę:

– Siri, jak mogłaś sprawić jej taką przykrość? Przecież ta sytuacja na pewno i dla niej jest przygnębiająca.

– Nie miałam nic złego na myśli – usprawiedliwiała się Siri skruszona. – Wszystko przez te nerwy.

– O, tak, ja także już nie wytrzymuję tego napięcia – przyznała jej rację Bella.

– Moim zdaniem on jest okrutny – stwierdziła Siri. Więcej Catharina nie usłyszała, bo zamknęła drzwi.

Usadowiła się wygodnie w niewielkim, ale przytulnym pokoju, zapaliła lampę i wyjęła kopertę, na której widniały słowa: Wielce szanowna panna Catharina Borg. W środku oprócz listu do niej była także mniejsza koperta zaadresowana do rodziców, ale nie zamierzała jej otwierać. Po raz kolejny zaczęła czytać list, choć każde zdanie sprawiało jej ból.

Najmilsza Catharino,

Choć nigdy się nie spotkaliśmy, od zawsze byłaś obecna w moich myślach, zapewne tak jak ja w Twoich. Wszak zostaliśmy sobie przyrzeczeni we wczesnym dzieciństwie.

Pisanie tego listu przychodzi mi z wielkim trudem. Uwierz, że nigdy nie miałem najmniejszego zamiaru Cię zranić. Ale może właśnie dlatego muszę to uczynić. Zdaję sobie sprawę, że sprawiałem Ci zawód, wielokrotnie przesuwając termin ślubu. Jednak zaistniały ku temu poważne powody.

A teraz, wbrew własnej woli, muszę zerwać umowę naszych rodziców. Czynię to z ciężkim sercem. Pragnąłem bowiem spędzić życie u boku żony, a Ty, jak mogę sądzić na podstawie tych kilku listów i pozdrowień, jakie otrzymałem, jesteś osobą miłą i przyjazną.

Proszę, nie myśl o mnie źle. Przyczyną mej decyzji nie jest inna kobieta. Nigdy nie złamałbym przyrzeczenia z takiego powodu. Musisz mi uwierzyć, że nie miałem wyboru, podejmując tak trudną decyzję, i uczyniłem to przede wszystkim dla Twojego dobra.

Od dawna mnie gnębi świadomość, że nigdy nie miałem okazji złożyć Ci wizyty. Powinienem Cię odwiedzić, jednak uwierz, było to zupełnie niemożliwe. Więcej nie mogę wyjawić.

Załączam list do Twoich rodziców, w którym zwalniam Cię z wszelkich zobowiązań wobec mnie. Niestety, im również nie mogę podać powodu mej bulwersującej decyzji. Łudzę się jedynie nadzieją, że może poznałaś mężczyznę, którego pokochałaś, a którego nie mogłaś poślubić z powodu danego mi słowa. Teraz jesteś wolna.

Wiem, że postępuję wobec Ciebie okropnie, i sprawia mi to prawdziwy ból. Pozostaje mi tylko prosić Cię pokornie o przebaczenie za wszystko.

Oddany

Malcolm Järncrona

Catharina odłożyła list i nie ruszając się z miejsca bezmyślnie zapatrzyła się przed siebie. Zniknęły gdzieś ściany pokoju, realny świat przestał istnieć. Powoli zapadała się we własny – pełen bólu i straconych złudzeń.

Właściwie nigdy nie widziała Malcolma Järncrony, ale jako romantyczna panienka często o nim marzyła. Wyobrażała sobie, że jest młodym, przystojnym blondynem i szaleje z miłości do niej, uważając ją za największą piękność. Wiedziała, że starszy od niej o pięć lat narzeczony jest właścicielem wielkiego dworu Markanäs w Östergötland, który od pokoleń pozostawał w rękach przedstawicieli jego rodu. Żaden z właścicieli nie mógł go sprzedać, ciążył bowiem na nim obowiązek przekazania majątku najstarszemu synowi. Teraz dziedzicem był Malcolm. I na tym w gruncie rzeczy kończyła się wiedza Cathariny o narzeczonym. Chociaż nie, przypomniała sobie jeszcze, że ciotka ze Sztokholmu, siostra matki, wspomniała kiedyś mimochodem, że o Markanäs krążą nieprzyjemne plotki, jakaś historia z duchami czy klątwa, dokładnie nie pamiętała.

Ale Malcolm w swych krótkich listach zawsze odnosił się do niej przyjaźnie, nie bez pewnej galanterii, jak gdyby uznawał i akceptował bez zastrzeżeń umowę rodziców.

Teraz jednak porzucił ją, nie pozostawiając najmniejszej nadziei.

Poczuła nieprzyjemne ssanie w dołku, palący wstyd, a równocześnie ogarnął ją dręczący niepokój. Jak mogłaby pomóc swym siostrom, które niecierpliwie pragną wyjść za mąż?

Niestety, nie miała w zanadrzu żadnego wielbiciela, w którego ramionach znalazłaby wybawienie z tej nieprzyjemnej sytuacji.

Musi pogodzić się z przykrą prawdą, że do końca dni przyjdzie jej żyć samotnie. Skończyła już dwadzieścia siedem lat, a to sporo dla niezamężnej dziewczyny. W swym środowisku nie znała wielu mężczyzn, którzy ewentualnie mogliby starać się o jej rękę. Oczywiście, poza leciwymi wdowcami, którzy zapewne radzi byliby ją poślubić dla majątku. Jej ojciec wszak był właścicielem pokaźnej fortuny. Catharina nie chciała jednak się wiązać z jakimś zniedołężniałym starcem, który miałby dzieci w jej wieku. Nawet dla swych sióstr nie była gotowa na takie poświęcenie. Ale jeśli ona nie wyjdzie za mąż, wówczas i one pozostaną starymi pannami. Takie niepisane prawo obowiązywało w środowisku, z którego się wywodziła. Gdyby rodzice przewidzieli to wcześniej, nie pozbawiałaby sióstr możliwości zamążpójścia. Rodzice jednak, przekonani, że zabezpieczyli przyszłość swojej córce, nigdy nie pomyśleli o oddaniu jej do klasztoru. W wyższych sferach uciekano się nierzadko do takiego rozwiązania chroniącego samotne kobiety przed wstydem staropanieństwa.

Catharina zastanawiała się gorączkowo, co zrobić z listem adresowanym do rodziców. Nie miała przecież prawa go zagarnąć. Postanowiła jednak przetrzymać go przez pewien czas, nim znajdzie jakieś wyjście.

Na odgłos kroków Lotty, z którą dzieliła pokój, pośpiesznie ukryła kopertę.

Tej nocy nie mogła spać. Z całych sił się powstrzymywała, by się nie rozpłakać. Dopiero gdy Lotta usnęła, rozszlochała się w poduszkę. Czuła upokarzający wstyd, a zarazem ciężar odpowiedzialności za siostry. Ogarnięta bezsilnością, szeptała:

– Boże, wskaż mi drogę wyjścia z tego koszmaru.

Może gdybym umarła, rozważała w duchu. Rozwiązałoby to wszelkie problemy, także te osobiste. Ale przecież nie mogę sprawić najbliższym takiego bólu. Wszak w gruncie rzeczy bardzo mnie kochają.

Ta myśl akurat teraz wydała jej się wielką pociechą. Tylko jak zdoła dalej żyć w takim upokorzeniu?

Z wolna jej chaotyczne myśli zaczęły się układać w pewien plan, śmiały, wręcz szalony. Uczepiła się go jednak niczym tonący brzytwy.

Wspomniana ciotka ze Sztokholmu, którą panny Berg uwielbiały, często zapraszała siostrzenice do siebie. Nigdy jakoś się nie składało, by mogła ją odwiedzić Catharina. Dla młodej damy samotna podróż do odległej stolicy była dość niebezpieczna. Teraz jednak Catharina postanowiła napisać do ciotki list, uknuć z nią spisek, by przekonać rodziców do wyjazdu. Musiała się spotkać z Aurorą osobiście. Potrzebowała kogoś, komu mogłaby się zwierzyć i zaufać, kto wsparłby ją, gdyż sama nie była w stanie przeprowadzić swych planów.

Kiedy brzask poranka rozjaśnił pokój, Catharina zdecydowała ostatecznie, co zrobi.

Po kilku tygodniach nadeszła odpowiedź od ciotki, pozytywna, aczkolwiek wielce zagadkowa. Aurora gorąco zapraszała siostrzenicę, wyrażając nadzieję, że wspólnie uwarzą z pewnością jakąś smaczną strawę. Matka Cathariny ze zdumieniem czytała te słowa.

– Czy ciotka zamierza cię uczyć gotowania? Przecież wszystkiego nauczyłaś się w domu.

– Ależ, mamo, wiesz przecież doskonale, że ciocię fascynuje francuska kuchnia i zna wiele wyśmienitych potraw. Chyba pozwolisz mi jechać?

– Moje dziecko, to tak daleko! Może wzięłabyś ze sobą Lottę, we dwie byłoby wam raźniej.

– Nie tym razem! – zaprotestowała Catharina, która ciągle jeszcze nie pokazała rodzicom listu od Malcolma Järncrony i prawdę powiedziawszy nie miała odwagi tego uczynić. – Przecież ciocia zaprasza tylko mnie, bo, jak pisze, z powodu remontu nie może przyjąć więcej gości.

Matka wyraźnie zaczynała się wahać.

– A czym tam dojedziesz?

– Koleją.

– Oszalałaś! Takie nowomodne wynalazki nie są dla panien z dobrego domu! – oburzyła się, ale popatrzyła zamyślona na swą najstarszą córkę. Przydałoby się jej trochę odpoczynku od ciągłych przytyków niezadowolonych sióstr. Sama także chętnie oderwałaby się od niespokojnych myśli o przyszłości najstarszej córki.

– Może Nilsson mógłby ci towarzyszyć? – rzekła w końcu niepewnie, zerkając ponownie do listu. – Ale na cały miesiąc…

Nilsson był ich starym oddanym kamerdynerem.

– Niech będzie. Odwiezie cię do Sztokholmu, a po miesiącu cię odbierze – postanowiła matka. – Tylko co zrobić, jeśli w tym czasie nadejdzie wiadomość od dziedzica Järncrony? Niewykluczone zresztą, że przyjedzie osobiście.

– Nie sądzę – odparła krótko Catharina, w żadnym razie nie przewidując takiej możliwości. – Gdyby jednak tak się stało, powiadomcie go, gdzie przebywam.

Matka w końcu ustąpiła i w parę dni później żegnały się na stacji. Catharina ubrana skromnie i praktycznie wspięła się po wysokich stopniach do wagonu przy dyskretnej pomocy Nilssona. Pociąg ruszył. Lokomotywa kopciła okropnie, pokrywając siedzenia grubą warstwą sadzy, ale Catharina nie przejmowała się niewygodami, bo oto wyruszała na spotkanie swej wielkiej przygody.

Ciotka Aurora, przemiła, pełna młodzieńczego wigoru dama, powitała siostrzenicę na dworcu w Sztokholmie duszącym zapachem perfum i nieprzerwanym szczebiotem.

Jednak na swobodną rozmowę przyszła pora dopiero następnego dnia, kiedy odprawiły Nilssona w powrotną drogę.

Okazało się, że ciotka nie zasypiała gruszek w popiele, oczekując przyjazdu Cathariny. Siadając do śniadania przy suto zastawionym stole, zdawała jej relację z tego, czego się dowiedziała.

– W Markanäs potrzebują służącej. Stawiają jednak wysokie wymagania: dziewczyna musi mieć nienaganne maniery i doświadczenie. Najlepiej, by nie była to jej pierwsza praca u ludzi z wyższych sfer.

– Służąca? – W oczach Cathariny pojawił się błysk przerażenia. – Nie wiem, czy podołam. Liczyłam na posadę guwernantki!

– W Markanäs nie ma dzieci z wyjątkiem przyrodniej siostry Malcolma, Elsbeth, liczącej około szesnastu lat.

– To on ma przyrodnią siostrę? Nie miałam pojęcia, zresztą w ogóle niewiele wiem o człowieku, którego miałam poślubić.

– No cóż, ja także nie zebrałam zbyt wielu informacji o rodzinie Järncronów. Są bardzo skryci i nie udzielają się towarzysko – przyznała ciotka, nakładając sobie na talerzyk kawałek ciasta orzechowego.

Ciasto na śniadanie? Catharina patrzyła zaszokowana. Ciotka Aurora znana była jednak z tego, że zawsze robiła to, na co miała ochotę.

– Powiedz, ciociu, co miałaś na myśli, wspominając kiedyś, że nad dworem Markanäs ciąży przekleństwo?

– Ee, nic takiego, to jakaś bzdura.

– Bardzo mnie zaintrygowałaś. Skoro mam tam mieszkać, powinnam chyba wiedzieć jak najwięcej o tym dworze.

– Hmm… Musiałabym sobie przypomnieć. Słyszałam o tym już tak dawno.

Ciotka Aurora zamyśliła się. Catharina, obserwując jej wyrazistą twarz, zapragnęła rozpaczliwie, by mieć tyle pewności siebie co ukochana ciotka.

– Chodziło chyba o jakąś dziedziczkę, właścicielkę dworu z siedemnastego wieku… Była bardzo piękna, ale żądna władzy i okrutna. Nie mogła znieść rządów swych następczyń. Powiadają, że zamordowała swą rywalkę czy synową… Wszystko w tej historii jest dość niejasne. Pamiętaj, że powtarzam tylko pogłoski krążące wśród tak zwanej elity towarzyskiej. W każdym razie podobno w Markanäs straszy. Trudno stwierdzić, czy tkwi w tym ziarenko prawdy, ale plotki nie rodzą się bez powodu. Ta licząca ponad dwieście lat dama nie akceptuje żon kolejnych dziedziców… Catharino, czy jesteś pewna, że chcesz tam pojechać?

– Tak – odpowiedziała zdecydowana. – Muszę się dowiedzieć, dlaczego mnie tak potraktował. Uważam, że nie powinnam rezygnować, nie próbując zrozumieć motywów tej decyzji. Może Malcolm ma jakieś kłopoty, finansowe albo osobiste? Może jest chory, niewidomy czy Bóg wie co jeszcze! Chcę mu pomóc!

Ciotka popatrzyła na Catharinę i rzekła:

– Masz rację, kobiety nie powinno się tak traktować! Na twoim miejscu postąpiłabym dokładnie tak samo. W sumie jednak cię podziwiam. Szczerze mówiąc, nie podejrzewałam cię o taką odwagę. Zawsze wydawałaś mi się cicha, nieśmiała i chyba najbardziej zahukana spośród moich ukochanych siostrzenic. Ale wracając do rzeczy! – Aurora poczęstowała Catharinę ciastem i dalej ciągnęła swą opowieść. – Moja wiedza o rodzinie Järncronów nie kończy się na plotkach. Dowiedziałam się, że Malcolm, mimo że jest dziedzicem, wcale nie był najstarszym synem.

– A co się stało z jego bratem?

– O, to tragiczna historia. Zaledwie trzy dni po ślubie jego żona spadła ze schodów i zabiła się. Młody dziedzic tak się przejął jej śmiercią, że popełnił samobójstwo. Zastrzelił się z rewolweru.

– Uff… – wyszeptała Catharina, czując, jak dreszcz przebiega jej po plecach.

– O ile sobie dobrze przypominam, matka Malcolma umarła, gdy chłopcy dorastali. Niewiele o niej słyszałam. Ich ojciec natomiast ożenił się powtórnie z piękną wdową o imieniu Tamara, która miała maleńką córeczkę, Elsbeth.

– W takim razie Malcolm i Elsbeth wcale nie są przyrodnim rodzeństwem!

– W rzeczy samej! Po kilku zaledwie latach właściciel dworu zmarł, pozostawiając Tamarę z trojgiem dzieci. Co prawda chłopcy zdążyli już dorosnąć, ale córka była jeszcze bardzo mała.

– Tak więc po śmierci brata i jego żony Malcolm mieszka w Markanäs jedynie ze swą macochą i jej córką?

– Przeprowadziła się też do nich siostra Tamary, Inez, osoba niezwykle ofiarna.

– Innymi słowy, wdowa Tamara znalazła łaskę w oczach okrutnej, żądnej władzy siedemnastowiecznej damy?

– Fe, Catharino, uważam, że trochę przesadzasz – skarciła ją ciotka, zdecydowanym krokiem podchodząc do gustownego sekretarzyka. – Popatrz, wczoraj przygotowałam list polecający, weźmiesz go z sobą! Napisałam, że pracowałaś u mnie i wykonywałaś wszystkie swoje obowiązki bardzo solidnie. Niestety z pewnych powodów natury osobistej zmuszona jestem wymienić służbę. Wspomniałam też, że jesteś uczciwa i zręczna… À propos, moje dziecko, jesteś zręczna? No i że masz nienaganne maniery. Myślę, że w Markanäs nie zdołają domyślić się pokrewieństwa między nami, noszę bowiem nazwisko mojego świętej pamięci męża. Jednak na wszelki wypadek nazwałam cię Karin Bengtsdatter.

– Wielkie dzięki, ciociu – Catharina dygnęła.

– Tylko, na miłość boską, zachowaj ostrożność! – ostrzegała ciotka. – Postaraj się nie rzucać Malcolmowi w oczy. Co prawda nie wie, jak wyglądasz, jednak na wypadek, gdyby się okazało, że jednak możecie wziąć ślub, lepiej, by się nie dowiedział, że go szpiegowałaś.

– Rozumiem, ale co ze służbą? Przecież przed nimi się nie ukryję.

– Tak, to rzeczywiście problem. Może jednak zrezygnujesz z tej ryzykownej eskapady i zostaniesz u mnie?

Catharina nie odezwała się słowem, ale jej spojrzenie nie pozostawiało wątpliwości, jaką podjęła decyzję. Ciotka westchnęła ciężko.

– Rozumiem cię, rozumiem doskonale. Życzę powodzenia, kochanie.

– A co zrobimy, jeśli nadejdzie list od mamy?

– Zostaw to mnie. Zawsze potrafiłam ją zagadać, kiedy chciałam odwrócić jej uwagę. Nie martw się, nikt się nie dowie, czym się zajmujesz.

– Dziękuję. Cieszę się, że rozumiesz moją determinację. Przez całe życie nie istniał dla mnie żaden inny mężczyzna prócz Malcolma. Chcę go zobaczyć, poznać go. Łudzę się, że może wcale go nie polubię, a wtedy nie będzie mnie bolało, że mną wzgardził. Samotne życie w gruncie rzeczy mnie nie przeraża, uważam, że mogłoby być równie wartościowe. Ale gdy pomyślę o moich siostrach… Dla nich staropanieństwo oznaczałoby prawdziwą tragedię, bo kochają swych narzeczonych. Nie widziałam Malcolma na oczy, ale przyznaję, że lubiłam jego krótkie liściki, podobał mi się też jego charakter pisma.

Ciotka popatrzyła na siostrzenicę i zamyśliła się. W tych kilku zdaniach usłyszała nutkę nadziei, co ją zaniepokoiło. Wyjęła elegancki ustnik i zapaliła papierosa.

Catharina spojrzała na nią zgorszona. Co prawda rodzice rozprawiali kiedyś z ubolewaniem o zepsuciu kobiet w dużych miastach, ale żeby ciotka Aurora zachowywała się tak jak mężczyzna? Chociaż… kiedy Catharina otrząsnęła się z szoku, uznała, że po ciotce można się było tego spodziewać. Wszak zawsze lubiła nadążać za modą.

– A więc małżeństwo ojca Malcolma i Tamary było bezdzietne? – zapytała, przełykając ślinę.

Aurora, wydmuchując przez nos chmurę dymu, westchnęła:

– Cóż, dość dawno temu krążyły plotki, że Tamara jest już za stara na dzieci. Ich pierwsze dziecko, córeczka, żyło parę lat, drugie zaś urodziło się martwe. Szkoda… Doprawdy dziwne rzeczy dzieją się w tym dworze. Często zmieniają służbę, w towarzystwie bywają tylko od wielkiego dzwonu i milczeniem zbywają pytania dotyczące ich rodzinnych spraw. Tak, ten stary dwór kryje wiele tajemnic…

– Nie boję się!

Ciotka zatopiła się w rozmyślaniach, nie zauważywszy nawet, że zgasł jej papieros. Zza okien dochodził turkot przejeżdżających dorożek.

Po chwili ocknęła się i poklepawszy siostrzenicę po dłoni, zapewniła:

– Trzymam twoją stronę. Jeśli wpadniesz w jakieś tarapaty, odezwij się! Uczynię wszystko, by ci pomóc.

Wówczas nie przypuszczały nawet, jak potrzebne okaże się wsparcie ciotki.

ROZDZIAŁ II

I znów Catharina znalazła się na dworcu. Wsiadła do pociągu jadącego w kierunku Östergötland. Ciotka Aurora wystarała się o osobny przedział dla siostrzenicy, bo, jak twierdziła, w tych nowoczesnych środkach lokomocji nigdy nie wiadomo, na jakich towarzyszy podróży się trafi. Zanim pociąg ruszył, obsypała dziewczynę tysiącem przestróg. Wreszcie jej postać zmieniła się w mały punkcik i zniknęła w oddali. Pociąg toczył się powoli po rozmytych przez ulewę torach, coraz bardziej zwiększając opóźnienie.

Catharina siedziała jak na szpilkach, wpatrując się w ciemniejące wieczorne niebo, a właściwie w gęstą ścianę deszczu. W głowie lęgły jej się najczarniejsze myśli Może na miejscu się okaże, że posada służącej jest już zajęta? A może mieszkańcy dworu uznają przybycie bez uprzedniej zapowiedzi za zbytnią śmiałość z jej strony? Przerażało ją, że dotrze tam w środku nocy. Markanäs wydało jej się nagle siedliskiem upiorów, czyhających z każdego kąta, Malcolm zaś bezwzględnym okrutnikiem, który wypędzi ją gdzie pieprz rośnie.

Wreszcie pociąg zatrzymał się na niewielkiej stacyjce. Catharina dostrzegła przechadzającego się wzdłuż wagonów konduktora i stojącego pod okapem dachu murowanego budynku zawiadowcę, który ostrym gwizdnięciem dał znak do odjazdu. Pociąg ruszył, pozostawiając na peronie przeraźliwie samotną dziewczynę. Wbiegła pod dach, taszcząc ciężką walizkę, i nim zawiadowca zdążył skryć się w budynku, zawołała zdyszana:

– Bardzo przepraszam, jak mogę się dostać do dworu Markanäs?

Zapytany popatrzył na nią szczerze zdumiony. W oddali było słychać stukot kół pociągu, strugi deszczu spływały z dachu, tworząc wodną zasłonę.

– Do Markanäs? – zdziwił się. – Czy panienki tam oczekują?

– Tak, ale nie wiedzieli, niestety, że przyjadę właśnie dziś – odpowiedziała, koloryzując nieco prawdę.

Dziewczyna nigdy nie odczuwała zakłopotania w rozmowie z ludźmi równymi sobie stanem, natomiast wobec ludzi z niższych sfer przybierała ton usprawiedliwienia, jakby w obawie, że zostanie posądzona o wyniosłość i zarozumialstwo.

Zawiadowca uchylił czapki i podrapał się za uchem.

– Hmm, do Markanäs jest dość daleko. Ale przed budynkiem stacji widziałem Johanssona, więc jeśli się panienka pośpieszy…

– Johanssona?

– To właściciel konia i wozu. Czasem wozi ludzi, teraz też przywiózł jakiegoś podróżnego.

Rzeczywiście, Catharina zauważyła, że ktoś wsiadał do pociągu. Z obawą pomyślała o swych skromnych zasobach finansowych, nie miała jednak wyjścia. Wszak w tej małej miejscowości na pewno nie było żadnego zajazdu, w którym by mogła przenocować. Linia kolejowa przebiegała tędy od niedawna. Ale jak zostanie przyjęta w Markanäs, jeśli zjawi się o tak późnej porze? Kiepski początek!

Johansson zgodził się podwieźć dziewczynę. Nie wiadomo, czy kierowały nim szlachetne pobudki, czy większy wpływ na jego decyzję miał brzęk monet. Może jedno i drugie?

Najpierw okrył dokładnie konia derką, a dopiero potem zatroszczył się o pasażerkę. Nad głową Cathariny rozpostarł koc, innym osłonił jej bagaże. Sam schował się pod obszerną peleryną i cmoknął na zwierzę. Wóz trzeszcząc i skrzypiąc ruszył w drogę.

Jechali długo i koc nie na wiele się zdał. Gdy wreszcie w oddali mignęło blado jakieś światełko, Catharina była całkiem mokra i zziębnięta i najchętniej by zawróciła. Woźnica nie odzywał się do niej, jego milczenie wydało jej się wielce wymowne. Sprawiał wrażenie, że całkowicie dystansuje się od jej decyzji. Powinnam chyba potraktować jego zachowanie jako ostrzeżenie, pomyślała.

Drżała z zimna, przemoczona do suchej nitki, ubranie kleiło się jej do ramion i kolan. Na dnie wozu utworzyło się bajoro, uniosła więc nogi i oparła stopy o krawędź. Nowe pantofelki z miękkiej skórki przesiąkły wodą, ale gdy próbowała osłonić nogi, deszcz lał się strumieniami na walizkę, co wydawało się jej jeszcze gorsze.

Zbliżała się północ, gdy znów coś zamigotało. Kiedy podjechali bliżej, okazało się, że świeciło się w budce stróża pilnującego bramy. Wyszedł z latarnią i poświecił Catharinie w twarz. Wyjaśniła, że słyszała o wolnej posadzie służącej i przyjechała. Niestety, z powodu ulewy pociąg miał opóźnienie i dlatego przybywa o tak późnej porze.

– Państwo jeszcze nie śpią – mruknął stróż i nie kryjąc zdziwienia popatrzył na wóz Catharina uświadomiła sobie, że popełniła pierwszą gafę, bo czy służącą byłoby stać na wynajęcie wozu?

Johansson zdecydowanie odmówił wjazdu na teren posiadłości. Przyjąwszy zapłatę zawrócił konia i po chwili zniknął w mroku.

Stróż chwycił walizkę, by pomóc dziewczynie, i skierował się drogą pod górę w stronę dziedzińca. Dopiero teraz Catharina zobaczyła rozświetlone okna. Oto dom, w którym od wielu lat powinnam mieszkać, pomyślała, tymczasem nigdy nie będę tutaj panią.

Zresztą wcale mi się nie podoba, pocieszała się w duchu. Mroczny, ponury pałac, w którym na domiar złego straszy, nagle wydał jej się odpychający. Ale jej reakcja przypominała trochę bajkę o lisie i kwaśnych winogronach.

Weszli po kamiennych schodach i stróż zakołatał do ciężkich drzwi. Catharina, stojąc za nim, poczuła, jak krople deszczu ściekają jej z kapelusza na kark i spływają po plecach. Nie ma co, wspaniałe entrée, pomyślała w przypływie wisielczego humoru.

Otworzyła im kobieta w nieokreślonym wieku, trzydziesto-, może czterdziestoletnia, najprawdopodobniej ochmistrzyni, o bladej, pozbawionej wyrazu twarzy i wydatnych ustach.

– Jakaś młoda kobieta twierdzi, że szuka posady służącej. Pociąg miał opóźnienie – zameldował stróż ochrypłym głosem, po czym ukłonił się i wyszedł z powrotem na deszcz.

Catharina znalazła się w holu, który oszołomił ją swym przepychem. Stąpając po kamiennej posadzce popatrzyła na sklepienie tak wysokie, że nie rozjaśniał go blask olejnych lamp rozświetlających wnętrze.

– Proszę za mną! – powiedziała ochmistrzyni i poprowadziła dziewczynę do wielkiego salonu, wypełnionego ciemnymi masywnymi meblami i skórzanymi sofami. Jak bardzo różnił się od przytulnych, jasnych pomieszczeń w jej rodzinnym domu…

Naszła ją nagła ochota, by stąd uciec i wrócić do swych bliskich. Wyjdzie za mąż za jakiegoś starego wdowca, żeby siostry przestały czynić jej wyrzuty. Ponure otoczenie sprawiło, że taka perspektywa wydała jej się mniej przerażająca.

Z fotela wstała i podeszła do nich kobieta najwyżej czterdziestoletnia. Jasne, zaczesane do góry włosy odsłaniały twarz niezwykłej urody, ale jakby naznaczoną zmartwieniami. Spojrzała łagodnym wzrokiem. Ochmistrzyni powtórzyła wyjaśnienie Cathariny.

– Ale przecież w gminie zapewniano mnie, że brakuje odpowiednich kandydatek – zdziwiła się dama.

– Nazywam się Karin Bengtsdatter – przedstawiła się Catharina i dygnęła. – Dowiedziałam się przypadkiem w Sztokholmie, że państwo potrzebują służącej, a ponieważ właśnie straciłam posadę i dach nad głową, postanowiłam spróbować. Oto moje referencje – rzekła wręczając list polecający napisany przez ciotkę Aurorę.

Elegancka dama zatopiła się w lekturze.

Nagle Catharina odkryła, że w salonie znajduje się jeszcze jedna osoba. Z tyłu, w cieniu wielkiej barokowej szafy, stał nieruchomo mężczyzna. Pewnie dlatego nie zauważyła go od razu. Ich spojrzenia spotkały się. Mężczyzna podszedł bliżej akurat w chwili, gdy kropla deszczu kapnęła Catharinie z włosów na czubek nosa. Wytarła ją pośpiesznie, ale zauważyła, że mężczyzna wykrzywił kąciki ust w lekkim uśmiechu.

Liczył sobie około trzydziestu lat, był wysoki, ciemnowłosy, o melancholijnym spojrzeniu. Twarz miał szczupłą, policzki zapadnięte. Fascynujące spojrzenie czarnych oczu i pełne wyrazu usta czyniły zeń bardzo pociągającego mężczyznę.

Oto stał przed nią sam Malcolm Järncrona.

Ukłoniła się, czując ukłucie w sercu. Szlachetne zamiary, by poświęcić się dla sióstr i poślubić jakiegoś sklerotycznego wdowca, zniknęły niczym rosa w promieniach słońca. Chwycił ją żal, że los pozbawiał ją takiego towarzysza życia. Bardziej niż kiedykolwiek do tej pory zapragnęła się dowiedzieć, dlaczego porzucił ją z nieznanych powodów w trudny do zaakceptowania sposób.

Ale jakże zdoła grać przed nim rolę obcej osoby, kiedy już przy pierwszym spotkaniu, zaledwie kilka minut po przybyciu do dworu, zawojował ją bez reszty? Że też mogły być z ciotką Aurorą takie naiwne, by wierzyć w powodzenie tego szalonego planu!

Nagle Catharina przyłapała się na tym, że wpatruje się w dziedzica, gdy tymczasem przyzwoitość nakazuje spuścić wzrok.

– Doprawdy bardzo pochlebna opinia, przeczytaj! – rzekła dama, podając list Malcolmowi, i wyjaśniła Catharinie: – Na razie posada jest jeszcze wolna, żadna bowiem z kandydatek nie spełniała naszych wymagań. Decyzję pozostawiam jednak mojemu pasierbowi, on jest tu dziedzicem. Właśnie zamierzałam udać się na spoczynek. Dobranoc.

Ochmistrzyni wyszła razem z nią, a Catharina została w salonie sam na sam ze swym niedoszłym mężem.

Poczuła mrowienie w całym ciele. Zapewne długie lata oczekiwania sprawiły, że ogarnęło ją teraz jakieś dziwne podniecenie. Szkoda, że wszelkie nadzieje prysnęły jak bańka mydlana, a pozostała jedynie rozpaczliwa tęsknota. Dlaczego jest taki pociągający? Jak trudno przyjdzie jej teraz pogodzić się z porażką!

Czytał list, nie ruszając się z miejsca, a Catharina nie śmiała podnieść na niego wzroku.

– Oczywiście znane są ci obowiązki służącej – odezwał się w końcu, obrzucając ją spojrzeniem czarnych oczu

– Tak – odpowiedziała niepewnie. Wiedziała, co robiły służące w jej rodzinnym domu, ale właściwie nigdy nie przyglądała się ich pracy.

– Najgorsze jest palenie w piecach. Dom jest duży i bardzo chłodny. Zimą musimy palić już o piątej rano.

Wielkie nieba! pomyślała. O piątej rano jestem kompletnie nieprzytomna. Często leżałam w łóżku nawet do ósmej. Głośno powiedziała jednak:

– Jakoś sobie z tym poradzę. Czy państwo teraz jeszcze palą?

– Oczywiście! Ten dom jest taki zimny, że palimy zwykle aż do maja.

Czekała na dalsze wyjaśnienia, odniosła bowiem wrażenie, że dostanie posadę. Miała wprawdzie tylko jeden list z referencjami, ale to akurat przemawiało na jej korzyść. Tylko czy aby ciocia nie przesadziła w swych pochwałach?

Zdawał się nie dostrzegać popłochu w jej oczach i tłumaczył dalej:

– Oprócz tego będziesz usługiwać przy stole, to zapewne dla ciebie nic nowego, ale… – zamyślił się i po chwili rzekł: – Podobno masz nienaganne maniery, czy jednak potrafisz także zachować dyskrecję? Na tym zależy nam szczególnie.

– Wydaje mi się, że pod tym względem nie można mi nic zarzucić.

– To dobrze. Pamiętaj, musisz zapomnieć o wszystkim, co zobaczysz czy usłyszysz w tym domu!

– Może mi pan zaufać – zapewniła z powagą, zmuszając się, by nie pokazać po sobie, jak bardzo przeraziły ją te słowa.

Zamyślił się na chwilę.

– Dobrze ci patrzy z oczu i wydaje mi się, że jesteś osobą kulturalną. Sądzę, że możemy cię przyjąć na próbę. Szczegółów dowiesz się od Inez, siostry mojej macochy. – Pociągnął za dzwonek i do salonu weszła kobieta, którą Catharina brała za ochmistrzynię. Malcolm wydał jej kilka krótkich poleceń, po czym skinął głową na znak, że uważa rozmowę za skończoną.

A więc to jest Inez, zdumiała się w duchu dziewczyna. Typ męczennicy. Ciotka Aurora z pewnością nie powstrzymałaby się przed wetknięciem jej jakiejś szpili, by okazała choć odrobinę temperamentu.

Catharinie przydzielono pokój na poddaszu. Kiedy wreszcie została sama, zdjęła mokre ubrania i rozwiesiła je na belkach podtrzymujących ukośne stropy. Deszcz dudnił o dach i spływał strugami po niewielkim oknie. W rogu przeciekał dach i krople kapały na podłogę. Wstała więc i podstawiła miednicę. Dźwięczne stukanie było jeszcze bardziej denerwujące, ale nie chciała, by zgniły deski podłogowe.

Ogarniało ją coraz większe zniechęcenie. Przez tyle lat snuła marzenia, w których główną rolę odgrywał Malcolm. Do tego stopnia się zamartwiała, że się mu nie spodoba, że nie pomyślała nigdy o tym, że przeznaczony jej mężczyzna może się okazać niemiły i odpychający. W jej wyobraźni był czuły i delikatny. Świat marzeń jest dla każdego człowieka cudowną oazą, bo pozostawia miłe wspomnienia, nawet jeśli rzeczywistość okaże się ponura.

Z upływem czasu coraz częściej Catharina odczuwała bolesne zdumienie.

Dlaczego po mnie nie przyjeżdża? zastanawiała się. Czy coś jest ze mną nie tak? Może ktoś go uprzedził, że jestem brzydka?

W końcu przyszło jej spojrzeć w oczy brutalnej prawdzie. Ów list, w którym dziedzic Järncrona położył kres czemuś, co się nigdy nie zaczęło, nie pozostawiał żadnych złudzeń.

A teraz go spotkała, stanęła z nim twarzą w twarz. Zrozumiała, że tego mężczyznę mogłaby pokochać duszą i ciałem. Ale czy zyskałaby jego wzajemność? Może mimo wszystko lepiej, że tak się stało?

Dość tych ponurych roztrząsań. Teraz nie wolno jej o tym wszystkim myśleć. Postara się wykonywać dokładnie swe obowiązki, chętnie nauczy się nowych zajęć. Nikomu nie dostarczy powodów do narzekań. Zresztą taka dewiza przyświecała Catharinie od dawna.

Bardzo była ciekawa, jak wygląda dwór Markanäs.

Następnego dnia zaspokoiła swą ciekawość.

Wydawało się jej, że spała zaledwie parę minut, gdy zobaczyła nad sobą pannę Inez, która potrząsała ją za ramię.

– Jest wpół do piątej – oznajmiła. – Dzisiaj cię budzę, ale już od jutra będziesz musiała sama wstawać o właściwej porze.

Święci pańscy! Jak ja tego dokonam? pomyślała dziewczyna, zwlekając się z łóżka. Była sztywna, nogi z trudem ją dźwigały, po omacku z półprzymkniętymi powiekami powlokła się w kąt. Co to? Czyżby zapomnieli ustawić w jej pokoju miskę i dzbanek z wodą? Nie, przecież miskę sama przestawiła w miejsce, gdzie ciekło z dachu.

Obmywszy twarz, oprzytomniała nieco. Pośpiesznie założyła przygotowany dla niej strój pokojówki: obcisły, bardzo twarzowy, czarny kostiumik i biały fartuszek. Wyglądała w nim szczupło i atrakcyjnie.

Panna Inez oprowadziła ją po pałacu.

– Najpierw należy napalić w jadalni, gdzie państwo będą jedli śniadanie. Potem przejdziemy do sypialni.

– Czy jest ich dużo?

– Tylko trzy: pana Malcolma, pani Tamary i panny Elsbeth. U siebie palę sama. Potem kolejno napalisz w pozostałych pokojach, z wyjątkiem dwóch salonów, bo tam podkładamy do pieców o godzinie czwartej po południu. Sala balowa właściwie nie jest ogrzewana, chyba że spodziewamy się jakichś ważnych gości.

Catharina usilnie starała się wszystko zapamiętać, ale prześladowało ją nieprzyjemne uczucie, że porusza się na bardzo niepewnym gruncie. Bez trudu poznają, że jestem nowicjuszka, myślała zatrwożona.

Najgorsze będą pierwsze dni, z czasem może wszystko opanuje. Czy oni w ogóle przewidują dla niej jakieś śniadanie? Może w powodzi informacji czegoś nie dosłyszała? Nie śmiała jednak o nic pytać Inez.

Kiedy szły wzdłuż korytarza na piętrze, Inez wyjęła pęk kluczy i podała dziewczynie.

– Weź, proszę – powiedziała. – To tylko część tych, które ja noszę przy sobie, ale otworzysz nimi wszystkie pomieszczenia, do których musisz mieć dostęp. Unikniesz biegania za mną za każdym razem, gdy któreś drzwi będą zamknięte. Pamiętaj, pilnuj ich jak oka w głowie.

Catharina uroczyście skinęła głową. Zatrzymały się w korytarzu.

– Nie pozwól nikomu ich tknąć. Nikomu! W dzisiejszych czasach nie można ufać służbie, w każdym razie nie wszystkim. – Panna Inez pogładziła klucze, uważnie obserwując Catharinę swymi błyszczącymi oczami. Jej mina jednak nic nie zdradzała. Dodała z niechęcią: – Do dwóch pokoi nie wolno ci wchodzić. Jeden z nich znajduje się za twoimi plecami.

Na dźwięk ostatnich słów Catharina odwróciła się odruchowo, jakby w obawie, że zza uchylonych drzwi wypełznie jakieś owłosione monstrum. Drzwi jednak nie różniły się niczym od pozostałych w korytarzu poza tym, że podłoga przed nimi była mniej zniszczona.

– Niech cię ten pokój w ogóle nie interesuje – przykazała Inez, starsza od Cathariny o jakieś dziesięć lat. – Nie wolno ci też otwierać drzwi w sypialni pana Malcolma, zresztą do nich i tak nie masz kluczy. Poza tym…

– Słucham?

– Eee, nic takiego. Jesteś tu nowa…

– Właśnie dlatego nie chciałabym popełnić nietaktu.

Panna Inez potrząsała głową, jakby usiłowała przekonać samą siebie, że postępuje właściwie. Jej twarz, z której trudno było wyczytać emocje, przybrała jednak przyjazny wyraz.

– Zdaję sobie sprawę, że zabrzmi to dość dziwnie – zaczęła lekko zakłopotana – ale chciałabym cię uczulić, byś była ostrożna. Szczególnie kiedy znajdziesz się w sali balowej.

– Ostrożna? Dlaczego?

– Po prostu uważaj na to, co mówisz i co robisz – tłumaczyła niepewnie Inez. – Jej oczy śledzą każdy twój krok, a nie zawsze zyskuje się jej łaskawość.

Catharina znowu poczuła dreszcze na plecach. „Nie wszyscy dostąpią łaski…”

Zamek księcia Sinobrodego…

Dlaczego ni stąd, ni zowąd przyszła jej na myśl ta baśń? Idąc dalej korytarzem usiłowała wygrzebać z pamięci zasłyszaną w dzieciństwie opowieść.

Sinobrody zabronił swej ósmej chyba z kolei żonie wchodzić do jednej z komnat. Ale ona nie mogła oprzeć się pokusie. Przyciągana niczym ćma do zapalonej świecy, otworzyła drzwi. Skutki okazały się katastrofalne, dokładnie jednak Catharina nie mogła sobie przypomnieć, jaka spotkała ją kara. Chyba zobaczyła poprzednie żony Sinobrodego, leżące w kałuży krwi.

Panna Inez wyrwała ją ze świata ponurej baśni.

– Tutaj znajdują się sypialnie – szepnęła. – Pod nieobecność służącej osobiście paliłam w piecach. Teraz ty przejmiesz ten obowiązek.

Wśliznęły się po cichu do pokoju pani Tamary, w którym unosiła się słodkawa woń perfum. W słabym świetle świecy Catharina dostrzegła gustowne białobłękitne mebelki ze złotymi ornamentami. Łóżko stało zapewne w głębi pomieszczenia, bo nie zauważyła go, podchodząc do pieca kaflowego. Inez rozpaliła ogień, by pokazać, jak należy to robić, i wyszły.

Następne drzwi prowadziły do sypialni Malcolma. Okazało się, że właściciel dworu zdążył już wstać i się ubrać. Przyglądał im się z boku, gdy wkładały drwa do pieca. Catharina nie śmiała spojrzeć w jego stronę, ale poruszała się bardziej niezgrabnie niż zwykle.

Dziedzic poprosił pannę Inez, by zadbała, żeby podano mu jak najszybciej śniadanie, bowiem wcześnie musi wyjechać.

Catharina cofnęła się o krok, by przepuścić Inez, i wówczas zauważyła tamte drzwi. Znajdowały się tuż obok pieca, na tej samej ścianie. Ciężkie, z żelazną sztabą, zamknięte na przynajmniej dziesięć kłódek i rygli. Na moment zakręciło jej się w głowie, ale szybko odwróciła wzrok.

Następnie weszły do sypialni panny Elsbeth, córki pani Tamary z pierwszego małżeństwa. Dziewczynki nie było widać, ale z głębi pokoju dobiegło ich postękiwanie i odgłos przewracania się na drugi bok. Starając się nie hałasować, rozpaliły ogień w kominku i skierowały się ku wyjściu. Nagle dostrzegły leżącą na podłodze kartkę papieru. Równocześnie schyliły się, by ją podnieść, ale Inez była szybsza. Zerknąwszy na kartkę, zmięła ją, z trudem tłumiąc wściekłość.

– Okropne dziewuszysko – mruknęła gniewnie i wrzuciła papier do ognia.

Catharina zdążyła jednak zauważyć na nim rysunek nagiego mężczyzny i kobiety. Choć wykonany dziecinną nieporadną kreską, emanował erotyzmem. Catharina oblała się rumieńcem, ale poczuła dziwne poruszenie.

Zażenowana zeszła po schodach za panną Inez, która pomogła jej wykonać pierwszą pracę. Dziewczyna zadrżała na myśl o tym, jak sobie sama poradzi ze wszystkimi obowiązkami.

ROZDZIAŁ III

Malcolm pojechał w interesach do najbliższego miasta. Catharina tymczasem usilnie starała się wszystkim dogodzić. Wzięła sobie za punkt honoru wykonywanie swojej pracy w taki sposób, by nikt nie miał powodu się na nią skarżyć.

Zgarniała właśnie szczoteczką okruchy ze stołu w jadalni, kiedy przybiegła dziewczynka.

– Kim jesteś? – zapytała.

– Nazywam się Karin Bengtsdatter i jestem nową służącą – odpowiedziała Catharina i dygnęła.

Elsbeth przyglądała się jej, przechyliwszy na bok głowę. Niemożliwe, by miała szesnaście lat, pomyślała Catharina ze zdziwieniem. Dałabym jej najwyżej czternaście. Zachowywała się dziecinnie i tak też wyglądała. Część włosów związała w kucyk na czubku głowy, pozostałe opadały na uszy i kark, skręcone w piękne korkociągi. Ubrana była w lekką powiewną sukienkę w kolorze białym i eleganckie kapcie. Miała piegi i zadarty nos, a usta składała w ciup. Błękitne oczy spoglądały na Catharinę z naiwną ciekawością.

Jest wyrośnięta, ale to przecież jeszcze dziecko!

Chociaż czy to spojrzenie nie jest nazbyt niewinne? Trudno się rozeznać!

– Jesteś brzydka – stwierdziła dziewczynka. – A właściwie może nie tyle brzydka, co nudna. Zostaniesz tu na długo?

– Mam taką nadzieję – odpowiedziała Catharina przygnębiona zasłyszanym „komplementem”.

– Aha. Nie widziałaś czasem mojej piłki?

– Nie.

– To znaczy, że zostawiłam ją w sali balowej. Idź i mi ją przynieś!

– Nie wiem, czy powinnam. Jeszcze tam nie byłam – ociągała się Catharina.

– To tamte drzwi z rzeźbionym portalem w holu.

Cóż było robić? Służba musiała słuchać poleceń „państwa”, a Elsbeth wszak należała do domowników. Ze strachem otworzyła wskazane drzwi. Uderzył ją lodowaty chłód ogromnej sali. Na przepięknej mozaikowej posadzce stał pod ścianą rząd efektownych krzeseł, a nad nimi wisiały portrety przodków. Weszła do środka, ukradkiem prześlizgując się spojrzeniem po obrazach. Całkiem zapomniałaby o piłce, gdyby nie dostrzegła błękitnej kulki ze szmat i skóry pod krzesłem ustawionym blisko okna. Powyżej wisiał obraz, który przyciągnął jak magnes jej wzrok.

– To jest Agneta Järncrona, prawdziwa pani Markanäs.

Na dźwięk głosu dziewczynki drgnęła przestraszona, bo nie słyszała, że za nią weszła. Zapatrzyła się zafascynowana w piękną postać w stroju odpowiadającym kanonom pełnej przepychu mody siedemnastego wieku. Kobieta na portrecie miała zaczesane do góry włosy, przyozdobione perłami, i suknię haftowaną szlachetnymi kamieniami. Spoglądała wyniośle, świadoma swej władzy, a w dłoni dzierżyła symboliczny pęk kluczy. Twarz miała bardzo urodziwą, ale jej wzrok, przewiercający człowieka na wylot, budził grozę.

– Ona zabiła bratową Malcolma – odezwała się ponuro Elsbeth. – Nie spodobała jej się, więc ją zwaliła ze schodów. Ale mnie i moją mamę lubi.

– Lecz mężczyznom z tej rodziny chyba nie zagraża? – Catharina zmusiła się, by zadać to pytanie.

– Przeciwnie. Ojca Malcolma też nie lubiła i pozbawiła go życia. Matkę Malcolma chyba spotkał ten sam los, chociaż dokładnie nie wiem, bo to się stało, nim się tu wprowadziłam.

Catharina poruszając wargami wyszeptała bezgłośnie do damy z portretu:

– Mam przyjazne zamiary. Okaż mi swoją przychylność!

Agneta Järncrona patrzyła na nią chłodnym, nieodgadnionym wzrokiem.

– Trzeba przyznać, że jest przerażająca – powiedziała półgłosem Catharina. – Ale chyba jej władza nie sięga poza tę salę?

– Ależ tak! Jej duch wędruje tajnymi korytarzami po całym pałacu. Robimy, co możemy, by ją odizolować, ale ciągle zdarzają się nieszczęśliwe wypadki.

„Robimy, co możemy, by ją odizolować?”

Catharina poczuła, że włos jej się jeży. Podniosła piłkę i podała ją Elsbeth, a potem pospieszyła ku wyjściu. Raz jeszcze obejrzała się za siebie. Agneta Järncrona nie spuszczała z niej wzroku. Zawsze portrety zdają się wodzić za widzem spojrzeniem, kiedy model patrzył malarzowi prosto w oczy.

Catharina postanowiła, że odtąd unikać będzie sali balowej, by nie narazić się na gniew surowej damy. Prawdziwej pani Markanäs.

W ciągu dnia wysłano Catharinę z jakąś sprawą do pobliskich zabudowań, gdzie mieszkali robotnicy dworscy.

Właśnie przestało padać, ale niebo wciąż zasnuwały ołowiane chmury.

Catharina wyszła na szeroki gościniec prowadzący od zaplecza pałacu do budynków gospodarczych dworu: obory, stajni, stodoły, i dalej do dworskich czworaków.

Odwróciła głowę, by obejrzeć Markanäs w całej krasie. Potężny piętrowy gmach, kompletnie pozbawiony architektonicznych upiększeń, wznosił się niczym kamienny kolos. Po bokach miał dobudowane dwa skrzydła, w jednym mieściła się sala balowa, a w drugim sypialnie domowników.

Tuż przy pałacu stało kilka budynków, w których mieszkał zarządca dworu i służba pałacowa. W jednym z okien dostrzegła twarz może dziesięcioletniego chłopca patrzącego w jej stronę. Catharina pokiwała mu ręką i uśmiechnęła się. Ukłonił się trochę zawstydzony, ale najwyraźniej zadowolony.

Śliczny chłopiec, pomyślała, lecz kiedy stanął bokiem, zauważyła, że ma na plecach garb. Serce ścisnęło jej się ze współczucia. Domyśliła się, ile drwin i szyderstw musiał znieść, nie tylko ze strony swych rówieśników, ale też i dorosłych. Sama wprawdzie nie dźwigała garbu w sensie dosłownym, ale czy i ona nie była dotknięta piętnem? Brzydula w otoczeniu sióstr, o promiennej urodzie?

Odwróciła się więc i raz jeszcze pomachała do chłopca, jakby pragnąc dać mu do zrozumienia, że łączy ich wspólna tajemnica. Odpowiedział na jej przyjazny gest, a kiedy potem znów spojrzała za siebie, dostrzegła, że ciągle kiwa jej z zapałem.

Nadeszła pora obiadu. Catharina po raz pierwszy miała podawać do stołu. Na posiłek zeszły wyłącznie panie, gdyż Malcolm nie zdążył wrócić z miasta.

Pani Tamara, obdarzona niezwykłą urodą, okazała się gospodynią z wielką klasą. Siedziała na honorowym miejscu, prosta jak struna, i łagodnie, acz stanowczo upominała córkę grymaszącą przy jedzeniu i opierającą łokcie na stole. Nie rzuciła na Catharinę nawet jednego spojrzenia, a mimo to dziewczyna czuła, że jest bacznie obserwowana. Panna Inez z miną męczennicy nie odzywała się wiele, raz tylko zapytała siostrę, jakie nasiona letnich kwiatów powinna zakupić do ogrodu.

Catharina była bardzo spięta. Nie opuszczała jej myśl o władczej Agnecie. Miała wrażenie, że biała dama stoi w rogu jadalni, pobrzękując pękiem kluczy, i śledzi każdy jej ruch, rozważając, czy ma wydać na nią wyrok, czy też ułaskawić.

Wieczorem wyczerpana nerwowo z trudem dowlokła się do łóżka. Ze zmęczenia dosłownie padała z nóg, ale była z siebie zadowolona. Pierwszy dzień pracy minął bez potknięć, a nawet jeśli popełniła jakąś drobną gafę, to na szczęście Malcolm tego nie widział, gdyż spędził cały dzień poza domem.

Najgorsze za nią; miała nadzieję, że z czasem będzie sobie radzić coraz lepiej.

Catharina poprosiła o pożyczenie zegara, który melodyjnie wybijał godziny. Dzięki temu następnego dnia obudziła się, o dziwo, o właściwej porze, chociaż ledwie żywa.

Tego ranka matka z córką planowały wyjazd do pastora, aby omówić działalność charytatywną w parafii.

Catharina nie miała pojęcia, czy Malcolm jest w domu, bo nie spotkała go o świcie, gdy paliła w piecu w jego sypialni. Pomyślała nawet, nie bez ukłucia w sercu, że nocował w mieście. Co prawda w liście zapewniał ją, że nie zrywa z powodu innej kobiety, ale może uciekł się do kłamstwa, by jej nie ranić?

Uspokoiła się jednak, kiedy wyjrzała przez okno i zobaczyła go w parku. A więc po prostu był rannym ptaszkiem.

Spacerował powoli alejką, trzymając za rękę jakąś dziwną istotę… Nagle ją olśniło. Przecież to chłopiec, który kiwał jej przez okno.

Usiłowała pozbierać myśli, ale nie mogła znaleźć rozsądnego wyjaśnienia tej niecodziennej sceny. Dziedzic potężnego majątku spacerujący z kalekim dzieckiem zarządcy? Poczuła w sercu przypływ ciepła. Malcolm Järncrona nie może być złym człowiekiem, skoro stać go na taki gest, niezależnie od tego, czym jest on podyktowany. Zresztą zawsze wydawał jej się kimś wartościowym, choć budowała swój sąd wyłącznie na podstawie listów, jakie do niej przez lata przysyłał.

Na każdym kroku widoczne już były oznaki wiosny. W Östergötland zawitała znacznie wcześniej niż w jej rodzinnych stronach na północy Szwecji. Malcolm pochylił się wraz z chłopcem nad kępką przylaszczek, które wyzierały spod suchych zeszłorocznych liści. Widać było, że obaj prowadzą poważną rozmowę.

Nie mogła oprzeć się wzruszeniu, gdy tak na nich patrzyła.

Trzeba było się jednak brać za porządki. Catharina uświadomiła sobie, że jest zupełnie sama w tym skrzydle pałacu. Malcolm spacerował po parku, panna Inez pojechała do pastora razem z panią Tamarą i Elsbeth, a nikomu innemu spośród służby nie wolno było przebywać na piętrze.

Drżącymi rękami dotknęła pobrzękujących kluczy. Tajemniczych drzwi w pokoju Malcolma nie odważyłaby się forsować, zresztą nie miała czym otworzyć licznych kłódek i zamków. Ale drzwi w korytarzu?

Zamek księcia Sinobrodego…

Dość tych dziecinnych bzdur! zdenerwowała się i niewiele się namyślając, podeszła do zakazanych drzwi. Rozejrzała się, wokół żywej duszy… Po kolei próbowała klucze, aż w końcu znalazła właściwy. Chrobot w zamku…

Czuła pulsowanie w skroniach, a serce omal nie wyskoczyło jej z piersi. Ostrożnie nacisnęła klamkę i zajrzała do środka. Widok, jaki ukazał się jej oczom, odebrał jej mowę.

Był to pokoik dziecinny, pełen lalek i innych zabawek. W oknach wisiały zasłonki w wesoły wzór, stały mebelki, łóżko, a obok, dla dekoracji, chyba nigdy nie używany koń na biegunach. Ten pokoik został urządzony dla młodszej córeczki Tamary, zmarłej w wieku dwóch lat, a później miało zamieszkać w nim kolejne jej dziecko, które niestety urodziło się martwe. Pokój żałoby…

Catharina po cichutku zamknęła drzwi i przekręciła klucz w zamku. Odeszła pośpiesznie, zawstydzona swym wścibstwem, a oczy zasnuły jej się łzami.

Jak dobrze, że Tamara ma przynajmniej Elsbeth… Z dzieci, które urodziła ojcu Malcolma, nie przeżyło żadne…

Nagle doszło ją wołanie z holu.

– Hej, jest tu kto? – usłyszała zdenerwowany glos Malcolma.

Zbiegła pośpiesznie po schodach i zobaczyła, jak dziedzic wchodzi, podtrzymując jakiegoś mężczyznę.

– Karin – zwrócił się do niej – przynieś, proszę, z mojego gabinetu środki opatrunkowe. Są na szafie! Zarządca zranił się siekierą w kolano!

Szybko ruszyła na górę, starając się nie patrzeć na krew. Pierwszy raz znalazła się w gabinecie dziedzica, ale bez trudu odszukała to, o co prosił. Wróciła do holu, gdzie Malcolm zdążył już posadzić rannego na fotelu i właśnie usiłował zdjąć mu z nogi but z cholewą. W drzwiach stał mały chłopczyk i patrzył zalękniony.

– Tato – odezwał się cieniutkim głosikiem.

Zarządca uczynił lekceważący gest.

– To nic groźnego – rzekł. – Biegnij szybko do domu i uspokój mamę. Powiedz, że nic mi się nie stało.

Catharina wyjęła z torby wszystko, co uznała, że będzie potrzebne.

– Nie robi ci się słabo na widok krwi? – spytał ją Malcolm.

– Nie – odpowiedziała, odwracając pobladłą twarz. – Przyniosę z kuchni ciepłej wody.

– Świetnie, ale proszę, nie opowiadaj nikomu o wypadku. Wolałbym uniknąć tu tłumu plotkujących gapiów.

Wróciła po chwili z wodą i zaczęła przemywać ranę. Okazało się, że nie jest tak głęboka, jak by się można obawiać. Ostrze siekiery na szczęście nie uszkodziło rzepki.

– Trzeba to zszyć – stwierdziła Catharina. – Sprowadzę doktora.

– Nie. Sam zawiozę zarządcę do niego – zadecydował Malcolm. – Zaciśnijmy jednak najpierw brzegi rany i zabandażujmy kolano! Przytrzymaj, a ja owinę.

Delikatnie zacisnęła ranę, starając się jak mogła najlepiej. Tak bardzo pragnęła pomóc Malcolmowi. Ich dłonie raz po raz dotykały się, a za każdym muśnięciem Catharina czuła bolesne ukłucie w sercu. Gdybym była choć trochę ładniejsza, myślała, może wówczas zwróciłby na mnie uwagę…

Cóż za absurdalna myśl, lepiej ją natychmiast porzucić…

Skończyli. Minęły cudowne chwile wspólnej pracy i nie miała już pretekstu, by dotykać swymi dłońmi jego rąk.

Malcolm, podtrzymując zarządcę, poprowadził go ku stajni, gdzie właśnie zaprzęgano konie. Wsiadając do bryczki, odwrócił się i podziękował Catharinie uśmiechem, który jeszcze bardziej zranił jej krwawiące serce.

Malcolm Järncrona! Ileż to razy powtarzała jego imię. Wydawało jej się takie piękne. Marzyła o dniu, w którym przyjedzie po nią i zabierze do siebie.

Niestety ten dzień nigdy nie nastąpił.

Teraz, kiedy go ujrzała i poznała bliżej, jej żal i tęsknota stały się tysiąckrotnie silniejsze.

Do obowiązków Cathariny należało sprzątanie trzech sypialni: Malcolma, pani Tamary i Elsbeth. Przez tę historię z zarządcą była teraz mocno spóźniona, ale miała nadzieję, że państwo okażą jej wyrozumiałość.

Polecono jej robić porządki sprawnie i dyskretnie, niczemu się nie dziwić ani niczym nadmiernie nie interesować. Jednym słowem, miała zakładać klapki na oczy.

Catharina starała się przestrzegać tej zasady i chodziła ze spuszczonym wzrokiem. A jednak gdy przekroczyła próg pokoju Malcolma, ogarnęło ją dziwne uczucie. Właściwie wnętrze niewiele mówiło o właścicielu. Intrygowały ją jednak drzwi zamknięte na cztery spusty. Choć bała się nawet spojrzeć w ich stronę, to jednak przyciągały jej uwagę jak magnes.

W końcu nie wytrzymała i podkradła się bliżej. Dotknęła żelaznej sztaby i cofnęła gwałtownie rękę, jakby się oparzyła. Szarpnęła lekko wszystkie kłódki i potrząsnęła głową. To była przeszkoda nie do przebycia.

W nagłym odruchu przyłożyła ucho do wąskiej szpary. Poczuła powiew świeżego powietrza na policzku, ale nie usłyszała najlżejszego nawet szmeru. Zresztą, skąd jej przyszło do głowy, że powinna coś usłyszeć?!

Z ogromną czułością posłała łóżko Malcolma i wygładziła poduszkę. Była pewna, że mogłaby pokochać bez reszty tego mężczyznę, ale czy on by odwzajemnił jej uczucie?

Raczej wątpliwe. Czym mogłaby zwrócić jego uwagę? Nie wyróżniała się niczym szczególnym. Nie była ani ładna, ani nadzwyczaj inteligentna. Uważała, że brak jej wdzięku, nie miała też innych zalet. Potrafiła jedynie trochę haftować i zajmować się domem. Na cóż mu taka żona? Zdaje się, że to, co się stało, jest najlepszym rozwiązaniem…

Z wielką wyrazistością powróciły do niej młodzieńcze rojenia. Uświadomiła sobie z goryczą, jak bardzo były nierealne. Jak mogła oczekiwać, że poślubi z miłości kogoś, kogo w ogóle nie widziała na oczy? Czyste szaleństwo!

Ocknęła się nagle, stwierdzając ze zgrozą, że znów się zamyśliła, i pośpiesznie opuściła pokój Malcolma.

Kiedy później wyszła na dwór, popatrzyła w okna kamiennego gmachu. Orientowała się już, do którego pokoju należą poszczególne okna. Na samym końcu skrzydła znajdowała się sypialnia Malcolma. A więc pomieszczenie, do którego prowadziły tajemnicze drzwi, powinno dochodzić do samego szczytu. Tymczasem okna sypialni Malcolma były ostatnie w tym rzędzie. Czyżby więc to był ślepy pokój? A może tamtędy wiedzie jakiś korytarz, tajemne przejście jak w jakimś starym zamczysku?

Skąd brał się ten strumień powietrza?

Przypomniały jej się słowa Elsbeth:

„Chodzi własnymi drogami. Ale staramy się ją odizolować…”

Zamknięta komnata, ciężkie kłódki na drzwiach… Dreszcz strachu przebiegł Catharinie po plecach.

Kiedy przybyła do Markanäs, stary dwór skrywał przed nią trzy tajemnice. Dwie już poznała: obejrzała salę balową z portretem władczej Agnety i pokoik dziecinny – pamiątkę po zmarłych dzieciach Tamary. Ale tajemnica, jakiej strzegły zaryglowane drzwi, ciągle jeszcze pozostawała nie wyjaśniona. Czuła, że wiąże się nierozerwalnie z decyzją Malcolma o zerwaniu. Gdyby potrafiła ją rozwikłać, dowiedziałaby się, czemu kazał jej tak długo na siebie czekać i dlaczego w końcu zrezygnował. Domyślała się, że niełatwo mu przyszło podjąć taką decyzję. Był wszak dżentelmenem w każdym calu.

Czemu tak zabarykadował te drzwi? Dlaczego nie chciał, by ktoś wszedł do środka? A może, olśniło ją nagle, chodziło o to, by nie pozwolić wydostać się komuś na zewnątrz?

Nie, to byłoby zbyt przerażające…

ROZDZIAŁ IV

Wieczorem rodzina zebrała się przy kominku, by jak co dzień wypić herbatę. Catharina, podając do stołu, nie mogła się oprzeć pokusie, by nie spojrzeć ukradkiem na Malcolma. Nie widziała go z bliska od chwili, gdy pomagała mu opatrzyć ranę zarządcy.

Musiała przyznać szczerze przed samą sobą, że im bliżej go poznawała, tym bardziej ją fascynował. Mimowolnie nachodziły ją pragnienia, by znaleźć się w jego ramionach, opuszkami palców dotykać jego ust, poczuć na swoim ciele jego dłonie. Z trudem koncentrowała się na swych obowiązkach.

Na szczęście nikt nie zwracał na nią uwagi, bo przy stole toczyła się rozmowa na temat wiosennych zasiewów. Malcolm i Tamara dyskutowali zawzięcie, a panna Inez co jakiś czas wtrącała krótkie uwagi. Elsbeth siedziała na niskim stołeczku u stóp Malcolma i przysłuchiwała się rozmowie. Naraz wdrapała się na kolana swego przybranego brata i usadowiła wygodnie.

Panna Inez popatrzyła na nią z gniewem, a matka dziewczynki odezwała się łagodnie:

– Elsbeth, jesteś już trochę za duża, by siedzieć na kolanach.

– Ale Malcolm to lubi, prawda, Malcolmie?

– Oczywiście – odparł zakłopotany.

– Zejdź, proszę, natychmiast – powiedziała pani Tamara, tym razem nieco surowszym tonem.

Elsbeth westchnęła obrażona i z kwaśną miną usiadła z powrotem na stołeczku, co Malcolm przyjął z wyraźną ulgą.

Catharina miała już wyjść z salonu, ale powstrzymało ją wołanie pani Tamary. Odwróciła się więc i dygnęła z najwyższym szacunkiem.

– Słucham, proszę pani.

– Karin, odnoszę wrażenie, że kiedy podajesz do stołu, jesteś chwilami trochę zagubiona. Na przykład teraz: nie powinnaś nalewać herbaty do filiżanek, bo to należy do mnie. Nakrycie stołu do obiadu pozostawiało także wiele do życzenia.

Chyba zostałam zdemaskowana, pomyślała Catharina ogarnięta paniką. Poczuła na sobie spojrzenia obecnych. Malcolm patrzył ze zdziwieniem, a we wzroku Inez czaiła się niechęć. Elsbeth była wyraźnie rozbawiona.

Przestraszona uciekła się do kłamstwa.

– Proszę mi wybaczyć – usprawiedliwiała się. – Pani, u której pracowałam, należała do osób dość ekscentrycznych. Lekceważyła ogólnie przyjęte normy, kierując się wyłącznie własnym widzimisię. Stąd zapewne moje przyzwyczajenia mogą się wydać dość dziwne. Postaram się ich jak najszybciej pozbyć.

Pani Tamara skinąwszy łaskawie na znak, że przyjmuje wytłumaczenie, pozwoliła jej odejść, a Malcolm uśmiechnął się przyjaźnie.

Niewiele brakowało, odetchnęła z ulgą Catharina, wróciwszy do pomieszczenia obok kuchni, gdzie przygotowywano potrawy na stół. Początek był zbyt sielankowy. Wybacz, ciociu Auroro! Chociaż kto wie, może wcale nie obraziłabyś się na mnie za to, że nazwałam cię ekscentryczką? Tylko patrzeć, jak przejrzą mnie na wylot. Co wówczas znajdę na swą obronę?

Catharina czuła się podle w roli szpiega, nie tylko dlatego, że obawiała się, iż zostanie rozpoznana. Wrodzona uczciwość kłóciła się z tego rodzaju postępowaniem i po trzech dniach spędzonych w Markanäs miała po prostu dość. Gdyby tylko mogła, położyłaby natychmiast kres tej żałosnej komedii.

Jeszcze tego samego wieczoru przy słabym świetle świecy napisała przejmujący list do ciotki Aurory. Leżąc w łóżku, zmęczona tak, że z trudem otwierała oczy, dała upust swym wyrzutom sumienia. Na koniec zwierzyła się:

Mam w głowie kompletny chaos. Malcolm jest wspaniałym człowiekiem. Pomagałam mu opatrzyć zarządcę, który uległ wypadkowi. Kiedy klęczałam tuż obok niego, zapragnęłam z całego serca, by mieć w sobie coś, co pozwoliłoby mi go oczarować. Zaraz jednak uświadomiłam sobie, jak paradoksalne są moje marzenia. Nie przeczę, cudownie byłoby, gdyby Malcolm zakochał się we mnie – Karin Bengtsdatter, ale przecież tym samym okazałby się niewierny wobec mnie – Cathariny Borg, narzeczonej, z którą nie chciał lub nie mógł się ożenić. To czyste szaleństwo! Przecież nie mogę dopuścić do tego, by mnie zdradził ze mną samą. Korci mnie, by wyjawić mu całą prawdę. Nie powinnam w ogóle poważyć się na taki plan, Ciociu. Szczerze żałuję swej decyzji, choć gdzieś w głębi duszy jestem szczęśliwa, że mogłam zobaczyć i poznać bliżej tego wspaniałego mężczyznę.

Wybacz mi, kochana Ciociu, że piszę tak nieskładnie. Ale jestem zmęczona i nie mogę zebrać myśli. Mam w głowie zupełny mętlik!

A tak w ogóle, wydaje mi się, że radzę sobie całkiem nieźle. Oprócz wymówki, jaką uczyniła mi dziś pani Tamara (wspominałam o tym na początku listu), nie usłyszałam żadnej nagany.

Intryguje mnie Elsbeth, jest bardzo dziwna. Nie będę opisywać wszystkich jej wybryków, bo wiele z nich nie należy do zbyt chwalebnych. Zastanawiam się, czy jest opóźniona w rozwoju, czy też z wyrachowaniem udaje dziecko. Nie mam pojęcia!

Trudno mi też wyrobić sobie zdanie o pani Tamarze. Na pozór: ideał w każdym calu! Ale wydaje mi się, że pod maską spokoju skrywa gwałtowne uczucia. Właściwie ledwie mnie zauważa, chyba że popełnię jakiś błąd. Przecież to niesprawiedliwe! Ona i Malcolm żyją ze sobą w wielkiej przyjaźni, oboje świetnie znają się na zarządzaniu dworem. Chociaż panna Inez, malkontentka o rybich oczkach, uważa, że to ona kieruje domem, nie siostra. W pewnym sensie ma rację. Odnoszę wrażenie, że panna Inez nastawiona jest do mnie przychylnie, o ile ta osoba o pustym spojrzeniu w ogóle jest zdolna do jakichkolwiek emocji.

Resztę służby spotykam tylko przy posiłkach, ale traktują mnie bez zarzutu. Okazuje się, że niełatwo dostać posadę w tym dworze, bowiem państwo są dość wybredni i nie zadowoliliby się byle kim. Jednocześnie ludzie zdają się unikać Markanäs. Słyszałam raz w kuchni, jak szeptano po kątach, że w pałacu straszy, chociaż nikt nigdy nie natknął się na żadnego ducha. Domyślam się jednak, o kim mówią. Agneta Järncrona jest naprawdę straszna, Ciociu. Jej oczy zdają się wyzierać z każdego zakamarka.

Muszę już kończyć, bo powieki mi opadają ze zmęczenia. Nie pisz do mnie, Ciociu, bo nie zabawię tu długo. Moje sumienie mi na to nie pozwoli.

Catharina zakleiła list i z zamiarem oddania go następnego ranka pocztylionowi, odłożyła na stolik nocny. Zaraz też zasnęła niczym zdmuchnięta świeca.

Następnego ranka, kiedy już nadała list, zabrała się za sprzątanie pokoju Malcolma. Nagle od strony drzwi dobiegł ją jakiś głos.

– Coś ci wolno idzie! Ruszasz się jak mucha w smole!

– Poderwała się przestraszona, aż z ręki wypadła jej miotełka, którą odkurzała półkę z książkami. Na własnej skórze doświadczyła, co czują strofowane służące.

– Guzdrała! – prychnęła Elsbeth i rzuciwszy spojrzenie na miotełkę, dodała: – Dlaczego u mnie nigdy nie sprzątasz tak dokładnie? Co tu w ogóle robisz tak długo?

– Już kończę – wymamrotała Catharina.

– Pewnie te drzwi nie dają ci spokoju, co? – zapytała dziewczynka, przekraczając próg.

– Jakie drzwi? – Catharina udawała zdziwioną.

– Te, zamknięte na dziesięć spustów – odparła Elsbeth podchodząc bliżej. – Wiesz, co jest za nimi?

– Nie moja sprawa, żeby się zastanawiać nad czymkolwiek w domu państwa – odpowiedziała Catharina nie przerywając pracy, ale serce jej zabiło gwałtowniej. Może dowie się w końcu czegoś nowego?

Mała Elsbeth stanęła tuż obok niej i wyszeptała:

– Prowadzą do piwnicy.

Catharinę ogarnął strach. Ciarki jej przeszły po plecach i najchętniej uciekłaby gdzie pieprz rośnie. Nie wiedziała, jak ma się zachować. Dziewczynka co prawda także wyglądała na zalęknioną. Czego oczekiwała od służącej ta rozpieszczona i trochę niezrównoważona panna? Czy powinna jej odpowiedzieć, czy też potulnie milczeć?

Na szczęście Elsbeth rozwiała jej wątpliwości, ciągnąc dalej:

– To tajemne przejście. Malcolm zamyka dokładnie drzwi, żeby nikt się stamtąd nie wydostał.

– A któżby miał tędy wyjść?

– Okropny upiór. Ktoś, kto umarł przed kilkuset laty, tak przynajmniej mówią.

– Kto tak mówi?

– Wszyscy, Malcolm też.

Catharina zadrżała. Czy to możliwe, by Malcolm karmił dziewczynkę takimi makabreskami? Nieprawdopodobne, może tylko przypadkiem coś mu się wymknęło? Nie straszyłby przecież celowo dziecka.

A jeśli ta historia jest prawdziwa, to dlaczego nie przeniósł się do innej sypialni? W pałacu było przecież mnóstwo wolnych pokoi, nie musiał zajmować najmniej przytulnego.

Coś się za tym kryje, coś niepojętego. A przecież nie może prosić nikogo o wyjaśnienie, bo zostałaby zdemaskowana.

Z zamyślenia wyrwała ją Elsbeth, która podeszła do okna i patrzyła na coś z wyraźnym zainteresowaniem. Catharina bezwiednie zbliżyła się do niej.

Przez park przechodziła pośpiesznie pani Tamara, kierując się w stronę zabudowań służby. W ręku trzymała duży, chyba dość ciężki kosz.

– Mama znowu będzie odgrywać szlachetną damę – odezwała się cienkim głosem Elsbeth. – Twierdzi, że wszystkim dzieciom rozdaje po równo, ale ja doskonale wiem, kto jest jej pupilkiem.

Catharina nie śmiała przerywać.

– Faworyzuje tego chłopca dlatego, że Malcolm go lubi. Niedobrze mi się robi, kiedy widzę, jak strasznie się narzuca temu Malcolmowi. Myśli, że on się w niej kocha, ale ja dobrze wiem, że to nieprawda. Przecież to ja dostaję od niego najładniejsze prezenty.

Catharina poczuła niesmak.

– Jest miłym bratem – wydobyła z siebie z trudem, wstrząśnięta tym, co usłyszała.

– Skąd? Przecież to nie mój brat! Popatrz! Miałam rację, idzie do Joachima.

– Do tego chłopca, który ma trochę krzywe plecy?

– Trochę? Przecież to garbus! Po co ona tak demonstruje swoją dobroć? Nie wystarczy jej, że ma mnie?

Catharina jeszcze nigdy nie słyszała takiego żałosnego tonu.

– Ależ, panienko Elsbeth – rzekła z przekonaniem. – Mama przecież bardzo panienkę kocha!

– Tak myślisz? – W błękitnych oczach ukazała się radość.

– Ależ tak! Jestem tego pewna. Ona i pan Malcolm są do panienki bardzo przywiązani.

– Wiesz – powiedziała dziewczynka z uśmiechem – właściwie jesteś nawet miła. Że też nie zauważyłam tego od razu.

Wybiegła z pokoju radosna i uszczęśliwiona, a Catharina zamyśliła się.

Biedne dziecko, samotne i kompletnie pozbawione poczucia własnej wartości. Przecież cała rodzina bardzo ją kochała, ale ta dziewczynka najwyraźniej miała w sobie tak silną potrzebę miłości, że nigdy nie dość jej było uczuć najbliższych.

Przypomniał jej się rysunek, który znalazły razem z panną Inez pierwszego dnia w sypialni Elsbeth. A teraz mała zdradziła w swej naiwności, że pani Tamara darzy uczuciem swego pasierba.

Hmm… Właściwie nie było między nimi tak dużej różnicy wieku, a kobiety po czterdziestce nierzadko żywo interesują się młodszymi od siebie mężczyznami. Słyszała kiedyś, jak matka rozmawiała o tym z przyjaciółkami. A pani Tamara jest naprawdę piękną i zapewne obdarzoną dużym temperamentem kobietą, rozmyślała Catharina ze zbolałym sercem.

Zdaje się, że za tymi murami dzieją się doprawdy dziwne rzeczy…

Postanowiła przestać o tym myśleć i z jeszcze większym zapałem zabrała się do porządków. Omijała wzrokiem zaryglowane drzwi, ale chyba dlatego tym bardziej ją wabiły i przyciągały. Zdawało jej się, że słyszy zachęcające wołanie: „Chodź, otwórz zamki! Może ci się uda!”

Odwróciła się siłą woli i czym prędzej zakończyła sprzątanie, po czym wybiegła, jakby gonił ją sam diabeł, omal nie przewracając się o próg.

Popołudniami na ogół się tak układało, że od obiadu do kolacji Catharina nie miała co robić. Upewniwszy się, że nikt nic od niej nie potrzebuje, dziewczyna wyszła na dwór. Ponieważ nie wypadało, by pokojówka spacerowała po parku, ruszyła gościńcem w stronę zabudowań służby.

Dzień był piękny, wiosenny. Catharina słyszała bzyczenie owadów i ptasi chór w koronach drzew. Cielęta wypuszczone na pastwisko podskakiwały radośnie.

Na ławce przed domem, oparty o nasłonecznioną ścianę, siedział nad szachownicą mały Joachim i najwyraźniej rozgrywał partię z wyimaginowanym przeciwnikiem.

Catharina ostrożnie podeszła bliżej. Szachownica była naprawdę piękna, zapewne otrzymał ją od mieszkańców pałacu. Ubrania chyba też, bo wyglądał schludniej i porządniej niż pozostałe dzieci służby i robotników dworskich. Najwyraźniej Järncronowie interesowali się nim szczególnie, wszak był synem zarządcy.

– Witaj! – odezwał się chłopiec, rozpoznając Catharinę. – Umiesz grać w szachy?

– Umiem – odpowiedziała z ociąganiem. – Tak mi się przynajmniej wydaje.

– Naprawdę? – ucieszył się. – Zagrałabyś ze mną? Tak nudno się gra z sobą samym, a moja mama nie potrafi.

Usiadła naprzeciwko, pomyślawszy sobie, że chyba nikt nie weźmie jej za złe, iż rozweseli trochę chore dziecko.

– Jak się czuje twój ojciec? – zapytała.

Joachim popatrzył na nią, jakby w pierwszej chwili nie rozumiał, o co jej chodzi.

– A, ojciec – uśmiechnął się w końcu. – Dziękuję, noga się goi, choć on okropnie narzeka.

– To typowe dla silnych mężczyzn. Uważają, że nikt nie cierpi bardziej od nich.

Chłopiec roześmiał się.

– Rzeczywiście, też to zauważyłem – odpowiedział.

Obserwowała go kątem oka, kiedy ustawiali figury na szachownicy. Był śliczny i bardzo bystry. Czarująco zawstydzony, a zarazem szczery i otwarty. Otworzyły się drzwi i wyjrzała jego matka, kobieta dość bezbarwna, ale gdy zobaczyła, że grają, cofnęła się, ze zdziwienia marszcząc brwi.

Catharina nie miała najmniejszego zamiaru wypytywać chłopca o jego kontakty z mieszkańcami pałacu. Pragnęła jedynie przyjrzeć się dziecku, nad którym zarówno Malcolm, jak i Tamara rozpostarli opiekuńcze skrzydła. Faktycznie potrzebował opieki, z bliska dopiero mogła ocenić rzeczywisty stopień jego kalectwa. Było gorzej, niż sądziła, bo oprócz tego, że miał garb, nie poruszał jedną ręką. Ale za to był bardzo pogodny i w czasie gry często się śmiał.

– Ha! Ha! – zagrzmiała Catharina grubym głosem. – Porywam twoją królową! – I uniosła dramatycznie rękę nad stołem.

Rozbawiony chłopiec zaśmiewał się do utraty tchu.

– Widzę, Karin, że potrafisz grać w szachy – usłyszała naraz za plecami szorstki głos Malcolma.

Ujrzawszy nad sobą surowe oblicze dziedzica, poderwała się gwałtownie i dygnęła.

– Tak, ja… – jąkała się – często musiałam grać z panią, u której pracowałam poprzednio, i trochę się nauczyłam. A ponieważ teraz miałam wolną chwilę…

– Grasz znakomicie – pochwalił dziewczynę, utkwiwszy wzrok w szachownicy. – Będziemy musieli kiedyś rozegrać partię – dodał i odszedł w stronę pałacu.

Catharina popatrzyła zdruzgotana na Joachima.

– Pan Malcolm chyba był niezadowolony – rzekł chłopiec przestraszony.

– Tak – potwierdziła dziewczyna. – Wydaje mi się, że powinniśmy już kończyć. Nikt nie wygrał.

– Przyjdziesz jeszcze kiedyś?

Wzruszyła się, słysząc w jego głosie niemą prośbę.

– Nie wiem, Joachimie, ale postaram się. Teraz jednak muszę się spieszyć.

Wracała parkową aleją, bijąc się z myślami. Tak dłużej nie może trwać. Nie wolno mi okłamywać tych zacnych ludzi, udawać kogoś innego. Poczuła obrzydzenie do samej siebie.

– Wszystko to fałsz i oszustwo – mruczała pod nosem.

Najprościej byłoby wyjechać, ale tchórzostwo nie leżało w charakterze Cathariny. Nie chcąc dodatkowo pogarszać sytuacji, którą i tak już uważała za okropną, postanowiła wszystko wyjaśnić.

W holu natknęła się na Malcolma i panią Tamarę, która stała wyprostowana jak struna, a na jej twarzy malowała się powaga.

– Karin, chodź tu, proszę – powiedziała.

Catharina posłusznie wykonała polecenie.

– Pan Malcolm powiedział mi, że bawiłaś się z Joachimem.

– Tak, proszę pani. Nie sądziłam, że postępuję niewłaściwie.

Nie zmieniając wyrazu twarzy, wdowa ciągnęła dalej:

– Przedyskutowaliśmy to właśnie. Pan Malcolm twierdzi, że twoja obecność pozytywnie wpływa na chłopca. Od dziś więc czas poobiedni będziesz wykorzystywać na zabawy z Joachimem.

– Dziękuję! – rzekła Catharina, nie posiadając się ze zdumienia. – Uczynię to z największą radością. To taki miły i mądry chłopiec.

Pani Tamara skinęła głową, ale z wyrazu jej twarzy Catharina wyczytała, że znów zachowała się niezgodnie z obowiązującymi konwenansami. Jednak wdowa bez słowa odwróciła się i udała do salonu.

– Panie Malcolmie – odezwała się Catharina, przełknąwszy ślinę i nabierając powietrza w płuca. – Czy możemy porozmawiać w cztery oczy?

– Oczywiście, Przejdźmy do mojego gabinetu – odpowiedział po chwili namysłu i zmarszczył czoło, zdziwiony, że nowa służąca pozwala sobie na tak wiele swobody.

Otworzył drzwi do pokoju, do którego miał wstęp tylko on i zarządca, i przepuścił dziewczynę przodem. W pomieszczeniu wypełnionym po brzegi książkami i zepsutymi narzędziami unosił się lekki odór obory.

Catharina na co dzień nie robiła tu porządków, bo, jak ją uświadomiono, był to pokój typowo męski. Weszła do środka tylko raz: po torbę z opatrunkami.

– Słucham, o co chodzi? – Malcolm spojrzał wyczekująco, sądząc zapewne, że chce porozmawiać o Joachimie.

– Panie Malcolmie, nie proszę o pańskie wybaczenie, bo na nie nie zasłużyłam. Proszę jednak o wyrozumiałość w tej tak trudnej dla mnie sytuacji. W tym wszystkim właściwie nie chodziło mi tyle o siebie, co o moje siostry…

– O czym ty, na miłość boską, mówisz, Karin?

Zorientowała się, że powinna zacząć od początku.

– Oszukałam pana i bardzo mi przykro z tego powodu. Nie mam na imię Karin, lecz Catharina… Catharina Borg.

Na twarzy Malcolma odmalowało się przerażenie. W jednej chwili znalazł się przy niej i zakrył dłonią jej usta.

– Ciii… – wyszeptała – Nie tutaj.

Dopiero gdy uznał, że minął pierwszy szok, zdjął z jej ust ciepłą, mocną dłoń.

– Zejdź do piwnicy – szeptał dalej. – Klucz wisi za kuchennymi drzwiami. Spotkamy się na dole, ale ja na wszelki wypadek zejdę innymi schodami. Tak będzie bezpieczniej. – Potem wyprowadził ją z pokoju i w holu rzucił głośno: – Tym razem, Karin, wybaczam ci. Ale proszę, by się to więcej nie powtórzyło.

– Tak, proszę pana – odpowiedziała pokornie i ze zdziwioną miną patrzyła, jak znika w salonie.

Spodziewała się gwałtownej reakcji z jego strony na wiadomość, że został oszukany. Zaskoczył ją jednak całkowicie. Ten strach w jego oczach!

Może zataił, że jest zaręczony z dziewczyną, która czeka na niego od wielu lat?

A może… Zadrżała zalękniona, że przyczyna może być całkiem inna…

ROZDZIAŁ V

Zdumiona Catharina przekradła się z lękiem do kuchni. Nie zauważona przez nikogo wzięła klucze i ze świecznikiem w ręce zeszła do piwnicy.

Zatrzymała się na dole, bo nagle przypomniały jej się słowa Elsbeth: „Malcolm dokładnie zamyka drzwi, żeby okropny upiór nie wydostał się z piwnicy”. Ciekawe, gdzie teraz krąży duch despotycznej dziedziczki sprzed dwustu lat? pomyślała i ciarki przeszły jej po plecach.

Naraz usłyszała wyraźnie odgłos kroków i w odruchu przerażenia omal nie rzuciła się do ucieczki. Ale łagodny głos Malcolma, który poprosił, by poszła za nim, przywrócił jej równowagę. Ruszyli długim korytarzem, gdzie czuć było stęchliznę, a gdzieniegdzie nawet kapała ze ścian woda, aż dotarli do ciężkich masywnych drzwi. Kiedy Malcolm je otworzył, okazało się, że to piwniczka, w której przechowuje się wina.

– Teraz możesz mówić. Tutaj nikt nas nie usłyszy – powiedział. – Czy naprawdę jesteś Cathariną Borg? Co to wszystko ma znaczyć?

– Tak, powinnam powiedzieć panu o tym wcześniej. Doprawdy wstyd mi, że uciekłam się do podstępu.

– Ale dlaczego? Wytłumacz mi, czemu podałaś się za kogoś innego?

– A czy pozwoliłby mi pan zostać, gdybym powiedziała, kim naprawdę jestem?

– Nie – odrzekł i westchnął ciężko.

Cathariną rozejrzała się wokół. W słabym blasku świec mignęły rzędy butelek i kilka dużych gąsiorów z winem. Malcolm oparł się o pustą beczkę, która zadudniła głucho.

– A więc to ty – zaczął powoli. – Przyznaję, że inaczej sobie ciebie wyobrażałem.

– No cóż – powiedziała matowym głosem. – Rozumiem pańskie rozczarowanie, moje siostry słyną z urody… Zresztą, przybywam właśnie z ich powodu.

– Wspominałaś o tym, ale, proszę, mów mi po imieniu, przynajmniej gdy jesteśmy sami. No, co wspólnego mają z tym wszystkim twoje siostry?

– Moi rodzice są dość konserwatywni, a przy tym należą do wspólnoty religijnej, w której obowiązuje niepodważalna zasada, że w rodzinie pierwsza musi wyjść za mąż najstarsza z córek.

Obserwował ją uważnie. W blasku dwóch świec ustawionych na drewnianej beczce prezentował się wspaniale, jego bliskość sprawiała dziewczynie wręcz fizyczny ból.

– Słyszałem już kiedyś o takich surowych zasadach – pokiwał głową.

– A więc siostry czekały na mnie. Najstarsza z nich około pięciu lat, a pozostałe też mniej więcej tyle samo. Kiedy otrzymałam pański… to znaczy twój list, stchórzyłam. Nie miałam odwagi wyznać im całej prawdy, przekreślić ich nadziei na wstąpienie w związek małżeński.

– Jak to, więc one nie mają szans ułożyć sobie życia?

– Właśnie.

– Wielki Boże! – Malcolm zatopił się w rozmyślaniach, a potem spytał bezradnie: – A czy ty nie mogłabyś…?

– Nie, nie mam nikogo – odpowiedziała z prostotą. – Pozostaje jeszcze takie wyjście, że poślubię jakiegoś starego wdowca, który dla pieniędzy zgodzi się zostać moim mężem. Chyba w końcu tak uczynię, ze względu na siostry…

– Nie – przerwał jej wyraźnie poruszony. – Nie wolno ci tego robić. Nie tobie.

Popatrzyła na niego badawczo i rzekła z namysłem:

– Dla mnie nigdy nie istniał nikt poza tym, którego wybrali dla mnie rodzice. I właśnie dlatego tu przyjechałam. Nie pragnę żebrać o twą łaskę czy współczucie. Chcę się jednak dowiedzieć, czym podyktowana była twoja decyzja, by móc coś postanowić na przyszłość. By znaleźć z tej sytuacji wyjście korzystne dla moich sióstr. Poza tym… – głos jej się zaczął łamać. – Bałam się, ze nie udźwignę tego wstydu…

Malcolm ukrył twarz w dłoniach i rzekł:

– Jestem zrozpaczony, Catharino! Przez tyle lat łudziłem się, że wszystko się jakoś ułoży. Ale w końcu musiałem spojrzeć w oczy smutnej prawdzie, że z tej sytuacji nie ma wyjścia. Nic się nie zmieni, nawet gdybyśmy czekali pięćdziesiąt lat. Ten okropny list napisałem ze względu na ciebie. Zresztą zbierałem się kilka miesięcy i wierz mi, że spędziłem nad nim wiele bezsennych nocy.

Czekała, że powie coś jeszcze, ale on zamilkł, więc po dłuższej chwili odważyła się zapytać nieśmiało:

– Czy mógłbyś mi powiedzieć, dlaczego?

Odsłonił twarz, która nagle wydała się Catharinie blada i zmęczona, i pokręcił przecząco głową.

– Nie, Catharino. Nie mogę. Wyznam ci jedynie, że w Markanäs czyha na ciebie śmiertelne niebezpieczeństwo. Właśnie na ciebie.

– Gdybym została twoją żoną?

– Tak. Zrozum, nie mogę się ożenić, mimo że moim największym marzeniem byłoby poprowadzić cię do ołtarza. Czytając twoje listy, wyczuwałem w tobie pokrewną duszę. Wydawało mi się, że jesteś wrażliwa i masz takie bogate wnętrze… Ale słyszałaś już zapewne, co się stało z moją bratową. Tylko przez trzy dni była panią Markanäs. A wkrótce potem dotknęło nas kolejne nieszczęście: śmierć mojego brata.

„Zabiła ich Agneta Järncrona” – przypomniały się dziewczynie słowa Elsbeth. – „Niewykluczone, że zabiła również matkę Malcolma i jego ojca”.

– A co się stało twojemu ojcu? – zapytała z ociąganiem. – Czy i on padł ofiarą przekleństwa ciążącego nad Markanäs?

– Tak przypuszczam, choć jego śmierć była dość zagadkowa. Zresztą wiele niejasności nagromadziło się przez te wszystkie lata. Doprawdy, Catharino, trudno byłoby ci wszystko zrozumieć.

– Dlaczego więc stąd nie wyjedziesz?

– Ten dwór od pokoleń należy do mego rodu i moim obowiązkiem jest tu zostać. Zresztą wychowałem się w Markanäs i właściwie jestem z nim bardzo związany. Kiedyś lubiłem tu przebywać, niestety, teraz wszystko się zmieniło.

– Rzeczywiście, to cudowny zakątek – przyznała z rozmarzeniem. A z jej tonu można było wyczytać, że gdyby tylko Malcolm zechciał ją poślubić, pokochałaby to miejsce.

Zapadła cisza. Oboje zatopili się w rozmyślaniach.

Malcolm miał bardzo nieszczęśliwą minę, ale wreszcie zebrał się w sobie i machając nerwowo ręką, rzekł:

– Teraz nie mogę zostać tu dłużej. Ale musimy jeszcze koniecznie porozmawiać. Może spotkamy się wieczorem. Wracaj na górę tą samą drogą, którą przyszłaś, i powieś klucz na miejsce. I, na miłość boską, pamiętaj, jesteś Karin Bengtsdatter.

Zdumiała się, bo nie sądziła, że Malcolm będzie chciał dalej odgrywać tę komedię. Nie śmiała jednak o nic więcej pytać i skierowała się ku drzwiom. Malcolm powstrzymał ją jednak i objąwszy ramieniem, wyznał:

– Pragnę ci tylko jeszcze powiedzieć, że… nie jestem rozczarowany.

– Naprawdę?

– Nie, a ty?

– Ja? Och, nie, wręcz przeciwnie… – urwała speszona.

Stał w drzwiach, jakby pragnął przedłużyć tę chwilę, a dostrzegłszy zakłopotanie Cathariny, uśmiechnął się ciepło.

– Wiesz, nowa służąca Karin ujęła mnie swą naturalnością i wrażliwością. Byłaś taka dobra dla małego Joachima. Kiedy wyznałaś mi, kim jesteś naprawdę, przeżyłem w pierwszej chwili szok. Ogarnął mnie śmiertelny strach, że coś ci się może stać, a równocześnie poczułem gniew, że mnie oszukałaś. Prawie natychmiast jednak pożałowałem tego, przypomniawszy sobie, co ci uczyniłem. Teraz, gdy usłyszałem twoje wyjaśnienie, poczułem się bezgranicznie nieszczęśliwy, że tak bardzo cię skrzywdziłem. Ale jeśli chodzi o mój stosunek do ciebie… muszę wyznać, że jestem mile zaskoczony. Na pewno byłoby nam… Pasujemy do siebie i na pewno byśmy się świetnie rozumieli. Skojarzone małżeństwa nie zawsze bywają udane, ale wydaje mi się, że nam by się udało. A ty jak sądzisz? Czy odczuwasz to samo?

Skinęła tylko głową uroczyście, bo ze wzruszenia ścisnęło ją w gardle.

Malcolm w odruchu bezsilności odchylił głowę i przymknął oczy.

– Och, Catharino, kiedy myślę o tym, co się stanie z Markanäs, chwilami ogarnia mnie czarna rozpacz. A teraz, gdy już wiem, czego zostałem pozbawiony, będzie mi jeszcze gorzej.

– Wzruszyłeś mnie – szepnęła.

– Wyznałem ci tylko szczerą prawdę. Spróbujemy wspólnie znaleźć jakieś wyjście z tej beznadziejnej sytuacji, musimy pomóc twoim siostrom. Niczemu nie zawiniły, więc dlaczego miałyby cierpieć. Zresztą ty także.

– A co z tobą? Przecież i ty zasługujesz na inny los – wyszeptała Catharina.

Uścisnąwszy jej ramię powiedział:

– Wiesz, poczułem ulgę. Wprawdzie nie mogę ci wyjawić prawdziwego powodu mojej decyzji z uwagi na kogoś, kogo ta sprawa również dotyczy, ale czuję, że zyskałem w tobie sprzymierzeńca.

– Możesz zawsze na mnie liczyć – zapewniła go stłumionym ze wzruszenia głosem. – Co możemy uczynić?

– Od wielu lat się nad tym zastanawiam – westchnął ciężko. – Ale porozmawiamy o tym wieczorem. Och, nie, całkiem zapomniałem, dziś wieczorem muszę być na jakimś nudnym zebraniu i wrócę późno. A jutro nie będzie mnie przez cały dzień, bo zaczęły się już wiosenne prace w polu. Może więc umówimy się na jutrzejszy wieczór? Dam ci znak!

Potwierdziwszy skinieniem głowy, że się zgadza, rozstała się z Malcolmem i wróciła do swych codziennych obowiązków. Na szczęście nikt nie zauważył jej chwilowego zniknięcia.

Serce rozsadzała jej radość, bo Malcolm okazał się bardziej przyjazny, niż przypuszczała. Zyskała pewność, że jest wspaniałym człowiekiem, choć w związku z tym jego decyzja wydawała się Catharinie jeszcze bardziej niezrozumiała.

Jaką to straszną tajemnicę próbowano ukryć we dworze Markanäs?

Wieczorem, tuż przed zaśnięciem, usłyszała na strychu czyjeś kroki.

Strych podzielony był na trzy części. W jednej, nad gmachem głównym, przechowywano, jak to zwykle w takim miejscu, stare rupiecie. Nad skrzydłami pałacu mieściły się pokoje dla służby. Kiedy Catharina przybyła do Markanäs, wszystkie pokoje na poddaszu w części nad sypialniami domowników były zajęte. Skierowano ją więc do drugiego, zupełnie pustego skrzydła. Obiecano jej, że z czasem zamieszkają tam kolejni pracownicy. Nie ukrywała, że pragnęła, by nastąpiło to jak najprędzej. Przerażała ją bowiem świadomość, że jest zupełnie sama nad wielką salą balową, w której panowała niepodzielnie okrutna Agneta Järncrona, od lat terroryzująca mieszkańców dworu.

A może ona krąży podziemnymi korytarzami i tylko czasami nawiedza pokój Malcolma przez tajemnicze drzwi? zastanawiała się Catharina.

Ciekawe, gdzie właściwie znajduje się grób tej możnej damy? Na ogół szlacheckie rody mają rodzinne krypty w pobliskich kościołach. A może w przepastnych lochach tego starego dworu stoją trumny ze szczątkami przodków, a szczególnie ta jedna, w której spoczywa Agneta? Chyba nie odważę się tego sprawdzać, pomyślała. Uff… Czemu nękają mnie takie myśli, mimo że uporczywie je od siebie odsuwam?

Silny wiatr uderzał gwałtownie i pogwizdywał pod okapem, choć do uszu dziewczyny docierały także inne odgłosy…

Catharina leżała w łóżku, nie mogąc zmrużyć oka, gdy nagle usłyszała, że coś się poruszyło. Zrazu wydawało się jej, że to szczury, i wzdrygnęła się z obrzydzeniem, ale kiedy po chwili rozpoznała odgłos ludzkich kroków, oblał ją zimny pot.

Ktoś podszedł do drzwi.

Może to przyszła panna Inez, by mnie powiadomić, jakie prace mam wykonać jutro rano, zastanawiała się.

Ale nie, panna Inez przecież by się nie skradała.

Catharina zamarła, leżała cicho jak trusia, choć serce omal nie wyskoczyło jej z piersi.

To na pewno Agneta Järncrona! myślała w popłochu. Któż inny krążyłby po uśpionym domu, zaglądając w każdy zakamarek? A może udało jej się wyśledzić, kim jest nowa służąca, i nie spodobało jej się pojawienie kolejnej potencjalnej pani Markanäs? Może Catharina zdążyła popaść w niełaskę?

Przed drzwiami na moment ucichło, słychać jedynie było tłumiony oddech. Czy duchy oddychają? Chyba jedynie wówczas, gdy chcą kogoś przestraszyć. Coś zaszeleściło… szeroka jedwabna suknia z siedemnastego wieku? Nie, znów słychać oddech przy dziurce od klucza.

Catharina zastanawiała się gorączkowo, czy przekręciła klucz w zamku. Pewna nie była, ale wydawało się jej, że tak.

To absurd, zganiła siebie w myślach. Przecież duchy potrafią przenikać przez mury!

Och, czemu to serce bije tak mocno, jeszcze zdradzi moją obecność!

Na szczęście światło w pokoiku miała zgaszone i przez dziurkę od klucza nic nie dało się podejrzeć. Marna to pociecha, ale zawsze jakaś.

Rzeczywiście, tajemnicza istota za drzwiami wyraźnie zrezygnowała. Po chwili kroki się oddaliły.

Catharina odetchnęła głęboko, drżąc na całym ciele.

Może powinna zawołać: „Kto tam?” Niestety, sparaliżowana strachem, nie była w stanie tego uczynić, jakby jakaś niewidzialna siła zawładnęła nią bez reszty i pozbawiła woli.

Naraz przyszło jej do głowy, że to może Malcolm sprawdzał, czy się jeszcze nie położyła, a ponieważ zobaczył, że jest ciemno, odszedł, nie chcąc jej budzić.

Niemożliwe, kroki zdecydowanie nie należały do mężczyzny. Tak lekko stąpać mogła tylko kobieta. Zresztą Malcolm nie patrzyłby przez dziurkę od klucza.

Zaskrzypiały drzwi na dole i Catharina usłyszała znajomy głos panny Inez:

– Elsbeth? Czy to ty?

Cisza. Ale zaraz potem głos rozległ się znów, tym razem bliżej schodów.

– Elsbeth! – wołała surowo panna Inez, a w jej głosie wyczuwało się strach.

A potem zaległa cisza.

Długo jeszcze Catharina nie mogła zasnąć, mimo że była śmiertelnie zmęczona. Leżała, nasłuchując, i rozmyślała o okrutnej Agnecie. Przypomniała sobie spojrzenie, jakim ją obrzuciła dama z portretu, gdy opuszczała salę balową…

Nazajutrz okazało się, że zupełnie niepotrzebnie tak się jej bała. Wszak duchy nie zostawiają kartek z nieprzyzwoitymi rysunkami, a taką znalazła rankiem pod drzwiami. Zrozumiała, co oznaczał szelest, jaki słyszała w nocy. Na kartce znów był narysowany mężczyzna i kobieta, choć tym razem z mniejszą dokładnością anatomiczną. Pod postacią mężczyzny widniała litera „M”, zaś pod postacią kobiety napisane było dziecinnym nieporadnym pismem „ja”. Catharina skrzywiła się ze wstrętem i odwróciła kartkę. Na odwrocie znajdował się podpis: „Karin”. Pod spodem zaś krótka informacja: „On jest mój. Trzymaj się z daleka, ty dziwko!” i jeszcze podpis: „Agneta Järncrona”, z błędem w imieniu.

Catharina zmięła ohydny papier, by go natychmiast wyrzucić. Cóż innego mogła zrobić? Za nic w świecie nie pokazałaby go Malcolmowi. Umarłaby raczej ze wstydu. A nie miała tu nikogo innego, komu by mogła się zwierzyć.

A może powiedzieć o tym pannie Inez? przemknęło jej przez głowę, ale natychmiast porzuciła tę myśl. Co prawda panna Inez odnosiła się do niej dość przychylnie, ale wtajemniczając ją, Catharina działałaby za plecami Malcolma, a tego wolała uniknąć.

Zdecydowanym ruchem podarła kartkę na drobne kawałeczki i wrzuciła do pieca. W jednej chwili zamieniły się w popiół.

Ale nieprzyjemne wspomnienie nocnych wydarzeń nie opuszczało jej przez cały dzień. Pilnie wywiązywała się ze swych obowiązków i wykonywała wszelkie prace bez zarzutu. Gdy ktoś pociągnął za dzwonek, zjawiała się natychmiast uprzejma i grzeczna, choć pełna lęku, że wszyscy widzą, jak nienaturalny jest jej uśmiech.

Po południu, kiedy wracała ożywiona od Joachima, z którym rozmowy zawsze poprawiały jej humor, natknęła się na Malcolma, kierującego się do budynków gospodarskich. Tego dnia widziała go po raz pierwszy. Silny wiatr zdmuchnął mu włosy z czoła i Malcolm wydał się Catharinie jeszcze przystojniejszy niż zazwyczaj.

Dygnęła, a on rzucił przelotem:

– Dobrze, zachowuj się tak, jakby się nic nie wydarzyło. Jej oczy śledzą nas z bocznego skrzydła – powiedział.

Boczne skrzydło? Catharina zadrżała, patrząc w okna sali balowej. Pośpiesznie odwróciła wzrok, przypomniawszy sobie świdrujące oczy Agnety.

Czyżby Malcolm naprawdę wierzył w złą moc tej damy? Jego strach sprawił, że przeraziła się jeszcze bardziej.

Uderzenie wiatru porwało niewielką drucianą klatkę dla kurcząt, na szczęście pustą. Niesiona alejką, uderzyła o ścianę. Dziewczyna chwyciła ją i odniosła na miejsce przy oborze.

Catharina nie obawiała się, że ktoś, kto podrzucił list, odkrył jej związek z dziedzicem. Ale nie miała żadnych wątpliwości, że ta osoba nie jest całkiem przy zdrowych zmysłach i ma obsesję na punkcie Malcolma. Gotowa jest usunąć z drogi każdego, kto się tylko do niego zbliży.

Dziewczyna wygładziła włosy i weszła do pałacu. W holu usłyszała rozdrażniony głos pani Tamary, dobiegający z salonu. Z tłumionym gniewem mówiła:

– I co z tego, że rozmawiam z Malcolmem? Czy mi nie wolno?

– Zabraniam wam potajemnie szeptać! – krzyknęła Elsbeth i dodała z pretensją: – Nic was nie obchodzę. Myślicie tylko o sobie.

– Doskonale wiesz, że to nieprawda. I powtarzam ci, Elsbeth, po raz ostatni. Zostaw Malcolma w spokoju i nie wtrącaj się do jego spraw! Ma prawo sam wybierać sobie przyjaciół. Wiesz dobrze, że cię bardzo kocha i zawsze miał do ciebie anielską cierpliwość.

– Tak, wiem – powtórzyła Elsbeth z dziecięcym uporem. – Sam mi to powiedział! Ale za dużo czasu spędzacie ze sobą. Stanowczo za dużo. Ty, mamo, ciągle się za nim uganiasz.

– Milcz, Elsbeth – odrzekła matka zbolałym głosem. – Co też ci przychodzi do głowy?

Elsbeth wybuchnęła płaczem i wybiegła z salonu. Jej błękitne oczy tonęły we łzach. Kiedy mijała Catharinę, zawołała:

– Ona jest szalona! Zazdrosna o wszystko, wręcz niebezpieczna! – i zniknęła.

Catharina złapała się na tym, że bezwstydnie podsłuchiwała. Kiedy obejrzała się za wybiegającą dziewczynką, z salonu wyszła pani Tamara. Na jej pobladłej twarzy malowało się napięcie.

Siląc się na obojętny ton, zwróciła się do służącej:

– O, jesteś wreszcie, Karin. Czas podawać do obiadu!

Catharina dygnęła i skierowała się w stronę kuchni. Z trudem koncentrowała się na słowach kucharki, bo myślami krążyła wokół zasłyszanej rozmowy.

W tym pałacu rozgrywał się jakiś dramat, miłosny trójkąt. Jakie jednak uczucia były tu wplątane? Czy Elsbeth pragnęła mieć matkę wyłącznie dla siebie, czy też chciała jako jedyna obdarzać Malcolma uczuciem? A może pani Tamara była zazdrosna o swą dorastającą córkę? Catharina ciągle nie mogła się zorientować, ile właściwie lat ma Elsbeth. Czy jest starsza, niż by to zdradzał jej wygląd, czy też nad wiek dojrzała?

I jaka jest w tym wszystkim rola Malcolma? Catharinę mocno poruszyły pretensje dziewczynki do matki o nadmierne zainteresowanie jedynym w tym domu mężczyzną. Czy był to jedynie wymysł chorej wyobraźni dziecka, obawiającego się utraty swej uprzywilejowanej pozycji, czy może tkwiło w tych zarzutach ziarenko prawdy?

Malcolm wspominał mimochodem o niezdrowej atmosferze panującej wokół jego osoby. Ale twierdził, że nic nie może zrobić, bo ma związane ręce, choć nie chciał wyjawić, dlaczego.

Catharinę przeszły dreszcze, bo nagle cała ta sytuacja wydała jej się bardzo nieprzyjemna.

Zastanawiała się też, co z tym wszystkim ma wspólnego Agneta Järncrona, dziedziczka Markanäs sprzed dwustu lat. No i czemu drzwi w pokoju Malcolma są tak starannie zaryglowane?

Chcąc otrząsnąć się z dręczących ją myśli, przypomniała sobie popołudnie spędzone z Joachimem. Chłopiec się bardzo do niej przywiązał i cieszył się, kiedy przychodziła się z nim pobawić. Jego matka, żona zarządcy, była prostą, ale miłą kobietą. Z wdzięcznością odnosiła się do Cathariny. Joachim, najstarszy spośród rodzeństwa, był bardzo samotnym dzieckiem. Niełatwo było go zająć. Matka wspomniała, że pan Malcolm w wolnych chwilach starał się przerabiać z chłopcem lekcje, gdyż kalectwo uniemożliwiało Joachimowi naukę w szkole. Na prośbę Malcolma również pani Tamara otoczyła chłopca szczególną opieką. A było to niezwykle inteligentne i uzdolnione dziecko, tak jakby natura postanowiła zrekompensować mu fizyczne braki.

Catharina poczuła ciepło w sercu. Świadomość, że sprawia się komuś radość, że jest się potrzebnym, każdego człowieka podnosi na duchu. A przy tym ten chłopiec zaskakiwał ją swoją wiedzą. Chwilami wręcz nie nadążała za biegiem jego myśli, ale nie dawała tego po sobie poznać. Za nic w świecie nie przyznałaby się do porażki. Zresztą właśnie ta cecha charakteru przywiodła ją do Markanäs.

Przy nakrywaniu stołu poplamiła sokiem fartuszek, więc szybko pobiegła do swego pokoju po czysty. Na piętrze zatrzymała się gwałtownie, bo oto od strony sypialni doszedł ją niepokojący odgłos. Wsłuchiwała się przez chwilę w rozdzierający płacz którejś z kobiet. Po chwili namysłu odeszła, uznając, że gdyby ona znalazła się na miejscu rozpaczającej, nie życzyłaby sobie pociechy ze strony służby.

Kiedy potem podawała do stołu, dokładnie przyjrzała się obecnym. Bez trudu odgadła, która z kobiet płakała – była to pani Tamara…

Catharina zastanawiała się, w jaki sposób Malcolm zamierza powiadomić ją o spotkaniu. A może o wszystkim zapomniał? Albo, co gorsza, żałował tego, co jej wyznał, i będzie jej unikał?

Jednak kiedy mijali się przy drzwiach salonu po podaniu wieczornej herbaty, wsunął jej dyskretnie do ręki karteczkę. Catharina ciągle nie pojmowała, dlaczego Malcolm zachowuje się w taki sposób… Czyżby był przesądny? Chyba nie wierzył, że Agneta Järncrona nadal patrzy i nasłuchuje z każdego zakamarka?

Ale liścik Malcolma bardzo ją uradował. Kiedy znalazła się sama w spiżarni, rozwinęła karteczkę i przeczytała wiadomość: Czekaj na tylnych schodach między kuchnią a przejściem do sypialni o wpół do jedenastej.

O wpół do jedenastej? Tak późno? Jak ja wytrzymam, żeby nie zasnąć, zastanawiała się Catharina, która wieczorami bywała taka zmęczona, że dosłownie padała z nóg. Wiedziała jednak, że Elsbeth nie kładzie się do łóżka wcześniej niż o wpół do dziesiątej, a matka musi wówczas także iść do sypialni. Dziewczynka bowiem nie mogła ścierpieć, że coś się dzieje pod jej nieobecność. Panna Inez także przyłączała się do nich.

Malcolm więc chciał mieć pewność, że kiedy spotka się ze służącą, wszystkie współmieszkanki dworu będą już spać.

ROZDZIAŁ VI

Ale wieczór nie upłynął im tak, jak zaplanowali.

Rodzina zasiadła do herbaty, Catharina zaś stanęła dyskretnie z boku, gotowa w każdej chwili usłużyć, gdyby została o to poproszona. Wszyscy z niepokojem nasłuchiwali szalejącej za oknami wichury. Od Bałtyku rozkołysanego wiosennym sztormem przewalał się przez równinę Östergötland prawdziwy huragan. Stary pałac trzeszczał w spojeniach.

Catharina rzuciła zatrwożone spojrzenie na Malcolma, ale jego widoczne zdenerwowanie spotęgowało jeszcze niepokój dziewczyny.

– W czasie ostatniej wichury zerwało dachy w czworakach – mruknął.

– Pamiętam – westchnęła pani Tamara. – Cóż to był za żywioł!

Elsbeth wstała od stołu i podeszła do okna.

– Spójrzcie na księżyc – odezwała się zafascynowana. – Gna gdzieś między chmurami. O, teraz zniknął… Nie, znowu świeci! Na dworze jest cudownie, wiatr szarpie drzewa, omal ich nie wyrywając z korzeniami, unosi w górę wszystko, co da się porwać z ziemi. O, znów się ściemniło niczym w grobie.

W błękitnych oczach dziewczynki czaiło się dziecinne zdumienie nad siłami przyrody, ale nie okazywała strachu, raczej zachwyt.

– Usiądź, proszę, Elsbeth! – upomniała córkę pani Tamara. – Jest już dostatecznie strasznie. Nie wywołuj więc złych mocy.

Ledwie skończyła mówić, rozległo się głośne walenie w drzwi frontowe. Wszyscy odruchowo zwrócili wzrok ku Catharinie, więc poszła otworzyć. Świadomość, że w salonie siedzi Malcolm, dodała jej odwagi, inaczej pewnie by się zawahała.

Nacisnęła klamkę. Drzwi się otworzyły tak gwałtownie, że omal nie wyrwało jej ręki. Lampy oliwne oświetlające hol zamigotały i zgasły. Zdążyła jednak rozpoznać zarządcę.

– Czy mogę porozmawiać z panem dziedzicem? – zawołał.

– Oczywiście, wejdź! – odkrzyknął mu Malcolm. – Ale zamknij drzwi, na miłość boską! Karin, czy możesz zapalić lampy?

Zarządca, kulejący nieco po doznanym urazie kolana, przeszedł po omacku do salonu, w którym Malcolm kazał zainstalować nowoczesne lampy naftowe. Takie same zakupił też na piętro i zamówił następne z zamiarem umieszczenia ich w holu. Tego wieczoru przekonali się, jak bardzo są przydatne.

Kiedy Catharina mozolnie rozpalała na nowo wszystkie lampy, usłyszała strzępy rozmowy prowadzonej w salonie.

– Wszyscy się boją – mówił zarządca. – Dachy kilku chat trzeba by przymocować linami… zagroda dla świń… banda Torstenssona…

Przypomniała sobie, że w kuchni służący rozprawiali o bandzie, a w ich słowach strach mieszał się z podziwem. Podobno była to grupa rzezimieszków otoczonych glorią bohaterów. Rabowali bogate domy, posuwając się nawet do brutalnych mordów. Kilku członków bandy złapano i osadzono w więzieniu, ale natychmiast dołączyli nowi, bo przynależność do gangu nobilitowała niejako każdego zbira.

– Pójdę z tobą – zadecydował Malcolm i ruszył do wyjścia. Kiedy otworzył drzwi, zapalone z takim trudem lampy oliwne znowu zgasły, ale mężczyźni nawet tego nie zauważyli. Ponieważ drzwi do salonu były zamknięte, Catharina nagle została sama w kompletnych ciemnościach.

Krzyknęła przestraszona. Zwabiona hałasem, do holu weszła pani Tamara, a ujrzawszy, co się stało, nakazała:

– Karin, idź na górę i znieś wszystkie lampy naftowe z korytarza. Ja tymczasem zajrzę do kuchni, żeby sprawdzić, czy mają zapas nafty. Widziałam, że jedna z lamp jest już pusta.

Catharina po ciemku doszła do schodów, ale w chwili, gdy księżyc rzucił bladą smugę, otworzyły się drzwi do salonu i stanęła w nich Elsbeth.

– Zamknij te drzwi, córeczko! – zawołała pani Tamara. – Bo powstaje straszny przeciąg, gdy równocześnie otwarte są drzwi wejściowe. Jeśli będziesz chciała pójść do kuchni, używaj tylnego wyjścia.

Elsbeth posłuchała matki. Catharina tymczasem weszła na piętro i wzięła lampę, a potem zniosła ją na dół i postawiła na wielkim kufrze w holu.

Właśnie wchodziła ponownie na górę po kolejną lampę, gdy nastąpiła seria nieoczekiwanych wydarzeń. Księżyc znów skrył się za chmurami. Kiedy Catharina znalazła się mniej więcej w połowie schodów, poczuła naraz lodowaty uścisk wokół kostki i silna dłoń pociągnęła ją po stopniach w dół. Przerażona rozejrzała się wokół i wówczas zobaczyła dziwną jasność na jednej z pobliskich ścian. W następnym ułamku sekundy zrozumiała, że drzwi do sali balowej stoją otworem i wylewa się stamtąd srebrzysta poświata. Ale zaraz księżyc znów zaszedł za chmury i zapadły ciemności. W dzwoniącej ciszy rozległ się przeraźliwy krzyk Cathariny.

Uścisk wokół łydki zelżał, więc dziewczyna wykorzystała okazję i wdrapała się po schodach. Dygocząc ze strachu wzywała pomocy.

Z kilku stron wpadli do holu domownicy. Pani Tamara trzymała świecznik w dłoni i oświetlając sobie drogę wołała:

– Co się stało? Czy to ty krzyczałaś, Elsbeth?

– Nie, mamo – odpowiedziała córka z miną niewiniątka.

– Ależ, Boże drogi – usłyszeli głos panny Inez. – Dlaczego są otwarte drzwi do sali balowej?

– To ja krzyczałam – odezwała się Catharina schodząc z góry. – Ktoś mnie napadł, gdy wchodziłam po schodach.

– Napadł?

– Tak, jakaś lodowata ręka chwyciła mnie za nogę.

Zgromadzeni na dole domownicy zamilkli w zdumieniu, jakby nie dowierzając słowom służącej.

– Za nogę? Cóż to znowu za bzdury? – zdziwiła się panna Inez zgorszona absurdalnym oskarżeniem Cathariny.

– To prawda – upierała się dziewczyna, z trudem powstrzymując się od płaczu. – Proszę, czy możesz, pani, zamknąć te drzwi? Nie odważę się nawet zbliżyć do nich.

Pani Tamara bez wahania zamknęła salę balową i zwróciła się do służącej ze słowami:

– Karin, coś ci się musiało przywidzieć. Ale, bardzo proszę, nie opowiadaj o tym w kuchni!

Nagle znowu otworzyły się drzwi frontowe i gwałtowny podmuch wiatru zgasił płomienie świec.

– Drogi Malcolmie, nie otwieraj tak szeroko drzwi! – zawołała z desperacją w głosie pani Tamara. – Za każdym razem gdy wychodzisz lub wchodzisz, powstaje straszny przeciąg. Nie nadążamy zapalać lamp.

Catharina drżącą ręką zapaliła lampę naftową i w ciemnym wnętrzu rozlała się uspokajająca jasność.

Malcolm od razu wyczuł napiętą atmosferę i zapytał, co się stało.

Dokładną relację zdała panna Inez, nie kryjąc przy tym swego niedowierzania co do prawdziwości zdarzeń przedstawionych przez Catharinę. Ale Malcolm, rzuciwszy przeciągłe spojrzenie na twarz służącej, poszedł dokładnie obejrzeć schody.

– W którym miejscu to się stało? – zapytał.

Catharina usiłowała przypomnieć sobie, skąd czołgała się na górę, a Malcolm tymczasem poprosił panią Tamarę:

– Mamo, czy mogłabyś razem z Inez i Elsbeth obudzić służbę? Dzisiejszej nocy nie możemy spać. Trzeba będzie pomóc robotnikom dworskim i ich rodzinom.

Pani Tamara skinęła głową.

– Czy wiatr wyrządził duże szkody?

– Istnieje duże zagrożenie – odrzekł krótko, a kiedy kobiety opuściły hol, zwrócił się do Cathariny: – Stań w miejscu, gdzie to się stało!

Zrobiła tak, jak kazał, i odezwała się niepewnym głosem:

– To chyba tutaj.

Malcolm bez słowa zatrzymał się w kącie za schodami i przełożywszy rękę przez balustradę, chwycił dziewczynę za nogę.

– Tak? – zapytał cicho.

– Właśnie tak – wzdrygnęła się z lękiem. – Tyle że ręka była lodowata.

Rozejrzał się dookoła. Pod schodami stało wiadro, zostawione zapewne przez którąś ze służących. Nie zastanawiając się wiele, zanurzył rękę w brudnej wodzie, a potem wytarłszy ją o spodnie chwycił dziewczynę ponownie. Tym razem jego dłoń była zimna jak lód.

– Tak! – omal nie krzyknęła, a Malcolm tylko pokiwał głową. – Ale drzwi do sali balowej były otwarte.

– Pewnie ktoś specjalnie je otworzył.

– Sądzisz, że…

– Nic nie sądzę, póki co! – rzekł i dodał pełnym bólu głosem: – Och, Catharino, dlaczego nie możemy być razem? Przecież jesteśmy dla siebie stworzeni. Tak pragnę twej przyjaźni, tęsknię do twej… – nie dokończył.

– Wiem – odpowiedziała cicho, domyślając się, co chciał powiedzieć.

Ale oto usłyszeli powracających domowników, więc Catharina zbiegła pośpiesznie ze schodów.

– Musisz stąd wyjechać, najmilsza – szepnął rozgorączkowany. – Chociaż serce mi się kraje na samą myśl, że stracę cię z oczu. Proszę cię jednak, opuść natychmiast Markanäs, wyjedź jutro rano! Ktoś odkrył nasz związek.

Catharina z trudem przełknęła ślinę. Jak to? myślała rozdarta. Wyjechać stąd, teraz, kiedy go poznała i doświadczyła jego bliskości? Po tym, jak ją obejmował?

– To zbyt niebezpieczne – szeptał. – Boję się o ciebie. Jeśli ci się coś stanie, nigdy sobie tego nie daruję.

Patrzyła z rozpaczą na twarz Malcolma, która na krótką chwilę znalazła się tuż przy jej twarzy.

Kiedy Tamara z siostrą i córką wróciły do holu, zastały Catharinę pochyloną nad lampą, Malcolm zaś kierował się ku wyjściu. Nim doszedł do drzwi, rozległo się głośne pukanie.

Za drzwiami stał znowu zarządca, ale tym razem nie sam. Za jego plecami tłoczyli się mieszkańcy czworaków, a w bladobłękitnej poświacie księżycowej nocy wiosennej widać było ich przerażone twarze.

– Proszą o udzielenie im schronienia we dworze, panie Järncrona. Boją się siedzieć w chatach podczas tej okropnej wichury! Poza tym krążą plotki, że w okolicy grasuję banda Torstenssona.

Malcolm spojrzał pytająco na Catharinę, ale szybko odwrócił wzrok na panią Tamarę.

Uważa mnie za prawowitą panią dworu, pomyślała nie bez dumy. Omal się nie zdradził.

Tamara skinęła głową przyzwalająco.

– Powiedz, że wszyscy, którzy sobie tego życzą, mogą się schronić w pałacu.

Malcolm wydał się Catharinie taki dostojny, kiedy wypowiadał te słowa. Jakże zaimponowało jej to, że wszyscy szukają u niego rady i wsparcia.

– Pozostali – mówił dalej Malcolm – pójdą wraz ze mną sprawdzić stan chat i budynków gospodarskich.

– Wydaje mi się, że wytrzymają nawałnicę – rzekł zarządca. – Najbardziej jest zagrożona zagroda dla świń.

W kwadrans później w holu zaroiło się od przybyłych ludzi. Pani Tamara z siostrą starały się ulokować wszystkich w największym salonie. Elsbeth stała z boku i obgryzając paznokcie, obserwowała z ciekawością nieoczekiwanych gości.

Panna Inez nie kryła swego niezadowolenia i w przeciwieństwie do Tamary podkreślała na każdym kroku swoją wyższość.

– Witaj, Joachimie! – zagadnęła w przelocie Catharina i cmoknąwszy chłopca, pośpieszyła do kuchni odnieść herbatę, o której w natłoku zdarzeń wszyscy zapomnieli. Kucharce wydano już polecenie, by wszystkich przybyłych w miarę możliwości nakarmić.

Catharina zauważyła, że wśród służby zapanowało poruszenie. Uważali się za lepszych od robotników pracujących w polu i w obejściu, dlatego z oburzeniem przyjęli polecenie, by serwować im jakiś posiłek, na domiar wszystkiego w salonie.

Catharina, wywodząca się z wyższych sfer, uznała w pierwszej chwili sytuację za zabawną, zaraz jednak uświadomiła sobie, jak niewiele wiedziała o życiu pospólstwa, jego poglądach i zwyczajach. Może jednak, mimo wszystko, dni spędzone w Markanäs przyniosły jej jakąś korzyść? Pomogły rozszerzyć horyzonty? Chyba było mi to potrzebne, pomyślała samokrytycznie.

Wracając przez hol, natknęła się na Malcolma, który się po coś wrócił. Korzystając z tego, że wokół panował nieopisany gwar, zapytała:

– Czy mogę pójść z tobą? Może się na coś przydam?

Widać było, że chętnie widziałby ją u swego boku, czy to ze względów bezpieczeństwa, czy z innych powodów. Po chwili namysłu odparł jednak:

– Lepiej zostań w domu. Za bardzo rzuciłoby się to w oczy. Tylko błagam cię, zachowaj ostrożność i… nie zapomnij, że mamy się spotkać późnym wieczorem. Nie zdążymy o wpół do jedenastej, tak jak planowaliśmy, ale może godzinę później?

Kiwnąwszy głową na znak zgody, odeszła.

Była nieopisanie szczęśliwa, że Malcolm nadał pragnie spotkać się z nią sam na sam. Jej twarz rozpromienił radosny uśmiech. Odwróciła się i omal nie zderzyła się z panią Tamarą stojącą obok córki w drzwiach salonu. Elsbeth nie spuszczała wzroku z Cathariny.

Nie mogły nic słyszeć, na pewno nic nie słyszały, pocieszała się dziewczyna. Ale pewnie trochę się dziwią…

Odetchnąwszy głęboko, z udawanym spokojem minęła obie damy i weszła do salonu, który całkiem zmienił swój wygląd. Uderzył ją w nozdrza odór ubrań chłopów pracujących w oborze, woń wilgotnej skóry i cała gama obcych zapachów.

Dzieciaki, szczególnie dziewczynki, siedząc na krawędzi krzeseł patrzyły z rozdziawionymi buziami na gobeliny i aksamitne kotary. Chłopcy zaś nie mogli oprzeć się pokusie, by nie dotknąć figurek ze złota i kości słoniowej postawionych dla ozdoby na rokokowej komodzie. Raz po raz któraś z matek musiała klapsem powstrzymać swe latorośle.

Catharina krążyła pomiędzy chłopskimi rodzinami, napełniała półmiski, częstowała napojami i przyjaźnie zagadywała wszystkich.

To ja powinnam być waszą dziedziczką, myślała rozczulona i zarazem zasmucona. Tymczasem widzicie mnie w całkiem innej roli…

Podeszła do kolejnego stolika i aż podskoczyła, wyrwana gwałtownie ze swych rozmyślań. Któryś z siedzących tam podstarzałych chłopów, niezdolnych już do pracy w polu, klepnął ją w pośladek i gwizdnął przeciągle. Pozostali śmiali się i mrugali do niej.

Catharina przeżyła szok. W pierwszym odruchu chciała przywołać do porządku bezczelnego gbura, ale zdołała się powstrzymać, ujrzawszy w pobliżu naburmuszoną pannę Inez. Ograniczyła się jedynie do ostrego spojrzenia.

Wichura nie ustawała, szyby drżały pod naporem silnych podmuchów wiatru. Catharina usłyszała, jak jakieś kobiety z lękiem w głosie rozprawiają o bandzie Torstenssona. Czego one się właściwie boją? pomyślała. Przecież ich skromny dobytek na pewno nie stanowi pokusy dla takich złodziei.

W drzwiach frontowych pojawił się Malcolm i zawołał głośno:

– Karin!

Pośpiesznie wyszła mu naprzeciw, kątem oka dostrzegając zatroskaną twarz pani Tamary i zagniewaną Elsbeth. Panna Inez patrzyła z wyraźnym zdumieniem.

– Karin, czy mogłabyś opróżnić magazyn przy schodach kuchennych? Musimy tam przenieść prosięta. Zagroda dla świń runie lada moment. I przynieś moją kurtkę z gabinetu. Dasz ją staremu Svenssonovi.

Wyszedł, nim zdążyła cokolwiek odpowiedzieć.

Trzy damy, które zaniepokoiło trochę zainteresowanie Malcolma służącą, rozpogodziły się słysząc, że kierowała nim jedynie troska o prosięta.

Catharina znalazła kurtkę Malcolma i zapytała w salonie o Svenssona. Staruszek ruszył ku wyjściu, a tymczasem Catharina poszła do kuchni. Wybrała okrężną drogę przez jadalnię. Mimo panującego półmroku przy kredensie ze srebrami dostrzegła dwóch mężczyzn, którzy na odgłos kroków odwrócili się gwałtownie. Byli zbyt młodzi, by chronić się we dworze, poza tym ich twarze połyskujące w ciemnościach wydały jej się mało sympatyczne.

To banda Torstenssona, olśniło ją. Zdjęta lękiem, zmusiła się, by przybrać naturalny ton.

– Chyba słyszeliście, że macie siedzieć w salonie, a nie kręcić się po całym domu – ofuknęła ich i poszła dalej, nie zwracając uwagi na przeprosiny, jakie wymamrotali pod nosem. Kuchennym korytarzem podążyła bez tchu do wyjścia.

Silny podmuch wiatru uderzył w dziewczynę, omal jej nie przewracając. W ostatniej chwili uczepiła się ściany. Nie zdawała sobie sprawy, że wieje z taką siłą. W ciemnościach straciła orientację. Nieoczekiwanie z pomocą przyszedł jej księżyc, który wychylił się zza postrzępionych chmur gnających po niebie i oświetlił ścianę pałacu. Jej oczom ukazały się okna sali balowej, mignął rząd portretów. Odwróciła się pośpiesznie, bo ożyło w niej przykre wspomnienie. Wiedziała już jednak dokładnie, w którym miejscu się znajduje.

Zgięta wpół przedzierała się przez park. W oddali od strony zabudowań gospodarskich usłyszała przeraźliwy kwik prosiąt i głośne przekleństwa robotników. Z ciemności wyłoniła się wysoka postać i doszedł ją głos Malcolma.

– Panie dziedzicu…

– Catharina? Karin? Co ty tu robisz? Miałaś przecież…

– Panie dziedzicu, widziałam w jadalni jakichś zbirów – mówiła zdyszana. – Wydaje mi się, że należą do bandy Torstenssona. Kradli srebro. Pewnie wykorzystali zamieszanie, poza tym w holu tyle razy gasły lampy… A może dostali się kuchennym wejściem?

Chłopi zgromadzili się wokół nich i słuchali urywanych wyjaśnień Cathariny.

– Ilu ich było?- spytał Malcolm, kładąc jej rękę na ramieniu.

– Widziałam dwóch – odpowiedziała, czując ciepło w sercu.

– Ale mogło być ich więcej. Hans, wsiadaj na konia i czym prędzej sprowadź tu lensmana. Wy trzej zajmiecie się prosiętami, a pozostali pójdą ze mną – zarządził Malcolm. – Czy ktoś ma strzelbę?

– Ja mam – rozległ się głos zarządcy.

– Doskonale. Karin – zwrócił się Malcolm do dziewczyny. – Pójdziesz do mojego gabinetu. Ty możesz poruszać się swobodnie po domu, nie wzbudzając podejrzeń. W szufladzie biurka jest schowany pistolet, a w dolnej szufladzie w bocznej szafce leży pudełko z amunicją. Ukryj to wszystko pod ubraniem i przynieś tutaj.

Malcolm był przekonany, że Catharina wybierze frontowe drzwi, gdzie kręciło się wiele osób i nic nie mogło jej zagrażać, tymczasem dziewczyna wróciła pośpiesznie tą samą drogą, którą przybiegła. Zniknęła w mroku i nikt nie zauważył, że podążyła w stronę kuchennego wejścia.

W sieni zderzyła się z pięcioma drabami.

– Czy nie mówiłam już wam, że nie wolno plątać się po całym domu? – zawołała głośno w nadziei, że ktoś ją usłyszy.

Tymczasem Malcolm, nieświadom, którędy poszła Catharina, zaczaił się przy tym samym wejściu.

– Odsuń się, dziewczyno! – zawołał pogardliwie jeden z rabusiów na widok służącej i popchnął ją na bok. Niemal jednocześnie otworzyły się drzwi i do środka wtargnął Malcolm ze swymi ludźmi. Łatwo się domyślić, jakie uczucia nim owładnęły, gdy zobaczył Catharinę szarpiącą się z pięcioma opryszkami. Zrozumiał, ile znaczy dla niego ta drobna dziewczyna. Przeklinał w duchu swą nieostrożność. Jak mógł ją wysłać po broń, nie upewniwszy się, że wejdzie frontowymi drzwiami?

Nie namyślając się ani chwili, jeden z bandytów obezwładnił brutalnie Catharinę i przystawił jej nóż do gardła.

– Jeden krok, a zadźgam dziewczynę! – wrzasnął.

Malcolm stał jak skamieniały, patrząc na rabusiów wycofujących się w głąb domu z Catharina jako zakładniczką.

Na szczęście kilku chłopów Malcolma wykazało się roztropnością i zostało przed budynkiem. Kiedy usłyszeli, co się dzieje, wbiegli do środka głównym wejściem i zaskoczyli bandytów od tyłu. Zarządca, który także był z nimi, podniósł nie nabitą strzelbę i zawołał:

– Puśćcie dziewczynę, i to natychmiast!

Przywódca, prawdopodobnie sam Torstensson, zaklął siarczyście i pociągnął zakładniczkę w stronę drzwi, które mignęły mu w półmroku.

– Tędy! Szybko! – krzyknął.

– Nie! – zawołała Catharina. – To piwnica!

Ale bandyci już otworzyli drzwi i wepchnąwszy dziewczynę, przecisnęli się za nią. Catharina poczuła, że ziemia usuwa jej się spod stóp.

ROZDZIAŁ VII

Na szczęście schodziła już kiedyś tędy i wiedziała, z której strony można przytrzymać się poręczy. Dwaj rabusie runęli z hukiem w dół, dwóch innych chłopi zdążyli pochwycić w korytarzu, na schodach zaś, tuż obok Cathariny, został tylko jeden. Zdążył jednak w ostatniej chwili zaryglować drzwi. Po co, na miłość boską, żelazna sztaba od strony piwnicy? zdumiała się przerażona dziewczyna, słysząc, jak Malcolm ze swymi pomocnikami szarpie ciężkie wrota.

– Catharina! – usłyszała głos ukochanego.

Użył mego prawdziwego imienia, pomyślała. To znaczy, że jest bardzo zdenerwowany.

– Tu jes… – nie dokończyła, bo jakaś silna dłoń zasłoniła jej usta i została brutalnie pociągnięta w dół.

– Prowadź do wyjścia – warknął rabuś, którym był, jak sądziła, sam Torstensson.

– Nie znam drogi – zdołała wydusić przez zasłonięte usta. – Jestem tu nowa.

– Nie kręć! Idziemy, pospiesz się!

Nagle potknęli się o opryszka, który spadł ze schodów i musiał się mocno potłuc, bo zwijał się z bólu.

– Wstawaj – rozkazał mu Torstensson.

– Nie mogę, a Kalla chyba się zabił.

– Wstawaj, jak ci każę – zdenerwował się szef bandy i zaklął siarczyście.

Poszkodowany podniósł się z jękiem.

– Prowadź nas do wyjścia, mała!

W przypływie desperacji Catharina wyrwała się napastnikowi i popędziła na oślep, słysząc z tyłu groźne nawoływania, aby zawróciła.

Gdzieś tu muszą być jeszcze jedne schody, myślała gorączkowo. Te, którymi zszedł Malcolm! Tylko gdzie?

Och, Malcolmie, ile jeszcze nieszczęść spadnie na ciebie i twoje Markanäs? Czy nie dość cierpisz, zmagając się z przekleństwem ciążącym nad dworem, od pokoleń należącym do twego rodu? Trzeba było jeszcze takich zbirów, by ci zatruć życie? Dlaczego to dotyka właśnie ciebie, szlachetnego i wrażliwego człowieka o wielkim sercu?

Catharina, opierając się jedną ręką o oślizły mur, posuwała się naprzód. Za plecami słyszała głosy goniących ją mężczyzn. Ranny, nie mogąc zapewne nadążyć, jęczał głośno:

– Poczekaj na mnie, Torstensson!

A więc słusznie się domyślała, że to sam herszt bandy.

Jemu nie chodzi o to, by mnie złapać, pocieszała się, szuka po prostu wyjścia. Ciekawe, w jakim stanie jest ten drugi. Z pewnością nie jest z nim dobrze, skoro tak głośno jęczy.

Catharina znalazła się nagle w jakimś pomieszczeniu. Zniknął mur i odnosiło się wrażenie, że wokół jest większa przestrzeń. Przykucnęła pod ścianą tuż za rogiem, za ustawionymi w tym miejscu workami z węglem.

Potykając się, Torstensson minął ją z hałasem i zniknął gdzieś w piwnicznej otchłani. Ale co się stało z tym drugim? Z oddali dochodziło jakieś powolne człapanie. Czyżby zabłądził, pogubił się w ciemnych korytarzach?

Cóż, ona także straciła całkiem orientację i nie miała pojęcia, gdzie się dokładnie znajduje.

Znów usłyszała jakieś dalekie odgłosy. Pewnie Malcolm ze swymi ludźmi zszedł drugimi schodami. Ale to musiało być gdzieś na drugim końcu budynku! Pewnie w sąsiednim skrzydle. Gdyby jeszcze mogła wezwać pomocy! Tymczasem bała się nawet pisnąć, wiedząc, że gdzieś w pobliżu czyha dwóch groźnych rabusiów. Jeden co prawda był prawdopodobnie unieszkodliwiony, ale póki nie miała całkowitej pewności w tym względzie, wolała nie ryzykować.

Czy odważy się pójść w kierunku dochodzących z dala głosów? Chyba tak, napięte do granic wytrzymałości nerwy i tak nie pozwolą jej siedzieć w jednym miejscu i czekać.

W piwnicznych korytarzach panowały grobowe ciemności, kiedy jednak Catharina mimo lęku ruszyła po omacku naprzód, dotarła do przejścia biegnącego zapewne wzdłuż zewnętrznej ściany pałacu. Przez umieszczone wysoko trzy okienka sączyło się księżycowe światło. Nie była pewna, czy powinno ją to cieszyć. Wprawdzie widziała teraz lepiej, ale równocześnie sama bardziej rzucała się w oczy.

Męskie głosy słychać było coraz bliżej, ktoś wołał ją po imieniu, słyszała też Malcolma. Bała się jednak odpowiedzieć na te nawoływania. Postanowiła poczekać, aż mężczyźni podejdą całkiem blisko. Minuty nerwowego oczekiwania ciągnęły się niemiłosiernie, gdy nagle, ku swej rozpaczy i przerażeniu, usłyszała głosy spieszących jej na ratunek mężczyzn gdzieś na ukos za swymi plecami.

Początkowo nic nie pojmowała, zaraz jednak zorientowała się, że przez tę ogromną piwnicę prowadzi równolegle kilka korytarzy.

To znaczy, że się minęli. Jak teraz zdoła dotrzeć do Malcolma? Już miała zawołać, gdy nieoczekiwanie usłyszała w pobliżu tuż za sobą niepewne kroki.

Bezwiednie wydobyła z siebie cichy zduszony krzyk, po czym niewiele się namyślając, poderwała się i pognała przed siebie. Minęła okienka i przerażona do utraty zmysłów pędziła dalej, rękami obmacując szorstkie mury. Nagle potknęła się na nierównym kamiennym podłożu i upadła, uderzając się w głowę. Leżała, nie mając sił, by się podnieść, poranione dłonie piekły ją niemiłosiernie.

Rozżalona pomyślała sobie, że na górze w salonie siedzą sobie spokojnie okoliczni chłopi z rodzinami, gdy ona tymczasem leży w ciemnej piwnicy…

Ale co to? Kroki podążały w ślad za nią. Powolne, niepewne…

Catharina całkiem straciła panowanie nad sobą. Rzuciła się do ucieczki, w mroku badając wyciągniętymi ramionami przestrzeń wokół siebie. Tymczasem z otchłani dochodziło ciężkie sapanie. Zatrzymała się na moment, po czym ruszyła w przeciwnym kierunku. Nie słyszała już ani Malcolma, ani jego pomocników, pewnie dotarli do schodów, przy których leżał bez ducha jeden z bandytów. Biegła jak oszalała, nie zastanawiając się, czy w dobrą stronę. Nagle znów potknęła się o kamień i upadła. Rękami wyczuła jakieś kraty, żelazną furtkę, czy coś w tym rodzaju. Ostrożnie chwyciła za pręty i szarpnęła lekko. Poczuła opór, ta krata musiała być ogromna. Smuga księżycowego światła przedarła się przez piwniczne okienka i rozjaśniła mrok. Za kratą znajdowała się jakaś wnęka. Księżyc schował się za chmury i znowu zapanowały egipskie ciemności. Ale Catharina zdążyła zauważyć za żelaznymi prętami wyprostowaną postać kobiety, spoglądającej na nią z góry.

Krzyknęła, przerażona do utraty zmysłów. Oderwała dłonie od prętów i odwróciwszy się na pięcie uciekła z tego miejsca. Wołała Malcolma. Nie wiedziała, ile razy potykała się i przewracała, nie zwracała na nic uwagi. Wpadła na kogoś, kto tylko zaklął i usiłował ją złapać, ale ona wyrwała się i biegła dalej, wciąż słysząc skrzypienie kraty. Gdzieś w oddali w sąsiednim korytarzu ktoś wzywał pomocy. I wreszcie usłyszała głos Malcolma.

– Catharina! – wołał.

Z płaczem pobiegła ku niemu, ale wpadła znów na jakąś ścianę czy drzwi i zrezygnowana osunęła się na ziemię, szlochając rozpaczliwie.

– Tutaj jest! – krzyknął ktoś i chwycił ją za ramiona. – Tu w środku!

– Puść mnie! Zostaw! – szlochała.

– Dobrze, już dobrze, Karin – usłyszała głos zarządcy. – To my, znaleźliśmy cię, już nie musisz się bać!

Ale oto dobiegł Malcolm i objął ją bezpiecznym ramieniem. Wtulił policzek w jej włosy, chcąc ją pocieszyć. Kiedy uspokoiła się trochę, wymamrotała niewyraźnie:

– Była tam, widziałam ją.

– Ją? Chyba ich! Przecież na dole skryło się kilku rabusiów.

– Jeden spadł ze schodów i mocno się poturbował.

– Jeden leżał zabity – liczył Malcolm. – Razem dwóch.

Kiwała głową, wtulona przez cały czas w jego ciepłą kurtkę, i usiłowała opanować płacz.

– Torstensson jest gdzieś blisko. Przed chwilą się z nim zderzyłam.

Mężczyźni ruszyli pośpiesznie we wskazanym przez dziewczynę kierunku.

– Czy dlatego tak się wystraszyłaś? – pytał Malcolm.

– Nie, ale to była ona… tam w krypcie… Agneta Järncrona. Zabierz mnie stąd, Malcolmie. Wyprowadź mnie z tych ciemności!

Na nowo zalała się łzami.

– Nie, poczekaj! Jaka krypta? O czym ty mówisz?

– Kraty. Widziałam ją tam w blasku księżyca wpadającym przez dwa okienka.

Odezwał się zarządca, który przez cały czas stał w pobliżu:

– Dwa okienka? Wiem w takim razie, gdzie to było.

– Ja także – powiedział Malcolm. – Chodź, Catharino!

Zarządca zastanawiał się, dlaczego dziedzic uparcie nazywa służącą Karin innym imieniem, ale nie śmiał go o to zapytać.

– Nigdy! Nie wrócę tam za żadne skarby. Chcę stąd wyjść.

– Tam ci nic nie grozi – uspokajał Malcolm dziewczynę. – Pójdziemy razem, mamy lampy, nie ma się czego bać.

Zrezygnowana apatycznie ruszyła za mężczyznami, kurczowo trzymając Malcolma za rękę.

Nie uszli daleko, gdy doszły ich jakieś przekleństwa i odgłosy bójki.

– Złapali Torstenssona – stwierdził zarządca. – Chyba zmusili go, by się poddał.

– Chcę na górę – pojękiwała zrozpaczona dziewczyna.

– Zaraz wyjdziemy – pocieszał ją Malcolm. – Tu niedaleko znajdują się drugie schody.

Jak oni się orientują w tym labiryncie korytarzy? zastanawiała się oszołomiona.

Ale piwnica oświetlona lampami nie wyglądała już tak strasznie.

Minęli jednego z chłopów, który zdyszanym głosem meldował, że złapali dwóch opryszków.

– Jeden jest nieszkodliwy – dodał. – Wynieśliśmy go kuchennym wyjściem. Podobno lensman już przyjechał.

– Doskonale. W takim razie mamy całą piątkę.

– Tak, bandę Torstenssona w komplecie.

– Trochę się więc tu, w Markanäs, przysłużyliśmy sprawie – orzekł z dumą Malcolm. – Ale to głównie zasługa Karin!

Catharina jednak wcale nie zareagowała na pochwałę. Pragnęła tylko jednego: wyjść z piwnicy.

– Przepraszam, że pytam – wtrącił się zarządca. – Jak ona właściwie ma na imię, Karin czy Catharina?

Dopiero teraz Malcolm uświadomił sobie z przerażeniem, że się wielokrotnie przejęzyczył. Odparł jednak przytomnie:

– Karin. Ciągle mi się mylą te imiona.

– Dlaczego tak się przeraziłeś? – spytała go szeptem Catharina, kiedy zarządca ich wyprzedził.

– Ona czyha na ciebie – wymamrotał tylko i zamilkł.

„Ona?” Czyżby więc Malcolm mimo wszystko wierzył, że Agneta Järncrona straszy w pałacowych korytarzach?

Zatrzymali się, gdy zarządca odwrócił się do nich i podniósł w górę lampę. Catharina śmiertelnie się wystraszyła podświetlonej postaci i zawróciła, tłumiąc okrzyk.

– Nie! Catharino, stój! – powstrzymał ją Malcolm. – Tu nie ma nic groźnego! Czy to tę kratę widziałaś?

– Tak – pisnęła żałośnie.

– Kłódka nie powinna być zamknięta – powiedział z gniewem zarządca.

– Nie. Ale przecież, kiedy tędy schodziliśmy, była otwarta! – odparł zdziwiony Malcolm i zwracając się do dziewczyny, rzekł: – Spójrz, to, co wzięłaś za kryptę, jest wnęką ze schodami prowadzącymi na górę.

– Ale ja ją widziałam! Stała za kratą!

– Posłuchaj, Catharino! To znaczy Karin. W Markanäs nie ma żadnej krypty i nigdy nie było. Wszyscy moi przodkowie zostali pochowani w pobliskim kościele. Agneta Järncrona także.

Zarządca spojrzał na Malcolma i potrząsnął głową w zamyśleniu.

– Ona znów staje się niebezpieczna – powiedział.

– Tak, musimy coś zrobić – potwierdził Malcolm.

– Słusznie. Z jakiej racji wszyscy mają cierpieć przez jedną osobę? Zamknęła kłódkę, żeby Karin nie mogła się wydostać… – dodał tym samym tonem.

– Tak przypuszczam – westchnął Malcolm.

– To prawda, kiedy zbliżałam się do kraty, usłyszałam jakiś trzask – wtrąciła Catharina.

– Hmm… – westchnął Malcolm nieobecny duchem. – Wyjdźmy stąd!

Nareszcie upragnione słowa, na które tak czekała.

Mężczyźni otworzyli kłódkę i poprowadzili dziewczynę schodami na górę. Z uczuciem ulgi wyszła z ciemnej piwnicy do holu, tuż przy schodach na piętro.

Na spotkanie wybiegły im pani Tamara i jej siostra.

– Moja droga, co z tobą? Biedactwo, przez co musiałaś przejść! – lamentowała.

W drugim końcu holu stała Elsbeth i obserwowała obojętnie zamieszanie. Catharina rozejrzała się wokół, bo wydało jej się, że w domu dziwnie ucichło. A Tamara, która dostrzegła zaskoczenie służącej, wyjaśniła:

– Wszyscy już sobie poszli. Kiedy dowiedzieli się, że złodziejska banda grasuje w pałacu, woleli wrócić do swych chat. Ale teraz chodź, zaprowadzę cię do kuchni, żebyś się mogła trochę ogarnąć. Wyglądasz okropnie.

Catharina popatrzyła na swe obolałe dłonie, pokryte zadrapaniami i kurzem. Pewnie twarz także miała brudną. Co też Malcolm sobie pomyśli?

Ale on nie był zbyt rozmowny.

– Kłódka była zamknięta – wyjaśnił tylko.

W drodze do kuchni Catharina usłyszała ciche słowa Inez, skierowane do siostry:

– Tamaro, dłużej tak nie można!

Pani Tamara nie odezwała się, westchnęła jedynie ciężko.

W kuchni panował ożywiony ruch. Chłopi, którzy brali udział w ściganiu bandytów, opowiadali swe przeżycia. Lensman aresztował czterech przestępców, a ciało zabitego zabrano. Na widok gospodarzy przechwałki ucichły i wszyscy ochoczo pomogli Catharinie umyć się i doprowadzić do ładu. Malcolm delikatnie opatrzył jej otarcia na rękach. Wstydziła się mu jednak przyznać, że kolana także mocno potłukła. Postanowiła później sama przemyć rany.

Elsbeth, stojąc w drzwiach, spoglądała na nich skwaszona.

– Też mi zamieszanie! – prychnęła pod nosem. – Z powodu jakiejś służącej!

Panna Inez straciła cierpliwość.

– Milcz! – krzyknęła i szarpnąwszy dziewczynkę za ramię, wyprowadziła. – Do łóżka!

Pani Tamara popatrzyła za nimi zatroskana, ale nie kiwnęła nawet palcem, by przyjść córce z odsieczą.

Histeryczne krzyki obrażonej Elsbeth długo jeszcze rozlegały się w całym pałacu.

– Dlaczego nikt się o mnie nie troszczy? Przez chwilę zostawiliście mnie zupełnie samą w salonie. Wiesz, że Agneta mogła przyjść i mnie zabrać, kiedy Malcolm sobie biegał po piwnicy?

W kuchni nikt nie skomentował nawet jednym słowem zachowania dziewczynki.

– A co z prosiętami? – zapytała nieoczekiwanie Catharina.

– Nie słyszysz ich? – uśmiechnął się Malcolm.

Rzeczywiście, teraz uświadomiła sobie, że docierają do jej uszu jakieś dziwne dźwięki; to było pokwikiwanie prosiąt, niespokojnych w nowym miejscu.

Na podrapanej twarzy dziewczyny pojawił się promienny uśmiech.

– Umieściliście je w magazynie? – zapytała.

– Tak, zdążyliśmy wszystkie przenieść dosłownie w ostatniej chwili, nim zagroda runęła.

Catharina wsłuchała się w hulający za oknami wiatr. Uderzał w ściany pałacu z nie słabnącą siłą, targał koronami drzew i z wyciem przetaczał się przez równinę. Do piwnicy dochodziły tylko stłumione odgłosy wichury, zresztą uwagę miała skupioną na czymś innym…

Znów przeniknął ją dreszcz lęku, więc czym prędzej porzuciła przykre wspomnienia.

Panna Inez wróciła do kuchni, trzymając w ręce kubeł z wodą.

Elsbeth stłukła doniczkę z kwiatami i zabrudziła podłogę – powiedziała wyraźnie wzburzona. – Kazałam jej sprzątnąć i wynieść wiadro z wodą do kuchni. Ale myślicie, że posłuchała? Odstawiła je ukradkiem do kąta pod schodami!

Pani Tamara milczała, ale na jej twarzy malowało się przygnębienie. Malcolm także nic nie mówił.

– Pójdę chyba się przebrać na górę – przerwała ciszę Catharina. – Bardzo dziękuję wszystkim za pomoc – dodała i dygnęła.

– Możesz się już położyć, Karin. Miałaś ciężki dzień – powiedziała pani Tamara, a jej zazwyczaj pełen rezerwy głos zabrzmiał przyjaźnie. – Właściwie już wszyscy powinniśmy udać się do łóżek, bo zrobiło się późno.

Catharina z wdzięcznością przyjęła jej słowa.

Malcolm popatrzył na Catharinę wymownie, jakby pragnął jej dać do zrozumienia, że chętnie odprowadziłby ją do pokoju na poddaszu, ale powstrzymywała go obawa, co inni sobie pomyślą. Polecił jednak którejś ze służących towarzyszyć Catharinie, co dziewczyna przyjęła z wdzięcznością.

Kiedy znalazła się w swoim pokoiku, spojrzała na zegar. Dochodziła jedenasta. Zdziwiła się, bowiem wydawało się jej, że w tej okropnej piwnicy spędziła pół życia.

Umyła się i przebrała, ale zamiast koszuli nocnej założyła swą odświętną sukienkę. W przypływie wisielczego humoru pomyślała sobie, że może dobrze się stało, iż nie jest żoną Malcolma. Nie mogłaby tu spokojnie żyć ze świadomością, że w zakamarkach piwnicznych korytarzy czai się duch Agnety Järncrony. Nie zniosłaby tego!

Zaraz jednak ogarnął ją żal, bo tak naprawdę oddałaby wszystko, by móc być blisko ukochanego.

Poczuła w sercu ciepło na myśl o tym, że za chwilę spotka się z nim sam na sam. Nie miała pojęcia, o czym chce z nią pomówić, ale przeczuwała niejasno, że postanowił nakłonić ją do wyjazdu.

Długo usuwała z włosów pajęczyny i kurz, żałując, że nie ma dość czasu, by umyć głowę. Zapragnęła pięknie wyglądać i pachnieć świeżo z niejasnego powodu, do którego nie chciała się przyznać nawet przed sobą.

Kiedy w końcu przejrzała się w niewielkim, zmatowiałym lusterku, uznała wynik swych starań za zadowalający. Wyglądała nieźle, poza drobnymi zadrapaniami na nosie, które, miała nadzieję, Malcolm jakoś przeboleje.

Odetchnęła głęboko, próbując się odprężyć i nabrać odwagi przed zbliżającą się chwilą spotkania. Dobry Boże, modliła się, spraw, by nie kazał mi stąd wyjeżdżać!

ROZDZIAŁ VIII

Kiedy zegary w pałacu wybiły wpół do dwunastej, Catharina znalazła się na umówionym miejscu, na mrocznych schodach za kuchnią. Serce waliło jej ze strachu. Prześladowała ją myśl, że gdzieś z zakamarków wyłoni się nagle postać białej damy.

Wprawdzie nikomu się dotąd nie ukazała, ale wszyscy wiedzieli, że krąży po domu i zabija tych, których nie akceptuje, siejąc powszechny strach!

Catharina w końcu nie otrzymała wyjaśnienia, kogo zobaczyła w piwnicy za żelazną kratą ani też kto ją chwycił za nogę, gdy wchodziła po schodach. Prawdę powiedziawszy, nic jej nie wytłumaczono.

Służba położyła się już spać. Catharina, wykonując pokornie polecenia kucharki i innych, często przyłapywała się na myśli o tym, iż to jej powinni słuchać. Ciekawe, jak by zareagowali, gdyby się dowiedzieli, kim naprawdę jest?

Ale nigdy nie usłyszą tego z jej ust, co napawało ją ogromnym smutkiem. Bynajmniej nie z tego powodu, że nie będzie rozkazywać kucharkom, ale dlatego, że nie poślubi Malcolma.

A tak bardzo tego pragnęła! Teraz, gdy go poznała, pokochała go całym sercem.

Za plecami usłyszała jakieś skradające się kroki i cichy szept Malcolma:

– Ściągnij buty i chodź!

Zrobiła, co jej kazał. Kiedy weszli po schodach na piętro, chwycił ją za rękę i poprowadził do swego pokoju.

Zdumiało ją, że się na to odważył, i zadrżała na samą myśl, że ktoś by mógł ich teraz zobaczyć.

Malcolm przekręcił klucz w zamku i zwrócił się do niej ze słowami:

– Musimy rozmawiać szeptem. Mam nadzieję, że ci to nie przeszkadza.

– Nie, wcale – odpowiedziała i wzdrygnęła się, bo oto znów przeraził ją widok zagadkowych drzwi zamkniętych na cztery spusty, o których w natłoku ostatnich zdarzeń całkiem zapomniała. Minął strach przed rabusiami Torstenssona i wichurą, ale ze zdwojoną siłą powrócił ów pierwotny lęk. Jakie tajemnice skrywa ten stary dwór? myślała z trwogą.

W pokoju Malcolma Catharina bywała codziennie. Nigdy jednak nie przychodziła tu wieczorem. Nie wiedziała, co powiedzieć. Język, ba, i mózg odmówiły jej posłuszeństwa. Bo oto w ciepłym blasku lampy stał przed nią wspaniały mężczyzna. Gdy Catharina patrzyła w jego ciemne, wyrażające głęboką troskę oczy, gdy widziała jego zdradzającą siłę, ale i wielką wrażliwość twarz, wydał jej się niezwykle pociągający. Była pewna, że mogłaby go pokochać całym sercem, właściwie czuła, że już się to stało. Chociaż czy to nie za wcześnie, by uczucie, które nią zawładnęło, nazywać miłością?

Ale przecież on także dał jej coś podobnego do zrozumienia. Na samą myśl o tym, że ten cudowny mężczyzna odwzajemnia jej uczucia, doznała zawrotu głowy. W najśmielszych marzeniach nie przypuszczała, że ona, pozostająca w cieniu swych pięknych sióstr, spotka w małżeństwie prawdziwą miłość, ale zawsze pragnęła być dobrą żoną i wspierać swego męża w trudach życia.

Ale tak było, zanim zobaczyła i poznała bliżej tego atrakcyjnego mężczyznę.

– Catharino, maleńka – odezwał się czule. – Jesteś wspaniała, nie zasługujesz na taki los.

– Malcolmie, wytłumacz mi, o co w tym wszystkim chodzi?

– Niestety, kochana, nie mogę ci nic wyjawić, choć pragnę tego całym sercem. Jestem związany przysięgą – westchnął ciężko. – Przez wiele lat czułem się rozdarty pomiędzy ową przysięgą a zobowiązaniami wobec ciebie. W końcu musiałem dokonać wyboru. Nie sądziłem jednak… nie miałem pojęcia, że ty i ja… że my… że będzie to takie bolesne dla twoich sióstr, rodziców, no i przede wszystkim dla mnie. Bóg mi świadkiem, że bardzo bym pragnął mieć cię u swego boku na zawsze! Ale ty mogłabyś przypłacić to życiem, a tego nigdy bym sobie nie darował.

– Dlaczego nie możesz złamać tej przysięgi?

– Bo złożyłem ją umierającemu, a konsekwencje dotknęłyby nie mnie, lecz kogoś innego. Mam jednak pewien plan – szepnął prostując się. – Domyślam się, że tobie, tak jak i mnie, będzie trudno znieść rozstanie. Wydaje mi się, że znalazłem wyjście. Nie jest to, co prawda, rozwiązanie, które w pełni by mnie zadowalało, ale mam nadzieję, że się na nie zgodzisz.

– Powiedz, co wymyśliłeś! – rzekła Catharina, zerkając kątem oka na tajemnicze zamknięte drzwi.

– Zrezygnujesz z posady. Przygoda w piwnicy może ci posłużyć za pretekst. W Markanäs to nic nowego, wszystkie służące prędzej czy później odchodzą. Wyjedziesz do ciotki Aurory, która, sądząc z twoich opowieści, jest osobą wyrozumiałą. Postaram się przyjechać do ciebie jak najprędzej. Weźmiemy skromny ślub…

– Ale czy tym samym nie narazisz swego życia na niebezpieczeństwo?

– Moje życie jest pozbawione sensu – powiedział z goryczą. – Świadomość, że gdzieś daleko mam piękną żonę, że oddałem przysługę jej i siostrom, byłaby dla mnie jak promyk słońca.

– Dziękuję, ale…

– Pomyślałem też o tobie. Pomieszkasz trochę u ciotki, a potem wrócisz do domu i ogłosisz, że zostałaś wdową.

– Ależ, Malcolmie!

– Ciii, nie tak głośno. Uwierz mi, tak będzie najlepiej! Pragnę cię prosić tylko o jedno…

– Słucham.

– Daj mi potomka, Catharino. Chcę mieć komu przekazać Markanäs, kiedy skończy się już ten koszmar. A jeśli się nie skończy, podpalę stary dwór i zbuduję nowy.

Catharina nie słyszała końcowych słów. Dotarło do niej jedynie, że Malcolm chce mieć z nią dziecko. Czy to znaczy…

– Catharino, na miłość boską, co ci się stało? Zachwiałaś się, omal nie upadłaś.

– Chyba miałam dziś za wiele wrażeń.

– Ale odpowiedz mi, czy się zgadzasz?

– Jeśli nie ma innego wyjścia, a z tego, co mówisz, wynika, że nie ma, zgadzam się na wszystko, o co mnie poprosisz. Malcolmie, ja… – urwała nagle i rozpłakała się. – Tak bardzo cię cenię – szlochała. – Wydaje mi się, że zostaliśmy dla siebie stworzeni. Nigdy nie marzyłam, że okażesz się taki miły, a zarazem taki pociągający. Nic na to nie poradzę, że w ciągu tych kilku dni spędzonych w Markanäs moje życie przemieniło się w cudowną przygodę. Kocham cię… Pewnie nie powinnam tego mówić, raczej zachować odwagę i godność, ale moje serce jest przepełnione miłością do ciebie.

– Catharino – szepnął, odsłaniając jej ukrytą w dłoniach twarz.

– Jestem brzydka i nijaka.

– Jak możesz tak mówić! Jesteś… Cii! – Malcolm urwał w pół słowa i podkradłszy się na palcach do drzwi, nasłuchiwał. – Ktoś tu przed chwilą był – szepnął. – Wyjdę i sprawdzę.

– Nie! Nie zostawiaj mnie tu samej z…

– Z kim? – Malcolm cofnął się zaintrygowany.

Spojrzenie ją zdradziło.

– A więc chodzi ci o drzwi? – zdziwił się i zmarszczył brwi. – Dobrze, chodź ze mną, ale trzymaj się dyskretnie z tyłu.

Catharina stanęła więc w progu, a on tymczasem wyszedł na korytarz. Wrócił po chwili uspokojony.

– To tylko Inez. Chyba musiała załatwić potrzebę.

Panna Inez, ponieważ była członkiem rodziny, mieszkała w tym samym skrzydle.

– Już wróciła do swego pokoju – oznajmił i przekręcił klucz. Potem odwrócił się i powiedział łagodnie: – Catharino, myślę, że już najwyższy czas, by uchylić przed tobą rąbka tajemnicy.

Ze zdumieniem ujrzała, że Malcolm wyjął z kieszeni pęk kluczy i po kolei zaczął otwierać kłódki i zamki budzących w niej przerażenie drzwi. Z trudem łapiąc oddech próbowała go powstrzymać. Uczepiła się jego dłoni.

– Nie! – krzyknęła.

Ale Malcolm nie zważał na jej protesty i otworzył wszystkie zamki.

Instynktownie chwyciła go za rękaw, a drugą rękę oparła o drzwi, jakby nie chciała dopuścić, by coś się stamtąd wymknęło.

– Malcolmie – jęknęła. – Nie zniosę już dzisiaj więcej okropności. Proszę cię!

Ale on tylko się uśmiechnął i nacisnął klamkę. Wyobrażała sobie, że drzwi zaskrzypią upiornie, tymczasem otworzyły się całkiem bezgłośnie.

Malcolm ze świecznikiem w jednej dłoni ujął Catharinę za rękę i pociągnął do środka. Dziewczyna drżała niczym liść osiki. Z zaciśniętymi powiekami pytała samą siebie w duchu, czemu się na to godzi, kiedy usłyszała czuły, lekko rozbawiony głos Malcolma.

– Catharino, otwórz oczy!

Z zupełnie niezrozumiałych dla siebie powodów posłuchała go. Pomieszczenie, do którego weszli, okazało się zwykłą garderobą. Wprawdzie nie wisiały tu ubrania, ale też nie dostrzegła żadnych schodów ani tajemnego przejścia. W ścianie znajdowały się otwory wentylacyjne, którymi dostawało się świeże powietrze, mimo że ptaki uwiły sobie tam gniazda.

Catharina rozszerzyła oczy ze zdumienia.

– Ale… – z trudem wydobyła głos.

Na środku stał niewielki stół, a na nim leżały wszystkie drobne upominki, jakie mu przysłała na przestrzeni lat, oraz nie pochowane do kopert listy. Odnosiło się wrażenie, że ktoś je często czyta.

Poczuła, że się rumieni, wspomniawszy swą niemądrą pisaninę. Przez tyle lat wzajemnej korespondencji przyzwyczaiła się do Malcolma i pisywała dość otwarcie, powierzając mu swe troski, przemyślenia, radości. Jej pseudofilozofia musiała go szczerze bawić, o ile w ogóle miał cierpliwość czytać do końca te gryzmoły. Skoro jednak zgromadził je w jednym miejscu, to może czytał.

– Oto moja tajemnica – rzekł powoli. – To, co uważam za najdroższe skarby.

– Pisałam takie głupstwa – wymamrotała.

– Ależ nie, Catharino!

– Najdroższe skarby, powiadasz, a przecież ty mnie w ogóle nie znałeś.

– Tak uważasz? Twoje listy mi wiele o tobie powiedziały.

Z niedowierzaniem potrząsnęła głową.

– Byłaś moim marzeniem – ciągnął dalej smutnym głosem. – Chcę, byś wiedziała, że nie miałem innej kobiety. Lubiłem twe listy, trafiały mi wprost do serca. Obdarzałaś mnie wielkim zaufaniem.

Kiedy jej szloch zmienił się w łkanie, dodał ciepło:

– Nie wolno ci mówić, że jesteś nijaka, nic nie warta, Catharino. Masz najpiękniejsze oczy, uwielbiam na ciebie patrzeć, ogarnia mnie wtedy taki spokój, nawiedzają takie wzniosłe myśli. Równocześnie jednak twoja obecność dziwnie na mnie wpływa… Catharino, gdyby wszystko ułożyło się tak, jak powinno…

Patrzyła na niego zdumiona. Sam Malcolm Järncrona wyrażał się o niej, szarej myszce, w tak cudowny sposób? A przy tym zdawał się mówić szczerze.

– Chyba byłeś bardzo samotny – rzekła cichym głosem.

– Tak – przyznał wzdychając ciężko. – Wiesz, że nigdy nie zostałem przygotowany do roli dziedzica, wszak to mój starszy brat miał objąć rodzinną posiadłość, ja zaś zamierzałem studiować. Ale kiedy on popełnił samobójstwo, z dnia na dzień cała odpowiedzialność za dwór spadła na mnie. Nie miałem zielonego pojęcia o rolnictwie…

– Moim zdaniem świetnie sobie radzisz.

Uśmiechnął się.

– Dziękuję, ale nauka nie przyszła mi łatwo. Ileż to razy przeżywałem chwile niepewności!

Catharina doskonale rozumiała, że Malcolma, mężczyznę niezwykle wrażliwego, kosztowało niemało wysiłku, by stać się człowiekiem twardym i stanowczym, takim, jaki winien być dziedzic. Ale nadal nie potrafił nikogo skrzywdzić, czego dowodem była jego postawa w obliczu tej trudnej sytuacji, w jakiej oboje się znaleźli. Miał nadzieję znaleźć takie wyjście, które by wszystkich zadowoliło.

Ocknęła się z zamyślenia i spostrzegła, że Malcolm nie spuszcza z niej wzroku. Przełknęła nerwowo ślinę.

– Dziękuję ci, Catharino, że tu przyjechałaś. Jestem szczęśliwy, że mogłem cię bliżej poznać, choć teraz o wiele trudniej przyjdzie mi znieść rozłąkę.

– Och, Malcolmie – żaliła się nieszczęśliwa.

Bezwiednie wziął ją w ramiona i przywarł ustami do jej warg. Dreszcz wstrząsnął jej ciałem. Chciała się uwolnić z jego objęć, ale on ją łagodnie przytrzymał. Uległa więc i z żarem, który ją samą zaskoczył, zarzuciła mu ramiona na szyję i odpowiedziała długim pocałunkiem.

Wreszcie niechętnie oderwali się od siebie.

– Powiedz – szepnął do głębi wzruszony, – Dasz mi dziecko?

– Tak – wyszeptała w odpowiedzi. – Jeśli tego pragniesz!

Uśmiechnął się.

– Chciałbym, by się to stało od razu, bo o niczym więcej nie marzę, jak spocząć w twoich objęciach, ale powinienem cię wpierw poprowadzić czystą do ołtarza.

Sama nie wiedziała, skąd wzięła się w niej taka odwaga, może to sprawiła namiętność, która rozpaliła w niej prawdziwy ogień, w każdym razie z zapartym tchem szepnęła:

– Nie musimy czekać do ślubu… Będę twoja, kiedy tylko zechcesz.

– Nie mów tak – ostrzegł. – Jestem za ciebie odpowiedzialny, ale boję się, że stracę głowę. Tak długo byłem samotny. Odkąd wyjawiłaś mi, kim jesteś, chodzę jak błędny. Jesteś taka pociągająca!

Catharina rozpromieniła się.

– No cóż, nie wiedziałam, ale chętnie posłucham takich wyznań.

– Zdaje się, że zwariowałem na twoim punkcie – wyznał z uśmiechem. – Od dawna już powinnaś być moją żoną.

– Kochany – szepnęła żałośnie w odpowiedzi. – Przez wszystkie te lata tęskniłam do ciebie, ale nie da się tego porównać z tęsknotą, jaką będę odczuwać teraz, gdy przyjdzie nam się rozstać.

– Ze mną będzie tak samo – odpowiedział z głęboką powagą.

Catharina wtuliła twarz w jego ramię, ale on uniósł jej głowę i długo patrzył w oczy. Potem przywarł mocno ustami do ust ukochanej. Cofnął się gwałtownie, przerażony siłą swego pożądania.

Ale było już za późno, rozpalił ich bowiem taki żar, że nie byli w stanie usłuchać głosu rozsądku.

Odnalazł na nowo usta dziewczyny i z niepohamowaną namiętnością całował jej szyję i twarz. Niecierpliwe dłonie sunęły w dół. Nie przestając całować ukochanej, chwycił ją na ręce i zaniósł do swego łóżka.

Catharina poczuła nagłą chęć ucieczki, ale kiedy położył się obok niej i delikatnie zaczął pieścić jej ciało, drżąc od powstrzymywanej tęsknoty, zamknęła oczy i uśmiechnęła się lekko. Objęła go i przyjęła z miłością.

Nie padło ani jedno słowo, nawet wówczas, gdy już spokojni leżeli w swych ramionach. W milczeniu chłonęli siebie i rozkoszowali się swą bliskością.

Wreszcie Malcolm pocałował Catharinę w czoło i wstał. Zamknął drzwi do garderoby na wszystkie kłódki i zamki.

– Dlaczego to robisz? – zapytała.

– Żeby ochronić mą tajemnicę – odpowiedział, odwracając się do ukochanej. – I żeby ochronić ciebie. Robiłem tak przez wszystkie te lata. Bo moja miłość jest dla ciebie niebezpieczna. Gdyby została odkryta, popadłabyś w niełaskę.

„W niełaskę?”

– Malcolm, czy ty naprawdę wierzysz w duchy? Wierzysz, że Agneta Järncrona straszy w Markanäs?

– Agneta? Ależ, Catharino, to jakieś stare bajdy. Daj spokój, mam dość zmartwień z żywymi!

A więc Elsbeth miała rację, to pani Tamara zastawiła sidła na Malcolma.

– Czy jest kłopotliwa? – zapytała ze współczuciem.

– Kłopotliwa? To dość łagodne określenie. Ona jest groźna! Chorobliwie mnie uwielbia i nie znosi rywalek. Sytuacja jest beznadziejna, nie mogę nic zrobić, bo ona ma takie same prawo jak ja, żeby tu mieszkać. Zresztą wolę ją cały czas mieć na oku, bo wiesz, Inez widziała, jak ona zabiła moją bratową.

Catharina wpatrywała się w niego rozszerzonymi źrenicami.

– Ale w takim razie nie pojmuję, dlaczego…

– Przecież to jeszcze dziecko. Co mamy zrobić? Wysłać ją do zakładu dla obłąkanych? Tamara by tego nie przeżyła,

– Ależ, Malcolmie, o kim ty mówisz, na miłość boską, o Elsbeth?

– Oczywiście, a myślałaś, że o kim? Kiedy ojciec umierał, przysiągłem mu, że pozwolę jej tu zostać, ze względu na Tamarę. Wówczas jednak nie zdawaliśmy sobie sprawy, że z nią jest tak źle…

Catharina, wstrząśnięta do głębi, tylko pokręciła głową.

– My też nie mogliśmy w to uwierzyć – powiedział Malcolm cicho. – Ale Inez, która jest jej opiekunką i pielęgniarką, zresztą bardzo oddaną, była świadkiem niejednego. Nie pozostaje więc nawet cień wątpliwości. Za każdym razem, gdy uczyni coś złego, zwala całą winę na ducha Agnety.

– Tak, słyszałam – wyjąkała Catharina.

– Ale czy potrafisz zrozumieć Tamarę, że mimo wszystko nie ma serca odesłać swego dziecka do zakładu?

– Rozumiem aż nazbyt dobrze. Kiedyś odwiedziłam taki zakład i nie zapomnę do końca życia tych biednych ludzi… Nie, nie obwiniam za to Tamary.

– Rozumiesz więc także, dlaczego nie mogłem cię tu sprowadzić. Gdyby Elsbeth wiedziała, kim jesteś, nie cieszyłabyś się długo życiem. Musiałem ukryć w tym tajemniczym schowku najdroższe memu sercu przedmioty i listy i postraszyć trochę dziewczynkę, że czasami wychodzi tędy duch Agnety. Wszystko to zakrawa na groteskę. Catharino! Nie wyjeżdżaj jutro – prosił w przypływie rozpaczy.

– Przecież to ty kazałeś mi wyjechać – przypomniała mu cicho.

– Ale teraz, po tym co razem przeżyliśmy, nie zniosę myśli o rozstaniu. Jutro wieczorem porozmawiam z Tamarą. Uświadomię jej, ile osób cierpi dlatego, że ona chce zatrzymać we dworze chorą córkę. Nie może oczekiwać ode mnie więcej wyrzeczeń. Chyba wolno mi trochę pomyśleć o dobru innych i o sobie samym.

Catharina nie wiedziała, co mu odpowiedzieć. Serce krajało się jej na myśl o biednej matce, choć rozumiała reakcję Malcolma.

Kilkunastoletnia Elsbeth zamknięta na resztę życia w zakładzie dla obłąkanych… Catharinie nie chciało się wierzyć, by to, co usłyszała, było prawdą. Nadal bardziej skłaniała się ku wersji o strasznej Agnecie, która czaiła się gdzieś w pałacowych zakamarkach, gotowa zniszczyć każdego, kto nie znajdzie u niej łaski.

ROZDZIAŁ IX

Malcolm odprowadził ją na górę. Przemknęli na palcach przez korytarz na schody prowadzące na poddasze. Dom trwał pogrążony w martwej ciszy. Catharina otworzyła drzwi swego pokoju i razem weszli do środka. Malcolm był trochę onieśmielony, nie zdarzyło mu się bowiem nigdy dotąd przekroczyć progu kobiecej sypialni. Bez słowa przytulił narzeczoną na dobranoc.

– Wiesz – szepnął po chwili z rozbawieniem w głosie. – Muszę przyznać, że doskonale sobie radziłaś w roli służącej, aczkolwiek od początku wydało mi się podejrzane, że Karin odznacza się taką kulturą i klasą.

Catharina, którą przepełniało uczucie szczęścia, zachichotała leciutko.

– Mam ci tak wiele do powiedzenia – ciągnął Malcolm. – Najchętniej w ogóle bym się z tobą nie rozstawał, ale niestety nie mogę tu zostać dłużej. Wiesz co? Jutro weźmiesz małego Joachima na spacer na pobliskie wzgórze. On od dawna o tym marzy.

– Ciii! – Catharina ostrzegawczo zakryła mu usta dłonią, a on pocałował ją czule. – Wiem, gdzie jest to wzgórze.

– W takim razie spotkamy się na szczycie. Tam będziemy mogli sobie swobodnie porozmawiać.

– Dobrze, a teraz wracaj do siebie, Malcolmie. Nie uchodzi, by służąca przyjmowała w swym pokoju dziedzica.

Roześmiał się. Tak trudno mu było odejść. Jeszcze jeden pocałunek i jeszcze jeden…

A na poddaszu stała nie zauważona przez nikogo kobieta. Na jej twarzy malowała się tak głęboka nienawiść, że może i lepiej, iż nikt jej w tej chwili nie oglądał. Opuściła ramiona i zacisnąwszy pięści, mamrotała pod nosem:

– Tak długo! Co on robi u tej dziwki? Zwykła służąca…

Kobieta ze zdenerwowania drżała na całym ciele.

– W końcu zdobyłam pewność! Na własne oczy się przekonałam! Już od dawna podejrzewałam, że chce go usidlić. Przeczucia mnie nie myliły. Ale poczekaj, ty dziwko, niedługo się będziesz radować swoją zdobyczą.

Drzwi się otworzyły i z pokoju wyszedł Malcolm.

– Zamknij dokładnie – szepnął i poczekał, aż dziewczyna zasunie zasuwkę. Potem, nie zauważywszy nikogo w pobliżu, wrócił do siebie.

Następnego ranka Catharina wydawała się sobie dziwnie odmieniona. Stała się dojrzałą kobietą, należała do mężczyzny, który miał do tego największe prawo. Czuła się tak, jakby jej ciało było świątynią.

– Jakaś ty dzisiaj rozpromieniona – zdziwiła się kucharka, gdy dziewczyna stawiła się do swych zwykłych obowiązków.

– Czy to nie cudowne, że wichura ucichła i wieje tylko lekki wiosenny wietrzyk?

– Och, prawda, prawda! Ale też przeżyliśmy nawałnicę!

Catharina wyjrzała na dwór. Wichura poczyniła w okolicy wielkie szkody. W parku leżały powalone dwa drzewa i wiele połamanych gałęzi. Chłopi sprzątali obejście. Między drzewami widać było zabudowania gospodarskie, ale po zagrodzie dla świń pozostało tylko puste miejsce.

Malcolma Catharina nigdzie nie dostrzegła. Uprzedzał, że prawie cały dzień spędzi poza domem. W blasku poranka dwór Markanäs wydawał jej się pełen niezwykłego uroku. Teraz bez chwili wahania zgodziłaby się tu zamieszkać, jednak kiedy zapadały ciemności, pojawiał się strach przed białą damą.

Catharina nalała wody do wiadra, wzięła szczotkę i skierowała się na górę. W holu jednak zatrzymała ją pani Tamara, która obrzucając dziewczynę lodowatym spojrzeniem zapytała:

– Czy to prawda, Karin, że w nocy przyjmowałaś gości w swoim pokoju?

O Boże, ratuj! modliła się w panice, ale nie dała po sobie poznać zdenerwowania. Z udanym oburzeniem, choć unikając bezpośredniej odpowiedzi, rzekła:

– Ależ, proszę pani! Jestem zaręczona i za nic w świecie nie zdradziłabym swego narzeczonego.

Pani Tamara obrzuciła ją spojrzeniem pełnym niedowierzania, ale powstrzymała się od komentarzy. Uprzedziła jedynie:

– Panna Elsbeth ma karę. Zabroniłam jej wychodzić z pokoju. Proszę, postaraj się być taktowna, kiedy będziesz u niej sprzątać!

– Oczywiście, proszę pani.

Pani Tamara odeszła z godnością. Zachowała się jak zwykle nienagannie, choć nie ulegało wątpliwości, że jest wytrącona z równowagi.

Catharina dygnęła i pośpiesznie oddaliła się w obawie przed kolejną burą.

Czyżby była zazdrosna? zastanawiała się. Ciekawe, czy wie, kto mnie odwiedził dziś w nocy? Zrobiło jej się nieprzyjemnie. Czy mamy z Malcolmem coś do ukrycia? Robimy przecież tylko to, do czego od dawna mieliśmy prawo. Co prawda, powinniśmy może poczekać na błogosławieństwo pastora, ale ostatecznie, czy tak wiele par staje przed ołtarzem z kryształowo czystym sumieniem?

Malcolm obiecał, że wieczorem przeprowadzi poważną rozmowę ze swą macochą. Catharina bardzo się tego obawiała. Po pierwsze, odczuwała przykrość na myśl, że z jej powodu małą Elsbeth czeka dożywotnia beznadziejna egzystencja w zakładzie dla obłąkanych. Po drugie, ciągle nie mogła uwierzyć, że to właściwie jeszcze dziecko zdolne jest aż do takiej perfidii.

Bardziej skłaniała się ku wersji o okrutnej Agnecie straszącej w pałacowych korytarzach.

Sprzątając, przystanęła koło drzwi zamkniętego pokoiku dziecinnego. Niech Bóg sprawi, bym mogła ożywić to pomieszczenie, pomyślała, kładąc dłoń na klamce. Tak bym pragnęła, aby nasze dzieci mogły wprowadzić się do tego słonecznego pokoiku i tu się bawić.

Ze zdziwieniem uświadomiła sobie, że już jej nie przeraża myśl o pozostaniu w Markanäs. Skoro Malcolm tu mieszka, może mieszkać i ona.

Dostrzegłszy w końcu korytarza pulchną sylwetkę panny Inez, pośpiesznie odsunęła się od drzwi. Ale siostra pani Tamary zdążyła zauważyć jej zainteresowanie.

– Co? Jesteś ciekawa? – spytała głosem nie całkiem pozbawionym sympatii.

– Trochę – przyznała Catharina, uśmiechając się z zakłopotaniem. – Zakazany owoc najlepiej smakuje.

– Prawda. To jest pokoik dziecinny – wyjaśniła Inez krótko. – Pewnie wiesz, jakie dzieci potrafią być zazdrosne o młodsze rodzeństwo. To była straszna tragedia. Niestety, zjawiłam się za późno.

Catharina udawała, że nie wie, o co chodzi, ale w głębi ducha doznała kolejnego wstrząsu. Czy to znaczy, że Elsbeth zabiła… Nie, to niemożliwe!

– Dziś ma karę – ciągnęła Inez. – Bardzo mi przykro, że wczoraj wieczorem zostałaś narażona na takie nieprzyjemności, Karin. Nie byłam dość czujna.

Catharina wpatrywała się w pannę Inez, która nie spuszczając z niej wzroku, zapytała mimochodem:

– A, prawda, słyszałam, jak pan Malcolm kilkakrotnie nazwał cię Catharina. Czy to twoje prawdziwe imię?

– Nie – odpowiedziała dziewczyna przytomnie. – Poprawiłam pana Malcolma, ale twierdził, że się przejęzyczył. Podobno jakaś jego znajoma nosi to imię.

Panna Inez pokiwała głową.

– Zgadza się. Zna jedną Catharinę. To znaczy zna i nie zna… – westchnęła ciężko. – Biedny człowiek! On chyba najbardziej się poświęcił.

W głębi serca Catharina przyznała jej rację.

W chwilę później uchyliła drzwi do pokoju Elsbeth. Nie zamknęła ich jednak, wchodząc do środka, a klucz wetknęła do kieszeni.

Dziewczynka siedziała przy oknie i podparłszy brodę, wyglądała na dwór.

– Czy to przyszła głupia Karin? – zapytała nie odwracając głowy.

– W każdym razie Karin – odpowiedziała Catharina.

– Przez ciebie do wieczora nie mogę stąd wychodzić – prychnęła.

Catharina nie zareagowała.

– Mówią, że byłam wczoraj niegrzeczna.

– Naprawdę? – Catharina na moment przerwała słanie łóżka. – Dlaczego?

– Mówią, że zeszłam do piwnicy, żeby ciebie przestraszyć. Wcześniej podobno wystraszyłam cię na schodach. Ale ja nic nie pamiętam.

Catharina nie odzywała się, widząc, że dziewczynka chce powiedzieć coś jeszcze.

– Nigdy nie pamiętam, kiedy zrobię coś złego.

Biedne dziecko! Ciekawe, czy to objaw choroby?

– W takim razie wcale nie jest pewne, że to panienka zrobiła – odrzekła ze spokojem.

Elsbeth odwróciła się i spojrzała na nią zapłakanymi oczami.

– Mnie się też tak wydaje – powiedziała. – Ale domyślam się, kto naprawdę ponosi za to winę.

– Kto?

Dziewczynka przyłożyła palec do ust i wyszeptała:

– Agneta Järncrona.

Catharina skłonna była jej wierzyć. Postanowiła trzymać stronę tego czasami nieznośnego, ale przecież dziecka.

– Ja też tak myślę – przyznała.

– Naprawdę? – dziewczynka westchnęła z ulgą, a może w poczuciu bezsilności. – Nikt mnie nie kocha.

– Ależ tak! Wszyscy panienkę kochają: mama…

– Mama? Ona uważa, że ma ze mną same kłopoty. Zależy jej jedynie na Malcolmie. Ugania się za nim, a potem złości się na mnie, że się tego domyślam. A ciocia Inez bez przerwy mi wymyśla. Pilnuje mnie jak strażnik więzienny! – I westchnąwszy znowu w bezgranicznym poczuciu osamotnienia, dodała po chwili: – Tylko Malcolm jest dla mnie miły. Kiedy dorosnę, wyjdę za niego za mąż.

Ponieważ Catharina nie zareagowała na jej słowa, z uporem ciągnęła swój wywód:

– Tak, zrobię to, mogę go poślubić, bo nie jesteśmy ze sobą spokrewnieni. On zresztą czeka, aż będę pełnoletnia.

– Skąd panienka o tym wie?

– Wiem! Był zaręczony z jakąś starą prukwą z Norrland, ale jej nie chciał. Wyrzucił wszystkie listy i podarunki, jakie od niej dostał. To znaczy, że nic go nie obchodziła. Zresztą skoro do tej pory się z nikim nie ożenił, to znaczy, że czeka na mnie!

– A ile panienka ma właściwie lat?

– Piętnaście.

Catharina westchnęła, w głębi ducha nie mogąc pozbyć się współczucia dla tego dziecka.

– Ciocia Inez uważa, że jestem niemądra, robiąc sobie nadzieje – powiedziała Elsbeth i wyjrzała przez okno. – Twierdzi, że wcale mu na mnie nie zależy, bo interesuje się kimś innym, Ale kim? Mamą? Przecież ona jest już stara i ma zmarszczki.

– Nieprawda, zmarszczek nie ma – zaprotestowała Catharina. – Myślę jednak, że kiedy nadejdzie pora, pan Malcolm sam dokona właściwego wyboru.

– Tak, w każdym razie zerwał z tą głupią babą z północy.

– A skąd panienka wie? i

– Sam mi kiedyś powiedział przy obiedzie. Mama i ciocia poparły jego decyzję. Powiedziały, że postąpił właściwie, bo mogłoby się źle skończyć, gdyby się z nią ożenił. Przyznałam im rację. Gdyby tu przyjechała, osobiście bym ją udusiła!

– Ależ, panienko Elsbeth?!

– Ech, żartowałam tylko. Często tak mówię. Kiedy mama urodziła dzieci, to nagadałam takich okropności, że wszyscy patrzyli na mnie z przerażeniem. To było nawet zabawne! Tylko że później bardzo się na mnie gniewali, twierdząc, że zrobiłam dzieciom krzywdę, ale ja zupełnie tego nie pamiętam.

– Ale przecież drugie dziecko urodziło się martwe – stwierdziła Catharina, drżąc na całym ciele.

– Nie, wypadło z wózka i umarło.

Catharina poczuła mdłości, szybko pochyliła się nad łóżkiem, by dokończyć ścielenie. Po chwili jednak powiedziała stanowczo:

– Nie wierzę, żeby panienka mogła to zrobić. Jestem pewna, że i tym razem przyłożyła się do tego Agneta Järncrona.

– Mnie się też tak wydaje.

Rozmowa z Catharina najwyraźniej przyniosła dziewczynce ulgę. Gdy sypialnia była już sprzątnięta, Elsbeth łaskawie pokiwała głową wścibskiej służącej. Catharina opuściła pokój przygnębiona. Zrozumiała, dlaczego najbliżsi postanowili roztoczyć nadzór nad dziewczynką w domu. Przecież ona kompletnie nie kontrolowała swego zachowania, nie pojmowała niczego. Czy byłaby w stanie zrozumieć, dlaczego rodzina wysłała ją do okropnego zakładu, w którym panowałby głód i smród, gdzie spotkałaby wyłącznie ludzi chorych psychicznie?

A dziś wieczorem Malcolm zamierza wydać na nią okrutny wyrok! Tylko po to, by Catharina mogła spokojnie żyć w Markanäs.

Serce ścisnęło jej się z bólu, dręczyły ją wyrzuty sumienia.

Wiedziała jednak, podobnie jak i Malcolm, że jeśli wyjdzie na jaw, iż to ona jest tą okropną babą z Norrland, Elsbeth znów uderzy, nie zdając sobie sprawy ze swego czynu.

Uporawszy się szybko z przedpołudniowymi obowiązkami, Catharina postanowiła wybrać się na krótki spacer. Do spotkania z Malcolmem i Joachimem na wzgórzu pozostało jeszcze kilka godzin.

Skierowała kroki do pobliskiego kościółka. Zamierzała wyjaśnić parę spraw związanych z pewną damą, której ponoć tam właśnie należało szukać.

Idąc w stronę kościoła Catharina widziała wokół ślady wichury. Na drodze leżały suche liście i gałęzie, a także słoma i deski z pozrywanych strzech okolicznych chat.

Nie było chłodno. Wiał łagodny wiosenny wietrzyk. Pomyślała o swych rodzinnych stronach. Ciekawe, czy śnieg już stopniał, czy też wciąż pokrywa ocienione zbocza. Nie tęskniła za domem, jeszcze nie. Zamierzała najpierw wyjaśnić do końca tajemnice Markanäs i znaleźć takie wyjście, które byłoby korzystne dla jego mieszkańców, także dla Elsbeth. Tylko czy dziewczynka kiedykolwiek ją zaakceptuje?

Wszystko się w Catharinie buntowało na myśl, że trzeba by tę małą umieścić w zakładzie. Ciągle nie mogła do końca uwierzyć w winę dziewczynki, mimo że fakty zdawały się na to wskazywać. Przychylała się raczej do irracjonalnej wersji, że winę za wszystko ponosi na wskroś zła Agneta Järncrona.

Ale Elsbeth może okazać się bardzo kłopotliwa, głównie z tego powodu, że tak bardzo jest zauroczona Malcolmem i myśli tylko o tym, że go kiedyś poślubi.

Zamyślona Catharina dotarła do kościółka z białego kamienia i nacisnęła klamkę drzwi wejściowych. Było otwarte, weszła więc do środka i rozejrzała się wokół. Kiedyś kościoły budowano w sąsiedztwie wielkich dworów. Jego mieszkańcy mieli zwykle własną ławkę tuż przy ołtarzu i kryptę, w której chowano zmarłych.

Jest! Catharina bez trudu odnalazła w bocznej nawie odgrodzone kratami zejście do podziemi, gdzie znajdowało się miejsce spoczynku przedstawicieli rodu Järncrona.

W pustej świątyni rozlegał się głuchy odgłos jej kroków. Catharina, ogarnięta naraz nieprzyjemnym uczuciem, zapragnęła, by prócz niej ktoś jeszcze był w kościele. Skoro jednak już znalazła się na miejscu, postanowiła wszystko dokładnie obejrzeć.

Podeszła do kraty i rozpoznawszy herb szlachecki Järncronów, pozbyła się ostatnich wątpliwości. Lekko szarpnięta kłódka dała się otworzyć bez trudu. Czy popełniam świętokradztwo, zakłócając spokój tego miejsca? pytała samą siebie. Niech się dzieje, co chce! Wchodzę.

W podziemiach zobaczyła ustawione trumny. Kiedyś zostaną tu umieszczone także szczątki Malcolma, pomyślała i odpędziła natychmiast tę przykrą myśl. Wieka trumien zdobiły podobizny zmarłych, na niektórych umieszczono czaszki, symbol ulotności ludzkiego życia. Catharina odczytywała tabliczki z imionami i datami. 1780 rok – zbyt późno, to nie może być trumna Agnety, 1701 – blisko…

Catharina zwolniła kroku, czując nagły dreszcz, i już wiedziała na pewno, że ciemna trumna jest tą, której szukała. Wzięła się w garść i podeszła bliżej. Z trudem odczytała wyryty napis: „Agneta Järncrona, 1608-1675”. A więc tutaj spoczywa ta okrutna dziedziczka.

Catharina zakryła dłonią usta, jakby chcąc powstrzymać słowa, które jej się cisnęły na usta, a potem nie bez pewnych oporów złożyła dłonie jak do modlitwy i wyszeptała:

– Kochana Agneto, błagam, okaż mi łaskę. Jeśli wszystko dobrze się ułoży i będę mogła wprowadzić się do Markanäs, chcę, byś wiedziała, że pragnę jedynie dobra i prawdy. Moim największym marzeniem jest uczynienie Malcolma szczęśliwym. Będę troszczyć się o dwór, o to, by zawsze panował tu porządek, będę czcić twą pamięć. Pozwól żyć mnie i moim bliskim w szczęściu i pokoju, a jeśli to możliwe, spraw, by mała Elsbeth odzyskała rozum.

W pośpiechu omal nie powiedziała: Amen, ale w porę uświadomiła sobie, że to nie jest modlitwa. Wyszła z krypty i uklękła przed ołtarzem, po czym używając prawie tych samych słów skierowała swe prośby do łagodnego, miłującego wszystkich ludzi Pana.

Kiedy opuściła świątynię, odurzył ją zapach wiosny.

Nadeszła pora obiadowa. Catharina czuła się trochę zakłopotana, podając do stołu. W jadalni był już Malcolm, ale nie rzucił nawet jednego spojrzenia w jej stronę. Pozwolono też zejść Elsbeth. Wyczuwało się napiętą atmosferę, tylko panna Inez rozprawiała swobodnie o zwykłych codziennych sprawach.

Pani Tamara z pobladłą twarzą odpowiadała monosylabami. Catharina domyślała się, że przejęła się tym, co poprzedniego wieczoru powiedziała jej siostra, że dłużej tak nie może trwać. Elsbeth jak zwykle była naburmuszona i okropnie grymasiła przy jedzeniu. Catharinę korciło, by nią solidnie potrząsnąć, i zdaje się, że nie ją jedną.

Ukradkiem popatrzyła na Malcolma. Te dłonie obejmowały ją i pieściły, te usta ją całowały.

Czy to możliwe? Teraz wydawał jej się taki obcy, taki nieprzystępny.

Ale przecież miał za sobą ciężkie chwile, a w perspektywie trudną rozmowę z macochą.

Wszyscy byli tacy podminowani. Właściwie Catharinie ulżyło, kiedy pani Tamara wybuchła gwałtownie:

– No nie, Karin! Trzeci raz podajesz drugie danie. O czym ty właściwie myślisz, dziewczyno?

Hmm… Gdyby wiedzieli…

Na twarzy Cathariny pojawił się pełen rozpaczy grymas. Malcolmie, prosiła w duchu, nie mów o niczym pani Tamarze! Nie chcę, by z mojej winy jej jedyne dziecko musiało opuścić ten dom.

Uczyńmy tak, jak proponowałeś. Weźmiemy cichy ślub w Sztokholmie, a ty tu wrócisz. Może kiedy urodzę dziecko, zechcesz nas zobaczyć. Ach, nie, prawda, mam uchodzić za wdowę…

Natychmiast jednak targnął nią gwałtowny żal… Nie, Malcolmie, nie mogę od ciebie odjechać. Jeszcze nie teraz, nigdy! Nic nie jest dla mnie ważniejsze, niż żeby być blisko ciebie…

ROZDZIAŁ X

Catharina i Joachim wspinali się pod górę ścieżką wijącą się stromo wśród brzóz. Co krok natykali się na powalone przez wichurę drzewa. Żal im ściskał serca, gdy patrzyli na delikatne pąki, które już nigdy nie rozwiną się w liście.

Poruszali się powoli, ponieważ chłopiec był dość słaby.

– Popatrz! – zawołał uszczęśliwiony. – Ile tu przylaszczek! Jak okiem sięgnąć rozpościera się błękitny dywan.

– Tak tu pięknie, że aż człowiekowi łzy się kręcą ze wzruszenia – odpowiedziała Catharina.

– Czuję dokładnie to samo – rozpromienił się chłopiec. – Doprawdy, wiele nas łączy, jesteśmy do siebie bardzo podobni, prawda?

– Rzeczywiście.

– Malcolm i ja także zgadzamy się w wielu sprawach, ale to zrozumiałe. Przecież to mój starszy brat.

Catharina przystanęła gwałtownie, zaszokowana tym, co usłyszała.

– Co takiego?

Joachim przestraszony chwycił ją za rękę i przyciągnął do siebie.

– Mam przykazane, by nikomu o tym nie mówić. Ale jesteś dla mnie taka miła i tak mi się jakoś wymknęło. Nikomu tego nie powtarzaj, dobrze?

– Oczywiście, że nie!

Powoli wspinali się coraz wyżej. Między skałami zieleniła się wiosenna trawa, ale Catharina straciła zainteresowanie pięknem przyrody.

Joachim jest bratem Malcolma! myślała. Teraz rozumiem, dlaczego chłopiec jest otoczony taką opieką.

– Ale dlaczego nie mieszkasz w pałacu? – zapytała, ciągle nie mogąc otrząsnąć się ze zdumienia.

– Nie mogę. Gdyby ona się dowiedziała, groziłoby mi niebezpieczeństwo.

Nagle Catharina doznała olśnienia. Na pewno ojciec Malcolma miał romans z żoną zarządcy, a pani Tamara nie zgodziła się, by dziecko z tego związku zamieszkało z nią pod jednym dachem. No, cóż, poniekąd można ją zrozumieć. Ale żeby tak nienawidzić Bogu ducha winne dziecko?

Catharina nareszcie zrozumiała przyczynę częstych wizyt Malcolma w chacie zarządcy. Oczywiście chciał spotykać się ze swym młodszym bratem. Ale jak wytłumaczyć odwiedziny pani Tamary? Może próbowała uciszyć wyrzuty sumienia, dbając, by chłopiec nie cierpiał niedostatku?

A jeśli zamierzała zrobić chłopcu krzywdę? Niemożliwe, pani Tamara?

Catharina przypomniała sobie poranek, kiedy po raz pierwszy zobaczyła Malcolma spacerującego z chłopcem po parku. Wtedy w pałacu nie było nikogo, bo pani Tamara wraz z siostrą i córką pojechały do pastora.

Nagle dziewczynę poraziła pewna myśl. Elsbeth w swej naiwności wyznała, że ojca Malcolma dotknęła klątwa ciążąca nad Markanäs. Niewykluczone jednak, że to Tamara zabiła swego męża, kiedy wyszła na jaw jego niewierność…

Nie, to zbyt daleko idące podejrzenia. Przecież pani Tamara jest taką wytworną damą… ale bije od niej chłód… Czy ona zagraża chłopcu? Czy to ona nie może o niczym się dowiedzieć?

W dole za plecami usłyszeli wołanie.

– Hej! – zabrzmiał cienki głosik. – Mogę iść z wami?

Odwrócili się i w oddali ujrzeli jasną czuprynę Elsbeth.

– Oczywiście! – odkrzyknęła Catharina, ale nagle obleciał ją strach.

Jak ja sobie poradzę? pomyślała w duchu. A poza tym, czy w takiej sytuacji będziemy mogli z Malcolmem swobodnie porozmawiać? Coś wymyślimy, pocieszała się. Może wyślemy dzieci, żeby nazrywały przylaszczek? Co prawda zakrawa to trochę na egoizm, ale kiedyś wreszcie muszę pomyśleć o sobie.

Elsbeth.” Catharinie ciągle trudno było uwierzyć w to, co usłyszała o dziewczynce. Piętnastoletnie dziecko, którego rozwój z tych czy innych powodów został zahamowany, a równocześnie niebezpieczna zazdrośnica, która tak ubóstwiała Malcolma, że gotowa była pozbyć się każdego, kto stał jej na drodze. Nie, to niemożliwe. Na pewno zaszła jakaś pomyłka!

Zatrzymali się i poczekali na Elsbeth, która ubrana na biało wyglądała jeszcze bardziej dziecinnie niż zwykle. Spoglądała niewinnie swymi błękitnymi oczami, a na domiar wszystkiego ssała kciuk. Kolana i łokcie miała poplamione na zielono od trawy. Zdawała się być bardzo onieśmielona, więc Catharina uśmiechnęła się do niej ciepło, mimo że w głębi ducha marzyła o tym, by dziewczynka sobie poszła.

– Dokąd się wybieracie? – wysepleniła Elsbeth.

– Na szczyt – odpowiedział jej Joachim, ściskając Catharinę za rękę, jakby się czegoś panicznie lękał.

Dziewczynka popatrzyła z wyrzutem.

– Jak śmieliście wybrać się bez mojej wiedzy?

– Ja… – Catharina, zaskoczona tonem Elsbeth, straciła rezon i nie wiedziała, co odpowiedzieć.

– E tam, nie tłumacz się! I tak wiem. Na pewno znowu mama chciała mnie pozbawić odrobiny przyjemności.

Ale oto ku bezgranicznej uldze Cathariny na drodze ukazała się panna Inez.

– Elsbeth! – wołała zadyszana. – Znowu wyszłaś bez pozwolenia!

Catharina miała ochotę uścisnąć tę nieco sztywną w obejściu kobietę, która poświęciła się całkowicie opiece nad dziewczynką.

Wspólnie pokonali ostatni odcinek drogi na szczyt wzgórza i zatrzymali się na skalnej krawędzi nad urwiskiem.

Catharina zadrżała spojrzawszy w dół i poczuła przypływ wdzięczności dla panny Inez, że jest z nią i mocno trzyma Elsbeth za rękę. Nie przypuszczała, że będzie tu tak wysoko i tak stromo. Właśnie w takich miejscach w epoce wikingów spychano w dół ludzi starych i chorych, pozwalając im odejść szybko i godnie, nie dopuszczając, by stali się ciężarem dla rodziny. Ten, kto skoczył w przepaść, mógł być pewien, że po śmierci trafi do Walhalli, raju wikingów.

– Niesamowite – zachwycał się Joachim wyraźnie podekscytowany. – Stąd widać całe Markanäs. Tam jest moja chata, a tam wasz pałac. Ależ on wielki!

– A co, zazdrosny? – spytała Elsbeth, wyraźnie szukając zaczepki.

– Nie – odparł spokojnie. – Mnie jest dobrze u taty i mamy.

Catharina nie posiadała się ze zdumienia, że chłopiec z taką konsekwencją potrafi utrzymywać w tajemnicy swoje pochodzenie. Nawet Elsbeth nie wiedziała, że w jego żyłach płynie krew Järncronów.

Inez odwróciła się w stronę płaskowyżu i zagadnęła Elsbeth zachęcająco:

– Popatrz, ile dzwoneczków i złocieni! Chodźmy tam!

Dziewczynka pobiegła we wskazanym kierunku, a w ślad za nią podążyła opiekunka.

To niewiarygodne, pomyślała Catharina po raz nie wiadomo który. Jaka ona dziecinna! Czy to możliwe, że potrafi tak udawać?

Z miejsca, w którym stała z Joachimem, roztaczał się malowniczy widok. W milczeniu chłonęli piękno krajobrazu. Nagle w dole Catharina dostrzegła sylwetkę Malcolma, który wołał coś do niej wymachując rękami. Jednak ze sporej odległości, jaka ich dzieliła, nie sposób było nic usłyszeć. Słowa rozpływały się w powietrzu.

Wiem, że Elsbeth jest tutaj, odpowiadała mu w myślach dziewczyna, przypuszczając, że tę właśnie wiadomość usiłuje przekazać jej ukochany. Na szczęście przybyła także panna Inez i pilnie strzeże małej. Zabrała ją gdzieś na bok, więc nic mi nie zagraża.

Rozmawiając tak w duchu z Malcolmem, Catharina zauważyła, że od strony pałacu zbliża się do niego jakaś kobieta. Biegła, jakby gonił ją sam diabeł. Dopiero po chwili zorientowała się, że to pani Tamara. Z daleka wyglądało to dość zabawnie. Można było odnieść wrażenie, że Elsbeth nie bez racji zarzuca matce, iż spragniona miłości nie panuje nad swymi zmysłami i ugania się za Malcolmem.

Nagle Catharina za plecami wychwyciła lekki chrzęst kamieni. Bezwiednie odwróciła się i krzyknęła przerażona na widok rozpędzonej kobiety, która z wyciągniętymi rękami i morderczym błyskiem w oku kierowała się ku niej i Joachimowie jakby chciała ich oboje strącić w przepaść.

Catharina instynktownie odepchnęła chłopca na bok i rzuciła się za nim. Silny ból przeszył jej ramię aż po obojczyk. Kątem oka dostrzegła, że Joachim stracił równowagę i z krzykiem osuwa się w dół. Nie namyślając się ani chwili podała mu rękę, której chłopiec uczepił się rozpaczliwie. Wykazała przy tym duży refleks, drugą ręką przytrzymując się niskiego krzewu, jednego z nielicznych porastających stromą skalną krawędź.

Tymczasem rozpędzona napastniczka napotkawszy pustkę nie zdołała się zatrzymać. Z przeraźliwym krzykiem runęła w dół i rozbiła się o skały.

Catharina leżała wychylona poza skalną krawędź, kurczowo trzymając wiszącego nad przepaścią chłopca. Nie miała siły wciągnąć go na górę, ale za nic w świecie nie zwolniłaby uścisku.

– Elsbeth, ratunku! Pośpiesz się! – krzyknęła. – Joachimie, wytrzymaj! – prosiła chłopca. – Zaraz nadejdzie pomoc. Nie patrz w dół!

Nic nie odpowiedział, tylko jęknął zatrwożony, ale spoglądał jej prosto w oczy z ufnością.

– Trzymam cię mocno – uspokajała go. – Musimy poczekać.

W rzeczywistości jednak czuła, że dłoń, którą chwyciła się zarośli, ześlizguje się niebezpiecznie.

Modliła się, żeby korzenie okazały się dostatecznie silne, by krzak wytrzymał ciężar dwóch osób. Pragnęła tego ze względu na Joachima, który doznał w swym życiu tyle zła…

Wreszcie pojawiła się Elsbeth.

– Oj, co wy robicie? – spytała zdziwiona.

– Elsbeth, połóż się na brzuchu i chwyć mnie za kostki – jęknęła Catharina. – Trzymaj mnie z całych sił. Zaraz przyjdzie tu Malcolm i twoja mama.

Dziewczynka posłusznie zrobiła to, o co ją proszono. Ścisnęła Catharinę tak mocno, że omal nie zdrętwiały jej stopy.

– Gdzie ciocia Inez? – zapytała.

Lepiej powiedzieć prawdę, pomyślała Catharina i odrzekła:

– Spadła w przepaść.

– Oj…

Przez dłuższą chwilę trwała cisza. Wreszcie dziewczynka odzyskała mowę.

– Zresztą, wszystko mi jedno. I tak miałam jej dość. Ciągle tylko straszyła mnie okrutną Agnetą.

– Jak to? – pytała zaskoczona Catharina.

– Mówiła, że duch Agnety zabił wiele ludzi i że muszę uważać, żeby i mnie to nie spotkało. Ciocia potrafi napędzić strachu!

O Boże, kiedy oni przyjdą? zastanawiała się zdesperowana Catharina. Czy naprawdę ten szczyt wznosi się tak wysoko?

Pot perlił się jej na czole, a spocone dłonie jej i Joachima ślizgały się niebezpiecznie.

W końcu od strony płaskowyżu rozległ się odgłos szybkich kroków.

– Boże drogi – wymamrotał Malcolm. – Catharino, błagam cię, nie rozluźnij teraz uścisku!

Muszę wytrzymać jeszcze tę krótką chwilę, powtarzała dziewczyna w myślach.

Malcolm ułożył się obok niej i chwyciwszy Joachima pod ramię, wciągnął go powoli na górę.

Nadbiegła pani Tamara i rzuciła się ku chłopcu, by go przytulić i ucałować.

– Mój synku, mój mały synku! – szlochała.

Malcolm tymczasem pomógł wstać Catharinie, która oszołomiona wlepiła wzrok w swą chlebodawczynię.

– Synku? – powtórzyła zdumiona. – Sądziłam, że Joachim jest synem ojca Malcolma!

– Bo jest! I moim także. To o nim rozpowiadaliśmy wokół, że urodził się martwy. Byliśmy zmuszeni tak postąpić, żeby zapewnić mu bezpieczeństwo. Dziękuję, Karin, że go uratowałaś. Z całego serca dziękuję.

– Ona ma na imię Catharina, mamo. To właśnie z nią byłem od lat zaręczony.

– Ależ, Malcolmie – wyrwało się pani Tamarze, a w jej oczach błysnął strach. – Jak mogłeś ją tu sprowadzić? Sam widzisz, co się stało!

– Malcolm mnie tu nie ściągał, przyjechałam na własną rękę – wtrąciła Catharina. – Ale, proszę, odłóżmy ten temat na później.

Pani Tamara cicho popłakując podeszła do Elsbeth i uścisnęła ją serdecznie.

– Moja dzielna córeczka! Pomogłaś ich uratować. Czy wybaczysz nam?

– A co ja mam wam wybaczać? – zdumiała się dziewczynka.

– Nie docenialiśmy ciebie – odparł dyplomatycznie Malcolm. – Jesteś znacznie lepsza, niż nam się zdawało.

A potem zwrócił się ponownie do Tamary:

– Mamo, nie musisz tam iść. Jeśli chcesz, załatwię to sam. Sprowadzę pastora i kilku mężczyzn. Wiesz, Catharino – zwrócił się do narzeczonej. – Tamara zorientowała się, że Elsbeth poszła za wami, i natychmiast wysłała po nią Inez. Ta zaś tak się śpieszyła, że zapomniała zamknąć drzwi od swego pokoju. Mama weszła do środka i zainteresowała ją wsunięta do połowy pod poduszkę moja dawno zaginiona fotografia. Na stole zaś leżał otwarty pamiętnik. Przeczytała zaledwie kilka zdań, ale to wystarczyło, by wszystko stało się dla niej jasne. Wybiegliśmy za wami jak szaleni, przerażeni myślą, że znów może przytrafić się nieszczęście…

Pani Tamara przytakiwała, a potem chwyciła za ręce Elsbeth i Joachima.

– Chodźcie, dzieci! Nareszcie będę mogła mieć was oboje w domu. I wiecie co? Catharina, którą tak lubicie, także zamieszka z nami. Zostanie żoną Malcolma. W Markanäs będzie nas teraz pięcioro!

Elsbeth rozszerzyła oczy ze zdumienia.

– Karin wyjdzie za mąż za Malcolma? – zapytała przeciągle i popatrzyła badawczo po twarzach obecnych.

– To ja jestem tą głupią starą babą z Norrland – oświadczyła Catharina.

Dziewczynka z trudem przełknęła zasłyszaną nowinę.

– Mamo! – odezwała się w końcu. – Przecież ciocia Inez twierdziła, że to ty uganiasz się za Malcolmem.

– A więc to ona! – powtórzyła Tamara, przymykając oczy. – Elsbeth, zapewniam cię, że nigdy się nie „uganiałam” za Malcolmem. Przecież on jest moim pasierbem, a twoim przybranym bratem!

– To znaczy, że nigdy się ze mną nie ożenisz, Malcolmie? – zapytała Elsbeth drżącymi ustami.

– Jakże bym mógł? – uśmiechnął się do dziewczynki. – Przecież ty nie jesteś dla mnie. Kiedy dorośniesz, będę już stary. Gdzieś czeka na ciebie jakiś miły i przystojny młodzieniec, który przybędzie tu, by poprosić o twą rękę.

Dziewczynka zamilkła, jakby rozważając przedstawioną jej wizję przyszłości. Wreszcie stwierdziła:

– Ale bądź świadomy, że Karin, to znaczy Catharina, jest strasznie powolna w sprzątaniu!

Te słowa ostatecznie udowodniły wszystkim, że Elsbeth pogodziła się z porażką. A kiedy po chwili zapytała, jak wygląda ten jej przyszły narzeczony, wszyscy wybuchnęli gromkim śmiechem.

Tylko w oczach pani Tamary gościł smutek. Wszak Inez była jej rodzoną siostrą.

Wieczorem Malcolm, Tamara i Catharina siedli w salonie, żeby porozmawiać.

– Przeczytałam cały pamiętnik – powiedziała zmęczonym głosem pani Tamara. – Okazuje się, ze Inez ponosi winę za wszystkie czyny, które przypisywaliśmy Elsbeth.

– Zdaje się, że ona sama kierowała podejrzenia na dziewczynkę, prawda? – wtrąciła Catharina.

– Tak! Wielokrotnie zapewniała, że była świadkiem zbrodni popełnionych przez Elsbeth. Właściwie oprócz jej słów nie mieliśmy innych dowodów, a mimo to wierzyliśmy jej.

– Najpierw Inez zabiła mojego ojca – wyjaśniał Catharinie Malcolm. – Nie mogła znieść tego, że jej siostra jest szczęśliwa. W tym czasie Tamara oczekiwała trzeciego dziecka. Chyba właśnie wtedy ulegliśmy całkowicie sugestiom Inez. Przypomniała nam nieoczekiwaną śmierć dwuletniej córeczki mojego ojca i Tamary. Powiedziała, że zanim się to zdarzyło, Elsbeth była przez chwilę sama z młodszą siostrzyczką. Zazdrość o młodsze rodzeństwo nie jest zjawiskiem wyjątkowym, a pięcio- czy sześcioletnia wówczas Elsbeth bardzo często demonstrowała wrogość wobec małej istoty, która odebrała jej pozycję jedynaczki. Mimo to nie chcieliśmy przyjąć do wiadomości sugestii Inez. Ale ona ogromnie strapiona przekonywała nas, że nie jest do końca pewna, czy mój ojciec zmarł naturalną śmiercią. Wtedy przeraziliśmy się nie na żarty, a kiedy na dodatek któregoś dnia znaleźliśmy wyrzuconego z łóżeczka na ziemię maleńkiego Joachima, który doznał wówczas uszkodzenia kręgosłupa, nie mieliśmy odwagi go zatrzymać.

W tym samym czasie żona zarządcy urodziła martwe dziecko, więc jej powierzyliśmy niemowlę. Rozgłosiliśmy, że chłopiec urodził się martwy.

– Ale Inez musiała przecież o tym wiedzieć?

– Nie, nic jej nie powiedzieliśmy, że dziecko przeżyło upadek. Spędzała tyle czasu z Elsbeth, że baliśmy się, iż może przypadkowo się zdradzić. I dzięki Bogu, że tak się stało.

– Ale jak w ogóle mogliście uwierzyć w taki absurd, że dziecko zabiło twego ojca, Malcolmie?

– No cóż, Elsbeth przywykła do tego, że miała matkę tylko dla siebie. Mój ojciec był więc dla niej groźnym rywalem. Poza tym Inez wyznała nam, że widziała, jak mała wsypała mu do jedzenia trutkę na szczury.

Catharina poczuła ucisk w dołku. Doprawdy, pomyślała, ta kobieta musiała być psychicznie chora, opętana zazdrością i nienawiścią w stosunku do tych, którym powodziło się lepiej.

– Potem na kilka lat zapanował spokój – ciągnął swą opowieść Malcolm. – Ale my czuliśmy się, jakbyśmy siedzieli na beczce prochu. Kontrolowaliśmy z Tamarą każdy krok Elsbeth. Kiedy więc Inez z własnej woli zadeklarowała się, że przejmie nadzór nad dziewczynką, byliśmy szczęśliwi. Tamara doczytała się w pamiętniku, że Inez pragnęła w ten sposób zapewnić sobie możliwość zamieszkania na stałe blisko mnie. Okazuje się, że żywiła dla mnie wielką namiętność.

Malcolm wzdrygnął się, wypowiadając te słowa, co Catharina doskonale rozumiała. Zaraz jednak podjął urwany wątek:

– Potem ożenił się mój brat. Inez nie zaakceptowała jego wybranki i w trzy dni po ślubie moja bratowa zabiła się, spadając ze schodów. Inez twierdziła, że to sprawka Elsbeth, ale mój brat oznajmił głośno, że ma pewne podejrzenia. Zaraz po tym popełnił samobójstwo w dość zagadkowych okolicznościach. Potem znowu na jakiś czas ucichło. Pilnowaliśmy Elsbeth i dziękowaliśmy niebiosom, że Inez z takim poświęceniem strzeże małej, nawet na moment nie spuszczając jej z oczu. Jak mogliśmy być tacy ślepi? Dlaczego jej wierzyliśmy?

– No cóż, Elsbeth nie jest taka jak jej rówieśnice – przyznała w zamyśleniu Catharina.

– Tak – zgodziła się Tamara. – Nie rozwija się prawidłowo, trzeba spojrzeć w oczy bolesnej prawdzie. A przy tym przeżywa teraz trudny wiek.

– To zrozumiałe – wtrąciła Catharina. – Pamiętam, że kiedy miałam piętnaście lat, wszystko wydawało mi się strasznie trudne. W gruncie rzeczy zaczynam rozumieć, dlaczego wcześniej nie przejrzeliście Inez. Mnie samej, w końcu osobie postronnej, ona także wydawała się godna zaufania i podziwiałam ją za to, że z takim oddaniem pilnuje Elsbeth.

Malcolm ukrył twarz w dłoniach i westchnął:

– Gdybym wiedział, kto naprawdę dopuścił się tylu morderstw, dawno już bylibyśmy małżeństwem. Inez przekazałbym bez wahania organom sprawiedliwości. Ale przecież nie mogłem oddać do zakładu dla obłąkanych jedynej córeczki mojej macochy. Serce nam się krajało, wzięliśmy więc z Tamarą na swoje barki ciężki obowiązek dozoru nad nią, byleby tylko uchronić ją przed straszną egzystencją w takim okropnym miejscu. Kiedy w tego typu instytucjach nauczą się traktować chorych nieszczęśników jak ludzi? Nie zdawałem sobie sprawy, Catharino, jaką cenę za moją decyzję płacisz ty i twoje siostry.

– Wszystko to moja wina – powiedziała z żalem w głosie Tamara. – Ale ja wciąż się wahałam. Omal całkiem nie oszalałam z tego zmartwienia. A przy tym odczuwałam straszne wyrzuty sumienia wobec Joachima. Tłumaczyłam sobie jednak, że dzięki temu chłopiec żyje i nie dzieje mu się krzywda, a ja mogę go często widywać. Uważałam, że nie mogę oddać Elsbeth pod opiekę obcym ludziom. Ach, jaki straszny popełniłam błąd. Catharino i Malcolmie, czy wy i wasze dzieci kiedykolwiek zdołacie mi wybaczyć?

– Doskonale wszystko rozumiemy – łagodnym głosem zapewniała Catharina. – Wiele o tym myślałam. Zastanawiałam się, co bym zrobiła, gdyby moje dziecko… nie, nie mogę nawet mówić o tym… Tak więc Inez domyśliła się w końcu, że coś jest między nami, Malcolmie?

– Cały dom huczy od plotek, że spędziłeś noc w pokoju Cathariny – rzekła surowo Tamara.

Malcolm pokiwał głową zakłopotany.

– Pewnie Inez podsłuchała, że umówiliśmy się na wzgórzu. Wydaje mi się, że już wcześniej żywiła jakieś podejrzenia w stosunku do Joachima. Tak często odwiedzaliśmy go ja i jego matka.

– O, tak! – pokiwała głową Tamara. – Przeczytałam jej notatki i muszę przyznać, że nigdy jeszcze nie spotkałam się z równie obrzydliwą lekturą. Nie chcę wchodzić w szczegóły, ale zgadza się to, o czym mówiłeś, Malcolmie. Inez traktowała mnie jako swoją własność, ale równocześnie chorobliwie mi wszystkiego zazdrościła. Nie mogła więc znieść, bym pod jakimkolwiek względem miała nad nią przewagę. Poza tym kochała się do szaleństwa w Malcolmie i wydawało jej się, że z wzajemnością. Wiesz, Catharino, nigdy dotąd nie czytałam tylu obscenicznych zwrotów, jak te, których używała snując swe fantazje na jego temat. Sądziła, że to przeze mnie Malcolm nie wyznaje jej swych uczuć. Podejrzewała, że coś mnie z nim łączy… Buntowała Elsbeth przeciwko mnie, wmawiając jej, że narzucam się Malcolmowi. Prawda jest natomiast taka, że zawsze starałam się jak najlepiej zastąpić mu matkę i traktowałam go jak rodzonego syna.

– Doceniałem to – uśmiechnął się ciepło Malcolm.

Catharinie przypomniała, się kartka z nieprzyzwoitymi rysunkami, którą Inez znalazła w pokoju Elsbeth pierwszego ranka, kiedy podjęła pracę służącej. „Nieznośne dziewuszysko” – mruknęła wtedy pod nosem. Najprawdopodobniej jednak sama upuściła niechcący tę kartkę, gdy kucnęły przy piecu.

– A co z Agnetą? Czy tę historię o duchach także wymyśliła Inez?

– Oczywiście! Słyszała gdzieś jakieś stare bajdy o okrutnej dziedziczce, powtórzyła je Elsbeth i pozwoliła, by dziecko rozgłosiło wszem i wobec tę bzdurę o duchu Agnety. O ile mi wiadomo, nikt nigdy nie natknął się na białą damę tu w pałacu – uśmiechnęła się Tamara.

– Oczywiście – potwierdził Malcolm. – W Markanäs nie ma żadnych duchów!

– Całe szczęście – westchnęła Catharina i dodała: – Krótko mówiąc, tam na wzgórzu Inez zamierzała upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu? Pozbyć się Joachima i mnie?

– Tak – odpowiedziała Tamara. – Zresztą jak wynika z jej zapisków, była także zazdrosna o bratową Malcolma. Pragnęła zachować wszystkich mężczyzn dla siebie. Ale kiedy brat Malcolma nabrał podejrzeń, zdecydowała, że i on musi zginąć. Wszystko w najdrobniejszych szczegółach opisała w pamiętniku. Jak podburzała Elsbeth przeciwko Joachimowi, jak podłożyła piłkę pod portretem Agnety Järncrony, jak nastraszyła Catharinę, zostawiając otwarte drzwi do sali balowej, i jak obwiniła Elsbeth za wypadek Cathariny na schodach i w piwnicy. Nie, nie mogę o tym dłużej rozmawiać. Zbyt wielki sprawia mi to ból.

– Teraz wszystko się zmieni, mamo – pocieszył ją Malcolm, przytulając Catharinę, która poczuła się od razu bezpiecznie i tak błogo…

Kiedy nadeszło lato, w Borg odbyło się huczne wesele. Wszystkie cztery córki właściciela kopalni stanęły w tym samym dniu na ślubnym kobiercu. Elsbeth i Joachim razem z innymi dziećmi z rodziny zajęli miejsce w orszaku drużbów, z czego byli niesłychanie dumni.

Ciotka Aurora niczym dobra wróżka, która doprowadziła do szczęśliwego finału, nie kryła swego zadowolenia i osobiście czuwała, by uroczystość odbyła się bez najmniejszych zakłóceń.

Wszystkie cztery panny młode wyglądały jednakowo pięknie, ale oczy żadnej nie promieniały takim blaskiem jak Cathariny. Nie przejmowała się wcale tym, że pierwsze dziecko urodzi się w osiem miesięcy po ślubie. Ostatecznie ogłoszą, że dziecko jest wcześniakiem. Nie oni pierwsi, nie ostatni!

Elegancki powóz wiózł do Markanäs nowożeńców, Tamarę i jej dwoje dzieci.

W drodze Elsbeth rozmarzyła się, wyobrażając sobie własny ślub.

Catharina promieniała. Zarządca z żoną zgodzili się na przeprowadzkę Joachima do pałacu. Mieli przecież swoje dzieci, a poza tym wiedzieli, że nie stracą chłopca z oczu.

– Nareszcie pokój dziecinny ożyje! – westchnęła Catharina uszczęśliwiona.

– O, mam nadzieję, że urodzą się wam dzieci. Markanäs jest spragnione dziecięcego szczebiotu – powiedziała Tamara.

– O, na pewno… – zaczęła Catharina i urwała gwałtownie.

Tamara uniosła swe piękne brwi.

– Jakże to, Malcolmie? – spytała chłodno, ale w jej oczach błysnął wesoły ognik.

– Mam tylko dwa życzenia – zaczęła Catharina i przytrzymała się mocno, gdyż powóz podskoczył na wyboju

– Jakie?

– Czy moglibyśmy usunąć z sali balowej pewien portret?

– Chętnie to uczynię – oznajmiła Tamara. – Gdziekolwiek bym stanęła, czuję na sobie okropne spojrzenie Agnety. Ale co zrobimy z tym obrazem?

– Spalimy – zadecydował Malcolm. – Przecież to nie jest żadne dzieło sztuki. Po co ma wprowadzać niepokój? Moim zdaniem nie należy pielęgnować niedobrych wspomnień z historii rodu. Lepiej niech znikną w mroku zapomnienia. A wracając do rzeczy, Catharino, pragnę zamówić u pewnego znakomitego artysty malarza twój portret. O ile, naturalnie, się zgodzisz. Nie ma najmniejszego ryzyka, że ktoś kiedykolwiek w przyszłości go spali.

– Dziękuję, Malcolmie! Z przyjemnością będę pozować – powiedziała onieśmielona. – Zapewniam was, że nie zamierzam wpatrywać się w malarza, by nikt nigdy nie czuł się prześladowany przez mój wzrok.

– To i tak niemożliwe – roześmiał się Malcolm i objął czule swą żonę. – A jakie jest twoje drugie życzenie?

– Mam nadzieję – rzekła przytulając się do niego – że zwolnisz mnie z obowiązku wstawania codziennie o godzinie wpół do piątej rano.

Jej słowa wywołały gromki śmiech. Tak, dla Markanäs nadchodziły nowe czasy.

Margit Sandemo

***

Content

Margit Sandemo
Tajemnice Starego Dworu

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

Margit Sandemo