Albert Cornelis Baantjer

De Cock en de ganzen van de dood

1

‘De oude man was dood… morsdood. Hij viel om toen ik hem aanraakte. Het was als een nachtmerrie, een boze droom. Ik wilde gewoon niet geloven dat hij dood was.’ De jongeman gesticuleerde heftig met beide handen. ‘Ik was bang… ik ben altijd al bang geweest dat er nog eens iemand onder mijn handen zou sterven.’

De Cock keek Igor Stablinsky aan en grinnikte spottend. Hij schudde zijn hoofd.

‘Dat begrijp ik niet.’

De jongeman aarzelde. Zijn tong gleed langs zijn bovenlip en op zijn voorhoofd danste een denkrimpel.

‘Dat begrijp je niet?’ vroeg hij onzeker. In zijn stem trilde argwaan en ongeloof.

De Cock hield zijn blik strak op hem gericht. Van zijn brede gezicht vol diepe plooien was plotseling alle expressie verdwenen. ‘Je was niet bang, Igor,’ sprak hij met een cynische ondertoon. ‘Je was helemaal niet bang toen je Samuel de Leeuw met je breekijzer zijn hersenpan indeukte. Waarom ook? Je had niets te vrezen. De oude Samuel zat in zijn stoel te dutten. Met zijn rug naar je toe. Hij had je niet gezien, Igor. En hij was te doof om je te horen aankomen.’

Igor Stablinsky sprong wild overeind. Zijn gezicht zag rood en zijn neusvleugels trilden.

‘Ik heb hem niet doodgeslagen!’ Hij schreeuwde luid. ‘Hoor je me! Ik heb hem niet doodgeslagen. Ik niet! De oude zat al dood in zijn stoel toen ik binnenkwam.’

De Cock keek mild grijnzend omhoog. Hij wist uit vroegere verhoren hoe taai de jonge Igor Stablinsky was. Hoe hij steeds, tegen alle bewijzen in, zijn onschuld bepleitte. Vaak fel, bijna overtuigend.

‘Hoe vaak moet ik nog naar dat verhaaltje van je luisteren,’ sprak hij gelaten. ‘Tienmaal? Twintigmaal? Ik word er zo moe van. Wanneer kom je nu eindelijk met de waarheid?’

Igor Stablinsky kneep zijn lippen samen.

‘Dat is de waarheid,’ siste hij. ‘De echte, pure waarheid. De man was dood… dat zei ik toch.’ Hij liet zich weer in zijn stoel zakken en veranderde van toon.

‘Wat wil je dan van mij horen?’ vroeg hij smalend. ‘Een leugen? Moet ik je vertellen dat ík de man was die de oude Samuel de Leeuw zijn hersens insloeg? Waarom? Tot meerdere glorie van de onvolprezen rechercheur De Cock?’

De grijze speurder zuchtte. ‘Mijn glorie, zoals jij dat noemt, speelt in dezen hoegenaamd geen rol.’

Igor Stablinsky boog zich fel naar hem over.

‘Wat dan wel?’

De Cock stak zijn kin iets vooruit.

‘Het feit dat ik ervoor word betaald om het recht te dienen.’ De jongeman keek hem spottend aan.

‘Recht… wat is dat?’

De Cock antwoordde niet. Hij streek met zijn vlakke hand over zijn gezicht. Tussen zijn gespreide vingers door keek hij naar de man voor zich. Hij wist dat hij vijfendertig was, maar hij zag er veel jonger uit. Hij was ook niet onknap. De gebogen, scherp gesneden neus paste wonderwel in het bleke smalle gezicht met de wat uitstekende, hoogoplopende jukbeenderen. De staalblauwe, waakzame ogen stonden iets te dicht bij elkaar. Het gaf aan zijn gelaat een vreemde expressie, die deed denken aan een gier, spiedend naar zijn prooi.

Met een zucht trok De Cock een lade van zijn bureau open en nam daaruit een blauwgelakt breekijzer. Het was gestoken in een smalle zak van doorschijnend plastic, van boven dichtgebonden met een stuk touw en verzegeld met een loodje voor in beslag genomen voorwerpen.

Hij legde het breekijzer voor zich neer en wees met de punt van een ballpoint naar een paar grijze haren in klontjes donkerrood geronnen bloed.

‘Kijk, Igor,’ sprak hij geduldig, ‘dit bewijst onomstotelijk dat de oude Samuel met dit breekijzer werd vermoord.’ Hij keek omhoog, zijn hoofd wat schuin. ‘Igor… jouw breekijzer.’

De jongeman kneep zijn ogen even dicht.

‘Dat is mijn breekijzer niet,’ snauwde hij. ‘Ik heb dat ding nooit eerder gezien. Hoe vaak moet ik je dat nog zeggen?’

De Cock doorzocht een stapel processen-verbaal op zijn bureau.

‘Dan heb ik hier,’ ging hij onverstoord verder, ‘een verklaring van mevrouw Brooymans, de huishoudster van de oude Samuel. Ze lag die avond, zo rond de klok van half elf, in een aangrenzende slaapkamer en meende iets te horen. Ze kwam daarom uit haar bed en deed haar peignoir aan. Toen ze de deur van de woonkamer opendeed, zag ze jou gebukt over Samuel staan. Je keek op, geschrokken, weifelde een moment en vluchtte toen via het open raam.’

Igor Stablinsky trok in vertwijfeling zijn schouders op.

‘Dat klopt toch. Dat behoef je niet nog eens samen te vatten. Die verklaring ken ik. Ik heb toch gezegd dat ik daar binnen was.’

De Cock reageerde niet. Hij ging onverzettelijk door, als een niet te stuiten wals.

‘Gezien onze vorige ervaringen met jou en de chicanes met jouw advocaat, hebben we dit keer een heel zorgvuldige keuzeconfrontatie gedaan. In vier verschillende opstellingen wees zij uit de tien mannen steeds jou als de dader aan.’ De Cock plooide zijn gezicht in bewondering. ‘Mevrouw Brooymans was zeer positief. Ze zei dat een vergissing totaal was uitgesloten. Ze zou je, als het moest, uit duizenden herkennen.’ Hij keek Igor een paar seconden zwijgend aan. ‘En dat verwondert mij in het geheel niet. Wie eenmaal die aasgierenkop van jou heeft gezien, vergeet die zijn leven niet.’

Er vonkte een kwaadaardig vuur in de staalblauwe ogen van Igor Stablinsky.

‘Dat is onbehoorlijk van je, De Cock,’ reageerde hij bits. ‘Dat is heel onbehoorlijk. Ik acht dat op z’n minst beledigend. Men maakt geen laatdunkende opmerkingen over iemands uiterlijk. Ik zeg van jou toch ook niet dat je het gezicht hebt van een oude verlopen bokser… een vent die nachten zijn bed niet heeft gezien.’

De rechercheur lachte hartelijk.

‘Je hebt gelijk, Igor,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Dat was inderdaad onbehoorlijk van me. Aasgierenkop is niet fijntjes. Integendeel.’ Hij gebaarde met zijn beide handpalmen naar voren. ‘Maar dat heb je aan jezelf te wijten. Dat categorische ontkennen van je begint op iemands zenuwen te werken. Je kunt niet alles wat wit is, zwart noemen. Ik wil gewoon met je praten, Igor… in alle redelijkheid. Maar je maakt een gesprek onmogelijk. Persoonlijk ben ik er heilig van overtuigd dat je niet alleen Samuel de Leeuw hebt omgebracht, maar dat je zeventien maanden geleden ook de weduwe Van Lijnschoten hebt vermoord en van haar spaarcentjes beroofd.’

Igor Stablinsky glimlachte minzaam.

‘Je hebt mij toen zelf losgelaten.’

De Cock knikte traag.

‘Ik had destijds te weinig bewijzen,’ sprak hij spijtig. ‘Vanuit jouw standpunt bezien was het toen zinvol om te ontkennen. Een bekentenis had je zeker in de gevangenis gebracht. Bovendien had je nog geen reputatie als geweldpleger. Je stond bij ons nog niet als moordenaar te boek.’ Hij glimlachte met een scheve mond. ‘We kenden je alleen als een klein miezerig inbrekertje met een voorliefde voor de woningen van bejaarde mensen.’ Hij zweeg even, ademde diep. ‘Dit keer is het anders, Igor. Dit keer beschik ik wel over deugdelijke bewijzen. En geen rechter in Nederland, hoe barmhartig ook, zal je vrijspreken. Daarom heeft ontkennen nu geen enkele zin. Integendeel, het doet dwaas aan.’

Igor gromde.

‘Ik bepaal zelf hoe dwaas ik wil zijn.’

De Cock plooide zijn lippen tot een tuitje. ‘Het was dwaas om een oude weerloze man zijn hersens in te meppen. Volkomen zinloos. De daad van een waanzinnige.’

Igor Stablinsky sprong opnieuw overeind.

‘Wanneer hou je er eens mee op? Hoelang wil je er nog mee doorgaan?’ Hij schreeuwde opnieuw. Het schuim stond op zijn mond. ‘Ik ben het zat.’ Hij bracht zijn rechterhand naar zijn lippen, likte aan de toppen van zijn wijs- en middelvinger en stak die in een heftig gebaar omhoog. ‘Ik bezweer je, De Cock, ik bezweer je bij alles wat mij lief is, dat ik die oude man niet heb doodgeslagen.’

De grijze rechercheur trok achteloos zijn schouders op.

‘Ik ben er niet van onder de indruk,’ reageerde hij kalm. Hij keek omhoog, ‘Ik herinner me mijn oude moeder. Die zei altijd: wie licht zweert, die licht liegt.’ Hij wees naar de stoel voor zijn bureau. ‘Ga zitten, Igor.’ Zijn stem klonk streng, geprikkeld. ‘Je maakt me nerveus.’

Toen Igor Stablinsky onwillig had plaatsgenomen, pakte De Cock een boekje uit een lade van zijn bureau. Het was een kleine zakagenda met een bruin lederen kaft. Hij hield het omhoog.

‘Buiten dat bewuste breekijzer met haren en bloed van het slachtoffer, heb ik tijdens de huiszoeking in jouw woning ook deze agenda gevonden. Hij stak in de binnenzak van een van je colberts. Ik heb er diverse namen en adressen in aangetroffen. Ook de namen en de adressen van mevrouw Van Lijnschoten en Samuel de Leeuw. Ik neem aan dat je daar een redelijke verklaring voor hebt?’

Igor Stablinsky verschoof iets op zijn stoel.

‘Het zijn namen en adressen van kennissen.’

Het klonk niet overtuigend.

De Cock glimlachte verholen.

‘Ik ben blij dat ik niet tot jouw kennissenkring behoor,’ gniffelde hij. ‘Ze komen nogal ongelukkig aan hun eind.’ Hij bladerde in de agenda, zocht naar de juiste pagina. ‘Ik ben het lijstje nagegaan. Samen met mijn collega Vledder. Voor zover nog in leven… zijn het namen en adressen van min of meer gefortuneerde oude lieden.’ Hij keek naar de jongeman op.

‘Wat was je met ze van plan, Igor? Wilde je ze een voor een uitroeien?’ Er was een zweem van ongeloof in zijn stem. ‘Hoe… eh, hoe is het met je… heb je een bepaalde aversie tegen rijke oude mensen?’

Igor Stablinsky reageerde nukkig.

‘Ik ben geen moordenaar.’

‘Mag ik met jou van mening verschillen?’

‘En ik heb niets tegen oude mensen.’

De Cock grinnikte.

‘Als ze maar niet rijk zijn.’

Igor Stablinsky keek op naar de man voor hem. Er lagen blosjes op zijn wangen en in zijn staalblauwe ogen, half vernauwd, glansde moordlust.

De Cock legde de agenda voor zich neer en leunde wat achterover in zijn stoel. Op zijn gezicht lag een peinzende uitdrukking.

‘Wat mij in het bijzonder bezighoudt,’ sprak hij traag, nadenkend, ‘is het feit dat beiden… zowel de weduwe Van Lijnschoten als de oude Samuel de Leeuw… van achteren werden benaderd en doodgeslagen.’ Hij hield zijn hoofd wat schuin, zijn blik strak op de jongeman gericht. ‘Als ze naar je kijken, Igor… durf je het dan niet?’

Op het bureau achter De Cock rinkelde de telefoon. De grijze speurder schoof de agenda terug in de lade van zijn bureau. Hij draaide zich met stoel en al om, greep de hoorn en luisterde. Plotseling hoorde hij een snerpende gil.

‘De Cock…’

Het was de stem van Vledder.

De Cock reageerde bliksemsnel. In een fractie van een seconde realiseerde hij zich het gevaar. Hij dook opzij en trapte zich op zijn stoel met wieltjes weg. Dreunend sloeg het in plastic verpakte breekijzer naast hem op het bureaublad.

Toen Igor Stablinsky vechtend en schreeuwend was weggeleid, pakte De Cock de gevallen hoorn op en legde die op het toestel terug. Hij zag bleek, hij was geschrokken. Zijn hand tastte naar het bureaublad. De witmetalen rand was ingedeukt. Hij keek naar het bezorgde gezicht van Vledder.

‘Bedankt, m’n jong,’ sprak hij simpel.

De jonge rechercheur glimlachte.

‘Ik kwam net binnen.’

De Cock draaide zijn stoel weer naar zijn eigen bureau. ‘Stom, ik had dat breekijzer daar niet moeten laten liggen.’ Hij ademde diep en liet de lucht langzaam uit zijn longen ontsnappen. Zijn hartslag kwam weer op peil. Hij grinnikte bevrijdend voor zich uit.

‘En dat terwijl ik mij er voortdurend van bewust was, dat Igor Stablinsky een man is die je nooit je rug moet toedraaien.’

Vledder nam tegenover hem plaats.

‘Heeft hij bekend?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik geloof dat hij liever sterft.’

Vledder gebaarde voor zich uit. ‘Die moordaanslag op jou… is toch feitelijk een vorm van een bekentenis? Het bewijst zonneklaar dat Igor Stablinsky tot een moord bereid… en in staat is.’

De Cock antwoordde niet direct. Hij wreef met zijn hand tussen zijn boord. Het klamme zweet drong nog uit zijn poriën.

‘Als bewijs inzake de roofmoorden op mevrouw Van Lijnschoten en Samuel de Leeuw heb je er niets aan. Je kunt die aanslag op veel manieren uitleggen. Igor Stablinsky is een intelligente jongeman. Het is niet de eerste keer dat hij met de politie van doen heeft. In samenwerking met zijn advocaat zal hij wel met een verrassende stunt komen. Ik reken bij voorbaat op een indrukwekkende klacht.’

‘Tegen jou?’

‘Ja.’

‘Terzake wat?’

‘Mishandeling, bijvoorbeeld.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Heb je hem geslagen?’

De Cock lachte.

‘Natuurlijk niet. Ik kijk wel uit. Ik heb hem met geen vinger aangeraakt.’ Hij trok zijn schouder wat op en maakte een berustend gebaartje. ‘Zo’n klacht behoeft toch niet op waarheid te berusten.’

Vledder reageerde wat verward.

‘Niet op waarheid,’ sprak hij ongelovig. ‘Het doen van een valse klacht is toch strafbaar?’

De Cock grijnsde breed.

‘Niet als die klacht tegen een politieman is gericht.’ Het klonk wat cynisch. ‘Ik heb nog nooit gehoord dat iemand voor het doen van een valse klacht tegen een politieman werd veroordeeld. In Nederland mag dat blijkbaar.’

‘Heb je Igor kwaad gemaakt?’

De Cock staarde voor zich uit en overdacht de woordenwisseling en het verloop van het verhoor.

‘Het was wel eens heftig. Ik kan niet zeggen dat we bepaald lief voor elkander waren.’

‘Moet dat?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het is niet altijd eenvoudig om tijdens een verhoor voortdurend je kalmte te bewaren. Er zijn altijd momenten dat de emoties hoog oplaaien. Dat is haast onvermijdelijk. En Igor Stablinsky is een verrekt moeilijke verdachte. Dat botte ontkennen van hem brengt je op den duur in opstand. Het maakt je woest. Toch was ik niet ontevreden. Op het moment van het telefoontje had ik zelfs het gevoel dat ik hem dicht bij een bekentenis had gebracht.’

Vledder keek hem peinzend aan.

‘Van wie was dat telefoontje?’

De Cock trok een dwarse denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Een vrouw… een oudere vrouw. Ze vroeg of ik haar ganzen wilde zien.’

‘Ganzen?’

‘Dat zei ze.’

‘Wie was die vrouw?’

De Cock beet op zijn onderlip. De dreunende klap naast hem op het bureaublad had zijn gedachten afgeleid. Koortsachtig tastte hij zijn herinnering af.

‘Mevrouw… eh, mevrouw Van Blijendijk.’

Vledder staarde hem verbijsterd aan.

‘Van Blijendijk… aan de Amstel?’

‘Ja.’

‘Die staat in de agenda van Igor.’

2

De beide rechercheurs reden in hun oude politie-Volkswagen over het Damrak, langs de vlaggen en steigers van de rondvaartboten, rechtsaf de brug over naar de Prins Hendrikkade. Een grauw wolkendek hing als een wollen deken over Amsterdam. Het begon zachtjes te regenen. Op de vettige voorruit vormde zich een waas van kleine druppels.

Vledder, aan het stuur, zette de ruitenwissers aan.

De Cock keek er geboeid naar. De langzaam zwiepende wisserbladen hadden een bijna hypnotische werking op de oude speurder. Ze brachten hem in een zoete sluimer. Om zich daaraan te onttrekken, zakte hij wat onderuit en deed zijn ogen dicht.

Vledder blikte opzij.

‘Wat gebeurt er verder met Igor Stablinsky?’

‘Hij wordt morgenochtend voor meester Bosschaert, de officier van justitie geleid.’

‘Zal hij veroordeeld worden?’

‘Zeker. Ondanks zijn ontkennen… de bewijsvoering is overtuigend genoeg.’

‘Die aanslag op jou met het breekijzer… heb je dat nog ten laste gelegd?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik heb het hele voorval uit mijn proces-verbaal gehouden.’

Vledder reageerde verrast

‘Waarom?’

De grijze speurder antwoordde niet direct. Hij had er lang over nagedacht en was uiteindelijk tot het zorgvuldige besluit gekomen om het incident als ‘niet gebeurd’ te beschouwen.

‘Waarom?’ herhaalde Vledder ongeduldig.

De Cock glimlachte vermoeid.

‘Het was mijn eigen schuld. Ik had hem die kans niet moeten geven.’

Vledder wond zich duidelijk op.

‘Je bent gek. Iemand kan toch niet ongestraft een moordaanslag op je plegen? En dat nog wel in onze eigen recherchekamer.’

De Cock trok wat nonchalant zijn schouders op.

‘Ik liet het breekijzer liggen,’ sprak hij gelaten, ‘en draaide hem mijn rug toe.’

Vledder keek hem ongelovig aan.

‘Maar dat geeft die vent toch geen absolute vrijbrief om jou opgewekt je hersens in te slaan. Wat een nonsens. Hoe kom je daarbij? Als het mij was gebeurd, dan had ik hem…’

De Cock wuifde afwerend. Hij drukte zich wat omhoog. ‘Ik wist dat Igor Stablinsky tweemaal een mens had gedood met een breekijzer,’ sprak hij geduldig. ‘Let wel, op een moment dat zijn slachtoffers hem niet in zijn ogen konden kijken. Wanneer je je als ervaren politieman dan toch omdraait… met een fraai breekijzer binnen Igors handbereik, dan bega je een stommiteit. En ik wil een medemens niet voor mijn stommiteiten laten boeten.’

Vledder sloeg met zijn vlakke hand tegen zijn voorhoofd.

‘Dat is een dwaze redenering.’

‘Vind je?’

De jonge rechercheur knikte heftig.

‘Volkomen dwaas. De verantwoordelijkheid ligt niet bij jou, maar bij die vent. Hij pakte het breekijzer… en hij sloeg.’

De Cock wreef zich in zijn nek.

‘En ik ben medeverantwoordelijk. Ik gaf hem de gelegenheid dat te doen, terwijl ik mij er terdege van bewust was dat hij daarvan gebruik zou maken.’ Hij zuchtte diep. ‘Het was gewoon een moment van onbedachtzaamheid.’

Vledder gebaarde met beide handen. ‘Onzin,’ riep hij verhit. ‘Dat is toch geen haalbare theorie. Dan zou je alle criminelen steeds achter tralies moeten houden, omdat ze in vrijheid weer de gelegenheid hebben om opnieuw crimineel te zijn.’

De Cock knikte een paar maal traag.

‘Zo is het wel ongeveer. Zeker ten aanzien van bepaalde misdadigers zou de overheid zich haar verantwoordelijkheid wat meer bewust moeten zijn. De levens van vele onschuldige slachtoffers hadden gespaard kunnen blijven, wanneer men individuen met een beslist moordzuchtige inslag niet steeds opnieuw lichtvaardig op de samenleving had losgelaten.’ De Cock benadrukte zijn betoog met levendige gebaren. ‘Daarvan zijn voorbeelden te over. Ik herinner mij nog Jantje de Vries. Hij had een paar geweldsdelicten gepleegd en moordde na zijn vrijlating een compleet gezin uit: vader, moeder en drie kinderen. Toen hij naar zijn inrichting werd teruggebracht, stak hij zijn rechterhand met gespreide vingers omhoog en zei tegen zijn behandelend arts: «Vijf moorden, omdat jij, psychiater, dacht dat ik zo gezond was.»’

Vledder bromde en zweeg.

Ze reden via de Wibautstraat naar het Prins Bernhardplein en bogen rechtsaf naar de Berlagebrug. Vandaar volgden ze de linkeroever van de Amstel.

Na een ontluisterende reeks onverklaarbaar bewoonde afbraakschuiten, die het fraaie uitzicht benamen, prijkte de rivier in al zijn sobere schoonheid. De zware regenval van de laatste dagen had het peil hoog opgevoerd. Een lichte bries dreef het water spattend over de beschoeiing.

Het landschappelijk schoon ontging De Cock volkomen. Hij schoof zijn oude vilten hoed ver naar voren. Zijn gedachten verwijlden bij die vreemde Igor Stablinsky. Hij had het gevoel dat het niet was afgelopen; dat de zaak Stablinsky nog niet ten einde was. In hem tintelde de zekerheid dat de man met de gierenkop nog eens zijn pad zou kruisen. De donderende klap waarmee het zware breekijzer naast hem op het bureaublad sloeg, dreunde nog na.

De vriendelijke accolades rond de mond van de oude man verhardden. Hij kneep zijn lippen samen tot een smalle lijn. Zo’n kans, besloot hij grimmig, zou Igor Stablinsky nooit meer krijgen.

Hij schoof zijn hoedje wat terug en blikte opzij naar Vledder, die duidelijk nog over recht en gerechtigheid nadacht.

‘De naam en het adres van die mevrouw Van Blijendijk, stonden die in hetzelfde rijtje, waarin ook de beide slachtoffers waren opgenomen?’

De jongeman schudde zijn hoofd.

‘Ze stonden apart vermeld. Ze hadden ook een andere inktkleur. Ik had de indruk dat naam en adres meteen bij het in gebruik nemen van de agenda waren ingeschreven. Misschien had hij haar al eerder als slachtoffer uitverkoren. Ik bedoel, voor hij zijn rijtje samenstelde. Mevrouw Van Blijendijk is ook vrij weerloos. Ze is invalide en rijdt in een rolstoel. Ze schijnt een rijke en bovenal bijzonder excentrieke oude vrouw te zijn.’

De Cock keek zijn jonge collega bewonderend aan.

‘Hoe weet je dat?’

Vledder glunderde.

‘Dat weet ik al een poosje. Toen wij die agenda van Igor Stablinsky in handen kregen, was zij een van de eersten die ik natrok. Ik heb toen navraag gedaan bij onze collega’s van het politiebureau aan de Van Leijenberghlaan. Daar ressorteert zij onder.’

‘En?’

‘Ze kenden haar goed. Heel goed, zelfs. Ze had vaak klachten.’

‘Waarover?’

Vledder maakte een handgebaar.

‘Over de slechte bewaking. Ze vond dat er onvoldoende toezicht werd gehouden. Ze stond erop dat de surveillancewagen ten minste vijfmaal per nacht langs haar buitengoed reed.’

‘Dat is nogal wat.’

Vledder knikte.

‘Dat vond men aan de Van Leijenberghlaan ook. Maar omdat ze zo hardnekkig bleef aandringen en schermde met namen van hooggeplaatste lieden, zegde de chef haar uiteindelijk toe, dat er viermaal ’s nachts toezicht zou worden gehouden. Toen eens op een nacht de politiewagen slechts driemaal langs reed, hing ze de volgende morgen woedend aan de telefoon. Het bleek dat ze ’s nachts wakker bleef en nauwgezet de tijdstippen noteerde, waarop de surveillancewagens voorbijkwamen.’

De Cock lachte.

‘Maar… maar waarom?’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Mevrouw Van Blijendijk zegt ervan overtuigd te zijn dat men het op haar leven en bezittingen heeft voorzien. Ze is ook bepaald niet te spreken over de aandacht, die de recherche van het bureau Van Leijenberghlaan aan haar problemen schenkt. Ze wilde wel eens dat een echte rechercheur haar belangen kwam behartigen.’ Hij blikte naar De Cock. ‘Ik denk dat ze jou daarom belde.’

De Cock nam zijn hoed af. Zijn rechterhand gleed tastend over zijn kruin.

‘Op een bijzonder ongelukkig moment.’

Het klonk somber.

Een tijdlang reden ze zwijgend voort.

Plotseling hees De Cock zich overeind en bekeek het landschap om zich heen.

‘Zit je met je ogen open te slapen?’

Vledder keek hem wat verward aan.

‘Hoezo?’

De Cock maakte een breed gebaar langs de voorruit.

‘We zijn al ver buiten de grens van Amsterdam. Je bent het kolossale buiten van mevrouw Van Blijendijk gewoon voorbijgereden. Dit hier zijn al de eerste huizen van Ouderkerk.’

Ze parkeerden hun politie-Volkswagen op een smalle vluchtstrook, stapten uit en gingen te voet verder.

De wind was toegenomen en het regende nog steeds.

De Cock schoof de kraag van zijn oude regenjas wat omhoog en trok zijn hoed dichter op zijn oren.

Boven het oude smeedijzeren toegangshek stond Blijemeer in een boog van vergulde letters. Het zware zwartgelakte hek zag er ontoegankelijk uit. Hoog, imposant, hangend aan kolossale zuilen van fijn geaderd basalt. Achter het hek kronkelde een grindpad tussen fraaie gazons, omzoomd door hoge hagen paars bloeiende rododendrons.

De Cock bekeek de vergrendeling. Het hek was niet op slot. Hij zette zich schrap en drukte de rechterhelft voorzichtig open. Het ging zwaar. De roestige scharnieren piepten onheilspellend.

Als reactie op het geluid kwamen er plotseling twee groepen ganzen over de gazons aangewaggeld; de vleugels iets gespreid, fel blazend, de lange halzen vijandig gestrekt.

Een moment stond De Cock perplex. De gebundelde vijandigheid van de ganzen was zo indrukwekkend, zo beangstigend, dat hij zich snel omdraaide en het hek weer beschermend achter zich sloot.

Vledder stapte opzij en lachte. ‘Bang?’ vroeg hij spottend.

De Cock reageerde niet.

Achter de ganzen, over het grindpad, sjokte een oude man op klompen. Hij zwaaide met een stok. Toen hij naderbij was gekomen, dreef hij de ganzen bij het hek weg. Steunend op zijn zware stok keek hij de beide mannen onderzoekend aan.

‘Wat moet u op ons erf?’

Zijn stem klonk schor, had een dreigende ondertoon.

Rechercheur De Cock toonde zijn beminnelijkste glimlach.

‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij vriendelijk. ‘De Cock… met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie.’

‘Politie?’

De Cock knikte.

‘Mevrouw Van Blijendijk heeft ons gebeld. Ze wilde met ons praten.’ Hij wees wat schuchter naar de twee groepen grote witte vogels, die op enige afstand, duidelijk geïnteresseerd het gebeuren volgden. ‘Over… eh, over haar ganzen.’

De man wreef met de rug van zijn hand draaiend langs zijn neus en snoof.

‘Rotganzen,’ bromde hij verachtelijk. ‘Snertbeesten zijn het. Kwaadaardig. Als je ze niet met een stok van je afhoudt, trekken ze de kleren van je lijf.’ Hij maakte een achterwaartse hoofdbeweging. ‘Zij wilde ganzen. Honden… honden waren haar niet goed genoeg.’

De Cock monsterde het gezicht van de oude man. Hij schatte hem achter in de zestig. De huid was rimpelig en verweerd. Maar het grijze haar was nog dik en vol en de bruine ogen straalden levendig.

‘U… eh, u werkt hier?’ vroeg hij voorzichtig.

De oude man snoof opnieuw.

‘Werken?’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik noem het geen werken. Lijfeigene ben ik. Overgeleverd aan de nukken van dat malle wijf.’

De Cock beluisterde de toon.

‘U bedoelt, eh, mevrouw Van Blijendijk?’

De oude man antwoordde niet. Hij klemde een grove hand om een van de tralies en trok het hek open.

‘Ik zal u voorgaan.’

Hij sjokte op zijn grote klompen voor hen uit. Toen de ganzen weer vervaarlijk opdrongen, zwaaide hij met zijn stok. Krijsend en blazend stoven de beesten weg.

Het grindpad verbreedde zich voor het bordes van een paleisachtig gebouw, opgetrokken uit grijze leisteen. Rechts, op enige afstand, stond in dezelfde stijl een fraai koetshuis met een verdieping. De oude man wees ernaar met zijn stok.

‘Daar woon ik… daar slaap ik… en ze hebben mij nog nooit weggehaald.’

Ze wandelden naar de trappen van het bordes. Links, over een breedte van ongeveer een meter, waren de treden opgevuld met cement. Een grove en beslist te steile voorziening voor een rolstoel.

De oude man boog zich iets naar hen toe.

‘Als ze maar niet slaapt,’ bromde hij. ‘Om dit uur van de dag doet ze vaak een dutje… en dan heeft ze alles op slot.’

De klompen van de oude man klotsten op de treden. De beide rechercheurs volgden. Boven op het bordes bleef de oude peinzend staan. Zijn hand aan zijn kin. Hij keek de politiemannen aan, een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Hoe was het, De Cock… en Vledder?’

De Cock knikte.

‘Van het bureau Warmoesstraat.’

De oude man draaide zich om en opende voorzichtig de hoge toegangsdeur. ‘Een ogenblikje. Ik zal u even aandienen.’ In zijn schorre stem trilde nu vrees en onderdanigheid. Hij deed zijn klompen uit en stapte op zijn zwarte sokken naar binnen. Na enkele minuten kwam hij terug en wenkte met een kromme vinger.

‘Komt u mee?’

Hij liep voor hen uit door een brede, met wit marmer beklede gang. Aan het einde, rechts, opende hij een deur en hield die uitnodigend open.

In het midden van een sobere, schaars gemeubileerde kamer, op een zetel als een troon, zat een grote statige vrouw. De Cock schatte haar op midden vijftig. In het zwarte haar, gevangen in een wrong, zat nog weinig grijs.

De Cock liep op haar toe met Vledder in zijn kielzog.

Plotseling bleef hij staan. Zijn blik gleed langs haar gelaatstrekken… een scherp gesneden neus in een smal bleek gezicht met wat uitstekende, hoogoplopende jukbeenderen. Hij keek naar haar ogen. Ze stonden iets te dicht bij elkaar. Zijn adem stokte.

‘Igor,’ mompelde hij, ‘Igor Stablinsky.’

3

De oude man boog stijfjes, met de hand aan de deurknop.

‘Verder nog iets van uw dienst, mevrouw?’

Mevrouw Van Blijendijk wuifde wat geagiteerd.

‘Je kunt gaan, Willem,’ zei ze strak. Ze wendde zich tot De Cock, veranderde van toon: ‘U zei iets?’

De grijze speurder glimlachte.

‘Ik… eh, ik zei niets. Ik bedoel… geen feitelijke mededeling. Ik dacht even hardop.’

Ze hield haar hoofd iets schuin.

‘En ik kan geen deelgenoot worden van uw gedachten?’ vroeg ze liefjes.

De Cock weifelde. Hij keek haar nog eens onderzoekend aan. ‘Uw… eh, uw gelaatstrekken deden mij een moment denken aan een man, van wie ik vermoed dat hij twee mensen heeft vermoord.’

Mevrouw Van Blijendijk trok haar mondhoeken iets op.

‘Dat klinkt niet als een compliment.’

Verontschuldigend stak De Cock zijn beide handen omhoog, de handpalmen naar voren.

‘Ik realiseer mij dat ten volle. Maar de gelijkenis is treffend. En u moet van mij aannemen dat moordenaars vaak een innemend uiterlijk hebben, dat meestal gepaard gaat met een innemende presentatie.’

‘Misleidend?’

‘Inderdaad.’

Ze keek naar de grijze speurder op.

‘Wie is die moordenaar op wie ik zou lijken?’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘Igor Stablinsky.’

Mevrouw Van Blijendijk lichtte achteloos haar schouders op. ‘Stablinsky,’ herhaalde ze nadenkend. ‘De naam zegt mij niets.’

De Cock bracht zijn gezicht in een vriendelijke plooi.

‘Dat verwachtte ik ook niet.’ Het klonk beminnelijk. ‘Ik ben in mijn loopbaan dergelijke gelijkenissen meer tegengekomen. Ze berusten meestal op toeval.’

Hij trok zijn natte regenjas uit, vouwde hem binnenstebuiten en hing hem over de zitting van een stoel. Zijn oude hoedje legde hij er bovenop. Daarna schoof hij een andere stoel bij en ging tegenover de vrouw zitten. Vledder volgde zijn voorbeeld. Mevrouw Van Blijendijk maakte een verontschuldigend gebaar. ‘Willem had uw jassen moeten aannemen,’ sprak ze. ‘Dat is hij vergeten. Willem wordt oud en vooral nukkig. Hij is ook niet meer zo toegewijd als vroeger. Integendeel, hij is soms aanmatigend en brutaal. Vooral sinds ik zijn beide honden heb laten afmaken.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Waarom?’ vroeg hij geprikkeld. ‘Waarom liet u zijn honden afmaken?’

Mevrouw Van Blijendijk reageerde ongewoon heftig. ‘Willem verwende ze te veel. Dat doet hij altijd met honden, ook met die Mechelse herders. Het werden dikke, luie, vadsige beesten. Ze vraten wel een kilo vlees per dag.’

De Amsterdamse speurder dacht aan zijn eigen cockerspaniël, waaraan hij bijzonder was gehecht. Het onderwerp ‘hond’ lag bij De Cock erg gevoelig.

‘Waren ze niet lief?’

Mevrouw Van Blijendijk keek hem kwaadaardig aan.

‘Lief,’ riep ze minachtend. ‘Ik onderhoud geen honden om lief te zijn. Ze moeten mijn erf bewaken.’

‘En deden ze dat niet?’

Ze snoof verachtelijk.

‘Als er mensen op mijn erf kwamen, liepen ze hen kwispelstaartend tegemoet.’

De Cock bedwong een paar schampere opmerkingen. Hij had zo zijn eigen gedachten over de relatie tussen mens en dier. Hij stak zijn kin naar voren.

‘Toen dacht u aan ganzen,’ sprak hij koeltjes.

Ze knikte.

‘Precies… ganzen. Ik had het verhaal gelezen over de ganzen van het Capitool, die al in de grijze oudheid door hun waakzaamheid de stad Rome ervoor behoedden dat zij door de Galliërs werd ingenomen. Op rantsoen gestelde ganzen zijn uitstekende wachters. Daar kan geen waakhond tegenop.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘En u hebt wachters nodig?’

Mevrouw Van Blijendijk liet haar hoofd iets zakken.

‘Ik… eh, ik ben bang.’

‘Waarvoor? Voor wie?’

Haar tanig gezicht zag plotseling asgrauw. De lichte make-up scheen los te komen van haar huid. Het was een vreemd gezicht. Haar handen, rustend op de brede armleuningen van haar zetel, trilden.

‘Dat… eh, dat weet ik niet,’ stamelde ze. ‘Ik heb het onbestendige gevoel dat mij iets zal overkomen… binnenkort.’

De Cock drong niet verder aan.

‘Tijdens ons… nogal abrupt afgebroken telefoongesprek zei u, dat u met mij over uw ganzen wilde spreken.’

Mevrouw Van Blijendijk knikte. Op haar gezicht kwam weer wat kleur.

‘Ik weet,’ zei ze zacht, ‘dat ik feitelijk onder het politiebureau aan de Van Leijenberghlaan ressorteer, maar ik beken u eerlijk dat ik in de rechercheurs van dat bureau weinig vertrouwen heb. U, daarentegen, geniet een uitstekende reputatie. Vandaar dat ik u belde.’

De Cock boog gevleid.

‘Wat is er met uw ganzen?’

Mevrouw Van Blijendijk wees naar haar rolstoel, die binnen handbereik stond.

‘Als invalide is men zo hulpeloos en zo afhankelijk.’

De Cock keek haar scherp aan.

‘Wat is er met uw ganzen?’ herhaalde hij dwingend.

Mevrouw Van Blijendijk antwoordde niet direct. Ze gleed met de toppen van haar vingers tastend langs haar hals.

‘Ik ben bang dat ze worden vergiftigd.’

‘Door wie?’

‘Willem.’

De Cock keek verrast.

‘Die oude man?’

Ze knikte traag.

‘Hij heeft al strychnine gekocht.’

De oude man keek van De Cock naar Vledder en terug.

‘Strychnine?’ herhaalde hij verbaasd. ‘Natuurlijk heb ik strychnine. Ik was bijna door mijn voorraadje heen. Ik heb pas weer een blik laten komen. We hebben hier veel last van mollen. Ze komen van het grote weiland hier achter. Die boer doet er niets aan. Bij ons ruïneren ze de gazons.’ Hij stampte met zijn klompen op de houten vloer. ‘En hier beneden in het koetshuis heb ik muizen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘U bestrijdt mollen en muizen met strychnine.’

De man nam een kromme houten pijp van tafel en klopte die op zijn hand uit.

‘Ik heb wel eens wat anders geprobeerd, maar strychnine bevalt mij nog het beste.’

‘Het is zeer giftig.’

De tuinman trok wat nonchalant zijn schouders op.

‘Je moet er voorzichtig mee omgaan. In de vakanties, als de neven en nichten er met hun kinderen zijn, houd ik het achter slot en grendel.’ Hij grinnikte. ‘Die kleinen zitten overal met hun vingertjes aan.’ Over zijn gerimpeld gelaat gleed een glimlach van vertedering. Met de kromme pijp in zijn hand gebaarde hij naar het raam. ‘Ze zijn liever hier, dan daar in het grote huis.’

De Cock hield zijn hoofd wat schuin.

‘Waarom?’

De man antwoordde niet direct. Hij pakte een koperen tabakspot van tafel en begon met trage bewegingen zijn pijp te stoppen. ‘Ze is niet zo op kinderen gesteld,’ zei hij na een poosje. ‘Ze heeft er ook het geduld niet voor.’

‘U bedoelt mevrouw Van Blijendijk?’

De man negeerde de vraag. ‘Ze heeft zelf nooit kinderen gehad,’ ging hij schor verder. ‘En God weet dat de heer Van Blijendijk dat graag had gewild. Heer Iwert was een lieve zorgzame man… en zo geduldig. Het is jammer dat hij nog betrekkelijk jong stierf. Als hij was blijven leven, was alles beslist anders gegaan. Maar hij kreeg een vreemd soort ziekte en teerde langzaam weg.’

De Cock vatte de ondertoon.

‘U was erg op hem gesteld?’

De oude man knikte traag.

‘Het is alleen omwille van hem dat ik bij haar ben gebleven. Ik heb het hem plechtig beloofd. Ik was toch niet veel meer dan een tuinman. Maar op zijn sterfbed liet hij mij bij zich roepen. «Willem,» zei hij, «blijf bij Isolde. Ze heeft je nodig.»’ Hij staarde enige tijd voor zich uit, verwijlde in herinnering. ‘Ik heb toen «ja» gezegd.’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Daar hebt u nu spijt van?’

De oude man schudde zijn hoofd.

‘Alleen domme mensen hebben ruimte voor spijt. Op het moment van de beslissing moet een man weten wat hij doet.’

‘En dat wist u?’

Als antwoord ontving De Cock een trieste glimlach. De tuinman wees om zich heen… naar de kale vloer, de vurenhouten tafel, de gammele rieten stoelen, de oude kleerkast, het gescheurde behang en de roestige Salamander voor de ruw gemetselde schoorsteen.

‘Rijk… rijk ben ik er niet van geworden.’

‘Wie sprak er van rijkdom?’

De oude man keek naar de pijp in zijn handen.

‘De heer Van Blijendijk zei dat hij mij in zijn testament rijkelijk had bedacht.’

‘En?’

De oude wees met een droevig gebaar naar het raam.

‘Pas als zij…’ Hij maakte zijn zin niet af, maar legde de gestopte pijp voor zich op tafel. Langzaam keek hij omhoog en blikte de grijze speurder onbevangen in de ogen.

‘Heeft zij je gestuurd?’

De Cock keek terug. Hij achtte het ongepast om tegen de oude man te liegen.

‘Ja.’

‘Om de ganzen?’

‘Precies.’

Om de mond van de oude danste een grijns.

‘Je weet het nu, ik heb strychnine genoeg.’

Met de stok in zijn hand leidde de tuinman de beide rechercheurs over het grindpad naar het hek.

De ganzen togen nog eenmaal ten aanval. Krijsend en fel blazend kwamen ze met gestrekte halzen dreigend op hen af. De oude man vloekte. Zwaaiend met zijn stok hield hij de dieren op afstand. Hij trok het zware hek open.

‘Ik zal haar straks thee brengen.’ In zijn stem trilde medeleven.

‘Ik denk altijd maar… ze is toch een stakkerd met haar twee lamme benen.’

‘Is ze altijd invalide geweest?’

De oude man schudde zijn hoofd.

‘Een jaar of wat na de dood van meneer Iwert is het begonnen. Ik vond haar ’s morgens in de gang van het grote huis. Ze was gevallen en kon niet meer op haar benen staan.’ Hij grinnikte.

‘Ik denk dat ze die nacht de duivel op bezoek had.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘De duivel?’

De oude knikte nadrukkelijk.

‘Vroeger was ze opgewekt en haast frivool. Ze was ook niet lelijk. Integendeel, ze was zelfs bijzonder aantrekkelijk. Ik heb altijd gedacht dat ze nog wel eens zou hertrouwen.’ Zijn gezicht versomberde. ‘Maar wie trouwt er een invalide vrouw? Ik heb haar sinds die morgen nooit meer horen lachen. Het was alsof gelijk met die verrekte verlamming ook de duivel in haar was gevaren.’

De Cock reageerde niet. Hij nam vriendelijk afscheid van de tuinman. Daarna schoof hij met Vledder door het hek en slenterde naar de oude Volkswagen.

Na twintig meter draaide de grijze speurder zich om.

De oude stond er nog en wuifde.

Ze reden met een kalm gangetje terug. Het regende niet meer. Zware cumuluswolken dreven als trotse zwanen in het blauw. De grauwe melancholie was uit de natuur verdwenen. Vrolijk zonlicht spiegelde speels in het rimpelende water van de Amstel.

De Cock zakte behaaglijk onderuit. Hij dacht na over hun bezoek aan het landgoed Blijemeer. Hij had er weinig blijheid aangetroffen. Er heerste, vond hij, een vreemde, haast ambivalente verhouding tussen de invalide vrouw en haar oude tuinman. Hij had de zekerheid dat in beiden duistere hartstochten gloeiden, die gemakkelijk tot een explosie konden leiden… een explosie van liefde vermengd met haat. Hij zocht in zijn herinnering naar analoge voorbeelden uit zijn lange recherchepraktijk, maar vond ze niet.

Vledder keek hem van terzijde aan.

‘Hoe wist mevrouw Van Blijendijk dat haar oude tuinman een nieuw voorraadje strychnine had gekocht? Ze zal in het koetshuis niet in zijn gifkastje hebben gekeken. Zo mobiel is ze niet.’

De Cock drukte zich wat omhoog in zijn stoel.

‘Ik denk dat ze de rekening heeft betaald.’

Vledder reageerde verbaasd.

‘Je bedoelt,’ riep hij, ‘dat ze gewoon van de rekening heeft gelezen dat de oude man strychnine had besteld?’

‘Precies.’

Vledder grijnsde.

‘Het gebeurde dus helemaal niet heimelijk. De oude man wilde niets verbergen.’

De Cock trok een strak gezicht.

‘Dat verandert niets aan het feit dat strychnine een dodelijk vergif is.’

De jonge rechercheur zweeg. Hij manoeuvreerde de oude Volkswagen behendig door het drukke stadsverkeer. Aan het einde van de Wibautstraat volgde hij de ombuiging links, langs het Waterlooplein en reed via de statige Blauwbrug de Amstelstraat in. Op het Rembrandtsplein had hij bijna een aanrijding met een zware vrachtwagen van de Coca-Cola, die van het Thorbeckeplein kwam. Met gierende banden dook hij de Halvemaansteeg in.

‘Een beetje kalm,’ bromde De Cock. ‘Ik wil mijn pensioen nog wel halen. Daar kon waarachtig geen ei meer tussen.’

Via de Munt en het Rokin bereikten ze het Damrak. In verboden richting reden ze de Oudebrugsteeg in en parkeerden de wagen op de steiger achter het politiebureau.

Toen ze langs de balie liepen, brulde Meindert Post: ‘De Cock!’

Het machtige stemgeluid van de Urker brigadier galmde door de hal en resoneerde tegen de wanden.

De Cock liep op hem toe.

‘Is er wat?’

De brigadier zwaaide met een telexbericht.

‘Igor Stablinsky is ontvlucht.’

De Cock verstijfde.

‘Ontvlucht?’

Meindert Post frommelde hem het bericht in zijn handen.

‘Uit het Huis van Bewaring.’

4

Met een gezicht als een donderwolk dreunde Vledder de grote recherchekamer op en neer. Hij was des duivels. Woedend trok hij zijn stropdas los. Zijn gezicht zag rood. Bij het bureau van De Cock bleef hij staan.

‘Hoe kan het?’ riep hij kwaad.

De Cock trok zijn schouders op.

‘Hij heeft een van de bewakers neergeslagen,’ sprak hij emotieloos. ‘In de ontstane verwarring zag hij kans om weg te komen.’

De jonge rechercheur boog zich voorover en sloeg met zijn vuist op het bureaublad.

‘Monnikenwerk,’ brulde hij. ‘Gewoon monnikenwerk. Twee volle maanden hebben we achter Igor Stablinsky aangelopen voordat we hem konden arresteren. Bijna dag en nacht hebben we naar bewijzen gezocht. En nu laten ze zo’n gevaarlijke vent, die zeker twee moorden op zijn geweten heeft, zomaar weglopen.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niet zomaar. Die bewaker ligt in het ziekenhuis met een gebroken kaak.’

Vledder liet zich op de stoel achter zijn bureau ploffen. ‘Dat mag toch niet gebeuren,’ riep hij verontwaardigd. ‘Het is tegenwoordig schering en inslag. Dagelijks nemen er wel een paar de benen.’

Hij keek naar De Cock.

‘En nu? Nu kun je weer achter hem aan.’ Hij vloekte hardgrondig. ‘Wie weet waar hij zit… waar hij uithangt. En wie weet wat hij van plan is. We kunnen toch moeilijk al die rijke oude mensen die op zijn lijstje staan, afposten.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Ik heb er nog een moment aan gedacht om al die mensen op te bellen en te waarschuwen, maar ik ben bang dat je een paniekreactie teweegbrengt. Ik heb aan Meindert Post gevraagd om die adressen voorlopig een beetje in de gaten te houden.’ Hij zweeg even. ‘Werkte Igor consequent?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Wel, volgde hij zijn lijstje nauwgezet… van boven naar onderen?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Mevrouw Van Lijnschoten stond op de derde plaats en Samuel de Leeuw bijna onderaan. Daar is geen peil op te trekken.’

De Cock knikte.

‘Hoeveel mensen stonden er in totaal op zijn lijstje?’

‘Twaalf.’

‘Blijven er dus tien over.’

‘Plus die mevrouw Van Blijendijk aan de Amstel.’

De Cock reageerde niet. Hij kwam loom uit zijn stoel en waggelde naar de kapstok. Met enige moeite wurmde hij zich in zijn oude regenjas.

Vledder kwam hem achterna.

‘Waar ga je heen?’

De Cock grijnsde.

‘Naar Lowietje, mijn keel dorst naar een cognackie.’

Caféhouder Lowietje, wegens zijn geringe borstomvang door de penoze in de rosse buurt meestal Smalle Lowietje genoemd, streek langs zijn morsig vest en stak De Cock hartelijk de hand toe.

‘Zo, zo,’ kirde hij opgewekt, ‘was de weg naar mijn vermaard etablissement nog te vinden? Ik heb jullie in dagen niet gezien.’ De grijze speurder hees zich op een kruk.

‘Je weet het,’ verzuchtte hij gelaten, ‘de dienst gaat voor het meisje…, vandaar de naam dienstmeisje.’

Smalle Lowietje lachte hartelijk.

‘Het wordt anders slecht dienen als je geen tijd meer krijgt voor een goed glas cognac.’

Hij dook aalglad onder de tapkast, pakte de fles fijne cognac Napoleon, die hij speciaal voor De Cock had gereserveerd en stak hem triomfantelijk omhoog.

‘Hetzelfde recept?’

Zonder op antwoord te wachten, bedekte hij de bodem van drie diepbolle glazen, want Lowietje dronk er altijd ééntje mee.

Ze namen de glazen op, warmden de cognac in de holte van hun handen, snoven en proefden met kleine teugjes. Het was een ernstige, ingetogen ceremonie, die de kleine caféhouder en de beide rechercheurs bij elk samenzijn opvoerden, devoot, als gold het een religieuze gebeurtenis.

De Cock vertoefde graag in het schemerig intieme lokaaltje op de hoek van de Oudezijds Achterburgwal en de Barndesteeg, waar opzichtige meisjes van de vlakte even kwamen rusten van hun vermoeiende dienstbaarheid aan Eros, de veeleisende. Hij had zo zijn vaste plaatsje achterin, vanwaar hij een goed zicht had over het gebeuren. Hij werd als politieman niet graag door plotseling oplaaiende emoties verrast. Het Walletjesvolk, zo wist hij, was van nature licht ontvlambaar.

Hoewel Smalle Lowietje in zijn veelbewogen leven bijna alles had gedaan wat God in milde wijsheid, en het Wetboek van Strafrecht in ambtelijke starheid, hadden verboden, beschouwde de grijze speurder hem als vriend. En dat was wederkerig. Het feit dat De Cock uitdrukkelijk het recht vertegenwoordigde, deed daar geen afbreuk aan.

De tengere caféhouder zette zijn glas neer en keek De Cock onderzoekend aan.

‘Je ziet er wat droevig uit,’ stelde hij vast.

De Cock knikte.

‘En dat is dan een juiste afspiegeling van mijn gemoed.’

Smalle Lowietje lachte. Zijn vriendelijke muizensmoeltje glom.

‘Is het zo erg?’ Hij wachtte het antwoord niet af. De uitdrukking op zijn gezicht versomberde. ‘Ik heb het vanavond in de krant gelezen… de moordenaar van die oude mensen is ontvlucht. Zit dat je dwars?’

De Cock knikte. Hij wreef zich in zijn nek.

‘Ik maak mij er echt zorgen over. Hij is een vreemde man. Onberekenbaar, en onpeilbaar. Volgens mij is hij tot alles in staat.’

Smalle Lowietje schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Wat hebben we tegenwoordig voor gevangenissen en Huizen van Bewaring? Het lijken wel bioscopen met een doorlopende voorstelling. Ze gaan d’rin en d’ruit wanneer ze maar zin hebben. Ik zie hier in mijn etablissement vaak klanten van wie ik weet dat ze netjes in de bajes horen.’

‘Maar je bedient ze toch.’

Smalle Lowietje keek hem stomverwonderd aan.

‘Wat nou?’ riep hij zwaar gebelgd. ‘Wat nou? Dat is toch mijn business.’

De Cock lachte om de reactie. Zijn sombere gedachten zakten wat naar de achtergrond. Hij wees naar het bolle glas voor hem op de bar.

‘Schenk nog eens in,’ gebood hij.

De Smalle gehoorzaamde met de welwillendheid van een caféhouder.

Een tijdlang zwegen ze en genoten van hun cognac. Verderop aan een tafeltje zong een bejaarde, wat aangeschoten vrouw een droef levenslied. Een deel van de bezoekers zong mee, deinend, met lange uithalen. Toen haar laatste woorden trillend waren weggeëbd, klapte iedereen uitbundig. Sommigen stonden op en legden geld voor haar op het pluche tafelkleed… guldens, rijksdaalders en een enkel tientje.

Smalle Lowietje bezag het tafereeltje van achter de bar met zijn armen gekruist voor zijn borst. ‘Ouwe Kee,’ sprak hij vertederd, ‘ze kan het met pezen niet meer verdienen.’

De jonge Vledder keek op zijn horloge en geeuwde. De cognac had hem wat slaperig gemaakt. Bovendien waren ze die dag al vroeg begonnen. Hij zette zijn glas neer. ‘Als je soms iets hoort, Lowie,’ sprak hij afsluitend. ‘We hadden die vent graag weer veilig achter slot en grendel.’

De tengere caféhouder knikte begrijpend.

‘Als Igor ergens opduikt, krijgen jullie van mij een seintje.’

De Cock keek hem plotseling met gefronste wenkbrauwen aan.

‘Je zei Igor. Dat stond, voor zover ik weet, niet in de kranten, Lowie. En wij hebben die naam in jouw bijzijn nooit genoemd.’

Smalle Lowietje grijnsde. Hij voelde zich betrapt. ‘In penozekringen,’ sprak hij afwijzend, ‘is Igor Stablinsky geen onbekende.’

‘Ken jij hem?’

‘Hij is hier wel eens geweest. Hij had toen omgang met een tippeltante… een jong ding nog. Ze scharrelde toen meestal in de buurt van de Leidsestraat, waar ze haar klantjes oppikte. Ik kan mij vergissen, maar volgens mij is ze aan de heroïne.’

De Cock boog zich vertrouwelijk naar hem toe.

‘Enig idee hoe ik met dat grietje in contact kan komen?’

Smalle Lowietje keek wat schichtig om zich heen. Hij stond in de buurt niet graag als versliegeraar te boek. Dat was slecht voor zijn naam en zijn klandizie. ‘Ga eens,’ sprak hij aarzelend, ‘naar de Lange Leidsedwarsstraat 217, driehoog achter.’

‘Wie woont daar?’

‘Maffe Kees. Hij handelt in heroïne, pep en condooms. Hij kent alle meisjes uit die buurt.’

‘Maffe Kees,’ herhaalde De Cock nadenkend. Smalle Lowietje knikte.

‘Vraag naar het niese van Igor.’

Ze liepen vanaf de Oudezijds Achterburgwal door de Oudekennissteeg in de richting van het Oudekerksplein. Het was er druk. Drommen behoeftigen schoven langs de etalages met meisjes in zachtroze. Vledder mompelde: ‘Vraag naar het niese van Igor.’ Hij keek opzij naar De Cock. ‘Wist jij dat Igor Stablinsky een vriendin had?’

De grijze speurder schudde zijn hoofd.

‘Wij zijn haar in ons onderzoek tot nu toe niet tegengekomen.’

Hij gebaarde achteloos. ‘Misschien is ze niet belangrijk en speelt ze haast geen rol in zijn leven.’

Vledder keek omhoog naar de klok op de toren van de Oudekerk.

‘Wil je er vanavond nog op af?’ vroeg hij geeuwend.

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Igor Stablinsky heeft na zijn vlucht niet zo bar veel mogelijkheden. Hij heeft vrijwel geen vrienden en hij zal het ook niet in zijn hoofd halen om naar zijn eigen woning te gaan. Hij kan verwachten dat die in de gaten wordt gehouden. Als hij hier in de stad is gebleven, dan is het niet denkbeeldig dat hij toch zijn toevlucht tot dat meisje heeft genomen.’

Vledder geeuwde opnieuw, hij voelde hoe de slaap aan zijn oogleden trok. Het maakte hem wat kriegel.

‘Die jonge heroïnehoertjes hebben bijna nooit een vast adres,’ bromde hij. ‘Ze zal wel ergens in een kraakpand zitten of in een of ander goor hotelletje.’ Hij zuchtte zorgelijk. ‘Ga dan eens zoeken.’

De Cock bekeek hem van opzij en schatte de conditie van zijn jonge collega. Hij versnelde zijn pas. ‘We gaan lopen,’ sprak hij beslist.

Vledder volgde onwillig.

De Lange Leidsedwarsstraat was smal en donker. Aan het eind, bij de Spiegelgracht, was de openbare verlichting uitgevallen. Schichtige schimmen schoven in het halfduister voorbij. De Cock keek omhoog naar de nummering. Een fijne motregen prikte op zijn huid. Bij nummer 217 bleef hij staan. Het was een triest stukje straat. Verderop, boven het water, hing een fijne grijze nevel, die het licht van de Spiegelgracht verstrooide en de verkeersgeluiden dempte.

De toegangsdeur van 217 was gehavend. Er zat een barst in het bovenpaneel en er zaten moeten bij het slot. Uit een koperen brievenbus hing een vettig touwtje met een knoop. De Cock trok eraan en duwde de deur open. Voorzichtig drukte hij zijn negentig kilo langs de krakende trap omhoog. Vledder volgde hem. Het licht van zijn kleine zaklantaarn danste langs de witgekalkte muren.

Op de derde etage bleef De Cock staan en hijgde wat na. Het was er aardedonker. Hij voelde de adem van Vledder in zijn nek. Na een paar seconden ontwaarde hij een gelige streep licht. Het kroop van onder de kier van een deur naar het smalle portaal. Balancerend op zijn tenen liep De Cock op het licht af. Zijn rechterhand tastte naar de houten deurkruk en draaide. Langzaam, vrijwel zonder geluid, gleed de deur open.

In een kleine kamer, op een tweepersoonsbank, zat een man. Zijn omvangrijke figuur was gehuld in een zwarte trui met een col. Hij kwam traag overeind en liep op de mannen toe. In zijn donkere ogen glansde argwaan.

‘Wat moeten jullie?’ vroeg hij nors.

De Cock glimlachte.

‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij beminnelijk, ‘met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ‘En dat is…’ Verder kwam hij niet. De zware man draaide zich om en trachtte een aangrenzend vertrek te bereiken. De Cock trok hem naar zich toe en schudde zijn hoofd.

‘Laat die gore troep daar maar liggen. We komen niet voor jouw negotie.’ Hij drukte de man naar achteren en duwde hem terug op de tweepersoonsbank. ‘We willen alleen wat inlichtingen.’

‘Inlichtingen?’

De Cock knikte.

‘Jij bent toch Kees?’ Hij trok een gezicht. ‘Beter bekend als Maffe Kees?’

De man bromde zwaar.

‘Ik heb niet graag dat mensen zomaar bij mij binnenvallen.’ Hij maakte een korte hoofdbeweging. ‘Wat willen jullie van me?’

De Cock antwoordde niet direct.

‘Ik neem aan dat je inmiddels begrepen hebt, wie wij zijn?’

De zware man snoof verachtelijk.

‘Ik had het kunnen ruiken… natuurlijk… russen.’

Hij knikte met enige bewondering in de richting van De Cock.

‘Van u heb ik meer gehoord. Je bent een goeie, zeggen ze.’

De grijze speurder glimlachte gevleid.

‘Wij zijn van het politiebureau aan de Warmoesstraat,’ sprak hij ernstig. ‘Het gaat over het niese van Igor.’

Maffe Kees keek de beide rechercheurs verschrikt aan.

‘Het niese van Igor?’

‘Ja.’

‘Duitse Inge, hebben jullie haar gevonden?’

De Cock trok een denkrimpel in zijn voorhoofd. Zijn scherpe blik tastte de gelaatstrekken van Kees af.

‘Hoezo… gevonden?’

De zware man gebaarde met beide armen.

‘Duitse Inge is al meer dan veertien dagen zoek.’

De Cock keek de man schuins aan.

‘Zoek?’ vroeg hij ongelovig.

Maffe Kees knikte heftig.

‘Vermoord, denk ik.’

In een bedrukte stemming liepen ze van de Lange Leidsedwarsstraat terug naar de Warmoesstraat. Het regende nu harder. De Cock had de kraag van zijn regenjas hoog opgetrokken en zijn hoed naar voren geschoven. De rand lag bijna op zijn ogen. Hij blikte opzij.

‘Wordt er een hoertje vermist?’

Vledder knikte.

‘Ik heb van het politiebureau Lijnbaansgracht een kort telexbericht gelezen. Ik herinner mij dat. Het is van een paar dagen geleden. Het betrof ene Ingeborg Seidel uit Hannover, negentien jaar. Ze werd het laatst gezien op het Leidseplein, toen ze bij een man in de wagen stapte.’

‘Een autonummer?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Geen signalement… niets. Zelfs geen automerk of een typeaanduiding. Men had het over een crèmekleurige wagen.’ Hij grinnikte kort. ‘Maar dat kan in het donker weer variëren van beige tot geel.’

De Cock zuchtte.

‘Het is uiteraard triest voor het meisje. En voor ons een verloren kans om Igor Stablinsky vandaag nog te vatten.’

Er klonk spijt in zijn stem.

Ze liepen een tijdlang zwijgend voort. De regen kwam met bakken neer. De Cock likte aan de druppels die van zijn neus gleden en keek naar de neonreclames, die kleurrijk spiegelden in het asfalt.

Vledder verbrak het zwijgen.

‘Zou Igor Stablinsky iets met de verdwijning van Ingeborg Seidel te maken hebben?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Als die Duitse Inge is vermoord, dan zal het wel een bedrijfsongeval zijn.’

‘Je bedoelt dat ze door een klantje van haar om zeep is geholpen?’

‘Precies. De meisjes die onbeschermd bij een wildvreemde kerel in een wagen stappen, lopen enorme risico’s.’

Vledder knikte instemmend.

‘Ik zal morgen eens bij de Lijnbaansgracht informeren of ze al iets weten.’

Bij het Beursgebouw staken ze het Damrak over en liepen via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, wenkte brigadier Kusters, die de oude Meindert Post had afgelost, de grijze speurder naar de balie.

‘Ik heb ongeveer een kwartier geleden een radeloze vrouw aan de telefoon gehad,’ sprak hij ernstig. ‘Ze vroeg naar rechercheur De Cock.’

‘Wie was het?’

Brigadier Kusters raadpleegde zijn aantekeningen.

‘Mevrouw Van Blijendijk. Ze had het over haar ganzen.’

De Cock keek hem gespannen aan.

‘Wat is daarmee?’

Kusters trok een triest gezicht.

‘Ze liggen dood voor het hek.’

5

Commissaris Buitendam, de lange statige chef van het politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand naar de stoel voor zijn bureau.

‘Ga zitten, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd. ‘Ik wil met je praten.’

Rechercheur De Cock nam wat onwillig plaats. Wanneer commissaris Buitendam hem ontbood, bezag hij hem steeds met argwaan. Hij had geen hekel aan zijn commissaris. Dat niet. Zolang de politiechef de gang van zaken ongemoeid liet, was de verhouding zelfs vriendschappelijk te noemen. De botsingen ontstonden wanneer de commissaris, meestal onder druk van de officier van justitie, meende dat het gedrag van De Cock enige correctie behoefde. Eerst dan werd de grijze speurder opstandig en onhandelbaar en soms zelfs onredelijk. De vrijheid om bij onderzoeken naar eigen inzicht te handelen, was hem dierbaar. Elke beknotting van die vrijheid beschouwde hij als een aantasting van zijn persoon, een blaam op zijn kundigheid als rechercheur.

De Cock keek zijn chef achterdochtig aan.

‘Waarover?’

Commissaris Buitendam glimlachte beminnelijk.

‘Over ganzen.’

‘Welke ganzen?’

‘De ganzen van mevrouw Van Blijendijk.’

De Cock hield zijn hoofd iets scheef.

‘Wat is daarmee?’

‘Ze zijn dood.’

De Cock grinnikte.

‘Dat is mij bekend. Ik hoorde het gisterenavond laat van brigadier Kusters.’

Commissaris Buitendam reageerde niet direct. Hij verschikte iets aan de papieren op zijn bureau. Daarna keek hij op.

‘De ganzen zijn vergiftigd.’

De Cock trok achteloos zijn schouders op. ‘Dat zal best,’ zei hij gelaten. ‘Ik neem niet aan dat ze allemaal tegelijk een natuurlijke dood zijn gestorven.’ Hij trok een grimas. ‘Dat zou hoogst ongebruikelijk zijn.’

Commissaris Buitendam kuchte. Het grapje ontging hem.

‘Het is mijn oprechte wens,’ sprak hij plechtig, ‘dat jij de dood van de ganzen onderzoekt.’

De Cock keek hem ongelovig aan.

‘Ik?’ riep hij verbaasd. ‘Ik heb met de dood van de ganzen niets te maken. Ik wil dat ook niet. Mevrouw Van Blijendijk woont aan de Amstel. Ze ressorteert onder het politiebureau aan de Van Leijenberghlaan. Daar moeten ze er maar wat aan doen.’

Commissaris Buitendam gebaarde in zijn richting.

‘Jij hebt toch gisteren al een onderzoek naar die ganzen ingesteld.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die ganzen interesseren mij niets,’ sprak hij nonchalant. ‘Eenieder die daar zin in heeft en die over voldoende ruimte beschikt, kan van mijn part ganzen gaan houden. Ik, persoonlijk, zou het niet doen. Ik vind het onaardige beesten. Ik zou…’

Commissaris Buitendam onderbrak hem. Hij klapte met de vlakke hand op het blad van zijn bureau.

‘Blijf bij de zaak, De Cock,’ sprak hij streng. ‘Jij was gisteren met Vledder bij mevrouw Van Blijendijk. Ze had je gebeld over haar ganzen.’

De Cock zuchtte omstandig. ‘Ik ging naar de Amstel,’ sprak hij kalm en geduldig, ‘omdat de naam van mevrouw Van Blijendijk in de agenda van Igor Stablinsky stond. Een andere reden was er niet.’ Hij spreidde zijn armen. ‘De dame leeft op een vreemde, wat gespannen voet met haar oude tuinman. Ik ben bang dat haar ganzen daarvan de dupe zijn geworden.’

Commissaris Buitendam rees uit zijn stoel. Hij stond indrukwekkend en statig achter zijn bureau.

‘Ik wil dat je het onderzoekt.’

De Cock wrong zijn gezicht in een verachtende grijns. ‘Ganzen… dode ganzen.’ Hij snoof. ‘Het is toch te bespottelijk om daar mijn kostbare tijd aan te verdoen?’

De politiechef verstijfde.

‘Je hoort wat ik heb gezegd.’

De Cock stond traag op. Hij boog zich iets naar de commissaris toe. Om zijn mond dansten bedrieglijk vrolijke accolades. ‘Igor Stablinsky is ontvlucht,’ siste hij. ‘Weet u dat? Of… eh, of leest u geen telexberichten?’

Op het bleke gezicht van de commissaris kwam nu een rode blos. Een zenuwtrek zwiepte langs zijn scherpe kaken. Hij wees met gestrekte arm naar de deur.

‘Eruit.’

De Cock ging.

‘Hoe was het?’

De Cock maakte een hulpeloos gebaartje.

‘De commissaris werd weer eens kwaad en stuurde mij de kamer af.’

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Je gaat echt te ver. Je maakt die man rijp voor een psychiatrische inrichting.’ Hij glimlachte. ‘Waar hadden jullie nu weer bonje over?’

De Cock duimde over zijn schouder.

‘De commissaris wenste dat ik de dood van die ganzen onderzocht.’

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Daar hebben wij toch niets mee te maken. Dat is een zaak van de Van Leijenberghlaan.’

De Cock knikte.

‘Dat heb ik hem ook gezegd. Die ganzen interesseren mij voor geen fluit. Ik vind het op dit moment veel belangrijker om achter Igor Stablinsky aan te gaan. Zolang die gevaarlijke gek vrij rondloopt, bestaat het gevaar dat hij weer het ene of het andere oude mens de schedel inslaat.’ Hij zweeg even en zuchtte diep.

‘De commissaris dacht er anders over.’ Hij grinnikte smalend.

‘Dode ganzen.’ De som van zijn verontwaardiging lag in die twee woorden.

Vledder trok een stoel bij en ging er achterstevoren op zitten.

‘Ik begrijp het niet,’ zei hij hoofdschuddend. ‘Hoe kan de commissaris dat nu willen?’

De Cock lichtte het dossier-Stablinsky uit de lade van zijn bureau en legde het voor zich neer.

‘Ik vermoed,’ sprak hij berustend, ‘dat de rijke mevrouw Van Blijendijk uiterst invloedrijke kennissen heeft, die via de officier van justitie onze commissaris Buitendam onder druk hebben gezet.’

Vledder maakte een woest gebaar.

‘Wat wil dat mens dan?’

‘Bescherming.’

Vledder stond geagiteerd van zijn stoel op.

‘Dan moet ze een bewakingsdienst inschakelen… bodyguards huren. Ze kan moeilijk van ons verwachten…’

De Cock keek met een ernstig gezicht omhoog.

‘Het lijkt mij verschrikkelijk,’ onderbrak hij Vledder, ‘om een dodelijke angst te kennen voor een onbekend gevaar, terwijl je als invalide aan een rolstoel bent gekluisterd. Begrijp je… zonder hulp kan zij die angst niet ontvluchten. Dat moet een enorme belasting zijn. Ik denk dat mevrouw Van Blijendijk van ons verwacht dat wij de oorzaak van haar angst wegnemen.’

‘En als die oorzaak er niet is?’

De Cock staarde een moment voor zich uit.

‘Dan is ze — hoe zei je dat ook weer? — rijp voor een psychiatrische inrichting.’

Er werd op de deur van de recherchekamer geklopt. Achter het geribbelde glas verschoof een schaduw.

De Cock riep: ‘Binnen.’

De deurkruk bewoog. Langzaam zwaaide de brede deur open. In de deuropening verscheen een man. Hij was middelgroot, wat dik. Met trage tred kwam hij naderbij. Voor De Cock bleef hij staan en boog wat stijfjes.

‘Bent u… eh, bent u rechercheur De Cock?’

De grijze speurder knikte.

‘Met ceeooceekaa… om u te dienen.’

De man glimlachte.

‘Mijn naam is Ivo… Ivo van Blijendijk. Ik ben vanmorgen uit Antwerpen gekomen na een alarmerend telefoontje over vergiftigde ganzen. Ik wilde eens met u praten over mijn tante… tante Isolde.’

De Cock keek de man voor hem onderzoekend aan. Hij schatte hem voor in de dertig. De man had een vlezig gelaat met bolronde wangen, waarop een rode gloed, waardoor hij voortdurend leek te blozen. Het vlasblonde haar lag geplakt op zijn hoofd. Onder de kleine neus hing een dunne snor, die mistroostig langs de mondhoeken gleed.

De grijze speurder wenkte hoffelijk naar de stoel naast zijn bureau. ‘Gaat u zitten,’ sprak hij vriendelijk. ‘Waarop berust uw vermoeden dat ik geïnteresseerd zou zijn?’

De opmerking bracht de jongeman duidelijk in de war.

‘Ik… eh, ik heb van tante Isolde begrepen dat u de zaak in onderzoek zou nemen.’ Hij nam plaats en trok zijn broekspijpen aan de vouwen iets op. ‘Ze is van mening dat u de enige rechercheur bent die bekwaam genoeg is om haar bij te staan.’

‘Waarmee?’

Ivo van Blijendijk keek verrast op.

‘Weet u dat dan niet,’ riep hij onthutst, ‘tante wordt bedreigd.’

‘Door wie?’

De jongeman lichtte zijn schouders.

‘Dat… eh, dat weten we niet. Mijn broer en zus begrijpen er niets van.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Broer en zus?’

Ivo van Blijendijk glimlachte verontschuldigend.

‘Mijn broer Izaak en mijn zuster Irmgard voelen zich ook nauw bij het geval betrokken. Ziet u, wij zijn de enige erfgenamen van tante Isolde. We erven haar vermogen… als ze sterft.’

De Cock keek hem strak aan.

‘En is ze dat van plan?’

Ivo van Blijendijk reageerde verward.

‘Hoe bedoelt u dat?’

De Cock gebaarde wat ongeduldig.

‘Is tante Isolde van plan om op korte termijn te sterven?’

Ivo van Blijendijk krabde met zijn wijsvinger boven zijn rechteroor. Het was een duidelijk gebaar van verlegenheid.

‘Nee,’ hakkelde hij verward, ‘nee, dat niet… natuurlijk niet. Maar in de brieven staat dat ze zal worden vermoord.’

De Cock kneep zijn ogen halfdicht.

‘Vermoord?’ riep hij ongelovig.

Ivo van Blijendijk knikte heftig.

‘Tante Isolde heeft brieven ontvangen, waarin staat dat ze niet lang meer heeft te leven.’ Hij slikte, waarbij zijn adamsappel duidelijk bewoog. ‘Tante Isolde neemt de brieven hoogst ernstig. Ze is hypernerveus, ze verschanst zich in haar huis en ze is echt doodsbang. Hoewel ze het niet met zoveel woorden zegt, maak je uit haar houding toch op dat ze een van ons verdenkt.’

‘U of uw broer of zuster.’

Ivo van Blijendijk gebaarde met beide handen.

‘Ze stelt dat wij de enigen zijn die belang hebben bij haar dood.’

‘En is dat zo?’

Ivo van Blijendijk dacht na.

‘Wij zijn niet rijk,’ sprak hij toen behoedzaam. ‘De erfenis van tante Isolde zou ons drieën hoogst welkom zijn. Ik ben realist genoeg om dat te bekennen. Maar daarom wens ik haar dood nog niet.’ Hij zweeg weer en legde zijn vette handjes op zijn knieën. ‘Bovendien is tante Isolde niet de enige van wie wij iets te erven hebben. Oom Immanuel is ook schatrijk… heeft geen kinderen en is nog aanmerkelijk ouder dan tante Isolde.’

‘Kan dus eerder sterven.’

‘Inderdaad.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Heeft oom Immanuel ook dreigbrieven ontvangen?’

Ivo van Blijendijk zuchtte.

‘Dat weet ik niet,’ sprak hij onzeker. ‘Ik heb er niets van gehoord. Oom Immanuel woont in een villa in Bussum… samen met zijn oude huishoudster, die ook in zijn testament is genoemd. Een paar maal per jaar gaan we bij hem op bezoek. Maar oom Immanuel heeft een lichte aderverkalking en is al wat dement. Dat geeft vreemde reacties. Soms herkent hij ons niet eens.’ Een glimlach van vertedering gleed langs zijn lippen. ‘Ik denk dat oom Immanuel dreigbrieven gewoon ongeopend naast zich zou neerleggen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘U ziet hoe betrekkelijk alles is… ongeopende dreigbrieven missen hun uitwerking.’

Het klonk bijzonder nuchter.

Ivo van Blijendijk keek de rechercheur tegenover zich onderzoekend aan. ‘U bedoelt dat tante Isolde de dreigbrieven beter niet had kunnen openen?’

De Cock glimlachte.

‘Wie bedwingt vrouwelijke nieuwsgierigheid.’ Hij keek Ivo van Blijendijk nauwlettend aan, zijn hoofd een beetje schuin, gescherpt op elke reactie.

‘U neemt de dreigbrieven aan tante Isolde ook ernstig?’

De jongeman maakte een afwerend gebaar.

‘Ik heb ze gezien en gelezen. Ik moet u zeggen dat de inhoud huiveringwekkend is. Ik begrijp best dat tante Isolde zich ernstig bedreigd voelt. En nu die affaire met de vergiftigde ganzen… ze zou van angst kunnen sterven.’

De Cock keek hem secondenlang aan. Zijn grof, breed gezicht was als een stalen masker.

‘Dat… heer Van Blijendijk… is misschien wel de bedoeling.’

Toen Ivo van Blijendijk was vertrokken met de mededeling dat hij het als liefhebbende neef tot zijn plicht rekende om althans voorlopig zijn intrek bij tante Isolde te nemen, nam Vledder op de lege stoel naast het bureau van De Cock plaats. Zijn gezicht glansde van verbazing.

‘Toen wij bij haar aan de Amstel waren, heeft ze niets van die dreigbrieven verteld.’

De Cock maakte een achteloos gebaar.

‘Misschien achtte ze de tijd er nog niet rijp voor.’

Hij zweeg even en wreef over zijn brede kin. ‘Toch moeten die bedreigingen al enige tijd geleden zijn begonnen. Haar hardnekkig aandringen om extra bescherming door de politie van het bureau Van Leijenberghlaan wijst in die richting.’

Vledder reageerde wat kriegel.

‘Ze had toch direct open kaart kunnen spelen met ons. Nu laat ze een neef helemaal uit Antwerpen komen om ons te vertellen dat ze dreigbrieven ontvangt.’

De Cock knikte nadenkend.

‘De dood van haar wakende ganzen zal haar zwaar hebben aangegrepen. Ze zal dat als een eerste daadwerkelijke actie tegen haar hebben opgevat. Het is duidelijk dat ze vanmorgen na de ontdekking van de moord op haar ganzen, een soort offensief heeft geopend. Ze oefende druk uit op onze commissaris en stuurde haar neef Ivo om ons tot activiteiten te dwingen. Ik denk toch dat ze haar toestand uiterst bedenkelijk acht.’

Vledder keek verbaasd op.

‘Je bedoelt dat ze werkelijk de kans loopt om gedood te worden?’

In gedachten verzonken knikte De Cock traag voor zich uit. Ineens kwam er een glimlach. Jolige accolades dansten vrolijk rond zijn mond.

‘Ik begin mij toch voor die dode ganzen te interesseren.’

Vledder grijnsde. ‘Het zal de commissaris welgevallig zijn.’

De oude speurder stond op. Hij leek plotseling vol veerkracht. Hij gebaarde wijs naar Vledder.

‘Ga eens na wat die Ivo van Blijendijk in Antwerpen al zo uitspookt. En ik wil ook graag inlichtingen over neef Izaak en nicht Irmgard.’

Vledder kwam naast hem staan.

‘Denk je toch dat die drie erbij betrokken zijn?’

De Cock grinnikte.

‘Met een fortuin dicht bij de hand komt een mens soms op vreemde ideeën.’ Hij slenterde naar de kapstok en greep zijn regenjas eraf.

Op zijn bureau rinkelde de telefoon.

Vledder nam de hoorn op. Het duurde even. Toen verbrak hij de verbinding. Met zijn jas half aan, liep De Cock op hem toe.

‘Is er wat?’

‘Igor Stablinsky is gesignaleerd.’

‘Waar?’

‘Hij reed met een gestolen BMW door Bussum.’

‘Bussum?’

Vledder knikte met een bleek gezicht.

‘Daar woont oom Immanuel.’

6

Ze reden met een matig gangetje in hun Volkswagen van het Damrak naar het Rokin. Een schuchter zonnetje prikte door een jagend wolkendek en zette het Koninklijk Paleis op de Dam even in een gouden gloed. Toen verschool ze zich weer achter een dikke zwarte wolk, waaruit opnieuw regen plensde. De Cock keek ernaar. Hij hield van zijn stad. Ze had zoals Rome en Parijs geen zonlicht nodig om te stralen. Amsterdam was al mooi als het regende.

Hij keek opzij naar Vledder, die bekwaam het stuur hanteerde. Een mild gevoel van verbondenheid overviel hem. Hoe lang trok hij al met de jongeman op? Hoeveel zaken hadden zij samen tot een oplossing gebracht? Het waren er vele. Vaak had hij moeite om ze in zijn herinnering terug te roepen. Steeds had de misdaad hen voor nieuwe problemen gesteld. Zoals nu… met die vermaledijde ganzen.

‘Weet je al waar die BMW vandaan komt?’

Vledder knikte.

‘De wagen is hier in Amsterdam gestolen. Vanaf de Amstelveenseweg en wel op dezelfde dag, waarop Igor Stablinsky uit het Huis van Bewaring vluchtte. Het heeft er alle schijn van, dat hij sinds zijn ontvluchting in die wagen heeft gereden.’

‘Nog?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘De wagen is vanmorgen vroeg door de politie in Amersfoort teruggevonden. Aan de voet van de Onze-Lieve-Vrouwetoren. Hij stond daar gewoon tussen andere auto’s geparkeerd. De wagen was iets beschadigd aan het rechter voorspatbord. Vermoedelijk het gevolg van een recente aanrijding.’

‘Is daar al iets van bekend?’

‘Nee… dat wordt nog onderzocht.’

‘Hoe hebben ze Igor in Bussum gesignaleerd?’

Vledder glimlachte.

‘Een paar dienders deden een verkeerscontrole onder leiding van een brigadier. Toen Igor Stablinsky in zijn rode BMW een stopteken kreeg, verminderde hij aanvankelijk zijn snelheid maar gaf daarna vol gas. Een van de controlerende dienders herkende Igor Stablinsky van de foto, die ik van hem in het politieblad had laten opnemen.’

‘En toen?’

‘Ze hebben de rode BMW onmiddellijk op de telex gezet met aandachtvestiging op Igor Stablinsky.’

De Cock grijnsde.

‘Toen achtte Igor het tijd om zich van de wagen te ontdoen. Hij zal inmiddels wel weer in een andere gestolen auto rondrijden.’ Hij stokte en keek op het Rokin tijdens het voorbijrijden geïnteresseerd naar de nieuwe lichtmetalen gevel van het warenhuis van Vroom & Dreesmann… zocht naar storende dissonanten met de oude Munttoren. Maar vond die niet. Hij blikte weer opzij naar Vledder.

‘Heb je de politie in Bussum verteld van oom Immanuel van Blijendijk en Igors morbide belangstelling voor rijke oude mensen?’

Vledder knikte.

‘Ik heb ze zo volledig mogelijk ingelicht. Ze zouden een oogje in het zeil houden.’

Ze reden een tijdje zwijgend verder. Ineens veerde De Cock op.

‘Stond… eh, stond Immanuel van Blijendijk in de agenda van Igor?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik dacht van niet. Ik moet dat nog eens nakijken. Het kan natuurlijk stom toeval zijn geweest dat Igor Stablinsky juist in Bussum op een verkeerscontrole stuitte. Dat had ook ergens anders kunnen gebeuren.’

‘Misschien.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Het feit dat hij in Bussum werd gesignaleerd en de BMW in Amersfoort achterliet, zou erop kunnen wijzen dat hij zich ergens in het Gooi ophoudt.’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Ken jij contactadressen van hem in het Gooi?

De Cock antwoordde niet. Hij staarde door de voorruit en scheen in gedachten verzonken. Het duurde een paar seconden, toen draaide hij zich met een ruk naar Vledder.

‘Vind je het niet vreemd dat alle namen in deze affaire met een I beginnen?’

De jonge rechercheur reageerde verrast.

‘Je hebt gelijk… Isolde, Ivo, Izaak, Irmgard, Immanuel… van Blijendijk.’

‘Je vergeet er een.’

‘Wie?’

De Cock kneep zijn lippen samen.

‘Igor… Igor Stablinsky.’

Voor het hek van Blijemeer bleef De Cock staan en keek omhoog. De boog van vergulde letters tegen de achtergrond van een donkere hemel had iets griezeligs, iets macabers.

De zware smeedijzeren deuren, hangend aan kolossale zuilen, deden hem denken aan Urk, zijn geboorteplaats, aan het hek van de oude begraafplaats bij het hervormde kerkje aan de zee. Als kind had het hek hem altijd gefascineerd. Het was een indrukwekkende scheiding tussen leven en dood, waar je toch doorheen kon kijken. Dat was boeiend. Dood was niet ver weg. Je kon hem door de spijlen heen zien, sluimerend onder een mozaïek van grafstenen. Maar wanneer Ouwe Jelle, de doodgraver, voor een begrafenis het hek knarsend opentrok, had hij nooit naar binnen gedurfd. Er was iets dat hem tegenhield. De stap door het hek had hij nooit durven maken. Ook nu voelde hij een lichte schroom.

Vledder begreep zijn aarzeling niet. Hij stapte de grijze speurder voorbij en duwde tegen de rechterhelft van het hek. Het bleek niet afgesloten. Piepend in zijn scharnieren gleed het open. Ze deden het hek achter zich dicht en betraden waakzaam de oprijlaan. Hun voetstappen knerpten in het grind.

Links, op het gazon, lag een hoop witte vogellijven.

De ganzen waren bijeengesleept en opgestapeld. De sleepsporen in het gras waren nog duidelijk te zien. De dode dieren boden een trieste aanblik.

De Cock bukte zich bij een vrij liggende gans en bekeek het dier zorgvuldig. Uiterlijk was er aan de vogel niets te zien. Geen sporen van geweld.

De oude tuinman op klompen sjokte naderbij. Met zijn stok wees hij naar de stapel ganzen.

‘Vergiftigd.’

De Cock kwam overeind en knikte.

‘Daar lijkt het op.’

De man hield zijn hoofd wat scheef.

‘Ik heb ze hier maar op een hoop gegooid,’ bromde hij. ‘Ik weet niet wat je ermee wilt.’

‘Laten onderzoeken… lever, nieren, maag- en darminhoud. Ik wil weten welk vergif er is gebruikt.’

De oude trok zijn gezicht in een grijns.

‘Strychnine.’

De Cock keek hem fronsend aan.

‘Hoe weet je dat?’

De oude tuinman tilde zijn stok omhoog en wees in de richting van het koetshuis.

‘Er is een flinke portie van mijn voorraad strychnine weg… verdwenen. Gemengd door het voer, denk ik, het voer van de ganzen.’

‘Is er nog wat van dat voer over?’

De man schudde zijn hoofd.

‘Ik heb de bakken onmiddellijk schoongemaakt.’

De Cock staarde een tijdje naar de stapel dode vogels.

‘Wie?’ vroeg hij somber.

De tuinman maakte een droef gebaartje.

‘Hij heeft er zijn naam niet bijgezet.’

De Cock draaide zich plotseling half om en ging pal voor de tuinman staan. Van dichtbij keek hij hem recht in de ogen.

‘Heb jij dit gedaan, Willem?’

Zijn stem klonk streng, maar had toch een vriendelijke ondertoon.

De oude blikte onbevangen terug.

‘Ik niet. Ik niet.’

Ineens begon zijn onderlip te trillen. ‘Voor een tuinman zijn ganzen geen prettige dieren,’ sprak hij triest. ‘Ze vernielen alles.’ Hij draaide zijn hoofd in de richting van het grote huis. ‘Maar als zij het wil… begrijpt u… ik ben haar slaaf… meer niet.’

De Cock keek de man nog even peilend aan, toen wendde hij zich tot Vledder.

‘Zorg dat die kadavers wegkomen.’

Vledder knikte.

‘Ik zal straks bellen.’

Met z’n drieën slenterden ze op hun gemak naar het grote huis. De tuinman in het midden. Hij wees naar de rij auto’s die voor het koetshuis stonden geparkeerd. ‘Het lijkt wel een reünie,’ bromde hij. ‘Ze heeft de hele familie bij elkaar getrommeld.’ Hij snoof verachtelijk. ‘Sinds de dood van die malle ganzen is ze bijna hysterisch van angst.’

‘Zo erg?’

De oude knikte heftig.

‘Ze belt stad en land af voor hulp. Ik heb haar nog nooit zo nerveus gezien.’

De Cock blikte opzij en zei achteloos:

‘Ik heb gehoord dat ze dreigbrieven ontvangt.’

De tuinman reageerde verrast.

‘Van wie?’

‘Neef Ivo kwam ons dat vanmorgen in het politiebureau vertellen. Hij was kennelijk door mevrouw Van Blijendijk gestuurd.’

De tuinman schudde vertwijfeld zijn hoofd.

‘En tegen mij zegt ze dat het een geheim moest blijven.’

De Cock glimlachte.

‘Er zijn dus dreigbrieven?’

De oude knikte.

‘Al meer dan een halfjaar ontvangt ze regelmatig brieven, waarin iemand haar schrijft dat ze binnenkort zal worden vermoord.’

‘U hebt die brieven gelezen?’

‘Niet allemaal, denk ik.’

‘Hoeveel?’

De oude stak zijn wijs- en middelvinger omhoog.

‘Twee. Op een morgen riep ze mij bij zich. Ik moest bij haar komen zitten en ze liet mij twee brieven lezen. Er stond in dat ze niet lang meer had te leven… dat haar moordenaar al was gehuurd.’

‘Dreigend.’

‘Inderdaad. Ik ben er erg van geschrokken.’

‘Hoe zagen die brieven eruit?’

‘Ze waren met een machine getypt en zaten in langwerpige blauwe enveloppen. Gevoerd. Wanneer ik ’s morgens de post uit de bus haal en er is zo’n enveloppe bij, zonder afzender, dan weet ik dat ze weer een dreigbrief heeft ontvangen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Hoe vaak?’

‘Eenmaal in de week.’

‘Werd er in die brieven om geld gevraagd?’

De oude schudde zijn hoofd.

‘Daar heb ik niets van gelezen. Ik denk dat het niet om geld is te doen… dat men haar alleen maar bang wil maken.’

‘Waarom?’

De oude tuinman trok zijn schouders op.

‘Geen idee.’

‘Waarom heeft ze de politie niet eerder ingeschakeld?’

‘Ze heeft steeds om bescherming gevraagd.’

‘Maar nooit over de brieven gesproken.’

De oude schudde opnieuw zijn hoofd.

‘Dat heeft ze nooit gedaan. Nee.’

‘Waarom niet?’

De vraag ergerde de tuinman zichtbaar. Er kwamen blosjes op zijn grauwe wangen. Wat wrevelig gebaarde hij naar de ingang van het grote huis.

‘Ga dat zelf maar informeren.’

Ze zaten allen bijeen in de sober gemeubileerde salon met het uitzicht over een weiland. Mevrouw Van Blijendijk in het midden, stijf rechtop, in haar zetel als een troon. Rechts van haar stond neef Ivo. Zijn vette linkerhand steunde op een uitstekende knop van de rugleuning.

De Cock slenterde bedaard naar de stoel. In het voortgaan bestudeerde hij de beide gezichten. Er waren geen overeenkomsten, geen herkenbare familietrekken. Er was alleen iets in hun blik dat een gemeenschappelijke afkomst verraadde.

Links, op een brede houten bank met geborduurde kussens, zaten een man en een vrouw. Ver uit elkaar. Achter de bank stonden drie kinderen in het gelid: twee jongens en een meisje. De Cock schatte de oudste jongen op zestien jaar. Hij was een stevig gebouwde knaap in een blauw T-shirt met een kapitale S op zijn borst. Warrig blond haar hing tot bijna in zijn ogen. De jongen naast hem was veel brozer, bijna schriel. Een zwarte wollen trui slobberde om zijn magere lijf. De Cock schatte het meisje op een jaar of tien. Ze droeg een roodfluwelen jurkje met een pelerientje. Het lange blonde haar hing in ouderwetse pijpenkrullen over haar schouders. In de gezichten van de kinderen kwamen de familietrekken van de Van Blijendijks wel duidelijk naar voren… een scherpe neus en hoog oplopende jukbeenderen.

Voor de troon bleef De Cock staan en maakte een lichte buiging. Om zijn brede mond speelde een glimlach.

Mevrouw Van Blijendijk knikte genadig terug. Daarna gebaarde ze naar rechts.

‘Neef Ivo hebt u vanmorgen reeds ontmoet. Hij heeft mij verslag van zijn onderhoud met u gedaan.’ Ze wees met haar linkerhand naar de bank. ‘Ik stel u voor… mijn neef Izaak… mijn nicht Irmgard met haar drie kinderen… Paul, Peter en Penny. De man van Irmgard verwachten we vanavond. Zakelijke beslommeringen verhinderen hem om nu reeds hier te zijn.’ Ze keek heersend rond en wuifde in de richting van de grijze speurder.

‘Dat zijn recherheur De Cock en zijn assistent Vledder.’

De Cock schudde afwijzend zijn hoofd.

‘Collega Vledder,’ verbeterde hij.

Mevrouw Van Blijendijk reageerde niet.

‘Ik heb de beide heren ontboden om de dood van de ganzen te onderzoeken. Ik vind dat hoogst ernstig. Ik had de dieren genomen om mij te beschermen… een taak, die in feite bij de politie rust.’ Ze pauzeerde even om haar woorden te benadrukken. Op haar lange gezicht lag een norse trek. Ze keek naar De Cock omhoog.

‘Ik heb gisteren tegenover u reeds mijn bezorgdheid uitgesproken. Ik had een sterk vermoeden dat er iets met mijn ganzen zou gaan gebeuren… iets verschrikkelijks. Mijn vermoeden is nu bewaarheid.’ Ze stak haar kin iets omhoog. ‘Als de dieren inderdaad door strychnine om het leven zijn gekomen, dan eis ik van u, dat u mijn tuinman arresteert.’

De Cock keek haar verbaasd aan.

‘Ouwe Willem?’

‘Ja.’

De grijze speurder maakte een weifelend gebaartje.

‘Ik heb het uw tuinman gevraagd. Nog geen tien minuten geleden. Hij zegt dat hij het niet heeft gedaan, dat hij niet verantwoordelijk is voor de dood van de ganzen.’

Mevrouw Van Blijendijk keek hem met een vreemd lachje om haar mond, medelijdend aan.

‘En dat gelooft u?’

De Cock bedacht even een juiste formulering voor zijn antwoord.

‘Het is,’ begon hij voorzichtig, ‘voor een rechercheur niet zo belangrijk wat hij gelooft of niet gelooft. Belangrijker is wat hij wettelijk kan bewijzen.’

Mevrouw Van Blijendijk wond zich zichtbaar op.

‘Willem had een hekel aan de ganzen. Hij kon zijn afschuw voor de dieren nauwelijks verbergen. Hij heeft extra strychnine gekocht en van zijn voorraad in het koetshuis is sinds gisteravond een aanzienlijk deel verdwenen.’

De Cock glimlachte beminnelijk.

‘Hij heeft het mij verteld.’

‘En?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat zegt niet zoveel. Willem sluit het koetshuis ’s nachts niet af. Het is niet zo moeilijk om over het toegangshek te klimmen en het koetshuis binnen te dringen.’

‘U bedoelt iemand van buiten. Een onbekende?’

‘Misschien niet zo onbekend. Iemand, die hier wel eens is geweest… hier heeft gelogeerd.’

Mevrouw Van Blijendijk keek hem grijnzend aan.

‘En zo’n man loopt direct naar de kast met een nieuwe vooraad strychnine om mijn ganzen te vergiftigen?’

Ze gebaarde met beide handen. ‘Dat klinkt toch bespottelijk.’

Ze schoof iets naar achteren en drukte haar rug tegen de hoge rugleuning van haar stoel. ‘Ik herhaal mijn eis: arresteer mijn tuinman.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik arresteer uw tuinman niet.’ Hij keek haar scherp onderzoekend aan. ‘Tenzij u aanwijzingen hebt dat ouwe Willem de man is, die u nu al maandenlang bedreigt.’

Mevrouw Van Blijendijk klemde haar handen om de uiteinden van de leuningen. De Cock zag haar knokkels wit worden.

‘Die aanwijzingen heb ik.’ Haar stem klonk hees. Met een wilde blik in haar ogen keek ze schuin omhoog naar Ivo. ‘Pak de brieven,’ siste ze.

Neef Ivo liep naar een fraai houten cilinderbureau in een hoek van de salon. Hij draaide het sleuteltje om, schoof de latten omhoog en trok een lade open. Met een stapel langwerpige blauwe enveloppen, bijeengehouden door een paars lint, kwam hij terug.

Mevrouw Van Blijendijk nam het stapeltje van hem aan en reikte het De Cock met een theatraal gebaar aan.

‘Kijk naar het poststempel,’ sprak ze streng. ‘De brieven zijn alle in Ouderkerk aan de Amstel gepost en wel exact op die dagen dat Willem voor mij inkopen deed.’

7

Vledder, aan het stuur van de oude Volkswagen, keek zijn oude collega aan. Op zijn jong gezicht lag een trek van ongeloof. Hij klapte met zijn rechterhand op het dashboard.

‘Waarom arresteerde je die oude tuinman niet?’ Zijn stem trilde van woede en verbazing. ‘Daar was toch alle reden toe. Mevrouw Van Blijendijk is in alle staten. Terecht, naar ik meen. Ik wed dat ze nu weer stad en land afbelt. Je moet eens zien wat er gebeurt. Volgens mij krijg je straks de hele justitie op je nek… wegens plichtsverzuim.’

De Cock reageerde niet. Hij zat diep onderuitgezakt met een norse trek op zijn gezicht. Het leek alsof de kritiek van zijn jonge collega hem niet deerde, of zijn woorden ongehoord langs hem gleden.

Vledder snoof. ‘Het is toch bijzonder opmerkelijk… die poststempels. Het was haar direct al opgevallen dat ze steeds brieven kreeg wanneer de tuinman in Ouderkerk aan de Amstel boodschappen had gedaan. Daarna heeft ze het precies bijgehouden. Brief voor brief.’ Hij zweeg een paar seconden. ‘Ten aanzien van de dood van de ganzen vond ik jouw theorie over een man van buiten… een onbekende, ook uiterst discutabel.’ Hij schoof zijn onderlip vooruit en schudde zijn hoofd. ‘Ik kan niet beweren dat je vanmiddag in het grote huis een beste beurt maakte. Ik heb je eerlijk gezegd nog nooit zo zwak zien acteren.’

Vledder bepaalde zijn aandacht weer bij het verkeer. Het zwijgen van De Cock zinde hem niet, het maakte hem onzeker. Hij wist dat de grijze speurder soms onberekenbaar was en onnavolgbaar in zijn gedachtespel. Hij probeerde het nog eens, nu wat vriendelijker.

‘Dat kan toch geen toeval zijn? Ik bedoel, van die poststempels.’

De Cock drukte zich zuchtend omhoog.

‘Ik geloof niet dat de tuinman het heeft gedaan.’

Vledder grijnsde spottend.

‘Je spreekt met twee tongen, De Cock,’ zei hij fel. ‘Het is voor een rechercheur niet zo belangrijk wat hij gelooft of niet gelooft. Belangrijker is wat hij wettelijk kan bewijzen.’

De Cock herkende zijn eigen woorden. Het toverde een glimlach op zijn lippen.

‘Ik ga een beetje af op de mensenkennis die ik in de loop der jaren heb vergaard. Ouwe Willem is volgens mij niet de man die wij zoeken… niet de man die mevrouw Van Blijendijk belaagt. Integendeel, hij heeft haar lief.’

Vledder draaide zich met een ruk naar hem toe.

‘Wat?’ riep hij. ‘Verliefd… op een invalide vrouw?’

De Cock keek zijn jonge collega aan. Zijn gezicht toonde geen expressie.

‘En? Kan dat niet?’

Vledder parkeerde de Volkswagen op de houten steiger in het Damrak. De Cock stapte moeizaam uit en sloeg het portier dicht. Leunend op het dak van de auto keek hij omhoog naar het rijtje gevels, waarachter in de Warmoesstraat sinds mensenheugenis de politie huisde. Het leek hem een moment of alle hartstochten en emoties die daar nog aan de muren kleefden, zich over hem uitstortten. Hij bleef kijken, onbewogen, naar het verlichte raam van de kamer van de commissaris en wist dat die op hem wachtte.

Met zijn volle rechterhand wreef hij over zijn brede kin en grijnsde. Toen Vledder de wagen had afgesloten, slenterde hij met hem mee, via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. Ze gingen het politiebureau binnen en stapten langs de balie. Meindert Post, de stoere Urker wachtcommandant, keek van zijn dienstboek op en riep hen terug.

‘Er zit boven een man op jullie te wachten,’ bulderde hij. ‘Een zekere Maffe Kees. Hij zegt dat hij informatie heeft over een mokkeltje, waarvoor jullie belangstelling hadden. Ik zei: zeg het mij maar, dan geef ik het wel door. Maar hij wilde de informatie alleen maar aan jullie kwijt.’ Hij kwam lui vanachter zijn bureau vandaan en veranderde van toon. ‘Ik zou eerst maar even naar de commissaris stappen,’ sprak hij bijna fluisterend. ‘Zo’n minuut of tien geleden kwam hij hier binnenvallen… samen met meester Schaaps, de officier van justitie. Ze waren zichtbaar narrig.’ Hij knikte naar De Cock. ‘Jij moest onmiddellijk bij hem komen. Zodra ik je zag of contact met je had, moest ik je dat zeggen.’

De Cock wuifde joviaal. Hij wilde de Urker niet laten merken dat hij zich innerlijk toch wat ongerust maakte en dat hij zich bij voorbaat opwond over een mogelijke inmenging in zijn beleid.

Samen met Vledder liep hij de trap op.

‘Hoor jij eens wat Maffe Kees te vertellen heeft, dan stap ik even naar de commissaris.’

Vledder keek hem schuins aan.

‘Maak het niet te bont.’

‘Hoezo?’

De jonge rechercheur glimlachte.

‘Zo slecht is Buitendam ook weer niet.’

De Cock klopte op de deur van de kamer en wachtte geduldig op een reactie. Daarna stapte hij schoorvoetend binnen. Zijn hoofd gebogen. Hij koos bewust voor die houding. Hij voelde weinig voor een hooglopend twistgesprek. Hij had zich voorgenomen om eventuele kritiek gelaten over zich te laten gaan. Ze kregen van hem gelijk… als ze dat per se wilden.

Commissaris Buitendam zat wat bleek achter zijn immense bureau. Met zijn slanke rechterhand wuifde hij naast zich, waar een kleine parmantige man op een stoel zat.

‘Ik behoef,’ begon hij met zijn geaffecteerde stem, ‘meester Schaaps, onze geachte heer officier van justitie, niet aan je voor te stellen. Jullie kennen elkaar van vorige gelegenheden.’ Hij kuchte even om indruk te maken. ‘De reden, dat wij hier vanavond bij elkaar zijn, ligt in de informatie, die zowel de officier van justitie als ik hebben gekregen over jouw optreden ten huize Blijemeer aan de Amstel. Mevrouw Van Blijendijk heeft ons bericht dat jij hebt geweigerd haar tuinman te arresteren, terwijl daarvoor voldoende wettelijke gronden aanwezig waren.’ Hij zweeg en strekte zijn wijsvinger beschuldigend naar de grijze speurder. ‘Dat is een omissie, De Cock,’ ging hij verder, ‘een zeer ernstige nalatigheid. Mevrouw Van Blijendijk heeft vele invloedrijke relaties bij het Openbaar Ministerie… relaties die ons onder meer de suggestie deden om jou wegens verzuim van plichten disciplinair te straffen.’

De Cock liet zijn hoofd wat dieper zakken.

‘Als… eh, als die relaties daarmee bevredigd worden… dan straft u toch.’

Commissaris Buitendam liet zijn beschuldigende arm zakken. Het antwoord van de grijze speurder had hem verrast. Hij had op een grotere weerstand gerekend. Hij kuchte opnieuw.

‘Je begrijpt zelf wel, De Cock,’ sprak hij wat onzeker, ‘dat ik jou, met jouw staat van dienst, niet zonder meer voor een tuchtcommissie kan dagen.’

De Cock trok zijn schouders op.

‘U sprak over straffen,’ reageerde hij rustig. ‘Wel, het zij zo. Als u meent dat ik mij aan een ernstig verzuim van plichten heb schuldig gemaakt, dan weet u wat u te doen staat. Wat valt er verder nog te discussiëren?’

Commissaris Buitendam keek hem onderzoekend aan. Er was iets in de toon van de rechercheur dat hem wantrouwend maakte. Hij keek opzij naar meester Schaaps, als om bij hem hulp te zoeken.

‘Ook de heer officier van justitie naast mij, deelt mijn mening dat de arrestatie van de tuinman volkomen gerechtvaardigd was en gegeven de omstandigheden… zelfs geboden.’

De Cock grijnsde. Het begrip ‘gewauwel’ drong zich sterk aan hem op. Met grote moeite onderdrukte hij de wil om het woord ook uit te spreken. Hij gebaarde voor zich uit. Gewild onzeker.

‘Ik heb de tuinman van mevrouw Van Blijendijk niet gearresteerd…’

Schaaps lachte schamper.

‘Dat hebben we gemerkt,’ onderbrak hij.

De Cock negeerde de opmerking.

‘Ik heb de tuinman niet gearresteerd,’ begon hij opnieuw, ‘omdat ik geloof dat hij onschuldig is. En onschuldige mensen arresteert men niet.’

Schaaps schudde zijn hoofd.

‘Hij was en is niet onschuldig.’

De Cock gebaarde afwerend.

‘Ik zou tegen mijn geweten hebben gehandeld, als ik die man van zijn vrijheid had beroofd.’

Commissaris Buitendam kwam snuivend uit zijn stoel overeind. Hij stak beide handen bezwerend naar voren.

‘Sinds wanneer bepaalt jouw geweten of er een arrestatie wordt verricht?’

De Cock keek hem hulpeloos aan.

‘Sinds… sinds ik dit werk als rechercheur doe. En dat is al heel lang.’

Commissaris Buitendam raakte duidelijk opgewonden. Op zijn bleke wangen kwamen koortsig rode plekken. ‘Ik heb met jouw geweten niets te maken,’ schreeuwde hij onbeheerst.

De Cock blikte hem onbewogen in het gelaat.

‘Ik wel.’ Hij knikte voor zich uit als wilde hij het voor zichzelf bevestigen. ‘Ik wel.’ Daarna zuchtte hij diep, bracht zijn ademhaling op peil en drukte opkomende emoties weg. ‘Als u beiden meent,’ sprak hij gedecideerd, ‘dat de tuinman wel schuldig is… u hebt beiden bevoegdheid genoeg… ga naar huize Blijemeer aan de Amstel en arresteer hem.’

Commissaris Buitendam scheen te ontploffen.

‘U bepaalt niet wat wij te doen hebben,’ riep hij geagiteerd.

De Cock kneep zijn lippen op elkaar.

‘En ik doe geen koehandel met mijn geweten.’

Commissaris Buitendam kwam achter zijn bureau vandaan.

Zijn gezicht en nek waren vuurrood en zijn ogen flikkerden. Hij strekte zijn rechterarm naar de deur.

Het was een gebaar dat De Cock zo goed kende. Hij draaide zich om om het vertrek te verlaten. Maar nog voor de woedende politiechef zijn mond kon openen, stormde Vledder naar binnen. Midden in de kamer bleef hij staan. Zijn gezicht zag bleek en zijn handen trilden.

‘De tuinman,’ hijgde hij.

De Cock keek hem geschrokken aan.

‘Wat is er met de tuinman?’

De jonge rechercheur slikte.

‘Vermoord… in het koetshuis.’

8

De Cock keek naar de beide mannen achter het reusachtige bureau: de lange, statige commissaris Buitendam en meester Schaaps, de kleine, parmantige officier van justitie. Ze stonden daar stom, stil en verkrampt bijeen. Hun marionettenspel was afgebroken, plotseling, alsof ze het niet meer wisten, alsof er boven hen niemand meer aan de touwtjes trok.

De grijze speurder deed een stap in hun richting. Op zijn lippen lag een spottende opmerking, maar hij bedacht zich. Met een ruk draaide hij zich om en holde achter Vledder aan. Het was koddig. De Cock in draf was een komisch gezicht.

Vledder loodste de wrakke politiewagen snel en handig door de oude binnenstad. Hij koos de route via het Damrak naar de Prins Hendrikkade en reed vandaar naar de Valckenierstraat. Op het Mr. Visserplein dook hij zo snel de smalle tunnel in naar de Weesperstraat, dat hij halverwege krachtig moest remmen om onbeschadigd uit de bocht te komen.

De Cock tuimelde bijna van zijn stoel, hij sloeg met zijn hoofd onzacht tegen de deurstijl. Toornig keek hij opzij.

‘Denk aan mijn pensioen,’ riep hij kwaad. ‘Zo lang heb ik niet meer te gaan.’ Hij gesticuleerde heftig. ‘En het maakt niet uit of je als een bezetene rijdt. Dood is dood. Dat verander je niet meer. Ik loop al een poosje mee, maar ik heb nog nooit een man of vrouw weer tot leven zien komen omdat de politie vijf minuten eerder bij hun lijk stond.’

Vledder remde opnieuw. Krachtig. Vlak voor hem, bij de Sarphatistraat, sprong het licht voor hem op rood. Hij hield zijn arm beschermend voor De Cock.

‘Sorry,’ riep hij verontschuldigend. ‘Ik wil niet dat je nog eens je kop stoot.’ Toen het licht weer op groen sprong, trok hij snel op. ‘Ik had het niet verwacht.’

De Cock bromde.

‘Die bocht in het tunneltje is er allang.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik bedoel de dood van de tuinman. Ik begrijp het niet. Wat heeft het voor zin om zo’n oude man te vermoorden.’

‘Wie sprak er van moord?’

‘Ik had Ivo aan de lijn… Ivo van Blijendijk. Hij was duidelijk over zijn toeren, hij struikelde over zijn eigen woorden. Op aanraden van zijn tante was hij nog eens naar het koetshuis gegaan om met de tuinman over de dreigbrieven te praten.’

‘Toen heeft hij hem gevonden?’

Vledder knikte.

‘Met ingeslagen schedel.’ De jonge rechercheur zuchtte diep.

‘Ik heb Ivo gezegd alles onaangeroerd te laten. Bovendien heb ik hem verzocht om alle familieleden uit hun bed te halen en in de salon te verzamelen voor een verhoor.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Lagen ze al in bed?’ vroeg hij verbaasd.

‘Dat begreep ik uit de woorden van Ivo. Na de komst van zwager Van der Molen…’

De Cock betastte een opkomende buil.

‘Van der Molen?’ onderbrak hij niet-begrijpend.

‘De man van nicht Irmgard en de vader van de kinderen Paul, Peter en Penny.’

‘De zakenman.’

‘Juist. Na zijn komst hadden allen gezamenlijk nog een klein souper gebruikt en waren toen naar bed gegaan. Mevrouw Van Blijendijk had de slaap echter niet kunnen vatten. Ze had Ivo bij zich geroepen om nog eens over de zaak te praten.’

De Cock knikte begrijpend. ‘En dat gesprek resulteerde in een gang van Ivo naar het koetshuis.’

Vledder spreidde zijn beide handen.

‘Zo ongeveer. Ik heb neef Ivo in dat korte telefoongesprek natuurlijk niet volledig kunnen ondervragen. Hij was daarvoor ook te opgewonden, te ontdaan. Bovendien zat Maffe Kees nog bij mij aan het bureau, zijn vieze oortjes wijdopen. Kees is mij te louche om, in welke zaak dan ook, het achterste van mijn tong te laten zien.’ Hij trok verontschuldigend zijn schouders op. ‘Ik kon natuurlijk niet voorkomen dat hij wat opving.’

De Cock glimlachte.

‘Maffe Kees… dat is waar ook. Ik was hem door het tumult bijna vergeten. Had hij nog wat?’

Vledder trok zijn notitieboekje uit de binnenzak van zijn colbert en hield het omhoog.

‘Ik heb snel een paar aantekeningen gemaakt. Het schijnt dat ondanks alle boze geruchten, Ingeborg Seidel nog in leven is. Ze heeft vanuit Hannover een paar post- en ansichtkaarten gestuurd aan kennisjes en vriendinnen van haar, die in de omgeving van het Leidseplein tippelen.’

‘Geen misleidingen… vervalsingen?’

Vledder keek verrast op.

‘Die ansichtkaarten?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Ik heb eens ’s morgens een uitbundige vakantiekaart uit het zuiden van Italië ontvangen van een man die ik diezelfde avond in Amsterdam op heterdaad bij een inbraak betrapte. Hij had die kaart door een vriend laten versturen om zich een alibi te bezorgen.’

Vledder stak afwerend beide handen omhoog.

‘Ik heb ze uiteraard niet gezien, maar haar vriendinnen zeggen dat de kaarten een paar dagen geleden zijn verzonden en in haar eigen handschrift zijn geschreven.’

De Cock keek hem bestraffend aan.

‘Wil je dat niet meer doen?’

‘Wat?’

‘Je handen van het stuur houden als je rijdt.’

Vledder zweeg gepikeerd.

De Cock maakte een verzoenend gebaartje.

‘Ze komt toch uit Hannover?’

De jonge rechercheur knikte instemmend.

‘Geboren en getogen. Misschien was het haar te veel geworden in ons roerig Amsterdam, misschien is ze van de dwalingen haars weegs teruggekeerd.’

De Cock grinnikte om de uitdrukking.

‘Voor hoelang? Ze vallen zo gauw weer terug. Als ze de kriebels in haar bloed krijgt…’ Hij maakte zijn zin niet af. ‘Heb je, in verband met haar opsporingsverzoek, de nieuwe gegevens nog doorgespeeld aan het bureau Lijnbaansgracht?’

‘Nee, dat moet ik nog doen. Straks. Help me even herinneren, wil je?’ Hij keek naar De Cock. ‘Ik heb anders wel een nieuwtje voor je.’

‘Nou?’

‘Igor Stablinsky is vanavond zo rond de klok van acht uur in de omgeving van het Leidseplein gesignaleerd. Hij deed navraag naar Duitse Inge.’

‘En?’

‘Volgens Maffe Kees hebben de meisjes hem van het kastje naar de muur gestuurd. Ze hebben ook niets gezegd. Van de ansichtkaarten, bedoel ik.’

‘Waarom niet?’

Vledder grijnsde.

‘Die heroïnehoertjes zijn bang voor hem. Ze mijden hem zoveel mogelijk. Ze vinden Igor een griezel. Ze denken ook dat Ingeborg Seidel voor hem is gevlucht.’

Op het gazon lag nog steeds de hoop witte vogellijven. Zelfs in het mildbleke maanlicht vormden de lange slap neerhangende halzen waaraan koppen met dode ogen, een macaber gezicht. De Cock keek vragend naar Vledder, die een verontschuldigend gebaar maakte. ‘Ik heb echt gebeld,’ sprak hij verdedigend. ‘Ze zouden de kadavers weghalen. Vandaag nog. Ik zal morgenochtend onmiddellijk informeren waarom het nog niet is gebeurd.’

Ze stapten voorbij de dode ganzen, verder het grindpad op. Uit alle ramen van het grote huis straalde een gelig licht. Er brandde ook licht op de verdieping van het oude koetshuis. Het silhouet van een wat gezette man gleed langs een raam.

Toen ze langs het grote huis kwamen, deed Vledder een stap in de richting van het bordes. De Cock trok hem aan zijn arm terug.

‘Waar wilde je heen?’

‘Naar mevrouw Van Blijendijk… onze opwachting maken. Dat is toch behoorlijk?’

De Cock schudde zijn hoofd. Hij wees voor zich uit naar het koetshuis.

‘Het is een oude traditie,’ sprak hij docerend, ‘dat een rechercheur eerst naar het slachtoffer gaat kijken. Beleefdheidsfrasen komen later.’

Verongelijkt in zichzelf mompelend, liep Vledder naast zijn oude collega voort.

Achter een paar geparkeerde wagens stonden de deuren van het koetshuis wijdopen. Een grote zwarte rat glipte voor hun voeten langs en rende naar zijn hol.

De Cock drukte zijn negentig kilo langs de open trap omhoog.

Hij maakte bijna geen geluid. Behoedzaam zochten zijn voeten steun op de smalle treden. Vledder volgde.

Boven stond de deur op een kier. Een smalle streep licht viel in het portaal. Omzichtig sloop De Cock naderbij. Hij schoof de deur wat verder open en keek de kamer in. Zijn blik werd getrokken door een man, die geknield zat voor de half opengetrokken lade van een oude kleerkast. De Cock knalde met zijn vuist op het bovenpaneel van de deur en stapte luidruchtig naar binnen. De man bij de kast schrok en tuimelde over de houten vloer.

De Cock liep op hem toe en keek op hem neer.

‘Heer Ivo,’ vroeg hij spottend, ‘wat zoekt u?’

De man krabbelde haastig overeind en trok zijn colbert recht.

Zijn gezicht zag rood van schaamte.

‘Wat zocht u?’ herhaalde De Cock.

Ivo van Blijendijk slikte.

‘Niets… eh, niets.’

De Cock grijnsde.

‘Moeizaam knielend trekt u laden van kasten open en u zoekt niets?’ Hij plooide zijn gezicht in ongeloof. ‘Mag ik u in alle ernst zeggen dat ik dat een onbevredigend antwoord vind?’

Ivo van Blijendijk knikte gehaast.

‘Dat… eh, dat begrijp ik.’

‘Mag ik dan van u een antwoord dat enigszins past bij de situatie waarin wij u hier hebben aangetroffen?’ Hij plooide zijn gezicht in een grimas. ‘Of is het voor u gebruikelijk om bij dode mensen in laden en kasten te snuffelen?’

Ivo van Blijendijk schudde zijn hoofd.

‘Nee, nee… zeker niet.’

De Cock spreidde zijn handen.

‘Wat zocht u dan?’

Ivo van Blijendijk likte aan zijn droge lippen.

‘Ik… eh, ik hoopte iets te vinden, waardoor wij de zekerheid hadden dat tantes tuinman inderdaad de man was die de dreigbrieven schreef.’

‘En?’

De man gebaarde hulpeloos.

‘D’r is niets.’

De Cock stapte nog dichter op hem toe. Dreigend. Met zijn grove rechterhand kreukelde hij de zijden stropdas van Van Blijendijk. ‘Er is u toch duidelijk gezegd alles onaangeroerd te laten?’

Ivo van Blijendijk knikte.

‘Dat… eh, dat is mij inderdaad gezegd, maar…’

‘Wat maar?’

Ivo van Blijendijk slikte opnieuw. Zweet parelde op zijn voorhoofd, drupte vanonder zijn blonde geplakte haren.

‘Tante gebood mij om te gaan zoeken. Begrijpt u, voordat u er was.’

De Cock zuchtte diep. Hij had moeite om een gevoel van walging te onderdrukken. Hij strekte zijn arm en wees naar de deur.

‘Ga naar buiten,’ riep hij streng, ‘naar het grote hek aan de weg en zorg voor een nette ontvangst voor de Technische Dienst, de broeders van de Geneeskundige Dienst en de eerbiedwaardige dokter van de doodschouw.’

Als een geslagen hond droop Ivo van Blijendijk af.

De Cock keek hem hoofdschuddend na. Toen draaide hij zich om.

De oude tuinman zat scheefgezakt in zijn gammele rieten stoel, dicht bij zijn roestige Salamander. Een streep bloed liep langs zijn linkeroor naar beneden en drupte in een reeds gevormd plasje op de vloer. De ogen van de dode stonden wijdopen, groot, verschrikt, alsof hij het niet begreep. Met duim en wijsvinger drukte De Cock de ogen dicht. Het was een devoot, bijna liefkozend gebaar. Daarna boog hij zich over hem heen. In het grijze haar, links van de kruin, was een grote gapende wond. De rechercheur deed een paar passen terug en bekeek het geheel, zocht naar dissonanten in het schrille akkoord van de dood. Ze waren er niet. De oude tuinman had rustig in zijn stoel gezeten, was onverhoeds van achteren benaderd en met een zwaar voorwerp op zijn hoofd geslagen.

Ineens zag De Cock op de vloer, in de schaduw van een stoelpoot, een korte gestopte pijp, die uit de neerhangende, machteloos geworden hand was gegleden. Het beeld ontroerde hem diep. Hij bezwoer zichzelf de moordenaar te vatten.

‘Bij God,’ riep hij hardop.

9

Vledder blikte opzij. ‘Vloekte jij?’ vroeg hij verrast.

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Ik was even met Onze Lieve Heer in gesprek. Dat begrijp jij als heiden misschien niet, maar ik verzeker je dat het geen zaak was van kwalijk bidden. Ik meende het erg intens.’

Vledder zweeg.

Bram van Wielingen, de politiefotograaf, stampte de kamer binnen. Hij zette zijn zware koffer met een klap op de houten vloer en wiste zich het zweet van zijn voorhoofd. Verwijtend keek hij naar De Cock.

‘Jij zoekt het, verdomme, steeds verder. Je zit hier bijna in Ouderkerk.’ Hij trok vragend zijn wenkbrauwen op. ‘Wat zoek je hier in hemelsnaam? Je hoort toch aan de Warmoesstraat?’

De Cock trok een grimas.

‘Ganzen,’ sprak hij bedroefd. ‘Omdat er ganzen stierven en mevrouw Van Blijendijk blijkbaar veel invloed heeft, moest ik naar de Amstel.’

Bram van Wielingen knikte.

‘Ik heb die berg beesten gezien. Vooraan op het gazon. Ik vond het gek. Ik dacht dat hier de vogelpest was uitgebroken.’

De Cock schudde lachend zijn hoofd.

‘Vergiftigd.’ Hij wees nonchalant naar de dode tuinman in de rieten stoel. ‘En nu men en passant nog even deze brave oude man heeft vermoord, zit ik midden in de misère.’

‘Was hij braaf?’

‘Dat denk ik.’ Vol misnoegen zwaaide De Cock naar het schamele meubilair om zich heen. ‘Mensen die in dienstbaarheid arm blijven… zijn doorgaans braaf.’

Bram van Wielingen grijnsde.

‘Of dom.’ Hij hees zijn zware koffer op de vurenhouten tafel, klapte hem open en nam er een fraaie Hasselblad uit. Hij monteerde daaraan een stel hulpstukken en flitste in het dode gezicht van de tuinman. Na een paar opnamen, in allerlei standen, stopte hij en keek naar de grijze speurder op. ‘Heb je nog bijzondere wensen?’

De Cock knikte. Hij wees naar de gapende wond in het grijze haar nabij de kruin.

‘Als het je niet te veel moeite is… ik had daar graag een paar gedetailleerde foto’s van.’

Bram van Wielingen bekeek de wond en knikte met getuite lippen.

‘Je krijgt ze in kleur. Verder nog?’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Ik wil dat je morgen overdag nog een paar buitenopnamen maakt van dit oude koetshuis en het grote huis verderop.’

‘Ook dat kan, maar die heb je dan pas morgenavond op je bureau.’

‘Oké.’

In de deuropening verscheen dokter Den Koninghe. Achter hem stonden twee broeders van de Geneeskundige Dienst met een brancard. Ze torenden hoog boven hem uit. Nog voor De Cock de oude schouwarts kon begroeten, wurmde een zestienjarige jongen zich langs hen heen. Hij bleef voor de grijze speurder staan.

‘Tante vraagt of u voort wil maken… of u in de salon vast met de verhoren wilt beginnen. De familie krijgt slaap.’

Het was alsof er iets knapte bij De Cock. Hij voelde de woede in zijn aderen bruisen. Hij balde zijn beide vuisten om zich te beheersen. Daarna slikte hij zijn emoties weg.

‘Zeg… eh, zeg tegen tante, uit mijn naam, dat nu de tuinman eeuwig slaapt… de familie nog wel even wakker kan blijven.’

De jonge Paul verdween.

Dokter Den Koninghe stak De Cock lachend zijn hand toe.

‘Dat was fraai, rechercheur,’ sprak hij bewonderend. ‘Heel fraai zelfs.’ Hij liep naar de dode in de rieten stoel. Aandachtig bekeek hij de wond aan het hoofd. Na een poosje keek hij op. ‘De man is dood,’ zei hij laconiek.

De Cock grijnsde.

‘Daar was ik al bang voor.’

Den Koninghe nam een wit zijden pochet uit het borstzakje van zijn diepzwarte pandjesjas en begon met trage bewegingen zijn bril schoon te vegen.

‘Die wond moet je iets zeggen, De Cock,’ sprak hij afgemeten. ‘Ik heb de laatste tijd al een paar oude mensen zittend in hun stoel aangetroffen met dodelijke verwondingen aan het achterhoofd.’

De Cock keek om zich heen. Ondanks het schaarse licht in het kamertje waren de ernstige gezichten van Vledder, Van Wielingen en de oude dokter van de doodschouw duidelijk te onderscheiden.

‘Igor,’ mompelde hij, ‘Igor Stablinsky.’

Nadat Bram van Wielingen op zijn luidruchtige manier afscheid had genomen, de onaandoenlijke broeders van de Geneeskundige Dienst het lijk van de tuinman wiegend hadden weggedragen en dokter Den Koninghe na het lichten van zijn garibaldihoed was vertrokken, liet De Cock zich in een van de rieten stoelen zakken. Hij voelde zich moe en afgetobd. Hij trok de mouw van zijn colbert iets omhoog en keek op zijn horloge. Het was kort na middernacht. Hij wist dat verderop in de salon van het grote huis, de familie Van Blijendijk op hem wachtte, maar een hernieuwde confrontatie met de glibberige Ivo en zijn excentrieke tante lokte hem niet.

Hij keek naar Frans Kreuger, de dactyloscoop, die met een nors gezicht kwistig met aluminiumpoeder kwastte.

‘Het is hier alles ruw en vet,’ mopperde hij. ‘Ze zijn hier nooit eens behoorlijk met een zeepdoek rondgegaan. Ik heb nog geen enkel behoorlijk greepje[1] kunnen vinden. Alleen maar vlekken.’

De Cock voelde aan zijn kuiten. Tot zijn geluk en verbazing waren ze zacht en soepel. De helse duiveltjes gaven nog geen acte de présence. Moeizaam drukte hij zich uit de rieten stoel overeind en wendde zich tot Vledder.

‘Als Kreuger straks klaar is, verzegel je de boel hier. Heb je de spullen bij je?’

‘Ja.’

De Cock duimde over zijn schouder.

‘Ik ga vast naar de overkant.’

Hij nam vriendelijk afscheid van de dactyloscoop en liep het kamertje uit.

Voorzichtig, tree voor tree, zakte hij in het donker langs de trap naar beneden. In de hoeken van het koetshuis hoorde hij het ritselen van ratten. De oude tuinman, bedacht hij cynisch, had zijn voorraadje strychnine hard nodig.

Via de grote deuren stapte hij naar buiten. Het bleke maanlicht wierp lange schaduwen achter de geparkeerde auto’s. In het grote huis waren alle ramen nog verlicht.

Plotseling hoorde hij ‘pst… pst’.

Als reactie zakte hij half door zijn knieën, concentreerde zich op de richting van waar het geluid kwam.

Vanuit de schaduw van een zware Volvo kwam een kleine nietige gestalte langzaam op hem toe.

‘Pst… ik ben Penny… herinnert u zich nog. Ik ben hier met mijn twee broers.’

De Cock kwam zuchtend overeind en liet een bevrijdend lachje horen.

‘Penny van der Molen.’

Ze knikte.

‘Dat ben ik. En mijn moeder is Irmgard. En als tante Isolde dood gaat, krijgen we van haar veel geld.’

‘Dat is mooi.’

Ze keek naar hem op.

‘En u bent meneer De Cock… rechercheur. Ik heb over u gelezen… over moorden en zo… en ik wil u helpen.’

Ze kwam schuifelend dichterbij. Over haar pyjama had ze een mantel geslagen, die reikte tot haar enkels. Haar kleine voeten staken in te grote pantoffels. De Cock keek ernaar. ‘Van moeder,’ verduidelijkte ze.

Op het gezicht van de oude speurder kwam een bezorgde trek.

‘Hoe lang sta je daar al?’

Ze trok de mantel wat dichter om zich heen.

‘Een halfuur, denk ik. Ik heb die anderen zien weggaan… ook de brancard. Ik vind het heel erg van ome Willem. Ome Willem was een aardige man. Hij deed altijd spelletjes met mij en met mijn broers… ’s zomers, als we hier met vakantie waren.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Waarom ben je niet gewoon bij de anderen in de salon gebleven?’

Ze schudde resoluut haar hoofd.

‘Binnen durf ik het niet te zeggen… waar de anderen bij zijn.’

‘Wat?’

Ze gebaarde nonchalant.

‘Wie het heeft gedaan.’

De Cock bukte zich iets naar haar toe.

‘En jij weet wie het heeft gedaan?’

Ze knikte nadrukkelijk.

‘Oom Izaak… hij liep buiten met een stok.’

‘En?’

De Cock keek wat geagiteerd omhoog. Hij zat onderuitgezakt in de politieauto. Het groene controlelampje van de mobilofoon hield zijn gezicht in een spookachtig schijnsel. Hij schoof zijn onderlip wat naar voren.

‘Wat… en?’ riep hij geprikkeld.

Vledder stak zijn rechterhand sussend vooruit.

‘Hebben je verhoren in de salon van het grote huis nog iets opgeleverd?’

De Cock schudde traag zijn hoofd.

‘De dood van de tuinman was als een bom ingeslagen. Het had de kritieken op mijn beleid verstomd. Toen ik binnenkwam stond mevrouw Van Blijendijk midden in de kring van haar familie, steunend op een stok. Ze zei dat ze tijdens het onderhoud met mij niet wenste te zitten. Ivo ondersteunde haar. Geen woord meer over de dreigbrieven, geen woord meer over het niet arresteren van de tuinman, maar een dwingende eis om met alle middelen en in de kortst mogelijke tijd zijn moordenaar te ontmaskeren.’

Vledder lachte.

‘En de anderen?’

De Cock trok achteloos zijn schouders op.

‘Niets. Ivo van Blijendijk bleef bij zijn verklaring, dat men na een verhitte discussie in de salon met de dreigbrieven, de tuinman en mij als hoofdthema, vrij vroeg naar bed was gegaan. Dat was zo rond de klok van tien uur. Zo tegen een uur of elf had tante Isolde hem via de huistelefoon bij zich geroepen en had hem verzocht om nog eens met de tuinman over de dreigbrieven te gaan praten.’

‘En toen?’

De Cock zuchtte.

‘Ivo kleedde zich, zo hij zei, tegen zijn zin weer aan en liep naar het koetshuis. Het licht in de kamer van de tuinman brandde. Hij ging niets vermoedend naar boven en vond de man in zijn stoel met ingeslagen schedel. Hij rende van het koetshuis terug naar de slaapkamer van tante Isolde en vertelde wat hem was overkomen. Beiden besloten toen de politie te bellen. Later werd tante Isolde toch nieuwsgierig en gaf Ivo de opdracht om eens in de woning van de tuinman te snuffelen.’

Vledder knikte begrijpend. ‘Waar wij hem betrapten.’ Een tijdlang reden ze zwijgend voort. Langs de oever van de Amstel was geen enkel verkeer. De villa’s lagen in het duister. Alleen verderop, hoog over de fraaie Amstelbrug, raasden wagens in de richting Utrecht.

Vledder verbrak het zwijgen.

‘En dat verhaal van die kleine Penny?’

De Cock antwoordde niet direct. Hij ging wat rechterop zitten en beet zich op zijn onderlip.

‘Ik heb het niet openlijk durven gebruiken,’ sprak hij wat onzeker.

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Waarom niet?’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Zolang ik er nog niets van begrijp — en ik begrijp er nog niets van, van het motief, bedoel ik — wil ik het kind niet nodeloos in gevaar brengen. Ik heb haar dan ook op het hart gedrukt om niets tegen de anderen te zeggen… het is een geheimpje tussen haar en mij. Uiteraard heb ik, zoals aan eenieder, ook aan Izaak van Blijendijk gevraagd wat hij tussen het tijdstip van het naar bed gaan en het moment dat hij door tante Isolde uit zijn bed werd getrommeld, had gedaan.’

‘En?’

‘Hij sliep.’

‘En die kleine had hem achter het huis gezien?’

De Cock knikte.

‘Ze moest naar het toilet. Vanuit het raam in de gang zag ze oom Izaak met een stok door de tuin sluipen.’

‘Bloedspatten op zijn kleding?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Er zijn geen bloedspatten. Er is maar eenmaal, en dan met grote kracht, op het hoofd van de tuinman geslagen. Dan zijn er geen bloedspatten. Pas wanneer men voor de tweede maal, dus in een reeds bestaande wond slaat, spat het bloed weg. Dat is niet gebeurd. Mogelijk heeft er bloed aan het wapen gekleefd, maar dat heb ik niet kunnen vinden. Het beste is dat jij morgen bij daglicht nog eens met Bram van Wielingen rondneust. Hij moet er toch zijn voor een paar opnamen. Let dan ook op voetstappen in de tuin. Het was mij nu te donker.’ Hij zakte weer terug en zweeg. Eerst na een poosje keek hij op. ‘Heeft Frans Kreuger nog iets gevonden?’

Vledder schudde zijn hoofd. Hij zag er moe en bleek uit en hij geeuwde. ‘Het wordt tijd dat ik mijn bed opzoek.’

Ze reden via de Dam de Warmoesstraat in en parkeerden de wagen voor de ingang van het bureau. Ze stapten uit en liepen het bureau binnen.

Meindert Post, de wachtcommandant, keek op.

‘Zeg,’ bulderde hij, ‘die vent is weer geweest.’

De Cock liep op hem toe.

‘Welke vent?’

Meindert Post zwaaide breed.

‘Die Maffe Kees. Hij heeft hier wel een uur op jullie zitten wachten.’

‘Wat moest hij dan?’

Meindert Post grijnsde.

‘Dat heb ik hem ook gevraagd. Pas toen het hem te lang duurde, heeft hij het mij gezegd.’

‘Wat?’

Meindert Post zocht tussen zijn aantekeningen.

‘Die griet is terug… Duitse Inge.’ Hij gaf zijn kladje met aantekeningen aan De Cock. ‘Hier staat het… Lange Leidsedwarsstraat 197.’

De Cock frommelde het kladje in de steekzak van zijn oude regenjas, draaide zich pardoes om en liep het bureau weer uit.

Vledder liep hem verbaasd na.

‘Waar ga je heen?’

‘Naar de Lange Leidsedwarsstraat.’

Vledder trok een pijnlijk gezicht.

‘Maar ik wil slapen.’

De Cock knikte.

‘Ik ook, maar ik slaap pas weer lekker als ik Igor Stablinsky veilig achter slot en grendel weet.’

10

De Lange Leidsedwarsstraat was lang, smal en donker. Aan het eind, bij de Spiegelgracht, was de openbare verlichting uitgevallen. Schichtige schimmen schoven in het halfduister voorbij. De Cock probeerde de politiewagen scheef en botsend tussen twee andere wagens in te parkeren. De grijze speurder hield niet van techniek. Het voor- en achteruitschakelen was hem een gruwel. Toen hij, met aan elke nekhaar een zweetdruppel, de wagen enigszins redelijk aan de trottoirrand had staan, deed hij de lichten uit en zette met een zucht van verlichting de motor af. Met een gezicht vol welbehagen liet hij zich onderuitzakken.

Vledder keek hem slaperig aan.

‘Is het hier?’

De Cock wees door de voorruit.

‘Daar, schuin aan de overkant, nummer 197.’

‘Gaan we naar binnen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik ken die oude pandjes hier aan de Lange Leidsedwarsstraat. Ik heb mij daar vroeger al eens gruwelijk op verkeken. Aan de achterzijde kun je letterlijk alle kanten uit. Met twee man maak je voor een arrestatie geen schijn van kans. Bovendien ben ik te oud om nog over muurtjes en gammele daken te klauteren.’

Vledder grijnsde.

‘Wat wil je dan?’

‘Wachten.’

‘Tot onze vriend Igor Stablinsky vrolijk fluitend naar buiten komt en vriendelijk vraagt om door ons gearresteerd te worden?’

De Cock keek op. De spot in de stem van Vledder was hem niet ontgaan. Hij ademde diep.

‘De informatie van Maffe Kees,’ begon hij vriendelijk en geduldig, ‘was heet van de naald. Kees woont hier nog geen paar huizen vandaan. Vermoedelijk was haar eerste stap naar hem, om heroïne. Igor Stablinsky heeft naar Duitse Inge geïnformeerd, maar de meisjes zijn niet erg gewillig. Het zal dus even duren voordat Igor ervaart dat Duitse Inge weer op de vlakte is.’

Vledder geeuwde.

‘Dat kan dagen duren.’

De Cock glimlachte.

‘Maak je geen zorgen. Inge moet toch de straat weer op om klantjes. En de tam-tam in het penozewereldje werkt verrekte snel.’ Hij gebaarde levendig. ‘Misschien zijn we al te laat.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Misschien heeft hij haar al meegesleept naar zijn schuiladres.’

‘Tegen haar wil?’

‘Desnoods.’

‘Waarom?’

‘Misschien is Igor tot de overtuiging gekomen dat ze te veel van hem wist.’

Het werd warm in de wagen. De ruiten begonnen te beslaan. De Cock wierp zijn hoed op de achterbank en Vledder trok zijn stropdas los.

‘Denk jij, dat Igor Stablinsky de tuinman van Blijemeer heeft vermoord?’ vroeg hij.

‘Het was een typische Igor-moord,’ zei De Cock na een poosje. ‘Van achteren besluipen en toeslaan… met één belangrijke afwijking.’

‘Die is?’

‘De tuinman was niet rijk.’

De Cock wreef met de mouw van zijn regenjas de wasem van de ruiten. Ineens ontdekte hij aan de overkant een man, die met een hoed op en gedoken in de opgestoken kraag van zijn jas snel naderbij stapte. Voor 197 bleef hij staan en belde.

Vledder zat met een ruk rechtop.

‘Igor?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die ken ik uit duizenden.’

Na enkele seconden verscheen aan de deur een schaars gekleed vrouwtje. Het licht van de hal viel over het gezicht van de man. Vledder hijgde. ‘Neef Izaak,’ riep hij gesmoord. Hij trok zijn stropdas recht en wilde uit de wagen stappen. De Cock hield hem tegen.

‘Blijf hier,’ gebood hij.

De jonge rechercheur stotterde.

‘Maar… eh, maar…’

De Cock maakte een quasi-verontschuldigend gebaartje.

‘Mag een jolige vrijgezel een hoertje bezoeken?’

Vledder grinnikte uit machteloosheid.

‘Hij… eh, hij was ook al in de tuin.’

De Cock knikte gelaten.

‘Izaak heeft een drukke avond.’

‘Hoe was de sectie?’

Vledder gniffelde.

‘Het was, geloof ik, voor de eerste keer dat ik dokter Rusteloos kwaad heb gezien.’

‘Sneed hij zich in de vinger?’

Vledder schudde lachend zijn hoofd.

‘Het ging over de schedelwond van de tuinman. Dokter Rusteloos merkte op dat hij in korte tijd een paar van die fatale schedelverwondingen had gezien. Ik vertelde hem dat wij Igor Stablinsky daarvoor op de korrel hadden en hem uiteindelijk ook hadden gearresteerd, maar dat hij was ontsnapt.’

‘Toen werd hij kwaad?’

Vledder knikte.

‘Dokter Rusteloos was van mening dat de mensen die voor de povere bewaking van gevaarlijke misdadigers verantwoordelijk waren, ook verantwoordelijk dienden te worden gesteld voor de misdaden die de ontsnapte na zijn ontsnapping doet.’

De Cock schoof zijn dikke onderlip naar voren.

‘Het lijkt mij een aanlokkelijk wetsontwerp,’ grinnikte hij. ‘Maar ik ben bang dat het niet door de Tweede Kamer komt.’ Hij keek zijn jonge collega even onderzoekend aan. ‘Hoe is het… heb je nog een beetje geslapen vannacht?’

Vledder glimlachte.

‘Ik was blij dat je mij naar huis stuurde. Ik hield het echt niet meer uit.’

‘Ik heb gewacht tot Izaak weer naar buiten kwam. Dat was ongeveer kwart voor drieën. Ik ben hem voorzichtig gevolgd. Hij liep van de Lange Leidsedwarsstraat naar de Prinsengracht. Daar had hij zijn wagen staan. Vandaar reed hij rechtstreeks naar Blijemeer.’

‘En Igor?’

De Cock trok een mistroostig gezicht.

‘Niet gezien.’

Vledder grabbelde in de lade van zijn bureau en nam daaruit een grote gele enveloppe met veel stempels.

‘Van de Procureur des Konings,’ riep hij verduidelijkend. ‘Uit Antwerpen.’

De Cock reageerde wat onnozel.

‘Antwerpen?’

‘Je hebt mij een paar dagen geleden toch gevraagd om de neven en de nicht van mevrouw Van Blijendijk eens door te lichten? Dat heb ik gedaan.’

Het gezicht van De Cock klaarde op.

‘Dat is waar. En?’

Vledder deed de enveloppe open.

‘Ivo van Blijendijk is niet zo’n beste. Hij is de afgelopen jaren een paar maal gearresteerd wegens oplichting en verdacht van belastingfraude.’

‘Veroordelingen?’

Vledder grinnikte droog.

‘Steeds vrijspraak of ontslag van rechtsvervolging. Het is een gladde vogel. Tot een sluitende bewijsvoering is men nooit gekomen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Wat doet hij in Antwerpen?’

‘Hij is daar directeur en eigenaar van een bouwonderneming.’

‘Bloeiend?’

Traag schudde Vledder zijn hoofd.

‘Bepaald niet. Volgens mijn gegevens is Ivo van Blijendijk totaal bankroet. Vorige week is zijn faillissement uitgesproken.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘De gouden erfenis van tante Isolde zou hem hoogst welkom zijn.’

Vledder grijnsde.

‘Dan moet ze wel eerst dood.’

Het klonk luguber.

De Cock stond van zijn stoel op en slenterde naar de kapstok. Hij wurmde zich met enige moeite in zijn oude regenjas en zette zijn hoed op. Hij wenkte Vledder naar zich toe.

‘Ga je mee?’

‘Waarheen?’

De grijze speurder trok een ernstig gezicht.

‘Naar Bussum. Ik begrijp de dood van de tuinman niet. Ik weet niet hoe ik het moet inschatten. Het lijkt een moord zonder motief. Ik ken nog te weinig achtergronden. Daarom wil ik eens met oom Immanuel praten.’

Vledder keek hem verrast aan. ‘Die is dement.’

De Cock knikte nadenkend.

‘Dat zegt de familie. Maar een tikkeltje afwezigheid is voor oudere mensen vaak een probaat middel om zich tegen een opstormende generatie te verzetten.’ De Cock glimlachte. ‘Oom Immanuel was niet alleen schatrijk… hij is dat ook gebleven.’

Vledder grinnikte. ‘Je bedoelt dat de neven en nichten…’ Hij maakte zijn zin niet af.

Op het bureau van De Cock rinkelde de telefoon. Vledder liep terug en nam de hoorn van het toestel. Van een afstandje keek De Cock toe. Hij zag het gezicht van de jonge rechercheur verstarren. Langzaam slenterde hij naderbij.

Vledder legde de hoorn op het toestel terug. Zijn gezicht zag bleek.

‘Izaak,’ mompelde hij.

De Cock keek hem verschrikt aan.

‘Wat is er met Izaak?’ vroeg hij hard.

Vledder likte aan zijn droge lippen.

‘Hij zit dood in zijn stoel.’

De Cock liet zijn scherpe blik door de kamer dwalen… de spanjoletsluiting van de openslaande deuren naar de tuin… het ouderwetse, onbeslapen bed… de wastafel met een lampetkan… de dode Izaak van Blijendijk. Hij zat scheefgezakt in een brede, met leer en koperen knoppen beklede armstoel. Hij was gekleed in het kostuum, waarin de grijze speurder hem in de Lange Leidsedwarsstraat had gezien. Alleen het colbert ontbrak. Het hing gedrapeerd om een knaapje aan een haak in het bovenpaneel van de toegangsdeur. Van onder de haargrens liep een streep geronnen bloed langs zijn linkeroor naar beneden. In het gebloemde tapijt had zich een donkerrood plasje gevormd. De helblauwe ogen van Izaak van Blijendijk stonden wijdopen, groot en verschrikt, alsof hij het nog steeds niet begreep.

De Cock keek ernaar. Onbewogen. Hij voelde niet, zoals bij de tuinman, de innerlijke behoefte om de starende ogen dicht te drukken. In feite voelde hij geen enkele emotie. Het verbaasde hem. De dood van neef Izaak beroerde hem in geen enkel opzicht.

Het was een moord zoals hij er de laatste maanden vele had gezien. Het slachtoffer was van achteren benaderd en onverhoeds was hem de schedel ingeslagen.

De Cock wreef zich achter in zijn nek, hij voelde zich machteloos. Over de dode heen keek hij naar Ivo van Blijendijk, die schuin achter de armstoel stond. Opnieuw viel het hem op hoe weinig de beide broers op elkaar leken. Er waren geen familietrekken te onderscheiden.

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Wie heeft hem ontdekt?’

Ivo van Blijendijk slikte.

‘Ik.’

De Cock reageerde ongewoon scherp. ‘U schijnt een soort gave te ontwikkelen om als eerste in de omgeving vermoorde mensen te ontdekken.’

Het klonk schamper, bijna cynisch. ‘Hoe laat trof u hem hier?’

‘Twaalf uur.’

De Cock keek op zijn horloge.

‘Een drie kwartier geleden?’

‘Zo ongeveer.’

De Cock wees naar de stoel.

‘De man is al uren dood,’ riep hij beschuldigend. ‘De lijkstijfheid is al bijna weer geweken. Is er niet eerder iemand op het idee gekomen om eens naar broer Izaak te gaan kijken?’ Hij grinnikte ongelovig. ‘U bent toch met velen in dit huis.’

Ivo van Blijendijk reageerde niet. Hij stak zijn hand in een zijzak van zijn colbert, nam daaruit een briefje en reikte dit over de dode heen aan De Cock.

‘Dit was met een punaise aan de buitenkant van zijn deur geprikt.’

De Cock nam het briefje aan en las de met de hand geschreven tekst hardop. ‘Gelieve niet te wekken voor het ontbijt.’ Hij keek vragend omhoog. ‘Zijn handschrift?’

Ivo van Blijendijk knikte.

‘Wij denken dat Izaak gisteravond na het ontdekken van de moord op de tuinman, nog is weggegaan en laat in de nacht is teruggekomen.’

De Cock hield het briefje omhoog.

‘En toen dit op de deur heeft geprikt om zich nog een paar uur nachtrust te gunnen.’

‘Inderdaad.’

De rechercheur wees naar het onbeslapen bed.

‘Daar is dan niet veel van terechtgekomen.’ Hij keek op. ‘Enig idee waar hij vannacht kan zijn geweest?’

‘Nee.’

‘Heeft hij iets gezegd?’

Ivo van Blijendijk schudde zijn hoofd.

‘Ik had weinig contact met Izaak… nooit gehad trouwens. Onze karakters verschilden te veel. Als jongen zochten we al ieder onze eigen weg… hadden we onze eigen vrienden en relaties. Later dreven we nog verder uit elkaar. Ik verhuisde naar Antwerpen en Izaak kocht een bescheiden onderkomen in Ouderkerk aan de Amstel.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Zijn daar ook niet de dreigbrieven gepost?’

Ivo van Blijendijk trok zijn mond scheef. Zijn glimlach had een satanisch trekje.

‘Een merkwaardige coïncidentie.’

‘Vindt u niet?’

Neef Ivo maakte een wrevelig gebaartje.

‘Ik wil het aandeel van de tuinman niet opnieuw ter discussie stellen.’

De Cock wond zich op.

‘Welk aandeel? Waarin?’

Zijn stem klonk hard.

Ivo van Blijendijk wreef zijn vette handjes over elkaar. ‘De dreigbrieven. Zijn vijandig gedrag ten opzichte van tante Isolde. Wij hebben daarover in familiekring uitgebreid gesproken.’ Hij maakte een besluitend gebaartje. ‘Voor ons eindigde die discussie bij zijn dood.’

De Cock schudde fel zijn hoofd.

‘Voor mij niet. Voor mij is die discussie eerst recht begonnen. In mijn hart heb ik het onblusbare gevoel dat de oude man zonder enige noodzaak werd vermoord.’ Hij grinnikte smalend. ‘Als er al zoiets als een noodzaak tot moord bestaat.’

Ivo van Blijendijk trok achteloos zijn schouders op. ‘Ach,’ sprak hij neerbuigend, ‘de tuinman was oud en lastig, en in feite allang overbodig.’

Er trilde zoveel onverschilligheid in de stem, dat er iets in De Cock knapte. Hij liep langs de stoel op Ivo van Blijendijk toe. Traag. Dreigend. Zijn bovenlijf iets naar voren. Plotseling voelde hij zo’n hevige afkeer jegens de glibberige, handenwrijvende man voor zich, dat hem de lust bekroop om hem op zijn vette gezicht te ranselen. Hij stak de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog.

‘Als een van jullie hier… uit welk dwaas gevoel van rechtvaardigheid dan ook… de oude tuinman heeft omgebracht, dan…’

De Cock stokte, voelde hoe de woede hem ging beheersen. Hij liet zijn beide handen langs zijn lichaam zakken en drukte de nagels van zijn vingers diep in de handpalmen.

Op het glimmende gezicht van Ivo van Blijendijk klom een grijns. Hij gebaarde naar het bloederige hoofd van de verslagen Izaak.

‘En rechercheur… uit welk dwaas gevoel van rechtvaardigheid gebeurde dit?’

11

De twee stoïcijnse broeders van de Gemeentelijke Geneeskundige Dienst legden het lijk van Izaak van Blijendijk op de brancard, sloegen een laken over hem heen en klapten het canvas terug. Daarna sjorden ze de riemen vast en droegen hem wiegend weg.

De Cock keek hen na. Hij bespeurde bij zichzelf een zekere beroering. Voor het eerst. Het onherroepelijke karakter van het heengaan van Izaak van Blijendijk boeide hem op dat moment buitengewoon.

Vledder liep met de broeders mee om de deuren in het huis open te houden. De leden van de familie Van Blijendijk waren onzichtbaar. Ze hadden zich met een hautain acterende Ivo teruggetrokken in de sobere salon.

Bram van Wielingen, de fotograaf, was al met zijn koffertje verdwenen. Hij was door de centrale post aan het hoofdbureau van politie opgeroepen om te gaan naar het Amsterdam-Rijnkanaal bij Diemen, waar in een doorschijnende plastic zak het afgehouwen hoofd van een vrouw was gevonden. Alleen Frans Kreuger, de oude dactyloscoop, was nog in de kamer. Hij kwastte met aluminiumpoeder ongeïnteresseerd aan de deurstijlen. Na een poosje schoof hij zijn bril omhoog tot op zijn golvend grijze haar en keek naar De Cock.

‘Bij dit soort moorden,’ sprak hij mistroostig, ‘vind je nooit iets.

Alleen maar vegen en greepjes van de bewoners.’ Hij wees naar de armstoel, waarin de dode Izaak had gezeten. ‘Hebben we van hem al vingerafdrukken?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik denk niet dat hij in onze politieadministratie voorkomt. Hij was, hoe zal ik dat zeggen… een min of meer nette man.’ Frans Kreuger keek hem ernstig aan.

‘Dat min of meer geldt voor ons allen.’

De Cock ging er niet op in. Hij voelde niets voor een discussie met de godsdienstige, vlot formulerende dactyloscoop.

Vledder kwam opgewonden binnen. Hij liep op Frans Kreuger toe. ‘Heb je spullen bij je voor voetafdrukken?’ vroeg hij gehaast.

De dactyloscoop knikte traag.

‘Heb je wat?’

De jonge rechercheur wendde zich tot De Cock.

‘Omdat Bram zo snel weg moest, ben ik alleen maar even gaan kijken. Er zijn duidelijke voetafdrukken in de tuin. In de brede border langs het huis.’ Hij wees naar de openslaande deuren. ‘Ze gaan van hier naar een paar kamers verder.’

‘Welke kamer?’

Vledder wees vaag om zich heen.

‘De slaapkamer van tante Isolde.’

De Cock streek nadenkend met zijn pink over de rug van zijn neus. Rond zijn mond speelde een glimlach. ‘Dan heeft die kleine Penny haar oom Izaak gisterenavond dus wel goed gezien.’ Hij keek op. ‘Gaan de voetstappen niet verder?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ze eindigen onder het raam van de slaapkamer van tante Isolde. Daar staan ze wat door en over elkaar. Soms zijn de neuzen wat dieper ingedrukt… alsof iemand op zijn tenen heeft gestaan.’

De Cock knikte instemmend.

‘En dan?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Waar blijven de afdrukken?’

‘Ze lopen terug.’

‘Naar deze kamer?’

‘Precies. De kluiten aarde kleven nog aan de afdrukken op het kleine tegelterras voor de openslaande deuren van deze kamer.’

‘Een stok?’

Vledder maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Er groeien nogal wat oude struiken en heesters in de border. Misschien staat of ligt die stok daar wel ergens. Ik heb feitelijk alleen maar op de voetafdrukken gelet.’

‘Sporen van braak?’

Vledder schudde resoluut zijn hoofd.

‘Nergens. Ik ben alles uitvoerig nagegaan. Alle ramen en deuren van dit huis… zelfs op de bovenverdieping… zijn puntgaaf. Geen moeten of krassen. En de beveiliging is overal heel redelijk… dievenklauwen, kettingen en grendels.’ Hij zweeg even en keek De Cock peinzend aan. ‘Geen kans voor Igor Stablinsky,’ zei hij langzaam.

De Cock staarde voor zich uit.

‘Tenzij… tenzij iemand hem heeft binnengelaten.’

Ze zaten allen bijeen in de sober gemeubileerde salon met het uitzicht over het weiland. Isolde van Blijendijk in het midden, stijf rechtop in haar zetel als een troon. Rechts van haar stond neef Ivo. Zijn vette linkerhand steunde op een uitstekende knop van de rugleuning.

De Cock slenterde traag naderbij.

Links, op een brede houten bank met geborduurde kussens, zat nicht Irmgard. Achter de bank stonden haar drie kinderen in het gelid.

De opstelling was dezelfde als een dag geleden. Alleen neef Izaak ontbrak.

In het voorbijgaan blikte hij naar Penny. De kleine meid droeg weer het roodfluwelen jurkje met een pelerientje. Ze knipoogde.

De Cock negeerde het. Voor de troon van tante Isolde bleef hij staan en boog stijfjes.

‘Ik… eh, ik condoleer u,’ sprak hij vormelijk, ‘met het plotseling verscheiden van uw neef Izaak. Het moet voor u, na het verlies van de u zo toegewijde tuinman, een zware slag zijn.’

Mevrouw Van Blijendijk trok haar mond strak.

‘De tuinman was mijn bediende… een ondergeschikte.’ Ze sprak scherp. ‘Neef Izaak was een gewaardeerd lid van mijn familie.’

De Cock glimlachte beminnelijk.

‘Dat onderscheid geldt niet voor mij. En ik hoop ook niet voor de rechter, aan wie ik de moordenaar eens hoop uit te leveren.’

Mevrouw Van Blijendijk schudde mistroostig haar hoofd. ‘Ik heb daar weinig geloof meer in,’ sprak ze teleurgesteld. ‘Ik kan ook bepaald niet zeggen dat ik uw optreden bewonder.’ Ze zuchtte diep. ‘En men had uw capaciteiten als speurder zo geprezen.’

De glimlach op het gezicht van De Cock bleef.

‘Misschien heeft men mij wel overschat.’ Hij boog zich iets naar haar toe. ‘Toch zal ik de moordenaar arresteren.’

Mevrouw Van Blijendijk lachte schamper.

‘Wanneer?’

De Cock maakte een achteloos gebaar.

‘Wanneer ik over voldoende bewijzen beschik.’

Ze lachte opnieuw, haar mond iets scheef.

‘Bewijzen. U trekt zich toch niets van bewijzen aan. Tegen mijn tuinman had ik bewijzen… en u arresteerde hem niet eens.’

De Cock bleef onbewogen.

‘Dat spijt me nog. Meer dan ik u zeggen kan. Misschien was hij dan niet geëxecuteerd.’

Isolde van Blijendijk snoof. Haar neusvleugels trilden en haar helblauwe ogen flikkerden kwaadaardig. ‘Wat insinueert u?’

De Cock trok zijn gezicht strak. Alle beminnelijkheid was daaruit verdwenen.

‘Zijn moordenaar… was een Van Blijendijk.’

Vledder reed de Volkswagen van het koetshuis weg. Snel. Het grind spatte op. Van terzijde keek hij naar De Cock. De expressie op zijn gezicht lag vol puzzels.

‘Hoe kon je dat nu zeggen?’

‘Wat?’

‘Dat… eh, dat de tuinman door een Van Blijendijk werd vermoord.’

De Cock kwam wat overeind en wees naar de stapel dode dieren op het gazon.

‘Die ganzen liggen er nog.’

Het klonk bestraffend.

Vledder antwoordde verontschuldigend. ‘Ik heb opnieuw gebeld. Ze hebben blijkbaar nog geen tijd gehad om die kadavers weg te halen.’ Hij zweeg even met opeengeklemde lippen. ‘Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag,’ sprak hij bits.

Er gleed weer een glimlach over het brede gezicht van De Cock. ‘Het was een kreet,’ grinnikte hij jongensachtig. ‘Een loze kreet. Meer een reactie op het irriterende gedrag van tante Isolde.’ Hij zuchtte. ‘Dat Blijemeer is een kruitvat vol hartstochten. Ik wilde wat reacties losweken.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Volgens mij zitten we met ons onderzoek muurvast. Er zal vandaag of morgen toch iets moeten gebeuren. Anders komen we er nooit uit.’

De Cock gromde.

‘Vind je twee moorden niet genoeg?’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Zo bedoel ik dat niet,’ reageerde hij wat geprikkeld. ‘Elke moord is er een te veel. Het is juist de moord op de oude tuinman, die mij dwars zit. Die lijkt zo zinloos. Die past niet in het geheel. Als we de zaak konden beperken tot de moord op Izaak van Blijendijk, dan kwam ik wel tot een motief.’

De Cock keek hem verrast aan.

‘Ik luister,’ sprak hij simpel.

Vledder remde, reed de oude Volkswagen naar een parkeerstrook en stopte. Daarna draaide hij de motor af en keerde zich geheel naar De Cock.

‘Nicht Irmgard,’ begon hij enthousiast, ‘en haar beide broers Ivo en Izaak azen, ieder voor zich, op de rijke erfenis van hun tante Isolde van Blijendijk. Om haar nerveus te maken, stuurt een van hen haar dreigbrieven.’

‘Waarvan men de tuinman valselijk beschuldigt.’

Vledder knikte.

‘Dan doodt men haar ganzen, die zij ter bescherming heeft aangekocht.’

‘Waarvan men de tuinman valselijk beschuldigt.’

De jonge rechercheur stak een vinger omhoog.

‘De dreigbrieven en de dood van de ganzen resulteren in een alarmerende uitnodiging van Isolde van Blijendijk aan haar dierbare erfgenamen om ter ondersteuning en bescherming naar Blijemeer te komen.’

De Cock keek zijn jonge collega bewonderend aan.

‘Prachtig… en verder?’

Vledder bloosde om de lof.

‘Neef Izaak, het wachten moe, besluit op eigen houtje om het absolute heengaan van zijn tante Isolde wat te bespoedigen.’

‘Daar wisten de anderen dus niets van?’

‘Nee… tenminste… dat hoeft niet.’

‘Ze profiteerden wel.’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Misschien,’ sprak hij weifelend, ‘heeft neef Izaak dat niet in overweging genomen… was zijn eigen financiële nood zo groot, dat hij zijn eigen aandeel voldoende achtte.’

De Cock keek zijn jonge collega peinzend aan.

‘Waarom neef Izaak?’

Vledder zuchtte om zoveel onbegrip.

‘Denk aan de voetstappen in de tuin, die eindigen bij de slaapkamer van tante Isolde. En denk aan het verhaal van de kleine Penny, die haar oom Izaak met een stok heeft zien lopen.’

De Cock glimlachte beleefd.

‘Het klinkt erg aannemelijk, maar neef Izaak is dood en tante Isolde zit nog ongenaakbaar en redelijk gezond op haar troon in de salon.’

Vledder grinnikte bedroefd.

‘Er is iets scheef gegaan.’

‘Wat?’

Vledder raakte duidelijk geïrriteerd.

‘Dat weet ik niet… een regiefout. Misschien kwam er wel iemand gelijktijdig op hetzelfde idee en mepte de verkeerde op de schedel.’ Hij zweeg even, perste zijn lippen samen. ‘Maar dat binnenkort het grijze hoofd van tante Isolde valt… daarvan ben ik overtuigd.’

12

Ze reden in hun gammele politiewagen van de Prinsengracht rechts de Leidsegracht op. Het oude Paleis van Justitie toonde verschrikkelijk. Sporen van bekladding en vernieling waren nog niet uitgewist. Steeds meer zogeheten actiegroepen zochten het eerbiedwaardige gebouw als object om hun gevoelens van onbehagen op bot te vieren.

De Cock keek ernaar. Het deed hem pijn. Justitie had in zijn puriteinse ziel nog een duidelijke relatie met Recht.

‘Men smoore ’t wassend quaet bijtijds in zijn geboorte,’ mompelde hij.

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Wat was dat?’ vroeg hij lachend.

De oude speurder grijsde bedroefd.

‘Een versregel van Joost van den Vondel. Het schoot mij zo te binnen.’

De Lange Leidsedwarsstraat zag er bij daglicht minder sinister uit. De schimmen waren verdwenen, weggekropen in hun holen. In de buurt van nummer 197 parkeerde Vledder de wagen aan de rand van het trottoir. Ze stapten uit. Vledder draaide het portier op slot en liep achter De Cock aan.

‘Wat wil je hier doen?’

‘Duitse Inge bezoeken.’

Vledder grinnikte. ‘Dat snap ik. Overdag stap je niet bij Maffe Kees naar binnen.’ Hij trok een grimas. ‘Verwacht je soms dat Duitse Inge jou onmiddellijk zal vertellen waar wij Igor Stablinsky kunnen vinden?’ schamperde hij.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Na de dood van de oude tuinman,’ sprak hij ernstig, ‘heeft de moord op Izaak van Blijendijk mij bijzonder verrast. Ik moet je eerlijk zeggen dat ik een dergelijke ontwikkeling niet had verwacht. Ik begin mij dan ook af te vragen of het bezoek van neef Izaak vannacht aan onze Duitse Inge alleen maar seksuele overwegingen had.’

Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Welke overwegingen dan?’

De Cock antwoordde niet. Voor de deur van nummer 197 bleef hij staan, schoof een slip van zijn regenjas opzij en diepte een apparaatje uit zijn broekzak op… een koperen houder met uitschuifbaar een weelde aan stalen sleutelbaarden… eens een geschenk van zijn vriend en ex-inbreker Handige Henkie.

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Dat kun je niet doen. Midden op de dag. Bovendien zal ze wel in huis zijn. Die hoertjes gaan pas bij schemer op pad.’

De Cock scheen niet te luisteren. Hij koos met kennersblik de juiste sleutelbaard uit het koperen houdertje en in luttele seconden had hij de deur van slot. Hij borg het houdertje op. ‘Je moet bij een onderzoek het verrassingselement nooit onderschatten,’ sprak hij docerend.

Vledder zuchtte hoorbaar.

‘Dat is inbraak, De Cock,’ reageerde hij bezorgd. ‘Pure inbraak. Daar krijgen jij en ik nog eens een bult ellende mee.’

Zijn oude collega lachte ondeugend. De grillige accolades rond zijn mond dansten vrolijk. Hij voelde zich in geen enkel opzicht bezwaard.

‘Kan ik het helpen,’ sprak hij onnozel, ‘dat Duitse Inge haar woning niet deugdelijk afsluit? Sommige mensen zijn daar erg slordig in.’

Vledder kon de grap niet waarderen. Met een vertrokken gezicht volgde hij De Cock naar een donkere gang. Het enige licht kwam van een smal raam boven de toegangsdeur, die zij achter zich hadden gesloten.

De Cock beduidde Vledder dat hij de gang geheel moest uitlopen. ‘Daar is een keukentje,’ fluisterde hij, ‘met een toegang tot een binnenplaatsje. Wie er ook weg wil… je houdt hem of haar tegen.’

Vledder knikte begrijpend en schoof langs hem heen.

Links in de gang stond een deur halfopen. De Cock stapte omzichtig naar binnen en kwam in een betrekkelijk lange, smalle kamer. In het midden, rechts aan de wand, lag een jonge vrouw in een tweepersoons opklapbed. Ze sliep. Ondanks de verveegde make-up, herkende De Cock haar als de vrouw die Izaak van Blijendijk de afgelopen nacht had binnengelaten. Hij knoopte op zijn gemak zijn oude regenjas en zijn colbertje los, legde een minuscuul slipje en bh’tje met een paar nylonkousen op een andere stoel en ging in een fauteuil bij haar bed zitten, kalm en ontspannen, alsof hij op visite was.

Intussen luisterde hij naar geluiden. Scherp. Intens. Het was vrij stil in het oude huis. Boven hem klonken voetstappen en het zachte gejengel van een radio of pick-up. Achter zich hoorde hij Vledder in het keukentje scharrelen.

Hij liet zijn blik rustig door de kamer dwalen. Aan de straatzijde, op een slank tafeltje bij het raam, stond een nieuwe telefoon met moderne druktoetsen. Daarnaast, los op de grond, een kapitale kleurentelevisie. Verder bestond het meubilair uit bijeengeraapte afbraak. Ook het bed was niet fris. Lakens en kussens waren kennelijk in weken niet verschoond. De Cock begreep niet dat neef Izaak zich hier uren had kunnen vermaken.

Na een paar minuten draaide de vrouw in het bed zich onrustig heen en weer. Het leek alsof ze zich ervan bewust werd, dat er iets of iemand in de kamer was. Ineens zat ze rechtop en staarde De Cock met grote verwilderde ogen aan.

‘Wie… eh, wie bent u? Hoe… hoe komt u hier? Wat komt u doen?’

De Cock schonk haar zijn beste glimlach.

‘Dat is te veel,’ reageerde hij vrolijk, ‘dat zijn drie vragen ineens.’ Hij boog zich wat naar voren en strekte zijn rechterarm naar haar uit. ‘Mijn naam is de Cock… met ceeooceekaa. Ik ben een rechercheur van politie.’

Duitse Inge drukte de toegestoken hand en liet zich terugvallen op haar kussen.

‘Recherche.’ Het klonk ontgoocheld. ‘Ik heb mij toch al bij jullie gemeld. Ik heb toch al gezegd, dat ik niet langer vermist ben.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Daar kom ik niet voor.’

Ze kwam weer overeind, haar borsten bloot.

‘Waarvoor dan?’

De Cock knikte haar bewonderend toe.

‘Voor een Duitse Inge spreek je verrekt goed Nederlands.’

Ze haalde achteloos haar schouders op.

‘Mijn moeder… mijn moeder is een Hollandse… uit Schin op Geul.’ Ze keek lachend naar hem op. ‘Hoe vind je mijn sch.’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘Prima.’ Hij wierp haar het slipje en de bh toe.

‘Doe wat om. Je vat kou.’

Ze ving de kledingstukken op.

‘Je lijkt mijn grootvader wel,’ riep ze knorrig. ‘Die schreeuwde ook altijd als hij mij naakt zag.’

De Cock glimlachte.

‘Misschien hield hij meer van een aangeklede Ingeborg, dan van een naakte Inge.’

Ze liet de woorden even op zich inwerken. Toen keek ze de grijze speurder vertederend aan.

‘Voor een rechercheur… ben je lief.’

De Cock accepteerde het compliment gelaten. Hij keek toe hoe ze haar bh omdeed en onder de dekens haar slipje aantrok. Daarna stapte ze uit bed. Ze was mooi, constateerde hij. Lang, slank. Van een bijna dierlijke schoonheid. Toen ze haar bloesje aantrok, zag hij punctieplekjes aan haar linkeronderarm.

Hun blikken kruisten zich.

‘Hoe lang gebruik je al heroïne?’

‘Twee jaar.’

‘Door Igor?’

Inge schudde haar hoofd, ze stak haar lange benen in een zwarte spijkerbroek.

‘Ik gebruikte het al voor ik Igor leerde kennen.’

‘Heb je Igor Stablinsky al gezien… na je terugkomst uit Duitsland?’

‘Nee.’

‘Hij heeft naar je gevraagd.’

Ze knikte traag. ‘Ik heb het gehoord.’

De Cock wees om zich heen. ‘Weet hij dat je hier bent?’

‘Ja.’

‘Hoe?’

Ze plooide haar lippen in een trieste glimlach.

‘Voor Igor blijft niets verborgen. Ik zat hier nog geen uur, toen belde hij al.’

De Cock keek haar onderzoekend aan.

‘Je weet waar hij zit?’

Duitse Inge antwoordde niet direct. Ze nam een vers builtje shag van tafel, ging tegenover De Cock op de rand van het bed zitten en draaide een wat puntvormig sigaretje. ‘Ik weet niet waar Igor uithangt.’ Ze sprak weifelend. ‘Ik heb dat ook nooit geweten. Soms komt hij wel eens… voor een nacht.’ Ze gebaarde naar de telefoon bij het raam. ‘Meestal belt hij.’

‘Wanneer?’

Ze bracht weer die trieste glimlach.

‘’s Nachts… altijd ’s nachts… om te vragen hoeveel ik verdiend heb.’

‘Vannacht?’

‘Wat bedoel je?’

‘Heeft Igor vannacht gebeld?’

‘Ja.’

‘Hoe laat?’

Ze stak met trillende vingers het sigaretje op.

‘Half twee… twee uur.’

‘Toen Izaak hier was?’

Door een wolk van rook keek ze naar hem op. In haar ogen lag een waakzame blik.

‘Dat weet je?’

De Cock knikte.

‘Ik stond voor de deur. Ik zag Izaak komen en weer weggaan.’

Ze wuifde met haar hand de rook weg.

‘Waarom stond je voor de deur?’

‘Ik wilde zien of je terug was.’

Inge keek hem hoofdschuddend aan.

‘Laten we eerlijk blijven, wil je? Jij stond daar niet voor mij. Ik ben zelf naar het bureau Lijnbaansgracht gegaan. Mijn opsporingsverzoek was al uren ingetrokken.’ Ze gebaarde heftig. ‘Je stond daar voor Igor of je zat achter Izaak aan.’

De Cock voelde zich beschaamd. Hij knikte haar toe, zijn gezicht in een ernstige plooi.

‘Je hebt gelijk, Inge. Ik stond daar voor Igor Stablinsky en tot mijn stomme verbazing ontving jij Izaak van Blijendijk.’ Hij wreef zich achter in zijn nek. ‘Is… eh, is Izaak een klant van je?’

‘Nee.’

De Cock keek haar verbaasd aan.

‘Geen klant… wat kwam hij dan doen?’

Inge stond van het bed op en liep door de kamer. Op een paar meter afstand van De Cock bleef ze staan. Haar rug naar hem toegekeerd.

De grijze speurder drong niet onmiddellijk aan. Pas na een poosje herhaalde hij zijn vraag. Vriendelijk.

‘Wat kwam Izaak doen?’

‘Wachten.’

‘Waarop?’

‘Tot Igor belde.’

De Cock kon zijn verwondering nauwelijks onderdrukken. Hij kwam uit het fauteuiltje overeind en liep op haar toe. Het raderwerk van zijn hersenen draaide op volle toeren.

‘Izaak sprak met Igor?’

‘Ja.’

‘Waarover?’

Inge draaide zich met een ruk naar hem toe. Ze had tranen in haar ogen.

‘Vraag het Izaak.’

De Cock kneep zijn lippen samen.

‘Izaak is dood,’ reageerde hij scherp.

Inge verstarde. Haar ogen werden groot en angstig.

‘Dood,’ herhaalde ze verschrikt.

De Cock knikte.

‘Iemand sloeg hem vannacht zijn hersens in.’

Een moment leek het alsof ze flauw zou vallen. Ze waggelde, maar herstelde zich. In paniek bracht ze beide handen voor haar gezicht en schreeuwde. ‘Nee… nee… nee.’

Vledder kwam vanuit de gang de kamer binnenstormen. Zijn gezicht zag bleek.

‘Wat is er?’ vroeg hij geschrokken.

De Cock joeg hem bruut en zonder antwoord de kamer uit. Hij pakte Inge bij haar schouders en schudde haar heftig heen en weer.

‘Waarover hebben Izaak en Igor gesproken?’

Ze gilde opnieuw, luider nog.

‘Nee… nee.’

De Cock pakte haar bij de polsen en trok zachtjes de handen van haar gezicht. Hij keek haar vriendelijk aan. ‘Het is belangrijk, Inge,’ fluisterde hij. ‘Erg belangrijk.’ Hij nam een schone zakdoek uit zijn broekzak en bette haar betraand gezicht. Daarna sloeg hij zijn arm om haar schokkende schouders en leidde haar terug naar het bed.

‘Je hebt het gesprek toch gehoord?’

Ze knikte vaag.

‘Het ging om een erfenis…’

‘Ja?’

‘De erfenis van Izaak. Igor zou daarvan een deel krijgen.’

‘Wanneer?’

Duitse Inge slikte.

‘Als Igor… als Igor zijn rijke tante om zeep hielp.’

13

De Cock had moeie voeten. De pijn kroop van zijn tenen over zijn wreef langs zijn enkels omhoog. Daar leek het alsof duizend kleine duiveltjes met evenzo vele spelden geniepig in zijn kuiten prikten.

Het stemde hem droevig. Hij wist wat die pijn betekende. Telkens wanneer een onderzoek slecht verliep, wanneer hij het onbehaaglijke gevoel had steeds verder van de oplossing weg te drijven, gaven zijn voeten acte de présence en speelden de duiveltjes hun satanisch spel.

Met een verwrongen gezicht tilde hij zijn beide benen omhoog en legde ze voorzichtig op een punt van zijn bureau. Een zucht van verlichting ontsnapte aan zijn mond.

Vledder keek hem bezorgd aan. Hij kende het beruchte kwaaltje van zijn oudere collega.

‘Is het weer zover?’

De Cock antwoordde niet, maar kneep met duim en wijsvinger zachtjes in zijn kuiten. Soms hielp het.

‘Ik had vanmiddag medelijden met Duitse Inge,’ sprak hij nadenkend. ‘Ik vond haar eigenlijk best aardig. Het was jammer dat ik haar zo moest aanpakken. Het kind raakte totaal overstuur. Toen ze na een poosje weer tot bezinning kwam, sloeg haar de angst in het lijf, dat Igor Stablinsky zou horen dat ze tegen mij had gekletst.’

Vledder staarde voor zich uit.

‘Igor kennende… zou het wel eens haar einde kunnen betekenen.’

De Cock knikte instemmend.

‘Ik heb haar dan ook plechtig beloofd dat ik haar verklaring nooit officieel in een proces-verbaal zal gebruiken.’

De jonge rechercheur keek hem verwonderd aan.

‘Waarom niet? Je hebt die verklaring op een rechtmatige wijze verkregen. Het is toch bewijs.’

‘Waarvan?’

‘Dat Izaak van Blijendijk Igor Stablinsky aanzette tot moord op tante Isolde.’

‘Izaak is dood.’

‘Igor leeft.’

De Cock knikte.

‘Maar hij doodde tante Isolde niet.’

Vledder keek hem fronsend aan.

‘Je bedoelt dat Igor niet op de uitlokking van Izaak van Blijendijk is ingegaan?’

‘Precies.’

Vledder schudde zijn hoofd. Koppig.

‘Zo is het niet,’ sprak hij verbeten. ‘Ik zei het je al: het is een regiefout. Geloof me, nicht Irmgard en de beide neven zijn op de erfenis van tante Isolde uit. Dat is het kerngegeven… het motief waar alles om draait. Vanmiddag is gebleken dat neef Izaak zelfs bereid bleek om een deel van zijn erfenis op te offeren om een ordinaire moordenaar te huren.’

‘Igor Stablinsky.’

Vledder knikte enthousiast.

‘Zo is het,’ riep hij uitgelaten. ‘En niet anders. Er sluipt in de opzet een schoonheidsfoutje… Igor Stablinsky mept de verkeerde op de schedel.’

‘Wel erg dom.’

‘Hoezo?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Izaak van Blijendijk was zijn opdrachtgever… de man die hem eerst later, na afwikkeling van de erfenis, voor zijn activiteiten moest betalen.’ Hij schudde zijn grijze hoofd. ‘Nee, zo dom is Igor Stablinsky niet.’

Vledder keek wat beteuterd naar hem op.

‘Hoe is het dan?’

‘Als ik dat wist,’ zei De Cock grinnikend, ‘dan had ik nu geen moeie voeten meer.’ Hij leunde in zijn stoel achterover en tilde zijn benen weer van het bureau. ‘Ik geloof niet in een vergissing of, zoals jij dat noemt een regiefout. Ik denk dat neef Izaak heel koelbloedig en ook heel doelbewust is neergeslagen.’ Hij zweeg een tijdje en gebaarde toen wat wrevelig voor zich uit. ‘De moord heeft een paar markante facetten, die je bij het trekken van conclusies niet uit het oog mag verliezen. Ik noem: het ontbreken van sporen van braak; het op de slaapkamerdeur geprikte briefje met het verzoek om hem voor het ontbijt niet te wekken; het onbeslapen bed en het feit dat hij nog vrijwel geheel gekleed was. Hij moet vrij kort na zijn late thuiskomst, het was al over drieën, in het grote huis zijn neergeslagen. Denken we aan het ontbreken van braaksporen, door iemand die hij zelf binnenliet, of iemand die al binnen op hem zat te wachten.’ De grijze speurder bracht zijn opgestoken wijsvinger voor zijn neus. ‘En dan nog iets… Izaak van Blijendijk was geen oude man, die op het moment van de moord wat in zijn stoel zat te suffen. Integendeel, hij was jong, vitaal en nog klaar wakker. Hij zal iemand die onverhoeds zijn slaapkamer binnendrong, zeker hebben opgemerkt.’

Vledder likte aan zijn lippen.

‘De moordenaar kwam dus niet onverhoeds.’

‘Nee.’

‘Toch werd Izaak vermoord.’

‘Door iemand voor wie hij niet bevreesd was en van wie hij geen aanval verwachtte,’ zei De Cock peinzend.

Vledder hijgde. ‘Een lid van de familie.’

De Cock reageerde niet. Hij stond van zijn stoel op en liep naar de kapstok.

Vledder keek hem na. ‘Waar ga je heen?’

De Cock draaide zich half om. ‘Naar Lowietje… mijn keel dorst naar een cognackie.’

De Cock wandelde op zijn gemak door de Lange Niezel. Het was er druk. Kille wind en regen waren tijdelijk naar andere oorden vertrokken. Een mild voorjaarszonnetje lokte de mensen uit hun huizen. Ondanks het vroege uur waren de seksbioscopen al in vol bedrijf. Ook de schunnige etalages van de seksshops trokken veel bekijks.

Schuin voor hem uit liep Vledder. De jonge rechercheur had altijd wat moeite met de gezapige slentergang waarmee De Cock zich gewoonlijk voortbewoog.

De oude rechercheur lichtte in het voorbijgaan zijn hoedje voor Tante Marie, een hoerenwaardin die hij al een eeuwigheid kende. Ze was oud geworden, vond hij. Het te zwartgeverfde haar gaf daaraan nog een extra accentje. Toen hij als jong rechercheur aan het bureau Warmoesstraat begon, was Marie de mooiste vrouw die op de Walletjes was te consulteren. Ze was fel en vurig, temperamentvol, van een exotische schoonheid en werd nog geen ‘tante’ genoemd.

De Cock bekeek zijn eigen spiegelbeeld in een caféruit en grijnsde. De jaren waren ook aan hem niet ongemerkt voorbijgegaan. Hij bezag het met enige gelatenheid. Het maakte hem niet somber of verdrietig. Hij was op den duur massaler geworden, compacter. Na zijn veertigste was alles wat dieper op zijn heupen gezakt en in het grijs waren de laatste zwarte haren verbleekt. Maar zijn hart klopte nog onstuimig en de wil om op zijn eigen wijze de misdaad te bestrijden, tintelde tot in zijn vingertoppen.

Smalle Lowietje begroette de beide rechercheurs uitbundig. Hij veegde zijn kleine handjes aan zijn morsig vest. ‘Zo, zo,’ kirde hij opgewekt. ‘Ik ben blij jullie weer te zien.’ Hij blikte naar De Cock op. Zijn spichtig muizensmoeltje glom van pure genegenheid. ‘Alles goed?’

De grijze speurder grinnikte. ‘Jouw bezorgdheid ontroert, Lowie. Soms doe je mij aan mijn oude moeder denken.’

De tengere caféhouder hield zijn hoofd iets scheef.

‘Nou ja, het aantal gekken dat voor minder dan een geeltje een eindje staal tussen je ribben duwt, groeit met de dag.’

De Cock hees zich op een kruk.

‘We zullen ermee moeten leren leven. De tijd dat onze rechters een messentrekker nog als een gevaarlijk individu beschouwen, ligt heel ver achter ons.’ Hij grijnsde droevig. ‘Als ze bij ons aan de Kit iemand fouilleren, dan vinden ze wapens. Als ze geen stiletto bij zich hebben, dan is het wel een revolver of een pistool.’

Smalle Lowietje knikte meewarig.

‘Hetzelfde recept?’

Zonder op antwoord te wachten, dook hij aalglad onder de tapkast en griste de fles cognac Napoleon bij de hals weg. Met precieze routinegebaren vulde hij de bodem van drie diepbolle glazen.

‘Proost… op een betere wereld.’

De Cock keek hem zoet fronsend aan.

‘Zonder misdaad, Lowie?’

De caféhouder grinnikte.

‘Nou ja… niet helemaal.’ Hij hield zijn muizensmoeltje wat scheef. ‘Kijk, De Cock,’ sprak hij vertrouwelijk, ‘laten we eerlijk zijn… zonder een beetje misdaad had jij ook geen emplooi meer.’

‘Ik heb een huis, een vrouw, een hond en sinds kort ook nog een parkiet.’

Smalle Lowietje grijnsde.

‘En dacht je daar je dag mee te vullen?’

De grijze speurder stak zijn kin iets vooruit.

‘Ik zou ook nog mijn memoires kunnen gaan schrijven. Dat is grote mode, weet je?’

Smalle Lowietje keek hem vrolijk aan.

‘En zou ik daarin voorkomen?’

‘Beslist.’

‘Hoe?’

‘Wat dacht je?’

De tengere caféhouder trok zijn muizensmoeltje strak. ‘Als de heilige Lowietje… net als de Saint… met zo’n auriooltje om mijn hoofd.’

De Cock lachte hartelijk. Hij nam zijn glas op, schudde het zachtjes in de hand en liet de cognac genietend langs zijn keel glijden.

‘Verrukkelijk.’ Het kwam uit de grond van zijn hart.

Lowietje zette zijn glas neer. ‘Ben je nog bij Maffe Kees geweest?’

‘Ja.’

‘En?’

De Cock nam nog een slok van zijn cognac. ‘We hebben het niese van Igor gevonden.’ Hij schonk de caféhouder een trieste glimlach. ‘We hebben alleen Igor nog niet.’

Smalle Lowietje gebaarde. ‘Hij is hier geweest.’

‘Wie… Igor?’

‘Inderdaad.’

‘Wanneer.’

‘Gisteren.’

De Cock keek hem verbaasd aan. ‘Waarom heb je niet gewaarschuwd?’ Hij slikte. ‘Je weet hoe verrekte gevaarlijk die vent is. Elk uur dat hij vrij rondloopt…’

Hij maakte zijn zin niet af.

Lowietje stak zijn beide armen omhoog. Zijn gezicht droop van onschuld. ‘Ik had een volle bak, De Cock. Hartstikke vol. Ik kon niet weg, geloof me. En de telefoon was steeds bezet. Ik had ook niemand die het even van mij kon overnemen. Bovendien is hij hier maar heel kort geweest. Ik gaf hem het telefoonnummer. Hij pakte een pilsje, slurpte het leeg en vertrok.’

De Cock keek hem peinzend aan. ‘Een telefoonnummer?’

‘Ja.’

De rechercheur reageerde fel. ‘Wat voor een telefoonnummer?’

Smalle Lowietje schoof de bolle glazen wat opzij en boog zich vertrouwelijk naar De Cock. ‘Gistermorgen,’ begon hij fluisterend, ‘kwam hier een man in de zaak. Een echte heer zo te zien. Goed in het pak, nette spraak. Hij vroeg waar hij Igor Stablinsky kon bereiken. Ik zei, die zal je niet gemakkelijk vinden, die wordt al door de politie gezocht. Dat scheen de man niet te interesseren. Hij zei dat hij graag met Igor Stablinsky in contact wilde komen en of ik daar iets aan doen kon. Meteen duwde hij mij een meier tussen mijn vingers.’

De Cock keek hem gespannen aan. ‘En toen?’

Lowietje haalde zijn smalle schouders op. ‘Ik zei dat het niet zou meevallen, maar dat ik zou kijken wat ik voor hem doen kon. Toen gaf hij mij een kaartje met een enkel telefoonnummer. Laat Igor mij bellen, zei hij.’

De Cock zuchtte.

‘En dat telefoonnummer heb je Igor gegeven?’

De tengere caféhouder knikte.

‘Een kleine moeite, vind je niet, voor een meier? Het was stom toeval dat hij dezelfde dag nog in mijn zaak kwam. Zo vaak zie ik hem niet.’

‘Weet je het telefoonnummer nog?’

De Smalle glimlachte geheimzinnig.

‘Ik heb het even overgeschreven. Ik dacht, misschien wel leuk voor meneer De Cock.’ Hij draaide zich om, scharrelde tussen de flessen achter de bar en kwam terug met een briefje.

De Cock nam het aan.

‘Nul, negenentwintig, drieënzestig,’ las hij hardop. ‘Vijftien, zevenhonderdvierentachtig.’

Vledder keek over zijn schouder mee.

‘Dat is het kengetal van Ouderkerk aan de Amstel.’

De Cock knikte traag.

‘En het abonneenummer van Izaak van Blijendijk.’

14

Vanuit het café van Smalle Lowietje liepen ze over de Achterburgwal naar het Oudekerksplein. Beiden zwijgend en in gedachten verzonken. Het was Vledder die het zwijgen verbrak. ‘Izaak van Blijendijk moet op een of andere manier de reputatie van Igor Stablinsky als moordenaar van oudere mensen hebben gekend.’

De Cock knikte.

‘Dat neem ik aan. Igors arrestatie inzake de moord op Samuel de Leeuw en daarna zijn ontsnapping uit het Huis van Bewaring heeft uitgebreid in de kranten gestaan.’

‘Ik begrijp alleen niet hoe het contact verliep.’

De Cock gebaarde achteloos.

‘Igor zal voor zich een veiligheidsmarge hebben ingebouwd en dirigeerde Izaak naar de woning van Duitse Inge, waar hij moest wachten tot het Igor behaagde om hem te bellen.’

Vledder grinnikte.

‘Maar dat contact was er toch al? Smalle Lowietje gaf Igor het telefoonnummer van Izaak van Blijendijk. Igor moet hem toch hebben gebeld om hem het adres van Duitse Inge te geven?’

De Cock blikte hoofdschuddend opzij.

‘Je hebt te weinig fantasie. Dat is het. Denk maar eens na. Izaak van Blijendijk was niet voortdurend in Ouderkerk aan de Amstel. Hij verbleef vrijwel constant bij zijn tante op Blijemeer. Izaak kon Smalle Lowietje moeilijk het telefoonnummer van zijn tante geven.’ De grijze speurder lachte ineens hartelijk.

‘Met tante Isolde,’ imiteerde hij. ‘O, met Igor, uw aanstaande moordenaar.’ Zijn toon werd weer ernstig. ‘Je moet straks maar eens proberen dat nummer in Ouderkerk te bellen. Wedden, dat je een antwoordapparaat krijgt?’

De jonge rechercheur sloeg zich met zijn vlakke hand tegen zijn voorhoofd.

‘Natuurlijk. Igor sprak zijn boodschap in. Er was nog geen direct contact. Dat ontstond pas in de woning van Duitse Inge.’

De Cock knikte hem bemoedigend toe.

‘Braaf. Eens zul je het wel leren.’

Vledder liep een tijdje in zichzelf mokkend door. Op de hoek van de Enge Kerksteeg en de Warmoesstraat bleef hij plotseling staan. Hij keek naar De Cock op.

‘Zou dat gesprek nog op het antwoordapparaat staan?’

‘Mogelijk.’

‘Misschien heeft Igor iets gezegd waar we wat aan hebben.’

De Cock knikte en liep door.

‘Laten we eerst even op de Kit horen of er nog iets bijzonders is.’

Ze slenterden door de Warmoesstraat en stapten het politiebureau binnen. Toen ze langs de balie liepen, brulde Meindert Post: ‘Waar zijn jullie eeuwig.’

Zijn stem echode door de hal.

De Cock gebaarde verontschuldigend.

‘Als rechercheur moet je eropuit. Als oude Urker moet je dat weten. De vis wordt op zee gevangen.’

Meindert Post reageerde niet. Hij stak een machtige arm omhoog.

‘Boven zit een vrouw op je te wachten. Ze wilde niet weg. Ze moest per se met je spreken. Het was nogal belangrijk, zei ze.’

‘Wat?’

De Urker wachtcommandant maakte een grimas. ‘Ze is bang om vermoord te worden.’

De Cock en Vledder hesen zich langs de stenen trap omhoog. Op de tweede etage, op een bank, zat een betrekkelijk jonge vrouw. Toen ze de grijze speurder in het oog kreeg, stond ze op en stapte op hem toe.

‘Mevrouw Isolde van Blijendijk heeft mij aan u voorgesteld. Herinnert u zich nog? Ik ben Irmgard van der Molen.’

De Cock boog hoffelijk. ‘Charmante moeder van drie kinderen.’

Irmgard glimlachte. ‘Een nooit opdrogende bron van zorg.’

De Cock leidde haar de recherchekamer binnen en liet haar plaats nemen op de stoel naast zijn bureau. Onderwijl nam hij haar nauwkeurig op. Ze droeg een blauw geruit mantelpakje van een grove tweed en een paar bijpassende sportieve schoenen. Haar blonde haren golfden losjes langs haar gezicht, waarop vrijwel geen make-up was te bespeuren. Ze sloeg haar benen over elkaar en knoopte haar jasje los. Voor een moeder van drie kinderen, vond De Cock, had ze nog een goed figuur. Ze keek de rechercheur aan. Haar ogen waren groen en stonden zorgelijk.

‘Er gebeuren vreemde dingen op Blijemeer.’

De Cock grinnikte.

‘Hoe kunt u het zeggen,’ reageerde hij spottend.

Irmgard van der Molen negeerde de opmerking.

‘De vergiftigde ganzen… de dood van de oude tuinman… de moord op mijn broer Izaak. Het heeft mij bang gemaakt. Vanmorgen, kort na het ontbijt, is mijn man voor zaken vertrokken en blijft enige dagen weg. Ik wil tante Isolde niet in de steek laten, maar ik ben bang om de komende nachten op Blijemeer door te brengen.’

De Cock knikte begrijpend. ‘Wat doet uw man?’

‘In de textiel.’

‘De zaken floreren?’

Irmgard van der Molen vernauwde haar ogen. ‘Waarom vraagt u dat?’

De Cock trok zijn schouders op. ‘Het is algemeen bekend dat de textielbranche er in Nederland niet zo zonnig voorstaat. Er zijn landen die —’

Irmgard trok haar gezicht strak. Ze liet hem niet uitpraten.

‘Het gaat ons goed,’ onderbrak ze scherp.

De Cock plukte aan zijn kin. ‘Niet verlegen om een erfenis?’

Er schoten vonken uit de ogen van Irmgard. ‘Waar wilt u in godsnaam heen?’ riep ze opgewonden. ‘Bij de dood van de tuinman was mijn man niet op Blijemeer en tijdens de moord op broer Izaak lag Fred naast mij op bed.’

‘Dat weet u zeker?’

Irmgard knikte heftig. ‘Heel zeker. Ik slaap erg licht. Ik merk het onmiddellijk als hij opstaat.’

De Cock glimlachte. ‘Als getuige… als getuige is een liefhebbende vrouw van weinig waarde.’

Irmgard kneep haar lippen opeen. ‘Ik zeg u wat ik weet.’ Ze gebaarde plotseling heftig. ‘En mijn man heeft met die hele affaire op Blijemeer niets van doen.’

‘Wie wel?’

Irmgard strekte haar arm naar hem uit. ‘Dat is uw zorg en uw verantwoordelijkheid.’

De Cock zuchtte. ‘Hebt u Izaak vannacht horen thuiskomen?’

Irmgard van der Molen schudde haar hoofd.

‘Ik heb u al gezegd dat ik erg licht slaap. Ik heb dan ook de gehele dag geprobeerd om mij daar iets van te herinneren. Izaak moet heel zacht en voorzichtig zijn binnengekomen, anders had ik dat ongetwijfeld gehoord.’

‘Geen andere geluiden?’

‘Nee.’

‘Waar is uw slaapkamer?’

‘Beneden. Hij grenst aan de kamer van tante Isolde.’

‘En heeft een raam met het uitzicht op de tuin.’

‘Inderdaad.’

‘Geen openslaande deuren?’

Irmgard schudde haar hoofd.

‘Alleen de kamer van Izaak heeft openslaande deuren naar de tuin. Toen oom Iwert nog leefde, sliepen tante Isolde en hij in die kamer.’

De Cock knikte begrijpend.

‘En de kinderen?’

Irmgard van der Molen wees omhoog.

‘Die slapen boven op de eerste etage.’

‘Bij elkaar?’

‘Nee, ze hebben ieder een eigen kamer.’

Een glimlach van vertedering gleed over het brede gezicht van De Cock. ‘Ook de kleine Penny?’

Nicht Irmgard keek de grijze speurder aan. Haar scherpe blik tastte zijn gelaatstrekken af.

‘Hebt u wel eens met haar gesproken?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Een interessant gesprek.’

Er kwam een waakzame blik in de ogen van Irmgard.

‘Penny liegt.’ Ze sprak fel, geagiteerd. ‘Het kind zit altijd vol fantasieën, kinderlijk bedenksel. Wat heeft ze u voor nonsens verteld?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het waren geen nonsens, per se niet. Bovendien hebben Penny en ik elkaar beloofd dat we er niet met anderen over zouden praten.’

‘Dat is dwaas. Ik ben haar moeder.’

De Cock stak afwerend zijn hand op. ‘Dat is voor mij geen reden om mijn belofte te breken.’

Irmgard boog zich heftig naar voren.

‘Ze liegt.’

De Cock maakte een nonchalant gebaar.

‘Ik neem aan dat u uw conclusies trekt op grond van persoonlijke ervaringen met uw dochter. Mijn ervaringen duiden op het tegendeel.’

Irmgard van der Molen bracht haar beide handen in wanhoop naar haar hoofd.

‘Maar het is een leugen.’

‘Wat?’

‘Tante Isolde kan niet lopen.’

Toen Irmgard van der Molen was vertrokken, keek Vledder De Cock vragend aan.

‘Dat betekent dat de kleine Penny haar invalide tante Isolde wel eens heeft zien lopen en dat aan haar moeder heeft verteld.’

De Cock knikte.

‘En moeder was bang dat haar dochter Penny dat ook aan mij had doorgegeven.’

Vledder glimlachte.

‘Het was gewoon vermakelijk om naar jullie beiden te luisteren. Jij dacht aan de escapades van neef Izaak met een stok in de tuin en nicht Irmgard dacht aan een lopende tante Isolde.’

De Cock staarde voor zich uit. Om zijn brede mond dartelde een glimlach. ‘Toch heeft die kleine meid woord gehouden. Over het nachtelijk uitstapje van haar oom Izaak in de tuin, heeft ze blijkbaar niets aan haar moeder verteld.’ Hij zweeg. De uitdrukking op zijn gezicht versomberde. ‘Toch ben ik wel even geschrokken. Een mobiele tante Isolde geeft aan ons onderzoek wel een extra dimensie.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik ben het niet met je eens. Er verandert in feite niets. Tante Isolde is geen partij. Zij is alleen maar toekomstig slachtoffer.’

‘Van wie?’

De jonge rechercheur gebaarde heftig.

‘Van nicht Irmgard of neef Ivo… en misschien wel van beiden. Ik geloof ook niet dat nicht Irmgard werkelijk bang is om vermoord te worden. Ze wil ook niet uit Blijemeer weg… althans niet voor het karwei is geklaard. En ik wed dat je daarop kunt wachten.’

‘Het doodsbericht van tante Isolde?’

‘Precies.’

De Cock trok zijn schouders iets op.

‘Misschien heb je gelijk.’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Natuurlijk heb ik gelijk. En in onze onnozelheid moeten wij dan denken dat het allemaal het werk is van de notoire moordenaar Igor Stablinsky.’

‘Van wie men alleen de methodiek, de modus operandi heeft overgenomen.’

Vledder glunderde. ‘Zie je, De Cock. Zo zit het.’

Zijn oude collega stond van zijn stoel op en greep zijn hoed en regenjas, die hij bij de komst van nicht Irmgard op een leeg bureau had gesmeten. Hij keek naar Vledder, die nog nagenietend op zijn stoel zat.

‘Ga je mee?’

‘Waarheen?’

‘Hoger Einde.’

Vledder keek op.

‘Hoger Einde?’ herhaalde hij wat afwezig.

De Cock knikte.

‘Het huis van wijlen neef Izaak.’

Vledder parkeerde de politiewagen in Ouderkerk aan de Amstel aan de evenzijde van Hoger Einde. De beide rechercheurs stapten uit en staken de weg over.

‘Heb je de sleutels van het huis?’

Vledder knikte.

‘Er zat een etui met sleutels in de zijzak van Izaaks colbert, dat aan de deur hing.’

‘Heb je verder nog wat gevonden?’

‘Een portefeuille met wat geld en een agenda. Ik denk dat Izaak van Blijendijk homofiel was. Ik heb in de agenda een paar adressen van schandknaapjes gevonden. Verder niets. Ik heb ook nog geen tijd gehad om die agenda behoorlijk uit te spitten. Dat moet jij morgen maar doen. Ik heb om tien uur sectie.’

De Cock grinnikte.

‘Izaak van Blijendijk wordt voor dokter Rusteloos een makkelijke klus. Hij kan gewoon een kopie van zijn vorige rapporten maken.’

Vledder schudde lachend zijn hoofd.

‘Dat zal hij nooit doen. Elk lijk krijgt zijn volle aandacht. Die Ouwe is veel te consciëntieus.’ Hij gebaarde voor zich uit. ‘Dat antwoordapparaat… zullen we dat maar gewoon in beslag nemen? Dan kunnen de jongens van de Technische Dienst op hun gemak bekijken of er wat op staat.’

De Cock knikte instemmend.

Voor Hoger Einde 115 bleven de rechercheurs staan. Het was een oud, vervallen huis, uit het midden van de vorige eeuw, van bruine baksteen met donkergroene luiken voor de ramen. Er was een klein, ondiep portiek. Vledder nam de sleutelbos van neef Izaak uit zijn broekzak en probeerde een van de sleutels.

Tot zijn verbazing schoof de deur bij zijn aanraking open. Verschrikt keek hij De Cock aan.

‘Hij… eh, hij is niet op slot.’

De Cock duwde de jonge rechercheur opzij en inspecteerde de stijlen. Er waren geen moeten. Ook het slot was gaaf. Hij drukte de deur met zijn elleboog verder open en stapte naar binnen.

Vledder volgde.

Vanuit een kleine hal met een trap naar boven, kwamen ze in een gang met een halfhoge eiken lambrizering.

Het rook er muf.

Rechts, bijna aan het einde van de gang, stond een deur op een kier open. De Cock liep voorbij de opening, draaide zich daarna om en zwiepte de deur verder open.

Aan de wand, bij een massale eiken kast, stond een man. Zijn rond gezicht zag bleek en zijn kleine vette handjes trilden.

De Cock grijnsde.

‘Kijk, kijk… neef Ivo, je vindt hem overal.’

15

De grijze speurder liep op Ivo van Blijendijk toe en duwde hem ruw in een fauteuil. Daarna ging hij tegenover hem zitten.

‘U beschikt niet alleen over de uitzonderlijke gave om steeds als eerste in uw omgeving vermoorde mensen te ontdekken, daarnaast heeft u nog de onhebbelijke gewoonte ontwikkeld om onmiddellijk daarna in hun bezittingen te snuffelen.’ Zijn stem droop van sarcasme. ‘Zou u ons uit kunnen leggen hoe u hier binnen bent gekomen en waarom?’

Ivo van Blijendijk antwoordde niet direct. Hij nam duidelijk een pauze om wat tot zichzelf te komen. Er kwam geleidelijk weer wat kleur op zijn wangen. Nog wat beverig tastte hij naar een zijzak van zijn colbert en diepte daaruit een sleutel op. Met een gebaar van onschuld hield hij die omhoog.

‘Tante Isolde herinnerde zich dat hier schuin tegenover op het Hoger Einde een vrouw woonde, die eenmaal in de week het huis van Izaak schoonmaakte. Zij had een sleutel. Die heb ik even geleend.’

De Cock bromde. ‘Dat klinkt aannemelijk.’

Ivo van Blijendijk schonk hem een matte glimlach.

‘U kunt het controleren,’ sprak hij uiterst beminnelijk. ‘Heel eenvoudig. We brengen straks gezamenlijk de sleutel bij de vrouw terug.’ Hij nam weer even een adempauze. ‘En wat uw tweede vraag betreft… het waarom van mijn aanwezigheid hier? Daar hebt u zelf schuld aan.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Ik?’ riep hij verwonderd.

Ivo van Blijendijk knikte nadrukkelijk.

‘Ondanks de ons inziens duidelijke aanwijzingen inzake de dreigbrieven, arresteerde u de tuinman niet. Uw reputatie als groot speurder in aanmerking genomen, heeft dat tante Isolde en mij aan het denken gezet. Toen u tijdens ons laatste gesprek opmerkte dat het toch een merkwaardige coïncidentie was, dat Izaak in Ouderkerk aan de Amstel woonde en dat vandaar ook de dreigbrieven werden verzonden, was dat voor tante de aanleiding om na Izaaks dood mij de opdracht te geven om eens in zijn huis te kijken… te zoeken naar briefpapier, enveloppen, een schrijfmachine. Begrijpt u…. het zou voor tante Isolde… en ook voor mij… een ware opluchting zijn als we wisten vanwaar die brieven kwamen.’

Bij De Cock groeide wrevel tegen de gladde, glibberige man in de fauteuil voor hem, die blijkbaar op alle voorkomende vragen en situaties een pasklaar antwoord had. Hij gesticuleerde heftig.

‘Tante Isolde zegt: Ga naar de woning van de dode tuinman, en u gaat. Tante Isolde zegt: Ga naar het huis van de dode Izaak, en u gaat. Wie bent u? Een soort super-de-luxe-lakei van grootvorstin Isolde van Blijemeer?’

Ivo van Blijendijk kwam half uit zijn fauteuil overeind en liet zich toen weer terugvallen.

‘Ik verbied u,’ reageerde hij mat, ‘om op deze wijze over tante Isolde te spreken.’

De Cock kon zijn onbehagen nauwelijks onderdrukken. ‘Bent u zo aan dat mens gehecht?’

Het ronde gezicht van neef Ivo kreeg een droeve expressie. ‘Ik ben haar oudste neef,’ sprak hij gelaten. ‘Tussen haar en mij is een soort vertrouwensrelatie ontstaan. Het is begrijpelijk dat ze bepaalde zaken met mij bespreekt en het is even begrijpelijk dat ik, in verband met haar invaliditeit, bepaalde zaken voor haar regel. Ik… eh, ik zie niet in hoe dat uw ongenoegen kan opwekken.’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar.

‘Ik zoek,’ verzuchtte hij, ‘naar een motief voor twee afschuwelijke moorden… moorden die in uw onmiddellijke nabijheid zijn gepleegd en die, zo is mijn overtuiging, op een of andere wijze ook verband moeten houden met u.’ Hij zweeg even voor het effect. ‘Heer Van Blijendijk… een eerlijk antwoord: bent u bang om vermoord te worden?’

Ivo keek hem verschrikt aan. Hij toonde voor het eerst enige zwakheid, een bres in zijn vesting van gladde welbespraaktheid. Hij zag bleek en hij antwoordde niet.

De Cock keek hem dwingend aan.

‘Bent u bang om vermoord te worden?’ herhaalde hij.

Ivo van Blijendijk likte aan zijn droge lippen. ‘Ja.’

Het was nauwelijks hoorbaar.

‘Waarom?’

‘Ik vorm een deel van een erfenis.’

De Cock boog zich naar voren. ‘Wie?’

Neef Ivo slikte. Met een vet handje veegde hij het zweet van zijn voorhoofd.

‘Vraag het Irmgard.’

Vledder zat glunderend achter het stuur. Zwierig nam hij vanaf Ouderkerk de vele bochten van de Amstel. Intussen floot hij een kerstlied, vals, met bolle wangen.

De Cock keek hem van terzijde wat misprijzend aan. ‘Wat is er… heb je alle dertien goed?’

Vledder glimlachte vergenoegd. ‘Ik krijg gelijk.’

De Cock trok een droevig gezicht.

‘Dat zou dan voor de eerste keer zijn.’

De jonge rechercheur lachte uitbundig.

‘Zoals ik je heb gezegd: alles draait om de erfenis van tante Isolde van Blijendijk. Ga maar na. Er waren drie erfgenamen: Izaak, Ivo en Irmgard. Nu is neef Izaak dood.’

De grijze speurder stak zacht spottend zijn wijs- en zijn middelvinger omhoog. ‘Blijven er twee over.’

Vledder knikte heftig.

‘En die zijn nu beiden bang om vermoord te worden.’

‘Door wie?’

‘Door de ander.’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘Dan was de moord op Izaak dus geen regiefout, maar een weloverwogen daad van of Ivo… of Irmgard.’

‘Ja.’

‘En neef en nicht loeren nu op elkaar om als laatste en enige erfgenaam uiteindelijk tante Isolde om zeep te helpen.’

Vledder mepte de grijze speurder baldadig op zijn linkerknie.

‘Zo zit het in elkaar.’

De Cock zakte onderuit. ‘Je vergeet één ding.’

‘Nou?’

‘De moord op de tuinman, die is dan volkomen zinloos aan zijn eind gekomen.’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Nee, niet zinloos. Als tante Isolde het testament van haar man Iwert niet heeft veranderd… en daar heb ik niets van kunnen vinden… dan zou ook de tuinman…, hoe zei hij dat zelf? Rijkelijk zijn bedacht.’

‘En dat weten neef en nicht.’

Vledder trok zijn schouders op. ‘Misschien hebben ze wel eens inzage gehad. En misschien heeft de tuinman dat zelf wel eens verteld.’

De Cock maakte een vaag gebaartje. ‘Ik denk niet dat het rijkelijk bedenken veel voorstelt. Het zal wel een legaat zijn dat in geen enkele verhouding staat tot hetgeen de nicht en de neven hebben te erven.’

‘Voor iemand die alles op alles zet, kan het toch een motief zijn.’

De Cock bromde wat onverstaanbaars, maar reageerde verder niet.

Ze reden langs de Amstel voorbij Blijemeer. Vledder wees naar het gesloten hek. ‘Moeten we nog even kijken?’

De Cock zakte nog verder onderuit en schudde zijn hoofd.

‘Als nicht Irmgard haar tante Isolde intussen een forse tik op haar kruin heeft gegeven, dan horen we dat wel.’ Het klonk ongeïnteresseerd.

Vledder gniffelde. ‘Waar wil je dan heen?’

De Cock schoof de mouw van zijn colbert iets terug en keek op zijn horloge. Het was bijna zeven uur.

‘Eerst wat eten bij de Chinees en dan naar de Lange Leidsedwarsstraat. Ik wil toch nog eens een gesprek met Duitse Inge.’

Vledder keek hem van terzijde aan.

‘Onder één voorwaarde… dat ik niet weer al die tijd in de keuken moet blijven.’

‘Nog meer wensen?’

Vledder knikte. ‘Dat we gewoon aanbellen.’

De Cock blikte schuin omhoog. ‘Je krijgt babbels.’

Vledder lachte luid. ‘Ik krijg ook voor de eerste keer gelijk.’

Duitse Inge keek de oude rechercheur verwonderd aan.

‘Bent u er alweer? Ik zou net de straat op gaan. Om deze tijd pik je nog wel eens een vroeg klantje. Een brokkie overwerk.’ De Cock keek haar niet-begrijpend aan.

‘Overwerk?’ herhaalde hij vragend.

Ze glimlachte opnieuw. Ondeugend.

‘Mannen die tegen hun vrouwen zeggen dat ze een uurtje overwerken, maar in werkelijkheid een ritje met mij in hun auto maken.’

‘Met de noodzakelijke stop.’

Inge haalde lichtjes haar schouders op.

‘Dat hoort er nu eenmaal bij.’ Ze keek hem peilend aan. ‘Maar u bent toch niet gekomen om van mij vakgeheimen te horen?’

De Cock trok zijn gezicht in een ernstige plooi.

‘Nee, ik wilde alleen weten of Igor intussen al heeft opgebeld om te zeggen dat hij vannacht de verkeerde op zijn hersenpan heeft gemept.’

Ze schonk hem een trieste glimlach.

‘Igor heeft niet gebeld. Ik zei u toch al… dat doet hij ’s nachts. Igor is een nachtdier. Het daglicht maakt hem bang.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Een uil.’

Ze pakte het builtje shag uit de zak van haar jeans en begon weer zo’n vreemd sigaretje te rollen.

‘Dat heb ik eens tegen hem gezegd: nachtuil. Toen werd hij kwaad. Hij is gauw kwaad.’

De Cock keek haar onderzoekend aan.

‘Leven de ouders van Igor nog… heeft hij broers, zusters? Heeft hij met jou wel eens over zijn familie gesproken?’

Inge zuchtte. Ze legde het sigaretje in de shag en stak het builtje weer in haar broekzak.

‘Een inwendige stem zei mij het onderwerp familie nooit aan te roeren.’

De Cock vertelde haar wat hij van Igor wist.

‘Igor is een Pool. Hij is in Gdansk geboren. Dat staat in zijn Nederlandse paspoort. Pas op tweeëntwintigjarige leeftijd werd hij tot Nederlander genaturaliseerd.’ De grijze speurder wreef zich achter in zijn nek. ‘Zijn naturalisatiepapieren maken mij niets wijzer. Ik heb ook wel eens navraag gedaan in Gdansk, het vroegere Dantzig, maar het schijnt dat zijn gegevens in het bevolkingsregister in de oorlog bij bombardementen zijn verwoest. Misschien ook zijn ze om politieke redenen vernietigd.’

‘Dat wist ik niet.’

‘Wat spraken jullie onder elkaar?’

‘Nederlands.’

De Cock boog zich iets naar haar toe. ‘Is Igor…’ vroeg hij weifelend, ‘is Igor seksueel van jou afhankelijk?’

‘U bedoelt… of ik zijn verslaving ben?’

‘Zoiets… ja.’

Inge schudde haar hoofd. Zacht zei ze: ‘Het is veel meer andersom. Igor heeft iets vreemds, iets wilds en ongeremds, iets wat mij als vrouw aanspreekt, aantrekt. Ik kan het moeilijk onder woorden brengen, maar Igor straalt een bijzondere charme uit, een charme die mij bekoort.’

De Cock beluisterde de toon, analyseerde de passie die daaruit sprak. ‘Wat weet je feitelijk van Igor?’

‘Niets… niet veel.’

De Cock beet op zijn onderlip.

‘Weet je dat hij ervan wordt verdacht een paar oude mensen te hebben vermoord?’

Duitse Inge knikte traag.

‘Ik, eh, ik heb zoiets horen zeggen.’

‘En?’

De jonge vrouw keek naar hem op. Er was iets in haar blik wat De Cock waarschuwde.

‘Wat nou… en?’ Ze schreeuwde bijna. ‘Het interesseert mij niets of Igor een paar oude mensen heeft omgebracht. Ik ben er in mijn hart zelfs van overtuigd dat hij daarmee zal doorgaan.’ Ze snoof. ‘Maar dacht u dat ik daaraan denk, wanneer hij weer eens een paar uur bij mij is?’

De Cock zuchtte.

‘Ik kan van jou dus weinig medewerking verwachten?’

Ze grijnsde breed. ‘Om Igor te pakken?’

Het klonk alsof haar een oneerbaar voorstel werd gedaan.

‘Bijvoorbeeld.’

Duitse Inge schudde fel haar hoofd.

‘Nooit.’ Ze zweeg een tijdje, het hoofd gebogen. ‘Ik weet,’ sprak ze zachter, ‘dat hij vandaag of morgen wordt gearresteerd. Het zal jullie op den duur wel lukken. Ik weet ook dat hij dan lang de gevangenis in gaat… te lang om op hem te wachten.’ Ze keek naar de grijze speurder op, een gelaten trek op haar knappe gezicht. ‘Dan ga ik terug naar Hannover. Misschien ontmoet ik daar nog eens een man, een man als Igor.’

16

De beide rechercheurs reden van de Lange Leidsedwarsstraat weg. Vledder aan het stuur met een glimlach om zijn lippen. De Cock naast hem, onderuitgezakt en somber voor zich uit starend. De jonge rechercheur blikte naast zich en grinnikte. ‘Het zit je in deze zaak niet mee, De Cock. Die vlieger ging niet op. Duitse Inge was niet tot samenwerking bereid.’

De Cock antwoordde niet direct.

‘Het is jammer,’ verzuchtte hij na een poosje. ‘Ze is in feite onze enige link naar Igor Stablinsky.’ Hij maakte een triest gebaartje. ‘We kunnen ook moeilijk dag en nacht bij haar voor de deur hangen om te zien of hij eens komt opdagen.’

Vledder lachte.

‘Dan moet je aan de hoofdcommissaris vragen of hij nog een blik rechercheurs voor je opentrekt.’

De Cock reageerde niet. Hij schoof zijn oude hoedje tot ver achter op zijn hoofd. ‘Wat… wat mij droevig stemt… wat mij kriebelt… is het motief van haar weigering… de filosofie.’

‘Hoe bedoel je?’

De Cock spreidde zijn armen zo ver als dat in de kleine ruimte van de auto ging.

‘Narcisme… puur narcisme. De wilde, ongeremde Igor bezorgt mij zo nu en dan een paar uur genot en al moordt hij verder een heel legertje oude mensen uit… dat interesseert mij dan niet.’

Vledder gebaarde heftig. ‘Ze houdt gewoon van die vent.’

De Cock bromde, ‘Ik heb het woord liefde niet gehoord.’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Je bent niet meer van deze tijd. Je hebt ouderwetse opvattingen en ideeën. Wat kun je nu van zo’n Duitse Inge verwachten… moraal, ethiek?’

‘Menselijkheid.’

De jonge rechercheur snoof. ‘Van een hoer?’

‘Juist… van een hoer.’

Vledder wond zich duidelijk op. Zijn neusvleugels begonnen te trillen en er kwamen rode blosjes op zijn konen.

‘Als ze weer een vent ontmoet,’ riep hij geëmotioneerd, ‘die haar net zoveel genot verschaft… is ze die hele Igor Stablinsky vergeten.’ Hij grinnikte kort. ‘Weet je wat er met jou is, De Cock? Je behoort nog tot het oeroude geslacht van de romantici. Dat is niet meer. Dat is een uitstervende generatie.’

De Cock veerde plotseling op. Boven zijn zware wenkbrauwen lagen diepe denkrimpels. ‘Geslacht,’ herhaalde hij peinzend. ‘Generatie.’ Hij boog zich naar voren en keek spiedend door de modderige voorruit. ‘Waar rijd je heen?’

De jonge rechercheur stak zijn kin naar voren.

‘Naar de Kit. Ik ben het zat. Ik wil naar huis.’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Niks naar huis,’ sprak hij resoluut. ‘We gaan naar Bussum. Ik heb mijzelf nog steeds een gesprek met oom Immanuel beloofd.’

Het was donker toen ze Bussum binnenreden. De Cock deed de binnenverlichting van de wagen aan en keek op zijn horloge.

Hij schrok een beetje van de tijd.

‘Het is feitelijk te laat om nog een oude man te bezoeken,’ sprak hij bezorgd.

Vledder gromde. ‘Je moest toch zo nodig. Oom Immanuel is misschien allang naar bed.’

Op de fraaie Brediusweg parkeerden ze de wagen, stapten uit en sloten hem af. De Cock wees schuin voor hen uit. ‘Dat is nu een in goede staat van onderhoud verkerende, aan een fraaie waterpartij gelegen royale vrijstaande villa met dubbele garage voorzien van gas, centrale verwarming en alarminstallatie.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Waar haal je die tekst vandaan?’

De Cock glimlachte.

‘Uit een advertentie in de krant. Die villa stond van de week te koop.’

‘Van oom Immanuel?’

De Cock knikte.

‘Ik heb de makelaar opgebeld. Het klopte. Het was zijn villa. Ik denk dat oom Immanuel zich in Bussum niet meer veilig voelt.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Daar zeg je iets,’ sprak hij nadenkend. ‘Daar kon je best wel eens gelijk in hebben. Als tante Isolde is gesneuveld… is oom Immanuel aan de beurt.’

Ze liepen op het huis toe. Het was gedeeltelijk met klimop begroeid en bood een sombere aanblik. Er was een erker en een monumentale toegangsdeur met in het midden een koperen klopper onder een getralied venstertje.

De Cock nam de omgeving in ogenschouw. Het dichte bosschage rond de villa benauwde hem. Hij schudde afkeurend zijn hoofd. ‘Te veel plek,’ mompelde hij, ‘te veel schaduw om je te verbergen.’

Hij vatte de fraai bewerkte koperen klopper en bonsde driemaal vrij hard. De zware mahoniehouten deur vormde een schitterend klankbord. De klopper dreunde na en gaf diepe echo’s in het huis.

Het duurde enige minuten, toen stonden de beide rechercheurs plotseling in het volle licht van schijnwerpers en ging het venstertje onder de klopper open. Achter de tralies, in het halfduister, verscheen het gerimpelde gelaat van een oude man. In zijn ogen lag een blik van achterdocht en verbazing.

De Cock nam beleefd zijn hoed af en toonde zijn volle gezicht. ‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij beminnelijk, ‘met ceeooceekaa.’Hij deed een stapje opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie.’

De ogen van de oude man vernauwden zich.

‘Behandelen jullie dat gerommel op Blijemeer aan de Amstel?’

De Cock knikte.

‘En bent u oom Immanuel?’

‘Inderdaad.’

Het gezicht verdween en het venstertje ging dicht. Even later werd de zware deur geopend. De oude wenkte. ‘Kom er gauw in. Dan doe ik de deur weer dicht. Het is niet meer als vroeger. Er loopt tegenwoordig veel gespuis rond.’ Hij lachte luid en kirrend. ‘Maar dat behoef ik jullie niet te vertellen.’

Sjokkend in een kamerjas en een paar te grote pantoffels ging hij de rechercheurs voor naar een gezellig ingerichte herenkamer. Er viel gedempt licht uit kelkjes van groen glas. Met een hoffelijk gebaar wuifde hij naar een paar lederen fauteuils.

‘Ga zitten. Adelheid, mijn huishoudster, is al naar bed. Ze had last van migraine. Ik kan jullie alleen maar een glas bourgogne aanbieden.’ Zijn stem was hoog en kraakte een beetje. ‘Dat is een goede gewoonte… voor het slapen gaan een pittig glas bourgogne. De Engelse adel doet dat al generaties lang.’ Hij pakte een fraai geslepen karaf en vulde daaruit drie wijnglazen. Met bevende hand hield hij zijn eigen glas omhoog. ‘Proost… op mijn en jullie gezondheid.’

De Cock nam een slok. De bourgogne was verrukkelijk. Langs het glas heen keek hij naar de oude man. ‘Dat is de reden van ons late bezoek… generaties.’

Oom Immanuel knikte.

‘Ik had jullie al veel eerder verwacht.’

De Cock zette zijn glas voorzichtig op een kleine eikenhouten bijzettafel naast zijn fauteuil. ‘Dat waren wij ook van plan, maar de plotselinge dood van neef Izaak verhinderde dat.’

Oom Immanuel keek verrast op.

‘Wat… is Izaak ook al dood?’

‘Vermoord.’

De oude man schudde triest zijn hoofd.

‘Men moet een Van Blijendijk nooit zijn rug toekeren.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Is de moordenaar een Van Blijendijk?’

De oude man glimlachte.

‘Dat zal best,’ sprak hij berustend.

‘Ze hebben allen een tik… de Van Blijendijk-tik.’

‘En dat is?’

Oom Immanuel trok gelaten zijn schouders op.

‘Geniaal en misdadig.’

‘Een gevaarlijke combinatie.’

De oude knikte bedaard. ‘Het is alleen jammer dat ze er in de regel zelf de dupe van worden.’

‘Hoezo?’

Oom Immanuel zuchtte diep, hij zette het lege glas naast zich neer. ‘Ze weten niet van ophouden. Ze gaan ermee door tot het hen zelf vernietigt.’

De Cock lachte hem bewonderend toe.

‘U existeert nog steeds… uitzonderlijk… op hoge leeftijd. En u bent in geen enkel opzicht zo dement als uw neef Ivo ons wilde doen geloven.’

De oude krabde zich achter het linkeroor en dacht over zijn antwoord na. ‘Misschien…’ begon hij, ‘misschien heb ik mijn Van Blijendijk-tik steeds listig weten te verbergen. Dat zal het zijn. Misschien ook ben ik meer geniaal dan misdadig. Bovendien luidt mijn naam Immanuel… God is met u.’

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘God is met u,’ herhaalde hij peinzend. ‘Een rotsvaste begeleiding.’ Hij zweeg even, toen vervolgde hij: ‘Alle voornamen bij de familie Van Blijendijk beginnen met een I. Dat is toch uitzonderlijk.’

De oude man lachte.

‘Mijn vader was ook een uitzonderlijk man. Hij vergaarde zich in korte tijd een vermogen, kocht het landgoed Blijemeer en kreeg vier zoons. Omdat hij de I de welluidendste letter van het alfabet vond, noemde hij ze… Ignatius, Iwert, Immanuel en Ilja.’

De Cock stak beide handen in een blij gebaar omhoog.

‘Alleen Immanuel is er nog.’

De oude man knikte een paar maal met het hoofd.

‘Ignatius erfde Blijemeer. Hij was de oudste. Het kwam hem toe. Hij was er ook wel geschikt voor. Iwert en ik gingen in de handel. Noodgedwongen. Ik verzeilde in de diamanten. Ik wist er niet veel van. Zeker in het begin niet. Maar ik heb altijd het vermogen gehad om de juiste mensen te kiezen… mensen die er wel iets van wisten.’

‘En Ilja?’

‘Hij was mijn jongste broer en stierf het eerste. Van hem zijn de kinderen: Ivo, Izaak en Irmgard.’

De Cock knikte begrijpend. ‘Hij zette de traditie van de I voort.’

Er gleed een glimlach van vertedering over het gerimpelde gelaat van de oude man. ‘Ilja leek in vele opzichten op zijn vader. Hij wist zich alleen geen vermogen te verwerven en stierf in betrekkelijke armoe.’

De grijze speurder nam zijn glas van het bijzettafeltje en dronk het leeg. ‘Uw andere broers… hadden die geen nakomelingen?’

Oom Immanuel verraste De Cock: ‘Ignatius kreeg één dochter… Isolde’.

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Isolde?’

De oude man grinnikte.

‘Ook een I.’

De Cock slikte een brok uit zijn keel.

‘Dezelfde Isolde van Blijendijk, die nu het landgoed Blijemeer aan de Amstel beheert?’

‘Ja.’

‘Maar die was toch met Iwert getrouwd?’ reageerde De Cock verrast. ‘Hoe kan dat? Ik bedoel… Iwert was een broer van haar vader… haar echte oom?’

Oom Immanuel kwam wat stram uit zijn fauteuil overeind. Hij pakte de lege glazen. ‘Ik zal eerst nog even inschenken.’ Hij grinnikte verlegen. ‘Geloof me, het wordt nog spannend.’

De Cock kon zijn ongeduld moeilijk bedwingen.

‘Isolde trouwde dus met haar oom.’

De oude man maakte een afwerend gebaar. Hij schonk de drie wijnglazen uit de karaf vol en liet zich weer in zijn fauteuil zakken.

‘Niet zo haastig, jongeman,’ sprak hij korzelig. ‘Niet zo haastig.’ Hij nam een ferme slok van zijn bourgogne en zette zijn glas naast de karaf op het zilveren blad. ‘Isolde was een… eh, een wilde meid. Mooi, wild, vurig, en in haar jonge jaren niet te temmen. Ze heeft door haar gedrag mijn broer Ignatius en zijn vrouw veel ellende bezorgd. Op haar zestiende jaar had ze al relaties met mannen van verdacht allooi, bleef nachten van huis en bracht de hele familie in opspraak. Op haar achttiende jaar verscheen ze met een violist… een onduidelijke jongeman die met een viool onder zijn arm kriskras door Europa reisde. Mijn broer Ignatius heeft letterlijk alles gedaan om Isolde terug te vinden. Hij heeft bij de politie haar opsporing verzocht. Hij heeft zelfs particuliere detectivebureaus ingeschakeld. Maar ze leek gewoon van de aardbodem te zijn verdwenen.’

Oom Immanuel zuchtte diep. De herinnering, opgeroepen door zijn verhaal, trok diepe sporen in zijn toch al zo gerimpeld gelaat.

‘Mijn broer Ignatius stierf… misschien wel door verdriet om zijn enig kind. Wie zal het zeggen? Zijn vrouw volgde in nog geen jaar. Ze liggen bij elkaar in hetzelfde graf. Omdat Blijemeer toch gerund moest worden, trok mijn broer Iwert in het grote huis. Hij was, net als ik, nooit getrouwd.’

Oom Immanuel pauzeerde even voor het effect.

‘Na een jaar of vijf dook Isolde plotseling weer in Nederland op. Alleen. Over de achter haar liggende jaren, over haar omzwervingen, weigerde ze te praten. Dat was voorbij, zei ze. Wel gaf ze duidelijk te kennen dat ze na de dood van haar ouders aanspraak kon maken op het landgoed aan de Amstel. Ik heb mij er toen mee bemoeid. Ik was woedend. Ik heb haar krachtig duidelijk gemaakt dat ze mijn broer Iwert niet zonder meer van Blijemeer kon wegjagen. Jarenlang woonden zij, wel ieder apart, maar toch samen in het grote huis. Er waren mensen die dat vreemd vonden en er in het geniep over roddelden. Isolde was nog steeds een bijzonder aantrekkelijke vrouw. Om alle roddels te smoren, zijn Iwert en Isolde uiteindelijk maar getrouwd.’

‘Met dispensatie van de Kroon.’

Oom Immanuel maakte een triest gebaar.

‘Het huwelijk heeft niet zo lang geduurd.’ Hij trok zijn schouders wat op. ‘Ik dacht drie jaar… toen stierf Iwert. Sindsdien woont Isolde alleen op Blijemeer.’

De Cock knikte. ‘Tot voor kort met Willem, de oude tuinman.’

‘Inderdaad. Hij is nog door Iwert aangesteld.’

De Cock hield zijn hoofd iets scheef. ‘Kennen de kinderen van Ilja de achtergronden van hun tante Isolde?’

Oom Immanuel schudde zijn hoofd.

‘Wat heeft het voor zin om het verleden op te rakelen? We hebben het ontuchtige gedrag van Isolde steeds doodgezwegen.’

Er viel een diepe stilte.

De Cock dronk van zijn bourgogne. De gloed van de verrukkelijke wijn stimuleerde zijn denken. Hij gebaarde om zich heen… naar de fauteuil, het gedempte licht uit de kelkjes van groen glas.

‘U wilt hier weg?’

Er kwam een droeve trek op het gezicht van oom Immanuel. ‘Ik heb het jong van Isolde een paar maal om het huis zien sluipen. Niet dat ik bang voor hem ben, maar je draait je even om en het is met je gebeurd.’

De Cock boog zich met een ruk naar voren. ‘Het jong van Isolde?’

De oude man gebaarde met bevende arm. ‘Igor.’

17

De Cock sloot zijn ogen. Even maar, toen had hij het verpletterende bericht verwerkt. Hij pakte in een resoluut gebaar zijn glas van het bijzettafeltje en dronk het in één teug leeg. Daarna stond hij op en legde vertrouwelijk zijn beide handen op de tengere schouders van de oude man.

‘Wacht met de verkoop van dit huis,’ sprak hij indringend. ‘Al is het maar een paar dagen. Ik wil niet dat u achteraf spijt krijgt.

Het is niet goed om oude bomen te verplanten.’ Hij lachte oom Immanuel bemoedigend toe. ‘Pas op u zelf. En laat vooral niemand binnen… al behoort hij of zij tot uw naaste familie.’ Hij keek de oude man diep in de ogen. ‘En laat ons er gauw uit.’

Oom Immanuel kwam krakend overeind. Hij wees naar de karaf. ‘Ik heb nog genoeg bourgogne.’ Het klonk als een zacht protest.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Nu niet… we komen nog wel eens terug.’

Toen de zware deur achter hen dichtviel, liep De Cock met versnelde pas naar de Volkswagen. Vledder liep hem langzaam na, in gedachten verzonken. De Cock maande hem tot meer spoed.

‘Kom,’ riep hij gehaast. ‘Hoeveel gang kun je nog uit die oude kar halen?’

Vledder keek hem verstoord aan.

‘Wat wil je dan?’

De Cock wees naar de politieauto.

‘Naar Blijemeer… als de donder.’

De wagen raasde door de nacht. Het chassis kraakte en de oude motor kreunde een luid protest. Vledder zat gespannen aan het stuur, hij staarde naar de lichtbundels op de weg. Zijn gezicht was nog steeds één vraagteken. ‘Igor een zoon van Isolde,’ zei hij ongelovig. ‘Dat kan toch niet waar zijn?’

De Cock sloeg zich een paar maal met de vlakke hand tegen zijn voorhoofd. ‘Stom ben ik geweest, verrekte stom. De gelijkenis van Isolde van Blijendijk met Igor was mij bij het eerste contact al opgevallen. Ik heb er gewoon te weinig aandacht aan besteed. Bovendien stond haar naam niet in het rijtje waarin de slachtoffers van Igor voorkwamen. Dat had mij iets moeten zeggen.’

Vledder was bezig met zijn eigen gedachten. Hij schudde zijn hoofd. ‘Het is geen kind van Iwert. De oude tuinman heeft duidelijk gezegd, dat er uit de verbintenis tussen Iwert en Isolde geen kinderen waren gekomen.’

De Cock kneep zijn lippen op elkaar.

‘Het zal een kind van die violist zijn met wie zij vijf jaar door Europa heeft gezworven.’

Vledder gebaarde heftig.

‘Die moet dan Stablinsky heten.’

De Cock knikte instemmend.

‘Dat zou dan tevens betekenen dat Isolde vrijwel zeker met die Stablinsky getrouwd is geweest.’

‘Hoezo?’

‘Wel, als Isolde op het moment van de geboorte ongehuwd was geweest, dan had Igor de naam van zijn moeder gekregen. Dat is niet alleen in Nederland gebruikelijk, maar in de meeste landen van Europa.’

De mond van Vledder zakte iets open.

‘Kan Igor van zijn moeder erven?’

‘Zeker… als het een wettig kind is.’

Vledder keek geschrokken opzij. Een moment dreigden ze van de weg te raken. De jonge rechercheur slikte. ‘Op welke erfenis azen dan Ivo en Irmgard?’

De Cock grijnsde.

‘Als dat waar is.’

‘Wat?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik ben er nog lang niet van overtuigd dat ze op de erfenis van tante Isolde uit zijn.’

‘Izaak was dat. Van hem hebben we het bewijs. Hij had al een moordenaar gehuurd.’

De Cock zuchtte diep. ‘Igor Stablinsky.’

Het klonk als een vloek.

Een tijdlang raasden ze zwijgend voort, ieder bezig met zijn eigen gedachten. Het was Vledder die het zwijgen verbrak.

‘Volgens oom Immanuel kwam Isolde na die vijf jaar alleen op het landgoed Blijemeer terug. Waar is het kind dan al die tijd gebleven? Wanneer kwam het opdagen? Hoe? En waar is de vader van Igor gebleven?’

De Cock antwoordde niet. Hij voelde de spanning in zich stijgen. Er waren vragen, te veel vragen. Hij keek geërgerd opzij.

‘Kun je niet harder?’

Vledder staarde met een verbeten trek om zijn mond door de voorruit. Hij snauwde. ‘Wil je dood?’

De Cock draafde vooruit.

Het zware smeedijzeren hek van Blijemeer stond halfopen.

De grijze speurder stormde dreunend het grindpad op. Links, op het gazon, lag nog de witte berg dode ganzen. De Cock zag ze, maar was te geëmotioneerd om er een opmerking over te maken. Hij rende door tot het bordes. Hijgend nam hij de treden en ramde met beide vuisten op het bovenpaneel van de toegangsdeur. De hete adem van Vledder walmde in zijn nek.

‘Er is ook een bel.’

De opmerking bereikte De Cock niet. Zonder rustpauze roffelde hij door. In het huis gingen lichten aan. Na ongeveer een minuut werd de deur geopend. In de deuropening verscheen nicht Irmgard… een wit, bleek, geschrokken gezicht boven een felrode peignoir.

‘De Cock,’ stamelde ze ontzet. De grijze speurder liep aan haar voorbij.

‘Waar is Ivo?’

Nicht Irmgard wees wat weifelend achter zich.

‘In zijn kamer… denk ik.’

De Cock rende naar de aangewezen deur en wierp hem open.

Ontzet bleef hij staan.

Ivo van Blijendijk zat scheef weggezakt in een brede armstoel.

Een streep bloed liep langs zijn linkeroor naar beneden, drupte in een reeds gevormd plasje op het gebloemd tapijt. Zijn ogen stonden wijdopen, groot en verschrikt, alsof hij het niet begreep.

De Cock liep toe en boog zich over hem heen.

In het gladde blonde haar, links van de kruin, was een grote gapende wond.

Achter hem gilde Irmgard.

De Cock bekeek de ervaren bedrevenheid in de kamer. Hij kende de procedure, elke routinehandeling van Bram van Wielingen, de fotograaf, Frans Kreuger, de dactyloscoop, de excentrieke lijkschouwer, dokter Den Koninghe met zijn onaandoenlijke broeders en hun brancard.

Hoeveel moorden had hij in de loop der jaren behandeld? Zeker tientallen. De Cock grinnikte. Het was een soort milde zelfspot. Hij was in een dwaas beroep getuimeld. Hij keek nog eens naar de dode Ivo in zijn stoel en herinnerde zich brokstukken van gesprekken, die hij met hem had gevoerd. Zijn gladde welbespraaktheid had hem dit keer niet kunnen redden. Was hij het slachtoffer geworden van zijn bijna slaafse onderdanigheid aan zijn tante Isolde? Was er iemand die Ivo’s toewijding te gevaarlijk had geacht… te gevaarlijk voor zijn eigen spel in het drama?

Bram van Wielingen liep grommend op hem toe. Hij zag er vermoeid uit, bleek met roodomrande ogen.

‘Dit is verdomme al de derde keer deze week dat ze mij ’s nachts mijn bed uit bellen.’ Hij gebaarde met beide handen weids om zich heen. ‘Zijn ze hier nog niet allemaal gesneuveld? Dat zal toch haast wel. Hoeveel krijgen we er nog?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘Ik ben bang dat dit nog niet de laatste is.’

Bram van Wielingen spotte: ‘Kun je ze niet beter laten evacueren? Naar Tietjerksteradeel, bijvoorbeeld. Kunnen ze elkaar daar verder uitmoorden.’

De Cock glimlachte.

‘En dan behoef jij je bed niet uit.’

Bram van Wielingen ontkoppelde het flitslicht van zijn camera en borg zijn spullen in zijn aluminium koffer. ‘Moet je de plaatjes per se morgen hebben?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Doe gerust kalm aan. Duik nog maar een paar uur je bed in. Het zal je goed doen.’

De fotograaf schonk hem een dankbare blik, pakte zijn koffer en wuifde ten afscheid.

Den Koninghe pakte De Cock bij zijn arm. Hij wees naar Ivo in de stoel.

‘De man is dood.’

Het klonk weer bijzonder laconiek.

De Cock knikte.

‘Ik was er al bang voor,’ reageerde hij quasi gelaten.

De bejaarde lijkschouwer lichtte zijn oude, groen uitgeslagen garibaldihoed en stapte de kamer uit.

De grijze speurder wenkte de broeders van de Geneeskundige Dienst. Ze kwamen naderbij. Voorzichtig tilden ze de dode man uit zijn stoel en legden hem op de brancard.

De Cock bekeek het gebruikelijke ritueel. Het fascineerde hem nog steeds. Het laken over het gezicht, de lappen canvas, de riemen en het wiegend heengaan.

Exit neef Ivo.

Toen de broeders waren verdwenen, stapte hij naar Vledder, die verderop met Frans Kreuger sprak. Hij wilde iets zeggen over de ganzen, die nog altijd op het gazon lagen. Plotseling zag hij de kleine Penny in de deuropening staan. Haar blote voetjes staken onder een roze nachtpon uit. Ze hield eerst haar wijsvingertje voor haar gesloten mond en wenkte daarna.

De Cock liep half op zijn tenen naar haar toe. Ze nam zijn hand en trok hem de donkere gang in. Aan het einde, in een soort nis, bleef ze staan. Met grote ernstige ogen keek ze naar hem op.

‘Ik heb hem gezien, meneer De Cock.’

‘Wie?’

Penny wees de lange gang in.

‘De man, die oom Ivo heeft geslagen.’

‘Wat?’

De kleine knikte nadrukkelijk.

‘Ik heb hem bij oom Ivo zien binnengaan.’

‘Kende je hem?’

Penny schudde haar hoofd. Haar blonde pijpenkrullen dansten langs haar gezicht.

‘Ik had hem nog nooit gezien.’

De Cock boog zich iets naar haar toe, fronste zijn wenkbrauwen en keek haar bestraffend aan.

‘Waarom blijf je niet gewoon in je bed? Zoals je twee broers. Wat doe je ’s nachts?’

De kleine keek hem glunderend aan.

‘Kijken… kijken hoe tante Isolde stiekem loopt.’

‘Loopt?’

Penny knikte bevestigend, haar pijpenkrullen dansten op en neer.

‘Met haar stok.’

18

Commissaris Buitendam, de lange, statige chef van het politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand naar de stoel voor zijn bureau. Zijn gezicht stond ernstig.

‘Ga zitten, De Cock,’ sprak hij gedragen. ‘Het is mijn taak. Eh… ik heb je een minder prettige mededeling te doen.’

De Cock bleef staan.

‘Ik luister,’ zei hij kort.

Buitendam schraapte zijn keel.

‘Je moet jouw onderzoek op het landgoed Blijemeer stopzetten en overdragen aan de chef van de recherche van het bureau Van Leijenberghlaan.’

De Cock keek hem verbijsterd aan.

‘Stopzetten?’

Commissaris Buitendam knikte.

‘Drie moorden in drie dagen en geen dader, terwijl de moorden vrijwel onder jouw toezicht gebeuren… zo’n beleid kan ik niet verdedigen.’

De Cock gebaarde wild. ‘U behoeft niets te verdedigen.’ Hij schreeuwde. ‘Er valt niets te verdedigen. Ik heb mijn best gedaan… en meer dat dat.’

Commissaris Buitendam stak afwerend zijn rechterhand omhoog. ‘Wij menen juist dat laatste enigszins in twijfel te moeten trekken. Je bent met de grootste tegenzin aan dit onderzoek begonnen. Wel, de resultaten zijn er dan ook naar.’

De Cock voelde de woede in zich opborrelen.

‘Vledder en ik zijn vrijwel dag en nacht op pad geweest. We hebben geen middel onbeproefd gelaten. Het is een zeer ingewikkelde zaak. De drijfveren van de betrokkenen zijn…’

Commissaris Buitendam onderbrak hem.

‘Men is op Blijemeer ook niet zo onder de indruk van jouw optreden. Hetgeen ook al eens eerder ter discussie is gesteld.’

De Cock kneep zijn wenkbrauwen samen. ‘Wie is men?’

‘Isolde van Blijendijk… ze heeft de officier van justitie benaderd met het dringende verzoek om jou het onderzoek naar de moorden te ontnemen. Meester Schaaps was wel gevoelig voor de argumentering van mevrouw Van Blijendijk en meende…’

De Cock sloeg uit wanhoop zijn beide handen voor zijn gezicht. ‘Meester Schaaps… ik heb nog nooit een schaapachtiger officier van justitie meegemaakt.’

Het gezicht van commissaris Buitendam kleurde.

‘Nogmaals… De Cock… ik verbied je om zo over justitie-autoriteiten te spreken.’

De rechercheur kneep zijn lippen op elkaar. ‘Ik heb toch gelijk,’ riep hij toen woedend. ‘Het is toch een waardeloze vent.’

Commissaris Buitendam stond van zijn stoel op. Hij was rood tot in zijn nek en zijn neusvleugels trilden. Hij strekte zijn arm naar de deur.

‘Eruit.’

De Cock bleef koppig staan. Hij schudde zijn hoofd. ‘Ook dat gebaar ben ik zat. Op zo’n manier beëindigt een goede chef geen onderhoud.’ Hij zuchtte diep, om de woede uit zijn lijf te persen. ‘Ik weet het… ik ben niet erg onderdanig… nooit geweest. Ik ben nu eenmaal geen man die van wie dan ook afhankelijk wil zijn. Toch heb ik een verzoek: geef mij nog twaalf uur.’

‘Nee.’

‘Twaalf uur.’

‘Nee.’

De grijze speurder keek de commissaris secondenlang aan. Hij kende zijn politiechef al jaren. Ze waren nooit vrienden geworden, daarvoor weken de doelstellingen en opvattingen te veel uiteen. Toch was er wel sprake van een zekere wederzijdse genegenheid.

‘Twaalf uur,’ herhaalde De Cock, ‘en ik geef u de oplossing van het mysterie van de ganzen van de dood.’

De grijze speurder voelde zich vreemd gespannen. Hij kon zich geen fouten en geen mislukkingen meer veroorloven. De twaalf uur die hij aan commissaris Buitendam had ontfutseld, vormden een laatste termijn. De politiechef zou het niet wagen om zich langer tegen de kleine, maar zeer autoritaire Schaaps, de officier van justitie te verzetten. Hij zou ongetwijfeld capituleren. En dan zou het voor het eerst in zijn lange carrière als speurder zijn, dat De Cock een onderzoek werd afgenomen. Hij kon zich voor een oude rechercheur niets voorstellen dat meer vernederend was.

De Cock trok de mouw van zijn colbert iets omhoog en keek op zijn horloge. Al meer dan anderhalf uur hadden hij en Vledder hun min of meer strategische positie ingenomen. Hij probeerde nog eens de portofoon, die naast hem op het tapijt lag. Het apparaat vormde de verbinding met de jonge rechercheurs Elberse en Van Brenk, die hij voor de nacht had weten te strikken. Zij stonden met hun wagens dicht bij Blijemeer verdekt opgesteld aan de Amstel.

De slaapkamer van nicht Irmgard in het grote huis bood voor hun operatie maar weinig mogelijkheden. Er was alleen dat ouderwetse hoge ledikant, waaronder ze lagen. Hij keek naar Vledder naast hem en hoorde zijn ademhaling. Ze hadden de kamer in het halfduister gelaten. Toch was alles wel te onderscheiden. Verderop zag hij de zoom van de felrode peignoir van nicht Irmgard, gedrapeerd naast de poten van een hoge armstoel. Ook hadden ze het zicht op de deur.

Het had De Cock al zijn overredingskracht gekost om nicht Irmgard tot medewerking te bewegen. Ze vormde zijn enige kans. Irmgard zocht uitvluchten, wilde eerst overleg met haar man, maar die bleek onbereikbaar. De grijze speurder had haar uitgelegd in welk groot gevaar zij bleef verkeren, zolang de moordenaar nog niet was gevat. Uiteindelijk stemde ze toe. De Cock zuchtte diep, hij voelde het pulseren van zijn hart in de toppen van zijn vingers. Hij wist wel zo ongeveer wat er ging gebeuren. Maar zeker was hij niet. Hij keek nog eens op zijn horloge. De tijd vergleed traag. Elke minuut leek een eeuwigheid.

Plotseling, zonder dat ze in de gang voetstappen hadden gehoord, ging de deur van de kamer voorzichtig open.

De Cock onderscheidde de pijpen van een pantalon boven een paar korte laarzen met een verhoogde hak. Vledder en hij hielden de adem in. De laarzen stonden stil achter de stoel. Er was een kleine wippende beweging, gevolgd door een harde klap. Een blonde pruik vloog weg en een kale gedeukte houten kop rolde over het gebloemde tapijt.

Wat er toen gebeurde, herinnerde De Cock zich later als een film, die vertraagd voor hem werd afgedraaid.

De beide rechercheurs kropen onder het ledikant vandaan.

Voor hen stond een totaal verbijsterde Igor Stablinsky. De verbijstering duurde maar kort. Als een balletdanser draaide hij zich om en vluchtte weg. Voor Vledder en De Cock de kamerdeur konden bereiken, had Igor die al dichtgedaan en afgesloten.

Vledder bonkte met zijn schouder tegen de zware deur. Ze week niet.

De Cock vloekte hartgrondig. Hij dook onder het ledikant en brulde een paar bevelen in de portofoon, die hij daar had laten liggen. Haastig kwam hij onder het ledikant vandaan en terwijl Vledder nog tegen de zware kamerdeur bonkte, nam hij een stoel en sloeg de ruit van het raam naar de tuin aan diggelen. Hij keek naar de glasscherven die in de sponningen waren blijven steken, sloeg er een paar weg en sprong naar buiten. Vledder volgde.

Ze renden door de tuin om het huis. Toen de beide rechercheurs de voorzijde hadden bereikt, zagen ze voor het bordes een wagen staan. Het was een grote donkere wagen. Het merk was van die afstand niet te onderscheiden.

Bij het open achterportier stond Isolde van Blijendijk, steunend op haar stok. Igor Stablinsky hielp haar haastig instappen. Hij klapte het achterportier dicht, rende naar het voorportier, trok het open en gleed achter het stuur. De motor sloeg aan. Vrijwel onmiddellijk schoot de wagen weg.

Vledder pakte zijn dienstpistool uit zijn schouderholster. De Cock zei niets, draafde door, rekende erop dat de jonge rechercheur zijn gezond verstand zou gebruiken en niet op de vluchtende wagen zou schieten. Het bood, met een gestoorde ademhaling, weinig trefkans.

Igor Stablinsky bracht zijn wagen in korte tijd op hoge snelheid. Hij was al bijna bij de toegangspoort aan de Amstel, toen twee politiewagens naast elkaar rijdend door het hek kwamen. De felle koplampen zetten het decor in het volle licht.

Igor Stablinsky schrok en raakte verblind. Hij draaide van het grindpad naar de berg dode ganzen op het gazon.

De wagen kantelde over de vogelkadavers… gleed nog enige meters met het dak over het natte gras en bonsde toen tegen een oude eik.

De Cock zag het met ontzetting gebeuren. Hij bleef rennen in een vreemde galop. Op het gazon, niet ver van de dode ganzen, lag Isolde van Blijendijk. De stok naast haar. Ze was nog voor de wagen tegen de eik klapte, weggeslingerd.

De Cock knielde bij haar neer. Isolde van Blijendijk had haar ogen gesloten, maar ze ademde nog. De grijze speurder onderzocht haar snel. Zijn hand gleed langs haar hoofd, zocht naar bloed, maar kon uiterlijk geen kwetsuren ontdekken.

Plotseling zag hij in het licht van de koplampen een paar korte laarzen naderbij komen. Hij herkende de verhoogde hak. Snel keek hij omhoog.

Igor Stablinsky bleef even staan, toen bukte hij zich en nam de stok van Isolde in zijn rechterhand.

De Cock hield zijn blik op hem gericht. Scherp, strak hield hij hem in het oog. De grijze speurder hijgde zwaar. Zijn ademhaling was bij lange na niet op peil. Hij trok zijn mond wat scheef en grijnsde.

‘Dat… eh, dat durf je niet Igor. Niet zo. Dat heb je nog nooit gedurfd.’

Achter hem hoorde hij snelle voetjes in het grind. ‘Meneer De Cock… meneer De Cock…’

De Cock herkende de stem van de kleine Penny… en draaide zich om.

Op hetzelfde moment besefte hij dat hij iets verkeerds had gedaan. Bliksemsnel liet hij zich op zijn zij vallen.

Naast hem kraakte een schot. De stok viel uit de hand van Igor Stablinsky. In een grotesk gebaar wierp hij beide armen omhoog.

De Cock hurkte op een knie. Huilend vloog Penny in zijn armen.

De grijze speurder sloot even beide ogen en drukte wat emoties weg. ‘Wat… eh, wat is er, schat?’

Zijn stem trilde.

De kleine meid wees naar de dode Igor op de rand van het gras en het grind.

‘Die man… hij sloeg oom Ivo.’

19

De Cock had de jonge rechercheurs Vledder, Elberse en Van Brenk uitgenodigd voor een gezellig avondje bij hem thuis. Hij besefte terdege dat de gruwelijke slotscène op het landgoed Blijemeer aan de Amstel niet alle vragen had beantwoord.

Johnny Elberse en Peter van Brenk hadden onmiddellijk, de bewuste nacht reeds, te kennen gegeven dat ze wel eens wilden weten aan wat voor een affaire ze hadden meegewerkt. Het was ook de eerste keer dat ze bij een De Cock-ontknoping waren betrokken.

De grijze speurder zakte onderuit in zijn leren fauteuil. Hij voelde de spanning van de laatste dagen nog in zijn botten natrillen. Het duurde lang dit keer, en het trok maar traag weg. Hij had het ook nu weer geklaard, maar het was wel op het nippertje.

Hij keek naar de jonge mensen om zich heen en vroeg zich af hoelang hij het nog kon doen, hoelang hij lichamelijk en geestelijk nog zoveel weerbaarheid bezat om de immense spanningen van zijn verschrikkelijk beroep te kunnen doorstaan.

Zijn gedachten sprongen naar Smalle Lowietje en een glimlach van vertedering kwam op zijn breed gezicht. De tengere caféhouder had hem die morgen een fles verrukkelijke cognac van zijn eigen voorraad laten bezorgen. Er was in penozekringen blijkbaar het een en ander uitgelekt. Bij de fles was een briefje, waarop in grote hanenpoten: Proost… op de dood van Igor. Het was een wrange grap, maar de grijze speurder begreep precies wat de Smalle hem wilde zeggen. Het was een uiting van dankbaarheid, dat niet hij, maar Igor Stablinsky de dood had gevonden.

De Cock kwam uit zijn fauteuil overeind en pakte Lowietjes fles cognac Napoleon. Met zichtbaar welbehagen vulde hij daaruit diepbolle glazen en reikte die zijn gasten aan.

Mevrouw De Cock kwam uit de keuken met schalen vol lekkernijen. Ze was een culinair genie, dat kon toveren met een oven en een grill. Ze zette de schalen neer en wierp een bewonderende blik op Vledder.

‘Ik heb het hele verhaal gehoord. Je hebt mijn man het leven gered.’

De jonge rechercheur stak zijn vingertoppen omhoog en schonk haar een droevig lachje.

‘Ik geloof dat ik nooit van mijn leven meer een pistool trek. Ik heb blauwe stompjes van het tikken van rapporten en processen-verbaal… moest het schot op Igor Stablinsky beslist dodelijk zijn… waren er geen andere middelen geweest om hem buiten gevecht te stellen… was het leven van rechercheur De Cock werkelijk wel in gevaar?’ Hij schudde vertwijfeld zijn hoofd. ‘Wat denken die lui daar aan de Prinsengracht? Igor Stablinsky was de gevaarlijkste misdadiger die wij de laatste jaren hebben ontmoet. Een man toch, die verantwoordelijk is voor een reeks gruwelijke moorden. En dan, welke kansen had ik, ik moest in een fractie van een seconde beslissen.’

De Cock knikte instemmend.

‘Het was uiteraard mijn fout. Toen Penny kwam aanhollen, had ik niet om moeten kijken. Ik ben Dick dankbaar. Als hij niet had ingegrepen, dan hadden jullie nu aan mijn graf kunnen staan proosten.’ Het klonk cynisch. ‘De wandelstok van tante Isolde was nota bene tot aan het handvat met lood opgevuld.’

Peter van Brenk keek hem verwonderd aan.

‘Met lood… waarom?’

De Cock maakte een triest gebaar.

‘Dat had Willem, de oude tuinman, nog eens voor haar gedaan, omdat ze zich erover beklaagde dat ze als arme invalide vrouw in het grote en onbewaakte huis zo weinig weerbaar was.’ Hij grijnsde. ‘In werkelijkheid had ze toen al het plan uitgedacht om met die stok haar beide neven en haar nicht een voor een uit te roeien.’

Vledder reageerde verbaasd.

‘Was dat haar plan?’

De Cock knikte.

‘Ik heb vanmiddag een paar uur aan haar bed in het Wilhelmina Gasthuis met haar zitten praten. Ze was vrij rustig, bijna gelaten. Ze was ook heel openhartig. Geen enkele terughoudendheid.’

Vledder keek hem gespannen aan.

‘Weet ze dat Igor dood is?’

De Cock sloot even zijn ogen.

‘Het was voor mij een hele opgave om haar dat te vertellen. Tot mijn verbazing reageerde ze nauwelijks. Ik had zelfs het idee dat de mededeling haar opluchtte… dat haar een last ontviel.’

Mevrouw De Cock keek haar man verrast aan.

‘Het was toch haar zoon?’

De grijze speurder plukte aan zijn onderlip. ‘Maar wel een zoon die haar… om het eens deftig te zeggen… weinig vreugde bereidde.’

Er viel een kleine stilte. Een stilte die Vledder niet beviel. ‘Ik begrijp er nog geen moer van,’ sprak hij heftig. ‘Waar was Isolde op uit? En welke rol speelde Igor in het drama?’

De Cock glimlachte.

‘Je bent steeds verkeerd vertrokken. Je bent ervan uitgegaan dat de beide neven Ivo en Izaak en nicht Irmgard het op de erfenis van hun tante Isolde hadden voorzien. Alles wat er op Blijemeer gebeurde, bezag je in dat licht en je trok daardoor verkeerde conclusies. Ik moet je eerlijk zeggen, dat ik de drijfveren aanvankelijk ook niet kon vatten. Pas na het gesprek met oom Immanuel begon ik iets van de ware toedracht te begrijpen.’

Johnny Elberse boog zich iets naar voren. ‘Mag ik even opmerken,’ sprak hij met een zwaar Utrechts accent, ‘dat jullie voor Peter en mij met een soort abracadabra bezig zijn?’

De Cock knikte de jonge rechercheur vriendelijk toe. ‘Je hebt gelijk, Johnny.’ Hij pakte zijn glas en nam een slok van zijn cognac. ‘Ik zal proberen om in het kort de achtergronden te belichten. Zijn er dan nog vragen, dan hoor ik het wel.’ Hij zette zijn glas weer neer en spreidde zijn beide handen.

‘Er was eens…’ Hij stokte plotseling, lachte wrang. ‘Het is geen lieflijk sprookje,’ sprak hij hoofdschuddend. ‘Maar dat zijn sprookjes in de regel niet.’ Hij zuchtte diep.

‘Er was eens,’ begon hij opnieuw, ‘een man, genaamd Izaak van Blijendijk. Hij verschafte zich een vermogen, trouwde en kreeg vier zoons. De oudste noemde hij Ignatius, de tweede Iwert, de derde Immanuel en de vierde zoon… een nakomertje… Ilja. De oude Izaak kocht van zijn geld Blijemeer aan de Amstel omdat hij vond, dat het bij zijn naam paste en toen hij stierf liet hij het landgoed na aan zijn oudste zoon.’

Peter van Brenk glimlachte.

‘Ignatius.’

De Cock keek naar hem op.

‘Precies… en Ignatius trouwde en kreeg een dochter en noemde haar Isolde. En met deze Isolde begon alle ellende. Ze was, wat men tegenwoordig een probleemkind zou noemen. Op achttienjarige leeftijd leerde ze in Amsterdam een Poolse violist kennen. Deze romantische man, Peter Stablinsky, bekoorde haar zo, dat ze huis en haard verliet en met hem door Europa trok. Toen ze zwanger raakte, eiste ze van hem dat hij met haar trouwde. Dat gebeurde in Gdansk, waar ook het kind werd geboren: Igor Stablinsky. Omdat de kleine Igor moeilijk met zijn ouders door heel Europa kon trekken, bleef het kind voornamelijk bij de ouders van Peter Stablinsky in Gdansk. Het huwelijk liep na enige jaren op de klippen. Het werd ergens in Rusland ontbonden en Isolde reisde terug naar Blijemeer.’

Mevrouw De Cock keek op.

‘En het kind?’

‘Dat bleef bij zijn beide grootouders in Gdansk. Isolde heeft nooit enige betrokkenheid met de kleine Igor gevoeld.’

‘Hoe is het mogelijk.’

De Cock glimlachte om de opmerking van zijn vrouw.

‘Intussen was er op Blijemeer iets veranderd,’ ging hij verder. ‘De ouders van Isolde waren overleden en het landgoed was overgegaan op de tweede zoon… Iwert.’

De Cock stak waarschuwend zijn rechterwijsvinger omhoog. ‘En nu moeten jullie even goed opletten. Haar oom Iwert, die het landgoed beheerde, was niet getrouwd. Isolde zei dat ze na de dood van haar ouders aanspraak kon maken op Blijemeer. Dat was ook zo. Haar bijzonder rijke oom Immanuel arrangeerde echter dat beiden op Blijemeer bleven. Om roddels tegen te gaan, besloten Isolde en Iwert te trouwen.’

Johnny Elberse trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Ze trouwde dus met haar oom.’

De Cock boog zich naar hem toe.

‘En kreeg daardoor een dubbele status. Ze bleef een nicht van haar rijke oom Immanuel, maar werd tevens tante van haar jonge neven Ivo en Izaak en nicht Irmgard… kinderen van haar jongste oom, Ilja.’

In de ogen van Vledder kwam een blik van begrip.

‘Hier ben ik in de fout gegaan. Net als de kinderen van Ilja. Ivo, Izaak en Irmgard zagen Isolde alleen als tante… de weduwe van hun oom Iwert.’

De Cock knikte hem bemoedigend toe.

‘Juist… net als jij vergaten zij… en wisten ook niet dat Isolde met hen op één lijn stond als het erop aankwam om van hun rijke oom Immanuel te erven.’

Vledder kneep zijn ogen even dicht.

‘Nu begrijp ik het. Als Isolde haar mede-erfgenamen Ivo, Izaak en Irmgard om zeep hielp, bleef ze als enige over om van oom Immanuel te erven.’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Dat is het uitgangspunt van alle moorden.’

Vledder gebaarde.

‘Welke rol speelde Igor?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Aanvankelijk geen enkele rol. Toen zijn vader vrij jong stierf, bleef hij bij zijn grootouders, die hem vertelden dat hij de zoon was van Isolde van Blijendijk uit Nederland, dochter van rijke ouders. Igor, die aanvankelijk alleen Pools en Duits sprak, bekwaamde zich in de Nederlandse taal en toen hij zich sterk genoeg voelde, reisde hij naar Blijemeer en presenteerde zich daar aan zijn moeder. Vanaf die nacht dateren de verlammingsverschijnselen van Isolde van Blijendijk. Ze liet hem zweren nooit bij daglicht naar Blijemeer te komen en betaalde wat zoonlief verlangde. En dat was veel… zoveel, dat Isolde op het landgoed de ene hypotheek na de andere moest nemen om aan zijn grillen te voldoen. Op het laatst kon ze dat niet meer. Hoewel ze zelf uiterst karig leefde, had ze alleen schulden. De enige die dat wist, was Willem, de oude tuinman. Isolde was al jaren niet meer in staat geweest om zijn schamel loon uit te betalen. Maar Willem morde niet. Hij was aan Isolde gehecht en deed alles wat zij wilde. Toen haar financiële nood steeds groter werd, dacht ze aan haar erfdeel van haar rijke oom Immanuel. Voor alles wilde ze Blijemeer behouden en als het kon weer in zijn oude luister herstellen. Ze besefte dat de erfenis van oom Immanuel — wanneer ze die met de anderen moest delen — daarvoor ontoereikend zou zijn.’

Vledder grinnikte. ‘Toen besloot ze om Ivo, Izaak en Irmgard uit de weg te ruimen.’

De Cock knikte.

‘Om dat plan ten uitvoer te brengen, moesten de andere erfgenamen in haar onmiddellijke nabijheid komen. Haar invaliditeit gaf haar geen andere gelegenheid. En ze speelde het listig. Ze begon de politie aan de Van Leijenberghlaan te bestoken met angstverhalen. Ze wenste bescherming. Ze vertelde ook aan de familie dat ze werd bedreigd. Om dat te staven schreef ze dreigbrieven aan haarzelf en liet die door de tuinman in Ouderkerk posten.’

Vledder schoot uit zijn stoel.

‘Wat… ze schreef die zelf?

‘Ja, en de tuinman wist dat. Willem wist zoveel. Hij kende niet alleen haar schuldenlast, maar wist ook dat er tijden waren dat ze zonder rolstoel heel goed voort kon. Isolde besefte het gevaar dat er voor haar in de tuinman school. Als geen ander zou hij haar plannen spoedig doorzien. Hij kende haar achtergronden. Het lag aanvankelijk niet in haar bedoeling om hem te vermoorden. Ze had wat anders in haar hoofd. Ze wilde mij gebruiken om hem van het landgoed te laten verdwijnen en beschuldigde hem van het doden van de ganzen, die ze zelf in de nacht vergiftigde, en het schrijven van de dreigbrieven. Toen ik hem niet arresteerde, werd ze radeloos. De tuinman moest verdwijnen voor ze aan het uitmoorden van de familie kon beginnen. En de nicht en de neven waren al gearriveerd. Op haar alarmerende berichten waren ze naar Blijemeer gekomen. Isolde had niet veel tijd. Op de eerste dag van hun bezoek sloop ze ’s avonds, toen allen al naar bed waren, naar het koetshuis en sloeg de oude man in zijn kamertje met de door hemzelf verzwaarde wandelstok dood.’

Mevrouw De Cock keek haar man aan. ‘Je had hem beter kunnen arresteren.’

De grijze speurder trok zijn schouders op.

‘Ik had het gevoel dat hij onschuldig was. En daarin heb ik achteraf gelijk gekregen. Toch heeft de dood van de tuinman mij erg aangegrepen. De oude man was mij sympathiek en ik bewonderde zijn loyaliteit ten opzichte van Isolde. Intuïtief voelde ik dat er tussen die twee mensen op Blijemeer een pakket van geheimen lag.’

Peter van Brenk wuifde wat ongeduldig.

‘Hoe ging het verder?’

De Cock krabde zich even achter in zijn nek.

‘Er gebeurden een paar dingen die Isolde niet in haar plannen had opgenomen. Tot haar verbijstering zag Igor kans om uit het Huis van Bewaring te vluchten. Ze wist dat hij voor een paar moorden was gearresteerd en achtte hem enkele jaren veilig opgesloten. Igor stelde zich dezelfde nacht nog met haar in verbinding en eiste van haar geld om naar het buitenland te kunnen ontsnappen. Isolde zei hem voor de zoveelste maal dat ze geen geld had en hem niet kon helpen… voordat oom Immanuel was gesneuveld. Maar met dat karwei moest Igor wel wachten tot zij haar taak op Blijemeer had volbracht.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Daarom werd Igor in Bussum gesignaleerd en zag oom Immanuel hem rond zijn huis scharrelen.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Er gebeurde nog iets onverwachts… neef Izaak, een man met een Van Blijendijk-tik, zocht een moordenaar voor zijn tante Isolde… en stuitte op Igor. Dat was puur toeval. Izaak dacht dat zijn tante rijk was en had van de reputatie van Igor gelezen. Na het telefoongesprek vanuit de woning van Duitse Inge, nam Igor onmiddellijk contact op met zijn moeder Isolde en vertelde welke plannen Izaak had. Isolde nam geen halve maatregelen. Ze wachtte Izaak bij zijn thuiskomst op en sloeg hem zijn hersens in.’

Johnny Elberse grinnikte. ‘Dat was de tweede moord.’

‘En de laatste van Isolde. Igor maakte haar duidelijk dat hij het karwei beter af kon maken. Het was voor hem een zaak van alles of niets. Hij werd toch al voor een paar moorden gezocht… een moord meer of minder maakte hem niets uit. Bovendien beloofde hij Isolde om bij een eventuele arrestatie ook de moorden op de tuinman en Izaak op zijn conto te nemen. Ze droegen toch zijn signatuur. Isolde van Blijendijk ging op het voorstel van haar zoon in. De daaropvolgende nacht liet ze hem binnen…’

Vledder trok een ernstig gezicht.

‘… en Igor sloeg Ivo,’ vulde hij aan.

De Cock pauzeerde even om een slok van zijn cognac te nemen.

‘Tijdens onze dolle nachtelijke rit van Bussum naar Blijemeer,’ vervolgde hij, ‘werd mij alles duidelijk. Voor Ivo was dat te laat, maar ik wist dat het volgende slachtoffer Irmgard zou zijn. Ik nam contact met haar op en legde haar de situatie uit. Na wat aarzelingen beloofde ze haar medewerking te verlenen. Ze nam heimelijk intrek bij haar oudste zoon. Laat in de avond liet ze Vledder en mij via de tuin en de openslaande deuren van de vroegere kamer van Izaak binnen. We hadden een blonde pruik bij ons en een romp en de houten kop van een etalagepop. Irmgard leende ons haar rode peignoir en met enige fantasie plaatsten wij een pseudo-Irmgard in haar kamer en wachtten af…’ De Cock spreidde zijn beide armen. ‘De rest weten jullie.’

Er viel een lange stilte. De gebeurtenissen van de laatste nacht kwamen weer in ieders herinnering.

Mevrouw De Cock keek haar man aan.

‘Wordt Isolde weer beter?’

De grijze speurder knikte.

‘Haar verwondingen vallen erg mee. Een paar inwendige kneuzingen. Meer niet.’

‘En dan?’

De Cock schonk haar een droeve glimlach.

‘Het laatste woord heeft de rechter.’ Hij schonk nog eens in.

Spoedig werd het gesprek algemener, zakten de verschrikkingen van Blijemeer wat op de achtergrond.

Toen laat in de avond de jonge rechercheurs waren vertrokken, zakte De Cock terug in zijn fauteuil. Zijn vrouw schoof een poef bij en keek naar hem op. ‘Was ik je dit keer bijna kwijt.’

Haar man glimlachte.

‘Onkruid vergaat niet.’ Hij nam een eveloppe uit de binnenzak van zijn colbert. ‘Ik heb een brief gekregen.’ Hij trok een blaadje uit de enveloppe en las hardop:

Lieve meneer De Cock,

ik vind het eigenlijk wel jammer, dat het allemaal is afgelopen. Ik vond het best spannend op Blijemeer. Verder hoop ik echt dat u mij nooit uw rug toedraait. En als u dat doet, wees dan niet bang. Ik ben een Van der Molen.

Penny

Примечания

1

Greepje: vingerafdruk

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en de ganzen van de dood

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

Примечания