Albert Cornelis Baantjer

De Cock en moord in brons

1

Rechercheur De Cock van het aloude politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat stond met zijn handen op zijn rug, wat wijdbeens, voor de beregende ruiten van de kale recherchekamer. Zachtjes wiegelend op de ballen van zijn voeten staarde hij somber naar de glimmende daken van de smalle huisjes aan de overkant.

Schuin beneden, in de nauwe Heintje Hoeksteeg, waren de putten weer eens verstopt en stroomde het regenwater als een kronkelend riviertje naar de zij-ingang van Onse Lieve Heer op Solder, het liefste en intiemste museum dat Amsterdam kent. In vroeger jaren waren die verstoppingen altijd de schuld van Mosie, de haringman, die na het vakkundig bewerken van zijn puur Hollandse lekkernij, de graten, hommetjes en kuit in de put van zijn onderstukje spoelde. Maar Mosie de haringman was dood en in zijn souterrain midden in de steeg was nu een schreeuwerige sekstent, waar exotische vrouwen uit verre landen voor veel klandizie zorgden.

Rechercheur Vledder schoof zijn elektronische schrijfmachine van zich af, stond op en kwam naast hem staan. ‘Waarom,’ grapte hij, ‘kijkt een ambtenaar ’s morgens niet uit het raam? Antwoord: dan heeft hij ’s middags niets meer te doen.’ De Cock bromde.

‘Ik heb nog werk zat,’ snauwde hij. ‘Er ligt in de lade van mijn bureau nog een omvangrijke fraudezaak, waaraan ik nodig moet beginnen. Maar dergelijke zaken liggen mij niet zo best. Dat gescharrel en geknoei met cijfertjes en valse rapporten is zo kil, zo emotieloos, dat ik de grootste moeite heb om mijn gedachten erbij te houden.’

‘Daarom kijk je uit het raam.’

‘Precies.’

Vledder wees naar de Heintje Hoeksteeg.

‘De putten zijn weer eens verstopt.’

De Cock knikte traag. ‘Er is in feite niet veel veranderd. In plaats van hommetjes en kuit spoelen de dartele dames van de sekstent nu hun gebruikte condooms door het oude putje van Mosie, de haringman.’ Tastend in zijn herinnering zweeg hij even. ‘Condooms,’ ging hij verder, ‘vroeger, als jonge diender, drukte ik mijn neus tegen de etalageruit van een drogisterij om te zien of daar ergens een condoom lag… want middelen ter voorkoming van zwangerschap mocht men niet tot verkoop in voorraad hebben. Nu hangen ze aan de muur in handige automaten en vertoont men op de televisie leerzame spotjes om ter bestrijding van aids het gebruik van diezelfde condooms te bevorderen.’

Vledder maakte een lichte schouderbeweging.

‘Tijden veranderen.’

De Cock nam zijn handen van zijn rug en zwaaide.

‘Voorwerpen die aanstotelijk zijn voor de eerbaarheid, mag men niet tentoonstellen.’ Hij gniffelde. ‘Maar loop eens door de Lange Niezel en kijk in de etalages van de seksshops… wouden van kunstpenissen… ik heb nooit geweten dat ons geslachtsdeel in zoveel variëteiten voorkwam. En dan plastic opblaasvrouwen met uitnodigende openingen… je moet er gewoon niet aan denken dat zo’n imitatiewegwerpjuffrouw tijdens het uitbundig stoeien lek stoot.’

Vledder lachte luidkeels. Toen hij weer wat tot bedaren was gekomen, blikte hij opzij. ‘Typisch de woorden van een cynische oude man.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik voel mij niet oud en ik bedoel het niet cynisch. Het komt door mijn herinnering aan Mosie. Ik kreeg zo het gevoel dat zijn dood met al die veranderde zaken verband houdt.’‘Hoe?’

‘Mosie was een jood, een gelovige jood. En hij had het niet breed. Maar al kon hij vrijdag na zonsondergang en op zaterdag nog zoveel geld verdienen, toch bleef zijn kar in de Heintje Hoek gesloten, dan hield Mosie sabbat.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Je bedoelt dat hij vasthield aan oude waarden en tradities?’‘Ja, zo’n man was Mosie. Hij was de enige van zijn familie die in Duitsland het concentratiekamp Dachau overleefde. De rest werd uitgemoord. Toch was hij niet verbitterd of rancuneus. Ik stond er eens bij toen een Duitser hem aan zijn kar de weg vroeg. Tot mijn verbazing antwoordde hij heel beleefd en uitvoerig. Toen ik hem vroeg hoe hij dat, na alles wat er was gebeurd, nog kon, zei hij: “De wraak is aan Jahweh… niet aan mij.”’ Vledder reageerde verbaasd.

‘En dat vond je mooi?’

De Cock antwoordde niet direct.

‘Het deed mij denken,’ sprak hij na een poosje, ‘aan mijn oude moeder. Zij had weinig vertrouwen in het recht, zoals mensen dat bedrijven. Ze was er ook niet zo mee ingenomen dat ik een radertje werd van dat rechtsbedrijf. Ze had, en dat zei ze mij openlijk, veel meer vertrouwen in het Laatste Oordeel, als God, zittende op zijn troon, rechtspreekt.’

Vledder grinnikte oneerbiedig.

‘Daar kun je in deze aardse wereld toch niet op wachten. Het zou me een janboel worden. Denk eens aan al die mensen, die niet in een Laatste Oordeel en eeuwige verdoemenis geloven.’ De Cock draaide zich naar hem toe.

‘Je bedoelt dat recht en de wraak voor onrecht toch een zaak is die ons mensen aangaat?’

Vledder knikte heftig.

‘Beslist. Het is een taak, waaraan wij ons niet kunnen en mogen onttrekken.’

‘Toch wil ik in het Laatste Oordeel geloven.’

‘Waarom?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Het geeft mij een veilig gevoel… een beschermend gevoel van zekerheid.’

‘Waarvoor?’

‘Voor het geval dat wij mensen in ons rechtsgeding eens ernstig zouden dwalen, mistasten, begrijp je… het Laatste Oordeel… een definitieve goddelijke correctie van door ons gemaakte fouten.’ Vledder snoof verachtelijk.

‘Daar hebben ze wat aan.’

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Wie?’

De jonge rechercheur gebaarde heftig.

‘De slachtoffers van een gerechtelijke dwaling. Wat voor nut heeft voor hen nog zo’n goddelijke correctie? Wat schieten ze daar uiteindelijk…’ Er werd zacht op de deur van de recherchekamer geklopt. Vledder maakte zijn zin niet af. Nog hoorbaar geprikkeld riep hij: ‘Binnen.’

De deur gleed langzaam open. In de deuropening verscheen een jonge vrouw in een lange bloedrode cape. Ze bleef even staan, nam de capuchon van haar hoofd en ontrolde een weelde aan lang goudblond golvend haar. Daarna zwaaide ze met een sierlijk gebaar de cape van haar schouders. Een waaier van fijne regendruppels spatte op de vloer. Met de natte cape over haar rechterarm stapte ze op de beide rechercheurs toe. Kalm, gracieus, zich zichtbaar bewust van elke beweging van haar lichaam. Haar verschijning was adembenemend. De Cock hoorde hoe naast hem aan de borst van Vledder een zucht ontsnapte. Secondenlang vormden de kale wanden van de recherchekamer een schitterend decor voor de bijna mystieke schoonheid die zij al voortstappend etaleerde.

De Cock keek gebiologeerd toe. Hoewel al zijn spieren door haar aanblik verlamd schenen, bleven zijn hersenen waakzaam functioneren. Tastend gleed zijn blik over de trekken van haar gezicht. Ovaal, met iets oplopende jukbeenderen. Hij schatte haar op rond de vijfentwintig jaar. Misschien nog enkele jaren ouder. Zijn blik gleed omlaag. Haar blonde haren dansten met het ritme van haar tred op een strakke paarse japon, die aan haar figuur tintelende accenten gaf. Met moeite onttrok de grijze speurder zich aan de ban van haar uitstraling. Met een glimlach om zijn lippen liep hij haar vrolijk tegemoet en begeleidde haar naar zijn bureau, waar hij haar met een hoffelijke buiging een stoel aanbood.

‘Neemt u plaats.’

Zijn stem klonk schor.

Vledder schoot struikelend toe, nam haar natte cape aan en bracht die naar de kapstok.

Ze dankte hem met een glimlach.

De Cock ging achter zijn bureau zitten. De oude rechercheur onderging nog steeds de verwarring van haar betoverend fluïdum. Hij slikte een paar maal en bedwong de verwarring. ‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij nog wat schor, onzeker. ‘De Cock met… eh, met ceeooceekaa.’ Hij wees naar de jonge rechercheur, die van de kapstok terugkwam. ‘En dat is Vledder, sinds jaar en dag mijn onvolprezen hulp en steun.’

Ze glimlachte opnieuw. Beleefd. ‘Aangenaam.’ Ze had een warme, melodieuze stem. ‘En ik ben Adelheid… Adelheid van Kleef.’‘Een mooie naam, vind ik… Adelheid… en zo toepasselijk.’ Ze keek met haar blauwe ogen naar hem op.

‘In welk opzicht?’

De grijze speurder gebaarde in haar richting.

‘De naam Adelheid is een oude naam… van Germaanse oorsprong en betekent… vrouw van edele gestalte.’

Ze liet haar hoofd iets zakken.

‘Vrouw van edele gestalte,’ herhaalde ze proevend.

‘Wist u het?’

Ze knikte nadrukkelijk.

‘De naam Adelheid komt in onze familie heel veel voor. Generaties lang… zolang wij de sporen van ons geslacht kunnen terugvoeren.’ Ze verzonk even in gepeins. ‘En mocht mij nog eens het geluk beschoren zijn om een dochter te bezitten, dan zal ik haar zeker Adelheid noemen.’

De Cock beluisterde een ondertoon van droefheid.

‘Hebt u kinderen?’

‘Nee.’

‘Bent u… eh, bent u gehuwd?’

Ze schudde haar hoofd.

‘Het is mij nog niet gelukt om een passende echtgenoot te vinden.’

De Cock toonde verwondering.

‘Een vrouw van uw schoonheid…’

Ze verschoof iets op haar stoel.

‘Ik… eh, ik stel nogal hoge eisen aan een mogelijke levenspartner… hoge ethische en morele eisen, wel te verstaan. Hij behoeft niet mooi te zijn, knap of bijzonder aantrekkelijk. Dat zijn zaken, die mij niet zo interesseren.’ Ze zweeg even en drukte haar kin iets naar voren. ‘Ik heet Adelheid, zoals u zei, van edele gestalte. Ik wil ook een edele man.’ Om haar lippen gleed een trieste glimlach. ‘Er zijn niet zoveel heren der schepping, die aan mijn eisenpakket voldoen.’

De Cock liet de accolades rond zijn mond even dansen. ‘Wie peert of wijf zoekt,’ declameerde hij, ‘zonder gebreecken, die mag het werck wel laten steecken en denken, dat hij bed en stal wel eeuwig ledigh houden zal.’ Hij keek naar haar op. ‘Kent u dat gedichtje?’

Adelheid van Kleef schudde lachend haar hoofd.

‘Nooit eerder gehoord.’

De Cock wuifde.

‘Het is van ons aller Vader Cats, een dichter uit de zeventiende eeuw, die bij onze voorvaderen om zijn wijsheid in hoog aanzien stond. U moet hem dat wijf maar vergeven. Hij had nooit van emancipatie gehoord.’ De oude rechercheur boog zich iets naar haar toe en veranderde van toon. ‘Ik neem echter niet aan dat u op deze regenachtige dag naar de recherche bent getogen om naar oude belerende gedichtjes te luisteren?’

Het gezicht van Adelheid van Kleef betrok.

‘U hebt gelijk… dat was niet het doel.’

‘Wat wel?’

Ze zuchtte diep. ‘Ik kom een vermissing melden.’

‘Een vermissing?’

‘Ja.’

‘Wat bent u kwijt?’

Adelheid van Kleef antwoordde niet. Het leek alsof de vraag haar was ontgaan. Een tijdje staarde zij met een halfopen mond wat dromerig voor zich uit.

Het duurde De Cock te lang.

‘Wat bent u kwijt?’ herhaalde hij dwingender.

Haar blik werd weer helder.

‘Een man.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘Een man?’

In zijn stem trilde ongeloof.

Adelheid van Kleef knikte traag.

‘Zoals ik zei… een man… Siegfried heet hij… Siegfried van Xanten.’

De Cock kuchte.

‘Ik dacht… eh, dat u geen… eh.’

Ze schonk hem een moede glimlach.

‘Siegfried is geen levenspartner… geen man met wie ik ooit het huwelijksbed zal delen. Daarvoor mist hij de nodige kwaliteiten.’

De Cock knikte begrijpend.

‘In welke relatie staat u tot hem?’

‘Siegfried is mijn vriend.’

De Cock grijnsde breed.

‘Vriend… ik weet nooit zo goed wat ik mij daarbij moet voorstellen. Het is tegenwoordig zo’n vaag begrip.’

Ze trok haar mond strak.

‘Bent u tevreden,’ sprak ze bits, ‘als ik u zeg dat hij een man is over wie ik min of meer mijn zorgen uitstrek?’

De Cock negeerde de opmerking

‘Die vriend is weg?’

Adelheid van Kleef knikte nadrukkelijk.

‘Ik vrees… voorgoed.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘Wat bedoelt u met… voorgoed?’

‘Ik ben bang dat hij is gevonnist.’

‘Ge-wat?’

Adelheid van Kleef keek hem met haar blauwe ogen strak aan. ‘Ge-von-nist… dat zei hij… maar ik neem aan dat u het moord noemt.’

2

De Cock keek de vrouw voor hem enige ogenblikken verbijsterd aan. ‘Siegfried van Xanten,’ reageerde hij ongelovig, ‘is volgens u ge-von-nist?’ Hij sprak het uit alsof het een vies woord was. Adelheid van Kleef hield haar blik strak op hem gericht. ‘Siegfried was bang… doodsbang. Al maanden leefde hij in angst… durfde hij het huis niet meer uit… kroop hij ineen bij iedere voetstap op de trap.’

De Cock slikte.

‘Waar was hij dan bang voor?’

‘Voor het vonnis.’

‘Noemde hij het zo… vonnis?’

Adelheid van Kleef schudde haar hoofd.

‘Hij sprak van vondenis.’

De Cock keek haar niet-begrijpend aan.

‘Wat betekent vondenis?’

‘Hetzelfde als vonnis. Siegfried zou hebben gezondigd tegen de ewa en hij was bang dat de sapientes zich voor zijn dood hadden uitgesproken.’

Op het brede gezicht van De Cock kwam een kille grijns. Hij viel fel naar haar uit. ‘Het is mijn beroep om misdaden op te sporen en moorden te ontrafelen,’ sprak hij grimmig. ‘Maar ik ben beslist niet door de Staat der Nederlanden geëngageerd om grappige woordspelletjes met u te doen.’ Hij keek haar streng aan. De welwillendheid was duidelijk uit zijn houding verdwenen. ‘Wat is de ewa en wie zijn de sapientes?’

Adelheid van Kleef liet haar hoofd zakken. Er glommen plotseling tranen in haar mooie ogen. Ze gleden over haar wangen en drupten in haar schoot. Ineens toonde ze het beeld van een totale ontreddering. ‘Ik weet het niet,’ jammerde zij. ‘Ik weet het niet. Siegfried vertelde mij nooit zoveel. Dat mocht hij niet. Hij had een eed afgelegd… een dure eed, dat hij over al die dingen niet zou praten.’

De Cock monsterde haar ineengedoken gestalte, de tranen die overvloedig vloeiden, en had alweer spijt van zijn felle uitval. ‘Hoe lang is Siegfried al weg?’ vroeg hij vriendelijk. ‘Een hele nacht en een halve dag.’

‘En komt u nu al zijn vermissing opgeven?’

Adelheid van Kleef wreef met de rug van haar hand langs haar ogen en verveegde haar make-up.

‘Ik acht elk uur kostbaar.’

De Cock zuchtte.

‘Hebt u enig idee,’ vroeg hij wat vermoeid, ‘waar hij zich zou kunnen ophouden?’

‘Nee… zoals ik al zei… hij was de laatste maanden steeds thuis… ging nooit de deur uit.’

‘Waarom verliet hij dan gisteren wel het huis?’

‘Siegfried kreeg een telefoontje.’

‘Van wie?’

Adelheid van Kleef schudde haar hoofd.

‘Dat weet ik niet. Gisteravond ging plotseling de telefoon. We worden bijna nooit gebeld. Siegfried nam direct de hoorn op. Het leek alsof hij er op had zitten wachten. Het gesprek duurde maar kort… of feitelijk was er geen sprake van een gesprek. Siegfried heeft geen woord gezegd. Al na enkele seconden legde hij de hoorn op het toestel terug, liep naar de gang en trok zijn regenjas aan. Ik liep hem na en vroeg hem wat hij ging doen. “Even iets rechtzetten,” zei hij.’

‘Hoe laat was dat?’

‘Even na negenen.’

‘Heeft hij u nog gezegd wat dat rechtzetten betekende, wat het inhield?’

‘Nee.’

De Cock gebaarde in haar richting.

‘Heeft Siegfried kennissen, vrienden, familie?’

Adelheid van Kleef maakte een lichte schouderbeweging. ‘Ik was de enige met wie hij nog enigermate vertrouwelijk omging. Verder had hij nog een oude moeder, maar met haar had hij al jaren geen contact meer.’

De Cock beluisterde haar woorden.

‘U spreekt steeds in de verleden tijd?’

Adelheid van Kleef sloot even haar beide ogen.

‘Naar mijn diepste gevoel,’ verzuchtte zij, ‘is Siegfried van Xanten ook niet meer in leven.’

De stelligheid waarmee ze sprak, prikkelde de oude rechercheur een beetje. Hij gleed langzaam met zijn pink over de rug van zijn neus. ‘Misschien,’ formuleerde hij voorzichtig, ‘misschien is hij uit angst voor de… eh, vondenis wel naar het buitenland gevlucht?’

Zijn stem kreeg ongewild een cynische ondertoon.

Het ontging Adelheid van Kleef niet. Ze strekte haar rug en dreef de ontreddering van zich af. Van haar gezicht straalde weer een onverzettelijke weerbaarheid.

‘Meneer De Cock,’ sprak ze scherp, ‘ik hoop oprecht, voor u en voor Siegfried van Xanten, dat u hem eerder vindt dan de anderen.’

De grijze speurder liet zijn blik op haar rusten.

‘Welke anderen?’

In haar blauwe ogen vonkte haat.

‘Het volk van de Klokbekers.’

Toen Adelheid van Kleef was vertrokken, keken de beide rechercheurs elkaar aan. Zwijgend. Het was alsof na haar vertrek in de recherchekamer een vacuüm was ontstaan, een leegte, die niet werd opgevuld.

Wat verdoofd blikte De Cock naar de stoel, waarop ze had gezeten. Hem bekroop een vaag gevoel dat de vrouw hem een mysterie had aangereikt, waarvan hij de ernst en de omvang niet vermocht te doorzien.

Na enige tijd hervond hij zijn spraak. Hij draaide zijn bureaustoel een kwartslag en wuifde naar Vledder.

‘Heb je zijn signalement?’

De jonge rechercheur raadpleegde zijn aantekeningen. ‘Siegfried van Xanten,’ las hij hardop, ‘oud vierendertig jaar, lengte plusminus een-meter-vijfentachtig, fors postuur, brede schouders, blond krullend haar, lichtblauwe ogen, een rechte neus, iets oplopende jukbeenderen en een krachtige kin.’ De Cock liet het signalement even op zich inwerken. ‘Een stevig gebouwde man,’ concludeerde hij.

‘Als we die Adelheid van Kleef mogen geloven, dan heeft Siegfried van Xanten het voorkomen van een goddelijke held uit de Griekse mythologie.’

De Cock lachte.

‘Het is mijn ervaring dat vrouwen mannen vaak met vreemde ogen bezien. Ik begrijp er iets van als een man een vrouw beschrijft, maar omgekeerd heb ik in het verleden dikwijls voor raadsels gestaan.’ Hij zweeg even en veranderde toen van onderwerp. ‘Heb je ook een goede beschrijving van de kleding die hij droeg?’

‘Zeker.’

‘Verstuur maar een VOV’tje… een telexbericht met Verzoek Opsporing Verblijfplaats.’

Vledder keek naar hem op.

‘Wil je er nu direct al aan beginnen?’

De Cock knikte.

‘Waarom niet?’

‘Siegfried van Xanten wordt slechts één enkele dag vermist.’ De Cock maakte een weifelend gebaartje.

‘Misschien heeft Adelheid van Kleef wel gelijk… is elk uur kostbaar.’

Vledder trok een bedenkelijk gezicht.

‘Ik weet het niet,’ sprak hij wat onzeker. ‘Ik… eh, ik weet niet wat ik van haar zeggen moet. Ze heeft iets vreemds… iets wat ik moeilijk onder woorden kan brengen.’

De Cock glimlachte.

‘Ze is uitzonderlijk mooi.’

Vledder toonde een lichte irritatie.

‘Toch wekt ze geen begeerte bij mij op.’

De Cock gniffelde.

‘Moet dat?’

Vledder lachte niet. Zijn gezicht bleef ernstig.

‘Ik zou geen relatie met haar willen aangaan… in welke zin dan ook. Ik denk dat ik mij in haar gezelschap niet op mijn gemak zou voelen.’

‘Ik heb uit jouw mond nog nooit zo’n openhartige analyse van vrouwen gehoord.’

Vledder zwaaide met beide armen.

‘Dat komt omdat ik al die tijd bijzonder scherp op haar heb gelet. De eerste impressie verbijsterde mij. Toen ze hier het vertrek binnenstapte, stokte de adem in mijn keel. Maar daar bleef het bij. Het had geen vervolg. Toen die verbijstering vergleed, groeide in mij het besef hoe koel en kil haar schoonheid feitelijk was… zonder diepte, zonder menselijke warmte.’ De Cock trok zijn schouders iets op.

‘Toen ze begon te huilen, vertederde mij dat toch.’

Vledder schudde geërgerd zijn hoofd. Hij klapte met zijn vuist op het blad van zijn bureau. ‘Die tranen waren niet echt. Het was geen uiting van een oprecht verdriet. Haar opzet was dat jij welwillend naar haar luisterde.’ Hij keek grinnikend naar De Cock op. ‘En in die opzet is ze volledig geslaagd.’

De grijze speurder proefde de toon. Hij plukte nadenkend aan het puntje van zijn neus.

‘Jij gelooft haar niet?’

‘Nee… het is een dwaas verhaal.’

‘Hoe dwaas?’

Vledder trok zijn kin iets omhoog.

‘Te dwaas om als basis van een rechercheonderzoek te dienen.’

Het regende nog steeds. De felle kleuren van de lichtreclames spiegelden in het natte asfalt. Het was stil in de Lange Niezel. Veel stiller dan normaal. De gestaag neervallende regen had de mensen van de straten verjaagd. Bij de ingang van het sekstheater zat een juffrouw met een breiwerkje achter de kassa. Ze knikte wat verveeld toen de rechercheurs haar in het voorbijgaan groetten. De Cock trok de kraag van zijn regenjas omhoog en schoof zijn oude hoedje iets naar voren. Hij keek schuin opzij naar Vledder, die zoals gewoonlijk een halve meter voor hem uit liep. ‘Denk jij dat die Siegfried van Xanten niet werkelijk is verdwenen?’

De jonge rechercheur hield zijn pas even in en draaide zijn gezicht naar De Cock toe. ‘Misschien,’ sprak hij achteloos. ‘Ik denk dat zij gisteravond samen ruzie hebben gehad en dat hij daarna kwaad de deur is uitgelopen.’

‘En nu heeft zij spijt en doet bij ons aangifte van vermissing om hem weer bij haar terug te krijgen?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Precies. Ze gebruikt… of beter gezegd… ze misbruikt ons. Als ze jou vanavond had verteld dat die Siegfried na een woordenwisseling bij haar was weggelopen, dan had je daar geen aandacht aan geschonken. Daarom komt ze met een onmogelijk verhaal over een vonnis, waardoor jij onmiddellijk een landelijk telexbericht laat verzenden.’

De Cock beluisterde een licht verwijt.

‘Die twee hebben niets met elkaar,’ verdedigde hij zich. ‘Zij zijn geen levenspartners. Siegfried is een vriend over wie, zo Adelheid van Kleef zegt, zij min of meer haar zorgen uitstrekt.’ Vledder keek hem grijnzend aan.

‘Hij woonde toch bij haar in?’

‘Ja.’

De jonge rechercheur snoof.

‘Nou, welke jonge vrouw heeft een jonge man bij haar inwonen met wie zij geen verhouding heeft?’

De Cock bleef het antwoord schuldig. Zijn puriteinse ziel had het altijd moeilijk met dergelijke zaken.

Vanuit de Lange Niezel slenterden zij via de Voorburgwal en de Oudekennissteeg naa r de Achterburgwal. Op de hoek van de Ba r ndesteeg glipten zij het etablissement van Smalle Lowietje binnen. De Cock boog zich iets naar voren en liet een straaltje water uit de rand van zijn hoed glijden. Het vormde een plasje op de tapijttegels. Daarna wurmde hij zich uit zijn natte regenjas, liep naar het einde van de bar en hees zich op een kruk. Vledder kwam met druipende haren naast hem zitten.

Caféhouder Lowie, om zijn geringe borstomvang door de penoze steevast Smalle Lowietje genoemd, streek met zijn kleine handjes langs zijn morsig vest en kwam opgewekt naar De Cock toe. Zijn vriendelijk muizensmoeltje glom van genegenheid. ‘Blij je weer eens te zien,’ kirde hij. ‘Ik neem aan dat het druk is aan de Kit?’

De grijze speurder knikte met een ernstig gezicht.

‘Criminaliteit is in ons brave landje de enige bedrijfstak met een geringe werkloosheid.’

Smalle Lowietje grinnikte. Hij wuifde naar De Cock. ‘Dat mis ik nu zo… die pittige uitspraken van je. Hetzelfde recept?’ Zonder op antwoord te wachten dook hij aalglad onder de tapkast en kwam tevoorschijn met een fles fijne Franse cognac Napoleon, die hij met een kreetje van verrukking op de bar plaatste. Hij vatte drie diepbolle glazen en schonk klokkend in. De Cock keek toe. Hij hield van de manier waarop Lowietje de fraaie fles hanteerde. Het was een ceremonieel, bijna devoot gebaar.

Ze namen beiden het glas op, keken elkaar in de ogen… de oude rechercheur… de wat louche caféhouder… en lachten. ‘Op de misdaad.’

Het was hun gebruikelijke toast.

De Cock warmde het glas in de palm van zijn hand, snoof de prikkelende geur en liet de fluweelzachte nectar door zijn keel glijden.

De grijze speurder genoot van deze schaarse momenten die de actieve misdaad hem gunde. Het verzoende hem een beetje met zijn woelig ambtelijk leven, volgepropt met moord, doodslag en bedrog.

Hij zette zijn glas neer en blikte omhoog naar Lowietje. ‘Denk je dat een rechercheur van politie in de hemel komt?’ vroeg hij somber.

Over het muizensmoeltje van de Smalle gleed een grijns. ‘Sommigen… niet allemaal.’

De Cock lachte.

‘Schenk nog eens in.’

Smalle Lowietje gehoorzaamde met de welwillendheid van een kastelein.

De Cock nam het glas op. Maar na enkele seconden zette hij het weer terug op de bar. Op zijn breed gezicht kwam een peinzende uitdrukking. Vertrouwelijk boog hij zich voorover. ‘Heb jij in deze tent wel eens van het volk van de Klokbekers gehoord?’‘Het volk van de Klokbekers?’

‘Ja.’

‘Je bedoelt de klok-beker-mensen… die luitjes, die elk jaar naar Lunteren trekken?’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Naar Lunteren?’

De tengere caféhouder knikte.

‘Daar houden ze hun jaarlijkse bijeenkomsten. In Amsterdam hebben ze ook een lokaal. In de buurt van de Muiderpoort. Ik dacht eerst dat het zoiets was als de Kerk van Satan, hier op de gracht. Maar bij die mensen gaat het niet om seks.’

‘Waar dan wel om?’

Smalle Lowietje trok dwarse denkrimpels in zijn voorhoofd. ‘Het is een… eh, een soort genootschap,’ formuleerde hij voorzichtig. ‘Een verbond. Ze zijn erg streng onder elkaar. Als iemand niet precies doet wat hij volgens de leden van het genootschap zou moeten doen, dan spreken ze gezamenlijk een vonnis over hem uit.’

De mond van De Cock viel open.

‘Een wat?’

Smalle Lowietje keek hem verwonderd aan.

‘Von-nis… ken jij dat woord niet?’

3

De beide rechercheurs verlieten het etablissement van Smalle Lowietje en slenterden over de Achterburgwal. Het was er beduidend drukker dan een uur tevoren. De regen was opgehouden, druipte nog van de bomen aan de wallenkant, en de seksbusiness was weer in vol bedrijf. Hoertjes in velerlei fatsoenen lonkten in het barmhartige rode licht van hun etalages naar het leger van behoeftigen, dat sjokkend aan hen voorbijtrok. Het viel De Cock op dat de vrouwen steeds jonger werden. Meisjes nog. Ook was het verloop erg groot. Vroeger kende hij vrijwel elke hoer van de Wallen, met naam en toenaam, wist hoe ze in de prostitutie waren geduikeld. Nu zag hij steeds nieuwe gezichten.

Het stemde hem wat droevig. Vroeger omschreef men de prostitutie als ‘betaalde liefde’. Maar dat was lang geleden. Van enige liefde was nu geen sprake meer. De menselijke aspecten waren uit het hoerenbedrijf verdwenen. Het was ontzield tot een ‘betaald gebruik’. Vooral de drugs, de vele heroïnehoertjes hadden de prostitutie verhard.

Ook Vledder leek wat bedrukt. Op zijn jong gezicht lag een zorgelijke trek. Hij keek opzij naar De Cock, die met zijn oude hoedje ver naar achteren geschoven, filosoferend het wereldje om zich heen bezag.

‘Het zal toch niet waar zijn?’

De oude rechercheur leek in zijn overpeinzingen gestoord. ‘Wat zeg je?’ vroeg hij afwezig.

‘Het zal toch niet waar zijn?’

‘Wat?’

‘Van dat vonnis.’

De Cock trok zijn schouders iets op.

‘Wat Smalle Lowietje ons vertelde sluit wel aan bij het verhaal van de mooie Adelheid van Kleef.’ Hij grinnikte vrolijk. ‘En ik kan mij levendig voorstellen dat jij dat niet prettig vindt.’‘Omdat ik haar niet geloof?’

‘Precies. Het gaat om haar geloofwaardigheid. We zullen nu toch ernstig rekening moeten houden met de mogelijkheid dat haar wat vreemde verhaal toch op waarheid berust.’ Vledder zwaaide heftig met zijn beide armen.

‘Maar het is toch onbestaanbaar… een genootschap dat vonnissen uitspreekt.’

De Cock gebaarde nonchalant voor zich uit.

‘De maffia,’ sprak hij achteloos, ‘de maffia doet dat al jaar en dag.’ Vledder schudde zijn hoofd. De houding van de oude rechercheur prikkelde hem. ‘Dit is geen maffia,’ riep hij geërgerd, ‘geen criminele organisatie… maar een simpel genootschap, waarvan de leden om een of andere duistere reden jaarlijks naar Lunteren trekken.’‘En?’

‘Het is niet vergelijkbaar.’

De Cock stak afwerend zijn hand op.

‘Oké,’ sprak hij berustend, ‘geen maffia… maar een simpel genootschap.’ Hij zweeg even en ademde diep. ‘Het recht van V&V, van Vereniging en Vergadering is een grondrecht, vastgelegd in de Grondwet. Daar mogen wij niet aan tornen. Mensen mogen zich verenigen… bij elkaar komen. Er zijn in ons lieve landje zoveel clubjes, genootschappen en verenigingen met uiteenlopende doelstellingen, dat daar best een genootschap bij zal zijn dat een eigen arbitrage kent.’

Vledder bleef van verbijstering staan.

‘Hoe noem je dat?’ Zijn stem trilde van ongeloof. ‘Arbitrage?’ De Cock liep rustig knikkend verder.

‘Waar mensen bij elkaar komen ontstaan onenigheden, botsen de meningen, vormen zich twisten, kortom… zijn er geschillen. Dat is onvermijdelijk. Om die geschillen op te lossen, zal men in de boezem van de vereniging of het genootschap iets moeten doen. Wel, dan benoemt men een arbitragecommissie.’‘Maar die spreken toch geen vonnissen uit?’

De Cock zuchtte.

‘Vonnis is inderdaad een wat beladen woord. Maar als men de uitspraak van een arbitragecommissie zo wil noemen, dan heb ik daar vrede mee.’

Vledder bleef opnieuw staan.

‘Jij hebt vrede met een doodvonnis?’ reageerde hij onthutst. De Cock sloot even zijn ogen.

‘Zo’n vonnis mag,’ sprak hij traag. ‘Het brengt mij niet in verlegenheid.’ Zijn gezicht verstarde. ‘Tot het wordt uitgevoerd… zie je… dan is het pas moord.’

Toen de beide rechercheurs de hal van het politiebureau binnenkwamen, wenkte Jan Kusters hen vanachter de balie met een kromme vinger. De wachtcommandant deed geheimzinnig. Ze liepen op hem toe.

‘Wat is er?’ vroeg De Cock.

Jan Kusters wees omhoog.

‘Er zit boven een man op jullie te wachten.’

‘A l la ng?’

Jan Kusters knikte.

‘Jullie waren nog maar net de deur uit, toen hij voor de balie verscheen. Een keurige heer in een donkere, antracietkleurige jas, waaronder een witzijden sjaal. Hij sprak wat geaffecteerd en vroeg of bij ons de vermissing van ene Siegfried van Xanten was gemeld.’ Hij gebaarde achter zich naar het telexapparaat. ‘Ik had net het bericht gelezen dat Vledder had weggeslagen en ik zei: “Ja, er loopt inderdaad een verzoek tot opsporing.”’‘En toen?’

‘Toen werd hij kwaad, liep rood aan en zei dat hij onmiddellijk de recherche wilde spreken. Die zijn op onderzoek, zei ik.’ De Cock grijnsde.

‘Een diepgaand onderzoek naar de voortreffelijke cognac van Smalle Lowietje.’

De wachtcommandant lachte niet.

‘Je mag mij wel eens het telefoonnummer geven van dat cafeetje, waar jij altijd komt,’ sprak hij snauwerig. ‘Dan kan ik je tenminste bereiken.’

De Cock liep hoofdschuddend van hem weg.

‘Geen denken aan.’

Opmerkelijk kwiek wipte hij de trap op naar de tweede etage. Vledder volgde in een lager tempo.

Op de bank bij de toegangsdeur naar de recherchekamer zat een statige heer die aan de omschrijving van Jan Kusters voldeed. Toen hij de oude rechercheur in het oog kreeg, stond hij op. ‘Ik zit hier al bijna een uur.’

Het klonk als een beschuldiging.

De Cock veinsde verbazing.

‘Had ik met u een afspraak?’

‘Nee, nee, dat niet. Maar ik wil met u spreken.’

De Cock knikte bedaard.

‘Dat kan,’ sprak hij gedwee. Hij ging de statige heer voor naar de grote recherchekamer en wees uitnodigend naar de stoel naast zijn bureau. ‘Neemt u plaats.’ Daarna wierp hij zijn oude hoedje zwierig naar de kapstok en miste. Nog met zijn natte regenjas aan ging hij achter zijn bureau zitten. ‘Waarmee,’ opende hij vriendelijk, ‘kan ik u van dienst zijn?’

De heer boog zich met een ruk naar hem toe.

‘Wat heeft ze gezegd?’

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Wie?’

‘Die vrouw… die vrouw, die de vermissing van Siegfried van Xanten heeft gemeld.’

De Cock glimlachte beleefd.

‘Hoe… eh, hoe kan ik uw interesse verklaren?’

De heer wuifde de vraag wild weg.

‘Dat is totaal onbelangrijk. Ik wil alleen weten wat zij tegen u heeft gezegd… welke nonsens dat mens heeft uitgekraamd.’‘Daar gaat u van uit?’

‘Wat?’

‘Dat ze nonsens heeft uitgekraamd?’

De heer knikte heftig. ‘Absoluut.’

De Cock boog zich terug en leunde in zijn stoel achterover. Rustig liet hij zijn blik over de man dwalen. Hij schatte hem op achter in de vijftig. Met zijn van kwaadheid rood gezicht en zijn golvende zilvergrijze haren, toonde hij het beeld van een vertoornde patriarch. De oude rechercheur gebaarde kalm in zijn richting. ‘Als u nu eens begon,’ raadde hij beminnelijk aan, ‘met mij te vertellen wie u bent?’

De heer zuchtte diep en was zichtbaar doende om het inwendige vuur van zijn toorn te doven. Langzaam knikte hij voor zich uit.

‘Neemt u mij niet kwalijk.’ Zijn stem klonk ineens veel vriendelijker. ‘Het is niet mijn gewoonte om mij zo slecht te gedragen, maar sommige zaken brengen een mens uit zijn evenwicht.’‘Zoals?’

‘De melding aan u… de politie… van de vermissing van Siegfried van Xanten.’

‘U kent hem?’

De heer knikte. ‘Hij is… hij was lid van ons genootschap.’ Hij zweeg nadenkend. ‘Laat ik eerst een ernstig verzuim goedmaken. Ik heb mij inderdaad nog niet aan u voorgesteld. Mijn naam is Gunther… Gunther Worms. Ik ben Koning van de Klokbekers.’

De Cock trok zijn neus iets op.

‘Koning van de Klokbekers,’ herhaalde hij half lachend. Gunther Worms strekte zijn rug. ‘Koning van de Klokbekers… dat is de titel van de directeur of voorzitter van ons genootschap.’

‘Dat bent u?’

‘Precies.’

‘En de Klokbekers… dat is de naam van uw genootschap?’ Gunther Worms schudde zijn hoofd.

‘Onze leden noemen zich Klokbekers. Gezamenlijk vormen wij een oudheidkundig genootschap, dat zich ten doel stelt oude zeden en gebruiken, kortom, oude waarden in stand te houden of te doen herleven.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin. ‘Is dat zinvol?’ Gunther Worms knikte nadrukkelijk.

‘De kwaliteit van de mens… ik bedoel dat niet fysiek… maar als ethisch wezen… als deelgenoot aan de gemeenschap… is de laatste decennia schrikbarend verminderd. Wellevendheid, eer, plicht, fatsoen… het zijn begrippen die vrijwel uit onze samenleving zijn verdwenen. Wie toont er nog eerbied voor zijn naaste… voor diens leven, zijn bezit? Wie betuigt er nog eerbied aan de ouderdom? Wie neemt tegenwoordig de huwelijkstrouw nog ernstig?’ Hij grijnsde met een scheve mond. ‘En wie hanteert nog die trotse leus uit vroeger dagen: een man, een man… een woord, een woord?’

De Cock keek glimlachend naar hem op.

‘Is het de bedoeling,’ vroeg hij gemelijk, ‘dat ik deze vragen beantwoord?’

Gunther Worms gebaarde wat triest voor zich uit.

‘Ik neem aan,’ sprak hij droevig, ‘dat u de antwoorden kent… dat u… vooral in uw beroep… dagelijks dezelfde constateringen doet.’ De Cock negeerde de opmerking. Hij voelde weinig voor een oeverloze discussie over dit onderwerp. Hij boog zich weer iets naar voren. ‘Wist u dat Siegfried van Xanten werd vermist?’

‘Nee.’

De Cock toonde verbazing.

‘Waarom kwam u dan naar dit politiebureau om te vragen of zijn vermissing was gemeld?’

‘Ze had ermee gedreigd.’

De Cock trok denkrimpels in zijn voorhoofd.

‘Gedreigd?’ herhaalde hij verrast.

Gunther Worms knikte met een ernstig gezicht.

‘Die vrouw… ik meende dat ze zei dat ze Adelheid heette… Adelheid van Kleef… zij belde mij vanavond op en vertelde mij dat Siegfried van Xanten gisteravond bij haar was weggelopen en sindsdien was verdwenen… onvindbaar. Ze zei dat ze ervan overtuigd was dat ons genootschap voor zijn verdwijning verantwoordelijk was en dat zij dat aan de politie zou melden.’‘Dat hebt u haar ontraden?’

Gunther Worms reageerde heftig.

‘Natuurlijk. Natuurlijk heb ik haar dat ontraden. Het is baarlijke nonsens. Het werpt een onverdiende smet op ons genootschap.’‘Wat zei Adelheid van Kleef?’

Gunther Worms liet zijn hoofd iets zakken.

‘Ze zei dat niets haar tegenhield… dat haar overtuiging stoelde op de vele gesprekken die zij met Siegfried van Xanten had gevoerd.’ De Cock knikte begrijpend. Hij keek de man voor zich strak aan. Zijn scherpe blik volgde elke beweging van de huid. ‘En uw oudheidkundig genootschap heeft niets met zijn verdwijning van doen?’

‘Absoluut niet.’

‘Maar er is een vonnis over hem uitgesproken.’

‘Zegt zij dat?’

De Cock schudde afkeurend zijn hoofd.

‘U moet een vraag niet met een wedervraag beantwoorden. Dat is… eh, dat is niet wellevend.’ Hij zweeg even voor het effect. ‘Is er over Siegfried van Xanten een vonnis uitgesproken?’ Gunther Worms antwoordde niet.

De Cock boog zich nog iets verder naar hem toe.

‘Is er over Siegfried van Xanten,’ herhaalde hij dwingender, ‘een vonnis uitgesproken?’

‘Ja.’

‘Welk?’

Gunther Worms slikte. ‘Wij hebben in de vierschaar gesteld dat Siegfried van Xanten voor ons genootschap niet meer leefde.’‘Een doodvonnis.’

Het rood was uit het gezicht van Gunther Worms verdwenen. Hij knikte, bleek, met een trillende onderlip. ‘Zo mag u het noemen.’

Vledder keek de grijze speurder verbijsterd aan.

‘Je liet hem gaan.’ Op zijn gezicht lag een grijns van ongeloof. ‘Je liet hem gaan.’ De stem van de jonge rechercheur vibreerde. De Cock keek hem onbewogen aan.

‘Heb jij thuis,’ vroeg hij met een zweem van sarcasme, ‘een ander Wetboek van Strafvordering? Wat had jij gewild… dat ik hem vasthield? Op basis waarvan? Wat had ik hem ten laste moeten leggen? Het uitspreken van een nietszeggend en niet voltrokken vonnis?’

Vledder klemde zijn lippen op elkaar.

‘Misschien is het al voltrokken.’

De Cock knikte traag

‘Misschien. Maar zolang ik dat nog niet weet, kan ik niets tegen Gunther Worms en zijn oudheidkundig genootschap ondernemen. Ik mis daarvoor juridische gronden.’

‘Je had aan Gunther Worms kunnen vragen waaróm Siegfried van Xanten werd gevonnist.’

De Cock deed zijn natte regenjas uit en hing die aan de kapstok. ‘Ik had hem kunnen vragen waar de naam Klokbekers vandaan komt… wat ewa betekent… wie de sapientes zijn… waarom het oudheidkundig genootschap jaarlijks naar Lunteren trekt.’ Hij pauzeerde even en kwam van de kapstok terug. ‘Geloof me, ik heb aan dat alles gedacht. Maar ik acht de tijd nog niet rijp. Ik heb de stellige overtuiging dat dit niet het enige gesprek is dat wij met Gunther Worms zullen voeren. Als mijn gevoel mij niet bedriegt dan…’ Hij maakte zijn zin niet af. Op zijn bureau rinkelde de telefoon. Vledder liep ernaartoe, nam de hoorn op en luisterde. De grijze speurder zag hoe het gezicht van de jonge rechercheur betrok. ‘Wat is er?’

Vledder legde de hoorn op het toestel terug.

‘Er ligt een lijk in de Muiderpoort. Het beantwoordt aan het signalement van ons opsporingsbericht.’

De Cock kneep zijn ogen samen. ‘Siegfried van Xanten.’ Vledder knikte.

‘Met een dolk tussen zijn schouderbladen.’

4

Met grote behendigheid manoeuvreerde Vledder de oude politie-Volkswagen vanaf het Damrak naar de Prins Hendrikkade. Het was bijzonder druk in de binnenstad en zoals in Amsterdam gebruikelijk bekommerde niemand zich om de regels, waaraan men zich in het verkeer dient te houden. Met volle overgave en grote blijmoedigheid negeerde men borden, aanwijzingen en lichten.

Vloekend om al die zotte weggebruikers om zich heen bereikte de jonge rechercheur via de Valkenierstraat het Mr. Visserplein en reed vandaar over de Muiderstraat naar de Plantage Middenlaan. Met een rood hoofd en een sterk gestegen bloeddruk vond hij uiteindelijk op het Alexanderplein voor café’t Duveltje nog een plaatsje om te parkeren.

Wat verkreukeld stapten De Cock en Vledder uit de gammele Volkswagen en liepen naar de Muiderpoort. Voor de ingang stond een jonge diender met zijn uniformpet iets scheef op zijn hoofd. Toen de beide rechercheurs hem hadden bereikt, wuifde hij verveeld achter zich.

‘Daar. Hartstikke dood.’

De Cock keek naar hem op.

‘Gewoon dood is al voldoende,’ sprak hij effen.

Op het gezicht van de jonge diender kwam een grijns. ‘Ik bedoel dat er niets meer aan te doen is. Ik heb even aan hem gevoeld. Je weet het nooit. Soms zit er nog wat leven in. Maar hij is al steenkoud.’

‘Wie heeft hem ontdekt?’

‘Een oude baas… een oude baas met zijn hond. Er stappen bijna nooit mensen door de poort. Hij is in de loop der tijd een beetje buiten de route komen te liggen. Maar die oude baas kuiert er elke avond met zijn hond even door. Dat is een vaste gewoonte. Toen hij dat lijk had ontdekt, is hij naar ’t Duveltje gestapt en vandaar hebben ze gebeld.’ Hij wuifde opnieuw achter zich. ‘Ik zag het direct. Ik had net jullie telexbericht gelezen. Het signalement klopt exact.’

De Cock knikte begrijpend. ‘Heb je de meute[1] gewaarschuwd?’‘Ja, direct. Via de wachtcommandant. Maar ik heb nog niemand gezien. Jullie zijn de eersten.’

De oude rechercheur ging aan de diender voorbij. Vledder volgde in zijn kielzog.

Midden in de poort, in het vage schijnsel van een met gaas beschermde lamp, lag de dode op zijn buik. Zijn gezicht was gedraaid naar een donkergroene deur, waarin een luik met zware tralies. Tussen de schouderbladen van de man stak een dolk van een vreemd model, die tot aan het heft in het lichaam was geduwd. Een onregelmatige kring donkerrood bloed markeerde de plek. De Cock knielde bij het hoofd van de dode neer. Slierten lang, blond, golvend haar hingen over de lichtblauwe ogen, die wijd waren opengesperd. De grijze speurder schoof het haar iets opzij. Het gezicht, vond hij, had markante trekken. Vooral de brede, wilskrachtige kin domineerde. Hij drukte de rug van zijn hand tegen de wang van de dode. De jonge diender had gelijk. Het lichaam was al sterk afgekoeld. De Cock vroeg zich af hoe lang het lijk daar al lag. Het proces van afkoeling, zo wist hij, vergde geruime tijd.

Hij boog zich iets voorover en richtte zijn aandacht op de dolk. In zijn lange loopbaan als rechercheur was De Cock zo’n vreemd model dolk nog nooit tegengekomen. En hij kende toch vele varianten. Vledder knielde bij hem neer.

‘Een raar ding.’

De grijze speurder knikte. ‘Als dokter Rusteloos dat wapen morgen bij de sectie uit het lichaam verwijdert, vraag hem dan of hij er voorzichtig mee wil omgaan. Het is een exclusief model.’‘Zouden er nog vingerafdrukken op zitten?’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht. ‘Ik verwacht het niet.’ Hij kwam overeind. ‘Ik heb het idee dat deze moord goed is voorbereid… en niet hier in de poort is gepleegd.’

Ook Vledder kwam omhoog.

‘Niet hier gepleegd?’ herhaalde hij. De Cock schudde zijn hoofd.

‘Er mogen ’s avonds vrijwel geen mensen door de Muiderpoort lopen, maar op de dag is dat anders.’ Hij wees omhoog naar een grote koperen plaat boven de donkergroene deur.

‘Internationaal Belastingdocumentatie Bureau,’ las Vledder hardop. ‘Bureau International de Documentation Fiscale. International Bureau of Fiscal Documentation. Internationales Steuerdocumentationsbüro.’

De Cock glimlachte.

‘Je talenkennis is nog perfect.’

Vledder wees naar de deur.

‘Hier werken mensen?’

De Cock knikte.

‘Ambtenaren van de belastingdienst. Tientallen.’ Hij schoof de mouw van zijn colbert iets terug en keek op zijn horloge. ‘Het is nu bijna halfelf. Als het lijk hier al lag toen…’ Hij maakte zijn zin niet af. Bij de ingang van de Muiderpoort verscheen dokter Den Koninghe. Achter hem de broeders van de Geneeskundige Dienst met hun brancard. Ze torenden hoog boven de kleine lijkschouwer uit, onaandoenlijk, als paladijnen van de dood.

De Cock liep op Den Koninghe toe en schudde hem hartelijk de hand. Hij had een zwak voor de excentrieke dokter met zijn ouderwetse grijze slobkousen onder een deftige streepjesbroek, zijn stemmig jacquet en zijn verfomfaaide groen uitgeslagen garibaldihoed.

‘Hoe maakt u het?’ vroeg hij belangstellend.

Dokter Den Koninghe keek hem door zijn brillenglazen even aan. ‘Met mij… met mij gaat het goed.’ Hij wees naar de dode bij de donkergroene deur. ‘Met hem… met hem niet zo best meer.’ Het klonk bijna spottend. Met krakende knieën hurkte hij bij het lijk neer. Even blikte hij in het gezicht van de dode en bekeek de pupillen. Daarna drukte hij voorzichtig met duim en wijsvinger de beide oogleden toe. Het was een teder, bijna devoot gebaar.

Het onderzoek van dokter Den Koninghe duurde langer dan De Cock van hem gewend was. Hij bekeek de dolk en voelde aan de kaak en aan de benen. Pas na een tijdje kwam de oude lijkschouwer overeind, nam zijn bril af, pakte zijn witte pochet uit het borstzakje van zijn jacquet en poetste zijn glazen schoon. ‘Hij is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘Dat begreep ik,’ reageerde hij simpel.

De dokter wees in de richting van de dode.

‘Zes uur. Zeker. Misschien nog wel langer. De lijkstijfheid is algemeen.’

Hij zette met precieze bewegingen zijn bril weer op en plooide zijn pochet terug in de borstzak van zijn jacquet. Voor hij wegliep, strekte hij zijn wijsvinger naar de dolk in de rug van de man.

‘Ik heb zo’n dolk wel eens meer gezien.’

De Cock keek hem hoopvol aan.

‘Waar?’

De lijkschouwer zwaaide tot afscheid. ‘In een museum.’ De Cock liep hem na, maar werd in zijn gang gestuit door de dactyloscoop Ben Kreuger en de fotograaf Bram van Wielingen, die elk met een aluminium koffertje in de hand de Muiderpoort binnen stoven. Bram van Wielingen pakte de oude rechercheur bij zijn arm.

‘Zeg gauw wat voor plaatjes je hebben wilt,’ riep hij gehaast. ‘Ik heb weinig tijd.’

De Cock keek hem spottend aan.

‘Je moet zeker naar een feestje?’

Bram van Wielingen grijnsde.

‘Hoe raad je het? Zwiep ze d’r uit… onze visclub, bestaat vijfentwintig jaar.’ Hij zette zijn aluminium koffertje op de straat, opende het deksel en begon een flitslicht op zijn Hasselblad te monteren. Even keek hij steels omhoog. ‘Voor een totaalbeeld van de Muiderpoort kun je wel een ansichtkaart kopen.’ De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niks. Dat totaalbeeld maak jij. Desnoods morgen bij daglicht.’ Hij wendde zich tot Ben Kreuger. ‘Ik heb jou hier feitelijk niet nodig. Er is hier in de poort niets te kwasten.’ Hij zweeg even. ‘Ik had wel graag dat je morgen met Vledder meeging naar het mortuarium.’ Hij wees naar de rug van de dode. ‘Misschien zit er iets op die dolk. Verder wil ik ook zijn vingertjes.’‘Weet je nog niet wie hij is?’

De Cock knikte traag. ‘Ene Siegfried van Xanten. Een vrouw heeft vanavond bij mij aan de Warmoesstraat zijn vermissing gemeld. Ik heb ook genoeg mogelijkheden voor een herkenning. Maar sinds kort ben ik erg voorzichtig geworden met de identificatie van vermoorde lieden.’[2]

Ben Kreuger gebaarde naar Van Wielingen. ‘Ik wacht tot Bram klaar is, dan rijd ik hem even naar zijn vrienden van de visclub.’ De jonge diender liep op De Cock toe. Zijn uniformpet stond weer recht op zijn hoofd.

‘Hebt u mij nog nodig?’ vroeg hij beleefd.

De oude rechercheur schudde glimlachend zijn hoofd. ‘Bedankt voor je hulp. En rapporteer dit geval wel even bij je wachtcommandant… compleet met de naam en het adres van die oude baas met zijn hond. Misschien dat het nodig is dat ik nog eens een praatje met hem maak.’

‘Het komt in orde.’ De jonge diender tikte joviaal tegen de klep van zijn pet, maakte rechtsomkeer en verdween.

Zoals te verwachten was Bram van Wielingen snel klaar. Hij flitste een paar maal in het dode gezicht en maakte detailopnamen van de dolk. Daarna demonteerde hij het flitslicht en borg de toestellen in zijn aluminium koffertje. Hij klapte het dicht en zwaaide naar De Cock. ‘Morgenmiddag… vroeg genoeg?’ De oude rechercheur tuitte zijn lippen en knikte. ‘Maar dan wel met een fraaie totaalopname. Ansichtkaarten koop ik niet.’ Zoet grijnzend stapte de fotograaf met Ben Kreuger weg. De Cock wenkte de broeders van de Geneeskundige Dienst naderbij. Ze legden de dode op zijn buik op de brancard. Alleen de canvasklap bij de benen sjorden ze met riemen vast. Met de brancard zachtjes wiegend in hun handen droegen ze het lijk naar de ambulancewagen. De grijze speurder keek hen na. Een vreemd gevoel maakte zich van hem meester. Het gehele beeld deed wat macaber aan. Met de dolk als stok vormde het laken een minuscuul tentje op de rug van de dode.

Pas toen de broeders de deuren van de ambulancewagen hadden dichtgeklapt, wegreden en de rode achterlichten langzaam in de avondnevel oplosten, draaide hij zich om en liep met kwieke pas naar Vledder.

‘Ons telexbericht was maar een kort bestaan beschoren. Je kunt het alweer intrekken.’

‘Vanavond nog?’

‘Morgen kan ook.’ De jonge rechercheur stootte hem aan. ‘Toen de meute kwam was je net bezig mij uit te leggen waarom naar jouw mening Siegfried van Xanten niet in de Muiderpoort werd vermoord.’

De Cock knikte nadenkend.

‘Ik wist op dat moment nog niet dat dokter Den Koninghe kort daarna zou zeggen dat het slachtoffer al zeker zes uur dood was. Ik constateerde alleen dat het lichaam al sterk was afgekoeld. Zelfs bij extreem lage temperaturen vergt dat proces vele uren. Plaats je het moment van overlijden enkele uren terug, dan nader je al dicht de tijd dat de nijvere ambtenaren van de belastingdienst na beëindiging van hun dagtaak de Muiderpoort verlaten. Als die een dode of stervende Siegfried van Xanten hadden aangetroffen, dan hadden zij zeker alarm geslagen.’ Vledder staarde peinzend voor zich uit.

‘Waarom de Muiderpoort? Ik bedoel, als iemand zich van het lijk wilde ontdoen, dan zijn er toch tal van andere plaatsen te bedenken.’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik weet niet waarom die plek is gekozen.’ Hij maakte een wrevelig gebaartje. ‘Ik vind de hele zaak erg raadselachtig. Er kleven zulke vreemde kanten aan… een beeldschone vrouw, die dreigt een eerbiedwaardig oudheidkundig genootschap verantwoordelijk te stellen voor het verdwijnen van een man met wie zij zegt geen enkele emotionele binding te hebben…. een op die dreiging ijlings toesnellende directeur van dat genootschap, die zich Koning der Klokbekers noemt, en een dode Siegfried van Xanten met een raar model dolk tussen zijn schouderbladen.’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Met zulke zaken worden wij opgezadeld.’

Vledder zuchtte. ‘Laten we naar huis gaan,’ sprak hij loom. ‘Morgen zien we wel verder.’

De Cock knikte.

‘We zullen er toch achter moeten komen waar Siegfried van Xanten werkelijk werd vermoord.’

Vledder grijnsde. ‘En door wie.’

De beide rechercheurs slenterden van de Muiderpoort terug naar hun oude Volkswagen. Voor hij instapte blikte De Cock omhoog naar het verlichte uithangbord van café’t Duveltje. De naam wekte plotseling associaties bij hem op. Hij keek naar zijn jonge collega.

‘Zou hij in de hemel zijn?’

Vledder reageerde verrast. ‘Die… eh, die Siegfried van Xanten?’ De Cock knikte.

‘Die vraag dringt zich ineens bij mij op.’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘In het Walhalla.’

‘In het Walhalla? Waarom het Walhalla?’

Vledder trok zijn schouders op. ‘Dat weet ik niet,’ sprak hij wat onwillig. ‘Onze hemel vind ik niet zo geschikt. Hij lijkt mij meer een man voor de eeuwige jachtvelden.’

De Cock lachte niet.

5

Na een paar sombere regendagen scheen er een vriendelijk koesterend zonnetje. Het grauw was uit de hemel verdwenen. De vlaggen op de steigers van de rondvaartboten wapperden vrolijk in een strakblauwe lucht. De schoongemaakte beurs van Berlage schitterde in al zijn pracht. Ook het markante gebouw van De Bijenkorf flirtte met het zonlicht.

Met zijn hoed nonchalant achter op zijn hoofd, de handen diep in de zakken van zijn regenjas gestoken, slenterde De Cock over het brede trottoir van het Damrak. Hij blikte geïnteresseerd om zich heen. Het aantal meisjes en vrouwen dat zijn ogen streelde, leek verdubbeld. Ze hadden hun verhullende regenkleding weer verruild voor modieuze toiletjes, waarin hun sierlijke rondingen niet langer aan het oog werden onttrokken. Het gaf aan het hart van de oude speurder een blijde tinteling.

Hij hield van de mensen, van het leven. En het was een trieste speling van het lot dat juist hij in een beroep was geduikeld, dat hem voortdurend met de negatieve zijde van het leven in aanraking bracht: hebzucht, haat, achterdocht, wraak… hartstochtelijke impulsen tot vernietiging… tot moord.

Het beeld van gisteravond, van het lijk in de oude Muiderpoort kwam terug in zijn gedachten, de donkergroene deur met tralies, het vage gele schijnsel van de met gaas beschermde lamp, de vreemde dolk tussen de schouderbladen. Wat was de drijfveer geweest? Wie had zo vurig de vroegtijdige dood van Siegfried van Xanten gewild dat hij zijn geweten met een moord belastte? Of bezat de dader geen belastbaar geweten? Hij liet zijn gedachtemolen even rusten. Aan de overkant werden ladingen toeristen bij de rondvaartboten gelost. Come and see Amsterdam. Waarom niet? Amsterdam was een mooie stad. En dat niet alleen als de zon scheen, maar zelfs als het regende. Een vrouw zo fraai gevormd, dat zij de oude Rubens verheugd naar het palet had doen grijpen, trok heupwiegend aan De Cock voorbij. De oude speurder keek haar na, secondenlang, toen stak hij het Damrak over en sjokte naar de Warmoesstraat. Het was kwart over negen.

Toen De Cock de grote recherchekamer binnenstapte, trof hij Vledder al achter zijn bureau. De rappe vingers van de jonge rechercheur dansten razendsnel over het toetsenbord van zijn elektronische schrijfmachine.

De Cock hing zijn regenjas en hoedje aan de kapstok en ging naast zijn jonge collega staan.

‘IJverig,’ stelde hij laconiek vast.

Vledder liet zijn vingers rusten, blikte op zijn horloge en keek op. ‘Je bent laat. Ik was hier vanmorgen al om acht uur.’‘Waarom?’

De jonge rechercheur zwaaide naar zijn schrijfmachine. ‘Van die moord van gisteravond staat nog geen letter op papier.’ De Cock trok wat nonchalant zijn schouders op.

‘Dat heeft toch geen haast. Wat weten we? Er is nog nauwelijks iets te verbaliseren.’

Vledder staarde voor zich uit.

‘De commissaris wil een rapport,’ sprak hij toonloos. ‘Met spoed.’

De Cock slikte van verbazing.

‘Een rapport?’

De jonge rechercheur knikte.

‘Ik was vanmorgen wat eerder naar de Warmoesstraat gegaan om dat telexbericht van Siegfried van Xanten te laten vervallen. Ik zat nog beneden achter het telexapparaat toen hij plotseling aan de balie opdook.’

‘Buitendam?’

Vledder knikte opnieuw.

‘Toen hij mij in het oog kreeg, beduidde hij mij dat ik hem moest volgen. Hij deed nogal geheimzinnig. Toen we buiten het gehoor van de wachtcommandant waren, zei hij dat hij onmiddellijk een uitgebreid rapport wilde hebben over de moord in de Muiderpoort.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Hoe weet hij van die moord? Er is alleen maar een mutatie van die jonge diender. En die kan hij onmogelijk al hebben gelezen.’

Vledder maakte een vaag gebaartje.

‘Zoals ik al zei, hij deed nogal geheimzinnig. Het schijnt dat iemand van het oudheidkundig genootschap hem gisteravond laat nog heeft gebeld.’

‘Heeft hij dat gezegd?’

Het gezicht van de jonge rechercheur kreeg een domme expressie. ‘Dat… eh, dat meende ik uit zijn woorden op te maken. Hij… eh, hij sprak over een oudheidkundig genootschap.’ De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat kan niet,’ riep hij bijna opgewonden. ‘Toen die Gunther Worms bij ons wegging, was het lijk nog niet gevonden… was er over de moord nog niets bekend.’

‘Officieel.’

De Cock blikte op zijn jonge collega neer.

‘Je bedoelt dat… onofficieel… anderen al van de moord op de hoogte waren?’

‘Precies… de moordenaar… bijvoorbeeld.’

De Cock grijnsde.

‘En die belt een commissaris van politie?’

In zijn stem trilde ongeloof.

Vledder zuchtte diep.

‘Ik weet het niet,’ sprak hij berustend. Hij richtte zijn aandacht weer op zijn rapport. ‘Als je het per se wilt weten… vraag het hem zelf.’

‘Buitendam?’

‘Ja.’

De Cock knikte. Zijn gezicht stond strak.

‘Dat,’ sprak hij bitter, ‘is het eerste verstandige woord dat ik vandaag van je hoor.’ Hij draaide zich om en dreunde de recherchekamer uit. Vledder keek hem met gemengde gevoelens na.

Commissaris Buitendam, de lange statige chef van het politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand naar de stoel voor zijn bureau.

‘Ga zitten, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd. ‘Je komt werkelijk als geroepen. Ik was net van plan om jou te vragen bij me te komen.’

‘Dan wordt u op uw wenken bediend.’

Buitendam glimlachte.

‘Ga zitten,’ herhaalde hij.

Rechercheur De Cock nam wat onwillig plaats. Het liefst bleef hij tijdens een onderhoud met Buitendam staan. Dan voelde hij zich sterker. Hij had geen hekel aan zijn commissaris, dat niet, maar hij bezag hem toch altijd met enige argwaan.

Zolang de politiechef de zaken ongemoeid liet, waren er geen spanningen. De botsingen ontstonden wanneer de commissaris meende dat het gedrag van De Cock enige correctie behoefde. Pas dan werd de oude rechercheur opstandig en onhandelbaar en soms zelfs onredelijk. De volle vrijheid om bij het rechercheren naar eigen inzicht te handelen, was hem dierbaar. Elke beknotting van die vrijheid beschouwde hij als een aantasting van zijn persoon, een smet op zijn kundigheid als speurder. De Cock keek naar hem op.

‘U wilde mij spreken?’

‘Juist.’

‘Waarover?’

Commissaris Buitendam glimlachte beminnelijk.

‘Over een oudheidkundig genootschap.’

De grijze speurder veinsde verbazing.

‘Welk oudheidkundig genootschap?’ vroeg hij overbodig. ‘De Klokbekers.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘Wat is daarmee?’

Commissaris Buitendam verschoof iets in zijn zetel. ‘Ik wil je duidelijk maken,’ sprak hij plechtig, ‘dat de leden van de Klokbekers een oudheidkundig genootschap vormen, dat veel heeft bijgedragen tot het verwerven van inzicht en kennis omtrent de oudste bewoners van deze lage landen en dat zij zich beijveren om de nobele waarden, die destijds opgeld deden in onze huidige maatschappij terug te voeren.’ Hij schraapte een paar maal zijn keel. ‘En dat het genootschap zeker niets van doen heeft met zaken, die ons… politiemensen… doorgaans belangrijk voorkomen.’

De Cock keek hem wat schuins aan.

‘Zoals?’

Buitendam trok zijn gezicht strak.

‘Moord.’

De Cock grinnikte.

‘U wilt mij doen geloven,’ vroeg hij met hoorbare verbazing in zijn stem, ‘dat geen enkel lid van dat genootschap tot een moord in staat is?’

Commissaris Buitendam zwaaide wild met beide armen. ‘In staat… in staat,’ riep hij geagiteerd. ‘Het zijn gewoon mensen die zoiets niet doen. Respectabele lieden… trouw aan het gezag… aan de wetten van onze samenleving. Een moord, zoals op die Siegfried van Xanten, is in hun kringen eenvoudig ondenkbaar.’ De Cock snoof.

‘Naïef.’

Op de wangen van de commissaris verschenen roze blosjes. Hij acteerde alsof het woord ‘naïef’ niet tot hem was doorgedrongen. ‘Ik wil,’ sprak hij nadrukkelijk, ‘dat je eerst met mij overlegt voordat je een lid van het genootschap inzake die moord benadert.’ De Cock negeerde de opmerking.

‘Hoe wist u van die moord?’ vroeg hij streng.

‘Iemand belde mij op.’

‘Wanneer?’

‘Gisteravond.’

‘Hoe laat?’

‘Tegen elf uur.’

‘Wie… wie belde u?’

Buitendam kwam met een ruk uit zijn zetel overeind. ‘De Cock,’ riep hij bestraffend, ‘je kunt mij geen verhoor afnemen.’

De grijze speurder keek hem onbewogen aan.

‘Wie belde u?’ herhaalde hij strak.

Commissaris Buitendam trok zijn kin omhoog.

‘De Cock, ik vind je gedrag onbehoorlijk. Ik weiger op die vraag antwoord te geven.’

De grijze speurder stond op. Stram, wat wijdbeens, bleef hij voor zijn chef staan. Zijn gezicht had een milde uitstraling. ‘Tegen elf uur… toen u werd gebeld… stonden Vledder en ik nog bij het lijk van Siegfried van Xanten in de Muiderpoort. Er was toen nog niets gerapporteerd, nog niets gemuteerd. Voor nietingewijden was de heer Van Xanten nog in leven. De man of de vrouw die u inlichtte, had dus al voorkennis. Van die voorkennis kende ik, als opsporingsambtenaar, graag de redenen van wetenschap.’ Hij zweeg even voor het effect. ‘En redenen van wetenschap… zo dient ook een commissaris van politie te weten… vormen nog steeds de basis van een bewijsvoering.’ Het klonk vriendelijk, nadrukkelijk en een tikkeltje spottend. Het bleke gezicht van Buitendam kleurde dieprood. Een zenuwtrek zwiepte langs zijn scherpe kaken. Zijn lippen trilden. Met gestrekte arm wees hij naar de deur.

‘Eruit!’

De Cock ging.

Vledder keek de grijze speurder onderzoekend aan. ‘Was het weer zover?’

De Cock knikte met een droevig gezicht.

‘Hij joeg mij weer zijn kamer af.’

Vledder grinnikte.

‘Dat verbaast me niets. Ik verwachtte het. Ik zag het al aan de manier waarop je naar hem toestapte. Je dreunde rechtstreeks op een confrontatie af.’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik was mij dat echt niet bewust. Ik kreeg de pest in toen hij pertinent weigerde mij de naam te noemen van de man of vrouw die hem gisteravond had gebeld.’

‘Heb je hem dat netjes gevraagd?’

‘Wat heet netjes? Hij ging dwarsliggen toen ik hem een soort verhoor afnam.’

Vledder lachte vrijuit.

‘Dat kun je toch niet maken? Buitendam is commissaris… hoofd van dit bureau… jouw chef.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die mij geen redenen van wetenschap mag onthouden. Zeker niet in geval van moord.’ Hij zweeg even. ‘En hij moet ook niet denken dat hij mij kan programmeren.’

‘Programmeren?’

De Cock knikte.

‘Hij wilde dat ik bij voorbaat alle leden van het genootschap als mogelijke dader van de moord op Siegfried van Xanten uitsluit.’

Vledder reageerde verrast.

‘Dat kan toch niet?’

Het gezicht van De Cock verstarde.

‘Precies. Dat kan niet.’ Hij trok een denkrimpel in zijn voorhoofd en veranderde van onderwerp. ‘Hoe laat is er sectie?’ Vledder keek op zijn horloge.

‘Straks om elf uur. Ik heb dan nog even tijd om dit rapport af te maken.’

‘Heb je een afspraak met Ben Kreuger?’

‘Ik rijd voor ik naar Westgaarde ga eerst langs het hoofdbureau en pik hem op bij de tohd.[3]

De Cock knikte begrijpend.

‘En denk je aan de dolk?’

Vledder glimlachte.

‘Maak je geen zorgen,’ sprak hij geruststellend. ‘Ik denk aan alles.’

De Cock slenterde naar de kapstok en wurmde zich in zijn regenjas. Vledder kwam achter zijn bureau vandaan en liep hem na. Nieuwsgierig.

‘Wat ga jij doen?’

De grijze speurder zette nadenkend zijn oude hoedje op. ‘Een vrouw… een vrouw condoleren met de gewelddadige dood van de man… over wie zij haar zorgen uitstrekte.’

6

Vanuit de Binnen Bantammerstraat met haar vele intieme Chinese restaurantjes sjokte De Cock naar de Oude Waal en bezag de vele vreemdsoortige woonboten in de Eilandsgracht. Op het dek van een oude zolderschuit lag een aantrekkelijke jonge vrouw spiernaakt te zonnen. De Cock keek ernaar tot zijn puriteinse ziel hem dwong zijn hoofd af te wenden.

Met duim en wijsvinger plukte hij een notitieblaadje uit het borstzakje van zijn Harris-tweed colbert en zag dat hij in de buurt van de Montelbaanstraat moest zijn. Voor een lieflijk grachtenpand met een hardstenen stoep en een sierlijke halsgevel bleef hij staan en keek omhoog. In een van de spionnetjes ontwaarde hij een gezicht dat hij kende.

De Cock nam de vijf uitgesleten treden naar het bordes. Naast de toegangsdeur was een zwart plastic naamplaatje met in wit verzonken Adelheid van Kleef. Nog voor hij had aangebeld, klikte het slot en schoof de deur op een kier. De oude rechercheur deed hem verder open en drukte zijn negentig kilo moeizaam langs een smalle trap omhoog. Het hout kraakte onder zijn voeten. Ze stond op het portaal van de eerste etage. Wat uitdagend, haar armen gekruist voor de borst.

‘Ik zag u komen,’ sprak ze.

De Cock reageerde niet direct. Zijn hijgende ademhaling liet dat niet toe. Toen zijn bonkend hart het ritme had hervonden, glimlachte hij. ‘Via het spionnetje.’

Adelheid van Kleef trok haar kin iets op.

‘Wat komt u doen?’ Haar toon was hooghartig. ‘Mij vertellen dat u te laat was, dat u de voltrekking van het vonnis over Siegfried van Xanten niet hebt kunnen voorkomen?’

De Cock keek haar aan. Opnieuw onderging hij de betovering van haar bijna mystieke schoonheid. Zelfs in het schaarse licht dat tot het portaal doordrong, glansden haar lange goudblonde haren.

De oude rechercheur wuifde naar de halfopenstaande woningdeur. ‘Zullen we het onderhoud binnen voortzetten?’ Zonder te antwoorden draaide Adelheid van Kleef zich om en stapte de woonkamer in. De Cock volgde haar en deed de deur achter zich dicht. Daarna keek hij rond. Het vertrek was sfeervol ingericht met centraal een monumentale doorrookte schouw en fraaie gobelins aan de muren. Om een zware ronde eiken tafel stonden in een ster vijf diepe leren fauteuils.

Adelheid van Kleef liet zich in een van de fauteuils zakken en beduidde De Cock dat hij tegenover haar kon plaats nemen. De grijze speurder ging zitten en legde zijn hoedje naast zich op de donker gebeitste houten vloer.

Adelheid van Kleef leunde achterover. In haar blauwe ogen straalde strijdlust.

‘Is Siegfried al gevonnist?’ Ze zwaaide met haar beide armen. ‘Is het vonnis al voltrokken?’

De Cock aarzelde.

‘Ik wil dat woord liever niet gebruiken,’ sprak hij ontwijkend. ‘Het past zo slecht in mijn denkgedrag. Vonnissen ontstaan naar mijn gevoel in de raadkamer van een rechtbank en niet in de boezem van een of ander oudheidkundig genootschap.’ Adelheid van Kleef wuifde zijn opmerking weg.

‘Is hij dood?’

De Cock liet zijn kin op zijn borst zakken. Het was een gebaar om tijd te winnen. Hij antwoordde niet.

‘Is hij dood?’ herhaalde ze dwingend.

‘Ja.’

‘Vermoord?’

‘Inderdaad.’

‘Hoe?’

De Cock zuchtte. Het snelle tempo van haar vragen beviel de grijze speurder niet. Bovendien liet hij het initiatief bij een onderhoud niet graag aan een ander over. ‘Hebt u… eh, hebt u zelf enig idee op welke wijze dat is gebeurd?’ omzeilde hij. ‘Met een dolk.’

De Cock keek haar onderzoekend aan.

‘Waarom met een dolk?’

‘Dat is traditie.’

‘Bij wie?’

‘Bij de Klokbekers.’

De Cock knikte.

‘U acht werkelijk het oudheidkundig genootschap van de Klokbekers voor de moord op Siegfried van Xanten aansprakelijk?’

‘Absoluut.’

‘Op basis van dat zogeheten vondenis, waarvan u sprak?’‘Exact.’

De Cock boog zich geïnteresseerd naar voren.

‘Wat was de aanleiding daartoe… waarom werd dat vondenis uitgesproken?’

Adelheid van Kleef sloot even haar ogen. De bijna verkrampte starheid verdween. De uitdrukking op haar gezicht werd milder.

‘Ik weet dat niet zo precies,’ sprak ze zacht. ‘Siegfried sprak er niet graag over. Hij heeft mij nooit volledig ingelicht. Het bleef altijd in een waas van geheimzinnigheid. Ik vermoed dat het iets te maken heeft met Hagen… Hagen de Bourgondiër.’ De Cock reageerde verbaasd.

‘Wie is Hagen de Bourgondiër?’

Adelheid van Kleef gebaarde wat hulpeloos.

‘Hagen was zijn vriend… althans Hagen was een man die Siegfried als vriend benaderde. Maar ik betwijfel of hij dat ook werkelijk was.’

‘Is Hagen de Bourgondiër ook lid van dat oudheidkundig genootschap?’

Adelheid van Kleef knikte.

‘Een vooraanstaand lid. Hij was de man die het genootschap ertoe aanzette om dat vondenis over Siegfried van Xanten uit te spreken.’ Ineens versomberde haar gezicht weer. De innemende mildheid verdween, maakte opnieuw plaats voor de verkrampte starheid die haar gezicht ontsierde. Wild, met nauwelijks ingehouden woede, kwam ze uit haar fauteuil omhoog. ‘Het is mijn uitdrukkelijke wens,’ sprak ze fel, ‘dat het lichaam van Siegfried voor de begrafenis wordt opgebaard en dat alle leden van de Klokbekers zijn lijk één voor één zullen benaderen en aanraken… ook Hagen de Bourgondiër.’

De Cock keek haar verbaasd aan.

‘Wat heeft dat voor zin?’

In een theatraal gebaar strekte Adelheid van Kleef haar arm naar hem uit.

‘Dan zal mijn Siegfried… de dode Siegfried… zelf zijn moordenaar aanwijzen.’

Vledder keek De Cock onthutst aan.

‘Dat mens is gek,’ riep hij verbijsterd.

De grijze speurder liet zich in zijn stoel achter zijn bureau zakken. ‘Ik geloof niet,’ sprak hij hoofdschuddend, ‘dat je dat mag zeggen. Adelheid van Kleef is beslist niet geestesziek. Integendeel, volgens mij is ze bijzonder intelligent.’

Vledder spreidde zijn beide handen.

‘Waarom wil dat mens dan zo’n show rond het lijk van Siegfried van Xanten?’

De Cock zwaaide afwerend.

‘Het is geen show, zoals jij dat noemt. Ik begrijp best wat die vrouw wil. Adelheid van Kleef gelooft nog in het oude baarrecht.’

Vledder trok een vies gezicht.

‘Wat is het baarrecht?’

‘Heb je er nog nooit van gehoord?’

‘Nee.’

De Cock ademde diep.

‘In vroegere tijden kende men het zogeheten ordale of godsoordeel, sprak hij docerend. ‘Dat was een gerechtelijke proef om goddelijke tussenkomst te verkrijgen. Men oordeelde dan niet zelf, maar liet het als het ware aan God over om de schuldige aan te wijzen.’

‘Hoe?’

‘Daarvoor kende men diverse proeven, zoals het vuur-, water-, kruis- en tweegevecht-ordale. Als het je interesseert, dan moet je zien dat je in de bibliotheek er iets over te pakken krijgt. Naar mijn mening het meest griezelige godsoordeel was verpakt in het baarrecht of baargericht, in het Duits Bahrprobe. Het werd tot in de late Middeleeuwen als een heus bewijsmiddel in het strafproces toegepast. In het oude Duitse Nibelungenlied, maar ook in Shakespeares drama Koning Richardi i i zijn voorbeelden van het baargericht te vinden.’

Vledder reageerde ongeduldig.

‘Hoe ging dat dan?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘De man of de vrouw die betuigde dat hij of zij ten onrechte van moord of doodslag werd beschuldigd,’ ging hij rustig verder, ‘moest voor de baar treden waarop het lijk van de verslagene lag. Dan moest hij knielend en met zijn rechterhand het lijk aanraken en luid zijn onschuld bezweren. Begon het lijk te bloeden, dan werd hij schuldig geacht en veroordeeld.’

Vledder grinnikte ongelovig.

‘En dat was recht?’

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘Dat was recht. Een ordale… een godsoordeel en gold als afdoend bewijs.’

Vledder slikte iets weg.

‘En Adelheid van Kleef denkt dat het lijk van Siegfried van Xanten zal gaan bloeden als de moordenaar het aanraakt?’‘Dat denkt ze.’

‘Absurd.’

‘Het is maar wat men gelooft en hoe groot die geloofsovertuiging is.’

Vledder boog zich naar voren.

‘Doe je het,’ vroeg hij gespannen, ‘laat je dat baargericht uitvoeren?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Als de leden van het oudheidkundig genootschap daaraan willen meewerken,’ sprak hij gelaten, ‘wat is er dan op tegen?’ Het gezicht van Vledder toonde verwarring.

‘Het… het is,’ stotterde hij, ‘het is ongepast, middeleeuws, heidens.’

De Cock keek hem vragend aan.

‘Heidens? Een godsoordeel?’

Vledder schudde heftig zijn hoofd.

‘Het is niet van deze tijd. Het past niet meer. We leven niet meer in de duistere Middeleeuwen. Dit is de twintigste eeuw, De Cock. De eeuw van de kerncentrales, de computers, de ruimtevaart.’

De oude rechercheur knikte.

‘En van de atoombom.’

Het klonk cynisch.

Vledder kneep zijn lippen opeen.

‘Ook,’ reageerde hij verbeten, ‘ook van de atoombom.’ De Cock schudde langzaam zijn hoofd. Op zijn gezicht kwam een peinzende uitdrukking. ‘De jaren verglijden,’ sprak hij zacht. ‘De eeuwen stapelen zich op. Je hebt gelijk… de tijden veranderen. Maar de mens? Ik denk dat de mens sinds die duistere Middeleeuwen niet zoveel is veranderd… dat die nog steeds wordt beheerst door dezelfde driften, instincten en hartstochten, die hem ook destijds bezielden.’

Vledder snoof.

‘Compleet… met baargericht?’

‘Precies.’

De jonge rechercheur trok een dwarse denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘En wat doe je als het lijk van Siegfried van Xanten werkelijk gaat bloeden?’

‘Niets.’

‘Jij gelooft niet in een godsoordeel?’

De accolades rond de mond van De Cock vergleden in een fijne glimlach.

‘Ik wel, maar ons strafrecht niet.’

Beiden zwegen. Een bloedend lijk van Siegfried van Xanten beheerste hun gedachten.

De Cock drong ze terug.

‘Hoe… eh, hoe was de sectie?’ vroeg hij belangstellend. Voordat Vledder kon antwoorden rinkelde de telefoon. De jonge rechercheur nam de hoorn op en luisterde. Na een paar seconden hield hij zijn hand op het spreekgedeelte en keek naar De Cock op.

‘Beneden aan de balie is iemand die je wil spreken.’‘Wie?’

‘Een man… ene Hagen de Bourgondiër.’

7

‘Hagen de Bourgondiër?’

‘Ja.’

‘Laat hem maar boven komen.’

Vledder gaf het bericht aan de wachtcommandant door en legde de hoorn op het toestel terug.

‘Wie is Hagen de Bourgondiër?’

‘Een lid… een vooraanstaand lid van het oudheidkundig genootschap.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Hoe kom je aan die wijsheid?’

De Cock glimlachte.

‘Volgens Adelheid van Kleef was hij de man die het genootschap ertoe aanzette om het doodvonnis tegen Siegfried van Xanten uit te spreken.’

‘Wat zou hij komen doen?’

‘Geen flauw idee.’

Er werd geklopt en vrijwel onmiddellijk daarna zwaaide de deur van de recherchekamer wijd open. In de deuropening verscheen een boomlange, breedgeschouderde man. Hij droeg een dof zwart wildlederen anorak en een nauwsluitende spijkerbroek in halfhoge laarzen.

Het meest opmerkelijke aan hem waren zijn verwilderde donkere haardos en zijn volle baard, die vrijwel het gehele gezicht bedekte. Met stampende tred liep hij op De Cock af en boog zich iets naar hem toe.

‘U… eh, u bent de rechercheur, die gisteravond onze Gunther Worms te woord heeft gestaan?’

De grijze speurder knikte gelaten.

‘De Cock… met ceeooceekaa.’

De man liet zich op de stoel naast het bureau van de oude rechercheur zakken. ‘Ik ben Hagen,’ opende hij, ‘Hagen de Bourgondiër. Ik ben weliswaar geen koning, maar ik ben ook een man van de Klokbekers.’ Hij nam een kleine adempauze. ‘Ik ben een halfuurtje geleden thuis gebeld door die vrouw.’‘Welke vrouw?’

Hagen de Bourgondiër duimde over zijn schouder.

‘Adelheid, zo heet ze. Adelheid van Kleef. Ze zei mij dat haar Siegfried was vermoord en dat zij de overtuiging was toegedaan dat ik het had gedaan… dat ik voor die moord verantwoordelijk ben.’

De Cock keek hem strak aan.

‘Adelheid van Kleef beschuldigde u?’

Hagen de Bourgondiër knikte.

‘En ik moet u zeggen… ik vind dat hoogst ernstig. Ik weet niet of zij deze beschuldiging ook aan anderen heeft geuit… aan u bijvoorbeeld. Hoe dan ook… ik wil dat ze ermee ophoudt. Anders klaag ik haar aan wegens smaad. Ik voel mij door die aantijging in mijn eer en goede naam aangetast.’

De Cock glimlachte.

‘U bent goed op de hoogte van de wettelijke terminologie,’ sprak hij prijzend.

Hagen de Bourgondiër plukte aan zijn baard.

‘Ik heb voor alle zekerheid eerst contact opgenomen met mijn advocaat en heb hem gevraagd welke mogelijkheden ik had om zo’n beschuldiging te pareren.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Heeft Adelheid van Kleef redenen om u van moord op Siegfried van Xanten te beschuldigen?’

‘Nee.’

De grijze speurder spreidde zijn handen.

‘Wat is dan haar basis… op grond waarvan spreekt zij die beschuldiging uit?’

Hagen de Bourgondiër maakte een hulpeloos gebaar. ‘Ik weet niet wat Siegfried haar heeft verteld. Siegfried en ik waren vroeger vrienden. We trokken veel met elkaar op. Ik was erg bedroefd toen ik van zijn dood hoorde. U begrijpt hoe pijnlijk het voor mij is nu men mij beschuldigt hem te hebben vermoord.’‘Wanneer eindigde die vriendschap?’

‘Toen Adelheid in ons leven kwam.’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Dat begrijp ik niet.’

In de donkere ogen van Hagen de Bourgondiër vonkte even een fel licht.

‘U hebt haar ontmoet?’

‘Ja.’

‘Een prachtige vrouw.’

‘Zeker.’

Hagen de Bourgondiër staarde voor zich uit.

‘Haar ouders hadden een vooruitziende blik. Zij gaven hun dochter een naam die bij haar paste… Adelheid… vrouw van edele gestalte.’ Hij zweeg even en zuchtte diep. ‘Wij werden beiden op haar verliefd. Adelheid koos uiteindelijk voor Siegfried en dat betekende het einde van onze vriendschap.’

‘Waarom?’

Hagen de Bourgondiër maakte een wrevelig gebaar. ‘Wanneer een vrouw, die weet dat je verliefd op haar bent, duidelijk voor een ander kiest… dan ontwaken in een man toch bepaalde gevoelens.’

‘Wraakgevoelens?’

Hagen de Bourgondiër schudde zijn hoofd.

‘Zo mag u ze niet betitelen.’ Hij klopte met zijn vuist op zijn machtige borst. ‘In diesen heil’gen Hallen,’ riep hij pathetisch, ‘kennt man die Rache nicht.’ Hij zweeg opnieuw. Nadenkend. ‘Ik wilde Adelheid van Kleef niet meer zien… niet meer ontmoeten. Met Siegfried had ik nog wel eens contact op de bijeenkomsten van ons oudheidkundig genootschap.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘Waarom zette u het genootschap aan om een vondenis over Siegfried uit te spreken?’

Hagen de Bourgondiër zwaaide afwerend.

‘Laten we daarover zwijgen. Over de doden niets dan goeds.’ De Cock boog zich iets naar hem toe.

‘Het is mijn ernstig streven,’ sprak hij vriendelijk, ‘om de moordenaar van Siegfried van Xanten te ontmaskeren. En als u die moordenaar niet bent… dan hebt u er alle belang bij dat ik in dat streven slaag… dat ik die beschuldiging van Adelheid kan ontzenuwen.’

Hagen de Bourgondiër liet zijn hoofd zakken.

‘Siegfried van Xanten had zich aan diefstal schuldig gemaakt.’ De Cock keek hem verrast aan.

‘Diefstal?’

Hagen de Bourgondiër knikte met een bedroefd gezicht. ‘Het is ons leden van het oudheidkundig genootschap wel eens toegestaan om aan archeologische opgravingen mee te werken. Het is een privilege dat voortvloeit uit de aard van onze belangstelling. Nu hebben unieke archeologische vondsten vaak een hoge economische waarde… een hoge marktwaarde. Het is echter een soort code… een ongeschreven wet, dat men bijzondere archeologische vondsten niet zelf behoudt, maar ter beschikking stelt van musea of van een groep wetenschappers, die uit zo’n vondst belangrijke historische conclusies kunnen trekken.’ De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘En Siegfried van Xanten,’ sprak hij bedachtzaam, ‘had een archeologische vondst voor zichzelf gehouden?’

‘Precies.’

‘Wat was dat?’

‘Een dolk… een bronzen dolk… vermoedelijk uit de vijfde eeuw voor Christus. We kwamen er bij toeval achter door een tip van een kunsthandelaar, aan wie Siegfried de dolk wilde verkopen.’

‘Waarom ging u niet naar de politie?’

‘Dat is in ons genootschap niet gebruikelijk.’

De Cock grijnsde.

‘U straft liever zelf.’

Het klonk honend.

Hagen de Bourgondiër negeerde de spot.

‘In dergelijke gevallen,’ ging hij onverstoorbaar verder, ‘raadplegen wij de sapientes. Dat is een raad van wijze mannen, die op basis van de ewa… gewoonterecht… een vondenis uitspreken.’‘Inzake Siegfried van Xanten… een doodvonnis.’

Hagen de Bourgondiër schonk hem een milde glimlach. ‘U moet niet uitgaan van de letterlijke betekenis van dat woord.’ De Cock veinsde verbazing.

‘Uw… eh, uw koning… Gunther Worms… zei dat ik het zo mocht noemen.’

Hagen de Bourgondiër aarzelde even.

‘Vele oude volkeren,’ sprak hij lerend, ‘kenden de doodstraf niet. Zelfs niet bij moord. Denkt u maar eens aan het bijbelse Kaïn-en-Abel-verhaal. Kaïn krijgt voor het doodslaan van zijn broer Abel geen doodstraf. De straf luidde: verbanning. En dat was voor mensen, die leefden in barre tijden, waarin de beschutting en bescherming van de stam onontbeerlijk was, een straf die vaak zwaarder woog dan het benemen van het leven.’ De Cock knikte begrijpend.

‘Het vondenis over Siegfried van Xanten luidde verbanning.’‘Juist. Voor de leden van het oudheidkundig genootschap bestond Siegfried van Xanten niet meer… was hij gestorven… dood. Dat is vermoedelijk de reden waarom onze koning zei dat u het vondenis ook een doodvonnis mocht noemen.’ De Cock leunde in zijn stoel achterover en liet zijn blik over de gelaatstrekken van de man dwalen. De baard hinderde hem. Hij vroeg zich af wat voor een kin er onder schuilging. Maar de vlot formulerende Hagen de Bourgondiër imponeerde hem wel.

‘En de dolk?’ vroeg hij belangstellend. ‘Wat werd er over de dolk beslist?’

Hagen de Bourgondiër verschoof iets op zijn stoel.

‘Volgens het vondenis van de sapientes moest Siegfried van Xanten de dolk aan onze koning… Gunther Worms overhandigen.’‘Gebeurde dat?’

Hagen de Bourgondiër knikte nadrukkelijk.

‘De dolk zal te zijner tijd worden geschonken aan het oudheidkundig museum in Uffelte.’

Vledder schoof de lade van zijn bureau open, nam daaruit een vreemdsoortige dolk en legde die met een klap voor zich neer. Hagen de Bourgondiër reageerde op het geluid. Hij draaide zich half om en keek. Ineens werden zijn donkere ogen angstig en aan de rand van zijn baard kleurde zijn gezicht rood. ‘De dolk.’ Hij slikte. Zijn adamsappel danste wild op en neer. ‘De bronzen dolk van Uffelte.’ Zijn blik gleed met verbijstering omhoog naar Vledder. ‘Waar… waar,’ stotterde hij, ‘waar komt die vandaan?’

De jonge rechercheur strekte zijn hand naar de dolk. ‘Uit de rug,’ antwoordde hij strak, ‘uit de rug van de dode Siegfried van Xanten.’

Toen Hagen de Bourgondiër was vertrokken, keek De Cock Vledder bewonderend aan.

‘Dat moment was goed gekozen,’ sprak hij prijzend. ‘Een beter ogenblik om de dolk tevoorschijn te halen was niet denkbaar. Ook de presentatie was prima… die korte tik met de dolk op het bureaublad. Hagen de Bourgondiër moest wel in die richting kijken. Ik dacht dat zijn ogen uit de kassen rolden.’

Vledder glunderde om de lof.

‘We hoeven nu geen uitgebreide onderzoeken meer te doen naar de herkomst van de dolk. We weten in één klap waar dat moordwapen vandaan komt.’

‘Uit opgravingen bij Uffelte.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Dat bedoel ik niet. Het blijkt nu dat de bronzen dolk, waarmee Siegfried van Xanten werd vermoord, in het beheer was van de Klokbekers.’

De Cock trok zijn gezicht in een ernstige plooi.

‘Je wilt zeggen dat wij ook zijn moordenaar onder de Klokbekers moeten zoeken.’

Vledder knikte.

‘Dat ligt voor de hand. Het begint er steeds meer op te lijken dat Adelheid van Kleef gelijk krijgt.’

De Cock grinnikte.

‘Zie je hoe voorzichtig je moet zijn met zelfs de vreemdste verhalen?’

Vledder negeerde de opmerking. Hij gebaarde voor zich uit. ‘Het moet voor ons toch mogelijk zijn om uit te vinden welke leden van het oudheidkundig genootschap in het bezit van de dolk konden komen? De kring van verdachten is nu niet zo groot meer. We kunnen onze aandacht gewoon tot de Klokbekers beperken.’

‘En het motief?’

Vledder glimlachte.

‘Die Hagen de Bourgondiër probeert ons nu wel wijs te maken,’ sprak hij wat smalend, ‘dat het uitgebrachte doodvonnis in feite slechts verbanning uit de stam van de Klokbekers betekende, maar wie zegt mij dat een van de leden van het genootschap het vondenis niet letterlijk heeft opgevat.’

De Cock keek naar hem op.

‘En voor de uitvoering zorgdroeg?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Dat bij het voltrekken van het vonnis juist gebruik is gemaakt van de omstreden dolk wijst volgens mij in die richting.’‘A ls symbool?’

Vledder knikte opnieuw.

‘Inderdaad… als symbool,’ sprak hij plechtstatig. ‘Als symbool dat de afvallige Siegfried van Xanten met die bronzen dolk… dat moordwapen… de ewa… de eeuwige rechtsgebruiken van het volk van de Klokbekers had geschonden.’

De Cock schoof zijn onderlip prijzend vooruit.

‘Je bent vandaag uitzonderlijk goed op dreef. Als ik je zo beluister, dan geloof ik dat je al bijna als een volwaardig Klokbekermens denkt.’

Vledder reageerde niet. Op zijn jong gezicht kwam een peinzende uitdrukking.

‘Weet je,’ sprak hij nadenkend, ‘dat wij samen wel eens meer met een genootschap van doen hebben gehad? Het Genootschap van de Broeders en Zusters van de Heilige Zegeningen.’[4] De Cock gniffelde.

‘Die waren allen niet zo braaf.’

De peinzende uitdruk king op het gezicht van Vledder bleef. ‘Het is toch opmerkelijk,’ sprak hij bedachtzaam, ‘dat er in onze moderne tijd steeds meer van dergelijke min of meer sektarische groeperingen ontstaan en dat velen zich ertoe voelen aangetrokken?’ De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik vind dat niet zo opmerkelijk. Er komen steeds meer mensen die onze huidige tijd afwijzen, die de vele dreigingen om ons heen met angst bezien… die menen aanwijzingen te vinden voor een sterk moreel verval en daarom terugverlangen naar oude tijden… naar een verleden waarin begrippen als trouw, eerlijkheid, eerbied en ridderlijkheid nog duidelijke contouren hadden.’

‘Een vlucht?’

De Cock knikte traag.

‘Een vlucht uit het heden.’

‘Naar het verleden.’

‘Precies.’

‘Waar komt de naam Klokbekers vandaan?’

De Cock steunde met zijn ellebogen op zijn bureau. ‘Ik heb gisteravond voor ik naar bed ging nog even in de encyclopedie gekeken. Het intrigeerde me. De Klokbekers schijnen een strijdbaar ruitervolk te zijn geweest, dat zich in het begin van de bronstijd over heel Europa heeft verspreid. De naam Klokbekers danken zij aan het vaatwerk dat zij maakten… klokvormige bekers, die, fijnversierd, aan de doden in hun graf werden meegegeven. Ze hebben ook in ons land gewoond. Op de Veluwe, in Lunteren, heeft men een bijna gave grafheuvel van de Klokbekermensen gevonden.’

De ogen van Vledder lichtten op.

‘Daarom trekken de leden van het genootschap jaarlijks naar Lunteren.’

De Cock schudde bedenkelijk zijn hoofd.

‘Het is alles bijeen toch een raar genootschap. Ze noemen zich Klokbekers, maar de gebruiken die ze hanteren… een raad van oude wijze mannen, de sapientes, die op basis van de ewa een vondenis vellen… is Oudgermaans. Van een rechtsgeding bij de Klokbekermensen is nagenoeg niets bekend.’

De grijze speurder zweeg en zuchtte. ‘Wij, als rechercheurs, kunnen ons een vlucht in het verleden niet veroorloven.’ Hij klonk bijna spijtig. ‘Die bronzen dolk mag dan uit een ver verleden stammen… de moord op Siegfried van Xanten is een hedendaagse moord… ordinair en strafbaar volgens onze huidige wetgeving.’ Hij keek naar Vledder op. ‘Hoe was de sectie?’ De jonge rechercheur tastte naar de binnenzak van zijn colbert en raadpleegde zijn notitieboek.

‘Dokter Rusteloos kwam tot een voorlopige, maar toch hoogst merkwaardige conclusie.’

‘En die is?’

‘Siegfried van Xanten stierf wel aan de gevolgen van de dolksteek… inwendige verbloeding… maar hij was vermoedelijk voordien bedwelmd.’

‘Bedwelmd?’

Vledder knikte.

‘Met een sterk verdovend middel.’

8

‘Hoe kwam dokter Rusteloos tot die conclusie?’

Vledder maakte een lichte schouderbeweging.

‘Dat is mij niet helemaal duidelijk geworden,’ sprak hij wrevelig. ‘Die oude lijkensnijder is zo doof als een kwartel. Je kunt bijna geen woord met hem wisselen. Hij had het over de geur van het bloed en over spierreacties. Ik begreep er niet veel van. Uiteraard zal een toxicologisch onderzoek moeten uitmaken of er inderdaad sprake was van een bedwelming en welk middel er voor die bedwelming is gebruikt.’

De Cock knikte.

‘Bel eens met het gerechtelijk laboratorium in Den Haag en vraag of ze dat toxicologisch onderzoek met enige voorrang willen behandelen.’

Vledder snoof.

‘Het zal weinig helpen. Ze kampen daar ook al met personeelsgebrek.’

‘Probeer het toch maar.’

‘Waarom?’

De Cock drong aan:

‘Ik ben erg benieuwd naar het middel dat is gebruikt. Het kan een belangrijke aanwijzing zijn. Bovendien… als Siegfried van Xanten eerst is bedwelmd en daarna doodgestoken, dan wijst dat duidelijk in de richting van het wettelijke voorbedachte rade. Dan is er sprake van een vooraf geplande moord.’‘Inderdaad.’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Het vreemde is dat buiten dat malle vondenis van het genootschap zich geen enkel bruikbaar motief voor de moord aandient. Waarom moest hij sterven?’ De grijze speurder stond van zijn stoel op en gebaarde naar Vledder. ‘Ga eens na wat Siegfried deed… waarvan hij leefde? Zoek eens uit of zijn moeder nog leeft… waar ze woont? Doe eens navraag naar die dolk… of er inderdaad opgravingen in Uffelte zijn geweest en of daar een dergelijke dolk kan zijn gevonden? Vraag eens aan Hagen de Bourgondiër wanneer hij voor het eerst van die dolk hoorde… en of hij de naam nog kent van de handelaar aan wie Siegfried de dolk te koop aanbood? En doe eens…’

Vledder onderbrak hem afwerend.

‘Wat wil je daar allemaal mee?’

De Cock keek hem verwonderd aan.

‘Een moord oplossen.’

‘En moet ik dat in m’n eentje doen?’

De grijze speurder reageerde verrast.

‘In je eentje?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘In m’n eentje, ja. Je wilt mij allerlei dingen laten doen, maar wat doe jij?’

De Cock glimlachte.

‘Ik ga naar het Alexanderplein.’

‘Wat is daar?’

‘Daar woont Etzel Hunnen.’

‘Wie is Etzel Hunnen?’

De Cock slenterde naar de kapstok.

‘Een oude man met een hond,’ sprak hij zich omdraaiend. ‘Ik ga hem vragen of hij bij de Muiderpoort buiten een dode Siegfried van Xanten die avond ook nog iets anders heeft gezien.’

De oude man schudde langzaam zijn hoofd. Zijn rechterhand reikte beverig naar de kop van een grote ruige hond, die naast hem zat.

‘Nee, nee… alleen die dode Van Xanten.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘U kende hem?’

De oude man knikte.

‘Jazeker. Siegfried van Xanten. Ik ben er nog een beetje kapot van. Het is verschrikkelijk. Ziet u, het zal ons oudheidkundig genootschap geen goed doen.’

De Cock slikte van verbazing.

‘Uw… eh, uw oudheidkundig genootschap?’ herhaalde hij vragend.

Etzel Hunnen knikte opnieuw.

‘Al heel veel jaren. Van de oprichting af. Die Van Xanten was ook bij ons. Ik, persoonlijk, ik vond hem wel een aardige vent. Een vrolijk en opgeruimd type. Begrijpt u, het was een hele schok voor me, toen ik hem dood in de Muiderpoort zag liggen. En dat met die oude antieke dolk in zijn rug.’

De Cock schoof verrast naar voren. ‘Die… eh, die dolk kende u ook?’

De oude man aaide de hond, die op de plotselinge beweging van De Cock waakzaam reageerde.

‘Daar is alles mee begonnen. Hagen de Bourgondiër zei dat Siegfried van Xanten die dolk tijdens opgravingen in Uffelte achterover had gedrukt… gestolen, begrijpt u. Dat mag niet. Ons oudheidkundig genootschap is er voor om de wetenschap te dienen. Dat is ons uitgangspunt. Daar leggen we ook een eed voor af.’

‘Die eed had Siegfried geschonden.’

‘Precies. Die dolk had hij niet zelf mogen houden. Hij is daarvoor ook door onze sapientes gevonnist.’

‘U behoort tot de sapientes?’

Etzel Hunnen schudde lachend zijn hoofd.

‘Dat is niets voor mij. Ik houd niet van dat malle gedoe. Dat hadden we vroeger ook niet. Dat heeft Gunther Worms ingevoerd… samen met die Hagen de Bourgondiër. Die maakten ook van het zaaltje waar wij bijeenkomen een… eh, een soort heiligdom. Die hebben ook de naam Klokbekers voor ons bedacht.’ Hij schudde opnieuw zijn hoofd. ‘Dat klopt helemaal niet. Die Klokbekers waren een heel ander volk. Die kenden zulke gebruiken niet. Maar ja, ik zit al zo lang bij die club en waarom…’

De Cock onderbrak hem.

‘Wat hield dat vonnis over Siegfried in?’

De oude man gebaarde voor zich uit.

‘Siegfried van Xanten werd door onze sapientes dood verklaard. Voor de leden van ons oudheidkundig genootschap bestaat hij dan niet meer. Ze hebben dan ook liever niet dat je nog omgang met zo’n man of vrouw hebt… zelfs niet buiten het genootschap om.’

De Cock bracht zijn beide handen naar voren.

‘Het houdt dus niet in dat zo’n doodverklaarde man of vrouw ook werkelijk wordt omgebracht?’

Etzel Hunnen lachte hartelijk.

‘Wij zijn geen club van moordenaars.’

De Cock keek de oude man strak aan.

‘Maar Siegfried van Xanten werd vermoord.’

Het gezicht van Etzel Hunnen versomberde.

‘Dat is zo. En daar ben ik nu zo bang voor… dat men ons genootschap in opspraak zal brengen. Ik heb daarover gisteravond laat nog de heer Schaaps gebeld en heb hem verteld wat er was gebeurd.’

‘Welke heer Schaaps?’

‘Die kent u toch wel… Meester Schaaps, officier van justitie hier in Amsterdam. Ik ken hem al heel lang. Hij is bijna net zo lang lid van ons oudheidkundig genootschap als ik.’

De Cock kneep even zijn beide ogen dicht. Hij dacht terug aan zijn wat abrupt afgebroken onderhoud met de commissaris die morgen en begreep met grote helderheid waarom Buitendam hem niet had willen vertellen, wie hem over de moord op Van Xanten had ingelicht.

‘Wat zei meester Schaaps?’

‘Hij zei dat hij er persoonlijk voor zou zorgen dat de naam van ons genootschap niet zou worden bezoedeld.’

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘Maar een moord is een moord,’ sprak hij streng. ‘Aan dat gegeven valt niet te tornen. Siegfried van Xanten was lid van uw oudheidkundig genootschap en het wapen waarmee de moord werd gepleegd was door hem aan Gunther Worms overgedragen.’ De oude man staarde nadenkend voor zich uit.

‘Zo luidde het vonnis.’

De Cock zuchtte.

‘Ik vrees toch dat wij de dader van de moord in de boezem van uw genootschap moeten zoeken.’

Etzel Hunnen schudde zijn hoofd.

‘U moet dat vergeten, geloof me. Ik zei u al: wij zijn geen club van moordenaars.’

De Cock maakte een vertwijfeld gebaartje.

‘Dat beweer ik ook niet. Ik neem direct aan dat u lid bent van een eerbiedwaardig genootschap… dat alle leden eerbiedwaardige lieden zijn… met uitzondering van de man of de vrouw die de antieke dolk bewust als moordwapen hanteerde.’ De oude man verstarde plotseling.

‘Hilde,’ lispelde hij, ‘Hilde Brunet.’

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Wie is Hilde Brunet?’

Het gezicht van Etzel Hunnen zag ineens bleek en zijn geaderde rechterhand op de kop van de ruige hond trilde.

‘Hilde Brunet… de vrouw van Gunther Worms… zij bezwoer Siegfried te zullen doden.’

Vledder glunderde.

‘Maar dan is zij toch een redelijke verdachte?’ riep hij enthousiast. ‘Die Hilde Brunet?’

De jonge rechercheur knikte.

‘Het is als het ware een verdachte op een presenteerblaadje. Wat wil je nog meer? Mooier is niet denkbaar. Het moet voor die Hilde Brunet een kleine moeite zijn geweest om aan die dolk te komen. Vermoedelijk lag hij in een of andere bureaulade van haar man voor het grijpen. Ook zal het voor haar geen probleem zijn geweest om Siegfried van Xanten naar een of andere plaats te lokken en iets in een drankje te doen dat ze hem aanbood.’ De Cock kauwde op zijn onderlip.

‘Maar het motief?’

Vledder grijnsde breed.

‘Een bedrogen en verlaten vrouw… vind je dat geen motief?’‘Voor moord?’

De jonge rechercheur schoof een stoel bij het bureau van De Cock en ging er omgekeerd op zitten.

‘Jaloezie… gekrenkte trots… duidelijke motieven. Daarvan zijn voorbeelden genoeg. Bovendien had ze toch gezworen het te zullen doen?’

De Cock knikte traag.

‘Volgens de oude Etzel Hunnen had ze tijdens een bijeenkomst van het genootschap een plechtige eed gezworen, dat ze eens Siegfried van Xanten van het leven zou benemen.’

De grijze speurder trok een bedenkelijk gezicht. ‘Maar juist met zo’n eed… zo’n openlijke aankondiging… heb ik wat moeite. Een moord kondigt men gewoonlijk niet aan. Die bereidt men voor… in het geniep.’

Vledder stak zijn kin vooruit.

‘Toch houd ik het op die Hilde Brunet,’ sprak hij koppig. ‘Als het waar is dat Siegfried van Xanten een verhouding met haar had en die verhouding verbrak om bij Adelheid van Kleef in te kunnen trekken, dan kan ik in dat spanningsveld wel een motief herkennen.

Voeg daarbij de praktische mogelijkheden die Hilde Brunet had… de dolk binnen haar bereik en op basis van oude bindingen de bereidheid, die bij Siegfried van Xanten aanwezig zal zijn geweest om op een uitnodiging van haar in te gaan… maken haar voor mij tot een redelijke verdachte.’

‘En als Siegfried de eed kende, die Hilde Brunet had gezworen… en we mogen, gezien de openlijkheid, aannemen dat hij die eed kende… zou bij hem dan ook de bereidheid aanwezig zijn geweest om zonder meer een uitnodiging van haar te aanvaarden?’

‘Ook.’

De Cock plukte aan zijn neus.

‘Ik heb mijn bedenkingen.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik niet,’ sprak hij star. ‘Ik vermoed dat Siegfried van Xanten die eed van Hilde Brunet niet voldoende ernstig heeft genomen en zonder bedenken naar haar toe is gestapt.’ De jonge rechercheur kwam van zijn stoel omhoog. ‘Wanneer gaan we haar arresteren?’

De Cock keek naar hem op. Op zijn breed gezicht lag geen enkele expressie. Ook zijn antwoord bleef uit.

Vledder spreidde zijn beide handen.

‘Wanneer gaan we haar arresteren?’ herhaalde hij.

De grijze speurder wreef met zijn hand langs zijn nek. ‘Weet je al wat van die antieke dolk?’ vroeg hij ontwijkend.

De jonge rechercheur stapte naar zijn bureau, nam de dolk uit de lade en wierp die met een achteloos gebaar op het bureau van De Cock.

‘Een replica.’

‘Een wat?’

‘Een replica… namaak.’

9

De Cock nam de dolk in zijn hand en bekeek hem aandachtig. ‘Als moordwapen fungeerde hij uitstekend.’

Het klonk wat cynisch.

Vledder knikte.

‘Maar hij stamt niet uit het bronstijdperk.’

De Cock legde de dolk weer neer.

‘Hoe kom je aan die wetenschap… wie zei je, dat het een replica was?’

‘Ik heb het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden gebeld en via dat museum kreeg ik de naam en het adres van een deskundige in Amsterdam… ene heer Van Velzen aan de Weteringschans.’‘En bij die heer ben je geweest?’

Vledder knikte.

‘Een aardige oude baas. Hij leek zelf wel een relikwie uit de oudheid. Hij nam een loep, bekeek de dolk en zei al na een korte inspectie dat het een replica was.’

‘Waar zag hij dat aan?’

Vledder wees naar de dolk.

‘Het schijnt iets te maken te hebben met de metaallegering. Het huidige brons is veelal een legering van koper en tin, terwijl de oude volken in plaats van tin vaak lood gebruikten. Dit was slechts een voorlopige conclusie van de heer Van Velzen. Wilde je absolute zekerheid, dan was een spectraalonderzoek nodig. Er waren volgens hem ook tal van andere aanwijzingen… zoals de gietwijze van het brons… die erop duidt dat dit exemplaar van recente makelij is.’

‘En het origineel?’

‘De heer Van Velzen kende het model. Volgens hem was de dolk van het type, zoals die in de midden-bronstijd… dat is zo rond het jaar vijftienhonderd voor Christus… vooral in NoordWales werd gemaakt.’

De Cock nam de dolk weer ter hand.

‘Dus dit ding,’ beklemtoonde hij, ‘is niet afkomstig van een of andere opgraving. Noch in het Drentse Uffelte, noch waar ook?’

Vledder knikte.

‘Daar kunnen we van uitgaan.’

De Cock staarde naar de dolk.

‘Toch werd in de boezem van het oudheidkundig genootschap,’ memoreerde hij, ‘Siegfried van Xanten ervan beschuldigd deze dolk tijdens opgravingen te hebben ontvreemd. Siegfried werd zelfs voor die diefstal door de sapientes gevonnist.’ De grijze speurder zweeg even en schudde zijn hoofd. ‘Volgens mij klopt er iets niet… als dit niet de echte bronzen dolk uit Uffelte is, maar een replica… dan was de beschuldiging vals.’

Vledder keek hem verward aan.

‘Hoe bedoel je?’

De Cock stak zijn wijsvinger omhoog.

‘Als Siegfried van Xanten tijdens de opgravingen in Uffelte een dolk uit de bronstijd heeft gevonden en voor zichzelf heeft gehouden, dan is dat niet dit exemplaar. De vraag, die opdoemt is natuurlijk: Waar is het origineel? Als Siegfried werd beschuldigd alleen op basis van het in zijn bezit hebben van deze replica… dan was de beschuldiging vals. We mogen toch aannemen dat in de boezem van het eerbiedwaardige oudheidkundig genootschap lieden zijn, zoals de heer Van Velzen, die een replica van een origineel kunnen onderscheiden.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Maar als de beschuldiging vals was… waarom reageerde Siegfried dan niet… waarom kwam hij niet in verweer?’ De Cock trok zijn schouders op.

‘Misschien meende Siegfried dat hij werkelijk een originele dolk uit de bronstijd had gevonden?’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Dan is er tijdens de opgravingen geknoeid.’

De Cock legde de dolk weer voor zich neer. ‘Het is me wel een wespennest waarin we terecht zijn gekomen.’

Vledder strekte zijn arm naar hem uit.

‘Ik heb nog een verrassing voor je.’

De oude rechercheur keek argwanend naar hem op. ‘Een verrassing?’

Vledder knikte.

‘Ben Kreuger belde op. Hij heeft de vingerafdrukken in onze collectie gevonden.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘De vingerafdrukken van Siegfried van Xanten?’

‘Inderdaad.’

De oude rechercheur plukte aan zijn onderlip.

‘Hij is dus in het verleden wel eens met de politie in aanraking geweest?’

‘Zo is het. Siegfried werd op zijn vijftiende jaar door rechercheurs van de kinderpolitie gearresteerd voor diefstal uit musea en kerken. De zaak is destijds, gezien zijn jeugdige leeftijd, door de officier geseponeerd.’

‘Wat roofde hij?’

‘Kunstschatten.’

Ze reden in hun oude gammele politiewagen over de Gooiseweg tussen de betonkolossen van de Bijlmermeer. Groenvoorzieningen langs de weg en nevelen van een traag vallende regen camoufleerden de troosteloze eentonigheid van het omstreden woongebied.

De Cock staarde voor zich uit. De zwiepende ruitenwisser trok zijn aandacht. Plotseling voelde hij een sterke neiging in zich opkomen om zijn hoofd in de cadans van de wisser te laten meedeinen. Om aan die hypnose te ontkomen schoof hij zijn oude hoedje tot over zijn ogen en zakte wat onderuit. Vledder blikte opzij.

‘Weet je waar we moeten zijn in Baarn?’

De Cock knikte.

‘Het is dicht bij het station. Ik heb even de plaatselijke politie gebeld. Die hebben mij haarfijn uitgelegd waar we moeten zijn.’

‘En als Hilde Brunet niet alleen is? Ik bedoel, als ook haar man, Gunther Worms, thuis is… wat dan?’

‘Die is niet thuis.’

Vledder reageerde verrast.

‘Hoe weet je dat?’

‘Ik heb hem door Fred Prins laten ontbieden.’ Hij schoof de rand van zijn hoed tot boven zijn ogen en keek op zijn horloge. ‘Als alles klopt, dan is Gunther Worms nu op weg naar Amsterdam, naar de Warmoesstraat voor een onderhoud met rechercheur Prins.’

Vledder snoof.

‘Wat moet Prins tegen die Worms zeggen? Fred weet niets van deze zaak.’

De Cock plooide zijn lippen in een tuitje.

‘Ik heb hem zoveel mogelijk ingelicht. Fred Prins zal een dringend beroep doen op Gunther Worms. De Koning van de Klokbekers zal ervoor moeten zorgen dat alle leden van het oudheidkundig genootschap naar de aula van de Oosterbegraafplaats in Amsterdam komen om afscheid te nemen van hun voormalige medelid, de op een zo gewelddadige wijze om het leven gebrachte Siegfried van Xanten.’

Vledder liet het stuur van de Volkswagen bijna uit zijn handen glippen. ‘Je… eh, je wilt… je gaat…’ Hij stotterde. ‘Je gaat het toch doen? Je laat alle leden langs het lijk van Siegfried trekken?’‘Zeker.’

‘En de consequenties?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die zijn er niet,’ sprak hij nonchalant. ‘Wat voor consequenties?’ Hij trok gelaten zijn schouders op. ‘Ik zie alleen maar voordelen. Het geeft ons de kostelijke gelegenheid om al die luitjes van het genootschap eens van heel dichtbij te bekijken. We kunnen hun reacties peilen. Een confrontatie met de gevolgen van een gewelddadige dood is toch altijd wat gruwelijk.’‘Verwacht je dat Gunther Worms zijn medewerking zal verlenen?’

De Cock knikte.

‘Hij en Hagen de Bourgondiër hebben bij het oudheidkundig genootschap allerlei Oudgermaanse gebruiken ingevoerd. Zo’n ordale… zo’n oud baargericht zal hem aanspreken.’ Hij zweeg even. Nadenkend. ‘Tenzij…’ Hij maakte zijn zin niet af. Vledder keek hem van terzijde aan.

‘Tenzij… wat?’

Om de mond van De Cock dartelde een grijns. ‘Tenzij hij zelf de moordenaar is.’

Bij de afslag Baarn-Eembrugge reden ze van de snelweg het statige forensendorp binnen. Baarn was nog steeds een voorname en deftige gemeente.

Onmiddellijk na de spoorwegovergang reed Vledder op aanwijzing van De Cock rechts een laan in. De jonge rechercheur keek om zich heen.

‘Is het hier?’

De grijze speurder schudde zijn hoofd.

‘Dit is de Prinses Marielaan. Hier ergens op nummer acht woont een uitgever, met wie ik wel eens wat van doen heb gehad. Wij moeten naar de Prinses Carolinalaan. Dat is een honderd meter verder… links.’

‘Hoor je nog wel eens wat van die uitgever?’

De Cock knikte heftig.

‘Eenmaal in het jaar, meestal in april, stuurt hij mij een aardig presentje.’ Hij grinnikte ondeugend. ‘Voor bewezen diensten.’‘Wat voor diensten?’

De Cock gebaarde achteloos.

‘Ach, ik heb wel eens een paar vreemde misdrijven voor hem opgelost.’

De Prinses Carolinalaan bleek een lieflijke, wat verstilde laan met fraaie oude beuken, waarvan de kruinen tot aan de wolken reikten. Even voorbij een imponerende oprijlaan met grind stopten ze aan de kant van de weg en de beide rechercheurs stapten uit. Half verscholen tussen hoogoprijzende paarse rododendrons lag een kapitale villa met een overhangend dak, waaronder stapels hout voor het haardvuur. Het grove grind knarste onder de voeten van de beide rechercheurs toen ze wat behoedzaam de voordeur naderden.

Vledder wuifde voor zich uit.

‘De Koning van de Klokbekers,’ sprak hij onnodig fluisterend, ‘heeft een koninklijk onderkomen.’

De Cock blikte opzij.

‘Weet je wat Gunther Worms doet? Ik bedoel… buiten dat koningschap?’

‘Nee.’

‘Volgens de Baarnse politieman die ik sprak, is hij antiquair. Gunther Worms handelt in oude kunst en siervoorwerpen.’‘Is daar veel mee te verdienen?’

De Cock wenkte grinnikend naar de kapitale villa.

‘Blijkbaar.’

Voor de zware, bruingelakte toegangsdeur bleven ze staan. Links van de deur, aan de stijl, was een fraai bewerkte koperen knop. De Cock trok er aan, krachtig en met kinderlijk plezier. Het herinnerde hem aan zijn jeugd toen belletje-trekken tot zijn favoriete baldadige activiteiten behoorde. In het inwendige van de villa trilden de ijle klanken van een bel na.

Het duurde enkele minuten, toen werd de zware deur geopend door een jonge vrouw. De Cock schatte haar op voor in de dertig. Ze was van een atletische lichaamsbouw, groot en slank. Wat onmiddellijk opviel waren haar donkerbruine, bijna zwarte ogen in een ovaal gezicht met een matte, olijfkleurige huid. Haar lange haren, in een wrong gevat, glansden kastanjebruin. Ze was van een koele, ingetogen schoonheid, die imponeerde. De Cock nam zijn hoedje af en maakte een lichte buiging. ‘Hilde Brunet?’

In haar donkere ogen vonkte achterdocht.

‘Mevrouw Worms.’

Het klonk hooghartig.

De grijze speurder glimlachte beminnelijk.

‘Mijn naam is De Cock. De Cock met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ‘En dit is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie en doen dienst aan het Amsterdamse politiebureau aan de Warmoesstraat.’

Hilde Brunet trok haar linkerwenkbrauw iets op.

‘Rechercheurs?’

In haar stem trilde verbazing.

De grijze speurder boog opnieuw, hoofs, bijna onderdanig. ‘Wij… eh, wij zijn speciaal uit Amsterdam naar Baarn gekomen omdat wij even met u wilden praten… over de dood van Siegfried van Xanten.’

‘Siegfried?’

De Cock knikte.

‘U hebt van zijn dood vernomen?’

Hilde Brunet ademde diep.

‘Mijn man… mijn man heeft ervan verteld.’ Ze deed de deur verder open. ‘Komt u binnen.’

De beide rechercheurs bleven naast elkaar in de hal staan wachten tot de vrouw de deur had gesloten en volgden haar toen door een lange brede gang. Ongeveer in het midden van de gang gebaarde ze uitnodigend naar een ruim hoog vertrek met zware balken aan de zoldering en een breed uitgebouwde schouw van opeengemetselde granietblokken. Vier monumentale eiken, met bruin leer beklede zetels stonden gegroepeerd om een grote ronde ruwhouten tafel. Het geheel had de entourage, de sfeer van een hoofdverblijfplaats in een middeleeuws kasteel. ‘Gaat u zitten.’

De Cock nam wat onwennig plaats. De zetel was te hoog om zijn oude hoedje op de vloer te leggen. Hij hield het in zijn schoot en wachtte geduldig tot ook Hilde Brunet bezit van haar zetel had genomen.

‘U hebt Siegfried goed gekend?’ opende hij.

Ze antwoordde niet direct. Het was alsof ze de vraag ernstig overdacht. ‘Ik… eh, ik hield van Siegfried.’ Het klonk als een conclusie.

De Cock knikte begrijpend. ‘U had een verhouding met hem?’ Hilde Brunet schudde haar hoofd.

‘Ik wil niet dat u het woord verhouding gebruikt,’ sprak ze bestraffend. ‘Dat heeft naar mijn gevoel zo’n banale nagalm… een herinnering aan iets dat niet fris was… vulgair… onrein.’‘En dat was het niet?’

Hilde Brunet strekte haar rug. ‘Niet van mijn kant.’ Het klonk heftig en emotioneel.

‘Van de kant van Siegfried?’

‘Siegfried heeft mij bedrogen.’

De Cock liet zijn hoofd iets zakken.

‘Hij… eh, hij gaf de voorkeur aan Adelheid van Kleef.’ Hilde Brunet schudde haar hoofd.

‘Adelheid heeft daar niets mee te maken,’ reageerde ze fel. ‘Siegfrieds begeerte naar Adelheid was niet de reden van zijn bedrog.’ De Cock keek haar wat verward aan.

‘Niet?’ vroeg hij ongelovig.

‘Nee.’

‘Wat was dan de reden?’

‘Gunther… zijn belofte aan Gunther Worms.’

De Cock produceerde een nerveus lachje. Hij boog zich ver naar haar toe. De zoete geur van haar parfum prikkelde zijn reukorgaan.

‘Mag ik zeggen,’ vroeg hij voorzichtig, ‘dat ik het niet begrijp?’ Hilde Brunet knikte.

‘Dat mag u,’ sprak ze heftig. ‘En u bent niet de enige die mijn haat jegens Siegfried niet begrijpt. Gelooft u mij, mijn hart treurt omdat iemand mij is voorgeweest.’ Ze kneep haar lippen op elkaar. Haar donkere ogen vonkten. ‘Als Siegfried niet door een ander was gedood… dan had ik het gedaan.’

‘Waarom?’

‘Siegfried… Siegfried van Xanten heeft mij afhankelijk gemaakt van Gunther Worms… de man die ik niet wilde.’

10

De Cock lachte schamper.

‘U wilde Gunther Worms niet als man, maar u bent wel met hem getrouwd en leeft samen met hem onder één dak.’ In zijn stem vibreerde spot en ongeloof.

Hilde Brunet knikte met gesloten ogen.

‘Een vrouw is in haar leven slechts aan één man onderdanig… dat is mijn opvatting… tot hij sterft… tot de dood de definitieve scheiding brengt. Eerst dan mag een vrouw zich weer vrij voelen.’ De theatraal acterende vrouw begon De Cock te irriteren. ‘Hoe kon Siegfried van Xanten u onderdanig maken aan Gunther Worms,’ vroeg hij hoorbaar geprikkeld. ‘U kunt toch zelf over uw lijf en leven beschikken? Welke macht had hij over u?’ Hilde Brunet weifelde even. Ze legde haar handen in haar schoot. ‘Gunther Worms had mij al vele huwelijksaanzoeken gedaan,’ sprak ze loom. ‘Ik sloeg ze af. Ik vond Gunther te oud. Siegfried was in feite de enige man in mijn omgeving die mij aantrok. Toen Siegfried mij vroeg om de nacht met hem door te brengen, stemde ik daarmee in. Ik beschouwde het als een aanzoek en voelde mij blij en gelukkig. We beleefden samen een gezellige avond.’ Ze keek om zich heen. ‘Hier, in dit huis, waar Siegfried mij had uitgenodigd. Voor wij naar bed gingen dronken wij samen nog een paar glazen champagne. Wat er verder is gebeurd, weet ik niet. Ik herinner mij niets meer van die nacht, maar toen ik de volgende morgen wakker werd… lag Gunther Worms naast mij.’ Ze zuchtte diep en het duurde enige tijd voor ze weer verder ging. ‘Ik weet nu zeker dat Siegfried iets in die champagne heeft gedaan, waardoor ik volkomen weerloos werd.’

De Cock kauwde nadenkend op zijn onderlip.

‘Dat… eh, dat was een smerige streek van Siegfried van Xanten,’ sprak hij voorzichtig, ‘maar voor u toch geen directe reden om onmiddellijk met Gunther Worms in het huwelijk te treden?’ Hilde Brunet reageerde heftig. Opnieuw vonkten haar donkere ogen. ‘Ik ken uw moraal niet,’ riep ze fel. ‘Ik weet niet hoe u dit leven beziet… welke waarden u hanteert? Dat is ook uw zaak.’ Haar neusvleugels trilden. ‘Maar het feit dat ik bij Gunther Worms had geslapen, was voor mij de reden om een hernieuwd huwelijksaanzoek van hem te accepteren.’

‘Ondanks het feit dat u van Siegfried hield?’

Hilde Brunet liet haar hoofd iets zakken.

‘Maar Siegfried van Xanten hield niet van mij,’sprak ze droevig. ‘Dat leerde mij die nacht. Overduidelijk. Hij verkocht mijn liefde aan Gunther Worms.’

De Cock gebaarde in haar richting.

‘Gunther Worms moet uw voorkeur voor Siegfried van Xanten hebben gekend.’

Hilde Brunet knikte nauwelijks merkbaar.

‘Die kende hij. Telkens wanneer ik een huwelijksaanzoek van hem afwees, zei ik hem, dat ik het niet kon accepteren omdat ik van Siegfried hield.’

De Cock boog wat naar voren.

‘Van die wetenschap heeft Gunther Worms, naar mijn gevoel, schandelijk misbruik gemaakt.’

Hilde Brunet verschoof iets in haar zetel. Ze trok haar kin omhoog. Haar mond vormde een strakke lijn.

‘Maar het was Siegfried, die mij bedroog.’

‘Daarover was u verbitterd?’

‘Ja, hoogst verbitterd.’

‘En daarom bezwoer u in het heiligdom van het oudheidkundig genootschap de dure eed dat u eens Siegfried voor zijn bedrog zou doden.’

Hilde Brunet keek naar hem op.

‘Dat hebt u gehoord?’

De Cock knikte traag.

‘Al kent u mijn moraal niet,’ sprak hij vriendelijk. ‘Al hanteer ik in mijn leven mogelijk wat minder strakke normen dan u… toch begrijp ik uw verbittering.’

Om de lippen van Hilde Brunet gleed een matte glimlach. Ze balde haar rechterhand tot een vuist en sloeg daarmee op de leuning van haar hoge zetel.

‘Ik had hem gedood… ik had hem gedood op de wijze, zoals hij nu is gedood… een verraderlijke dolk in zijn rug.’

‘U deed het niet?’

Hilde Brunet schudde haar hoofd.

‘Iemand was mij voor.’

Het klonk droevig.

De Cock hield haar gelaatstrekken in zijn blik gevangen. ‘Wie?’

Hilde Brunet trok haar ronde schouders naar achteren en duwde uitdagend haar fraaie buste vooruit.

‘Mijn man… Gunther Worms… hij heeft nooit de gedachte kunnen verdragen dat hij mij slechts door middel van bedrog bedwong en dat Siegfried dat wist.’

Vledder liet het stuur van de oude Volkswagen even los en klapte een paar maal met zijn vlakke hand tegen zijn voorhoofd. ‘Dat is toch te gek,’ riep hij duidelijk geërgerd. ‘Dat is toch geen motief. Gunther Worms deed zelf opgewekt mee aan dat bedrog. Het ligt zelfs voor de hand dat het initiatief van hem is uitgegaan. Na de vele afgewezen huwelijksaanzoeken zal hij Siegfried van Xanten om medewerking hebben gevraagd. Hij kende toch de gevoelens die Hilde Brunet voor Siegfried koesterde. Zonder hulp van Siegfried had hij Hilde Brunet nooit tot vrouw gekregen.’ Hij schudde heftig zijn hoofd. ‘Gunther Worms had geen motief om Siegfried van Xanten te doden… dat motief had Hilde Brunet.’

‘Maar ze heeft het niet gedaan.’

Vledder zwaaide geëmotioneerd.

‘Dat zegt ze. Maar voor mij is dat nog lang niet zeker. Hilde Brunet is een vreemde vrouw… met vreemde ideeën en… let wel… nooit verzwakte gevoelens van haat jegens de man die haar liefde versmaadde en haar op een bepaald schandelijke manier verkwanselde… ik kan het niet anders noemen.’ De Cock glimlachte flauwtjes.

‘Je hebt gelijk… het was een schunnige streek. Toch mogen we Gunther Worms als mogelijke moordenaar niet uitsluiten. Het motief voor de moord op Siegfried van Xanten behoeft niet per se verband te houden met zijn dubieuze rol ten opzichte van Hilde Brunet. Er kunnen nog tal van andere motieven zijn. We weten gewoon nog te weinig van deze zaak.’

Vledder bromde instemmend.

Een tijdlang reden ze zwijgend voort. De Cock zakte weer wat onderuit. Na een paar kilometer kwam hij ineens omhoog. Op zijn gezicht lag een vrolijke uitdrukking.

‘Zeg, voor ik het door al die ellende vergeet, help mij eraan herinneren, dat ik van de week nog even naar de heer Lammers van het Treinenhuis in de Bilderdijkstraat ga.’

‘Waarom?’

‘Van LGB komt een nieuwe loc uit.’

Vledder grinnikte.

‘Speel je nog steeds met treintjes,’ vroeg hij met honende spot. De Cock knikte bedaard.

‘Daar hoef je niet zo laatdunkend over te doen. Het is een fascinerende hobby, die veel parallellen heeft met ons beroep.’ Vledder lachte.

‘Met ons werk als rechercheur?’

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘Ga maar na,’ sprak hij onbewogen, ‘wij hopen als ijverig rechercheur bij onze onderzoeken steeds op het goede spoor te zitten… daarbij verwachten wij dat het spoor dat wij volgen geen dood spoor zal blijken te zijn, maar ons werkelijk naar het verlangde eindstation zal voeren. En onze voortdurende vrees is dat wij op een zijspoor worden gezet.’

Vledder lachte opnieuw.

‘Mensen, mensen,’ brulde hij, ‘dat treintje-spelen heeft je wel te pakken. Volgens mij lijd je aan een complete spoorafwijking.’ De Cock wuifde voor zich uit.

‘Het kan best zijn,’ sprak hij achteloos. ‘Misschien dat jij het verband tussen het leven en het spoor niet zo ziet zitten, maar ik zet de wissel niet om. Zonder te ont-sporen blijf ik mijn afwijking, zoals jij die noemt, koesteren. Voorlopig beleef ik er veel plezier aan.’ Hij blikte opzij en veranderde ineens van toon en onderwerp. ‘Heb jij nog met het gerechtelijk laboratorium in Den Haag gebeld?’‘Over dat toxicologisch onderzoek?’

‘Precies.’

Er kletterden opnieuw regendruppels op de voorruit. Vledder boog zich naar voren en zette de ruitenwissers in beweging. ‘Dit is al de zoveelste zachte winter deze zomer,’ bromde hij. De Cock lachte om de opmerking.

‘Heb je gebeld?’

‘Ja.’

‘Wat zeiden ze?’

‘Er moesten nog een paar chemische reacties worden afgewacht. Pas dan was er een absolute zekerheid. Maar het spul in het lichaam van Siegfried van Xanten was vrijwel zeker scopolamine.’ De Cock zat met een ruk recht overeind.

‘Scopolamine?’ herhaalde hij verrast.

Vledder knikte.

‘Dat zeiden ze… scopolamine. Ze hebben het woord nog voor mij gespeld.’ Hij draaide zich iets naar De Cock toe. ‘Ken jij dat… eh, scopolamine? Heb je er wel eens van gehoord?’ De Cock duwde zijn lippen vooruit.

‘Ik ken het,’ sprak hij kalm. ‘Zeker. Het is een zogeheten alkaloïde… een gif uit planten. Ik weet niet of het nu nog zo is, maar vroeger werd het ook in de geneeskunde wel gebruikt. Scopolamine remt de activiteit van de spieren door een sterke beïnvloeding van het centraal zenuwgestel.’

Vledder keek hem peinzend aan. ‘Dokter Rusteloos zei tijdens de sectie toch ook iets over spierreacties.’

De Cock knikte voor zich uit.

‘Ik denk dat hij iets heeft gezien aan de spieren op de plek waar de dolk het lichaam binnendrong.’

‘Hoe komen ze eraan? Ik bedoel, uit welke planten wordt het gewonnen?’

‘Het komt voort uit de familie van de nachtschade… wetenschappelijk de solanaceeën, zoals de doornappel, ook wel dolkruid of duivelskruid genoemd en de solanum nigrum… de zwarte nachtschade. De bijnamen dolkruid, duivelskruid en zwarte nachtschade… denk maar eens aan zwarte kunst… doen vermoeden dat men al heel lang, vermoedelijk reeds in de vroege Middeleeuwen, de helse werking kende. Het zijn beide uiterst giftige planten, die ook bij ons hier in Nederland in het wild groeien en waarmee men beslist niet mag experimenteren. Dat is levensgevaarlijk.’

‘Zo giftig?’

‘Inderdaad.’

Vledder keek zijn oudere collega bewonderend aan. ‘Hoe weet je dat allemaal?’

De Cock glimlachte gevlijd.

‘Dat is niets bijzonders,’ sprak hij geringschattend. ‘Ik heb mij jaren geleden eens met dat spul… dat scopolamine beziggehouden. In bepaalde staten van Amerika kan een verdachte om zijn getuigenis van onschuld enige kracht bij te zetten, vragen om een scopolaminetest. Zie je dat intrigeerde mij. Daarom heb ik er destijds alles over gelezen wat ik maar te pakken kon krijgen. Ik heb er een heilig ontzag voor plantenvergiften aan overgehouden.’ Vledder maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Scopolaminetest… nooit van gehoord.

De Cock stak zijn wijsvinger omhoog.

‘De stof, die men scopolamine noemt,’ ging hij docerend verder, ‘schijnt vooral dat gedeelte van ons zenuwstelsel aan te tasten… althans tijdelijk buiten werking te stellen… dat de remmingen op onze uitspraken regelt. Begrijp je, onder invloed van dat spul geeft men op vragen die worden gesteld een direct en spontaan antwoord… zonder dat die antwoorden eerst door ons verstand worden gefilterd, omgebogen of verdraaid. Vandaar dat scopolamine ook wel waarheidsserum wordt genoemd.’

Vledder reageerde met verbazing.

‘En dat past men op verdachten toe?’

De Cock knikte.

‘Alleen als de verdachten erom vragen. Het is geen opsporingsmiddel. De politie en justitie mogen het niet gebruiken om tot een bewijsvoering te komen. Dat is niet toegestaan. Maar ontkennende verdachten vragen de test wel aan als een laatste redmiddel om een valse aanklacht te ontzenuwen.’

‘En… eh, dat… eh, dat waarheidsserum is ook op onze Siegfried van Xanten toegepast?’

‘Daar lijkt het op.’

‘Om zijn onschuld te bewijzen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat denk ik niet.’

Met nog één oog op het voortrazende verkeer keek Vledder de oude rechercheur van terzijde onderzoekend aan.

‘Hoe dan?’

‘A ndersom’

Vledder reageerde verward.

‘Hoe… andersom?’

De grijze speurder spreidde zijn beide handen.

‘Niet om zijn onschuld te bewijzen, maar om Siegfried van Xanten iets te laten zeggen dat hij beslist niet kwijt wilde… iets dat hij wilde behouden… dat hij voor geen goud openbaar wilde maken.’

‘Een geheim?’

‘Zoiets.’

Het gezicht van de jonge Vledder straalde.

‘De Cock,’ riep hij vol bewondering, ‘je bent weer geweldig.’

11

De grote aula van de Oosterbegraafplaats vulde zich geleidelijk met deftige heren in donkere kostuums. Enigen van hen waren vergezeld van een eveneens stemmig geklede dame. Schuifelend zochten ze zich een plekje tussen de rijen stoelen. De meeste dames droegen een hoed met een zwarte voile, waardoor hun gelaatstrekken bijna niet waren te onderscheiden. De Cock stond wat achteraf, leunend met zijn rug tegen de eikenhouten lambrisering. Hij zocht naar de gestalte van Adelheid van Kleef, maar kon haar tussen de aanwezigen niet ontdekken.

Vledder, naast hem, boog zich iets naar hem toe.

‘Het schijnt,’ sprak hij zacht, bijna fluisterend, ‘dat vrijwel alle leden van het oudheidkundig genootschap aan de oproep van hun koning gehoor hebben gegeven. De aula loopt aardig vol.’ De Cock knikte.

‘Een opmerkelijke discipline. Ik heb zelfs meester Schaaps voorbij zien trekken.’

‘Onze officier van justitie?’

‘Ja, met zijn vrouw.’

Vledder hinnikte zachtjes.

‘Hij zal toch niet mee doen aan die poppenkast?’

‘Ik denk van wel. Hij en zijn vrouw zijn al jaren lid van het genootschap.’

‘Wie leidt de plechtigheid?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Geen flauw idee. Het plan voor het baargericht is van Adelheid van Kleef. Zij zal wel initiatieven hebben genomen. In hoeverre zij het genootschap daarbij heeft betrokken, weet ik niet.’ Hij trok zijn schouders op. ‘Ik wacht maar rustig af wat er gebeurt.’

Aan de zijde van een statig voortschrijdende Hilde Brunet, stapte Gunther Worms de aula binnen. Hij keek spiedend rond. Toen hij De Cock in het oog kreeg, liep hij bij haar vandaan en stevende op de grijze speurder af. Wild, bijna dreigend. Zijn zilvergrijze haren dansten op het straffe ritme van zijn tred. Pal voor De Cock bleef hij staan. Zijn gezicht zag rood en zijn handen, gestoken in zwarte handschoenen, waren tot vuisten gebald.

‘U was in Baarn,’ siste hij tussen zijn tanden. ‘Bij mijn vrouw… zonder mijn voorkennis… zonder dat ik u daartoe toestemming had gegeven.’

De oude rechercheur keek hem verwonderd aan.

‘Had ik daar uw toestemming voor nodig?’ vroeg hij ongelovig. Gunther Worms knikte.

‘Ik wil niet,’ sprak hij driftig, ‘dat u met haar spreekt zonder mijn aanwezigheid.’

De Cock trok een scheef lachje.

‘Ik leid als rechercheur het onderzoek naar de dood van Siegfried van Xanten… waarom zou ik dan niet entre nous mogen praten met iemand die de vermoorde heel goed heeft gekend?’ Gunther Worms gebaarde heftig.

‘Ik… eh, ik kan dan geen controle uitoefenen.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘U oefent controle uit… over uw vrouw?’ Opnieuw trilde ongeloof in zijn stem.

Het gezicht van Gunther Worms kleurde nog dieper rood. ‘Ik kan haar uitspraken dan niet corrigeren,’ sprak hij bijna wanhopig. ‘Hilde, mijn vrouw, heeft vreemde gedachten… opvattingen. Ik weet niet wat zij u gisteren allemaal heeft verteld, maar als u… als een onverstandig man… haar uitspraken letterlijk neemt, dan bestaat de mogelijkheid dat u een verkeerde indruk krijgt… van mij… en van de andere leden van ons genootschap.’‘En daar bent u bang voor?’

‘Zeker. De dood van ons voormalig lid Siegfried van Xanten doet aan de naam van ons oudheidkundig genootschap toch al geen goed. Daarom heb ik ook toegestemd in dit baargericht. Ik heb alle leden uitdrukkelijk verzocht om bij het ordale aanwezig te zijn. Het zal blijken dat geen enkel lid van ons genootschap iets met de dood van Siegfried van Xanten van doen heeft.’‘Daar bent u zeker van?’

‘Absoluut.’

De Cock wees opzij.

‘De toegangsdeuren van de aula gaan dicht. Als u nog iets met mij wilt bespreken, kom dan vanavond naar ons bureau in de Warmoesstraat.’

Gunther Worms weifelde even. Toen knikte hij vaag en liep bij de grijze speurder vandaan. Hij keek even rond en nam daarna plaats op de voorste rij naast Hilde Brunet. De Cock keek naar de ruggen van die twee. Enige plaatsen verder, ook op de eerste rij, ontwaarde hij de indrukwekkende gestalte van Hagen de Bourgondiër.

In de achterste rij stond een man op… een oude, wat beverige man. Met een vel papier in zijn rechterhand slofte hij naar een opgesteld kathedertje.

‘Etzel Hunnen,’ hijgde De Cock verrast.

Vledder keek hem van terzijde aan.

‘Is dat de man met de hond, die in de Muiderpoort het lijk van Siegfried ontdekte en jou inlichtte over de eed van Hilde Brunet?’

De Cock knikte.

‘Ik dacht dat hij niet van dat malle gedoe hield?’

Vledder snoof.

‘Niets veranderlijker dan een mens.’

Etzel Hunnen legde het vel papier voor zich op het kathedertje neer en schraapte zijn keel. ‘Wij zijn hier vanmorgen bijeengekomen,’ sprak hij met heldere stem, ‘om recht te doen… recht aan de eer en goede naam van ons geliefd genootschap. Ik juich het van harte toe dat Gunther Worms, onze koning, heeft besloten om aan dit baargericht gestalte te geven. Ik begrijp dat ons voormalig genootschapslid, Adelheid van Kleef, verblind door smart, de dader van de moord op Siegfried van Xanten, in ons midden zoekt.’

Etzel Hunnen keek van zijn papier omhoog.

‘Voor ons mensen,’ ging hij verder, ‘voor ons mensen blijft veel verborgen, maar God ziet alle dingen. Wij vragen om Zijn bemiddeling… Zijn tussenkomst… Zijn oordeel. Om die te verwerven maken wij, op aanvraag van Adelheid van Kleef, met eerbied en volle overtuiging, gebruik van een eeuwenoud ordale… het baargericht. Straks zal het lijk van Siegfried van Xanten, de verslagene, hier voor u worden opgebaard. Ik zal u één voor één oproepen om voor zijn lijk en God te verschijnen, waarna u, zijn dode lichaam beroerend, de dure eed zult zweren dat u de verslagene niet hebt gedood.’

Etzel Hunnen zweeg.

Rechts gingen brede zijdeuren open.

Voorafgegaan door een wasbleke Adelheid van Kleef, gekleed in een lang, zwart, vormloos gewaad en op blote voeten werd door acht geüniformeerde mannen… vier aan elke zijde… een baar, bedekt met een lang paars kleed, de aula binnengedragen. In het kleed waren de contouren van een lichaam zichtbaar. Ongeveer in het midden namen de dragers, als op commando, de baar van hun schouders en zetten hem in het front van de aanwezigen neer.

Adelheid van Kleef boog zich voorover, nam een rand van het paarse kleed op en vouwde het terug, zodat het gelaat en de naakte borst van Siegfried van Xanten zichtbaar werden. Na deze korte ceremonie ging Adelheid aan het hoofdeinde van de baar staan.

Er viel een beklemmende stilte. De confrontatie met de grauwe dood werkte verlammend.

De Cock liet zijn blik over de ruggen van de aanwezigen dwalen. Daarna keek hij terug naar de baar met de dode Siegfried van Xanten. Zelfs van de afstand, waarop hij stond, kon hij op de borst de rijgsteken zien, waarmee het lijk na de sectie was dichtgenaaid.

Zijn blik gleed omhoog naar Adelheid van Kleef. Haar blonde haren contrasteerden fraai met het diepzwarte gewaad dat zij droeg. Ineens deed ze hem denken aan Die Lorelei, het gedicht van Heinrich Heine dat hij langgeleden op school had moeten leren. Sie kämmt Ihr goldenes Haar… Sie kämmt es mit goldenem Kamme und singt ein Lied dabei…’

Hij vroeg zich af welk ‘lied’ zij zong… wat haar bezighield… wat zij beoogde. Geloofde ze echt in dat baargericht? Het vel papier op het kathedertje ritselde. Etzel Hunnen strekte zijn rug en riep: ‘Diederik van Bern.’

Vanuit een van de achterste rijen kwam een man naar voren. Voor de baar bleef hij in de houding staan.

Etzel Hunnen nam weer het woord. ‘Diederik,’ sprak hij plechtig, ‘Diederik van Bern… zweert gij, dat gij Siegfried van Xanten niet hebt gedood?’

De man legde zijn linkerhand op het voorhoofd van de dode, stak de wijs- en middelvinger van zijn rechterhand omhoog en antwoordde: ‘Zo waarlijk helpe mij God Almachtig.’ Met gebogen hoofd liep hij van de dode weg.

Etzel Hunnen riep: ‘Godfried Beier.’ En opnieuw kwam van een van de achterste rijen een man naar voren.

Vanaf zijn plek bij de eikenhouten lambrisering volgde De Cock de plechtigheid nauwlettend. Toen de voorste rijen aan de beurt kwamen, kreeg hij plotseling het gevoel dat hij te ver weg stond, dat hij de eedaflegging van meer nabij moest volgen. Hij wenkte Vledder. De jonge rechercheur liep hem op zijn tenen na toen hij schuifelend langs de lambrisering, achter de rijen met stoelen om, een plaats zocht, waar hij, slechts enkele meters van de baar verwijderd, de gelaatstrekken van de eedafleggers duidelijk kon onderscheiden.

Hij keek van opzij naar het wasbleke gelaat van Adelheid van Kleef en ontdekte bij haar mond en neus nerveuze trillingen. Toen Hilde Brunet de eed aflegde, kruisten de blikken van de beide vrouwen elkaar. Even leek het erop of Adelheid van Kleef iets wilde zeggen, maar ze sloot haar mond weer en staarde strak voor zich uit, onmachtig om kleine uitingen van inwendige spanning te bedwingen. Etzel Hunnen riep: ‘Hagen de Bourgondiër.’ De baardige Hagen kwam van zijn stoel overeind. Bijna schoorvoetend liep hij op de baar toe. De Cock bemerkte ook bij hem enige onrust.

Etzel Hunnen nam weer het woord. ‘Hagen,’ sprak hij plechtig, ‘Hagen de Bourgondiër… zweert gij dat gij Siegfried van Xanten niet hebt gedood?’

De zwaargebouwde man aarzelde even. Trillend strekte hij zijn linkerhand naar het voorhoofd van de dode man op de baar. Traag kwamen de wijs- en middelvinger van zijn rechterhand omhoog. ‘Zo… zo…’ stotterde hij, ‘zo waarlijk helpe mij God Almachtig.’

Een ijselijke gil van Adelheid van Kleef snerpte door de aula, echode trillend langs de lambrisering.

De Cock keek. Verbijsterd.

Uit de halfopen mond van de dode Siegfried sijpelde een dun straaltje bloed.

De Cock wiste met een bonte zakdoek het zweet van zijn voorhoofd. ‘Wat een tumult,’ verzuchtte hij. ‘Mensen, mensen, ik dacht dat het dak van de aula zou instorten. Het leek wel een Babylonische spraakverwarring. Iedereen gilde en schreeuwde door elkaar.’ Hij keek dankbaar opzij naar Vledder aan het stuur. ‘Ik was blij dat jij snel de dragers riep om de dode Siegfried van Xanten via de zijdeur af te voeren. Er ontstonden hachelijke situaties rond het lijk.’

Vledder grinnikte.

‘Hilde Brunet viel in onmacht en ik heb die Gunther Worms nog nooit zo bleek gezien. Er lagen er nog meer in katzwijm, maar die kwamen gelukkig weer gauw bij hun positieven.’ De jonge rechercheur schudde zijn hoofd. ‘Dat baargericht heeft wat teweeggebracht. Laten we hopen dat de pers er geen lucht van krijgt… anders staat ons nog wat te wachten.’

De Cock knikte traag voor zich uit.

‘Zeker. Maar ik denk niet dat Gunther Worms voor zijn genootschap die openbaarheid wenst. Hij zal wel proberen om het uit de pers te houden. Van meester Schaaps hebben we in dit geval niets te vrezen. Ik ben alleen bang voor Adelheid van Kleef.’‘Waarom?’

De Cock borg zijn zakdoek weg.

‘Adelheid van Kleef was in alle staten. Ze leek wel hysterisch. Ze schold mij uit voor ongelovige hond omdat ik weigerde Hagen de Bourgondiër te arresteren. U hebt toch Gods aanwijzing gezien, gilde ze. Naar mijn uitleg, dat het oude baargericht al sinds eeuwen niet meer als een wettig bewijsmiddel gold, wilde ze niet luisteren. “Siegfried van Xanten heeft Hagen de Bourgondiër als zijn moordenaar aangewezen!” riep ze steeds. “U moet hem arresteren.”’

Vledder blikte even kort opzij. Het drukke stadsverkeer stond hem niet toe zijn aandacht voor de weg langer te laten verslappen. ‘Wat ga je werkelijk doen met de uitkomst van dat baargericht?’

‘Niets.’

‘Hagen de Bourgondiër krijgt van ons geen extra belangstelling?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Waarom… extra?’

‘Jij gelooft toch aan een godsoordeel?’

De Cock knikte.

‘Maar niet aan een baargericht.’

Vledder keek hem even verrast aan.

‘Je hebt het lijk van Siegfried van Xanten toch zien bloeden toen Hagen de Bourgondiër de eed aflegde?’

‘Dat heb ik.’

‘En?’

De Cock reageerde wat kriegel.

‘Voor mij telt geen baargericht,’ riep hij geprikkeld. ‘Voor mij tellen de emoties. Dat is ook de reden dat ik mij niet tegen dat vreemde baargericht heb verzet. Zolang de dood van Siegfried van Xanten de gemoederen van de betrokkenen bezighoudt, zolang maken wij kans dat er iets losweekt… dat wij iets vernemen van de werkelijke motieven voor deze moord.’

‘En die kennen wij volgens jou nog niet?’

‘Nee.’

‘En dat oudheidkundig genootschap… heeft dat iets met die motieven te maken?’

De Cock trok wat onwillig zijn schouders op.

‘Mogelijk,’ sprak hij wat onzeker. ‘Mogelijk. Het lijkt erop. Maar men heeft zoveel mistbanken voor ons opgetrokken dat ik het gevoel heb tot nu slechts een schimmenspel te hebben gezien.’

Ze reden zwijgend verder. De beelden van de gebeurtenissen in de aula beheersten hun gedachten.

Omdat, zoals in zomers Amsterdam gebruikelijk, vele straten waren opengebroken, bereikte Vledder het Damrak eerst na een reeks van omwegen. Hij parkeerde de oude Volkswagen op de steiger achter het bureau.

De beide rechercheurs stapten uit en slenterden via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. Toen ze de hal van het bureau binnenstapten, wenkte Jan Kusters De Cock met een kromme vinger. Hij reikte achter zich en gaf de grijze speurder een enveloppe. Aan rechercheur De Cock stond er in een krachtig handschrift. Meer niet.

De oude rechercheur keek op.

‘Niet met de post?’

De wachtcommandant schudde zijn hoofd.

‘Die brief lag plotseling op de balie. Ik denk dat een of ander jochie hier uit de buurt hem daar heeft neergelegd.’

De Cock scheurde de enveloppe open. Er zat een enkel velletje in en daarop stond een enkele zin: Vraag Hagen de Bourgondiër naar de schat van de Nevelberg.

12

Vledder grijnsde.

‘De schat van de Nevelberg.’ In zijn stem trilde een hoorbare minachting. ‘Wat is de schat van de Nevelberg? En wat heeft Hagen de Bourgondiër daar mee te maken?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik heb nog nooit van een schat van de Nevelberg gehoord. Het klinkt ook zo ongelooflijk, zo zot. Het lijkt wel een titel van een jongensboek. Ik denk dat Hagen de Bourgondiër ons vierkant uitlacht als wij hem naar de schat van de Nevelberg vragen.’ Ineens bracht hij de enveloppe naar zijn neus en rook. Zijn ogen glommen. ‘Hilde Brunet,’ riep hij verrast.

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

‘Hilde Brunet?’

De Cock knikte.

‘Dit briefje komt van haar. Ik herken haar parfum.’ De beide rechercheurs stapten van Jan Kusters en de balie weg en gingen de trap op. Vledder gebaarde naar het briefje in De Cocks hand. ‘Wat voor zin heeft het om ons zo’n krabbel te sturen?’

De grijze speurder reageerde niet onmiddellijk. Trappenlopen en spreken waren twee zaken, die zijn ademhaling moeilijk konden verenigen. Pas toen ze de tweede etage hadden bereikt en de grote recherchekamer binnenstapten, zei hij omkijkend. ‘Ik vermoed dat Hilde Brunet gisteren na ons onderhoud met haar over het een en ander heeft nagedacht.’

Vledder trok zijn neus iets op.

‘En toen tot de conclusie is gekomen dat de schat van de Nevelberg iets met de dood van Siegfried van Xanten heeft te maken?’‘Inderdaad.’

‘Dan moet er toch zoiets als een schat van de Nevelberg bestaan?’

De Cock maakte een onzeker gebaartje.

‘Ik heb er wat moeite mee,’ sprak hij weifelend. ‘Welke betekenis moet je in dit verband aan het woord schat hechten. Het begrip komt mij zo onwezenlijk voor. En wie of wat is de Nevelberg?’

Vledder keek hem nadenkend aan.

‘Kent ze Hagen de Bourgondiër?’

‘Hilde Brunet? Natuurlijk. Ze zal hem tijdens de bijeenkomsten van het oudheidkundig genootschap regelmatig hebben ontmoet. Bovendien was Hagen bevriend met Siegfried, de man op wie ze verliefd was. De vraag is alleen: Hoe goed kent ze hem? Wat weet ze van hem? En waarom wil ze zo graag dat ik aan Hagen de Bourgondiër vraag naar de schat van de Nevelberg? Het kan niet anders… dat moet toch iets betekenen?’ Vledder spreidde zijn beide armen.

‘Waarom zullen we er langer naar gissen… laten we het vragen?’‘Aan Hilde Brunet?’

De jonge rechercheur knikte nadrukkelijk. Hij blikte omhoog naar de grote klok boven de deur van de recherchekamer. ‘Ze zal inmiddels wel van de Oosterbegraafplaats in Baarn terug zijn.’

De Cock liet zich in zijn stoel achter zijn bureau zakken. Met een achteloos gebaar wierp hij de enveloppe en het briefje voor zich neer. ‘Dat lijkt mij niet verstandig,’ sprak hij hoofdschuddend. ‘Het is een anonieme mededeling. Ondanks haar onmiskenbare parfumgeur zal ze ontkennen het briefje te hebben geschreven.’ Hij grinnikte voor zich uit. ‘Het zal ons ook niet lukken om Gunther Worms opnieuw bij haar weg te lokken. En in zijn bijzijn wil ik…’ Hij maakte zijn zin niet af. Peinzend keek hij naar Vledder. ‘Waar heb je die dolk?’

‘Dat moordwapen?’

‘Ja.’

‘Hier in mijn bureau.’

De grijze speurder stond weer van zijn stoel op.

‘Ga jij straks even naar het Alexanderplein en maak een onschuldig babbeltje met Etzel Hunnen… je weet wel, de man die het lijk van Siegfried vond… vraag hem waarom hij vanmorgen zo nadrukkelijk aan dat baargericht deelnam… en of hij in de boezem van het genootschap wel eens iets heeft gehoord van de schat van de Nevelberg.’ Hij strekte zijn open hand in de richting van de jonge rechercheur. ‘En geef mij die dolk.’ Vledder deed de lade van zijn bureau open en reikte hem het wapen met enige aarzeling aan.

‘Waar ga je ermee heen?’

In zijn stem vibreerde een zweem van achterdocht.

‘Naar Peter Karstens.’

‘Die vervalser?’

De Cock knikte.

‘Hij weet alles van namaak.’

Over de weer gezellige Nieuwendijk, waar de politie eindelijk de balletje-balletjespelers had verjaagd, sjokte De Cock via de drukke Haarlemmerstraat en de Korte Prinsengracht naar de Noordermarkt. Schuin achter de Hervormde Kerk, voor een klein huis met een hoog raam, bleef hij staan. Midden op de ruit, in een boog van sierlijke krulletters, stond Peter Karstens en daaronder, in letters van een veel kleiner formaat Schilderkunstenaar.

De Cock voelde aan de kruk van de toegangsdeur. Toen die niet op slot bleek, duwde hij hem open en stapte naar binnen. Ergens in het inwendige van het pand rinkelde een bel.

Tot verbazing van de grijze speurder trof hij Peter Karstens met een palet in zijn linkerhand voor een ezel, waarop een reeds vergevorderd schilderij. De Cock had de kunstenaar nooit echt aan het werk gezien. Zijn kennersblik gleed over het doek en herkende technieken van Franse impressionisten.

‘Nog steeds Monet,’ lachte hij vrolijk.

Peter Karstens keek wat verstoord naar hem op. Toen hij de rechercheur herkende, grinnikte hij jongensachtig. ‘Zo, brave oude loonslaaf,’ riep hij spottend. ‘Wat kom je doen… een beleefdheidsvisite… of ben je weer eens voor het kapitaal op pad?’ De Cock grijnsde. Hij wist dat Peter Karstens, de vrijbuiter, niet in het keurslijf van een geordende samenleving paste en vrijwel voortdurend met de maatschappij in onmin leefde. Voor de politie had de kunstenaar geen enkele waardering. Hij bezag politiemensen slechts als handlangers en beschermers van de rijken, van de mensen met kapitaal. Het deerde de oude rechercheur in het geheel niet. Hij hield van de onstuimige kunstenaar vanwege diens vaardigheden als vervalser. Het was een liefde die al vele jaren standhield.

‘Ik vroeg mij af,’ sprak hij beminnelijk, ‘hoe het met je ging.’ Peter Karstens schudde zijn hoofd.

‘Babbels,’ sprak hij afwijzend. ‘Daar geloof ik niets van. Het zal wel jouw van plicht doordrenkte ambtenarenziel zijn, die je hierheen drijft.’

De Cock negeerde de opmerking en wees naar het doek. ‘Een nieuwe opdracht voor een Monet?’

Peter Karstens legde zijn palet op een kleine tafel. ‘Het maakt mij niets uit,’ sprak hij achteloos. Hij blikte schuins naar De Cock. ‘Wat wil je… een echte Rembrandt… een Vermeer… een Van Gogh… of liever een Breitner?’

De grijze speurder glimlachte.

‘Ik kan je niet betalen,’ sprak hij met spijt in zijn stem. ‘Ik ben een bewonderaar van de Franse impressionisten. Ik zou graag een Monet willen bezitten… zelfs een die door jou is vervalst.’ Peter Karstens keek hem bestraffend aan.

‘Je gebruikt de taal verkeerd. Ik vervals geen Monets… ik maak ze opnieuw. En dat is heel wat anders. Het heeft ook niets te maken met onze huidige schildersbarbaren. Die spuiten graffiti op de Mona Lisa en presenteren dat als moderne kunst.’ Hij zwaaide naar het doek op de ezel. ‘Nou… moet je een Monet?’ De Cock maakte een afwerend gebaartje.

‘Beste Peter, mijn ambtenarenziel wil wel, maar mijn ambtenarensalaris staat mij niet toe om jou een heuse opdracht te geven.’ Peter Karstens stak uitbundig zijn beide armen omhoog. ‘Waarom stap je niet in de misdaad? Daar is geld in te verdienen.’ Hij gniffelde. ‘En volgens mij heb je daar aanleg voor.’ De Cock liet zijn hoofd iets zakken en veranderde van onderwerp. ‘Ik… eh, ik moet je tot mijn schande bekennen,’ sprak hij weifelend, ‘dat ik toch voor zaken kom.’

‘Recherchezaken?’

‘Precies.’

Peter maakte een mistroostig gebaartje.

‘Wist ik toch.’

‘Ik wil je iets laten zien.’

‘Wat?’

De Cock frommelde in de steekzak van zijn oude regenjas, pakte de bronzen dolk en legde die op het tafeltje naast het palet van Peter Karstens.

‘Dit… weet je wat het is?’

De kunstenaar knikte traag.

‘Een replica… een replica van een dolk… een bronzen dolk… uit zo ongeveer duizend jaar voor Christus… uit de midden-bronstijd… van een model, zoals dat vooral in Noord-Wales werd gemaakt.’

De Cock reageerde verrast.

‘Hoe weet je dat?’

Peter Karstens glimlachte.

‘Omdat ik het origineel heb gezien.’

De Cock staarde hem verbaasd aan.

‘Jij hebt het origineel gezien?’

Peter Karstens knikte.

‘Een goed halfjaar geleden kwam hier een jongeman. Hij zei dat hij mijn adres van een relatie van mij had gekregen. De jongeman liet mij een dolk zien. Ik zag vrijwel direct dat het een origineel was… een echte dolk uit de bronstijd. “Hoe kom je eraan,” vroeg ik. Hij reageerde nogal nukkig. “Dat gaat je geen bliksem aan,” zei hij. “Ik wil hier alleen drie exemplaren van.”’

‘Replica’s?’

Peter Karstens knikte opnieuw.

‘Dat vroeg hij… drie replica’s.’

De Cock keek de kunstenaar argwanend aan.

‘En die heeft hij gekregen?’

‘Ja.’

‘Doe jij ook al in brons?’

Peter Karstens schudde zijn hoofd.

‘Dat is een vak apart.’

‘Je hebt die jongeman naar een ander gestuurd?’

‘Nee.’

‘Je hebt het een ander laten doen?’

‘Precies.’

‘Wie?’

Peter Karstens glimlachte.

‘Ik stuur een ander geen politie op zijn dak. Ik heb ook niet graag dat een ander dat bij mij doet. Ik heb die drie replica’s laten maken door een mannetje dat wel eens meer iets voor mij doet. Safe en betrouwbaar. En hij levert goed werk.’ De kunstenaar wees naar het tafeltje. ‘Ook dat is een staaltje van puur vakmanschap. Bijna niet van echt te onderscheiden.’ De Cock keek Peter Karstens strak aan.

‘Waar is het origineel gebleven?’

De kunstenaar gebaarde achteloos.

‘Zoals dat hoort… het origineel heeft de jongeman bij zijn replica’s teruggekregen.’

‘Dat weet je zeker?’

Peter Karstens schudde afkeurend zijn hoofd. Over zijn smal gezicht gleed een grijns. ‘Ik zei het je… misdaad, daar heb je aanleg voor.’ Het klonk honend.

De Cock was er niet door geroerd.

‘Wie was die jongeman?’

Peter Karstens trok zijn linkerschouder iets op.

‘Ik vraag nooit naar namen… dan behoef ik ook niets te onthouden. Ik let alleen op handen en gezichten.’ Om zijn mond kwam een droevige trek. ‘Maar ik lees wel kranten en er zijn wel eens mensen die mij wat vertellen.’ Hij strekte zijn hand naar de bronzen dolk op het tafeltje. ‘Dit stak in zijn rug… en hij was morsdood.’

De Cock sloot even zijn ogen.

‘Siegfried van Xanten.’

De kunstenaar wuifde in zijn richting.

‘Jij zegt het.’

Vledder schoof zijn elektronische schrijfmachine van zich af. Hij keek naar De Cock. Zijn gezicht stond ernstig. ‘Siegfried van Xanten,’ herhaalde hij vragend, ‘liet van de antieke dolk uit de bronstijd drie replica’s maken?’

De grijze speurder knikte. ‘Volgens Peter Karstens.’‘En met een van die replica’s werd hij vermoord.’

‘Inderdaad.’

‘Dan zou hij ook in het bezit van het origineel moeten zijn geweest.’

De Cock glimlachte.

‘Natuurlijk… anders kon hij geen replica’s laten maken.’ Vledder negeerde de lichte spot.

‘En het was een origineel? Ik bedoel, de dolk waarvan Siegfried van Xanten replica’s verlangde, was een originele dolk uit de bronstijd?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Peter Karstens zag dat vrijwel direct. En ik hecht veel waarde aan zijn oordeel.’

Vledder spreidde zijn handen. ‘Waar is dat origineel?’ De grijze speurder maakte een schouderbeweging.

‘Dat heb ik mij al eerder afgevraagd. Peter Karstens beweert dat hij de originele antieke dolk tezamen met de drie replica’s, die hij had laten maken, aan Siegfried van Xanten heeft teruggegeven.’ Vledder beluisterde de toon. Hij keek zijn oudere collega schuins aan. ‘En dat geloof je niet?’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Ik ken Peter Karstens al heel wat jaren,’ sprak hij peinzend. ‘En ik mag hem wel.’ Hij glimlachte. ‘Misschien juist omdat hij zo louche is. Het zou niet de eerste keer zijn dat hij het origineel in zijn bezit hield. Zijn vervalsingen zijn meestal zo goed, dat ze vrijwel niet van echt zijn te onderscheiden.’

Vledder reageerde ongelovig. ‘Hoe doet hij dat dan?’ De Cock gebaarde nonchalant.

‘Heel simpel. Nemen we dit geval met de antieke bronzen dolk. Wel, hij laat daarvan geen drie, maar vier replica’s maken.’ De ogen van Vledder lichtten op.

‘Ik begrijp het,’ riep hij enthousiast. ‘Peter Karstens geeft na het uitvoeren van de opdracht geen drie replica’s en het origineel… maar gewoon vier replica’s. Het origineel houdt hij zelf.’ De Cock knikte traag.

‘Met deze mogelijkheid wil ik ernstig rekening houden. We weten niet wat Siegfried van Xanten van plan was. Toen hij door het genootschap werd gedwongen om de antieke dolk af te geven, kon hij twee dingen doen: aan Gunther Worms het origineel afdragen of een replica. Getuige het feit dat hij met een replica werd vermoord, mogen we concluderen dat hij voor een replica koos. Maar het is ook mogelijk dat Siegfried van Xanten wel bereid was om het origineel af te staan, maar zonder het te weten in het bezit was van louter replica’s, omdat hij door Peter Karstens was bedrogen.’

Vledder boog zich naar hem toe.

‘Hoe dan ook,’ sprak hij nadrukkelijk, ‘jij bent ervan overtuigd dat Siegfried van Xanten… in ieder geval tot het moment dat hij naar Peter Karstens toog… in het bezit was van een antieke dolk uit de bronstijd.’

‘Ja.’

‘Hoe kwam hij aan die dolk?’

De Cock keek zijn jonge collega wat verward aan. Hij begreep de vraagstelling niet. ‘Volgens… eh, volgens leden van het oudheidkundig genootschap had hij die gestolen tijdens archeologische opgravingen in Uffelte.’

Vledder grijnsde.

‘Zal ik je eens wat vertellen?’

‘Nou?’

‘Siegfried van Xanten is nooit in Uffelte geweest.’

13

Het gezicht van De Cock toonde pure verwondering. ‘Niet in Uffelte?’ meesmuilde hij.

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Siegfried van Xanten heeft nooit in Uffelte archeologische opgravingen bijgewoond… noch als deelnemer, noch als bezoeker.’

‘Hoe kom je aan die wijsheid?’

Vledder duimde over zijn schouder.

‘Ik was op jouw verzoek bij Etzel Hunnen.’

De Cock grinnikte vreugdeloos.

‘En Etzel Hunnen zei dat?’

In zijn stem trilde ongeloof.

Vledder knikte.

‘Hij had de verslagen.’

‘Wat voor verslagen?’

‘Van die opgravingen.’

‘Waar waren die?’

Vledder maakte een afwerend gebaartje.

‘Als je je even rustig houdt, dan kan ik je het hele verhaal vertellen. Dan begrijp je het beter… de hele ontwikkeling… de samenhang. Etzel Hunnen vertelde mij dat hij al het plan had opgevat om naar je toe te komen. Als ik hem vanmiddag niet had bezocht, dan was hij vanavond hier geweest om je alles te laten zien. Volgens hem was het vondenis vals en werd Siegfried van Xanten door de sapientes ten onrechte veroordeeld.’ De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘Dat… eh, dat vondenis was vals? Waar berust Etzel Hunnen dat op?’

‘Hij heeft de gehele administratie van het genootschap in zijn beheer gekregen.’

‘Waarom?’

Vledder zwaaide met zijn beide handen.

‘Omdat hij koning is geworden.’

De Cock lachte ongelovig.

‘De oude Etzel Hunnen… Koning van de Klokbekers?’ Vledder knikte met een ernstig gezicht.

‘Dat komt omdat Gunther Worms zich geheel heeft teruggetrokken. Ook Hagen de Bourgondiër is uit het genootschap getreden.’ De Cock toonde verbazing.

‘Zo plotseling?’

‘Ja.’

‘Wat was de aanleiding?’

‘Dat vermaledijde baargericht, dat Adelheid van Kleef van het genootschap verlangde.’

De Cock keek hem verbaasd aan.

‘Wat is er met het baargericht?’

Vledder zuchtte diep.

‘De meeste leden van het oudheidkundig genootschap wilden aan dat baargericht niet deelnemen. Ze vonden het vreemd, barbaars… volkomen uit de tijd. Het was in hun ogen een waanzinnig idee en zij verklaarden Adelheid van Kleef voor gek en hysterisch en zeiden niet te begrijpen hoe zij iets dergelijks van hen kon verlangen.’

‘Hoe reageerde Gunther Worms?’

‘Hij hield vast aan zijn besluit en stelde dat hij daar niet op terug kon komen, omdat hij aan Adelheid van Kleef al de toezegging had gedaan dat er een baargericht zou komen.’

De Cock wreef zich vergenoegd in zijn handen.

‘En toen?’

‘Op verzoek van de leden is er toen in het heiligdom van de Klokbekers een vergadering belegd, waar het nogal rumoerig toeging. Er bleek nogal wat verzet gerezen tegen het koningschap van Gunther Worms. Smeulende weerstanden vlamden op. Men keurde zijn beleid af. Ook toonde men zich niet tevreden met de vele vreemde gebruiken die in het genootschap waren geslopen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Daar had Etzel Hunnen het met mij ook al over gehad. Hoe ging het verder?’

‘Gunther Worms stelde voor om in ieder geval dat baargericht te laten doorgaan. Daardoor zou, zo meende hij, de smet, die door de moord op Siegfried van Xanten op het blazoen van het genootschap was gevallen, worden weggenomen. Het baargericht zou uitwijzen dat geen enkel lid van het genootschap iets met de dood van Siegfried van Xanten van doen had. Als alle leden van het genootschap, zonder uitzondering, met zijn voorstel akkoord gingen, dan zou hij, Gunther Worms, als koning c.q. voorzitter van het volk van de Klokbekers aftreden ten gunste van Etzel Hunnen, die als een van de oudste leden van het oudheidkundig genootschap het algeheel vertrouwen genoot.’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘Een handige zet van die Gunther Worms. En dat voorstel werd aangenomen?’

Vledder wuifde.

‘Met algemene stemmen. Ik denk dat alle leden van het oudheidkundig genootschap blij waren om op die manier van die man verlost te zijn.’

‘En Hagen… Hagen de Bourgondiër?’

‘Aanvankelijk zou die nog aanblijven… als tweede man… een soort hulp… onderkoning van Etzel Hunnen. Maar toen later het baargericht hem als dader van de moord op Siegfried van Xanten aanwees, achtte ook Hagen de Bourgondiër het niet langer verantwoord om lid van het genootschap te blijven. Hij bedankte. Men heeft hem nog voorgesteld om inzake het baargericht een oordeel van de sapientes af te wachten, maar op dat voorstel ging hij niet in. Hagen de Bourgondiër vond dat zijn tijd gekomen was om te gaan. Na dat baargericht, zo stelde hij, zou hij nooit meer een volwaardig lid van het genootschap kunnen zijn.’

De Cock staarde voor zich uit. De ontwikkelingen stelden hem niet teleur. Er was gebeurd wat hij had gehoopt… beroering in de boezem van het genootschap.

‘Etzel Hunnen,’ sprak hij nadenkend, ‘aanvaardde het koningschap van de Klokbekers.’

Het klonk als een conclusie.

Vledder knikte.

‘Daarom was hij de man die in de aula van de Oosterbegraafplaats dat baargericht leidde en de eedformule uitsprak.’ De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Het verbaasde mij dat ik hem daar zag staan. Ik begreep die ommezwaai niet. Toen ik bij hem was, zei hij van dat malle gedoe niets te willen weten.’

Vledder gebaarde instemmend.

‘Dat is ook zo. Etzel Hunnen vertelde mij dat hij vast van plan is om al dat malle gedoe uit het genootschap te bannen. De raad van de sapientes moet verdwijnen. Ook de titel van Koning van de Klokbekers wil hij kwijt. Het moet, zo zei hij, weer net zo worden als vroeger… een gedegen en eerbiedwaardig oudheidkundig genootschap… zonder malle fratsen… zonder vreemde heidense gebruiken… zonder al die poespas die Gunther Worms in de loop der tijd had ingevoerd.’

De Cock keek naar zijn jonge collega op.

‘Je had het over verslagen?’

Vledder glimlachte.

‘Etzel Hunnen,’ sprak hij bewonderend, ‘is ondanks zijn toch vergevorderde leeftijd nog erg pienter en strijdbaar. Toen hij het leiderschap van de Klokbekers min of meer opgedrongen kreeg, heeft hij onmiddellijk beslag gelegd op alle administratieve bescheiden van het genootschap en die mee naar huis genomen.’ De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Had hij daar een reden voor?’

‘Etzel Hunnen was niet tevreden… niet tevreden met alles wat er rondom Siegfried van Xanten in het genootschap was gebeurd,’ antwoordde Vledder. ‘De dood van de jongeman ging hem ter harte. Hij zei dat hij alleen maar goede herinneringen aan Siegfried had en van het begin af aan vermoedde, dat het vondenis van de sapientes niet deugde. Daarom was hij zo benieuwd naar de bescheiden van het genootschap… de verslagen.’

‘Wat zijn dat voor verslagen?’

‘Volgens Etzel Hunnen is het gebruikelijk dat het hoofd van het genootschap aan de leiding van een archeologisch onderzoek het verzoek richt of een bepaald, met name genoemd lid, de opgravingen mag bijwonen. Zo’n verzoek, zo bleek Etzel Hunnen, is voor Siegfried van Xanten nooit gedaan. Bovendien is het gebruikelijk dat het betreffende lid, na het deelnemen aan, of het bijwonen van zo’n opgraving, daarvan aan het genootschap schriftelijk verslag doet. Van zo’n verslag van Siegfried van Xanten is in de gehele administratie van het oudheidkundig genootschap niets te vinden.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Met als conclusie… Siegfried van Xanten was niet in Uffelte… was vermoedelijk bij geen enkele archeologische opgraving.’‘Juist.’

De Cock kauwde nadenkend op zijn onderlip.

‘Maar volgens mijn vriend en vervalser Peter Karstens was Siegfried van Xanten wel degelijk in het bezit van een originele dolk uit de bronstijd. Een antieke dolk van vermoedelijk, zoals Hagen de Bourgondiër het zo treffend noemde, een hoge marktwaarde.’ Hij zweeg even, boog zich naar voren, steunend met zijn ellebogen op zijn bureau. ‘Heeft Etzel Hunnen, de nieuwe koning, nog iets van de dolk gezegd?’

Vledder knikte traag.

‘De antieke dolk bleek niet meer in het heiligdom van de Klokbekers aanwezig te zijn. Toen hij Gunther Worms naar de dolk van Siegfried van Xanten vroeg, zei hij dat de antieke bronzen dolk op onverklaarbare wijze uit de kast, waarin hij hem had geborgen, was verdwenen. Volgens Gunther Worms was de hele affaire rond de dolk hem bijna ontschoten. Hij had niet meer aan dat ding gedacht. Hij had pas weer belangstelling voor het wapen gekregen, toen hij van anderen vernam dat Siegfried van Xanten met een dergelijke dolk was vermoord.’

De Cock trok een grimas. ‘Hoogst merkwaardig.’

Vledder snoof.

‘Dat kan men wel zeggen. Zeker voor een handelaar in kunst en siervoorwerpen. Hoewel Etzel Hunnen sterk aandrong, kreeg hij van Gunther Worms geen nadere verklaring over het verdwijnen van de dolk.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘Zo’n verklaring zal hij ons toch moeten geven.’

Vledder gniffelde.

‘Er is overigens nooit een onderzoek naar de echtheid van de dolk ingesteld. Toen Siegfried van Xanten na het vondenis van de sapientes de dolk had ingeleverd, heeft Gunther Worms tijdens een bijeenkomst in het heiligdom, de antieke dolk aan de leden van het oudheidkundig genootschap getoond. Meer niet.’‘Hoe bedoel je… meer niet?’

Vledder gebaarde heftig.

‘Niemand heeft ooit verder naar de dolk gevraagd. Men heeft zonder meer aangenomen dat het een archeologische vondst was, afkomstig van de opgravingen te Uffelte en dat de dolk te zijner tijd aan het oudheidkundig museum in Uffelte zou worden geschonken.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken,’ sprak hij zuchtend, ‘dat Gunther Worms de leden van het oudheidkundig genootschap bewust om de tuin heeft geleid.’ Vledder keek hem schuins aan.

‘Jij denkt dat Gunther Worms wist dat de dolk niet echt was, maar een replica?’

De Cock nam zijn ellebogen van zijn bureau en ging weer rechtop zitten. ‘In ieder geval wist Gunther Worms… of kon hij weten… dat de dolk geen archeologische vondst uit Uffelte was… althans dat Siegfried van Xanten nooit aan de opgravingen in Uffelte had deelgenomen of die had bijgewoond.’

Vledder grijnsde.

‘Hij wist… of kon weten, dat daartoe nooit een verzoek naar de leiding van de opgravingen was uitgegaan.’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Dat Gunther Worms de leden van het genootschap voorhield dat de antieke dolk een archeologische vondst was uit Uffelte, was een staaltje van pure misleiding.’

‘Dan wist Gunther Worms dus ook dat de aanklacht van Hagen de Bourgondiër tegen Siegfried van Xanten een valse aanklacht was?’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar.

‘Het was een doorgestoken kaart.’

Vledder maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Maar waarom,’ riep hij wanhopig, ‘waarom dat gedoe met een raad van wijze mannen en een zogenaamd vondenis? Wat had die malligheid voor zin? Heeft men Siegfried van Xanten op deze wijze willen dwingen om…’ De jonge rechercheur maakte zijn zin niet af. Het felle rinkelen van de telefoon op het bureau van De Cock stoorde hem. In een bruusk gebaar reikte hij ver naar voren en pakte de hoorn van het toestel.

De grijze speurder keek toe en zag hoe het gezicht van zijn jonge collega verbleekte. ‘Wij komen,’ hoorde hij hem slikkend zeggen. Met trillende hand legde Vledder de hoorn op het toestel terug.

‘Wat is er?’ vroeg De Cock bezorgd. ‘Wie was het?’ Zijn stem trilde van ingehouden spanning.

‘Hilde Brunet.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen op.

‘Hilde Brunet?’ herhaalde hij vragend.

Vledder knikte.

‘Ze heeft zojuist het lijk van haar man, Gunther Worms, gevonden.’

De Cock kwam met een ruk overeind. ‘Waar?’

‘In Baarn… bijna voor haar deur… aan het begin van de oprijlaan naar hun villa. Hij ligt daar met zijn buik op het grind.’‘Vermoord?’

Vledder knikte opnieuw.

‘Een dolk tussen zijn schouderbladen.’

14

Het stortregende… hevige wolkbreuken, gepaard met zwaar onweer. Felle bliksemschichten trokken splijtend door een donkere hemel. Soms roetsjte de oude Volkswagen als een speedboat over waterplassen op de weg. Gordijnen van regen belemmerden het uitzicht.

De Cock kromp wat ineen. Hij had van kindsaf een instinctieve afkeer van onweer. Hardop telde hij de seconden tussen de bliksemflitsen en de daaropvolgende donderslagen. ‘Het is dichtbij,’ sprak hij wat beverig. ‘We rijden er dwars doorheen.’ Vledder blikte opzij.

‘In een auto kan je bij onweer niets gebeuren,’ sprak hij geruststellend. ‘Dat is bewezen.’

De Cock reageerde niet. Hij volgde het noodweer nauwlettend en begon opnieuw te tellen. Toen de bliksem kortbij insloeg, slikte hij even.

‘De natuur,’ sprak hij op bijna plechtige toon, ‘is ernstig vertoornd… vertoornd omdat er een mens is gedood. De elementen tonen hun afkeer. Moord heeft alles met oerkrachten te maken. Ik ben er vast van overtuigd dat het onweerde toen Kaïn Abel doodsloeg.’

Vledder grijnsde.

‘Noodweer bij de eerste moord,’ sprak hij spottend. Het gezicht van De Cock stond strak.

‘Er bestaat een mystieke relatie tussen de mens en de natuur. Als men lang in een stad woont gaat er veel van die betrokkenheid verloren.’

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Je hebt een bijgelovige ziel.’

De Cock knikte traag voor zich uit.

‘Dat komt door mijn Urker afkomst. Die verloochent zich niet. Vissers zijn veelal bijgelovig. Bij de visserij is men sterk van de elementen afhankelijk. Vooral vroeger. Toen beschikte men nog niet over moderne navigatiemiddelen, had men geen stalen kotters met duizenden paardenkrachten in de machinekamer… op de nietige houten bottertjes hees men de zeilen. Ik ben op Urk geboren… toen het nog een godvruchtig eiland was. Het ruisen van de zee was er overal te horen. Als het stormde werd je als het ware door de natuur omarmd. Soms hingen de wolken zo laag… leken zo dichtbij, dat ik als kind dacht dat ik er met een uitgestoken vinger in kon prikken.’

Vledder glimlachte.

‘Hoe ben je als jongen uit Urk ooit bij de Amsterdamse politie terechtgekomen?’

De Cock keek nadenkend naar de ruitenwissers, die het hemelwater nauwelijks konden verwerken. ‘De mens wikt… God beschikt.’ Hij vond dat antwoord ruim voldoende en gaf geen nadere uitleg. Hij blikte om zich heen. ‘Zou het in Baarn ook zulk noodweer zijn?’

Vledder knikte.

‘Vast… volgens mij komt het daarvandaan.’

De Cock maakte een achteloos gebaartje.

‘Dan ligt Gunther Worms in de regen.’

Het klonk laconiek.

Vledder nam gas terug. Het uitzicht werd een moment zo slecht, dat het niet verantwoord was om met hoge snelheid door te rijden. Nerveus klapte de jonge rechercheur met zijn rechtervuist op het stuur.

‘Toch vertik ik het,’ bromde hij, ‘om de wagen aan de kant van de weg stil te zetten.’

De Cock trok zijn schouders iets op.

‘Jij stuurt,’ reageerde hij gelaten. Met enige angst in zijn blik bleef hij het onweer bezien. Het imponeerde hem. Schuin links van de snelweg, boven het IJsselmeer, leek het alsof de satan met duivels genoegen de poorten van de hel had geopend. ‘Het regende vuur en sulfer,’ herinnerde hij zich een oude bijbeltekst.

Na een tiental kilometers klaarde het weer iets op. De regen werd minder. Het donderde nog wat in de verte en de dood van Gunther Worms kwam terug in zijn gedachten.

‘Heb je de politie van Baarn ingelicht?’

Vledder knikte.

‘Onmiddellijk. Maar het zal wel even duren voor er iemand van hen ter plekke is. Er moest eerst een rechercheur van huis worden gehaald. Het zal mij niets verbazen als wij er het eerst zijn.’

‘Noemde Hilde Brunet nog bijzonderheden?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Geen bijzonderheden. Ze zei alleen: “Ze hebben hem verraderlijk neergestoken.”’

De Cock keek naar hem op.

‘Ze… ik bedoel, niet hij of zij… maar ze hebben hem verraderlijk neergestoken?’

‘Precies… ze. Ik denk dat haar gedachten uitgaan naar meer dan één dader.’

De Cock liet zich wat onderuitzakken, voor het eerst tijdens de rit. Nu ze het noodweer achter zich hadden gelaten, voelde de oude rechercheur zich minder gespannen. Hij schoof zijn hoedje tot bijna op zijn ogen en bromde: ‘Het is een vreemde zaak.’ Vledder snoof.

‘Ik ben met jou nooit anders dan in vreemde zaken terechtgekomen.’

Bij de afslag Baarn-Eembrugge verlieten ze de snelweg en reden het dorp binnen. Enkele straten stonden blank. De putten konden het regenwater niet verwerken.

Onder druipende bomen door reden ze de Prinses Carolinalaan in. Het was er vreemd stil en geheimzinnig donker. Vledder reed stapvoets en draaide zijn zijraam gedeeltelijk open. Het was alsof buiten zelfs de regen zweeg. Bij de villa draaide de jonge rechercheur de neus van de wagen naar de oprijlaan en stopte. In het licht van de koplampen lag een man. Op het grind. Zijn lichaam was bedekt met een deken, die tot even onder de knieholte reikte. Met de hielen omhoog staken zijn voeten er wat verdraaid onderuit. Op de rug markeerde een kleine verhoging de plek, waar de dolk in het lichaam stak.

Vledder trok de handrem aan, schakelde de motor uit en liet het groot licht branden. De beide rechercheurs stapten uit. De Cock liep op het lijk toe en hurkte er in de regen bij neer. Hij nam een punt van de deken op en keek in het gezicht van Gunther Worms. Het lag op de linkerzijde. Het zilvergrijze haar was kletsnat en in de rechteroorschelp stond een plasje water. De oogleden waren niet gesloten. De wijd opengesperde ogen met sterk verwijde pupillen glansden in het licht van de koplampen.

De grijze speurder sloeg de deken nog verder terug, zodat ook de rug van de dode man vrij kwam. Achter hem stokte even de adem van de jonge Vledder.

‘De dolk,’ hijgde hij, ‘de bronzen dolk van Siegfried van Xanten.’

Adjudant Lambertsen van de Baarnse politie stapte uit zijn wagen. Met forse tred stapte hij op De Cock toe. Wantrouwend keek hij de grijze speurder aan.

‘U bent hier al?’

De Cock glimlachte.

‘Zo u ziet.’

De adjudant wees naar de dode man op het grind.

‘Dit is een Baarnse zaak,’ sprak hij beslist.

De Cock knikte instemmend.

‘Daarom hebben wij u ook onmiddellijk gewaarschuwd.’ Adjudant Lambertsen keek om zich heen.

‘Wie heeft de dode hier ontdekt?’

De Cock wees voor zich uit naar de villa.

‘Hilde Brunet… de echtgenote van de vermoorde man. Zij belde ons op.’

‘In Amsterdam?’

‘Inderdaad… bureau Warmoesstraat.’

Het wantrouwen in de blik van de adjudant bleef.

‘Waarom? Ze had toch direct ons kunnen bellen? Dat lag toch meer voor de hand? Voor een moord in Baarn bel je toch geen Amsterdamse recherche?’

Het klonk wat geprikkeld.

De Cock zuchtte.

‘Mijn jonge collega Vledder en ik,’ legde hij geduldig uit, ‘zijn al een paar dagen bezig met een onderzoek naar een soortgelijke moord op een jongeman in Amsterdam… ene Siegfried van Xanten. Ook met een dolk in zijn rug. In het kader van dat onderzoek hebben wij de vrouw van deze man… Gunther Worms… leren kennen. Ik vermoed dat zij zich daarom met ons in verbinding heeft gesteld en in haar verslagenheid niet direct aan de Baarnse politie heeft gedacht. Wij achten het niet uitgesloten dat Gunther Worms bij de moord op die Siegfried van Xanten betrokken is geweest.’ Hij glimlachte innemend. ‘Begrijpt u… vandaar onze belangstelling.’

De mond van adjudant Lambertsen vormde een dunne streep. ‘Luister, rechercheur De Cock,’ sprak hij verbeten, ‘wij hebben in Baarn slechte ervaringen met de Amsterdamse recherche… en met u. Enige tijd geleden vergat u aan ons een Baarnse moord te melden. Wij kregen pas bericht van de schietpartij toen u het onderzoek al bijna had voltooid.’ Hij trok een brede grijns. ‘Mag ik dat hoogst onelegant noemen?’

De Cock keek naar hem op.

‘Dat mag u van mij,’ sprak hij hoofdknikkend, ‘hoogst onelegant noemen.’ Hij lachte vrolijk. ‘En dat klinkt niet eens onaardig.’ Adjudant Lambertsen wond zich zichtbaar op.

‘Wij zijn bij ons in Baarn gewend om onze gedachten zorgvuldig te formuleren.’

De Cock voelde weinig lust om de discussie over dat onderwerp voort te zetten. Competentievragen hadden hem nooit zo sterk beziggehouden. Hij draaide zich half om en wees naar de dode man op het grind.

‘Wat gebeurt er met hem?’

‘Ik zal een wagen bellen om hem naar ons mortuarium te brengen.’

‘En dan?’

‘Wat bedoelt u?’

‘Een gerechtelijke sectie?’

‘Dat beslist onze officier van justitie.’

De Cock knikte.

‘Maar ik zou er wel op aandringen.’

‘Dat maken wij wel uit.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘Een onderzoek naar de herkomst van de dolk kon wel eens verrassingen opleveren.’ Hij zweeg even. ‘U kunt,’ ging hij vriendelijk verder, ‘over de resultaten van ons onderzoek beschikken… als u dat wenst?’

De adjudant stak zijn kin iets op.

‘Voorlopig wens ik dat niet.’

De Cock maakte een berustend gebaartje. Hij wees opnieuw naar de dode op het grind. ‘Ik moet u toch attenderen op de noodzaak van een toxicologisch onderzoek… deze man is vergiftigd.’

De Cock wachtte tot Vledder de oude Volkswagen had weggereden en geparkeerd tussen de bomen van de laan. Samen sjokten ze naar de ingang van de villa.

De grijze speurder trok aan de fraai bewerkte koperen knop, links van de toegangsdeur en luisterde naar de ijle klanken van de bel. Daarna keek hij even om. Aan het begin van de oprijlaan, naast het dode lichaam van Gunther Worms, stond adjudant Lambertsen eenzaam in de regen.

Vledder duimde over zijn schouder.

‘Moet hij er niet bij zijn?’

De Cock bromde.

‘Ik heb hem aangeboden dat jij zolang bij het lijk zou blijven, zodat hij met mij mee kon. Hij weigerde.’ De grijze speurder glimlachte triest. ‘Blijkbaar heeft onze adjudant vandaag zijn dag niet.’

Hilde Brunet opende de deur. De matte, olijfkleurige huid van haar gezicht zag bleek… bleek als doorschijnend albast en haar ogen waren rood omrand.

De Cock nam zijn hoedje af.

‘Ik… eh, ik condoleer u met het verlies van uw man,’ sprak hij met bewogen stem.

Over het gezicht van Hilde Brunet gleed een flauwe glimlach. Daarna liet ze haar hoofd iets zakken en bedwong opkomende tranen.

‘Komt u binnen.’

Ze sprak fluisterend.

Toen ze in de met leer beklede zetels hadden plaatsgenomen, keek de oude rechercheur haar nog eens aan. Scherp en onderzoekend. Ze droeg het fraaie kastanjebruine haar nu niet in een wrong. Het hing los langs haar ovale gezicht, waarop verdriet duidelijke sporen had achtergelaten. Het verbaasde hem een beetje. Hij had dat verdriet niet verwacht… niet zo nadrukkelijk. ‘Hoe wist u dat hij daar lag?’ opende hij.

Hilde Brunet schudde haar hoofd.

‘Ik wist dat niet. Ik was alleen de hele avond al zo onrustig.’ Ze tikte met de toppen van haar vingers tegen haar borst. ‘Hier… zo’n vreemd angstig beklemmend gevoel… een gevoel dat er iets ging gebeuren… iets verschrikkelijks. Ik weet niet hoe ik u dat moet uitleggen. Noem het intuïtie… voorgevoel.’ De Cock knikte begrijpend.

‘Bij vrouwen is dat vaak sterk ontwikkeld… sterker dan bij ons mannen.’

Hilde Brunet reageerde dankbaar.

‘Ik ben vaak avonden alleen. Gunther was ’s avonds veel weg… voor zaken. Ik heb mij nog nooit angstig of onrustig gevoeld. Ik kende dat niet. Misschien kwam het ook door dat noodweer.’‘U bent gaan kijken?’

‘Ja.’

‘Waarom?’

Hilde Brunet gebaarde voor zich uit.

‘Ik had het geluid van een auto gehoord en ik dacht dat Gunther er aankwam. Meestal zet hij zijn wagen dan pal voor de deur. Maar Gunther kwam niet. Ik dacht… eh, ik dacht… ik heb het verkeerd gehoord. Maar toen hij er na een kwartier nog niet was, werd ik zo onrustig dat ik ben gaan kijken waar hij bleef.’‘En toen vond u hem?’

Hilde Brunet knikte bedaard.

‘Hij lag daar… in de regen. Het vreemde was dat het mij niet eens verbaasde dat hij daar zo lag. Ik raakte ook niet in paniek. Ik ben toen kalm naar binnen gegaan, heb een deken gepakt en hem daarmee toegedekt.’ Ze schokschouderde. ‘Waarom? Uit piëteit, denk ik. Ik wilde hem niet verder nat laten worden.’ De Cock schonk haar een milde glimlach.

‘Wat heeft uw man voor een wagen?’

Hilde Brunet staarde even peinzend voor zich uit.

‘Hij heeft bijna elk jaar een nieuwe. Sinds kort heeft hij een… eh, een Mitsubishi… een vuurrode Mitsubishi Starion.’‘En met die wagen is hij vanavond weggegaan?’

‘Ja.’

‘Weet u waar uw man heenging?’

Hilde Brunet schudde haar hoofd.

‘Dat zei Gunther nooit. En ik vroeg er nooit naar.’

‘Heeft hij een tijdstip genoemd waarop u hem terug kon verwachten?’

Hilde Brunet zuchtte.

‘Ook niet. Dat was niet gebruikelijk. Feitelijk leefden Gunther en ik een beetje langs elkaar heen. Al jaren. Er is nooit een echte band gegroeid.’

De Cock pauzeerde even en vroeg toen: ‘Waarom hebt u ons gebeld… in Amsterdam?’

Hilde Brunet maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Toen ik Gunther daar dood met die dolk in zijn rug zag liggen, dacht ik direct aan u… aan ons onderhoud. Ik dacht… die rechercheur De Cock moet het weten.’

De Cock wuifde in de richting van Vledder.

‘Toen u de dood van uw man aan mijn collega meldde, zei u: Ze hebben hem verraderlijk neergestoken. Wie bedoelde u daarmee?’

‘Die luitjes van de Klokbekers.’

‘Welke luitjes?’

‘Etzel Hunnen en die groep mannen die hem bij zijn uitverkiezing steunden.’

De Cock hield zijn hoofd iets scheef.

‘U denkt dat zij uw man hebben vermoord?’

Hilde Brunet knikte nadrukkelijk.

‘U had ze tijdens die vergadering over dat baargericht moeten zien. Puur vijandig. Ik las haat in hun ogen. Ik ben nooit echt verliefd op Gunther Worms geweest. U weet dat. Maar die haat, die zichtbare vijandschap deed mij in mijn hart toch pijn.’‘Dacht u dat die haat, die vijandschap, voldoende was voor moord?’

‘Beslist.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Waarom wilde uw man per se dat baargericht?’

Om de mond van Hilde Brunet gleed een bittere grijns. ‘Adelheid… Adelheid van Kleef… er is nog nooit een man geweest die haar iets kon weigeren.’

De Cock kwam iets uit zijn zetel overeind, boog zich ver naar haar toe en snoof. ‘U… eh, u hebt een bijzonder parfum,’ sprak hij beminnelijk. ‘Het is een aangename, opwindende geur… een geur, die een man niet licht vergeet.’

Hij keek haar strak aan en veranderde van toon. ‘Hilde Brunet… wat is de schat van de Nevelberg?’

15

Toen de zware bruingelakte deur van de villa achter hen dichtviel, kuierden ze over de oprijlaan naar hun Volkswagen. Het lijk van Gunther Worms lag niet meer op het grind. Ook adjudant Lambertsen was met zijn dienstwagen verdwenen. De beide rechercheurs stapten in. Vledder startte de motor, schakelde en reed de Prinses Carolinalaan uit. Zijn jonge gezicht stond nors. Om zijn mond lag een ontevreden trek. ‘Je had haar moeten dwingen,’ sprak hij bits. ‘Je had haar moeten dwingen om ons te zeggen wat de schat van de Nevelberg betekent. Zij weet het.’

‘Hoe?’

‘Wat bedoel je?’

De Cock gebaarde heftig.

‘Hoe had ik haar moeten dwingen? Zeg het maar? Had ik haar op de pijnbank moeten leggen… haar de duimschroeven moeten aandraaien? We leven niet meer in de Middeleeuwen.’ Hij zweeg even. De grillige accolades rond zijn mond dansten in een zoete grijns. ‘Hoewel… sinds we met deze mallotige affaire bezig zijn, heb ik het gevoel niet meer in deze tijd te leven. Het lijkt net alsof alle mensen, met wie wij tot nu toe te maken hebben gekregen, aangetast zijn door een besmettelijke ziekte… een soort oudheidsvirus.’

Vledder ontdooide niet.

‘Je was veel te lief voor haar,’ sprak hij grimmig. ‘Volgens mij weet ze veel meer. Ik vond ook dat ze de moord op haar man nogal laconiek opvatte.’

‘Ze was verdrietig.’

Vledder snoof verachtelijk.

‘Een paar tranen pers je er algauw uit.’

‘Jij gelooft niet in haar verdriet?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik geloof niet in haar verdriet… ik geloof in niets van wat ze zegt. En haar beschuldiging aan het adres van de oude Etzel Hunnen en de zijnen is volkomen uit de lucht gegrepen. Het mist elke grond.’ De jonge rechercheur zwaaide wild voor zich uit. ‘Wat voor nut heeft voor hen een dode Gunther Worms? Ze waren hem als koning… als leider toch al kwijt?’

‘Ten koste van het baargericht.’

Vledder snoof opnieuw.

‘Baargericht,’ sprak hij minachtend. ‘Ik heb nog nooit zo’n idiote vertoning meegemaakt.’

De Cock ging er niet op in. Hij keek naar de lucht. Er waren nog wat wolken aan de hemel, maar zo nu en dan kwam de maan er even knipogend tussendoor. Het stelde de oude rechercheur gerust. Hij liet zich wat onderuitzakken en vroeg zich af hoe die adjudant Lambertsen de zaak van de dode Gunther Worms zou aanpakken. Daar was hij erg benieuwd naar. Hij verwachtte toch van de knorrige Baarnse politieman binnenkort een telefoontje over het hoe en waarom van heel veel zaken. Dat kon niet uitblijven. De adjudant zou onvermijdelijk stuiten op… Vledder onderbrak zijn overpeinzingen.

‘Hoe kwam je erbij om te zeggen dat Gunther Worms was vergiftigd?’

De Cock keek op.

‘Zijn pupillen… die waren sterk vergroot. Dat wijst in de regel op vergiftiging met atropine.’

Vledder trok zijn neus iets op.

‘Atropine… wat is dat nu weer voor spul?’

De Cock schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Heb jij op de rechercheschool nooit iets over vergiften geleerd?’ Vledder bromde.

‘Rechercheschool… dat is alweer zo lang geleden. Ik weet dat we het tijdens de lessen uitgebreid over opium, heroïne, morfine en cocaïne hebben gehad. Maar van atropine kan ik mij niets herinneren.’

‘Het is een sterk plantengif. De werking daarvan is al heel lang bekend. Het wordt gewonnen uit de wolfskers, een tweejarige plant met ronde, glanzende, zwarte, onaangenaam riekende, zeer giftige bessen. De plant is in Nederland zeldzaam, maar wordt hier wel als artsenijgewas gekweekt. Een andere en meer bekende naam voor wolfskers is belladonna wat letterlijk schone vrouw betekent.’

Vledder lachte.

‘Schone vrouw… waarom?’

‘Het sap van die zeer giftige bessen werd door vrouwen vroeger wel in de ogen gedruppeld. Daardoor werden de pupillen verwijd en leken de ogen groter. In het Nabije Oosten werd het dikwijls toegepast. Grote ogen golden daar voor vrouwen als een soort schoonheidsideaal.’

‘Is het wel eens bij moord gebruikt?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Er bestaat nóg een naam voor dat atropa belladonna.’‘En dat is?’

‘Doodkruid.’

‘En jij denkt dat Gunther Worms met dat soort spul is vergiftigd?’ De Cock ademde diep.

‘Ik hoop dat adjudant Lambertsen naar mijn goede raad luistert en inderdaad een toxicologisch onderzoek laat instellen.’‘En als hij dat niet doet?’

‘Ik denk dat ik dan toch naar onze commissaris stap met het verzoek om meester Schaaps, onze officier van justitie wat op te porren.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Toch snap ik het niet… wat heeft het voor nut om iemand te vergiftigen als men hem toch een dolk tussen zijn schouderbladen steekt?’

De grijze speurder glimlachte.

‘Dat, beste Dick Vledder, is een hele goede vraag,’ sprak hij met hoorbare bewondering in zijn stem. ‘Daar moet je maar eens heel diep over nadenken.’ Grijnzend schoof hij zijn oude hoedje naar voren en sloot zijn ogen.

Een tijdlang reden ze zwijgend voort.

Vledder dacht na over zijn eigen vraag, maar kon geen bevredigend antwoord vinden. Hij blikte opzij naar De Cock, die genoeglijk scheen te dommelen. Het ergerde de jonge rechercheur een beetje.

‘Dezelfde moordenaar?’ vroeg hij luid.

De grijze speurder drukte zijn hoedje terug en keek op. ‘Je bedoelt, zowel voor Gunther Worms als voor Siegfried van Xanten?’‘Ja.’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Ze lijken qua uitvoering… qua modus operandi… inderdaad op elkaar. Dezelfde soort bronzen dolk op vrijwel dezelfde plek in de rug gestoken. En ook Gunther Worms werd volgens mij niet vermoord op de plek waar hij werd gevonden.’ Hij trok een bedenkelijk gezicht. ‘Maar ik kom niet uit het motief. Een en dezelfde moordenaar zou wijzen… oppervlakkig gezien… op hetzelfde motief. En daar botsen mijn gedachten. Ik kan geen motief vinden dat zowel aansluit op de moord op Siegfried van Xanten als op de moord op Gunther Worms.’

Vledder zuchtte.

‘Jammer, dat Hilde Brunet ons niets wilde zeggen over die zogenaamde schat van de Nevelberg. Misschien ligt daar de oplossing?’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘Een vreemde vrouw, die Hilde Brunet.’ Ineens kwam hij met een ruk overeind en tikte zijn jonge collega op diens schouder. ‘Toen wij bij haar in de kamer waren,’ sprak hij gejaagd, ‘heb je toen ergens buiten wagens horen wegrijden?’

Vledder reageerde verbaasd.

‘Wagens horen wegrijden?’ vroeg hij verbaasd.

De Cock knikte.

‘Er moet een ambulance- of een lijkwagen zijn gestopt en weer weggereden. Ook adjudant Lambertsen is met zijn wagen uit de laan vertrokken. Heb jij dat binnen gehoord?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik heb niets gehoord.’

‘Vind je dat niet vreemd?’

‘Waarom?’

De Cock wuifde in zijn richting.

‘Denk eens aan wat Hilde Brunet zei.’

‘Waarover?’

‘Over het vinden van het lijk.’

Het gezicht van Vledder verhelderde.

‘Ze had het geluid van een auto gehoord,’ sprak hij haast juichend. ‘Ze dacht dat Gunther er aankwam en toen hij niet verscheen, was ze gaan kijken en vond zijn lijk.’ De jonge rechercheur klapte uitbundig met zijn vuist op het stuurwiel. ‘Zie je wel,’ siste hij, ‘ze liegt… ze liegt… ze liegt.’

De Cock glimlachte om het enthousiasme van zijn jonge collega. ‘Het zegt natuurlijk niet zo bar veel,’ temperde hij. ‘Misschien is haar gehoor wel zoveel beter als dat van ons. Bovendien bestaat er nog de mogelijkheid dat zij zich op dat moment in een ander gedeelte van de villa bevond.’

‘Waar het geluid wel te horen was?’

De Cock knikte. Zijn gezicht stond ernstig.

‘Maar ik ben het met je eens… Hilde Brunet liegt… spreekt althans niet de gehele waarheid. Zij weet van deze affaire veel meer dan zij ons tot nu toe heeft willen openbaren.’ Hij zuchtte diep. ‘Hilde Brunet is een vreemde vrouw. Ze zegt dat ze verliefd was op Siegfried van Xanten, maar ze trouwt met Gunther Worms omdat ze hem, na een gezellig avondje met Siegfried, de volgende morgen in haar bed trof. Daarna haat ze Siegfried zo, dat ze zweert hem te zullen doden, maar als Siegfried van Xanten werkelijk wordt vermoord, schuift ze de schuld op haar man.’

Vledder snoof.

‘En nu Gunther Worms is vermoord, beschuldigt ze de oude Etzel Hunnen en zijn mannen. Intussen probeert ze met een anoniem briefje onze aandacht te verleggen naar Hagen de Bourgondiër en een zogenaamde schat van de Nevelberg.’ Hij zweeg even en peinsde. ‘Je hebt gelijk… een vreemde vrouw. Een soort gespleten persoonlijkheid, die best eens…’ Hij stokte. Geschrokken. Met een denkrimpel in zijn voorhoofd keek hij opzij naar De Cock. ‘Ze kan beide moorden hebben gepleegd.’ De grijze speurder knikte traag.

‘Theoretisch… ja.’

‘En praktisch?’

‘Ook.’

Vledder staarde voor zich uit op de weg. Het idee overweldigde hem. Gedachten tolden door zijn hoofd. ‘Uit de houding… het gedrag van zowel Siegfried van Xanten als Gunther Worms… ten opzichte van Hilde Brunet… valt best een motief tot moord te destilleren.’

‘Welk motief?’

‘Ze kan zich door beiden bedrogen voelen.’

‘Inzake diezelfde affaire?’

Vledder knikte heftig.

‘Ik heb al meer betoogd dat het initiatief voor het bedrog van Gunther Worms uitging en niet van Siegfried van Xanten. Gunther Worms wilde Hilde Brunet bezitten… hoe dan ook… en schuwde het middel van bedrog niet. Siegfried van Xanten bleek bereid om aan dat bedrog zijn medewerking te verlenen. Hij buitte de gevoelens uit, die Hilde Brunet voor hem koesterde. Ik denk dat er tussen Hilde Brunet en Gunther Worms altijd een soort spanningsveld is blijven bestaan… dat bij Hilde Brunet… ook ten opzichte van Gunther Worms… gevoelens van haat zijn blijven sluimeren.’ De jonge rechercheur grinnikte. ‘Ik heb uit haar woorden bepaald niet de indruk gekregen dat zij en Gunther Worms een harmonisch huwelijksleven leidden.’ De Cock schudde glimlachend zijn hoofd.

‘Beslist niet. Herinner je je nog hoe in de aula van de Oosterbegraafplaats Gunther Worms woedend naar mij toe kwam omdat wij zonder zijn voorkennis in Baarn met zijn vrouw hadden gesproken?’

Vledder knikte.

‘Ook híj noemde haar een vrouw met vreemde gedachten en opvattingen. Ik had toen stellig de indruk dat Gunther Worms bang was, dat Hilde Brunet iets had gezegd… haar mond voorbij had gepraat.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘Misschien… eh,’ sprak hij weifelend, ‘misschien wist hij het… had Hilde Brunet het hem verteld.’

‘Wat?’

‘Dat zij Siegfried had gedood.’

Ze reden zwijgend door de nacht. De gevolgen van het noodweer waren overal zichtbaar. Weggedeelten stonden blank en zo nu en dan klapten afgewaaide takken tegen de zij- en onderkant van de wagen. Vledder hield zijn blik strak op de weg gericht. Onderwijl werkten zijn hersenen op volle toeren. De wetenschap dat De Cock zijn idee niet zonder meer afwees, dwong hem tot verder nadenken. Na enige tijd verbrak hij het zwijgen. ‘Zullen we teruggaan?’ vroeg hij ernstig.

De Cock keek naar hem op.

‘Naar Baarn?’

‘Ja.’

‘Waarvoor?’

Vledder wees achter zich.

‘Om Hilde Brunet te arresteren.’

‘Nu?’

Vledder knikte.

‘Misschien dat een pittig verhoor beide moorden tot een oplossing brengt.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik vind de gedachte van Hilde Brunet als tweevoudig moordenares best aanvaardbaar, maar ik wil geen herrie met de politie in Baarn. Bovendien lijkt het mij echt nog te vroeg om tot arrestatie over te gaan. We kunnen beter afwachten wat het eerste onderzoek van die adjudant Lambertsen oplevert. Hij leek mij niet onbekwaam.’

‘Wel stug.’

De Cock knikte.

‘Toch zal hij mij moeten vertellen of de dolk in de rug van Gunther Worrns ook een replica is. Ik heb er wel naar gekeken, maar het was zo in de regen niet te zien. Bovendien ben ik een leek.’ Hij glimlachte. ‘Ik schijn het bij de politie in Baarn lelijk te hebben verbruid. Het beste is dat jij morgen even contact opneemt met de adjudant. Je zou hem kunnen aanraden om de bronzen dolk na de sectie aan Peter Karstens te laten zien of die heer Van Velzen aan de Weteringschans.’

‘De man, bij wie ik ben geweest?’

‘Precies.’

Na een reeks stoplichten reden ze via Diemen Amsterdam binnen. Vledder keek op zijn horloge.

‘Het is al laat. Zal ik je rechtstreeks naar huis brengen?’ De Cock wuifde afwerend.

‘We gaan eerst terug naar de Kit. Ik wil nog een telex verzenden.’ Vledder keek hem verward aan.

‘Wat voor een telex?’

‘Een verzoek tot opsporing.’

‘Waarvan?’

‘Een vuurrode Mitsubishi Starion.’

Vledder parkeerde de oude trouwe Volkswagen op de steiger achter het bureau. De jonge rechercheur stapte uit en liep er een paar maal omheen. Bezorgd. Opspringende takken hadden nieuwe deuken in het toch al zo gebutste wagentje geslagen. Na een grondige inspectie wandelden de beide politiemannen op hun gemak via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. In de Lange Niezel waggelde een dronken sloeber. Late hoertjes zochten gehaast hun weg naar huis.

Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, brulde Meindert Post. Hij had Jan Kusters als wachtcommandant afgelost. ‘De Cock.’

Zijn stem echode tegen de muren.

De grijze speurder liep rustig op de balie toe.

‘Wat is er Meindert?’ vroeg hij vriendelijk.

De wachtcommandant grijnsde met een scheve mond. ‘Wat jij niet allemaal uithaalt?’

De oude rechercheur keek hem niet-begrijpend aan. ‘Ik ben mij van geen kwaad bewust.’

Meindert Post grinnikte.

‘Ik had nog maar net de dienst overgenomen, toen ik een kwade commissaris aan de lijn kreeg, die mij woedend vroeg waar jij uithing.’

‘Buitendam?’

De wachtcommandant knikte.

‘Het schijnt dat jij je hebt bemoeid met een moordzaak in Baarn. Je zou het onderzoek hebben bemoeilijkt. Een politiechef had geklaagd.’

De Cock kneep even zijn beide ogen dicht.

‘Meindert,’ verzuchtte hij, ‘hier word ik ziek van.’

‘En dan was er nog een juffrouw.’

‘Wat voor een juffrouw?’

Meindert Post greep achter zich naar een notitie op zijn bureau.

‘Adelheid van Kleef,’ las hij.

‘Wat wilde die?’

‘Een klacht tegen jou indienen. Ze beschuldigde jou van dood door schuld.’

‘Wat?’

Meindert Post knikte met een ernstig gezicht.

‘Ze had het over een soort godsgericht. Als jij dat niet had genegeerd, dan had volgens haar die man in Baarn nu nog geleefd.’‘Zei ze dat?’

De wachtcommandant antwoordde niet. Hij raadpleegde opnieuw zijn notitie. ‘De moordenaar van Baarn heet… Hagen de Bourgondiër.’

16

De Cock had moeie voeten.

Met een van pijn vertrokken gezicht tilde hij zijn benen omhoog en legde ze heel voorzichtig op zijn bureau. Het was daarbij alsof duizenden kleine duiveltjes met evenzovele spelden geniepig in zijn kuiten prikten. Dat was een slecht teken, wist hij. Telkens wanneer de zaken niet naar wens verliepen, wanneer hij het gevoel had steeds verder van de oplossing weg te drijven, kroop de vermoeidheid in zijn voeten en speelden geniepige duiveltjes hun sadistisch spel.

Wat hem het meest benauwde, was het onheilspellende gevoel dat het nog niet was afgelopen, dat er nog meerdere soortgelijke moorden zouden worden gepleegd. Hoewel hij het rationeel niet kon onderbouwen, bleef dat gevoel hem beheersen.

Het leek hem toe dat duistere machten uit lang vervlogen tijden waren opgestaan om in een soort reïncarnatie… een wedergeboorte… opnieuw te leven in de harten van mensen, die daar gevoelig voor waren… mensen met een hang naar mystiek… met een diep verlangen naar een sterk geïdealiseerd verleden. De Klokbekers met een koning en een heiligdom, de ewa en de sapientes, een vondenis en een baargericht… hij schudde zijn hoofd… in wat voor een wereldje waren ze terechtgekomen? Lag daar de oorsprong… de bron van vergiftiging en moord? Of was het de nacht van Hilde Brunet?

Het begrip deed hem glimlachen en verdreef even de pijn uit zijn kuiten.

Voor hij ver in de nacht naast zijn zacht ronkende vrouw in slaap viel, had hij er nog eens over nagedacht. Het leek een plausibele verklaring voor de beide moorden. Hij kon zich best met het idee van zijn jonge collega verenigen. Wrok was een aanvaardbaar motief. Een voortsmeulende wrok kon gemakkelijk ontvlammen. Hij had dat in zijn lange recherchepraktijk al een paar maal meegemaakt. Maar het strookte niet met de gevoelens die hem beheersten… diepe gevoelens, dat er nog geen einde aan de reeks moorden was gekomen.

Met de dood van Siegfried van Xanten en Gunther Worms was aan de wrok van Hilde Brunet voldaan. Als dat inderdaad het motief was, dan zouden er geen moorden meer volgen. Dan kon hij samen met adjudant Lambertsen de balans opmaken en de zaak afsluiten. Was dat te verwachten… te hopen… bedroog zijn gevoel hem toch?

Hij kneep zijn beide ogen even stijf dicht. De pijnscheuten kwamen in zijn kuiten terug en tekenden zijn gelaat. Vledder keek zijn oude leermeester bezorgd aan.

‘Heb je het weer?’

De Cock trok zijn rechterbeen omhoog en tastte naar een pijnlijke kuit. ‘Het is een familiekwaal.’ Hij zuchtte diep en legde zijn been weer op zijn bureau.

‘Mijn oude grootmoeder op Urk had het ook. Zij gebruikte haar kuiten als barometer. Als ze in haar stramme kuiten prikken voelde, was er storm op komst en bleef mijn grootvader, die visser was, thuis.’

‘En klopte het?’

‘A ltijd.’

Vledder lachte.

‘Ben je al bij de commissaris geweest?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik denk ook niet dat ik ga.’ Hij wees naar zijn voeten. ‘In deze conditie heb ik onvoldoende weerstand tegen zijn gezemel.’ Vledder lachte opnieuw.

‘Hij zal je wel laten roepen.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘Velen zijn geroepen,’ sprak hij plechtig, ‘doch slechts weinigen zijn uitverkoren.’

‘Een kreet van je oude moeder?’

De Cock knikte.

‘Je schijnt haar te kennen,’ reageerde hij gelaten. In zijn ogen kwam een dromerige blik. ‘Ze zei ook: wie zoekt, zal vinden.’ Hij glimlachte vertederd. ‘Dat is een mooie kreet voor een speurder. Het lijkt zinvol om ons die spreuk ter harte te nemen.’ De dromerige blik verdween uit zijn ogen. Hij tilde zijn benen van zijn bureau en liep opmerkelijk kwiek naar de kapstok. Vledder keek hem verward na.

‘Je voeten,’ riep hij verwonderd.

De Cock zwaaide nonchalant.

‘Over.’

Vledder kwam hem na.

‘Waar ga je heen?’

De Cock wurmde zich in zijn regenjas en zette zijn oude hoedje op. Daarna draaide hij zich om.

‘Naar de Oude Waal.’

‘Wat is daar te doen?’

De Cock grijnsde.

‘Daar woont Adelheid van Kleef. Ik wil haar vragen of ze nog steeds het plan heeft om een heuse klacht tegen mij in te dienen.’

Adelheid van Kleef knikte met toegeknepen mond. In haar blauwe ogen ontwaarde De Cock opnieuw strijdlust en veel agressie.

‘Die klacht komt er. Ik heb mijn advocaat al opdracht gegeven om een schrijven te richten aan meester Schaaps, uw officier van justitie. En u kunt ervan op aan dat hij die klacht in behandeling zal nemen. Ik ken Schaaps al vele jaren.’

De Cock glimlachte.

‘Van het oudheidkundig genootschap?’

‘Inderdaad.’

‘Daar bent u ook lid van?’

Adelheid van Kleef schudde haar hoofd.

‘ Was… was ik lid van.’

‘U bent uitgetreden… waarom?’

Adelheid van Kleef gebaarde heftig.

‘Omdat bepaalde lieden het oudheidkundig genootschap voor eigen doeleinden gebruikten.’

‘Welke lieden?’

Adelheid van Kleef zuchtte.

‘Gunther Worms en Hagen de Bourgondiër.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen op.

‘Die misbruikten het genootschap?’

‘Precies.’

De Cock liet zijn blik op haar rusten. Secondenlang. Hij had moeite om zich aan de betovering van haar haast mystieke schoonheid te onttrekken en koel, zakelijk te blijven verhoren. ‘Hoe… eh, hoe deden ze dat?’

‘Gunther Worms was antiquair… handelde in kunst- en siervoorwerpen… antiek… curiosa.’

‘En?’

Adelheid van Kleef zwaaide voor zich uit.

‘Hij dwong de leden van het oudheidkundig genootschap om als spionnen voor hem op te treden… als collectioneurs van kunst- en siervoorwerpen. Antiek. Overal en altijd moesten ze voor hem uitzien of er ergens iets te bemachtigen viel.’ De Cock proefde de toon.

‘Wat bedoelt u met bemachtigen.’

‘Het liefst voor niets… in ieder geval ver beneden de werkelijke waarde.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘En dat deed men?’ vroeg hij ongelovig. Adelheid van Kleef knikte nadrukkelijk. ‘Gunther Worms was een indringende persoonlijkheid, die gemakkelijk zijn wil aan anderen oplegde. Daar had hij niet de minste moeite mee. Hij gedroeg zich ook werkelijk als een koning en verlangde van het volk van de Klokbekers pure onderdanigheid.’

De Cock reageerde verwonderd. ‘En dat werd geaccepteerd?’‘Zeker.’

‘Verlangde,’ formuleerde De Cock voorzichtig, ‘Gunther Worms een dergelijke onderdanigheid ook van… eh, van Siegfried van Xanten?’

Adelheid van Kleef reageerde emotioneel.

‘Ja,’ riep ze ongewoon fel, ‘ook van Siegfried van Xanten. Maar Siegfried was er de man niet naar om erg onderdanig te zijn.’‘Het werd zijn dood?’

Om de mond van Adelheid van Kleef zweefde een grijnsje van minachting. ‘U geeft ineens blijk van inzicht en intelligentie,’ sprak ze op smalende toon. ‘Wel wat laat. Als u op terechte wijze op het ordale… op het baargericht had gereageerd en Hagen de Bourgondiër onmiddellijk voor de moord op Siegfried van Xanten in hechtenis had genomen… dan had Gunther Worms nu nog geleefd.’ Zij strekte haar rechterwijsvinger naar hem uit. ‘Het is die nalatigheid, die ik u verwijt. Ook Hilde Brunet is het met mij eens. U bent verantwoordelijk voor de dood van Gunther Worms… vandaar mijn klacht tegen u terzake dood door schuld.’

De Cock knikte traag. Zijn gezicht stond strak. Hij liet zijn hoofd iets zakken en zweeg. Voor alles wilde hij een discussie over dat onderwerp vermijden. Pas na een tijdje keek hij op. ‘U stelt dus dat Hagen de Bourgondiër Gunther Worms doodde?’ Adelheid van Kleef knikte nadrukkelijk.

‘Dat doe ik… absoluut.’

‘Waarom… wat was het motief?’

‘Onenigheid.’

‘Waarover?’

‘Zaken.’

De Cock spreidde zijn handen in wanhoop. ‘Wat voor zaken?’ Adelheid van Kleef vouwde in een rustig gebaar haar beide handen in haar schoot. ‘Gunther Worms en Hagen de Bourgondiër,’ sprak ze kalm, ‘handelden beiden in kunst- en siervoorwerpen. Zij waren compagnons.’

De Cock sloot even zijn ogen.

‘Waarom heeft niemand mij dat ooit verteld?’

Adelheid van Kleef trok haar schouders op.

‘Ik denk dat slechts weinigen dat weten… van dat compagnonschap, bedoel ik. Ieder lid van het oudheidkundig genootschap wist dat Gunther Worms in antieke voorwerpen handelde. Maar dat Hagen de Bourgondiër deelgenoot was… hem daarbij hielp… wist vrijwel niemand.’

‘U wist het?’

‘Zeker.’

‘Hoe?’

‘Van Siegfried van Xanten. Ik heb het u verteld… hij en Hagen de Bourgondiër waren aanvankelijk goede vrienden.’ De Cock glimlachte innemend.

‘Handelde Siegfried van Xanten ook in kunst- en siervoorwerpen?’

Adelheid van Kleef schudde haar hoofd.

‘Nee… Siegfried deed niets.’

‘Waar leefde hij dan van?’

‘Ik… eh, ik onderhield hem.’

De Cock boog zich iets naar voren. ‘Hoe kwam Siegfried van Xanten aan die fraaie antieke bronzen dolk?’

Adelheid van Kleef draaide haar hoofd iets weg.

‘Dat weet ik niet,’ sprak ze zacht.

De Cock pauzeerde even. Zijn scherpe blik gleed langs haar gezicht en haar lange goudblonde haren. Net als in de aula van de Oosterbegraafplaats kwam het sprookje van de Lorelei in zijn gedachten… de beeldschone vrouw, die zittend op een rots, de schippers op de rivier de Rijn zo in vervoering bracht dat ze vergaten het roer te houden. Was er een vergelijking? Welke macht had deze vrouw over de mannen met wie zij in aanraking kwam? Hij blikte opzij naar Vledder. De jonge rechercheur staarde Adelheid van Kleef vrijwel ademloos aan. Vervoering? Betovering?

De grijze speurder schraapte zijn keel.

‘Sinds wanneer leeft bij u de absolute overtuiging dat Hagen de Bourgondiër Gunther Worms doodde?’

Adelheid van Kleef strekte haar schouders en duwde haar buste iets naar voren. ‘Sinds het moment,’ sprak ze bedaard, ‘dat Hilde Brunet mij belde en zei dat zij haar man bij de oprijlaan van haar villa had gevonden… dood met een antieke bronzen dolk in zijn rug.’ Ze spreidde even haar handen. ‘Op dezelfde wijze als waarop Hagen de Bourgondiër Siegfried van Xanten had vermoord.’

De Cock knikte begrijpend. ‘Wanneer belde Hilde Brunet u?’‘Gisteravond laat. In ieder geval na twaalf uur. Ik lag al in bed.’‘Was er een reden voor Hilde Brunet om juist u te bellen?’‘Hilde Brunet en ik onderhielden nog wel contacten… ook nadat ik uit het genootschap was getreden. Ik denk dat ze er toch met iemand over wilde praten. De dood van Gunther heeft haar toch geschokt.’

‘Wist Hilde Brunet van een onenigheid tussen haar man en Hagen de Bourgondiër?’

‘Daar heeft ze niets van gezegd.’

‘Weet u het?’

‘Nee. Ik vermoed alleen dat onenigheid over zaken en geld het motief is geweest.’

De Cock bracht zijn handen naar voren en drukte de vingertoppen tegen elkaar. ‘Laten we alles nog even recapituleren… u verdenkt Hagen de Bourgondiër van de moord op Gunther Worms omdat Gunther Worms op dezelfde wijze als Siegfried van Xanten werd gedood… en u verdenkt Hagen de Bourgondiër van de moord op Siegfried van Xanten op basis van het baargericht?’

Adelheid van Kleef schudde heel langzaam haar hoofd. ‘Dat niet alleen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen. ‘Wat dan nog meer?’‘Hij heeft het mij bekend.’

De mond van De Cock viel half open. ‘Hagen de Bourgondiër heeft aan u bekend dat hij Siegfried vermoordde?’

‘Ja.’

‘Wanneer deed hij dat?’

Adelheid van Kleef liet haar hoofd zakken. Haar goudblonde haren vielen als een gordijn voor haar gezicht.

‘Op de avond na het baargericht.’

17

Ze slenterden over het trottoir van de Oude Waal in de richting van de Binnen Bantammerstraat. De Cock blikte steels naar de oude zolderschuit in de Eilandsgracht, waarop een paar dagen geleden een jonge vrouw spiernaakt lag te zonnen. Ze was er niet. De oude rechercheur vermoedde dat de warmte van het waterige zonnetje voor haar te schamel was om zich daaraan bloot te stellen. Het bloot-stellen bracht een glimlach op zijn lippen. Via de Binnen Bantammerstraat en de brug over de Geldersekade liepen ze de Stormsteeg in. Op de hoek van de Zeedijk leunde een groepje dealers verveeld tegen een gevel. Ondanks pogingen om hen te verdrijven, bleef de Zeedijk en directe omgeving het gebied waar de straathandelaren in drugs opereerden. Nagestaard liepen de beide rechercheurs aan het groepje voorbij.

Vledder keek de grijze speurder van terzijde aan.

‘Zou zo’n klacht tegen jou terzake dood door schuld enige kans maken?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Adelheid van Kleef beweert nu wel dat Hagen de Bourgondiër Gunther Worms heeft vermoord, maar daarvoor bestaat geen enkele aanwijzing… hoogstens een vaag vermoeden. Bovendien is onenigheid een schraal motief. En zelfs als later mocht blijken, dat hij inderdaad verantwoordelijk is voor de dood van Gunther Worms, dan nog kan mij geen nalatigheid worden verweten. Zijn daad was in geen enkel opzicht te voorzien.’ Hij grinnikte jongensachtig. ‘Het is dwaas. Ik ben er dan ook maar niet op ingegaan.’

Vledder glimlachte.

‘Eerlijk gezegd verbaasde mij dat een beetje.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Als er al sprake is van nalatigheid, dan is dat een nalatigheid van Adelheid van Kleef. Toen Hagen de Bourgondiër haar bekende Siegfried van Xanten te hebben gedood, had zij mij dat onmiddellijk moeten melden. Het verbaast mij dat ze dat niet heeft gedaan.’

‘Geloof jij in die bekentenis?’

De Cock trok zijn schouders iets op.

‘Ik acht die mogelijkheid niet uitgesloten. Hagen de Bourgondiër was vroeger verliefd op Adelheid van Kleef en ik kreeg het idee dat die liefde nog lang niet was bekoeld. Ik kan mij dus voorstellen dat hij na de dood van Siegfried van Xanten weer contact met Adelheid heeft opgenomen.’

De ogen van Vledder begonnen te glinsteren.

‘En haar toen in een vertrouwelijk moment die bekentenis heeft gedaan?’

De Cock knikte.

‘Het is voor ons in elk geval… juridisch gezien… een aardig steunpuntje. Daarom heb ik haar opzienbarende verklaring ook onmiddellijk in concept opgenomen en door haar in mijn notitieboekje laten ondertekenen. Op basis van die verklaring zouden we iets tegen Hagen de Bourgondiër kunnen ondernemen.’‘Zoals?’

‘Hem arresteren.’

‘Voor de moord op Siegfried van Xanten?’

‘Inderdaad.’

Vledder keek zijn oude collega van opzij aan.

‘Denk je, dat hij inderdaad de moordenaar van Siegfried van Xanten is?’

In zijn stem vibreerde onzekerheid en ongeloof.

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Adelheid van Kleef komt nog met dat oude motief, dat de moord met de dolk verband zou houden met het vondenis, dat de sapientes op grond van de ewa over Siegfried van Xanten hebben uitgesproken. Zij acht dat vondenis nog steeds een doodvonnis… een doodvonnis dat door Hagen de Bourgondiër zou zijn voltrokken.’ De grijze speurder schudde zijn hoofd. ‘En daar heb ik gevoelsmatig nogal moeite mee.’ Hij zuchtte diep. ‘Ik vond het ook vreemd dat Adelheid van Kleef niet wist hoe Siegfried van Xanten aan die zo betwiste bronzen dolk kwam.’ Vledder grijnsde.

‘Ze liegt… zoals Hilde Brunet liegt… zoals alle mensen liegen, die in deze affaire een rol spelen.’

De Cock knikte traag.

‘Alle betrokkenen hebben ons steeds een versluierde waarheid gepresenteerd.’ Hij schoof zijn onderlip vooruit. ‘Ik geloof niet zo in leugentjes om bestwil. Wie liegt heeft iets te verbergen. Het wordt zo langzamerhand tijd dat we de ongesluierde waarheid leren kennen.’

Ze kuierden de Korte Niezel uit. Vledder wees links naar de Achterburgwal.

‘Weet je dat wij dichtbij het etablissement van Smalle Lowietje zijn?’

De Cock schoof de mouw van zijn colbert iets terug en keek op zijn horloge. ‘En weet jij dat ik het nog te vroeg vind voor een cognackie?’

Lachend liepen ze verder.

Commissaris Buitendam leek ernstig vertoornd. Op zijn lang bleek gelaat lagen blosjes van opwinding en woede. Hij vroeg niet aan De Cock of hij zo vriendelijk wilde zijn om plaats te nemen, maar nam direct het woord toen de grijze speurder zijn kamer binnenstapte.

‘Wat moesten jij en Vledder gisteravond in Baarn?’ De Cock liep verder op hem toe en glimlachte.

‘Daar was een moord gepleegd,’ antwoordde hij luchtig. Buitendam zwaaide wild in de richting van het raam. ‘Sinds wanneer reikt ons bewakingsgebied tot voorbij de gemeente Baarn?’

De Cock veinsde onbegrip.

‘Ik… eh, ik ben een Amsterdamse rechercheur.’

De commissaris knikte heftig.

‘Juist.’ Hij tikte met zijn middelvinger een paar maal op het blad van zijn immens groot bureau. ‘Hier liggen jouw bevoegdheden.’

‘Ik ben mijn bevoegdheden niet te buiten gegaan,’ sprak De Cock hoofdschuddend. ‘Ik heb daar geen enkele opsporingshandeling verricht. Het was niet meer dan een beroepsmatige nieuwsgierigheid, die mij naar Baarn dreef. De vermoorde was Gunther Worms, bij leven Koning van de Klokbekers, een oudheidkundig genootschap dat zich nog steeds in mijn belangstelling mag verheugen.’ Hij grinnikte vrolijk. ‘Herinnert u zich nog… de moord op Siegfried van Xanten?’

De woede van commissaris Buitendam nam zichtbaar toe. Zijn gezicht kleurde dieper rood. Hij klemde zijn dunne lippen op elkaar. ‘Natuurlijk,’ riep hij kwaad. ‘Natuurlijk herinner ik mij de moord op Siegfried van Xanten. En ik herinner mij ook dat ik jou uitdrukkelijk verboden heb om leden van het oudheidkundig genootschap inzake die moord te benaderen… zonder overleg met mij. Aan die voorwaarde heb jij je niet gehouden.’ De Cock maakte een hulpeloos gebaar.

‘Dat is ondoenlijk. U kunt mij toch niet verbieden om normaal mijn werk te doen?’

Commissaris Buitendam boog zich naar hem toe.

‘Normaal,’ siste hij. ‘Noem jij dat tumult in de aula van de Oosterbegraafplaats normaal?’

De Cock wuifde afwerend.

‘Dat was niet mijn idee. Adelheid van Kleef, de vriendin van de vermoorde Siegfried van Xanten wilde dat baargericht en Gunther Worms bleek bereid om daaraan zijn medewerking te verlenen.’

‘Nadat jij hem daartoe had geprest.’

De grijze speurder voelde hoe de woede in zijn aderen sloop. Hij balde zijn beide vuisten en drong de vingernagels in de palm van zijn handen.

‘Ik vermoed,’ sprak hij vinnig, ‘uit welke hoek uw informatie komt.’ Hij wees voor zich uit. ‘En zeg hem, dat het ronduit schandalig is dat een officier van justitie tot bedenkelijke uitspraken komt.’

Commissaris Buitendam kwam met een ruk overeind. In een wild gebaar strekte hij zijn arm naar de deur.

‘Eruit!’

De Cock ging.

Toen De Cock in de grote recherchekamer terugkwam, keek Vledder zijn oude leermeester grijnzend aan.

‘En?’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Wat dacht je?’

‘Hij stuurde je zijn kamer af.’

De Cock knikte traag.

‘Hij wilde mij min of meer aansprakelijk stellen voor het tumult in de aula van de Oosterbegraafplaats. Ik zou Gunther Worms hebben geprest om met de Klokbekers aan dat baargericht deel te nemen.’

‘Wie zegt dat?’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Ik ben er vrijwel van overtuigd dat het uit de koker komt van meester Schaaps. Op de gang hierheen, heb ik er nog even over nagedacht. Het is natuurlijk mogelijk dat Gunther Worms in het heiligdom tijdens de vergadering over het baargericht iets in die richting heeft gezegd… als een soort rechtvaardiging van zijn gedrag. Maar er was absoluut geen sprake van pressie. Ik heb aan Fred Prins gevraagd om Gunther Worms aan de Warmoesstraat te ontbieden. Ik wilde niet dat hij bij ons onderhoud met Hilde Brunet aanwezig was. Fred Prins zou een dringend beroep op de koning doen om aan het verzoek van Adelheid van Kleef, om een baargericht te houden, tegemoet te komen. Als men dat al pressie noemt…’

Vledder zuchtte.

‘Ik heb nooit iets voor dat idiote baargericht gevoeld. Ik verwachtte wel dat het voor ons consequenties zou hebben. Dat heb ik je ook direct gezegd. Maar je wuifde mijn bezwaren nonchalant weg.’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘En dat doe ik nog,’ sprak hij heftig. ‘Ik kan bij Etzel Hunnen de notulen van die vergadering opvragen om te lezen wat er precies is gezegd. Maar het interesseert mij niet. Ik vind alleen de rol van die meester Schaaps bedenkelijk. Hij en zijn vrouw namen openlijk deel aan dat voor jou zo idiote baargericht. En achteraf toch kritiek… daar werd ik even woest over.’ Vledder grinnikte.

‘Ik had er wel bij willen zijn.’

De Cock negeerde de opmerking. Hij ging achter zijn bureau zitten.

‘Heb je nog met Baarn gebeld?’

‘Ja.’

‘En?’

Vledder trok zijn schrijfmachine naar zich toe.

‘Ik heb het maar uitgetikt.’ Hij draaide het papier in de machine iets omhoog. ‘Adjudant Lambertsen,’ las hij hardop, ‘heeft vanmorgen al vroeg, om halftien, de gerechtelijke sectie op het lijk van Gunther Worms bijgewoond. Hij heeft enige lijkdelen, maag- en darminhoud en urine terzijde laten nemen voor een toxicologisch onderzoek. Dokter Rusteloos was van mening, dat de dood van Gunther Worms opvallend veel overeenkomsten vertoonde met de dood van Siegfried van Xanten.’‘Ook verschijnselen van verdoving?’

Vledder knikte en las verder.

‘Dokter Rusteloos heeft de bronzen dolk uit de rug van Gunther Worms verwijderd. Adjudant Lambertsen had tevoren reeds een motorrijder gecharterd. Die stond met zijn motor klaar. Toen de adjudant de bronzen dolk kreeg overhandigd, gaf hij die aan de motorrijder, die er onmiddellijk mee naar het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden reed. Daar, in dat museum, herinnerde men zich dat ik enige dagen geleden over een soortgelijke dolk had gebeld. Deskundigen van het Rijksmuseum voor Oudheden hebben de bronzen dolk onderzocht en het is een…?’

‘Replica.’

Vledder glimlachte.

‘Inderdaad… een replica.’

‘Afkomstig van Peter Karstens.’

‘Dat ligt voor de hand.’

De Cock wuifde naar de schrijfmachine.

‘Toch snel en goed werk van die knorrige adjudant Lambertsen.’ In zijn stem klonk bewondering.

Vledder knikte instemmend.

‘Hij was ook heel vriendelijk. Hij wilde eerst zelf nog wat naspeuringen doen en dan komt hij naar Amsterdam om met ons over de zaak te praten.’

De Cock knikte vaag. Zijn gedachten dwaalden weg. Het was alsof plotseling mistige nevelen uit zijn hersenen trokken. Ineens was er een helder beeld. Even, fragmentarisch, maar sterk omlijnd. Het toverde een glimlach op zijn gezicht.

‘Weet je wat ik mij afvraag?’

‘Nou?’

‘In wiens rug de derde replica terechtkomt.’

18

Met zijn beide handen op zijn rug, wijdbeens en iets gebogen, stond rechercheur De Cock voor de beregende ruiten van de kale recherchekamer. Wiegelend op de ballen van zijn voeten staarde hij naar de glimmende daken van de smalle huisjes aan de overkant van de Warmoesstraat. Hoe lang was het alweer geleden, bepeinsde hij, dat hij hier stond, op dezelfde plek, denkend aan Mosie, de haringman, en een adembenemend schone Adelheid van Kleef binnenstapte en meldde dat Siegfried van Xanten, haar vriend, was verdwenen?

Slechts enkele dagen, maar het leek een eeuwigheid. De blonde Siegfried van Xanten bleek vermoord en koning Gunther Worms volgde. Hij vroeg zich af of hij een mogelijke derde moord kon voorkomen en vooral… hoe hij een sluitende bewijsvoering kon opbouwen?

Ineens draaide hij zich met een ruk om en stapte dreunend naar de kapstok.

Vledder liet zijn rappe vingers op de schrijfmachine even rusten. Toen schoof hij de schrijfmachine van zich af en liep de grijze speurder na.

‘Gaan we naar Smalle Lowietje?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Naar de Keizersgracht.’

‘Wat is daar?’

De Cock wurmde zich in zijn oude regenjas.

‘Daar woont Hagen de Bourgondiër.’

De ogen van Vledder begonnen te glinsteren. Gretig pakte hij zijn jas van de kapstok.

‘Gaan we hem arresteren?’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Dat hang er van af.’

‘Waarvan?’

De Cock liep naar de deur.

‘Welk antwoord hij heeft op een achterstallige vraag.’ ‘Achterstallige vraag?’

In de stem van Vledder trilde onbegrip.

De Cock knikte.

‘Wat is de schat van de Nevelberg? Ik heb nog steeds niet aan het verzoek van Hilde Brunet voldaan.’

De avondlucht was kil. Een fijne motregen prikte op hun gezichten. Achter een gierende tram om staken de beide rechercheurs het Damrak over en slenterden in de richting van de Dam. Vledder liet in de zak van zijn regenjas een rinkelend geluid horen. ‘Ik heb voor alle zekerheid maar een paar handboeien meegenomen,’ sprak hij grinnikend. ‘Die Hagen de Bourgondiër is een boom van een vent. En volgens mij zo sterk als een beer. Als hij verkeerd wil en zich tegen zijn arrestatie verzet, dan kunnen we beiden nog wat beleven.’

De Cock bracht het beeld van de man terug in zijn herinnering, maar reageerde verder niet. Zwijgend liep hij verder. Vledder keek hem van terzijde aan.

‘We kunnen ook assistentie vragen?’

De Cock knikte vaag.

‘Dat kunnen we,’ antwoordde hij gelaten.

Het gezicht van Vledder betrok.

‘Weet je aan wie ik ineens moet denken?’

‘Nou?’

‘Aan Adelheid van Kleef… volgens mij loopt ze een groot gevaar.’

De Cock blikte opzij.

‘Wat voor een gevaar?’

Vledder zwaaide heftig.

‘Als het waar is,’ sprak hij geëmotioneerd, ‘dat Hagen de Bourgondiër aan haar de moord op zijn oude vriend Siegfried van Xanten heeft opgebiecht, dan loopt ze volgens mij een groot gevaar.’‘Hoezo?’

Vledder stak zijn wijsvinger omhoog.

‘Die bekentenis van Hagen de Bourgondiër,’ betoogde hij, ‘zal wel tot stand zijn gekomen in een opwelling… in een vlaag van berouw… of een plotselinge behoefte aan boetedoening. Mogelijk, dat de betoverende uitstraling van Adelheid van Kleef daaraan mede schuldig is geweest.’ Hij zweeg even en ademde diep. ‘Maar als Hagen de Bourgondiër later, niet meer in de ban van haar betovering, heeft beseft wat hij heeft gedaan… de risico’s van die bekentenis overziet, dan…’

De Cock bleef staan. Met zijn gezicht in de regen keek hij naar zijn jonge collega op.

‘Dat is waar,’ sprak hij zichtbaar geschokt. ‘Ik heb mij dat geen moment gerealiseerd. Maar je hebt gelijk. Adelheid van Kleef loopt inderdaad gevaar. Door die bekentenis is zij de enige die weet dat Hagen de Bourgondiër de moordenaar is.’

Ze liepen achter het Koninklijk Paleis om naar de Raadhuisstraat, staken de rijweg over en vervolgden hun weg onder de arcade naar de Keizersgracht.

De Cock keek omhoog naar de Westerkerk met haar fraaie slanke toren en bedacht dat hij daar eens op een stille zondagmorgen een doopplechtigheid had bijgewoond, die het begin bleek van een reeks opzienbarende moorden. Hij grinnikte zachtjes voor zich uit. Hoelang handelde hij al in emoties en hartstochten? Het was stil op de anders zo drukke Keizersgracht. Hun voetstappen klonken hol, resoneerden tegen neerbuigende geveltjes. Het geluid van voortrazend verkeer was vrijwel verstomd. Zelfs het druipen van de bomen was te horen. Aan de wallenkant, bij een geparkeerde auto, scharrelde een eenzame rat.

Voor een huis met een rijkversierde klokgevel en een licht uitgesleten blauwstenen stoep bleef De Cock staan en blikte langs de ramen. Er brandde geen licht. Nergens.

‘Is het hier?’

De grijze speurder knikte.

‘Huisnummer 1117.’ Zonder de leuning te beroeren liep hij de blauwstenen stoep op. Op het bordes bleef hij staan en keek naar de koperen plaat met H. de Bourgondiër op een groengelakte deur.

Even reikte hij aarzelend naar de bel, maar hij trok zijn hand snel terug en tastte in zijn broekzak naar het koperen houdertje met een keur aan stalen sleutelbaarden, dat hij eens, langgeleden, van zijn vriend en ex-inbreker Handige Henkie had gekregen.

Onder strenge, afkeurende blikken van de jonge Vledder opende hij in slechts luttele seconden het slot en duwde de groengelakte deur voorzichtig open. Er kwam van binnenuit geen reactie. Toen ze beiden in de hal stonden, deed hij de deur achter hen weer zorgvuldig in het slot.

Het licht van een straatlantaarn viel door een getralied raam boven de deur en wierp schaduwen in een witmarmeren gang. Behoedzaam drongen de rechercheurs verder het huis binnen. Er was geen gerucht. Alleen ergens ver weg drupte een kraan. Aan het einde van de witmarmeren gang was een brede deur. De Cock deed hem langzaam open. Hij leidde naar een ruim, hoog vertrek met sierlijke guirlandes, gedragen door wulpse engeltjes aan het plafond.

De grijze speurder pakte zijn zaklantaarn. Een langgerekt ovaal gleed over een weelde aan antieke meubelen, waaronder een Chippendale stoel, een fauteuil in Queen Anne-stijl en een fraai Vlaams kunstkabinet.

Vledder stootte hem aan.

‘Wat dacht je hier te vinden?’ vroeg hij benauwd.

De Cock grijnsde.

‘De schat van de Nevelberg… wat dat ook zijn moge.’ De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Hilde Brunet schreef dat je Hagen de Bourgondiër naar de schat van de Nevelberg moest vrágen… niet dat je er zelf naar moest zoeken.’

De Cock liet het licht van zijn zaklantaarn rondgaan. ‘Hagen de Bourgondiër is er niet,’ sprak hij achteloos. ‘En tot hij verschijnt lijkt het mij niet kwaad om wat rond te neuzen.’

‘Het is onwettig.’

De Cock bromde iets onverstaanbaars, maar reageerde verder niet. Zijn volle aandacht werd getrokken door een zware brandkast tegen de muur tussen twee hoge ramen. Het was een Lips van een oud model met een handvat, een nummerschijf en een grendel.

De Cock had met zijn vriend Handige Henkie gemeen dat hij verzot was op brandkasten. Bewonderend hurkte hij bij de Lips neer. Kennelijk hadden onbevoegden in het verleden wel eens stuntelige pogingen ondernomen om de kast te kraken. Bij de grendel waren in het metaal diepe moeten geslagen. Ineens kwam hij weer omhoog. Zijn scherp gehoor had een geluid gehoord… het geluid van een sleutel in een slot. Even later klonken er voetstappen. Ze schuifelden aarzelend door de marmeren gang. De Cock doofde zijn zaklantaarn en gaf Vledder een wenk. De beide rechercheurs stelden zich verdekt op. Het duurde enkele seconden. Toen hielden de voetstappen bij de deur stil. Er verstreken opnieuw enkele seconden. Het leek alsof degene achter de deur bij zichzelf tot een besluit moest komen. Toen klonk een zacht geluid van de klink en stapte iemand binnen.

Vledder en De Cock stortten zich op de gestalte. Er volgde een worsteling. Kort. De weerstand van de man bleek niet groot. Binnen enkele tellen lag hij weerloos op de grond.

De Cock knipte zijn zaklantaarn aan en scheen de man in zijn gezicht.

Achter hem verstarde Vledder.

‘Etzel Hunnen,’ lispelde hij onthutst.

In een mineurstemmming wandelden zij terug naar de Warmoesstraat. Het was droog, maar de straten waren nog nat van de regen. Vledder schopte balorig tegen een leeg bierblikje op het trottoir.

‘Een verloren tocht,’ mopperde hij. ‘Wat heeft het ons opgeleverd? Niets.’ Hij grijnsde. ‘De oude Etzel Hunnen vindt in het heiligdom tussen de achtergelaten bezittingen van Gunther Worms een sleutel, waaraan een label is bevestigd met het adres Keizersgracht 1117. Uit nieuwsgierigheid besluit hij op dat adres eens een kijkje te nemen… mede in de verwachting dat daar mogelijk spullen liggen opgeslagen, die aan het oudheidkundig genootschap toebehoren.’ Hij blikte opzij naar De Cock. ‘Plausibel?’ De grijze speurder knikte traag.

‘Hij heeft mij de sleutel met het label laten zien.’

Vledder snoof.

‘Jij gelooft die Etzel Hunnen? Jij gelooft dat die sleutel inderdaad in het heiligdom tussen de bezittingen van Gunther Worms lag?’ De Cock maakte een berustend gebaartje.

‘Ik vind het ook wel verklaarbaar,’ sprak hij kalm. ‘Ik vermoed dat Gunther Worms de woning van Hagen de Bourgondiër wel gebruikte als opslagplaats voor antiquiteiten en uit hoofde daarvan in het bezit was van een sleutel. Zij waren compagnons en in het huis van Hagen de Bourgondiër is ruimte genoeg.’ Hij zweeg even en trok zijn schouders iets op. ‘Het enige wat wij Etzel Hunnen kunnen verwijten is, dat hij… net als wij… op het koperen naambordje aan de deur duidelijk had kunnen lezen, dat het adres op het label, Keizersgracht 1117, de woning was van Hagen de Bourgondiër. Hij had niet naar binnen mogen gaan.’ Vledder grinnikte. ‘Dat moet jij zeggen.’

‘Ik dien het recht.’

Vledder lachte honend. ‘Op een onrechtmatige manier.’ De Cock negeerde de opmerking.

‘Toch kan ik mij voorstellen dat Etzel Hunnen, als nieuwe leider van het genootschap, ondanks het lezen van het naambordje, wel naar binnen ging. Hij had van de dood van Gunther Worms gehoord en had daarna diverse malen geprobeerd om met Hagen de Bourgondiër in contact te komen. Dat lukte niet. Na de dood van Gunther Worms lijkt Hagen de Bourgondiër totaal van het toneel verdwenen.’

‘Verdacht?’

‘Min of meer.’

‘Een vlucht?’

De grijze speurder maakte een weifelend gebaartje. ‘Als het een vlucht is… dan is het wel een overhaaste vlucht.’‘Waarom?’

‘Ik heb daar in dat huis aan de Keizersgracht zoveel fraaie antieke meubelen gezien… die zijn een vermogen waard. Zo’n schat laat je niet zomaar achter… zeker niet een man, die de waarde ervan kent.’

‘Je bedoelt dat hij die, normaal gesproken, eerst te gelde had gemaakt?’

De Cock knikte.

‘Een vlucht lukt altijd beter met een bom duiten op zak.’ Vledder gniffelde.

‘Misschien vormen die meubelen wel de schat van de Nevelberg?’

Ze stapten het politiebureau aan de Warmoesstraat binnen. Zo gauw Jan Kusters De Cock in het oog kreeg riep hij hem vanachter de balie. ‘Er heeft een vrouw voor je gebeld.’ De oude rechercheur liep op hem toe. ‘Welke vrouw?’ Jan Kusters pakte een notitie.

‘Ene Hilde Brunet… ze was erg opgewonden… zenuwachtig… ze vroeg naar jou… maar jij was er natuurlijk weer eens niet.’‘Wat zei ze… wat wilde ze?’

‘Ik moest je een bericht overbrengen.’

De Cock voelde hoe een nerveuze trilling zijn lichaam schokte. ‘Wat voor een bericht?’

Jan Kusters raadpleegde opnieuw zijn notitie.

‘Hagen de Bour… eh, de Bourebondiër…’

‘Bourgondiër,’ verbeterde De Cock.

De wachtcommandant knikte instemmend.

‘…is op weg naar Adelheid van Kleef.’

19

Een intense spanning maakte zich van De Cock meester. Intuïtief voelde hij dat de ontknoping van het drama nabij was. Met een nerveuze handbeweging wendde hij zich tot Vledder. ‘Waar heb je onze wagen?’

‘Verderop in de Warmoesstraat.’

De Cock wenkte en rende in een koddige draf het bureau uit. De jonge Vledder volgde hem met een kort sprintje. ‘Waar wil je heen?’

‘Naar de Oude Waal.’

Vledder stapte in en ontgrendelde het portier voor De Cock. ‘Het huis van Adelheid van Kleef?’

De Cock knikte heftig.

‘Ik hoop dat we nog op tijd zijn.’

Vledder startte de motor en reed weg.

‘Wat verwacht je dan?’

‘Moord.’

Vledder stuurde de Volkswagen de Warmoesstraat uit en reed via de smalle St. Olofspoort naar de Prins Hendrikkade. Hij blikte opzij.

‘Hoe zal ik gaan?’

De Cock wees voor zich uit.

‘Neem straks voor de brug de Kalkmarkt. De Oude Waal heeft éénrichtingsverkeer. Misschien dat we de wagen nog kunnen blokkeren.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

‘Welke wagen?’

‘De wagen van Adelheid van Kleef.’

‘Wat is daarmee?’

De Cock wuifde de vraag weg. Hij was nog niet aan uitleg toe. Iets gebogen en met elke vezel van zijn lichaam gespannen tuurde hij door de voorruit.

Ineens zat hij overeind. Vanaf de Kalkmarkt kwam met hoge snelheid een vuurrode wagen. Met een snerpende bocht naar links reed hij aan de Volkswagen voorbij.

De grijze speurder keek de wagen na. Aan het stuur had hij in een flits het lange goudblonde haar van Adelheid van Kleef herkend.’

‘Draaien…’ schreeuwde hij wild, ‘draaien… die rode wagen achterna.’

Slippend, in een draai als een pirouette, keerde Vledder de oude politiewagen. Het chassis kreunde een protest. Brutaal en met minachting voor elk verkeersverbod zette de jonge rechercheur de achtervolging in.

Ruim honderd meter voor hen uit zagen ze de rode wagen naar rechts, de Oosterdokskade op rijden. Vledder maakte een hoofdbeweging.

‘Dat is een Mitsubishi Starion.’

De Cock knikte. ‘De wagen van Gunther Worms.’

Vledder trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Wie rijdt daarmee?’

‘Adelheid van Kleef.’

De jonge rechercheur blikte even verbaasd opzij.

‘Adelheid van Kleef?’ herhaalde hij.

‘Ja.’

‘Hoe komt zij aan die wagen?’

‘Gestolen… achtergehouden… hoe je het noemen wilt.’ Vledder schudde zijn hoofd.

‘In de stad houden we haar misschien nog wel bij. Maar als ze naar de snelweg koerst, kunnen we het wel vergeten. Zo’n Mitsubishi Starion haalt op z’n sloffen tweehonderd kilometer per uur.’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Met dit oude barrel mogen we al blij zijn dat we niet van de weg dansen.’

De Cock bukte zich en pakte de mobilofoon. Hij gaf de positie door en vroeg aan het hoofdbureau, aan de centrale post, of men aan alle surveillancewagens die in de lucht waren, wilde verzoeken om naar de vuurrode Mitsubishi Starion uit te zien. Hij wees erop dat er voor diezelfde wagen al een opsporingsbericht was uitgegaan.

Even later kwam het bericht via de mobilofoon terug. Inmiddels raasde de vuurrode Starion ver voor hen uit. De afstand werd steeds groter. Op het gezicht van Vledder kwam een verbeten trek.

‘Waarom hebben wij geen beter materiaal,’ bromde hij. ‘Dit is toch een ongelijke strijd.’

De Cock grijnsde.

‘Ze kunnen ons moeilijk allemaal in een Mitsubishi Starion laten rijden.’

Toen ze onder het viaduct van de Oostertoegang uitkwamen, was de vuurrode wagen uit het zicht verdwenen. Vledder verminderde snelheid.

In een gebaar van wanhoop stak hij even zijn beide armen omhoog. ‘En nu?’

De Cock antwoordde niet direct. Hij pakte opnieuw de mobilofoon en gaf aan de centrale post door waar ze de wagen waren kwijtgeraakt.

Het bericht kwam even later voor alle wagens terug. De grijze speurder zuchtte.

‘Laten we hopen dat ze hem oppikken. Die Mitsubishi Starion is een nogal opzichtige wagen.’

‘En wat doen wij?’

‘Rij voorlopig maar rustig de kant op van de Keizersgracht.’‘Naar het huis van Hagen de Bourgondiër?’

‘Precies.’

Vledder keek opzij. In zijn blik lag een licht verwijt. ‘Mag ik zeggen dat ik er nog niets van begrijp?’

De grijze speurder knikte bedaard.

‘Dat mag,’ sprak hij gelaten.

De mobilofoon in de wagen kraakte. ‘De vuurrode Mitsubishi is gesignaleerd op de Westerdoksdijk en rijdt in de richting Van Diemenstraat. De Tasmanstraat blokkeren.’

De Cock wenkte naar Vledder.

‘Die kant op,’ sprak hij gejaagd.

De mobilofoon kraakte opnieuw. ‘Wagen rijdt de Houtmankade op. Snelheid volgens rapporteurs veel te hoog. Daar komen brokken van.’ In de meestal wat koele stem van de man van de centrale post trilde enige emotie.

Vledder reed met de Volkswagen over de De Ruijterkade in de richting van de Westerdoksdijk.

De beide rechercheurs spraken niet. Gespannen luisterden ze naar de berichten over de mobilofoon.

Enkele minuten later was de stem van de man van de centrale post terug. ‘De achtervolgde wagen is aan het einde van de Spaarndammerstraat tegen een pijler van het viaduct gereden. Bestuurster is vermoedelijk door de voorruit geslagen. Ze is ernstig gewond. De Geneeskundige Dienst wordt gewaarschuwd. Einde.’

De Cock keek vanuit de hoogte op haar neer. Haar goudblonde haren bedekten gedeeltelijk haar bebloed gezicht. Een jonge diender liep hoofdschuddend op hem toe. Zijn gezicht zag lijkbleek. ‘Ze reed als een idioot… alsof de duivel haar op de hielen zat.’ De Cock trok een ernstig gezicht.

‘Misschien was dat ook wel zo.’

Hij bukte bij haar neer. De aanblik maakte iets in hem los. Met moeite onderdrukte hij opkomende tranen. Een moment overwoog hij om het goudblonde haar uit haar gezicht te strijken. Maar hij nam zijn hand trillend terug.

Een ambulancewagen stopte. Twee broeders stapten uit, deden de achterdeuren open en naderden met een brancard. De Cock kwam omhoog. Zijn oude knieën kraakten. De jonge diender wees naar het viaduct.

‘Moet u nog naar die man kijken?’

Met Vledder in zijn kielzog stapte de grijze speurder naar de verkreukelde Mitsubishi. Het ontzette portier bood enige weerstand. Krakend ging het open.

Schuin weggezakt, half hangend in de autogordels, zat een zwaargebouwde man. Zijn mond hing ver open en zijn dode, wijd opengesperde ogen staarden in het niets.

Vledder, achter De Cock, hijgde. ‘Hagen de Bourgondiër.’ De grijze speurder knikte.

‘Een bronzen dolk in zijn rug.’

20

De Cock schonk klokkend cognac in diepbolle glazen. Hij reikte Dick Vledder een glas aan, daarna Fred Prins en tenslotte de jonge diender, die hij in de Muiderpoort bij het lijk van Siegfried van Xanten had ontmoet. Hij had allen uitgenodigd voor een bijeenkomst bij hem thuis om, zoals hij dat had geformuleerd, een bijna volledige opening van zaken te geven. Hij keek de kring rond en vroeg zich af of hij een toast moest uitbrengen… op wie of wat… maar kon niets vinden. Hij hield alleen zijn glas even omhoog en nam een slok. De cognac verwarmde zijn wat verkild gemoed. Hij liet zich in zijn leren fauteuil zakken.

‘Adelheid van Kleef is dood,’ sprak hij droevig. ‘Vannacht om half drie is ze in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis gestorven. Ik heb ruim een uur met haar kunnen praten. De behandelende doktoren wilden dat aanvankelijk niet, maar Adelheid van Kleef stond erop dat ik bij haar bleef. Tot ze in bewusteloze toestand geraakte, heb ik aan haar bed gezeten. Pas toen ben ik weggegaan. Uit de coma is ze niet meer ontwaakt.’

Hij drukte het beeld van de bewusteloze Adelheid van Kleef uit zijn gedachten en zette zijn cognacglas naast zich op een bijzettafeltje. ‘Het is mijn ervaring,’ ging hij met een diepe zucht verder, ‘dat men als rechercheur in vrijwel elke zaak een paar fouten maakt. Onvolkomenheden… onachtzaamheden. Het is een menselijk falen, dat vrijwel niet is te vermijden.’ Vledder boog zich geïnteresseerd naar voren.

‘Wat was onze fout… dit keer?’

De Cock schonk hem een trieste glimlach.

‘We hebben van het begin af aan te weinig aandacht besteed aan de persoon van Siegfried van Xanten. Wij hebben ons bijna niet in zijn leven verdiept. Hadden wij dat wel gedaan, dan waren de motieven die in deze zaak een rol speelden, veel eerder aan de oppervlakte gekomen. Siegfried van Xanten was bezeten van alles wat met de oudheid had te maken. Hij wilde het verleden volledig doorgronden. Al heel jong liep hij musea en kerken af om kunstvoorwerpen uit de oudheid te bewonderen. Soms was zijn bewondering zo groot, dat hij zich niet kon bedwingen en de kunstvoorwerpen wegnam. Hij vond als jongen van twaalf jaar de gebeeldhouwde hoofden aan de Etruskische graven in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden zo mooi, dat hij ze er afsloeg en meenam.’

Vledder wenkte.

‘Siegfried is voor zo’n diefstal van kunstschatten toch een keer gepakt?’

De Cock knikte.

‘Maar we hebben de processen-verbaal die daarvan destijds zijn opgemaakt nooit opgevraagd… nooit doorgenomen. Als we dat wel hadden gedaan… als we daar niet zo achteloos overheen waren gestapt… dan hadden we kunnen lezen dat Siegfried van Xanten de kunstschatten, die hij uit musea en kerken roofde, na enige tijd weer verkocht aan een wat louche antiquair, een man die in het leven van Siegfried van Xanten later een fatale rol zou spelen… Gunther Worms.’

De mond van Vledder viel open.

‘Kenden die twee elkaar al zo lang?’

De Cock knikte.

‘Al vanaf dat Siegfried veertien was.’

‘Is Gunther Worms nooit voor heling vervolgd?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘De hele zaak is destijds geseponeerd.’ Hij nam nog een slok van zijn cognac. ‘Siegfried van Xanten,’ ging hij verder, ‘snuffelde ook graag in oude geschriften… in kronieken uit het verleden. Hij scharrelde ook veel op markten waar oude boeken worden verkocht. Tijdens zo’n marktbezoek in Ede rond de kerk leerde hij Adelheid van Kleef en Hagen de Bourgondiër kennen. Het bleek dat ze alledrie een gelijke interesse hadden: een onweerstaanbare drang om het verleden te kennen. Een verleden, dat zij, meestal ongemotiveerd, idealiseerden… zich veel mooier, rijker en indrukwekkender voorstelden dan het in werkelijkheid vermoedelijk ooit is geweest. Het leidde tot een soort verheerlijking, waarop het verleden, naar mijn idee, geen enkele aanspraak kan maken.’

Fred Prins onderbrak hem.

‘Er zijn ook mensen die het heden idealiseren, die menen dat er nooit een beter tijdperk is geweest. Het is maar hoe men tegen mensen en tijden aankijkt.’

De Cock knikte instemmend, maar wuifde een discussie weg. ‘Adelheid van Kleef en Hagen de Bourgondiër,’ ging hij verder, ‘brachten Siegfried van Xanten in contact met het eerbiedwaardige oudheidkundig genootschap van de Klokbekers, waar, tot Siegfrieds grote verbazing, antiquair Gunther Worms de scepter zwaaide.’

Vledder grinnikte.

‘Toen was het hele stel compleet.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Je vergeet onze Hilde Brunet. Ook zij was lid van het oudheidkundig genootschap. Hilde Brunet bezat een soort onderkoelde schoonheid, waartoe Gunther Worms zich sterk voelde aangetrokken.’

Vledder glimlachte.

‘Maar Hilde Brunet wilde niets van de avances van Gunther Worms weten.’

‘Precies. Haar belangstelling ging veel meer uit naar de blonde Siegfried van Xanten, die toen al heimelijk bij Adelheid van Kleef was ingetrokken.’

‘Heimelijk?’

De Cock knikte.

‘Adelheid van Kleef wist dat Hagen de Bourgondiër verliefd op haar was. Ook Siegfried van Xanten wist dat. Zij wilden de gevoelens van Hagen de Bourgondiër niet kwetsen en hielden hun verhouding aanvankelijk geheim.’

Vledder keek naar De Cock op.

‘Toen Adelheid van Kleef bij ons in de Warmoesstraat de vermissing meldde, deed ze ook al zo vaag over haar verhouding tot Siegfried van Xanten.’

De Cock maakte een berustend gebaartje.

‘Blijkbaar was Adelheid van Kleef gewend om tegenover anderen een soort sluier over hun verhouding te leggen. Siegfried was voor haar oneindig veel meer dan een man over wie zij min of meer haar zorgen uitstrekte. Hij was haar grote liefde. Adelheid hield zielsveel van Siegfried van Xanten. En in het licht van die liefde moet je ook haar later gedrag bezien.’ De grijze speurder zweeg even. Hij nam zijn glas op en dronk het leeg.

‘Adelheid en Siegfried,’ vervolgde hij, ‘bleven zich intens in de gedragingen en gebruiken van mensen uit de oudheid verdiepen. Adelheid had op een rommelmarkt een bijzonder en al heel oud kruidenboek ontdekt. Het bleek haar, dat men al in een ver verleden geestverruimende middelen kende en kruiden om mensen te bedwelmen. Het is hoogst gevaarlijk om met de wolfskers, de doornappel, de naakte juffrouw en dergelijke uiterst giftige planten te experimenteren, maar aan de hand van dat oude kruidenboek kwam ze tot verrassende resultaten. Het middel waarmee Siegfried van Xanten de verliefde Hilde Brunet… zoals ze dat zelf noemde… aan Gunther Worms onderdanig maakte… was door Adelheid gebrouwen.’

Vledder kneep zijn wenkbrauwen samen.

‘Adelheid wist waarvoor het moest dienen?’

‘Zeker, dat wist ze. Ze stemde ook volledig met het plan in. Ze beschouwde de mooie Hilde Brunet toch als een rivale in haar liefde voor Siegfried van Xanten en vond het wel een goede gedachte dat Hilde Brunet aan Gunther Worms werd gekoppeld.’ Vledder zwaaide met zijn beide armen.

‘Ik hoor nog steeds niets,’ riep hij ongeduldig, ‘over de schat van de Nevelberg!’

De Cock liet zich in zijn fauteuil terugzakken.

‘Dat was ook voor mij een compleet raadsel,’ verzuchtte hij. ‘Er zijn echt wel momenten geweest dat ik aan het bestaan van zo’n schat twijfelde. Hilde Brunet vestigde de aandacht op die schat. Ze wilde er echter niets over zeggen, maar volgens Adelheid wist ze wel degelijk wat de schat behelsde. Hilde Brunet wist ook welke rol haar man, Gunther Worms, had gespeeld en kende het aandeel van Hagen de Bourgondiër in de moord op Siegfried van Xanten.

Siegfried had in een oude kroniek gelezen, dat ergens bij een dorpje in Zuid-Wales een kerkje was dat boven op een oude grafheuvel was gebouwd. Het lukte hem om een afbeelding van het kerkje te bemachtigen. Siegfried zag aan de vorm van de grafheuvel vrijwel onmiddellijk dat het een grafheuvel betrof, zoals die in de bronstijd door het volk van de Klokbekers werden opgericht.

Siegfried van Xanten reisde naar Zuid-Wales. Toen hij ’s avonds vrij laat in het dorpje aankwam, wilde hij eerst nog het kerkje zien, voor hij naar zijn hotelkamer ging. Hij volgde een smal pad en plotseling, zo vertelde hij aan Adelheid, lag voor hem een zacht glooiende berg, waarop een lief oud kerkje stond. De berg en het kerkje waren door avondnevelen omhuld. Dat was de reden dat hij later de schat zo noemde… de schat van de Nevelberg.’

Vledder schoof naar het puntje van zijn stoel.

‘Wat voor een schat?’

‘Grafgiften. De volgende morgen ging Siegfried terug naar het kerkje. Het was vervallen. Het werd ook niet meer voor de eredienst gebruikt, maar diende als opslagplaats voor veevoeders. Siegfried nam contact op met het veevoederbedrijf en vroeg en kreeg een baantje als beheerder van de opslagplaats… onder de voorwaarde dat hij tevens iets aan het vervallen kerkje zou doen.’

Vledder glimlachte begrijpend.

‘Maar hij ging graven.’

De Cock knikte.

‘Weliswaar met beperkte middelen, maar het lukte hem toch om een schat aan kunst- en gebruiksvoorwerpen uit de bronstijd boven aarde te brengen. Hij liet Adelheid overkomen en beetje bij beetje smokkelden beiden de hele schat Engeland uit. Terug in Nederland vertelde Siegfried aan Gunther Worms, dat hij in het bezit was gekomen van een schat aan grafgiften. Gunther Worms toonde direct grote belangstelling. Hij zei dat hij bereid was om voor veel geld de grafgiften te kopen, maar dan moest hij de schat wel eerst zien. En daar voelde Siegfried niets voor. Hij kende Gunther Worms lang genoeg en wist hoe doortrapt gemeen de man was. Siegfried eiste eerst geld. Wanneer dat in zijn bezit was, zou hij de schat overhandigen.’ Fred Prins lachte.

‘En daar wilde Gunther Worms niets van weten.’

‘Nee. Gunther Worms wilde een bewijs dat er werkelijk zoiets als een schat bestond. Siegfried beloofde toen een van de bronzen dolken die hij uit de grafheuvel had gedolven, als bewijs van die schat te leveren. Hij ging echter naar Peter Karstens, liet drie replica’s maken en gaf Gunther Worms zo’n replica.’ Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘En daarmee begon de dodendans.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niet direct. Gunther Worms ontdekte algauw dat de dolk een replica was. Hij had in het verleden dikwijls met Siegfried in kunstschatten gehandeld. Het feit dat Siegfried van Xanten dit keer zo uiterst omzichtig te werk ging, deed hem beseffen, dat er wel degelijk een schat bestond. Hij sprak erover met Hagen de Bourgondiër, zijn compagnon, en beiden besloten om die schat te bemachtigen… hoe dan ook.

Ze wisten dat Siegfried door de aard van zijn belangstelling erg aan zijn lidmaatschap van het oudheidkundig genootschap was gehecht. Gunther Worms en Hagen de Bourgondiër dreigden Siegfried dat ze hem bij de sapientes terzake diefstal van de dolk zouden aanklagen, als hij niet met hen tot een overeenkomst kwam.’ Vledder grijnsde.

‘Het valse vondenis.’

‘Siegfried stoorde zich er niet aan. Toen kwam Gunther Worms op een idee. Hij had van het middel scopolamine gehoord… het zogenaamde waarheidsserum. Hagen de Bourgondiër vond het een prachtig plan. Als zij het middel op Siegfried zouden toepassen, dan zou Siegfried hen, onder de invloed van dat waarheidsserum, exact openbaren waar hij de schat verborgen hield. Via een Amerikaanse relatie kwam Gunther Worms in het bezit van een kleine hoeveelheid scopolamine. Daarna namen ze contact op met Siegfried van Xanten en vroegen hem wat hij nu precies wilde. Siegfried eiste vernietiging van het vondenis en van Gunther Worms een bod op de grafgiften… ongezien. Dat zou worden overwogen.

Hagen de Bourgondiër, die inmiddels wist dat Siegfried bij Adelheid woonde, belde Siegfried op, zei hem dat Gunther Worms akkoord ging en vroeg hem naar het heiligdom te komen om te onderhandelen.’

‘En Siegfried ging.’

De Cock knikte met een bedroefd gezicht.

‘Het werd zijn dood. De scopolamine werkte niet. Vermoedelijk hebben ze Siegfried te veel van dat goedje toegediend. In plaats van antwoord te geven op de vraag waar de schat van de Nevelberg was verborgen, viel Siegfried voorover op tafel en raakte in coma. Hagen de Bourgondiër was woest. Hij nam de replica, die tijdens de onderhandelingen op tafel lag en stak die Siegfried in zijn rug.’

‘Wat stom!’ riep Vledder. ‘Siegfried was de enige die hem kon vertellen waar de schat van de Nevelberg was!’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Hagen de Bourgondiër rekende erop dat Adelheid het hem ook kon vertellen. Of dat hij in de paperassen van Siegfried voldoende aanwijzingen zou vinden.’

Vledder boog zich weer naar voren.

‘Wanneer brachten ze hem naar de Muiderpoort?’

‘Pas de volgende avond. Siegfried was niet zes, maar al bijna twintig uur dood toen hij werd gevonden.’

De jonge diender stak als een schooljongen zijn vinger op. ‘Waarom de Muiderpoort?’

De Cock grijnsde.

‘Het was een idee van Gunther Worms. Hij vond dat de Muiderpoort van enige afstand precies op een graftombe leek. Een ideale plek, meende hij, om een lijk neer te leggen.’ De grijze speurder zweeg. De lange uitleg had hem wat vermoeid. Hij nam de cognacfles en schonk nog eens in. Vledder kon zijn ongeduld niet bedwingen.

‘En Gunther Worms… Hagen de Bourgondiër?’

De Cock nam zijn glas op.

‘De wraak van Adelheid.’

‘Bedoel je, dat ze beiden om het leven bracht?’

De Cock knikte.

‘Zowel Gunther Worms als Hagen de Bourgondiër.’ Vledder reageerde verbaasd.

‘Alleen… zonder hulp van anderen?’

‘A lleen.’

‘Hoe?’

De Cock nam een slok van zijn cognac.

‘Adelheid belde Gunther Worms op en zei hem dat zij wist waar Siegfried de grafgiften had verborgen. Ze toonde zich bereid om te onderhandelen.

Gunther Worms reed, zonder Hagen de Bourgondiër erin te kennen, naar Amsterdam. Hij parkeerde zijn wagen om de hoek in de Montelbaanstraat en ging naar haar woning aan de Oude Waal. Adelheid had hem via haar spionnetje aan het raam zien komen. Ze stelde zich soepel op en zei bereid te zijn Gunther Worms bij de schat te brengen. Om hun overeenkomst te vieren, schonk ze een glas wijn… en daarin zat iets van hetzelfde spul als waarmee Siegfried Hilde Brunet had bedwelmd. Al lichtelijk beneveld stapte Gunther Worms bij haar in de wagen. Na een minuut of tien viel hij voorover in slaap. Adelheid zette koers naar Baarn. Een eind voorbij Bussum zette ze de wagen op een vluchtstrook en stak Gunther Worms een replica van de dolk in zijn rug. Ze wachtte nog een poosje, reed verder naar Baarn en duwde het lijk van Gunther Worms bij de oprijlaan van zijn villa uit de auto.’

Fred Prins deed zijn ogen even dicht.

‘Wat een vrouw.’

De Cock glimlachte om de opmerking.

‘Hetzelfde deed ze bij Hagen de Bourgondiër. Ook hij werd door de schat van de Nevelberg naar haar woning gelokt. Als dubbele troef liet ze doorschemeren dat ze enige tijd na de dood van Siegfried toch wel weer behoefte zou hebben aan een relatie. Er ging echter iets mis. Adelheid had van de dode Gunther Worms de sleuteltjes van zijn wagen genomen. Ze wilde zich ook van die wagen ontdoen. Nadat ze Hagen de Bourgondiër had bedwelmd, liet ze hem naast haar in de vuurrode Mitsubishi stappen. De grote, grofgebouwde Hagen had vermoedelijk meer lichamelijke weerstand tegen het gif dan Gunther Worms. Nog voordat Adelheid kon wegrijden, kwam hij weer enigszins tot zijn positieven. Hagen de Bourgondiër herkende de wagen van Gunther Worms. In een moment van helderheid moet hij hebben beseft in welk gevaar hij verkeerde. Nog zwaar beneveld probeerde hij uit de wagen te komen. Adelheid begreep dat ze snel moest handelen. Ze stak onmiddellijk toe, maar raakte door de bijna mislukte aanval wel in paniek. Het moet haar bedoeling zijn geweest om het lijk van Hagen de Bourgondiër op de stoep voor zijn woning te leggen en daarna de wagen ergens op een parkeerplaats achter te laten.’

Vledder keek De Cock bewonderend aan.

‘Daarom zei jij, nadat wij haar waren kwijtgeraakt, dat ik naar de Keizersgracht moest rijden.’

De Cock knikte.

‘Ik verwachtte dat zij hetzelfde zou doen als bij Gunther Worms. Door haar paniek reed ze verkeerd. Toen ze bij de Tasmanstraat zag dat de weg door een politiewagen was geblokkeerd, werd haar paniek nog groter. Onbekend met de situatie reed ze de Houtmankade op, slipte bij de Spaarndammerstraat en reed tegen het viaduct.’

De grijze speurder zweeg. Hij pakte zijn glas op en nam nog een slok.

Fred Prins boog zich naar hem toe.

‘Waar is nu de schat… de schat van de Nevelberg?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Adelheid van Kleef heeft het mij niet verteld… en ik heb er niet naar gevraagd.’‘Waarom niet?’

De Cock keek Fred Prins aan.

‘Vier doden… in totaal. Ik vond dat de schat van de Nevelberg aan alle mensen die haar begeerden, weinig geluk had gebracht.’ Het gesprek werd algemener. Mevrouw De Cock kwam uit de keuken met schalen vol lekkernijen.

Het liep al tegen middernacht toen het bezoek afscheid nam. De Cock nestelde zich in zijn fauteuil. Hij voelde zich loom, moe en een tikkeltje verdrietig.

Mevrouw De Cock schoof een poef bij.

‘Ze hebben het je niet gevraagd,’ sprak ze voorzichtig, ‘maar tijdens dat baargericht… bloedde het lijk van Siegfried van Xanten werkelijk?’

‘Ja.’

‘Kan dat?’

De Cock ontweek haar vraag.

‘De begrafenisondernemer vertelde mij dat Adelheid van Kleef lange tijd bij het lichaam van Siegfried heeft vertoefd, voordat het lijk de aula werd binnengedragen. Ik weet niet wat ze heeft gedaan. Ik had het haar vannacht nog willen vragen, maar ik ben er niet toe gekomen. Ik denk dat er in vroegere tijden ook met zo’n ordale, zo’n godsgericht werd geknoeid.

Adelheid wist veel over oude gebruiken en zeden. Ze wist alles van het baargericht. Ik denk dat ze eens heeft gelezen hoe men een lijk kan laten bloeden. Mensen zijn altijd zeer vindingrijk geweest… in het kwade.’

Mevrouw De Cock keek haar man glimlachend aan. ‘Jij gelooft niet in een ordale?’

De Cock knikte heftig.

‘Zeker… ik geloof in een godsgericht… zolang mensen er maar niets mee van doen hebben.’

Примечания

1

Het groepje mensen dat bij de ontdekking van een moord moet worden gewaarschuwd.

2

Zie De Cock en moord op de Bloedberg.

3

Technische Opsporings- en Herkenningsdienst.

4

Zie De Cock en de broeders van de zachte dood.

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en moord in brons

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

Примечания