Albert Cornelis Baantjer

De Cock en de moord in extase

1

‘Stommerik, idioot.’

Richard van Slooten trok wild de grijze bivakmuts van zijn hoofd. Zijn hele lijf sidderde van woede. Zijn gezicht zag rood en zijn groene ogen vlamden. ‘Was dat nu nodig?’ brulde hij. ‘Als die vent doodgaat, hebben wij een moord op ons geweten.’ Peter reageerde niet. Hij stuurde de snelle Alfa Romeo de Wibautstraat in, manoeuvreerde de wagen handig langs een rij auto’s in file, negeerde bij de Ruijschstraat het rode licht en raasde in de richting van het Amstelstation. Eerst op de Gooiseweg blikte hij even opzij.

‘Hij had me herkend,’ zei hij kort.

‘Wie?’

‘Die vent van de geldwagen.’

Richard draaide zich half naar hem toe. ‘Dat is toch verdomme geen reden om hem zomaar van dichtbij voor zijn knar te schieten?’ Peter snoof. Zijn neusvleugels trilden.

‘Wat wil je dan?’ riep hij verbeten. ‘Dat onmiddellijk de hele prinsemarij achter ons aan zit?’ Hij gebaarde met zijn duim over zijn schouder naar de stapel linnen zakken op de achterbank van de wagen. ‘Wat hebben we dan nog aan geld? Niets, helemaal niets. Inleveren. En dan jaren de bak in.’

Richard van Slooten schudde vertwijfeld zijn hoofd.

‘Het is je eigen stomme schuld. Waarom hield je verdomme niet je muts op je kop?’

Peter klemde zijn handen vaster om het stuur.

‘Ik zweette,’ reageerde hij uiterlijk kalm. ‘Die geldzakken waren loodzwaar en dat wollen ding kriebelde in mijn nek. Daar kan ik niet tegen. Bovendien belemmerde het mijn uitzicht.’

Richard perste zijn lippen op elkaar.

‘Idioot. Ik had nooit met jou in zee moeten gaan. Mijn moeder had mij al gewaarschuwd. Je bent een zenuwlijder. Een revolvergek… een maniak.’

Peter grijnsde voor zich uit. Het was een vreemde, wat verwrongen grijns, die aan zijn knappe uiterlijk een bijna duivelse expressie gaf. ‘Voorlopig… voorlopig heb jij door die idioot een berg geld, een hele berg geld. Denk je eens in wat je daar allemaal mee kunt doen. Wat je daar allemaal voor kunt kopen.’ Hij zweeg even, trapte het gaspedaal wat dieper in. ‘Die andere kar staat in Duivendrecht?’

Richard knikte.

‘Op een stil stuk van de Wenckebachweg. Er is daar een soort grasveldje. Je kunt deze wagen er zo naast zetten en overladen.’

‘Getankt?’

Richard reageerde ongemeen fel. ‘Natuurlijk getankt, idioot.’ De woede over het abrupt neerschieten van de geldtransporteur kroop weer in zijn bloed. Hij hield niet van bruut geweld. Hij had dat consequent vermeden en al zijn zaakjes steeds geweldloos opgeknapt. Het was ook niet in het draaiboek opgenomen. Ze zouden het geldtransport overvallen met durf en lef, maar zonder geweld, in welke vorm ook. Daar waren vooraf keiharde afspraken over gemaakt. De revolver van Peter diende als een argument. Meer niet. Een dwingend argument om geen weerstand aan hen te bieden. Maar het wapen zou niet worden gebruikt, onder geen enkele omstandigheid.

Peter joeg de wagen over de weg. Het gefoeter van Richard liet hem koud. Met dat sentimentele gedoe had hij niets te maken. Hij had over zijn crimineel handwerk zo zijn eigen ideeën. Obstakels ruimde men uit de weg. Met alle middelen… desnoods met een revolver.

Hij wierp een verholen blik opzij naar Richard, die met een bleek gezicht strak voor zich uit staarde. Nog geen uur geleden had hij in die jongen een goede medewerker gezien, een betrouwbare compagnon om snel rijk te worden. Hij grinnikte wat voor zich uit. Hij was het toch niet. Die jongen had een te weke kin.

Bij Duivendrecht koos hij de rechter rijstrook, gleed de brug over en draaide naar de Wenckebachweg.

‘Wat is het voor een wagen?’

‘Een blauwe Jaguar.’

‘Heb je hem geprobeerd?’

Richard knikte met een stug gezicht. ‘Het ding vliegt over de weg. Er is geen Porsche van de rijkspolitie die je bijhoudt.’

‘Nummerplaten verwisseld?’

Richard draaide zich met een ruk opzij. ‘Dat hadden we toch afgesproken,’ snauwde hij.

Peter stak zijn linkerhand sussend omhoog. ‘Ik controleer maar even. Voor alle zekerheid. Ik heb toch nooit eerder met je samengewerkt.’

Richard ademde zwaar. ‘Ik,’ snauwde hij, ‘ik ben gewend mij aan gemaakte afspraken te houden. Jij blijkbaar niet. Jij schiet…’

Hij stokte plotseling. Ineens zat hij rechtop. Zijn adamsappel wipte op en neer. ‘Rij door.’ Zijn stem sloeg over. ‘Rij door, daar staat een politiewagen.’

‘Waar?’

‘Bij de Jaguar.’

Peter vloekte. Een zenuwtrek zwiepte over zijn wang. Hij schakelde verkeerd en met een loeiende motor stoof de rode Alfa Romeo voorbij. De agent, die met een notitieboekje in de hand achter de blauwe Jaguar stond, keek geschrokken op.

Richard blikte door de achterruit. ‘Ze hebben ons gezien,’ hijgde hij. ‘Het nummer van deze kar is natuurlijk allang doorgegeven.’ Peter vloekte opnieuw. Hartgrondig. Met een verbeten trek om zijn mond verhoogde hij de snelheid van de Alfa Romeo. Op het nippertje ontweek hij een kolossale vrachtauto die van het industrieterrein kwam. Wild draaiend aan het stuur haalde hij de wagen uit de slip.

Aan het einde van de Wenckebachweg, uit een asgrauwe hemel, doemden de zes witte torens van de Bijlmerbajes op.

Peter zag de contouren niet. Hij hield zijn blik strak op de weg gericht. Elke vezel van zijn spieren was gespannen. Zijn scherp gesneden gezicht leek een stalen masker. ‘Komen ze achter ons aan?’

Richard keek achterom. De angst van de slip lag nog in zijn ogen. ‘Ik hoor wel de sirene, maar ik zie nog niets.’ Zijn stem trilde. ‘We hebben wat voorsprong.’

Kort voor de steile muren van de Bijlmerbajes trok Peter de rode Alfa Romeo met een scherpe bocht naar rechts in de richting van het oude gebouw van Rath & Doodeheefver. Het chassis kreunde en de banden gierden over de losse klinkers van de weg.

In de bocht tuimelde Richard tegen hem op.

‘Waar ga je heen?’ riep hij geschrokken.

‘Naar het eind van de Duivendrechtsekade. En dan terug naar de Wenckebachweg.’

Richard staarde hem verbijsterd aan. ‘De Wenckebachweg?’

Peter knikte. ‘Naar de Jaguar.’

‘Je bent gek.’

Peter grijnsde en opnieuw werden de duivelse trekken in zijn gelaat zichtbaar. ‘Ik ben niet gek,’ reageerde hij snuivend. ‘Daar kom je nog wel achter.’ Het klonk cynisch, met een dreigende ondertoon. ‘Als we uit het zicht van die politiewagen kunnen blijven, is dat onze enige kans. Binnen een paar minuten is deze omgeving vol met politiewagens, die allemaal uitkijken naar… een rode Alfa Romeo.’ Zijn gezicht ontspande. Hij lachte bijna vrolijk. ‘Die mogen ze vinden… maar zonder ons.’ Hij wuifde naar de achterbank. ‘En zonder de poen.’

Richard schudde vertwijfeld zijn hoofd. ‘Die Jaguar is genoteerd. Je hebt het zelf gezien. Die diender stond erbij.’

Peter knikte. ‘Maar voor ze er achterkomen dat die Jaguar is verdwenen, zijn wij allang uit het gedrang.’ Hij blikte opzij. ‘Heb je de sleutels?’

Richard tastte in een zijzak van zijn colbert. ‘We zullen toch nog een keer van wagen moeten verwisselen,’ sprak hij bezorgd.

Peter antwoordde niet. Hij ranselde de rode Alfa Romeo over de slechte bestrating van de Duivendrechtsekade. Op ongeveer honderd meter voor de brug stopte hij rechts in de berm.

‘Haal de Jaguar hierheen,’ gebood hij.

Richard van Slooten opende wat aarzelend het portier. ‘En als er dienders bij staan?’

Het gezicht van Peter werd rood. ‘Er staan geen dienders meer,’ snauwde hij woedend. ‘Dat heb je toch gezien? Die zitten achter ons aan.’

Richard klapte het portier achter zich dicht en rende weg. In nog geen twee minuten was hij terug en draaide de zware Jaguar naast de Alfa Romeo.

Hijgend en steunend laadden zij de geldzakken over. In de verte loeiden sirenes van politiewagens. Het geluid tintelde op de uiteinden van hun zenuwen. Klam zweet parelde op hun voorhoofd. Toen de laatste zak was overgeladen, sprongen ze in de Jaguar. Peter aan het stuur. Steentjes spatten uit het wegdek toen de wagen snel wegtrok.

Rechercheur De Cock van het oude politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat siste tussen zijn tanden.

‘Drie miljoen, lieve mensen… dat is meer dan ik zondagsmorgens in het kerkenzakje doe.’ Hij keek naar Vledder, die aan het bureau tegenover hem zat. ‘Wat is het voor geld?’

De jonge rechercheur schoof zijn onderlip naar voren. ‘Mooi geld. Gebruikt. Niet genummerd. Kleine coupures. Makkelijk uit te geven. Zonder problemen. Het zijn de ontvangsten van een reeks warenhuizen en supermarkten in de stad.’

De Cock knikte begrijpend.

‘En die geldtransporteur is dood?’

Vledder trok een ernstig gezicht. ‘Een van de rovers joeg van dichtbij twee kogels door zijn hoofd. Ze hadden de geldwagen op de Geldersekade, vlak bij de Nieuwmarkt, klemgereden.’

‘Waarom schoten ze hem neer?’

‘Dat weet ik niet. Volgens getuigen bestond er geen enkele aanleiding toe. De man was niet gewapend. Hij heeft zich ook niet verzet. Hij stond met zijn gezicht tegen de klemgereden geldwagen en met zijn handen omhoog.’

De Cock kneep zijn wenkbrauwen samen.

‘En toen werd hij neergeschoten?’ vroeg hij ongelovig.

‘Inderdaad, de overvaller kwam er speciaal voor terug. Het geld was al overgeladen. Volgens de getuigen was het moord… een zinloze moord.’

‘Heb je wat aan de getuigen?’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Het was alles even vaag. Ik heb geen enkel redelijk signalement kunnen lospeuteren.’

De Cock begon door de recherchekamer te stappen. Hij deed dat graag. Bij de cadans van zijn tred lieten zijn gedachten zich beter ordenen. Bij het bureau van Vledder bleef hij staan.

‘Hoe heet het slachtoffer?’

De jonge rechercheur raadpleegde zijn notities. ‘Martin… Martin van der Meulen, oud zevenentwintig jaar, gehuwd en vader van drie kinderen.’

‘Strafblad?’

Vledder vervolgde: ‘Een brave huisvader van onbesproken gedrag. Geen leningen, geen schulden. Ik heb ook in onze administratie niets ten nadele van hem kunnen vinden. Een trouwe werknemer. Hij werkt al jaren bij het transportbedrijf.’

De Cock beet op zijn onderlip. ‘Geen kans dat hij medeplichtig was?’

‘Je bedoelt dat hij in het complot van de overval zat?’

‘Precies… het zou niet de eerste keer zijn.’

Vledder wuifde met zijn hand. ‘We weten nog te weinig. Het is wel zo, dat de overval verrekt goed was voorbereid. De brede zijde van de Geldersekade leent zich goed voor het klemrijden. Ook het tijdstip van de overval was gunstig gekozen. Het was min of meer toeval dat er zoveel geld in de wagen zat. In de regel is het veel minder.’

De Cock perste zijn lippen opeen. ‘Ik geloof niet in toevalligheden. Zeker niet bij een overval op een geldtransport.’ Hij ging weer achter zijn bureau zitten. ‘Die Alfa Romeo is op de Duivendrechtsekade teruggevonden?’

Vledder knikte. ‘Daar zijn ze in een andere wagen gestapt. Er waren afdrukken van banden. Verder ontbreekt elk spoor.’

De Cock trok de mouw van zijn colbert iets terug en keek op zijn horloge. Het was precies elf uur en achtendertig minuten; ruim vijf kwartier na de overval. Het anders zo vriendelijke plooiengezicht van de grijze speurder stond somber. Hij had het beangstigende gevoel dat de affaire nog lang niet was beëindigd, dat de jacht om het geld pas was begonnen en dat de brave geldtransporteur niet het enige slachtoffer zou zijn in de macabere dans om drie miljoen. Hij keek naar Vledder, die de tekst van een telexbericht samenstelde.

‘Weet je, Dick,’ sprak hij triest, ‘geld… geld is een uitvinding van de duivel. Sommigen raken erdoor bezeten.’

2

De hemelsblauwe Jaguar raasde over de snelweg.

Richard van Slooten kwam wat tot rust. De intense spanning die zijn denken had verdoofd, ebde weg. Hij leunde behaaglijk achterover en stak een sigaret op. Het geluid van de politiesirenes was allang verstomd, trillend achtergebleven onder de rook van Amsterdam. Glimlachend blikte hij opzij.

‘Daar zijn we mooi uitgekomen. Verrekte mooi. Toen ik op de Wenckebachweg die dienders zag staan, dacht ik: dit is het einde, nu is het afgelopen.’ Hij glimlachte opnieuw en schuurde met zijn rug tegen de leuning. ‘Ik ga er weer helemaal in geloven.’ Hij draaide zich half om en keek met een vertederde blik naar de stapel geldzakken op de achterbank. ‘Hoeveel schat jij?’

Peter stak zijn kin iets naar voren. ‘Ik behoef niet te schatten,’ sprak hij hooghartig. ‘Ik weet wat erin zit.’

‘Hoeveel?’

‘Drie miljoen.’

Richard glunderde. ‘Drie miljoen.’ Hij proefde de woorden op het puntje van zijn tong. ‘Een bom duiten. Dat is… dat is anderhalf miljoen per man.’

Peter negeerde de opmerking. Met ruim honderdzestig kilometer per uur gleed hij langs een rij vrachtauto’s. ‘Hoe laat is het nu?’ vroeg hij scherp.

‘Kwart voor twaalf.’

Peter knikte voor zich uit.

‘Kwart voor twaalf,’ herhaalde hij nadenkend. ‘Het wordt tijd dat wij de snelweg verlaten. De politie zal inmiddels op de Duivendrechtsekade de rode Alfa Romeo wel hebben gevonden. Op het moment dat zij erachter komen dat wij met deze Jaguar op weg zijn, hebben we een blokkade voor ons neus.’

Hij keek ineens naar Richard, naar de rook, die kringelend van zijn sigaret opsteeg. ‘Waar heb je je handschoenen?’ riep hij gespannen.

Richard reageerde wat verstoord. ‘In mijn zak.’

‘Hoe lang al?’

Met licht trillende vingers drukte Richard zijn sigaret uit.

‘Dat… eh, dat weet ik niet.’

Peter snoof verachtelijk. Er stegen blosjes naar zijn wangen en zijn neusvleugels begonnen te vibreren.

‘Heb je ze al uitgedaan in de Alfa Romeo?’

Richard trok zijn schouders op. Zijn gevoel van onrust kwam terug.

‘Dat kan wel.’

Peter schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Hoe lang gap je al? Waar zitten je hersenen? Het eerste wat ze in Amsterdam doen, is die Alfa Romeo grondig op vingerafdrukken onderzoeken.’ Hij zuchtte diep. ‘Ik wed dat ze nu al weten dat een van de overvallers ene Richard van Slooten is.’ Hij keek nog eens opzij, scherp observerend. Daarna kneep hij zijn ogen even dicht en projecteerde het profiel op zijn netvlies. Toch, zo overdacht hij, een te weke kin.

Vledder legde de hoorn terug op het toestel. ‘Dat is snel werk van de Dactyloscopische Dienst,’ sprak hij bewonderend. ‘Ze hebben in die Alfa Romeo de vingerafdrukken gevonden van Richard van Slooten.’

De Cock keek op. ‘Kennen wij hem?’

Vledder knikte gretig. ‘Hij moet pas los zijn. Een maand of tien geleden was hij nog bij ons aan de Warmoesstraat. Ik herinner mij hem nog wel; een jaar of vijfentwintig. Het type van een knap gozertje. Een echt binkie. Gesoigneerd. Goed in de kleren. Zijn moeder bracht bij de wachtcommandant altijd eten voor hem. De kost die wij hem gaven, was niet goed genoeg.’

‘Wie heeft hem destijds behandeld?’

‘Collega Zwakenberg.’

‘Waarvoor?’

‘Diefstal uit een auto. Een peperdure camera. Hij werd door een paar dienders op heterdaad betrapt, zittend achter het stuur, de camera in zijn hand. Die diefstal is hem ten laste gelegd en voor dat feit is hij ook voor de officier van justitie geleid, maar volgens Dries Zwakenberg was het Richard van Slooten niet te doen om hetgeen er in de auto lag.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen. ‘Waarom dan?’

‘Om de auto zelf. Dat is de specialiteit van Richard van Slooten, het stelen van auto’s, dure, exclusieve wagens… Daimlers, Triumphs en Jaguars. Hij is daarvoor al ettelijke malen veroordeeld.’

‘En dat is alles?’

Vledder keek hem aan. ‘Hoe bedoel je?’

‘Geen geweldmisdrijven?’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd. ‘Zo’n jongen is het niet. Als je het mij vraagt, is Richard van Slooten niet echt kwaadaardig. Hij heeft zich ook bij zijn arrestaties nooit verzet.’

De Cock begon aan zijn brede neus te plukken. ‘Heeft hij matjes, vriendjes… medeplichtigen?’

‘Niet dat ik weet. Ik zal hem straks nog even bij Info natrekken, maar zover mij bekend, opereerde Richard altijd alleen. Zijn enige relatie in het kwaad was een autohandelaar in de buurt van Enschede. Een al wat oudere man. Hij kocht van Van Slooten gestolen wagens, voorzag ze van nieuwe motor- en chassisnummers en verkocht ze met vervalste papieren en kentekenplaten in Duitsland. Ze hebben beiden jarenlang goede zaken gedaan, tot onze afdeling autodiefstallen de lijn oprolde.’ Vledder zweeg even en schudde zijn hoofd. ‘Richard van Slooten past niet zo goed in het beeld van een brute overval met dodelijk geweld.’

Peinzend betastte De Cock zijn kin. ‘Misschien was hij er wel niet bij.’

Vledder keek verrast op. ‘Ik begrijp je niet.’

Met beide handen gebarend verduidelijkte De Cock: ‘Misschien nam Richard van Slooten wel helemaal niet aan de overval deel.’

Vledder grijnsde. ‘En zijn vingerafdrukken?’

‘Die vingerafdrukken liet hij in de Alfa Romeo achter toen hij de wagen jatte.’

Vledder glimlachte breed. Zijn blik verhelderde. ‘Dat is helemaal geen gek idee,’ riep hij bewonderend. ‘Zijn specialiteit. Richard van Slooten jatte een Alfa Romeo voor twee jongens die voor een overval een snelle wagen nodig hadden. Meer niet.

En het zou mij niets verbazen als hij ook een tweede vluchtwagen voor de overvallers had gereserveerd.’ Ineens verstarde de jonge rechercheur, een ogenblik maar. Toen begon hij wild tussen de stapel papieren op zijn bureau te zoeken.

De Cock keek hem verwonderd aan. ‘Wat is er?’

‘Een Jaguar.’

‘Wat voor een Jaguar?’

Vledder zocht verwoed verder. ‘Op de Wenckebachweg. In Duivendrecht. Ik heb ergens een rapportje gelezen van twee dienders van een surveillancewagen, die op de Wenckebachweg bij een vermoedelijk gestolen Jaguar stonden, toen de rode Alfa Romeo hen voorbij stoof.’

‘En?’

‘Die wagen was later weg.’

Peter reed de snelle Jaguar met een matig gangetje door de oude dorpskern van het Drentse Diever. Als hij in de achteruitkijkspiegel keek, kon hij het topje van de stapel geldzakken op de achterbank zien. Het gaf hem een opwindend gevoel van macht.

Richard van Slooten veegde met zijn zakdoek langs het notenhouten dashboard en de stijlen van de deur. Hij blikte even door de voorruit, toen de wagen een scherpe bocht maakte. ‘Waar gaan we heen?’

Peter ontweek de vraag.

‘We zijn er zo. Nog een paar minuten.’ Hij zwaaide geïrriteerd met zijn rechterhand. ‘En laat dat geveeg. Dat heeft toch geen nut meer. Als je geen vingerafdrukken achterlaat, behoef je ze ook niet weg te vegen.’

Richard borg haastig zijn zakdoek op. Hij voelde zich verward en onzeker. Hij had graag weer een sigaret willen opsteken, maar durfde niet. Langzaam groeide in hem een vage angst voor die kille, koelbloedige man aan het stuur naast hem.

Buiten Diever verhoogde Peter de snelheid van de wagen. Zijn gezicht stond strak, had bijna geen expressie. De immense schoonheid van het Drentse landschap gleed aan hem voorbij. Onopgemerkt. Hij zag slechts de weg voor zich en hij luisterde naar het zoeven van de banden over het asfalt. Een paar kilometer voorbij Doldersum remde hij plotseling sterk af en reed een zanderig bospad in.

Richard keek verwonderd om zich heen. ‘Wat doen wij hier?’ Peter stopte de wagen en trok de handrem aan. ‘Afscheid nemen.’

Rechercheur De Cock leunde achterover in zijn stoel en tilde zijn beide benen op de rand van zijn bureau. Zijn breed, wat grof gezicht met de vriendelijke trekken van een goedaardige boxer, stond somber. De grijze speurder vond dat het onderzoek naar de overval slecht was gestart. Als het een omen was, overdacht hij, een voorteken, dan kon hij van de toekomst weinig goeds verwachten. Hij keek naar Vledder, die een aanvullend telexbericht samenstelde.

‘Ik vrees dat we te laat zijn,’ sprak hij triest. ‘Als de overvallers zo professioneel zijn als ik ze inschat, dan hebben ze ook de Jaguar al verlaten en zijn met hun derde vluchtwagen op pad. Er steekt een goed brein achter het geheel. De improvisatie toen ze ontdekten dat er een paar dienders bij hun tweede vluchtwagen stonden, getuigt bovendien van grote koelbloedigheid.’

Vledder tikte op het telexformulier. ‘Zal ik het toch maar verzenden?’

De Cock knikte heftig. ‘Zeker, dat telexbericht moet eruit. Die Jaguar moet boven water komen. Hoe dan ook.’

Vledder schudde bedroefd zijn hoofd. ‘Stom, dat ik bij het lezen van het rapport van die dienders niet onmiddellijk heb gereageerd. Als ik direct het verband had gezien, hadden we misschien nog een kansje gehad. Wie weet hoe ver ze met die Jaguar hebben gereden.’

De Cock deed zijn best hem gerust te stellen. ‘Zulke dingen gebeuren. Wij zijn geen robotten.’ Hij stond op en schonk zijn jonge collega een milde glimlach. ‘Kom,’ sprak hij vriendelijk, ‘trek je jas aan.’

Vledder keek verwonderd omhoog. ‘Waar gaan we heen?’

Zijn leermeester slenterde naar de kapstok. Pas toen hij zijn oude vilten hoedje op zijn hoofd had, keerde hij zich naar Vledder en beantwoordde zijn vraag.

‘Naar een moeder,’ grapte hij vrolijk, ‘die vond dat het eten aan de Warmoesstraat voor haar zoon niet goed genoeg was.’

‘Mevrouw Van Slooten.’

De Cock knikte. ‘Je hebt toch haar adres?’

Vledder parkeerde hun politie-Volkswagen op het middenpleintje van de Palmgracht. Ze stapten uit en wandelden naar de Driehoekstraat. Voor een fraai gerenoveerd geveltje bleven ze staan. De Cock keek omhoog. Steeds weer verraste hem de intimiteit van de huisjes in de Jordaan.

‘Is het hier?’

Vledder plukte een papiertje uit het borstzakje van zijn colbert. ‘Het klopt, nummer 79, één hoog.’

De buitendeur stond op een kier. De Cock drukte die verder open en hees zijn negentig kilo moeizaam langs een krakende trap omhoog. Vledder volgde met lichte tred.

Op het portaal van de eerste etage bleven ze staan en klopten aan. Het duurde enige tijd voor de deur werd opengedaan door een omvangrijke vrouw in een glimmend zwarte kimono met wijde mouwen en exotische borduursels. Ze trok haar wenkbrauwen vragend op.

De grijze rechercheur maakte een lichte buiging en nam beleefd zijn hoedje af. ‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij beminnelijk. ‘De Cock… met ceeooceekaa.’ Hij wees naast zich: ‘En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van de politie en doen dienst aan het politiebureau in de Warmoesstraat.’ Hij pauzeerde even. ‘U bent mevrouw Van Slooten?’

Ze trok haar kin iets op.

‘Dat ben ik.’

De Cock speelde met zijn hoedje in zijn hand.

‘Wij wilden eens met u praten… over uw zoon… Richard.’

Ze kneep haar ogen half samen.

‘Hebben jullie hem weer vast?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Wij zijn bang,’ sprak hij wat timide, ‘dat hij bij een ernstig misdrijf betrokken is.’

Ze snoof minachtend.

‘Bang… bang ben ik al meer dan tien jaar. Sinds dat kreng van school is, beleef ik met hem de ene ellende na de andere. En steeds maar weer mooie praatjes dat het echt de laatste keer is geweest.’

Met de knop van de deur in haar hand, deed ze een stap opzij. ‘Kom binnen en kijk niet naar de rotzooi. Ik had vanmorgen een barstende koppijn. Ik ben net mijn bed uit.’

De Cock keek rond. Het kamertje was propvol gemeubileerd met pietepeuterige kastjes aan de wanden, glanzende tafeltjes, zijden poefs en ranke stoelen met gebogen poten in een rococoachtige stijl. Een grote kleurenfoto van een blonde jongeman in een zilveren lijst en een fraaie pop in een uitheemse, bonte klederdracht sierden een miniatuur dressoirtje.

De rechercheur wees naar de zilveren lijst. ‘Is dat hem?’

Mevrouw Van Slooten deed de deur dicht en knikte.

‘Als hij wilde deugen… een schat van een jongen. Geloof me, er zit geen kwaad bij.’ Ze kwam wat dichterbij en zuchtte omstandig. ‘Maar hij heeft de aard van mijn exman… een hang naar luxe. Alles moet duur zijn aan hem. Anders is hij niet tevreden. Dure hemden, dure kostuums, dure auto’s… dure vrouwen. Het fijnste is nog niet goed genoeg.’

De Cock nam de foto op en bekeek hem aandachtig. Vledder had gelijk, Richard van Slooten was in zijn soort een knappe jongeman. Regelmatige trekken, helblauwe ogen en hoogblond haar. Hij zette de foto terug op het dressoir en draaide zich naar de vrouw toe.

‘Er is vanmorgen een gewapende overval gepleegd op een geldtransport. De wagen met geld werd op de Nieuwmarkt klemgereden door een snelle Alfa Romeo. Er sprongen twee mannen uit. Ze dwongen de transporteurs om uit hun wagen te komen en de achterdeur te openen. Daarna schoten ze er een neer.’

Mevrouw Van Slooten sloeg van schrik haar hand voor haar mond. Haar hals kleurde. ‘Dood?’

De Cock knikte traag. ‘Een vader van drie kinderen.’

Ze liet zich op een poef zakken. Haar gezicht zag bleek. ‘Dat heeft Richard niet gedaan,’ sprak ze toonloos. ‘Richard niet. Die heeft geen revolver. Dat moet die ander zijn geweest.’

De Cock keek haar strak aan.

‘Welke ander?’

Mevrouw Van Slooten antwoordde niet. Ze zat wat ineengedoken. Haar hoofd voorover.

De Cock knielde bij haar neer. ‘Welke ander?’ riep hij dwingend. Ze schudde haar hoofd en snikte. ‘O god… O god.’ Ze hief haar betraand gezicht naar hem op. ‘Ik kan toch mijn eigen kind niet verraden?’

3

Ze reden van de Palmgracht via het Haarlemmerplein en de Haarlemmer Houttuinen terug naar de Warmoesstraat. Vledder, aan het stuur van de gammele Volkswagen, keek wat nors voor zich uit.

‘Het lukte niet,’ sprak hij spijtig.

De Cock trok een treurig gezicht.

‘En dat is eeuwig zonde.’ Het kwam uit de grond van zijn hart. ‘Als mevrouw Van Slooten ons de medeplichtige van haar zoon had genoemd, waren wij in één slag een stuk verder gekomen.’ Vledder maakte een wrevelig gebaar.

‘Ik begrijp haar niet. Als ze toch met zoveel woorden te kennen geeft dat haar zoon bij de overval is betrokken… en ze er bovendien heilig van overtuigd is dat hij niet verantwoordelijk is voor de dood van die transporteur… waarom speelt ze dan geen open kaart?’

De Cock schoof zijn oude hoedje iets naar voren. ‘De buit.’

Vledder reageerde scherp. ‘De buit, wat heb je nog aan geld als je de gevangenis in gaat?’

De Cock trok achteloos zijn schouders op.

‘Onze huidige heren rechters zijn uiterst vriendelijke lieden. Ik bedoel… als Richard van Slooten kan bewijzen dat hij niet de man was die heeft geschoten, dat hij dat ook per se niet heeft gewild, wat zal dan zijn straf voor die overval zijn… anderhalf, twee jaar?’ Hij blikte opzij. ‘Kun jij in zo’n korte tijd anderhalf miljoen verdienen… belastingvrij?’

Vledder trok rimpels in zijn voorhoofd. ‘Jij denkt dat mevrouw Van Slooten tegen ons heeft gezwegen om haar zoon de tijd te gunnen om zijn buit in veiligheid te brengen?’

‘Mogelijk. We weten niet welke afspraken er zijn gemaakt. Misschien moet de medeplichtige wel voor het wegzetten van het geld zorgen en komt over enige dagen Richard van Slooten met zijn moeder aan de arm ons politiebureau binnen om te zeggen dat hij het persoonlijk allemaal niet zo slecht heeft gemeend. En zijn moeder zal het beamen… Richard had zo’n hang naar dure dingen.’

Vledder grinnikte. ‘Dan zal hij toch de naam van zijn medeplichtige moeten noemen.’

De Cock keek hem verbaasd aan. ‘Waarom? Wij hebben geen enkel rechtsmiddel om Richard daartoe te dwingen. En uit eigener beweging zal hij dat beslist niet doen. Dan brengt hij zijn eigen buit in gevaar.’ Hij zweeg even. ‘Bovendien is het zwijgen van Richard een machtig wapen om zijn medeplichtige eraan te helpen herinneren dat hij recht heeft op de helft van het geld. En misschien zelfs nog meer.’

Vledder keek verrast op. ‘Nog meer?’

De Cock knikte. ‘Bedenk dat wanneer Richard zijn straf volledig heeft uitgezeten, de andere man nog steeds wordt gezocht voor een gewapende overval… en een moord.’

Hij bracht zijn wijsvinger naar het puntje van zijn neus. ‘En wie is dan onze voornaamste getuige?’

‘Richard van Slooten.’

‘Precies, zo is het. En daarmee heeft Richard een prachtig middel achter de hand om zijn vroegere compagnon in het kwaad te chanteren.’ Hij schoof zijn dikke onderlip iets naar voren. ‘Geloof me, als het spelletje zo wordt gespeeld, dan zijn we nog heel ver…’ Hij stokte plotseling en wees naar een grote wenkende man aan de rand van het trottoir van het Damrak. ‘Daar staat Stoffel de Graaf.’

Vledder zwenkte de wagen naar rechts en De Cock draaide het portierraam open. ‘Is er wat, grote?’

Rechercheur De Graaf boog zijn baardig gezicht naar hem toe. ‘Ga je nu direct terug naar de Kit? Er zit al een tijdje een griet op je te wachten.’

‘Wat voor een griet?’

‘Een beauty… een schoonheid… een beeld van een meid. Gewoon een plaatje. Ik heb haar al gevraagd of ze het met mij afkon, maar ze wilde alleen met jou praten.’

‘Waarover?’

Stoffel de Graaf maakte een grimas en plukte aan zijn zwarte baard. ‘Seksuele herbewapening, weet ik veel. Ik heb het haar niet gevraagd.’ Hij kneep even beide ogen dicht. ‘Maar het is wel iets moois.’

De Cock glimlachte. ‘Als jij het zegt…’ Hij maakte zijn zin niet af en draaide het portierraam dicht.

Stoffel de Graaf wuifde en Vledder reed via de Dam de Warmoesstraat in.

Met kittige pasjes tippelde ze in de grote recherchekamer voor hem uit. Haar heupen wiegden bevallig en het lange blonde haar danste op haar schouders. De Cock trok zijn neus iets op en snoof. De milde geur van haar parfum slierde zinnestrelend langs hem heen. In het kamertje van verhoor wenkte hij naar de stoel achter het tafeltje en nam tegenover haar plaats. Schattend liet hij zijn blik langs haar gezicht glijden. Ze was mooi, ervoer hij, betoverend mooi. Haar matte huid glansde zacht en in haar bruine, amandelvormige ogen straalde een exotisch licht.

‘U… eh, u hebt naar mij gevraagd?’ vroeg hij bijna bedeesd.

Ze knikte wat onzeker. ‘U bent rechercheur De Cock?’

De grijze speurder toonde zijn beminnelijkste glimlach.

‘Met ceeooceekaa,’ reageerde hij automatisch.

Ze lachte ontspannen. ‘Ik ben Monique… Monique van het Veer.’ Ze lachte opnieuw. Haar mondhoeken krulden. ‘Men had mij gezegd dat u de zaak zou behandelen.’

‘Welke zaak?’

‘Die gewapende overval van vanmorgen. Nu er een transporteur is gedood, zei men, zal De Cock zeker de zaak in behandeling krijgen.’

‘Wie is men?’

Ze maakte een afwerend gebaartje. ‘Vrienden, van wie ik liever geen namen noem.’

De Cock tuitte zijn lippen. ‘Uw… eh, uw vrienden zijn goed geinformeerd.’

Monique van het Veer negeerde de opmerking. ‘Het was voor mij een verrassing. Ik had nooit gedacht dat Richard het zou doen.’

De Cock veinsde onbegrip. ‘Wat?’

‘Die overval… daar was Richard bij.’

‘Welke Richard?’

‘Richard van Slooten.’

De Cock keek haar scherp aan. ‘Hoe komt u aan die wetenschap?’ Monique van het Veer maakte een nerveus gebaar.

‘Hij heeft het mij zelf gezegd. We hebben er samen uitgebreid over gesproken. Volgens Richard was het dé kans om in een enkele actie schatrijk te worden.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd. ‘Waarom was Richard zo openhartig. Ik bedoel, waarom vertelde hij het aan u?’

In haar diepbruine ogen vonkte een vervaarlijk licht. ‘Waarom aan mij?’ In haar stem trilde verontwaardiging. ‘Ik ben zijn verloofde.’

De Cock plooide zijn gezicht in verwondering. ‘U bent met Richard verloofd?’ vroeg hij met een zweem van ongeloof. ‘Officieel verloofd?’

Monique van het Veer schudde geërgerd haar hoofd. ‘Wat heet verloofd?’ Het klonk verachtelijk. ‘Richard en ik leven met elkaar… intens en snel. We willen er geen seconde van verliezen. Het is een race… een race met de tijd. Genieten. Nu… nu we nog jong zijn.’

De Cock knikte begrijpend. ‘En daarvoor is geld nodig.’ Monique van het Veer liet haar hoofd iets zakken. Haar blonde haren gleden naar voren. ‘Veel geld,’ sprak ze instemmend. Ze richtte haar hoofd weer op en duwde een pluk haar achter haar rechteroor.

‘Als je het doet, zoals wij dat willen. Leven… totaal… zonder beperkingen.’

‘En ten koste van alles?’

Ze keek naar hem op. ‘Desnoods.’

De Cock wreef langs zijn kin. ‘Dat is een excuus?’

‘Waarvoor?’

‘Voor de dood van die man?’

Monique van het Veer zuchtte. Ze wreef met haar hand langs haar voorhoofd. Het was een vermoeid gebaar.

‘Daarvoor ben ik ook gekomen.’ Ze sprak zacht, bijna fluisterend. ‘Ik ben gekomen, omdat ik de dood van die arme man niet heb gewild.’ Ze trok haar hoofd in haar nek. Plotseling fel: ‘En Richard ook niet.’ Ze zuchtte opnieuw. ‘We wilden geld. Meer niet. Geld om te leven op een manier die bij ons past.’

De Cock sloot zijn ogen. In zijn calvinistisch gemoed groeide verzet tegen die mooie jonge vrouw tegenover hem. Verzet tegen haar haast onbegrensd egoïsme. Hij bedwong een opkomende woede, richtte zich iets op en rechtte zijn schouders.

‘Richard van Slooten,’ sprak hij kalm, gedragen, ‘was medeplichtig aan een gewapende overval. Dat is bij de wet verboden. Onze maatschappij kan dergelijke activiteiten niet toestaan… hoe u die ook wilt motiveren. Ik verzeker u dat wij alles in het werk zullen stellen om hem te arresteren.’

Monique van het Veer keek hem geschrokken aan.

‘Richard… waarom Richard? Richard heeft die man niet neergeschoten. Dat was Richard niet. Dat was die junk, die verknipte junk met zijn revolver.’

Vledder keek zijn oudere collega fronsend aan.

‘Peter… Peter Shot.’

De Cock knikte traag.

‘Dat is volgens Monique van het Veer de man met wie haar Richard vanmorgen de overval pleegde. Een Amerikaanse junk, van Nederlandse afkomst, overgewaaid uit Houston waar hij al enkele jaren door de politie wordt gezocht, omdat hij in die stad en in de onmiddellijke omgeving, een reeks gewapende overvallen heeft gepleegd. Bij een van die overvallen zou zelfs een politieman zijn gedood.’

Vledder snoof. ‘Een frisse jongen.’

De Cock knikte instemmend. ‘Monique van het Veer is ervan overtuigd dat hij de man is die de transporteur neerschoot. Ze acht haar eigen Richard tot zulk een gruweldaad niet in staat.’

Vledder trok een misprijzend gezicht.

‘Wat zegt zo’n kreet?’

‘Niets. Althans niet veel. Het sluit echter wel aan bij hetgeen mevrouw Van Slooten van haar zoon vertelde. De karakteranalyse heeft veel overeenkomsten.’

Vledder schoof een stoel bij en ging er achterstevoren op zitten. ‘Peter Shot, is dat zijn eigen naam?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Shot is een bijnaam. Hij wordt Peter Shot genoemd, omdat van hem wordt gezegd dat hij voor elk crimineel optreden een shotje neemt.’

‘Kent Monique van het Veer hem persoonlijk?’

De Cock spreidde zijn beide handen. ‘Ze zegt dat ze hem enkele malen heeft ontmoet. Richard had hem aan haar voorgesteld. Bij die ontmoetingen was ook de overval op het geldtransport ter sprake gekomen. Peter Shot sprak bij die gelegenheden zeer goed Nederlands. Vrijwel zonder accent.’

Vledder krabde zich achter in zijn nek. ‘Ik heb nog nooit van ene Peter Shot gehoord.’ Hij schudde zijn hoofd en grinnikte vreugdeloos. ‘Maar dat zegt niets. Amsterdam is overspoeld met buitenlandse criminelen. Een eldorado. Nog even en we zijn het Chicago uit de jaren dertig.’

De Cock lachte. ‘Niet zo somber.’

Hij stond op en begon gewoontegetrouw door de grote recherchekamer te stappen. Zijn hoofd iets voorover, zijn handen diep in de zakken van zijn pantalon. Zijn bijna waggelende slentergang bracht rust in zijn geest.

‘We zullen zo snel mogelijk de identiteit van die Peter Shot moeten vaststellen,’ sprak hij bedachtzaam. ‘Met medewerking van Monique van het Veer moet dat mogelijk zijn. Zij kan hem identificeren.’ Bij de stoel van Vledder bleef hij staan en legde een hand op diens schouder. ‘We kunnen via Interpol contact opnemen met de politie in Houston. Mogelijk weten zij wie Peter Shot is.’

Vledder keek omhoog. ‘Hoe lang zou die Peter Shot al in Amsterdam rondhangen?’

De Cock trok zijn schouders op. ‘Het lijkt mij zinvol om ook eens met onze collega’s van de narcoticabrigade te gaan praten. Als Peter Shot een junk is, dan is er een grote kans dat ze hem wel eens ergens zijn tegengekomen.’

Vledder knikte. ‘Die ontmoetingen met Richard en zijn verloofde, waar vonden die plaats?’

‘Een keer bij Richard thuis en tweemaal in een kraakpand aan de Prins Hendrikkade.’

‘Woonde Peter Shot daar?’

‘Ik heb het haar gevraagd, maar Monique van het Veer kon mij dat niet vertellen. Zij had echter wel de indruk dat Peter Shot zich niet graag onder zijn eigen naam ergens liet inschrijven. Hij was echt bang voor naspeuringen van de FBI.[1]’

Vledder lachte breed. ‘Nu hij over veel geld beschikt,’ sprak hij spottend, ‘kan hij zich wat vrijer bewegen.’

De telefoon op het bureau van De Cock rinkelde. Vledder strekte zijn arm en nam de hoorn op. Zijn jong gezicht verbleekte.

De Cock keek hem gespannen aan.

‘Wat is er?’

Vledder legde de hoorn op het toestel terug. ‘Ze hebben Richard van Slooten gevonden.’

‘En?’

‘Vermoord.’

4

Rechercheur De Cock staarde somber voor zich uit. Zijn gezicht stond ernstig. De grillige lijnen rond zijn mond waren verstard. Het bericht van Richards dood had hem diep getroffen. Hij kon dat gevoel niet erg goed plaatsen, wist niet waar het vandaan kwam. Bij zijn weten had hij de jongeman in leven nooit ontmoet. Toch brandde in zijn hart een gevoel van deernis. Hij draaide zich langzaam om naar Vledder.

‘Waar werd hij gevonden?’

De jonge rechercheur zag nog bleek. ‘Op een zanderig bospad in de omgeving van Doldersum.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen. ‘Doldersum… waar ligt dat?’

‘In het westelijk deel van Drente. Het bospad ligt aan de weg van Doldersum naar Zorgvlied. Een prachtige streek. Ik ben er wel eens met vakantie geweest. Een man die in de omgeving bekend staat als een verwoed stroper, vond hem daar en alarmeerde de politie.’

De Cock knikte begrijpend.

Vledder gebaarde met zijn rechterhand. ‘Twee schoten in de nek… van dichtbij.’

‘Net als… net als bij de transporteur.’

De jonge rechercheur knikte traag. ‘Het is duidelijk dat Richard van Slooten door zijn compagnon in het kwaad is vermoord. Er waren ook bandensporen. De districtsrecherche van de rijkspolitie zal ze voor ons veilig stellen. Het heeft er alle schijn van dat ze van die Jaguar zijn.’

De Cock wreef over zijn brede kin. ‘Van dichtbij,’ mompelde hij, ‘in de nek.’ Hij huiverde zichtbaar. ‘Het lijkt wel een executie.’ Hij ging in zijn stoel zitten en steunde met beide ellebogen op zijn bureau. Langzaam liet hij zijn hoofd in het kommetje van zijn handen zakken. Zijn gedachten dwaalden weg, zochten naar contouren van de moordenaar. Het beeld bleef vaag. Om zijn lippen gleed een flauwe glimlach. ‘Hij behoeft niet meer door drie te delen,’ sprak hij plotseling.

Vledder keek hem verrast aan. ‘Door drie… wie is de derde?’ De Cock grijnsde. ‘De tipgever, de man die aan Peter Shot openbaarde dat het transport ditmaal zo extreem veel geld omvatte.’

‘Die transporteur?’

De Cock trok zijn schouders op. ‘Het zou…’ sprak hij weifelend, ‘het zou een reden kunnen zijn voor zijn snelle dood. In dat licht bezien was de moord op de transporteur niet zo zinloos als wij dachten. Het heeft er veel van weg dat Peter Shot weloverwogen te werk is gegaan en heel bekwaam en koelbloedig die mensen uit de weg heeft geruimd met wie hij zijn buit had moeten delen.’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Men moet toch over een morbide geest beschikken om zoiets uit te denken.’

De Cock grinnikte vreugdeloos. ‘Sommigen hebben het.’

‘Wat?’

De oude rechercheur stond op. ‘Een morbide geest.’ Hij keek op zijn horloge en slenterde naar de kapstok. ‘Het is hoog tijd.’

Vledder stapte achter hem aan. ‘Waarvoor?’

De Cock lachte, dreef de koelbloedige moordenaar even uit zijn gedachten. ‘Lowietje… en een cognackie.’

Lowietje, vanwege zijn geringe borstomvang in het wereldje van de penoze meestal Smalle Lowietje genoemd, wreef zijn handjes langs zijn morsige vest en begroette de grijze speurder uitbundig.

‘Welkom, welkom,’ kirde hij. ‘Ik was al bang dat de misdaad jou voor eeuwig aan de Kit hield. Ik had bijna een stelletje penozejongens gecharterd om je te bevrijden.’

De Cock lachte hartelijk.

‘Lowie,’ sprak hij gedragen, ‘jouw bezorgdheid ontroert mij.’ Hij schuifelde naar het einde van de bar en hees zijn zware lijf op een kruk. Vledder nam lenig naast hem plaats. De goede gewoonte om juist in moeilijke tijden het schemerig intieme lokaal van Smalle Lowietje met een bezoek te vereren, had hij van zijn leermeester overgenomen.

De tengere caféhouder bleef de jonge rechercheur echter met wantrouwen bezien. Hij vond hem te star, te weinig gemoedelijk. Zijn grote vriend was en bleef De Cock. Het droeve feit dat de grijze speurder hem in een ver verleden eens een paar jaar lik[2] had bezorgd, deed aan die vriendschap niets af. Integendeel, het had de banden nog nauwer aaneengesmeed. En politie moest er zijn, meende Smalle Lowietje oprecht. Het zou me anders een rotzootje worden.

Hij keek naar De Cock op. Zijn vriendelijke muizensmoeltje glom van genegenheid. ‘Hetzelfde recept?’

Zonder op antwoord te wachten, dook hij aalglad onder de tapkast en kwam boven met een fles pure Franse cognac Napoleon, die hij speciaal voor de oude rechercheur gereserveerd hield. Met een liefdevol gebaar beroerde hij het etiket, zette diepbolle glazen op de bar en schonk behoedzaam in.

De Cock keek glimlachend toe. Hij hield van die momenten. Hij nam een glas op, schommelde het zachtjes in de hand en snoof. Op zijn breed gezicht vol groeven verscheen een glans van opperste verrukking. Omzichtig nam hij een slok en liet het vocht genietend langs zijn dorstige keel glijden.

Hij zette zijn glas neer en leunde wat voorover. ‘Heb je de krant van vanavond al gezien?’

Smalle Lowietje keek hem schuins aan. ‘Je bedoelt die overval op het geldtransport?’

De Cock lachte hem toe. ‘Je bent vlug van begrip.’

De caféhouder trok snuivend zijn neus op. ‘Ik ruik gewoon dat je ermee bezig bent.’

De Cock trok zijn gezicht in een ernstige plooi. ‘Ze hebben een van de mensen van het transport neergeschoten,’ sprak hij somber. ‘Zomaar. Ik bedoel, daar was geen enkele reden voor.’

Smalle Lowietje friemelde aan de rand van zijn smerige vest. ‘Ik heb het gelezen.’

De Cock keek naar hem op. ‘Wist jij er iets van?’

‘Je bedoelt of ik wist dat er iets ging gebeuren?’

‘Precies.’

De tengere caféhouder schudde zijn hoofd. ‘Het was ook voor mij een verrassing.’

De Cock nam nog een slok van zijn cognac. ‘Het zit dus niet in de gewone penoze.’

Smalle Lowietje trok een grimas. ‘Ik zei je… ik heb er niets over gehoord. En je hoort hier nog wel eens wat. Vooral als de jongens een borrel op hebben.’

De Cock knikte begrijpend. ‘Heb je wel eens van ene Peter Shot gehoord?’

De caféhouder antwoordde niet direct. Zijn kleine oogjes knepen iets samen. ‘Peter Shot?’

‘Ja.’

‘Een junk?’

De Cock gebaarde wat vaag in de ruimte. ‘Er wordt van hem gezegd dat hij wel eens een shotje neemt. Hij zou er zijn bijnaam aan te danken hebben.’

Het vriendelijke muizensmoeltje van de caféhouder verstarde. Hij kneep zijn lippen samen. ‘Hij is een rat,’ reageerde hij plotseling fel. ‘Een pure gangster. Amerikaanse import. Een van die vele louche figuren die de laatste jaren in onze stad zijn neergestreken. Het is de schuld van jouw justitie. Als ze dat buitenlandse tuig met fluwelen handschoentjes blijven aanpakken, komen er steeds meer. Er is voor een eerlijke Amsterdamse penozejongen geen droog stuk brood meer te verdienen.’

De Cock lachte. ‘Je schijnt hem te kennen.’

De caféhouder snoof verachtelijk. ‘Hij is hier eenmaal in mijn zaak geweest… een paar maanden geleden. Ik heb hem eruit gezet. Ik hou niet van die stoere gassies die direct met een blaffer lopen te zwaaien.’

‘En dat deed hij?’

Smalle Lowietje wond zich zichtbaar op. ‘Hij zat hier aan de bar met grote verhalen over zijn acties in de States. Toen een van de jongens duidelijk te kennen gaf dat hij er niets van geloofde, trok die gek een revolver. Ik heb al eens een politieman omgelegd, zei hij, waarom jou niet?’

‘Toen heb je hem eruitgezet?’

De caféhouder knikte heftig.

‘Ik dreigde de politie te bellen. Daar scheen hij nogal benauwd voor. Hij was zo verdwenen. Ik heb hem daarna ook nooit meer teruggezien.’

‘Weet je waar hij uithangt?’

Lowietje schudde zijn hoofd. ‘Geen idee. Heb je hem nodig?’

‘Ja.’

‘Voor die overval?’

De Cock knikte traag. ‘Ik heb goede reden om aan te nemen dat hij die overval pleegde. Samen met Richard van Slooten.’

De caféhouder glimlachte vertederd. ‘Mooie Richard… niks voor hem, zo’n overval.’

De Cock zuchtte. ‘Nee… het werd zijn dood.’

Smalle Lowietje keek hem gespannen aan. ‘Zijn dood?’ herhaalde hij ademloos.

De Cock liet zijn hoofd zakken. ‘Zijn maat schoot hem van dichtbij twee kogels in zijn nek.’

De tengere caféhouder slikte. Zenuwtrekken zwiepten over zijn magere wangen. ‘De rat,’ bromde hij, ‘ik zei je toch dat het een rat was.’

De Cock knikte gelaten. ‘Dat zei je, Lowie… schenk nog eens in.’

Vanuit het café van Smalle Lowietje slenterden ze door de Barndesteeg naar de Nieuwmarkt en liepen vandaar via de Keizersstraat naar de Kromboomsloot. De Cock keek om zich heen. De aanleg van de metro had grove gaten in de oude huizenrijen geslagen. Op de Kromboomsloot was van het ondergrondse gewoel niets te merken. Het smalle grachtje had haar bijzondere charme behouden.

Nabij het bruggetje naar de Koningsstraat bleef De Cock staan en keek langs een vervallen gevel omhoog.

Vledder blikte met hem mee. ‘Moet je hier zijn?’

De Cock knikte. ‘Hier woont Carmen Manouskischeck.’

‘Wie is dat?’

De grijze speurder glimlachte. ‘Noem haar een oude vriendin.’ In zijn stem trilde tederheid. ‘Ze kwam hier na de Hongaarse opstand, duikelde na een tijdje in de prostitutie en raakte verslaafd aan de heroïne. Nu handelt ze.’

‘In heroïne?’

‘Ja. Ze verkoopt het spul aan luitjes die zich niet graag op de kop van de Zeedijk[3] laten zien.’

Vledder stapte naar de verveloze deur. ‘Moeten we hier in?’

De Cock hield hem tegen. ‘Laten we even wachten.’

‘Waarop?’

‘Tot ze haar heroïne heeft weggestopt.’

De jonge rechercheur keek hem verbaasd aan. ‘Moet dat?’ vroeg hij verrast.

De Cock wees omhoog. ‘Spionnetjes,’ verduidelijkte hij. ‘Ze heeft ons al gezien. Als we nu te haastig binnenstappen, spoelt ze haar heroïne door de wc.’

Vledder gebaarde heftig. ‘Nou en?’

De Cock wreef met duim en wijsvinger in zijn ooghoeken. Het was een vermoeid gebaar.

‘Dan moet ze vanavond,’ sprak hij loom, ‘met haar zieke lijf weer de baan op voor nieuw heroïnegeld. Die martelgang wil ik haar besparen.’

Vledder bromde. ‘Moet ze die troep niet gebruiken.’

De Cock reageerde niet. Hij keek nog eens omhoog en stapte toen door de verveloze deur naar binnen. Moeizaam besteeg hij de smalle steile trap. Vledder volgde nukkig.

Carmen Manouskischeck stond boven in de deuropening en leunde verveeld tegen de deurstijl. Om haar ingevallen mond danste een glimlach en in haar holle ogen kwam wat glans.

‘De Cock… De Cock hoogstpersoonlijk.’ Het klonk spottend. ‘Dat ik dat nog mag beleven.’ Ze stak haar linkerarm naar voren en toonde een zwerende binnenkant. ‘Kom je kijken of ik mij al heb doodgespoten?’

De grijze speurder keek haar secondenlang aan. Zijn blik gleed langs haar gelaatstrekken. Hij zag duidelijk tekenen van verval. Nog twee jaar, schatte hij, dan had de heroïne haar lichaam gesloopt.

‘Dag Carmen… meid.’

Zijn stem klonk warm, meelevend.

Ineens was ze haar pose kwijt. Ze liet haar hoofd zakken. Haar lange dorre haren gleden voor haar gezicht. Toen ze weer opkeek had ze tranen in haar ogen.

‘Kom binnen,’ zei ze zacht.

De beide rechercheurs liepen aan haar voorbij.

Het kamertje was schaars gemeubileerd. Er stond een tafel met vier houten stoelen. Aan de wand leunde een gammele kast met plekken waar de fineer had losgelaten. Op de grond, in een hoek, lag een vervuild, onopgemaakt bed. Meer was er niet.

Carmen Manouskischeck sloot de deur en schoof er twee grendels voor. Ze gebaarde naar de tafel zonder kleed.

‘Ga zitten.’ Ze had zich weer iets hersteld en met een slip van haar blouse haar tranen gedroogd. ‘Of kom je een huiszoeking doen?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Ik kom voor Peter Shot.’

Ze keek hem wantrouwend aan. ‘Wat moet je van hem?’

De Cock glimlachte. ‘Je kent hem dus.’

Carmen knikte traag. ‘Ik ken hem ja. Hij kwam hier wel eens eh… boodschappen doen.’

De Cock keek haar strak aan. ‘Kwam?’

De uitdrukking op het gezicht van Carmen Manouskischeck veranderde. Op haar tanige huid kwam wat kleur.

‘Hij laat zich niet meer zien. Al weken niet. En ik krijg nog geld van hem.’

‘Weet je waar hij woont?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Hij woont hier en nergens. Maar hij is niet hier en hij is ook nergens. Ik heb alle junks al afgevraagd. Peter Shot… Peter Shot is van de aardbodem verdwenen.’

5

Vledder stuurde de oude politie-Volkswagen vanaf de Mr. Treublaan de Berlagebrug op. Daarna sloeg hij linksaf naar de Amsteldijk. De jonge rechercheur reed koel, pittig, met het gemak van een ervaren coureur.

De Cock zat stil, wat ineengedoken naast hem. Zijn zware bovenlijf wiegde in de autogordels. De rechercheur overdacht de aanwijzingen die hij tot nu toe had. Het waren er niet veel. Twee mannen hadden heel brutaal op klaarlichte dag een geldtransport overvallen. Bij die overval werd drie miljoen gulden buitgemaakt en werd een van de transporteurs met opzet gedood. Van de beide overvallers werd Richard van Slooten een paar uur later vermoord gevonden op een zanderig bospad bij Doldersum in Drente. En de dader? Van Peter Shot werd gezegd dat hij allang voor de overval van de aardbodem leek verdwenen. Een vreemde zaak. De Cock grinnikte vreugdeloos.

En de drie miljoen?

Hij keek op. Ze reden langs de Amstel. De linkeroever van de oude rivier werd ontsierd door rijen wanstaltige woonboten, die het fraaie uitzicht over het water ontnamen. Het was er rommelig en vuil, met autowrakken aan de walkant. De Cock schudde verdrietig zijn hoofd. Een slap gemeentebestuur liet zijn Amstelstad verloederen. Hij drukte zich wat omhoog.

‘Hoe laat is de begrafenis?’

‘Elf uur.’

‘Heb je een rouwkaart ontvangen?’

‘Nee.’

‘Heb je mevrouw Van der Meulen gesproken?’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Ik heb nog geen contact met haar gehad.’

‘Waarom niet?’

Het gezicht van de jonge rechercheur versomberde. ‘Gisteren, na de gerechtelijke sectie door dokter Rusteloos, droeg ik het lijk over aan de begrafenisondernemer. Die zei mij dat mevrouw Van der Meulen zo door verdriet was overmand, dat ze bijna niet aanspreekbaar was. Ze heeft voortdurend huilbuien en is onder doktersbehandeling. Ze heeft ook geen familie die haar kan bijstaan.’

De Cock knikte begrijpend. ‘Wie heeft dan de begrafenis geregeld?’

‘De heer Van Woudrichem.’

De Cock keek op. ‘Wie is Van Woudrichem?’

Vledder glimlachte. ‘Een aardige jongeman, directeur van het transportbedrijf waarvoor Martin van der Meulen al jaren werkte. Hij heeft alles geregeld en bekostigd en hij heeft mij verzekerd dat hij mevrouw Van der Meulen financieel zal bijstaan, zolang dat nodig mocht blijken.’

De Cock wreef over zijn brede gezicht. ‘Zeer edelmoedig.’ Het klonk wat cynisch. ‘Heb je met hem ook over de overval gesproken?’

‘Dat leek mij niet verstandig. Dat laat ik liever aan jou over. Ik heb hem alleen gebeld… over de begrafenis. Meer niet.’

‘Je hebt hem dus niet persoonlijk ontmoet?’

‘Nee.’

De Cock keek hem aan, zijn wenkbrauwen gefronsd. ‘En je zei dat het een aardige jongeman was?’

Vledder reageerde wat kriegel. ‘Zo kwam hij over… door de telefoon.’

Er was maar weinig belangstelling. Nabij de ingang van de begraafplaats Zorgvlied aan de Amstel stonden slechts enkele wagens geparkeerd. Er was een Renault 4, een Opel en een Datsun. Een roestige eend stond tussen een statige Cadillac en een supersnelle Porsche.

Dick Vledder reed aan de wagens voorbij en parkeerde wat verderop. Ze verlieten de oude Volkswagen en liepen over het grind van de oprijlaan. Het regende een beetje. De Cock trok de kraag van zijn jas omhoog en schoof zijn hoedje wat naar voren.

Bij de ingang van de aula stonden een paar mensen met bedrukte gezichten. Toen de deuren opengingen, schoven ze naar binnen. De Cock nam zijn hoedje in de hand en zocht zich een plekje achteraan tegen de eiken lambrizering. Vledder volgde gedwee. Zware orgelklanken dreunden op hen neer. Toen de laatste klanken waren verstorven, stapte een grijzend heer in een glimmend zwarte toga naar het kathedertje. Hij kuchte indrukwekkend en sprak over de satan die blijkbaar regeerde, nu de mensen, verblind door weelde, de weg naar God niet meer konden vinden.

De Cock luisterde aanvankelijk geboeid, maar de zalvende toon van de heer in toga vervormde de woorden tot ze geen betekenis meer hadden. Ongeraakt gleden ze aan hem voorbij. Hij liet zijn blik over de aanwezigen dwalen. Vooraan zat een jonge vrouw in het zwart. Haar haar was opvallend blond. Ondanks de zwarte hoed en de donkere voile, die haar gezicht bedekte, straalde het met een gouden glans. Rechts van haar op de bank zat een jonge knaap, ernstig, met een bleek gezicht. De Cock schatte hem op zeven, acht jaar. Links naast de vrouw zaten twee meisjes. Ze waren klein en mollig en hadden hetzelfde goudblonde jaar. Hun onderbenen bengelden ritmisch heen en weer, verveeld, onrustig, gekweld door het lange stilzitten.

Schuin achter de jonge vrouw zaten een paar mannen onwennig in hun zondagse kleding. Ze waren groot, breed en bonkig. De Cock schatte hen op collega’s van de vermoorde transporteur. Enigszins gesepareerd zaten twee heren in stemmige, onberispelijk gesneden kostuums. De blik van de grijze speurder bleef een tijdje op hen rusten. Hij plukte nadenkend aan zijn onderlip en vroeg zich af wie van de twee de snelle Porsche reed.

Vanuit de zoldering kwamen opnieuw zware orgelklanken. De heer in toga was weg. Een ploeg dragers schaarde zich aan weerszijden van de baar. Achter hen gleden deuren open. Grauw daglicht stroomde binnen. De dragers tilden de baar op hun schouders en liepen de regen tegemoet. De belangstellenden schuifelden hen na.

De beide rechercheurs bleven nog even in de aula staan. Pas toen de kleine stoet was geformeerd, volgden ze op een afstand.

Vledder veegde de regen uit zijn gezicht. Hij hield niet van kerkhoven en begraafplaatsen. ‘Wat doen we hier feitelijk?’ vroeg hij nukkig.

De Cock keek strak voor zich uit. ‘De laatste eer bewijzen aan een man, die voor de overvaller te gevaarlijk was geworden om hem in leven te laten.’

De jonge rechercheur grinnikte. ‘Doden spreken niet.’

De Cock knikte instemmend. ‘Toch… toch zou ik graag willen weten wat hij had kunnen zeggen.’

Vledder keek hem ongelovig aan. ‘En daarom zijn we hier?’

De Cock gebaarde voor zich uit. ‘Martin van der Meulen was bij de overval betrokken. De vraag is alleen… hoe? Was hij medeplichtig… of een dodelijke getuige?’

Vledder stak zijn handen diep in de zakken van zijn regenjas. Zijn gezicht stond ernstig. ‘Dan zou er ook ergens een relatie moeten bestaan tussen hem en Peter Shot.’

De Cock reageerde niet direct. Er vonkte een idee. Het raderwerk van zijn denken draaide ineens op volle toeren. ‘Misschien,’ sprak hij traag, aarzelend, ‘vermoordde Peter Shot hem wel in opdracht.’

Vledder staarde hem verbaasd aan. ‘Van wie?’

De Cock trok zijn gezicht strak. ‘Van de man die zijn dood wenste.’

Bij een open groeve hield de stoet stil. De dragers schoven de baar van hun schouders. Ze namen het kleed weg en legden de kist op de lift. In een moment van intense stilte klonk het tikken van de regen op het deksel. De jonge vrouw huilde geluidloos en steunde op het kereltje aan haar zijde. Een van de heren in stemmig zwart trad naar voren en zei dat er op verzoek van de familie geen toespraken werden gehouden. Hij stapte terug in de kring. De kist zakte in de groeve. De scherpe blik van De Cock gleed langs de gezichten. De heren in stemmig zwart waren nog jong. Hij schatte hen op voor in de dertig. Onder de bonkige chauffeurs herkende hij een man, die hij jaren geleden eens bij een inbraak had betrapt. Hij trachtte zich zijn naam te herinneren. Het lukte niet. Naast hem prevelde een knappe, atletisch gebouwde man met verstikte stem: ‘Dag… Martin.’

De Cock deed een stap achteruit en sloop van het graf weg. Vledder kwam hem na. Van een afstandje bekeken ze de stoet, die van de groeve naar de uitgang schuifelde.

De jonge rechercheur keek hem van terzijde aan. ‘Gaan we terug?’ vroeg hij huiverend. ‘Ik krijg de kriebels van al die grafstenen.’

De Cock knikte vaag, nadenkend.

Langs een omweg bereikten ze de poort. Alle wagens waren verdwenen. Alleen hun oude Volkswagen stond eenzaam op de parkeerplaats. Plotseling begon Vledder te rennen. De Cock keek hem verbaasd na.

‘Wat is er?’

De jonge rechercheur draaide zich half om. ‘Er zit een vent in onze wagen.’

De Cock herkende op de achterbank de man, die aan het graf ‘Dag Martin’ had gepreveld. Hij keek hem onderzoekend aan.

‘De wagen was niet afgesloten?’

De man schudde zijn hoofd. ‘Het regende. Ik voelde aan de kruk. Die zat los. Toen ben ik maar gaan zitten. Ziet u, ik wil met u praten.’ Hij hield zijn hoofd iets schuin. ‘U bent toch van de recherche?’

De grijze speurder knikte. ‘Ik ben rechercheur De Cock… met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder.’

De man zuchtte omstandig.

‘Ik heet Peter… Peter van der Duin. Normaal ben ik niet zo brutaal, meneer. Dat zit niet zo in me. Het is niet mijn gewoonte om zomaar in een ander zijn auto te gaan zitten. Ik heb ook niet graag iets met de politie te maken. Ik zeg het u eerlijk: jullie zijn mijn vrienden niet. Maar Martin was mijn maatje, mijn gabber. Ik heb jaren met hem op Tsjecho-Slowakije gereden… glas en aardewerk. Ik vond het verdomde jammer dat hij van mij wegging naar de geldtransporten.’

‘Wanneer gebeurde dat?’

‘Een paar maanden geleden.’

‘Waarom?’

Van der Duin verschoof iets op de bank. ‘Rita… de vrouw van Martin… is een knap wijf. U hebt haar gezien. Een raspaardje, om zo te zeggen. Echt wel iets om naar te kijken.’ Hij zweeg even. ‘Als je op het buitenland rijdt, ben je vaak van huis. Soms wel eens meer dan een week. Daar is niets aan te doen. Maar bij de geldtransporten lig je elke avond in je eigen bed… als u begrijpt wat ik bedoel.’

De Cock knikte. ‘Hij vertrouwde Rita niet.’

Peter van der Duin trok een bedenkelijk gezicht.

‘Zo mag u dat niet zeggen. Hij stak voor haar zijn handen in het vuur. Maar er gingen praatjes, op het werk en bij hem in de buurt.’

‘Wat voor praatjes?’

Peter van der Duin aarzelde. Hij antwoordde niet.

‘Wat voor praatjes?’ herhaalde De Cock dwingend.

De man krabde zich achter zijn oor. ‘Rita… Rita zou een verhouding hebben.’

‘Met wie?’

Peter van der Duin aarzelde opnieuw. Hij had duidelijk moeite met het antwoord. Hij likte aan zijn droge lippen.

‘De heer Van Woudrichem.’

De Cock keek hem scherp aan. ‘Een van de directeuren?’

De man knikte met een somber gezicht. ‘Dat werd gezegd.’ Hij legde zijn hand op zijn omvangrijke borst. ‘Begrijp me goed, ik weet niet wat er van waar is. Er wordt zoveel gezegd. Maar Martin was de laatste tijd wel uit zijn doen. Ik begrijp ook niet waarom hij van zijn route afweek.’

De Cock slikte. ‘Wat?’

Peter van der Duin knikte bedaard. ‘Hij had met zijn wagen nooit daar op de Geldersekade mogen komen.’

6

‘Heb je al bericht uit Houston?’

Vledder knikte traag.

‘Ik heb het altijd zo langzame Interpol maar overgeslagen en rechtstreeks met de politie in Houston gebeld. Ik had daar tot mijn verbazing een detective-sergeant Hollander aan de lijn, die geloof ik van zijn stoel plofte, toen hij hoorde dat hij met een collega uit Holland sprak. Maar hij was heel bereidwillig en beloofde mij binnen een uur terug te bellen.’

‘En.’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Niets. Het schijnt dat de bijnaam Shot daar veelvuldig voorkomt… in allerlei samenvoegingen. Daar was geen beginnen aan. Ik had wel duizend namen kunnen krijgen. Ook met de bijzonderheid dat Peter Shot betrokken zou zijn geweest bij de moord op een politieman, kon de detective-sergeant weinig doen. Volgens hem worden er in Amerika jaarlijks zo’n honderdvijftig politiemensen bij de uitoefening van hun dienst gedood. En roofovervallen zijn er aan de orde van de dag.’

‘Geen kans?’

Vledder trok achteloos zijn schouders op. ‘Send me his fingerprints riep hij tot slot.’

De Cock grijnsde. ‘Lekkere jongen, die Hollander. Zijn vingerafdrukken moet ik dan wel eerst hebben.’ Hij schoof zijn stoel wat achteruit. ‘En onze eigen narcoticabrigade?’

Vledder maakte een vaag gebaar. ‘Ze hadden daar wel eens van een Peter Shot gehoord. Er waren junks geweest, die over hem spraken als een gevaarlijk man, die direct zijn pistool trok. Ook het feit dat hij in Amerika een politieman had gedood, was hen ter ore gekomen. Maar verder niets. Voor zover hen bekend, was hij nooit gearresteerd, noch als gebruiker, noch als dealer.’

‘Heb je hen gevraagd naar hem uit te kijken?’

Vledder blikte naar hem op. ‘Dacht je werkelijk dat dat nog zin heeft?’ Het klonk wat schamper. ‘Die vent zit met zijn drie miljoen allang ergens aan het strand van een van de Bahama-eilanden… gezellig, met een longdrink bij de hand en een mooie meid aan zijn voeten.’

De Cock lachte hartelijk. ‘Vraag toch maar aan de luitjes van de narcoticabrigade of ze hun relaties bij de drugscene eens over die Peter Shot willen polsen.’

Vledder reageerde wat onwillig. ‘Waarom?’ riep hij kribbig. ‘Dacht jij dat hij met zijn drie miljoen in een kraakpand bleef rondhangen?’

De Cock schudde afkeurend zijn hoofd. ‘Wie hij ook moge zijn,’ begon hij geduldig, ‘onze Peter Shot bestaat. Monique van het Veer sprak van hem, Smalle Lowietje heeft hem zijn zaak uitgegooid en Carmen Manouskischeck heeft hem heroïne verkocht.’ Hij zweeg even. ‘Een roofoverval komt niet uit de lucht vallen. Zeker geen goed doordachte actie als die overval op het geldtransport. Peter Shot heeft in de binnenstad van Amsterdam rondgezworven en heeft connecties gehad… mensen die hem verteld hebben hoe zo’n geldtransport verloopt… de route… de kwetsbare plekken. Begrijp je, er zijn plannen gemaakt… langdurig. Mensen zijn bij elkaar gekomen. Het interesseert mij machtig…’

Een klop op de deur van de recherchekamer onderbrak hem.

Vledder riep: ‘Binnen.’

Het klonk bits, geïrriteerd.

De deur ging langzaam open en in de deuropening verschenen twee mannen, beiden in een smetteloos korenblauw kostuum met een roomkleurige stropdas. De Cock herkende hen onmiddellijk als de twee onberispelijke heren op Zorgvlied bij de begrafenis van Martin van der Meulen. Traag kwam hij van zijn stoel omhoog.

De beide heren stapten naderbij. De grijze speurder nam hen nauwkeurig op. Zijn scherpe blik tastte hun gelaatstrekken af. Hoewel de pasteltinten van hun kostuums een wat fatterige indruk maakten, was de uitdrukking op hun gezicht waakzaam, hard, bijna medogenloos.

De kleinste van de twee stak De Cock een hand toe.

‘Mijn naam is Peter van Woudrichem,’ sprak hij geaffecteerd. Hij blikte opzij. ‘Dat is mijn compagnon, de heer Van Beusekom. Wij zijn directeur van het vervoerbedrijf waarvan het geldtransport is overvallen.’ Hij drukte zijn vingertoppen tegen elkaar en hield zijn hoofd iets schuin.

‘U bent toch… rechercheur De Cock?’

‘Om u te dienen,’ sprak hij simpel.

De heer Van Woudrichem gebaarde. ‘U begrijpt dat door die overval onze belangen ernstig zijn geschaad. Niet alleen verloren wij een van onze beste krachten, maar onze kreet dat wij een onfeilbaar vervoersysteem hebben ontwikkeld, heeft veel aan geloofwaardigheid ingeboet.’

De Cock knikte gelaten en schoof een extra stoel naast zijn bureau. ‘Neemt u plaats.’

Ze gingen zitten en trokken hun pantalon aan de vouw iets omhoog. Hun bewegingen hadden een zekere gelijkvormigheid, als van een dansduo op toneel.

De heer Van Woudrichem kuchte. ‘U moet onze komst zien,’ sprak hij vormelijk, ‘als een blijk van belangstelling. Wij zijn zeer geïnteresseerd in de resultaten van uw onderzoek.’

De Cock glimlachte beminnelijk. ‘Resultaten… die zijn er nauwelijks.’

De heer Van Woudrichem slikte. ‘Wij zagen uiteraard graag bevestigd dat onze onderneming in deze geen blaam treft. Ik bedoel, dat wij aan het gebeurde geen schuld hebben.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen. ‘En is dat zo?’

Het gezicht van de heer Van Beusekom kleurde. ‘Bij onze geldwagens zijn alle denkbare veiligheden ingebouwd. Bovendien beschikken wij over uiterst betrouwbaar personeel.’

De Cock leunde wat achterover en plukte aan zijn neus. ‘Waarom,’ vroeg hij bijna achteloos, ‘nam Martin van der Meulen die morgen een afwijkende route?’

De heer Van Woudrichem kneep zijn ogen iets samen. ‘Van wie is die bewering?’ vroeg hij scherp.

De Cock antwoordde niet. Hij stak zijn rechterwijsvinger op. ‘Martin van der Meulen had met zijn geldwagen nooit op de Geldersekade mogen komen.’ Hij pauzeerde een moment. ‘De vraag is… deed hij dat op eigen initiatief… of kreeg hij van een van u beiden de opdracht om die morgen van de geplande route af te wijken?’

De heer Van Beusekom snoof. Zijn neusvleugels trilden. ‘U… eh, u,’ stotterde hij, ‘u insinueert.’

De Cock grijnsde een tikkeltje gemeen. ‘Wat… mijnheer Van Beusekom?’ vroeg hij gemelijk. ‘Wat insinueer ik?’

‘Dat… eh, dat een van ons de hand zou hebben gehad in de overval.’

De Cock glimlachte. ‘Heel juist. Maar dat is geen insinuatie. Dat is een vaststelling van feiten. Martin van der Meulen reed een afwijkende route. Ik herhaal: Waarom?’

De heer Van Beusekom kneep zijn lippen opeen. ‘Hij heeft van ons daartoe geen opdracht gekregen,’ reageerde hij fel. ‘Wij waren zelf hogelijk verbaasd… over de overval… en het feit dat die op de Geldersekade had plaatsgevonden.’

‘Buiten de route.’

‘Inderdaad.’

‘Hebt u enig idee waarom?’

De heer Van Beusekom schudde zijn hoofd. ‘Wij hebben Kees van Goor, onze bijrijder, daarover onderhouden. Hij zei dat Martin van der Meulen plotseling van zijn route afweek en de Geldersekade op reed. Voor hij had kunnen protesteren, was de wagen al klemgereden en keek hij in de loop van een revolver.’ De Cock knikte begrijpend. ‘En drie miljoen verwisselde van eigenaar.’

‘Zo is het.’

De rechercheur wreef peinzend over zijn kin. ‘Men zou hieruit kunnen opmaken dat uw personeel toch niet zo betrouwbaar was als u voorgaf.’ Hij zweeg even. ‘Aan wie is bekend hoe groot het vervoerde bedrag is?’

De beide directeuren zwegen.

De Cock trok zijn gezicht strak. ‘Wie kende de hoogte van het bedrag?’ herhaalde hij luid, dwingend.

De heer Van Beusekom schraapte zijn keel. ‘Wij… eh,’ sprak hij aarzelend, ‘wij worden van tevoren geïnformeerd over de omvang van het vervoer. Vooral wanneer door bepaalde omstandigheden de geldsom uitzonderlijk hoog is. Het is dan aan ons om eventueel extra voorzorgen te treffen.’

‘En die achtte u niet nodig?’

De heer Van Beusekom zuchtte omstandig. De vragen van De Cock benauwden hem een weinig.

‘We hebben erover gesproken. Uiteraard. De onveiligheid in de stad neemt met de dag toe. Maar er schuilt een zeker gevaar in het nemen van extra maatregelen. Het personeel kan daaruit de eenvoudige conclusie trekken dat er extra veel geld wordt vervoerd.’ Hij maakte een machteloos gebaar. ‘Het is voor ons ondoenlijk om hen van ongewenste relaties te weerhouden.’

‘U bedoelt dat zij onderwereldfiguren zouden kunnen inlichten.’

‘Precies.’

De Cock plukte aan zijn onderlip. ‘U nam geen extra maatregelen?’

‘Nee.’

De grijze speurder zwaaide met zijn wijsvinger naar de twee directeuren voor hem. ‘Hetgeen betekent,’ sprak hij langzaam, ‘dat alleen u beiden op de hoogte was van het feit dat het vervoerde bedrag ditmaal drie miljoen bedroeg. Ik mag wel zeggen… uitzonderlijk hoog.’

De heer Van Beusekom pakte een zakdoek en wiste het klamme zweet van zijn voorhoofd. ‘Dat… eh,’ sprak hij zacht, ‘is een juiste conclusie.’

De heer Van Woudrichem sprong op. Zijn gezicht zag rood. ‘Waar bent u in godsnaam mee bezig?’ riep hij uit. ‘Het is een absurde gedachte om te menen dat wij iets met die overval te maken hebben.’

Hij zwaaide heftig met beide armen. ‘Eenvoudig belachelijk. We laten toch niet een van onze eigen mensen doodschieten.’ De Cock kwam overeind. Dreigend. De uitdrukking op zijn gezicht veranderde. De lijnen werden hard en in zijn ogen glansde een vervaarlijk vuur.

‘Ook niet, heer Van Woudrichem,’ bromde hij, ‘als de dood van Martin van der Meulen voor u de weg vrijmaakt om uw verhouding met zijn vrouw verder uit te bouwen?’

Vledder keek zijn oude leermeester bewonderend aan. ‘Je was vanmiddag geweldig op dreef,’ riep hij enthousiast. ‘Je had die beide directeuren behoorlijk in de greep. Die Van Beusekom zat gewoon te beven. Ik heb het gezien.’ Hij grinnikte jongensachtig. ‘En er was een ogenblik dat ik dacht dat Van Woudrichem je letterlijk te lijf wilde.’

De Cock knikte traag. ‘Hij was inderdaad bijzonder emotioneel.’ Hij zweeg even, dacht na. ‘Het kwam, meen ik, omdat hij voelde dat er in mijn betoog een grond van waarheid school. Nu, na zijn reactie, ben ik er vrijwel van overtuigd dat hij een verhouding heeft met de vrouw van zijn employé. De dood van Martin van der Meulen komt hem inderdaad niet ongelegen.’ Hij zweeg opnieuw en hield zijn rechterwijsvinger voor zijn neus. ‘Stel eens,’ ging hij verder, ‘dat Van Woudrichem het plan heeft om in een enkele slag schatrijk te worden. Een aanlokkelijke gedachte, waarmee eenieder wel eens speelt. Maar voor de uitvoering verkeert Van Woudrichem in een uiterst gunstige positie. Hij weet door zijn functie van directeur van het vervoerbedrijf wanneer de geldtransporten extreem hoog zijn. Bovendien heeft hij de mogelijkheid om de geldwagen te manoeuvreren naar een plek waar die gemakkelijk kan worden klemgereden.’ De ogen van Vledder glinsterden. ‘Bijvoorbeeld de Geldersekade.’

‘Precies. Hij geeft zijn chauffeur de opdracht om van de opgestelde route af te wijken. Tegelijk maakt hij gemene zaak met een onderwereldfiguur.’

Vledder klapte met zijn vlakke hand op zijn bureau. ‘Peter Shot.’ De Cock knikte. ‘Die rijdt met een handlanger…’

‘Richard van Slooten.’

‘Juist… met Richard van Slooten de geldwagen klem en krijgt van Van Woudrichem als extra consigne de opdracht om de chauffeurtransporteur neer te schieten. Hij is dan eerstens een lastige getuige kwijt — inzake het wijzigen van de route — en tevens is de weg vrij voor een onbelemmerde verhouding met de schone Rita.’

Vledder kwam met een ruk overeind. Zijn blauwe ogen hadden een wilde glans.

‘Dat is het,’ riep hij uitbundig. ‘Dat is het helemaal. De Cock… dat is grandioos. Dat is gewoon…’

Plotseling stokte hij. Vanuit de hoogte keek hij op de grijze speurder neer. ‘Die… eh, die theorie, had je… had je die al tijdens het verhoor?’

De Cock knikte gelaten. ‘Daar ging ik van uit.’

Vledder slikte. ‘Maar waarom… waarom arresteerde je die Van Woudrichem dan niet?’

De grijze speurder keek langzaam omhoog. Zijn gezicht stond ernstig. ‘Ik miste één ding.’

‘En dat was?’

De Cock streek met gespreide vingers door zijn grijze haar. ‘Het bewijs.’

7

Commissaris Buitendam, de lange statige chef van het bekende politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand.

‘Kom binnen, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd, ‘en ga zitten.’ Hij kwam opgewekt achter zijn bureau vandaan en gebaarde vriendelijk uitnodigend naar het zitje van stalen meubelen bij het raam, waar de commissaris slechts zijn prominente gasten ontving.

De grijze speurder trok zijn gezicht in een onwillige plooi. Nors, ontoegankelijk. De toenaderingen van zijn chef wees hij meestal koel en hooghartig van de hand. Sinds jaren leefde hij op gespannen voet met de commissaris. De Cock hield het graag zo, beducht voor elke inmenging in zijn wijze van onderzoek.

‘Als het u hetzelfde is… ik blijf liever staan.’

Op het bleke gezicht van de commissaris kwam een lichte blos. ‘Zo je wilt.’ Hij liep terug naar zijn bureau en nam wat stijfjes plaats. ‘Jij hebt het onderzoek naar de overval op het geldtransport.’

‘Inderdaad.’

De commissaris kuchte.

‘Van de zijde van justitie,’ ging hij geaffecteerd verder, ‘is men nogal belangstellend. Meester Van Overwhere, onze officier van justitie, heeft al een paar maal naar de stand van zaken geinformeerd. Ik heb hem uiteraard niet meer kunnen berichten, dan hetgeen ik uit jouw voorlopige rapporten heb kunnen lezen en die waren… hoe zal ik dat zeggen… hoogst summier.’

De Cock grijnsde. ‘Ik kan niet meer rapporteren dan ik weet.’ Commissaris Buitendam keek hem onderzoekend aan. ‘Ik… eh, ik heb het stellige gevoel, De Cock,’ sprak hij voorzichtig, aarzelend, ‘dat jij mij… zoals mij ook bij vorige gelegenheden duidelijk is gebleken… onvolledig voorlicht, dat jij mij bepaalde inlichtingen en aanwijzingen onthoudt.’

De grijze speurder maakte een nonchalant gebaar.

‘Wat heeft het voor zin,’ reageerde De Cock achteloos, ‘als ik mijn rapporten volstop met inlichtingen, aanwijzingen of theorieën die tot niets leiden? Ik laat dat liever achterwege.’

De uitdrukking op het gezicht van de commissaris veranderde. De blosjes op zijn wangen kleurden dieper. Hij snoof en hamerde met zijn vuist op het eiken blad van zijn bureau.

‘Van nu af wil ik volledig op de hoogte zijn van elke stap, die jij in deze zaak onderneemt. Het is toch te gek dat ik via de officier van justitie moet horen, dat jij die… eh, die directeur… die Van Woudrichem op een insinuerende, bijna onbeschofte wijze hebt verhoord.’

De mond van De Cock viel open. ‘Wat?’ riep hij verrast.

Buitendam knikte heftig. ‘De heer Van Woudrichem heeft bij de officier van justitie officieel zijn beklag gedaan over jouw wijze van optreden,’ sprak hij streng. ‘Hij wenst daar in de toekomst van verschoond te blijven.’ De commissaris schraapte indrukwekkend zijn keel en hief zijn lange wijsvinger naar de grijze speurder op. ‘Namens de officier van justitie deel ik jou nu mede dat eventuele nadere verhoren van de heer Van Woudrichem en zijn compagnon alleen door hem persoonlijk zullen worden gedaan.’

De Cock voelde hoe de woede en drift in zijn aderen sloop. Hij kneep zijn lippen op elkaar. ‘Dan heb ik onmiddellijk een opdracht voor hem.’

De commissaris keek hem schuins aan.

‘Een opdracht?’ vroeg hij argwanend. De Cock knikte fel. ‘Laat de heer officier van justitie, in zijn gerechtelijke heiligheid, aan de heer Van Woudrichem vragen waar hij die drie miljoen heeft gelaten.’

De ogen van de commissaris schoten vuur. Hij strekte zijn arm naar de deur.

‘Eruit.’

De Cock ging.

Vledder keek hem lachend aan. ‘Was het weer zover?’ Hij schudde afkeurend zijn hoofd. ‘Het wordt toch tijd dat je je vriendelijker opstelt. Je moet meer begrip tonen.’

‘Voor wie?’

‘Voor de commissaris. Die man heeft het niet zo makkelijk. Het valt niet mee om steeds dat gezeur van een officier van justitie aan te horen.’

De Cock gebaarde driftig. ‘Hij moet feller van zich afbijten en niet alles probleemloos onderdanig uitvoeren. Waar zijn we in godsnaam mee bezig? Een of andere louche directeur stapt naar het paleis van justitie en vertelt daar huilerig dat hij door een simpele rechercheur wat hard is aangepakt en meteen worden er maatregelen genomen.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan. ‘Maatregelen?’

De Cock knikte. ‘We moeten elke verdere stap die wij in de zaak van de overval nog ondernemen, met de commissaris bespreken en we mogen Van Woudrichem en zijn compagnon niet meer verhoren.’

Vledder staarde hem verbaasd aan. ‘Niet meer verhoren?’

‘Nee.’

‘Wie doet dat dan?’

‘De officier zelf.’

Vledder grijnsde minachtend. ‘Dan kunnen we dat “bewijs” voorlopig wel vergeten.’ Hij grinnikte ongelovig. ‘Hoe kan die man zo’n beslissing nemen? Wat voor kansen heeft die man bij een verhoor? Hij weet toch niets van die honderden facetjes, die wij in een onderzoek tegenkomen… al die subtiele zaken, die misschien geen wettig en overtuigend bewijs leveren, maar die juist gevoelsmatig uiterst belangrijk zijn.’

De Cock keek zijn jonge collega bewonderend aan. ‘Dick,’ riep hij enthousiast, ‘je wordt al een volwassen rechercheur.’ Hij lachte hartelijk. ‘Nog even en ik kan met pensioen.’

Vledder zwaaide de lof weg. ‘Ik meen wat ik zeg,’ sprak hij ernstig. ‘Ik begin langzamerhand te twijfelen aan de onfeilbaarheid van onze “opsporingsambtenaar bij uitnemendheid”.[4]’

De Cock liet zijn bovenlip krullen. ‘Denk nu niet,’ sprak hij hoofdschuddend, ‘dat ik de heren van het vervoerbedrijf met rust laat.’ Het klonk uiterst dreigend. ‘Als ze bij de moord en de overval zijn betrokken, dan zal ik dat bewijzen… of de officier van justitie dat nu leuk vindt of niet.’ Hij zweeg even. ‘En ik ben zo vergeetachtig dat de commissaris…

Een klop op de deur onderbrak hem.

Vledder riep: ‘Binnen.’

In de deuropening verscheen Smalle Lowietje. Hij had zijn morsige cafévest verruild voor een slobberig colbertje.

De Cock kwam onmiddellijk achter zijn bureau vandaan en stapte op hem toe.

‘Lowie,’ riep hij blij verrast, ‘je hebt je etablissement verlaten.’ Smalle Lowietje lachte wat verlegen. Hij wenkte met zijn hoofd. ‘Schele Japie staat even bij mij achter de tap. Daarom… ik kan niet lang wegblijven anders gapt hij van mijn voorraad.’

De Cock keek hem onderzoekend aan. Hij wist dat de tengere caféhouder niet graag naar het politiebureau aan de Warmoesstraat kwam, bang om voor versliecheraar te worden versleten. ‘Is er wat?’ vroeg hij bezorgd.

Smalle Lowietje keek naar hem op.

‘Heb je nog belangstelling voor Peter Shot?’

De Cock knikte heftig. ‘Waarachtig.’

De caféhouder gebaarde. ‘Ze hebben hem gezien.’

‘Wie?’

Smalle Lowietje aarzelde. ‘Twee jongens… jongens die wel eens bij mij in de zaak komen.’

‘Wanneer zagen ze hem?’

‘Ongeveer een week geleden.’

‘Waar?’

‘In de korte Koningsstraat. Peter Shot zag er volgens hen slecht uit. Hij leek wel dronken. Hij liep tussen een man en een vrouw in. Die hielden hem vast.’

‘Hoe laat was dat?’

‘Even na middernacht.’

‘Waar gingen ze heen?’

Lowietje trok zijn smalle schouders op. ‘Ze liepen in de richting van de Oude Schans.’

De Cock staarde peinzend voor zich uit. ‘Hoe zagen die man en die vrouw eruit?’

Smalle Lowietje maakte een hulpeloos gebaar. ‘Dat is moeilijk. Begrijp je… ik heb het alleen van horen zeggen. Ik bedoel, ik heb ze zelf niet gezien. Die jongens hebben verder eigenlijk alleen maar op die griet gelet. Dat was, zo ze zeiden, een knap stuk… een mooie blonde meid.’

De Cock wreef over zijn kin. ‘Ik zal je maar niet vragen wie de twee jongens waren.’

De caféhouder lachte gemelijk. ‘Ik moet om mijn klandizie denken.’

De Cock knikte begrijpend. Hij leidde Smalle Lowietje terug tot beneden in de hal. Daar klopte hij hem tot afscheid vertrouwelijk op de schouder.

‘Bedankt, Lowie,’ sprak hij simpel.

Daarna bleef hij nog even in de hal staan en keek de tengere caféhouder na tot hij in de Heintje Hoekssteeg verdween. Toen draaide hij zich om en stormde met twee treden tegelijk de trap op.

Boven in de recherchekamer zat de jonge Vledder nog achter zijn bureau. Hij keek naar De Cock op. ‘Vind jij het belangrijk?’

‘Wat?’

‘Die mededeling van Lowietje?’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren. ‘Dat moet nog blijken,’ sprak hij ontwijkend.

Vledder gebaarde achteloos. ‘Het lijkt mij niet zo moeilijk. Na een voorbespreking over de overval op het geldtransport dronken ze nog wat. Peter Shot dronk te veel, zakte door en Richard van Slooten en zijn verloofde brachten hem naar huis.’

De Cock knikte traag. ‘Zo simpel kan het zijn geweest.’

De telefoon op het bureau van De Cock rinkelde. Vledder nam de hoorn op en luisterde. Na een paar seconden legde hij wat verward de hoorn op het toestel terug.

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Wat is er?’

Vledder gebaarde wat onzeker. ‘Mevrouw Van Slooten is niet op de begrafenis.’

‘Welke begrafenis?’

‘Van haar zoon.’

De Cock slikte. ‘Wanneer is die begrafenis?’

‘Nu.’

De grijze speurder trok diepe denkrimpels in zijn voorhoofd. Hij wees naar het toestel op zijn bureau.

‘Wie had je daar aan de lijn?’

‘Marijn Stoops.’

‘Collega Stoops?’

Vledder knikte. ‘Je weet dat ik een hekel aan begraafplaatsen heb,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Ik ga er niet graag heen. Toen ik hoorde dat Richard van Slooten hier op St.-Barbara werd begraven, heb ik aan Marijn Stoops gevraagd of hij de begrafenis voor ons wilde bijwonen. Ik heb hem ook duidelijk geïnstrueerd. Ik heb hem verteld welke mensen hij kon verwachten en waar hij op moest letten. Marijn is een uitstekend rechercheur en ik dacht…’

De Cock luisterde niet meer. Zijn blik dwaalde weg. Ineens sprong hij overeind en rende in een wilde galop naar de kapstok.

Vledder beende hem na.

‘Waar ga je heen?’ riep hij wat in paniek.

Met zijn hoedje op zijn hoofd en zijn oude regenjas onder de arm geklemd, draaide De Cock zich om.

‘Naar de Driehoekstraat… misschien valt er nog iets te redden.’

Vledder ranselde de gammele Volkswagen gierend over het asfalt en doorbrak in een woede, die hij zelf niet geheel begreep, alle verkeersmaatregelen die men voor de oude binnenstad had uitgedacht.

De Cock zat onderuitgezakt naast hem. Zijn breed gezicht met de markante trekken van een bejaarde boxer, stond ernstig. Hij besefte ineens ten volle hoe vermetel, maar ook hoe meedogenloos zijn tegenstander was.

Vledder blikte opzij. ‘Misschien wist ze het niet.’

‘Wat?’

‘Het tijdstip van de begrafenis.’

De Cock reageerde niet. Het was een onzinnige opmerking, maar hij begreep dat zijn jonge collega zich niet prettig voelde. Op de Palmgracht was geen enkele parkeerplaats vrij. Vledder wurmde de wagen tussen twee auto’s door en plaatste hem half op het trottoir. Ze stapten uit en renden naar de Driehoekstraat. Rechercheur De Cock had geen oog voor het fraai gerenoveerde geveltje. Hij klapte de buitendeur open en hees zich opmerkelijk snel langs de krakende trap omhoog.

De woningdeur op de eerste etage was gesloten. De Cock voelde aan de kruk en drukte die voorzichtig omlaag. Langzaam schoof hij de deur open.

Ze lag voorover op het tapijt, naast een ranke stoel met gebogen poten. De zwarte kimono met de exotische borduursels bolde iets op haar rug. Een pantoffel was van haar voet gegleden.

De Cock knielde bij haar neer. Vledder boog zich over hem heen en ademde in zijn nek.

‘Dood?’ hijgde hij.

De grijze speurder knikte traag.

‘Vermoord.’

8

Klonten donkerrood bloed kleefden aan haar grijzende haren. De Cock streek die haren voorzichtig opzij. Bij de halswervels, kort naast elkaar, ontwaarde hij twee donkeromrande schotwonden. Een dunne streep geronnen bloed kronkelde langs haar onderkin omlaag. Het had onder haar gezicht een plasje bloed gevormd op het kleed.

Vledder, achter hem, slikte. ‘Nekschoten. Net als bij Richard en bij Martin van der Meulen.’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar. ‘Het handelsmerk van een moordenaar,’ sprak hij wrang.

Hij kwam moeizaam uit zijn gebukte houding omhoog. Zijn oude knieën kraakten. Vanuit de hoogte keek hij nog eens op het slachtoffer neer. Ze had geen enkele kans gehad, bedacht hij somber. Wat wild gebaarde hij naar Vledder. ‘Waarschuw de meute.[5]’

Toen de jonge rechercheur vertrokken was, liet De Cock zijn blik door het kamertje dwalen. Nauwkeurig nam hij alles in zich op. Hij kon dat. In zijn lange loopbaan als rechercheur had hij een bijna fotografisch geheugen ontwikkeld. Geen enkel detail, hoe gering ook, ontging hem.

Het kamertje bood vrijwel dezelfde aanblik als bij hun bezoek aan de vrouw een paar dagen geleden. Op het miniatuur dressoir, aan weerszijden van de zilveren lijst met een kleurenfoto van Richard van Slooten, stond nu een rank vaasje met een witte orchidee.

De Cock bleef er even naar kijken. Het beeld ontroerde hem. De twee witte orchideeën vormden in hun kille schoonheid het symbool van een intens verdriet. Ineens besefte hij hoeveel die vrouw van haar zoon had gehouden. Het was een liefde die hij niet had gebruikt. Hij had aan die liefde te weinig aandacht geschonken, er onvoldoende aan geappelleerd. Plotseling bekroop hem het verlammende gevoel te hebben gefaald. Hij was niet attent geweest, niet alert. Hij had het doodsbericht van Richard van Slooten zelf moeten brengen. Hij had het niet aan anderen moeten overlaten, haar te vertellen dat haar zoon in Drente op gruwelijke wijze was vermoord.

Hij wierp een blik op de vloer, naar de dode vrouw in haar opzichtige kimono. Die doodstijding was psychologisch gezien het juiste moment geweest om haar tot grote openhartigheid te bewegen. In de ban van haar intens verdriet had ze misschien gesproken… over haar zoon, over Peter Shot, over medeplichtigen, over al die macabere dansers rond het gouden kalf van drie miljoen. De terugkomst van Vledder verbrak zijn overpeinzingen.

De jonge rechercheur duimde achter zich.

‘Ze komen eraan.’

Bram van Wielingen stapte hijgend binnen. De al wat oudere politiefotograaf klapte zijn zware metalen koffer op een poef en klikte het deksel open. Hij koos uit de collectie fototoestellen een fraaie Hasselblad en monteerde een film. Onderwijl blikte hij even naar De Cock. ‘Zit je weer in de ellende?’

De grijze speurder lachte. ‘Daar heb ik mijn beroep van gemaakt.’

Bram van Wielingen knikte instemmend. ‘De gewone serie of heb je nog bijzondere wensen?’

De Cock knikte. Hij draaide zich half om en wees naar de zilveren lijst en de twee orchideeën in hun vaasje. ‘Daar wil ik een aparte plaat van.’

Bram van Wielingen maakte een nonchalant gebaartje.

‘Zo je wilt,’ sprak hij gelaten. Hij pakte zijn Hasselblad en richtte op het tafereeltje. Ineens liet hij zijn toestel zakken en keek naar De Cock op. ‘Waarom?’

Hij zag een moede glimlach op het gelaat van De Cock.

‘Uit sentimentele overwegingen. Meer niet. De jongen op de foto is haar enige zoon. Hij werd vier dagen geleden vermoord.’

Bram van Wielingen fronste zijn wenkbrauwen. ‘Is dat die jongen van de overval?’

De Cock knikte. Hij gebaarde naar de dode op de vloer. ‘Vier dagen geleden was ik nog bij haar. Hier in ditzelfde kamertje. Als ze mij toen alles had verteld, had ze nu nog geleefd.’

‘Was haar zoon toen al vermoord?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Nee… althans, ik wist het nog niet. Het was een paar uur na de overval. Ben Kreuger van de Dactyloscopische Dienst had net de vingerafdrukken uit de eerste vluchtwagen als die van haar zoon geïdentificeerd.’

Bram van Wielingen knikte begrijpend.

‘Hebben jullie die Peter Shot al?’ De Cock zuchtte. ‘Die is spoorloos.’

De jonge Vledder, die het gesprek nauwlettend volgde, strekte grijnzend zijn arm naar de dode vrouw in haar zwarte kimono. ‘Je kunt het nauwelijks “spoorloos” noemen,’ schertste hij. ‘Hier ligt duidelijk zijn visitekaartje.’

De Cock scheen het grapje niet zo te waarderen. Hij reageerde niet. Bram van Wielingen bracht zijn Hasselblad in stelling. Zijn flitslicht zwiepte door het kamertje.

In de deuropening verscheen een kleine man. Achter hem, op het portaal, schemerden de grijze uniformen van broeders van de Geneeskundige Dienst. De kleine man bleef op de drempel staan, een stalen brilletje half op de rug van zijn neus. Hij droeg een diepzwart colbert, waaronder een parelgrijs vest boven een deftige streepjespantalon. Wat schuin op zijn hoofd stond een oude, al wat groen uitgeslagen garibaldi.

De Cock kwam onmiddellijk in beweging. Hij liep op de man toe en schudde hem hartelijk de hand.

‘Dokter Den Koninghe,’ riep hij uitbundig, ‘nog steeds niet met pensioen?’

De oude lijkschouwer maakte een afwerend gebaartje. ‘Rust roest,’ sprak hij krakerig. ‘Ik blijf liever nog wat in beweging.’ Hij drukte zijn stalen brilletje omhoog. ‘En des te meer lijken ik schouw, des te meer woelt in mij het verlangen om zelf voorlopig maar te blijven leven.’

De Cock lachte hartelijk. Hij had veel sympathie voor de oude lijkschouwer, die hij reeds een eeuwigheid kende. Onder de meest bizarre omstandigheden hadden ze elkaar ontmoet. Met een brede armzwaai gebaarde hij naar de vermoorde vrouw op de vloer.

‘Uw patiënt.’

Het klonk cynisch, spottend.

Dokter Den Koninghe stapte aan hem voorbij. Hij trok de pijpen van zijn streepjesbroek wat omhoog en hurkte bij het slachtoffer neer. Hij draaide het lichaam aan de schouder iets terug en keek in haar gezicht. De beide ogen waren sterk gezwollen en de neus was in het tapijt platgedrukt. Voorzichtig liet hij de schouder weer zakken. Daarna bekeek hij langdurig de twee schotwonden in haar nek. Moeizaam kwam hij overeind.

‘Ze is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock grijnsde breed.

‘Die… eh, die overtuiging hadden wij al,’ reageerde hij gelaten. ‘Ons interesseert meer het tijdstip van haar overlijden.’

Dokter Den Koninghe nam een grijze pochet uit de borstzak van zijn colbert en poetste zorgvuldig zijn brillenglazen. ‘Je weet,’ sprak hij aarzelend, ‘dat ik daar moeilijk iets van kan zeggen. Daar spelen zoveel factoren een rol. Maar ik schat toch zeker twee dagen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Twee dagen,’ herhaalde hij.

De lijkschouwer knikte.

‘Misschien nog wel een dag langer.’ Hij zette zijn brilletje weer op en drukte de pochet terug in zijn borstzak. ‘En laat dokter Rusteloos morgen bij de sectie goed op de kogels letten. Er zijn geen uitschotwonden. Ze moeten ergens in de hersenen zijn blijven steken. Ik denk onder het schedeldak.’

De Cock keek hem nadenkend aan.

‘Dan is de kogelbaan schuin omhoog.’

‘Inderdaad.’

De grijze speurder beet op zijn onderlip.

‘Dat zou erop kunnen duiden,’ sprak hij bedachtzaam, ‘dat de vrouw rechtop stond op het moment dat de moordenaar haar van achteren benaderde en neerschoot.’

Den Koninghe knikte traag. ‘En van heel dichtbij. Hij heeft het wapen opgeheven en bijna tegen haar huid gedrukt.’

De Cock staarde peinzend voor zich uit. ‘Een laffe moordenaar.’

Dokter Den Koninghe keek naar hem op. ‘Je hebt gelijk… een laffe moordenaar. Hij durfde haar tijdens zijn gruweldaad niet in de ogen te zien.’ De oude lijkschouwer blikte nog eens naar het slachtoffer. Daarna drukte hij zijn oude garibaldi wat dieper op zijn hoofd. Hij schonk De Cock een wrange glimlach. ‘De moordenaar… de moordenaar is jouw probleem.’ Wuivend draaide hij zich om en verliet het kamertje.

De Cock wenkte de broeders van de Geneeskundige Dienst naderbij. Ze legden een brancard naast het slachtoffer en rolden haar in het canvas. Daarna sjorden ze de riemen vast. Het ging snel en met grote routine. Wiegend droegen ze haar weg.

De Cock keek haar na en zag toe hoe de broeders de brancard langs de smalle trap manoeuvreerden. Pas toen buiten de deuren van de ambulancewagen dichtklapten, draaide hij zich om naar Vledder. ‘Wie heb je haar het bericht van de dood van haar zoon laten brengen?’

‘Marijn Stoops.’

‘Ook?’

Vledder knikte.

‘Begrijp je, daarom miste Marijn haar vanmiddag direct op de begraafplaats. Hij wist dat mevrouw Van Slooten geen enkel familielid meer bezat. Hij had zich voorgenomen haar tijdens de begrafenisplechtigheid wat bij te staan.’

De Cock knikte peinzend. ‘Hoe wist onze collega Stoops dat mevrouw Van Slooten geen familie meer had?’

Vledder gebaarde wijds. ‘Dat had ze hem zelf verteld.’

‘En verder?’

De jonge rechercheur keek hem niet-begrijpend aan. ‘Wat verder?’

‘Wat heeft ze hem verder verteld?’

Vledder trok zijn schouders op. ‘Dat weet ik niet. Daar heb ik hem niet naar gevraagd. Ik had wel het idee dat hij een heel tijdje met haar had zitten praten.’

De Cock wendde zich tot Bram van Wielingen, die bezig was zijn spulletjes in te pakken.

‘Waar blijft Ben Kreuger?’ vroeg hij wat geprikkeld.

De fotograaf trok zijn koffertje van de poef.

‘Hij zal zo wel komen. Hij had nog een klussie bij een kapitale inbraak op de Amsteldijk.’

Vrijwel op datzelfde moment stapte de bedaagde dactyloscoop puffend het kamertje binnen.

Bram van Wielingen lachte.

‘Als je het over de duivel hebt…’

De Cock schudde grijnzend zijn hoofd.

‘Ben Kreuger en de duivel… dat is voor de duivel een ongewenste combinatie. Ik wed dat Ben zelfs kans ziet om satan op vingers te vangen.’

Bram van Wielingen tikte De Cock op zijn schouder.

‘Morgenvroeg heb je de foto’s op je bureau.’ Hij zwaaide tot afscheid en liep het kamertje uit.

Ben Kreuger wiste met de rug van zijn hand het zweet van zijn voorhoofd.

‘Wat hebben wij voor stadsbestuur?’ riep hij wanhopig. ‘Je kunt met een auto gewoon geen kant meer op. Ik heb bij elkaar, geloof ik, wel drie kwartier in een file gestaan. Er is praktisch geen verkeer meer mogelijk. De binnenstad is volkomen dichtgeslibd.’ Hij zette zijn koffertje neer en keek rond. ‘Wat is hier gebeurd?’ De Cock wees naar het bloedplasje op het tapijt.

‘Een vrouw omgebracht.’

‘Roofmoord?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Daar lijkt het niet op. Ik denk dat ze te veel wist… dat ze voor iemand te gevaarlijk werd.’

Ben Kreuger schudde afkeurend zijn hoofd. ‘En wat wil je dat ik hier doe?’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar.

‘Veel Ben… heel veel.’ Hij stak gebarend zijn rechterwijsvinger omhoog. ‘Ik wil dit keer meer dan een gewoon routineonderzoek. Ik wil dat je elke vingerafdruk oppakt, die je in dit woninkje maar kunt vinden. Het kan mij feitelijk niet schelen vanwaar ze komen… de keuken, de wc, de glazen- of linnenkast. Van die gevonden sporen trek je af de prenten van de vermoorde vrouw en haar zoon Richard. En voor wat je dan aan bruikbaar materiaal overhoudt… heb ik een immense belangstelling.’

Ben Kreuger liet zijn onderlip zakken.

‘Je hebt nogal wat noten op je zang dit keer. Hebben we een slip[6] van die vermoorde vrouw?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die moet je morgenochtend maar maken voordat dokter Rusteloos met de sectie begint. Haar zoon Richard van Slooten, komt ongetwijfeld in onze collectie voor. Hij is al een paar maal veroordeeld.’

Ben Kreuger knikte begrijpend. Hij klapte zijn koffertje open en zocht zich een dassenharen kwast uit. ‘Ik zal in de keuken beginnen. Als we mazzel hebben, had ze nog niet afgewassen.’

De Cock keek hem glimlachend na. Hij werkte graag met Ben Kreuger, voor wie nooit een moeite te veel was. Toen de dactyloscoop met kwast en poeder in de keuken was verdwenen, liet hij zijn blik nog eens door het kamertje dwalen. Verderop, rechts bij het raam, zat Vledder aan een kabinetje en snuffelde in oude papieren. Links, tegen de wand, stond het miniatuur dressoir. Opnieuw werd De Cock getroffen door de twee orchideeën bij de foto.

Ineens stokte zijn adem.

‘De pop,’ riep hij plotseling hardop, ‘de pop in klederdracht.’

Vledder kwam verschrikt naast hem staan.

‘Wat is daarmee?’

De Cock slikte.

‘Die pop is weg.’

9

Met metalen politieplaatjes, nylontouw en zegeltang, sloot Vledder de plaats-delict af. Ben Kreuger had in de woning vrijwel alles met een grauwe, vettige aluminiumpoederlaag bedekt en was weinig hoopvol vertrokken. Zijn buit aan vingerafdrukken was gering.

De jonge rechercheur controleerde nog eens de verzegeling die hij had aangebracht en liep de trap af. Vanaf de Driehoekstraat stapte hij naar de Palmgracht.

De Cock zat al in de wagen. Onderuitgezakt. Zijn oude vilten hoedje tot bijna op zijn neus geschoven. De grijze speurder had wat moeite om de dood van de vrouw geestelijk te verwerken. In zijn hersenen spookte nog steeds de pijnlijke gedachte te hebben gefaald. Het idee dat hij deze moord had kunnen voorkomen, liet hem niet los.

Vledder stapte in, startte de motor en manoeuvreerde de wagen uit zijn benarde parkeerplaats. Van de Palmgracht reden ze via het Haarlemmerplein naar de Haarlemmer Houttuinen. De oude Volkswagen kreunde toen Vledder te laat bemerkte dat de verkeerslichten bij de kruising Droogbak op rood stonden. Door het onverhoeds krachtig remmen bonkte De Cock onzacht met zijn hoofd tegen de voorruit. Zijn hoedje viel tussen zijn benen door op de mat.

‘Kijk uit!’ riep hij geschrokken. ‘Ik wil graag onbeschadigd met pensioen.’

Het gezicht van Vledder kleurde rood.

‘Ik… eh, ik zat in gedachten,’ stamelde hij.

De Cock raapte zijn hoedje op en blikte opzij.

‘Waarover?’

De verkeerslichten sprongen op groen en Vledder trok op.

‘Die verdomde pop. Ik kom er niet uit. Dacht jij dat die pop het motief vormde voor de moord?’

De Cock betastte zijn gekwetste voorhoofd.

‘Als het een buil wordt, krijg je ruzie met mijn vrouw.’

Vledder reageerde geprikkeld.

‘Die pop… kan dat een motief zijn?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Het enige wat wij met zekerheid kunnen stellen, is dat de pop vier dagen geleden nog op het dressoirtje stond en dat hij nu is verdwenen.’

‘Zou de moordenaar de pop hebben meegenomen?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Daar heeft het alle schijn van. Ik kan geen enkele reden bedenken waarom mevrouw Van Slooten die prachtige pop plotseling zelf zou hebben verwijderd. In haar kleurrijke klederdracht was de pop zeer decoratief. Trouwens… ik heb er uitgebreid naar gezocht… de pop is in haar woning niet meer te vinden.’ Hij keek opzij naar Vledder. ‘Heb jij nog iets gevonden in het kabinetje?’

De jonge rechercheur schudde bedroefd zijn hoofd.

‘Niets… althans niets waaraan wij voor ons onderzoek iets kunnen hebben. De gebruikelijke paperassen: brieven, verzekeringspapieren en foto’s. Het was onze moordenaar blijkbaar niet om geld te doen. Open en bloot in een laatje lag bijna duizend gulden. Bovendien waren er blanco betaalcheques, compleet met een pasje.’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Het duidt er eens te meer op dat Peter Shot ook deze moord op zijn geweten heeft. Met drie miljoen achter de hand let je niet zo op de kleintjes.’

De Cock bromde, maar reageerde niet.

Een tijdlang reden ze zwijgend voort. De maag van Vledder knorde. Hij blikte wat verholen op zijn horloge. Het was al bijna kwart over zes. De gedachte aan een uitgebreide maaltijd in een goed Chinees restaurant maakte hem van binnen warm en dreef de perikelen rond de recente moorden wat op de achtergrond. Hij wilde juist van de Dam achter het monument om de Warmoesstraat inrijden, toen De Cock plotseling opveerde.

‘Waar woont Monique van het Veer?’

De jonge rechercheur gebaarde achteloos.

‘Ergens in een flatgebouw in Duivendrecht.’

De Cock glimlachte.

‘Flatgebouw?’ vroeg hij ongelovig. ‘Zijn er flatgebouwen in Duivendrecht?’

Vledder antwoordde niet onmiddellijk. Hij parkeerde de Volkswagen voor de ingang van het politiebureau, trok zijn notitieboekje uit zijn binnenzak en bladerde.

‘Het gebouw heet De Hazelaar,’ zei hij na een poosje, ‘en het ligt aan de Populierstraat.’ Hij borg zijn boekje weer weg. ‘Wat wil je?’ vroeg hij wat korzelig. ‘Moet ze komen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘We gaan erheen.’

Monique van het Veer schreed op haar ranke pantoffels over het hoogpolig tapijt. In een opwindende zachtroze japon met ritselende volanten, zag ze er betoverend uit. Opnieuw snoof De Cock de milde geur van haar zinneprikkelend parfum.

Ongeveer in het midden van de kamer met spiegelende wanden trok ze een paarse zitzak iets omhoog en nam bevallig plaats. De oude rechercheur liet zich wat onwennig zakken in een soort hangmat op poten. Hij schoof zijn lichaam heen en weer en toen de constructie zijn gewicht bleek te kunnen dragen, nam hij de vrouw nog eens nauwkeurig op. Het lange blonde haar had niets van zijn glans verloren. Het deinde bij iedere beweging van haar hoofd. Ook haar matbleke huid had niets aan spankracht ingeboet en uit haar amandelvormige ogen straalde nog steeds een verwarrend exotisch licht.

De Cock grijnsde flauwtjes. Monique van het Veer toonde niet bepaald het beeld van een jonge vrouw die zojuist haar innig geliefde ten grave heeft gedragen. Het vreemde was dat het hem niet verbaasde.

Tot zijn verrassing nam Vledder, naast hem, het woord. De jonge rechercheur zat ongemakkelijk op de rand van een tabouretje. Hij boog zich iets naar haar toe.

‘Al onze nasporingen naar Peter Shot,’ begon hij, ‘zijn tot nu toe op niets uitgelopen. Het is ons zelfs nog niet gelukt zijn ware naam te achterhalen. Het schijnt ons toe dat Peter Shot volkomen van deze aardbodem is weggevaagd.’

Monique van het Veer keek hem wat spottend aan.

‘En verbaast u dat… met drie miljoen? Peter zit natuurlijk allang ergens in het buitenland.’

Vledder slikte.

‘We hebben gegronde reden om aan te nemen dat hij nog in Nederland verblijft.’

Ze kneep haar ogen iets samen. ‘Waar?’

Vledder glimlachte.

‘Dat is een vraag, die ik juist aan u had willen stellen.’

‘Aan mij?’

Vledder knikte overtuigend.

‘Er zijn getuigen, die zeggen u te hebben gezien… samen met Peter Shot.’

‘Wanneer?’

‘Een paar dagen voor de overval.’

Er brak een glimlach door.

‘Dat heb ik al aan uw collega verteld. Richard en Peter hebben voorbereidingen getroffen… besprekingen gevoerd. Enkele van die bijeenkomsten heb ik bijgewoond.’

Vledder ging onverdroten verder.

‘Bij die gelegenheid, waarvan onze getuigen spraken, leek Peter Shot dronken. Hij liep waggelend tussen u en een andere man in.’ Monique van het Veer leek even aangeslagen. Op haar matbleke huid kwam een lichte blos.

‘Waar was dat?’

Vledder gebaarde nonchalant.

‘In de Korte Koningsstraat… even na middernacht.’

Ineens verhelderde haar blik.

‘Dat is juist!’ riep ze opgewekt. ‘Ik herinner mij dat. Peter had die avond niet eens zoveel gebruikt. Maar ik denk dat hij tevoren een shot heroïne had genomen. Aanvankelijk was hij zeer enthousiast. Vrolijk. Bijna overmoedig. Na de derde whisky werd hij echter al doezelig en begon onzin uit te kramen.’ Ze wuifde minzaam. ‘In combinatie met alcohol hebben drugs nu eenmaal een verhevigd effect.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Waar bracht u hem heen? Voor zover ons bekend heeft Peter Shot in Amsterdam geen adres… nooit gehad.’

Monique van het Veer verschoof iets aan haar roze japon. Een lang slank been gleed uit een onzichtbare plooi.

‘Peter,’ antwoordde ze aarzelend, ‘Peter woonde toen onder… eh, onder een valse naam in een klein hotel ergens aan de Martelaarsgracht… niet ver van de Nieuwendijk. De naam van het hotelletje is mij ontschoten. Maar ik zou met u mee kunnen gaan om het u te wijzen.’ Ze glimlachte beminnelijk en koketteerde met haar blonde haar.

‘Ik ben daar goed in. Ik heb jaren voor een groot concern als hostess gewerkt.’

Vledder wreef zich achter in zijn nek.

‘In dat hotelletje hebt u Peter naar bed gebracht?’

Ze knikte.

‘Samen met Richard.’

Vledder trok zijn lippen samen.

‘Realiseert u zich dat het vrijwel vaststaat dat diezelfde Peter Shot uw Richard heeft vermoord?’

Monique van het Veer knikte opnieuw. Om haar lippen zweefde nog die glimlach.

‘Dat doe ik.’

Vledder ergerde zich zichtbaar. Zijn voeten schuifelden onrustig heen en weer. ‘Ik heb niet de indruk’, sprak hij opgewonden, ‘dat de dood van uw verloofde u erg heeft aangegrepen.’

Het gezicht van Monique van het Veer betrok. Ze liet haar uitdagende houding varen. ‘Hoe kan een harde, gevoelloze politieman als u,’ reageerde ze pruilend, ‘het verdriet van een vrouw peilen?’

Vledder stoof op.

‘Gevoelloos… gevoelloos.’ Zijn stem sloeg over. ‘Ik ken hier maar een…’

De Cock kwam haastig tussenbeide. Hij stak afwerend zijn hand op. ‘Je moet niet te snel conclusies trekken,’ sprak hij bestraffend. ‘Vrouwen zijn heel goed in staat hun verdriet te camoufleren. Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat het heengaan van Richard Monique diep heeft getroffen.’

Ze blikte de oude speurder dankbaar toe. ‘Richard en ik hielden van elkaar.’

De Cock knikte bedaagd.

‘Daarom…’ hij pauzeerde even voor het effect, ‘daarom valt het mij ook zwaar om u het bericht te brengen van de dood van zijn moeder.’

Ze keek verschrikt naar hem op.

‘Richards moeder… dood?’

De Cock keek haar kil aan.

‘Vermoord… twee schoten in haar nek.’

Monique van het Veer verbleekte. Ze sloot haar ogen en tastte met beide handen naar haar hoofd. Even wankelde ze. Toen gleed ze van haar paarse zitzak en plofte bewusteloos op het tapijt.

10

De Cock had moeie voeten.

Met een van pijn vertrokken gezicht tilde hij zijn benen omhoog en legde ze heel voorzichtig op zijn bureau. Het was daarbij alsof duizenden kleine duiveltjes met even zovele spelden geniepig in zijn kuiten prikten. Dat was een slecht teken, wist hij. Telkens wanneer de zaken niet naar wens verliepen, wanneer hij het gevoel had steeds verder van de oplossing weg te drijven, vloeide de vermoeidheid in zijn voeten, speelden geniepige duiveltjes hun sadistisch spel.

Wat hem het meest benauwde, was het feit dat de moorden een on-Hollands karakter droegen. Het lag niet zo in de aard van de Nederlander om een mens met nekschoten af te maken. Hij was het in zijn lange recherchepraktijk nog nooit tegengekomen. Het was te kil, te onmenselijk. Hoewel hij altijd de cynische stelling poneerde, dat moord een puur menselijk bedrijf was, lag deze aard van executiemoorden toch buiten zijn gevoelssfeer.

Hij schudde zijn hoofd. Wat dreef de moordenaar om achtereenvolgens Martin van der Meulen, Richard van Slooten en zijn moeder te doden? Wie was die Peter Shot? Een on-Hollandse killer? Welke rol speelde het duo Van Woudrichem-Van Beusekom? Vormden zij het brein achter de overval? Wat voor betrekkingen onderhield Monique van het Veer, de blonde schoonheid, die zo bevallig het bewustzijn verloor? Welke belangstelling had de moordenaar voor een pop in klederdracht? En bovenal… waar waren de geroofde drie miljoen?

De vragen stormden in golven op hem af en de helse pijn in zijn voeten kwam terug, peuterde aan zijn humeur. Hij sjouwde met collega Vledder nu al een volle week bijna dag en nacht achter een reeks lugubere moorden aan en de resultaten waren ronduit povertjes.

Vledder keek zijn oude leermeester bezorgd aan.

‘Heb je het weer?’

De Cock trok zijn rechterbeen iets omhoog en tastte naar een pijnlijke kuit. ‘Het is een familiekwaal denk ik.’ Hij zuchtte diep en legde zijn been weer op zijn bureau.

‘Mijn oude grootmoeder op Urk had het ook. Ik was als kind veel bij haar. Ik hield van mijn Bessie. Ik kende al haar nukken, haar stemmingen. Wanneer er slecht weer op komst was, kon ik dat aan haar zien. Dan had ze moeie voeten.’ Hij glimlachte bij de herinnering. ‘Mijn grootvader viste met zijn botter op wat toen nog de Zuiderzee was. Met de zeiltjes. Motoren waren er niet… of nauwelijks. Het waren maar notendoppen, die bottertjes van toen. En het was altijd weer een zegen als ze behouden terugkeerden. Als mijn Bessie in de lucht keek en wat wolken en windveren zag, dan wist ze het zeker… dan kreeg ze moeie voeten. En die voeten vergisten zich nooit. Als mijn oude Bessie met een van pijn verwrongen gezicht ging zitten en de stoof naar zich toeschoof, dan kon je storm verwachten.’ De grijze speurder staarde wat dromerig voor zich uit. ‘Ik zie haar nog voor me, het oude mens… een tanige huid met duizend lieve rimpeltjes… de fijngeplooide hulle wat scheef op haar hoofd, de donkere kraplap, haar kromgetrokken handen gevouwen in haar boezelaar… steeds tot bidden bereid. Want dat God haar leidsman was, belijdde ze in alle openheid. Als ze ’s avonds naar bed ging en haar hulle met oorijzer afzette, haar milde en al haar rokken uitdeed, bleef er maar weinig van haar over. Als ik haar dan zo ontluisterd zag, was ik vertederd en voelde ik mij bij haar geborgen. Maar het meest hield ik van haar, als ik ’s zondags aan haar hand mee mocht naar de Bethelkerk. Dan zag ze er in haar Urker klederdracht prachtig uit. Dan was ze in mijn ogen mooi… als een majesteit… dan had ik het idee dat alle mensen met ontzag naar haar keken… zo indrukwekkend vond ik haar. De klederdracht van de Urker vrouwen is plechtstatig en stijlvol. Van alle klederdrachten, die ik ken…’

Hij stokte plotseling. De dromerige blik was uit zijn ogen verdwenen. Hij tilde zijn benen van zijn bureau en liep opmerkelijk kwiek naar de kapstok.

Vledder keek hem verward na.

‘Je voeten?’ riep hij verwonderd.

De Cock zwaaide nonchalant.

‘Over.’

Vledder liep hem na.

‘Waar ga je heen?’

De Cock wurmde zich in zijn regenjas en zette zijn oude hoedje op. Daarna draaide hij zich om.

‘Naar de Noordermarkt.’

‘Wat is daar te doen?’

De grijze speurder glimlachte.

‘Daar woont Peter Karstens.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Die schilderijenvervalser, die vent die alles doet wat God verboden heeft?’

De Cock stak zijn wijsvinger omhoog.

‘Een begenadigd kunstenaar.’

Ze liepen vanuit de Warmoesstraat naar de Oudebrugsteeg in de richting van de Nieuwendijk. Het was er druk. Drommen buitenlandse toeristen trokken aan hen voorbij, op weg naar de red-lightdistrict, de befaamde Walletjes, Amsterdams grootste trekpleister. Op de Nieuwendijk was het een stuk rustiger. De Cock trok de kraag van zijn regenjas iets omhoog. De avondlucht was kil. Hij blikte opzij naar Vledder.

‘Die blauwe Jaguar is nog steeds niet boven water?’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Ik heb nog geen enkele reactie op mijn telexbericht gekregen. Ik denk dat ik maar eens een berichtje in de krant laat opnemen. Misschien levert dat wat op. De districtsrecherche van de rijkspolitie heeft mij wel de bandensporen uit Drente opgestuurd. Ik heb ze door de TOHD[7] laten vergelijken met de sporen van de Duivendrechtsekade en de Wenckebachweg. Die komen overeen. Geen twijfel mogelijk. Dezelfde wagen.’

‘En de kogels?’

Vledder gebaarde.

‘Uit Doldersum heb ik er maar één. De tweede kogel, die Richard van Slooten velde, is niet in het lichaam blijven steken. De districtsrecherche heeft wel haar best gedaan, maar de kogel bij het bospad heeft ze niet kunnen vinden. Maar die kogel is wel volkomen identiek aan de beide kogels, die uit het lichaam van Martin van der Meulen zijn gekomen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘En de kogels die mevrouw Van Slooten doodden?’

‘Die zijn nog in onderzoek. Ik heb nog geen officieel rapport. Maar de mensen van het laboratorium in Rijswijk konden mij nu al zeggen dat ze vrijwel zeker uit hetzelfde wapen komen.’

‘Een revolver.’

Vledder zuchtte diep.

‘De revolver van Peter Shot.’

Ze liepen zwijgend voort, over de Haarlemmerstraat, voorbij het fraai gerestaureerde pand van de voormalige West-Indische Compagnie, waar eens de schatten van Piet Heins zilvervloot lagen opgetast.

Het begon te regenen, een miezerige, druilerige regen, zoals die alleen maar in Amsterdam kan vallen. De Cock trok zijn hoed wat naar voren en hees zijn kraag nog verder omhoog. Aan het einde van de Haarlemmerstraat sjokten ze linksaf de Korte Prinsengracht op. De hoofden gebogen. Via een reeks karakteristieke grachtbruggen bereikten ze de Noordermarkt.

Achter de grote Hervormde Kerk, voor een klein huis met een breed hoog raam, bleef De Cock staan. Midden op de ruit, in sierlijke witte krulletters, stond Peter Karstens en daaronder, in letters van een veel kleiner formaat schilder-kunstenaar.

Vledder keek naast hem omhoog.

‘Wat wil je van hem?’

‘Een schilderij.’

Vledder grijnsde.

‘Een valse Monet… voor je huiskamer?’

De Cock antwoordde niet. Hij schoof de mouw van zijn regenjas iets omhoog en keek op zijn horloge. Het was bijna kwart over tien. Hij stapte naar de deur. Met enig welbehagen rukte hij aan de glimmend gepoetste koperen trekker. Tussen hem en Peter Karstens bestond al jaren een soort liefde-haatverhouding. Die kwam voort uit de botsing tussen de ongebreidelde levensstijl van de kunstenaar en de calvinistisch gebonden ziel van de grijze speurder. Ver weg, in het inwendige van het huis, rinkelde een bel. Luid, indringend.

Het duurde nog geen twee minuten, toen werd de deur geopend. Een man met donkerblond warrig haar, gekleed in een slobberbroek en een zwartzijden glanzende blouse, keek hem aan. De wenkbrauwen gefronsd. Zijn grote bruine ogen glommen van verwondering.

‘De Cock,’ riep hij verrast. ‘Alweer?’

De rechercheur knikte traag.

‘Ik heb erover nagedacht. Bij een vorige gelegenheid heb je mij fantastisch geholpen. Waarom zou ik niet opnieuw een beroep op je doen?’

Peter Karstens bromde. ‘Ik voel er weinig voor om een vaste handlanger van justitie te worden.’

De Cock wuifde de opmerking weg en gebaarde naar de hemel. ‘Het regent, man, laat ons er in.’

De kunstenaar aarzelde even. Toen kwam er een glimlach op zijn gezicht. Hij maakte een lichte buiging en spreidde zijn armen uitnodigend.

‘Kom binnen.’ Het klonk joviaal. Hij keek langs De Cock heen naar de jonge rechercheur. ‘Ik zie dat je je medeplichtige hebt meegenomen.’

De Cock keek hem bestraffend aan.

‘Rechercheurs hebben geen medeplichtigen… alleen maar collega’s.’

Peter Karstens grijnsde.

‘Ook als ze crimineel zijn?’

De Cock reageerde niet. Hoofdschuddend stapte hij aan de kunstenaar voorbij. Na het voorportaal kwamen ze in een hoog diep vertrek. Het was er schemerig. Het enige licht kwam van een straatlantaarn voor het huis, aan de rand van het trottoir. Het wierp lange schaduwen over ezels met half afgemaakte schilderijen. Ook de muren en wanden waren met schilderijen behangen.

Peter Karstens ging de beide rechercheurs voor naar een trap, die aan het eind van het vertrek draaiend omlaag liep. Na een korte smalle gang kwamen ze in een intieme ruimte met een lage zoldering.

De Cock keek rond, zocht naar de betoverend mooie jonge vrouw, met wie Peter Karstens al vele jaren samenwoonde.

‘Is ze er niet?’

De kunstenaar schudde zijn hoofd.

‘Maria is naar haar moeder. Elke donderdag.’ Hij maakte een nonchalant gebaar. ‘Zij noemt het een sociale verplichting.’

De Cock blikte naar een ruwhouten tafel midden in het vertrek. In flakkerend kaarslicht fonkelden fraai geslepen kristallen bokalen. Ze waren schoon en leeg.

‘Niet aan de wijn?’

Peter Karstens plukte aan zijn puntbaardje.

‘Als Maria er niet is, drink ik niet. Van wijn geniet men pas in goed gezelschap.’ Om zijn lippen dartelde een speelse glimlach. ‘Toch ben ik bereid om met jullie een fles open te trekken.’

De Cock nam plaats op een lage houten kruk met rieten zitting en keek toe hoe de kunstenaar met liefde en aandacht een fles rode wijn ontkurkte en de bokalen vulde. In het gele kaarslicht was het een feestelijk schouwspel.

De grijze speurder boog zich naar voren.

‘Ik wil graag dat je een vrouw voor mij schildert.’

De kunstenaar keek verrast op.

‘Een vrouw… welke vrouw?’

De Cock lachte om de reactie.

‘Een vrouw,’ herhaalde hij. ‘Geef haar het gezicht en het figuur van jouw Maria, maar schilder haar in de klederdracht die ik je zal aangeven.’

‘Wat voor een klederdracht?’

De Cock wreef zich achter in de nek.

‘Dat is juist de moeilijkheid,’ sprak hij weifelend. ‘Ik heb het één keer gezien. Het beeld zit vast in mijn geheugen. Ik zal je een gedetailleerde omschrijving geven. Aan de hand daarvan schilder jij die vrouw… con amore. Ik bedoel, ik kan je er geen geld voor geven. Het schilderij blijft ook jouw eigendom. Ik wil het alleen maar even gebruiken voor mijn onderzoek.’

Peter Karstens reikte hem een bokaal.

‘Wat voor een onderzoek?’

De Cock antwoordde niet direct. Hij nam een moment voor concentratie. Langzaam bracht hij de bokaal naar zijn mond. Het was een verrukkelijke wijn. Een bourgogne, proefde hij. Vermoedelijk een Hospice de Nuits St. George. Fluweelzacht gleed de nectar door zijn keelgat. Hij genoot nog even na en zette de bokaal op de ruwhouten tafel.

‘De overval op het geldtransport.’

‘Die drie miljoen?’

‘Ja.’

Peter Karstens keek hem lachend aan.

‘Ben je daarmee bezig?’

De Cock knikte.

‘Al meer dan een week.’

Peter Karstens leunde achterover en trok zijn benen op de bank. Op zijn gezicht lag een milde grijns.

‘Weet je, De Cock, dat ik bijna die overval had gepleegd?’

De grijze speurder keek hem onderzoekend aan.

‘Jij, Peter?’

De kunstenaar knikte nadrukkelijk.

‘Ik kon er het geld niet voor los krijgen… anders had ik die paar miljoen graag in de wacht gesleept.’

Het duurde even voordat De Cock de mededeling had verwerkt.

‘In ernst?’

Peter Karstens gebaarde heftig.

‘Natuurlijk in ernst. Het was een geniaal plan… zo geniaal, maar tegelijk ook zo simpel, dat ik mij erover heb verbaasd dat nooit iemand eerder op die gedachte was gekomen.’

De Cock keek hem verward aan.

‘Wat voor een plan?’

Peter Karstens nam zijn benen weer van de bank. Zijn ogen glansden. ‘Een tweede wagen.’ Hij gebaarde levendig. ‘Een tweede geldwagen, precies in dezelfde kleur en uitvoering als de echte.’ Hij stond op en liep naar een notenhouten kabinetje aan de wand. Uit een laatje diepte hij een aantal foto’s op en gaf ze aan De Cock. Hij bekeek ze aandachtig. Het waren kleurenfoto’s van de geldwagen die op de Geldersekade bij de Nieuwmarkt was klemgereden. Ze waren genomen uit alle hoeken. Elk detail van de wagen was vastgelegd.

Peter Karstens boog zich over hem heen.

‘Zie je, ik had deze foto’s al gemaakt. Ik heb weken achtereen de geldwagen gevolgd en het gedrag van de transporteurs bestudeerd. Ik wist precies hoe het ging… hoe hun route lag… bij welke bedrijven zij het geld ophaalden.’ Hij tikte met zijn wijsvinger op de foto’s in De Cocks hand. ‘Die wagens worden in Frankrijk gemaakt. Ze zijn alleen erg duur… zo duur, dat het mij niet gelukt is om het geld ervoor te bemachtigen.’

De grijze speurder gaf de foto’s terug.

‘Hoe had je dat dan gedacht?’

Peter Karstens nam weer plaats op de bank.

‘In de route van de geldwagen zitten een paar zwakke plekken. Meteen al bij het verlaten van de garage rijdt hij door een paar nauwe drukke straten. Het is heel gemakkelijk om de wagen daar in een file vast te houden. Je zet er simpel een auto voor, die pech krijgt.’ Hij lachte verrukt. ‘Op datzelfde moment rijdt mijn geldwagen de route af. Het is in precies drieënveertig minuten bekeken. Dan zitten de dagopbrengsten in mijn geldwagen.’ Hij pauzeerde even, lachte opnieuw, jongensachtig. ‘Er heerst natuurlijk kostelijke verwarring. Als de echte geldwagen uit de file is losgekomen en zijn route gaat doen, bemerken de transporteurs pas dat een ander hen is voorgeweest.’

De kunstenaar spreidde zijn armen. ‘Zo simpel.’

De Cock keek naar hem op.

‘Je had toch wel medeplichtigen nodig.’

Peter Karstens glimlachte.

‘Dat is geen punt. Ik ken wel een paar luitjes die voor zo’n grap te vinden zijn.’

De Cock knikte traag.

‘Is dat plan uit jouw brein ontsproten?’

De kunstenaar schudde zijn hoofd.

‘Ik heb het van Maria.’

De Cock grinnikte ongelovig.

‘Maria?’

Peter Karstens knikte nadrukkelijk.

‘Maria en ik hebben veel dingen gemeen. We houden ook beiden van een goed glas wijn. We hebben voor ons levensonderhoud niet veel nodig. Dat brengen mijn schilderijen wel op. Maar als onze wijnvoorraad slinkt, gaat Maria een poosje voor een uitzendbureau werken. Wel, op een dag kwam ze met dat plan. Ze had het uitgewerkt gevonden in een bureau van het vervoerbedrijf, waar ze te werk was gesteld. Ze dacht eerst dat het een soort veiligheidsrapport was, maar toen ze verder las, bleek het een plan om snel rijk te worden.’

‘En dat lag daar open en bloot?’

‘Min of meer.’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Welk vervoerbedrijf was dat?’

Peter Karstens gebaarde nonchalant.

‘Van Woudrichem en Van Beusekom.’

11

‘Ze heeft er nooit gewerkt.’

De Cock, die bezig was het zoveelste rapport voor zijn commissaris uit te werken, keek gestoord op.

‘Wie?’

Vledder zwaaide wild in de ruimte.

‘Maria… die Maria van Peter Karstens. Ik heb het nagetrokken. Maria Kappelman… zo heet ze… is volgens de inlichtingen die ik kreeg, als uitzendkracht nooit bij het transportbedrijf Van Woudrichem en Van Beusekom tewerkgesteld. Peter Karstens liegt. Hij heeft het fameuze plan niet van Maria.’

De Cock schoof zijn schrijfmachine van zich af. De mededeling verraste hem.

‘Waarom heb je dat nagetrokken?’

Vledder maakte een nonchalant gebaar.

‘Uit zekerheid, veiligheid. Je kent het standpunt van de officier van justitie. Als wij desondanks iets tegen Van Woudrichem en Van Beusekom gaan ondernemen, wil ik toch eerst wel weten of het verhaal van Peter Karstens op waarheid berust. Misschien dat jij een onbegrensd vertrouwen in die vervalser hebt, ik niet.’ De Cock glimlachte.

‘Jij denkt dat hij bij die overval is betrokken?’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Dat… eh, dat durf ik niet te zeggen. Nog niet. Maar gezien de moeite die hij zich heeft getroost… de foto’s die hij nam… heeft hij heel serieus met de gedachte gespeeld om die drie miljoen in de wacht te slepen.’

De Cock knikte.

‘Op basis van het plan.’

De jonge rechercheur schoof een stoel bij en ging er achterstevoren op zitten.

‘Het fantastische plan uit het kantoor van het transportbedrijf Van Woudrichem en Van Beusekom.’

‘Waar Maria nooit heeft gewerkt.’

Vledder grinnikte. ‘Begrijp je, er klopt iets niet. Of Peter Karstens speldde ons iets op de mouw… of hij leidde onze aandacht bewust in de richting van de beide directeuren.’

‘Er is nog een derde mogelijkheid.’

Vledder keek hem nadenkend aan.

‘Een derde mogelijkheid?’

De Cock knikte bedaard.

‘Peter Karstens is… wat ik denk dat hij is… een eerlijk, spontaan en openhartig man.’

Vledder verschoof op zijn stoel. Zijn gezicht kleurde tot diep in zijn nek.

‘Ma… maar,’ stotterde hij. ‘Maria heeft nooit…’

De Cock wuifde het weg. Over het hoofd van Vledder wenkte hij naar rechercheur Stoops, die van zijn bureau naar de gang liep. ‘Marijn, kom eens hier.’

De zwaar besnorde politieman kwam glimlachend naderbij.

‘U had mij geroepen?’ Het klonk uitdagend, bijna spottend. Hij keek naar Vledder, die nors voor zich uit staarde. ‘Hebben de heren weer een begrafenisklus? Graag hoor. Maar het liefst in overwerk. Ik wil best iets extra’s verdienen.’ Met een bedroefd gezicht plukte hij aan een punt van zijn snor ‘Ik ben arm… zo arm, de muizen liggen bij ons dood voor de broodkast. Van mijn gewone maandsalaris kunnen we amper twee weken leven. Niet langer. De rest van de tijd ligt mijn vrouw op de loer als de buurman de schillenbak buiten zet.’

De Cock lachte hartelijk. Hij kon de grollen van zijn uit het Stichtse afkomstige collega wel waarderen. De grijze speurder trok zijn gezicht weer in een ernstige plooi.

‘Jij bent een paar dagen geleden bij mevrouw Van Slooten geweest om haar het bericht van de dood van haar zoon te brengen?’

‘Het is al meer dan een week geleden.’

De Cock knikte instemmend.

‘Inderdaad. Hoe reageerde ze?’

Rechercheur Stoops maakte een hulpeloos gebaar.

‘Hoe reageert een moeder die hoort dat haar zoon is vermoord? Ze was kapot… helemaal kapot. Ik durfde ook niet direct bij haar weg te gaan. Ik was bang dat ze de hand aan zichzelf zou slaan… zo wanhopig was ze. Later kalmeerde ze wat.’

‘Toen heb je nog met haar gesproken?’

Marijn Stoops knikte vaag.

‘Het is moeilijk om troostrijke woorden te vinden. Ik ben daar niet zo goed in. Ik ben in zulke momenten altijd bang dat ik iets geks zal zeggen… iets wat iemand zou kunnen kwetsen.’

De Cock schonk hem een flauwe glimlach.

‘Heb je aan mevrouw Van Slooten verteld dat haar zoon Richard vrijwel zeker werd neergeschoten door de man met wie hij de overval had gepleegd?’

‘Ja, dat heb ik.’

‘En?’

Marijn Stoops blikte voor zich uit.

‘Als ik erover nadenk… het was net alsof ze dat al wist. Ik had een moment de stellige indruk dat het haar niet verbaasde. Ze zei alleen wat grimmig: “Peter… Peter ontkomt mij niet.”’

Ze reden van de Warmoesstraat weg. Vledder, aan het stuur van de Volkswagen had nog steeds het gezicht als van een zwangere oorwurm. Hij begreep eenvoudig niet waarom De Cock zo weinig aandacht had voor zijn ontdekking, dat Maria Kappelman nooit bij het transportbedrijf Van Woudrichem en Van Beusekom had gewerkt. Het vertrouwen dat De Cock soms schonk aan mensen met een misdadig verleden, was hem vaak een doorn in het oog. Peter Karstens, een berucht schilderijenvervalser, die oude meesters imiteerde op een wijze die de grootste deskundigen op kunstgebied in verwarring bracht… een man ook, die de geordende maatschappij als zijn persoonlijke vijand beschouwde, werd door De Cock blijkbaar onvoorwaardelijk geloofd. Zelfs wanneer hij, Vledder, hem op een pertinente leugen had betrapt.

Hij keek opzij naar de grote speurder, die met een vage glimlach om zijn lippen naast hem zat.

‘Wat denk je van die uitspraak van mevrouw Van Slooten?’

De Cock drukte zich omhoog.

‘Je bedoelt: Peter… Peter ontkomt mij niet?’

‘Ja.’

De Cock antwoordde niet direct.

‘Het duidt er mijns inziens op,’ sprak hij na een poosje nadenkend, ‘dat mevrouw Van Slooten geen angst voor de moordenaar koesterde. Integendeel, ze meende zelfs dat ze hem in haar greep had.’

‘Hoe?’

De Cock trok een grimas.

‘Als we dat precies wisten, dan waren we wellicht een stukje dichter bij de oplossing. Volgens mij wist mevrouw Van Slooten met betrekking tot de overval van de hoed en de rand. Ze was volkomen ingewijd.’

Vledder schudde vertwijfeld zijn hoofd.

‘Ik begrijp er geen draad van,’ sprak hij kriegelig. ‘Marijn maakt haar duidelijk dat Peter Shot haar zoon heeft vermoord. Men zou toch verwachten dat ze uit woede of uit wraak, volledige opening van zaken geeft.’ Hij grinnikte droog. ‘Maar wat doet ze? Ze houdt haar mond stijf dicht en blijft thuis rustig wachten tot de moordenaar ook haar om zeep helpt.’

De Cock snoof.

‘Ik denk, dat ze daar niet op heeft gerekend.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Waarop dan wel?’

‘Geld… veel geld.’

De jonge rechercheur fronste zijn wenkbrauwen.

‘Je bedoelt het geld dat Richard als aandeel in de buit toekwam?’

‘Onder meer.’

Vledder gebaarde heftig.

‘Aan dat geld kleeft toch bloed… bloed van haar eigen zoon.’

De Cock glimlachte.

‘Wanneer er geld in het spel is, vervagen alle ethische begrippen. Je moet bij de beoordeling van een situatie dan alle menselijke normen opzij zetten. Toen wij mevrouw Van Slooten bezochten, wisten we nog niet dat Richard was vermoord. Ik kon mij haar zwijgen destijds wel voorstellen. Richard had een overval gepleegd, die blijkbaar was gelukt en die een bom duiten opleverde. Geld genoeg om hem een leven in luxe, waarnaar hij zo verlangde, te garanderen.’ Hij zweeg even. ‘Dat mevrouw Van Slooten bleef zwijgen ook na het bericht dat haar zoon was vermoord, valt inderdaad moeilijker te begrijpen. Ik denk toch dat ze haar wetenschap heeft willen uitbuiten.’

‘Chantage.’

‘Inderdaad… chantage. Ik heb dat al overwogen toen Richard van Slooten door zijn vingerafdrukken als mededader werd geïdentificeerd. Die snelle identificatie heb ik steeds met enig wantrouwen bezien.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Je bedoelt dat Richard met opzet zijn vingerafdrukken in de eerste vluchtauto achterliet?’

De Cock bracht zijn wijsvinger voor zijn neus.

‘Die mogelijkheid mogen wij niet uitsluiten. Ik heb je in het begin van dit onderzoek al eens gezegd: na een milde veroordeling kon Richard van Slooten als vrij man rondlopen en hadden hij en zijn moeder een machtige greep op zijn mededader… en zijn buit.’

Vledder grijnsde.

‘Dan zou Richard van Slooten zijn broeder in het kwaad al hebben bedrogen nog voor de overval begon.’

De Cock maakte een nonchalant gebaar.

‘Dat zou niet de eerste keer zijn. Ik kan je daar ettelijke voorbeelden van noemen. Richard van Slooten had na de overval… en nadat hij zijn eigen aandeel aan de buit in veiligheid had gebracht… ook gewoon naar de politie kunnen stappen om zijn verhaaltje te doen, maar dan had zijn verraad een te duidelijk accent gekregen. Het achteloos achterlaten van zijn vingerafdrukken was veel subtieler en voor zijn mededader veel moeilijker te doorzien.’

Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Je gaat er dan van uit dat Richard het plan heeft gehad om de hele buit te bemachtigen.’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Zoals zijn aard was… sluw, maar zonder geweld van zijn kant. Ik denk dat zijn moeder van het plan op de hoogte is geweest, en dat zij, na de moord op haar zoon, besloot om het plan, zij het in gewijzigde vorm, toch uit te voeren.’

‘Wat bedoel je met gewijzigde vorm?’

De Cock glimlachte fijntjes. ‘In het aanvankelijke plan was uiteraard de snelle dood van Richard niet opgenomen.’

De beide rechercheurs reden een tijdje zwijgend voort. Vledder loodste de oude Volkswagen behendig door het drukke stadsverkeer. Zijn boosheid was wat weggeëbd. Zijn gedachten speelden met de dood van mevrouw Van Slooten en de ideeën die De Cock had aangedragen.

‘Ik… eh, ik kan haar gedrag toch niet helemaal goed volgen,’ sprak hij onzeker. ‘Ze speelde met vuur. Ik bedoel, ze wist dat de man die zij belaagde tot alles in staat was. Hij had haar eigen kind vermoord. Bovendien moet ze de reputatie van Peter Shot hebben gekend.’

De Cock trok zijn gezicht in een ernstige plooi.

‘We weten niet wat ze heeft gedacht. Misschien stond haar wel een soort privégerechtigheid voor ogen.’

‘Hoe bedoel je?’

De Cock gebaarde.

‘Dat ze de moordenaar van haar zoon op haar eigen persoonlijke wijze heeft willen straffen… dat ze weinig vertrouwen had in de soort gerechtigheid die onze geordende maatschappij biedt, en daarom tegen ons zweeg. Het is speculatief. We kunnen het haar niet meer vragen.’ Hij boog zijn hoofd en wreef zich achter in zijn nek. ‘Die kans… die kans hebben we verspeeld.’

Hij zweeg even en liet zich weer onderuit zakken. ‘Chanteurs,’ ging hij verder, ‘zijn in de regel erg voorzichtig. Ze kennen de gevaren, waaraan ze bloot staan. Daarom bouwen ze zekerheden in.’

‘Wat voor zekerheden?’

De Cock trok nonchalant zijn schouders op.

‘Op de eerste plaats bewaren ze de dingen die de basis van hun chantage vormen, op een veilige plek. Foto’s, films, documenten, bescheiden worden meest…’

Plotseling stokte hij. Met een ruk kwam hij overeind en klapte met zijn vlakke rechterhand tegen zijn voorhoofd.

‘De pop… natuurlijk, de pop.’

‘Wat… wat is daarmee?’

‘Daar zat het in.’

12

Ze reden door een lange straat met grauwe eentonige huizen. De Cock keek om zich heen.

‘Is het hier?’

Vledder stopte bij een vrij plekje tussen twee wagens en parkeerde achteruit in. ‘De Bestevaerstraat,’ antwoordde hij hoofdknikkend. Hij schakelde de motor uit en frommelde een kladje uit het borstzakje van zijn colbert. ‘Nummer 753.’

Ze stapten wat lusteloos uit en slenterden over het trottoir. Bij een ploegje spelende kinderen bleef De Cock staan. Iets bezijden het groepje, met zijn rug tegen een muur geleund, stond een knaapje van een jaar of zeven met een bleek ernstig gezicht. De grijze speurder herkende hem direct als het kereltje in de aula en aan de groeve van Martin van der Meulen op Zorgvlied. Tussen de spelende kinderen ontdekte hij twee mollige meisjes met wapperend goudblond haar. Hij liep op de jongen toe en gebaarde naar de spelende kinderen.

‘Moet je op je zusjes passen?’

Het kereltje keek argwanend naar hem op. Zijn scherpe blik gleed tastend, schattend langs de gelaatstrekken van de oude rechercheur.

‘Ik ken u niet.’

De Cock glimlachte.

‘Is je moeder thuis?’

‘Moeder is altijd thuis. De boodschappen doe ik.’

De Cock wees naar de kinderen, die met een oude tennisbal tegen de muur kaatsten.

‘Moet je zelf niet spelen?’

Het kereltje schudde kalm zijn hoofd en knikte daarna in de richting van de twee mollige meisjes.

‘Ze kijken nooit uit,’ sprak hij triest. ‘Ze steken zo over… als ik er niet ben. Laatst zat er een bijna onder een auto. Je kunt ze geen moment uit het oog verliezen.’

De Cock legde zijn hand op de smalle jongensschouder.

‘Ik weet hoe je je voelt,’ sprak hij meelevend. ‘Ik had zelf twee jongere zusjes.’ Hij liep bij hem weg. Na een paar passen kwam hij aarzelend terug. ‘Als… eh, als die meneer Van Woudrichem er is, dan… eh, dan komen we liever een ander keertje.’

Het kereltje reageerde scherp. Zijn gezicht kleurde rood.

‘Meneer Van Woudrichem komt hier niet meer. Nooit meer. Mijn moeder wil hem niet meer zien.’

De Cock knikte begrijpend. Hij draaide zich om en liep met Vledder in de richting van nummer 753. De jonge rechercheur keek hem van terzijde aan.

‘Vond je dat wel verantwoord, ik bedoel ethisch… om dat jochie zo te benaderen?’

De Cock kneep zijn lippen op elkaar en antwoordde fel: ‘Wat is ethisch… drie moorden voor drie miljoen?’

De jonge Vledder reageerde als een bestraft kind en liet het tere onderwerp verder rusten.

Voor nummer 753 bleven ze staan. De Cock keek naar een zwart plastic naamplaatje met M. v.d. Meulen in verzonken wit. Hij drukte op het knopje naast de naam. Ergens ver weg bonkte een gong.

Na enkele minuten werd de deur geopend door een jonge blonde vrouw. Het was de eerste keer dat De Cock haar in het gezicht zag, vol, zonder de versluierende voile, die ze op de begrafenis droeg. Peter van der Duin had gelijk. Rita van der Meulen was een knappe vrouw. Een raspaardje, zoals hij zei… echt wel iets om naar te kijken. En dat deed De Cock. Met welbehagen. De donkere japon die zij droeg, accentueerde, vond hij, op een verrukkelijke wijze haar fraaie, bijna uitbundige lijnen en haar lange goudblonde haren glansden opwindend in het schemer van de hal achter haar. Het benam De Cock voor een moment de adem.

Rita van der Meulen blikte met enige verwondering naar de beide mannen voor haar op de stoep.

De grijze speurder lichtte beleefd zijn hoedje.

‘Mijn naam is De Cock… met ceeooceekaa.’ Hij wuifde gracieus opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van de politie.’

In haar helblauwe ogen las hij achterdocht en angst.

‘Rechercheurs?’

De Cock knikte.

‘Wij… eh, wij wilden met u spreken,’ begon hij aarzelend. ‘Wij hadden dat al eerder willen doen, maar meenden dat u recht had op wat respijt om… eh, om de schok door de plotselinge dood van uw man op te vangen… het immense verdriet enigszins te verwerken.’

Rond haar volle lippen zweefde een flauwe glimlach. ‘Dat, dat is heel vriendelijk van u.’ Ze deed een stapje opzij. ‘Komt u binnen.’

De beide rechercheurs liepen aan haar voorbij. Ze deed de buitendeur achter hen dicht en ging de mannen daarna voor naar een ruime kamer, waar een fraai lederen bankstel een centrale plaats innam. Ze wenkte uitnodigend.

‘Gaat u zitten.’

De Cock knoopte zijn oude regenjas los en keek rond. Buiten het waarlijk imposante bankstel bevatte het vertrek weinig kostbaarheden. Het wandmeubel aan de muur was van geringe kwaliteit en toonde al duidelijk tekenen van verval. Hij liet zich op de bank zakken en legde zijn oude hoedje naast zich op het tapijt. ‘We moeten tot onze spijt bekennen,’ begon hij, ‘dat ons onderzoek tot nu toe niet erg succesvol is geweest. Wij jagen al geruime tijd, zonder enig resultaat, achter een man aan die Peter Shot wordt genoemd.’ Hij keek naar haar op. ‘Hebt u die naam wel eens gehoord?’

Mevrouw Van der Meulen schudde haar hoofd. Er kwamen rimpels in haar voorhoofd. ‘Zou hij mijn man…?’

Ze maakte haar zin niet af. De Cock knikte traag.

‘Wij beschikken nog niet over absolute bewijzen, maar het heeft er alle schijn van dat die Peter Shot verantwoordelijk is voor de dood van drie mensen… uw man, Richard van Slooten en zijn moeder.’ Hij blikte opnieuw naar haar op. ‘Kende u Richard van Slooten?’

Ze beschouwde hem argwanend.

‘Moet dat?’

De Cock glimlachte beminnelijk.

‘Niet per se. In ons onderzoek naar de overval zijn echter vragen gerezen… belangrijke vragen, waarop wij graag de antwoorden zouden vinden. Bijvoorbeeld: Hoe kwamen de overvallers zo goed op de hoogte?’

Ze knikte begrijpend.

‘U zoekt naar een informant.’

‘En naar een motief.’

‘Waarvoor?’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘De moord op uw man.’

Ze plukte aan het kraagje van haar japon.

‘Het… eh… het was moord?’

De Cock antwoordde niet. Hij keek haar onderzoekend aan, las de onrust in haar ogen. Na een poosje boog hij zich wat naar haar toe.

‘Hoe goed kende u uw man? Ik bedoel, was hij vertrouwelijk… sprak hij met u over zijn werk… zijn problemen?’

In haar hals verschenen rode plekken.

‘Martin en ik hadden een goed huwelijk.’

Het klonk fel, uitdagend.

De Cock knikte bedaard.

‘Ook in goede huwelijken zijn de echtelieden niet altijd even openhartig,’ sprak hij ernstig. ‘Dat behoeft de relatie niet te schaden.’

Mevrouw Van der Meulen hield haar hoofd iets schuin.

‘U denkt dat mijn man dingen voor mij verzweeg?’

‘Ja.’

‘Zoals?’

‘Zijn angst om u te verliezen.’

Ze reageerde heftig, kneep haar lippen op elkaar.

‘Daar was geen enkele reden voor.’

De Cock keek haar kil aan.

‘U kende dus die angst?’

Mevrouw Van der Meulen kwam met een ruk overeind.

‘Nee!’ Ze gilde bijna. ‘Ik heb nooit een moment geloofd dat Martin mij niet vertrouwde. Maar ik weet wat er werd gekletst… geroddeld. Ik heb die praatjes wel gehoord, maar ze misten elke grond.’ Ze zuchtte diep. ‘Het was op een feestavond van het bedrijf. Vorig jaar, in november. Het bedrijf bestond zoveel jaar. Er was een bandje en er werd gedanst. Die avond toonde meneer Van Woudrichem een meer dan gewone belangstelling voor mij. Het viel op. Van Woudrichem is beslist niet onaardig, maar hij is echt niet het type man voor wie ik iets zou kunnen voelen. Hij is me te week, te iel.’ Ze maakte een hulpeloos gebaar. ‘Maar wat moest ik? Hij was Martin zijn baas. Ik danste dus met hem. Veelvuldig. Later ging het personeel erover praten… vooral de vrouwen. Ik denk uit jaloezie.’

‘Ook Martin moet die praatjes hebben gehoord.’

Ze liet zich weer op de bank zakken.

‘Dat… eh, dat zal wel.’

‘Hij heeft er nooit met u over gesproken?’

‘Nee.’

De Cock keek haar scherp aan. ‘Was het niet om de roddels, dat Martin niet meer op Tsjecho-Slowakije wilde rijden?’

Ze trok haar schouders op.

‘Martin zei alleen dat hij die lange ritten beu was en naar de geldtransporten wilde. Dan was hij elke avond thuis. Dat was ook beter voor de kinderen.’

‘Dat is hij toen gaan vragen?’

Ze schudde haar hoofd.

‘Dat heeft Martin niet gedaan. Dat deed ik.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘U vroeg of Martin naar de geldtransporten mocht,’ sprak hij verwonderd.

Ze friemelde met haar handen in haar schoot.

‘Martin zei: “Ga jij naar het kantoor, doe iets leuks aan, en vraag het aan Van Woudrichem. Als jij het vraagt, zal hij het vast niet weigeren.”’

‘En?’

Ze gebaarde nonchalant.

‘Meneer Van Woudrichem had er geen bezwaar tegen. Ik maak het wel in orde, zei hij.’

De Cock tastte aarzelend met de toppen van zijn vingers naar zijn voorhoofd. Zijn oude hersenen werkten op volle toeren. Wat verholen blikte hij in de richting van Rita van der Meulen. De antwoorden van de jonge vrouw hadden hem verrast. Blijkbaar had Martin van der Meulen de roddels rond zijn echtgenote niet zo ernstig genomen. Ze hadden hem niet verontrust. Integendeel, hij had de interesse, die de heer Van Woudrichem voor zijn ega had gekoesterd, juist gebruikt om bij de geldtransporten te worden geplaatst. Waarom? Toch omwille van zijn huwelijk… zijn kinderen?

‘Hoe vond Peter van der Duin het dat Martin de lange afstanden vaarwel had gezegd?’

Rita van der Meulen glimlachte.

‘Peter vond het verschikkelijk. Martin en hij konden heel goed met elkaar overweg. Maar Peter is een verstokt vrijgezel. Hij vindt het belachelijk om zich te binden. Daarom… voor hem zijn die uitgebreide ritten naar het buitenland een feest. Het maakt hem niets uit of hij wekenlang van huis is.’ Ze grinnikte. ‘In ieder stadje een ander schatje. Zo is Peter.’

De Cock plukte nadenkend aan zijn onderlip.

‘Is er thuis wel eens gesproken over de mogelijkheid een geldtransport te overvallen?’

‘Nooit.’

‘Ook niet uit scherts?’

‘Nee.’

‘Was Martin er niet bang voor? Uiteindelijk werd hij toch het slachtoffer van zo’n overval.’

Rita van der Meulen schudde haar hoofd.

‘Hij heeft het,’ sprak ze aarzelend, ‘hij heeft het er nooit over gehad.’

De Cock keek haar wat schuins aan.

‘En u… was u niet bang dat er iets kon gebeuren?’

Ze maakte een triest gebaar.

‘Elk beroep heeft zo zijn risico’s. Die lange afstanden waren ook niet ongevaarlijk.’

De Cock leunde achterover tegen de hoge rug van de bank. Hij voelde zich onbehaaglijk. Al zijn ervaring en kennis leken hem onvoldoende. Hij had het stellige gevoel dat deze Rita van der Meulen een vesting om zich heen had gebouwd; een ondoordringbare muur om zich tegen de brute buitenwereld te beschermen. Het was ook alsof ze al zijn vragen reeds kende en de antwoorden had overdacht.

‘Wilde Martin niet rijk zijn?’

De vraag klonk hem banaal in de oren.

Rita van der Meulen schonk hem een matte glimlach. Met haar rechterhand streek ze over het zachte leder van de armleuning van de fauteuil, waarop ze zat.

‘Dit bankstel is een gril van mij… een droom… tastbare illusie. Hoewel het ver boven ons budget ging, vond Martin het goed dat ik het kocht.’ Ze zweeg even. ‘Ik moet er nog acht termijnen op betalen. Martin verdiende niet zoveel bij Van Woudrichem en Van Beusekom en voor dat weinige moest hij nog hard ploeteren. Bovendien kosten de kinderen scheppen met geld. Martin zei wel eens: “En dan te bedenken dat elke dag weer, achter het glas van mijn cabine, in de geldwagen al de rijkdom van de wereld ligt.”’

Ze zweeg opnieuw. Met haar handen in haar schoot staarde ze voor zich uit. Haar wazige blik gleed langs de grijze speurder, verwijlde in een nabij verleden. Om haar fraai gevormde lippen danste een glimlach… nauwelijks waarneembaar, alsof haar gezicht die expressie niet wenste. Eerst na een poosje stond ze op. ‘Ik zal koffie voor u maken.’ Ze sprak op een toon die geen tegenspraak duldde. Waardig schreed ze naar de keuken.

De Cock keek haar na. Hij had in zijn lange rechercheloopbaan veel mooie vrouwen ontmoet en hoe mooier ze waren, hoe dieper zij in de poel van de misdaad waren weggezonken. Op de een of andere manier leken die vrouwen ook op elkaar… werkten zij betoverend op zijn voor vrouwelijk schoon zo ontvankelijk gemoed.

Rita van der Meulen kwam uit de keuken terug en zette kopjes, suiker en melk op de lage betegelde tafel. De Cock volgde haar handelingen. Toen ze had ingeschonken en de glazen koffiekan had weggezet, vroeg hij achteloos: ‘Begrijpt u waarom Martin die morgen van zijn route afweek?’

Ze keek hem vanuit de hoogte aan en alle kleur trok uit haar gezicht.

‘Wie zegt dat?’ vroeg ze ademloos.

‘De heer Van Woudrichem… en anderen.’

Ze had plotseling haar zelfbeheersing verloren. Haar pose smolt weg. Ze schudde heftig haar hoofd. Haar goudblonde haren dansten. ‘Dat is niet waar.’ Ze schreeuwde. Wild. Onbeheerst. ‘Dat is niet waar. Martin week niet van zijn route. Het zijn leugens… allemaal leugens.’ Ze zette haar voeten iets uit elkaar en trok haar hoofd in de nek. ‘Ik weet waar ze op uit zijn. Ik weet het. Ze willen na zijn dood de naam van mijn man bezoedelen.’ Ze strekte haar hand beschuldigend naar De Cock uit. ‘En daar doet u aan mee. Martin heeft met die overval niets te maken.’ Ze ademde diep, kreeg duidelijk iets van haar zelfbeheersing terug. ‘Ik was met een doodeerlijke man getrouwd.’ Ze zweeg even voor het effect. ‘Een doodeerlijke man… hoort u… een man die nooit aan enige smerigheid zou willen meewerken.’

Met driftige passen liep ze naar de kamerdeur en deed die wijdopen. ‘En nu wil ik dat u gaat… onmiddellijk.’

De Cock wierp zuchtend een blik op de koppen met dampende koffie. Toen stond hij langzaam op en gaf Vledder een wenk. Ze liepen samen via de opengehouden deur naar de hal. Daar draaide De Cock zich om. ‘Ik hoop,’ sprak hij ernstig, ‘dat ik u nooit teleur zal hoeven stellen.’

13

Vledder gniffelde.

‘De grote speurder laat zich zomaar uit huis jagen.’

Het klonk vrolijk, spottend.

De Cock trok zijn schouders op. ‘Het is haar huis,’ sprak hij gelaten. ‘En wat is er op tegen dat een vrouw de nagedachtenis van haar man in een helder licht wil blijven zien… niet verduisterd door de mogelijkheid dat zijn dood verband zou houden met zijn aandeel in een roofoverval. Ik heb daar wel begrip voor.’ Hij glimlachte. ‘Het is alleen jammer van de koffie. Die rook zo lekker.’

Vledder stuurde de oude politiewagen behendig de Haarlemmerweg op.

‘Zou Martin van der Meulen er echt niets mee te maken hebben?’ De Cock antwoordde niet direct.

‘Weet je, Dick,’ zei hij na een poosje, ‘er zijn in deze zaak zoveel verbindingen mogelijk, zoveel ideale combinaties denkbaar, dat ik soms het gevoel heb dat iedereen bij die roofoverval is betrokken… dat iedereen er iets van wist. Maar welke combinatie van personen je ook rond de overval construeert… welke mensen je er ook bij betrokken acht… er moeten van hen draden lopen naar Peter Shot en mevrouw Van Slooten en haar zoon Richard. Het frustrerende is dat wij van die verbindingen niets kunnen vinden, althans… nog niet.’

Hij zweeg even. Het beeld van de vertoornde Rita van der Meulen drong zich scherp aan hem op. Hij keek schuin omhoog naar Vledder. ‘Heb jij die officiële routebeschrijving wel eens gezien?’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Daar heb ik nooit naar gevraagd. Maar die zal in het kantoor van Van Woudrichem en Van Beusekom wel te vinden zijn. De routes van de diverse geldwagens moeten ergens schriftelijk zijn vastgelegd.’

De Cock grinnikte.

‘In het kantoor van Van Woudrichem en Van Beusekom schijnen vele dingen schriftelijk te zijn vastgelegd.’

Vledder knikte instemmend.

‘Bijvoorbeeld… hoe je je op een slinkse wijze van een geldtransport kunt meester maken.’ Hij pauzeerde even, nadrukkelijk. ‘Blijft natuurlijk de vraag hoe dat plan bij jouw vriend Peter Karstens terechtkwam?’

De Cock reageerde niet. De opmerking van zijn jonge collega gleed aan hem voorbij. Hij keek voor zich uit. Strak. De grillige accolades rond zijn mond waren verstard. ‘Het wordt tijd,’ sprak hij grimmig, ‘dat wij het verbod van onze officier van justitie negeren en het edele duo Van Woudrichem en Van Beusekom opnieuw te lijf gaan.’

‘Nu?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het is nog te veel dag. Bovendien wil ik jou daar niet in betrekken.’ Vledder fronste zijn wenkbrauwen. ‘Hetgeen betekent,’ sprak hij traag, ‘dat de acties die jij in je hoofd hebt, het daglicht niet kunnen velen.’

De Cock glimlachte fijntjes.

‘Soms, Dick… soms kun je van die verstandige dingen zeggen.’ Het gezicht van Vledder betrok. De opmerking van de grijze speurder had hem duidelijk getroffen. Hij reed plotseling de wagen naar de rand van het trottoir en stopte. Met een demonstratief gebaar draaide hij het contactsleuteltje om.

De Cock keek verwonderd naar hem op.

‘Wat is er?’

Het gezicht van de jonge rechercheur zag rood. Rond zijn mond lag een verbeten trek. Hij verschoof iets op zijn stoel en friemelde met beide handen aan zijn stropdas.

‘Luister, De Cock,’ zijn stem trilde een beetje, ‘ik wil niet meer dat jij mij in bescherming neemt. Ik ben langzamerhand oud en wijs genoeg om zelf te bepalen wat ik doe of niet doe. Wij behandelen deze zaak samen… als volwaardige collega’s. Ik voel er steeds minder voor om achteraf voor joker te staan als jij de oplossing uit je hoge hoed tovert. Begrijp je, ik wil het onderzoek meedoen… volledig.’

De Cock keek hem schuins, onderzoekend aan.

‘In alles?’

‘In alles.’

‘Ook als ik onzinnige risico’s neem?’

Vledder stak zijn kin naar voren.

‘Ook dan.’

De Cock maakte een berustend gebaar.

‘Goed… vannacht breek ik in.’

‘Waar?’

‘Bij Van Woudrichem en Van Beusekom.’

Vledder parkeerde de Volkswagen op een bijna verlaten parkeerterrein. Toen hij het contactsleuteltje omdraaide, dieselde de oude motor nog een beetje na. Hij schoof zijn mouw wat omhoog en keek op de verlichte wijzerplaat van zijn horloge. Het was bijna twee uur in de nacht. De jonge rechercheur keek opzij naar De Cock, die nog geen aanstalten maakte om uit te stappen.

‘Staan we hier goed, dacht je?’

De Cock knikte.

‘Doe straks de deuren van de wagen maar niet op slot. Als we onverhoopt tot een snelle aftocht worden gedwongen, hebben we weinig tijd te verliezen.’ Hij frommelde uit de zakken van zijn oude regenjas twee lappen en enige paperclips van fors formaat. Hij gaf ze aan Vledder. ‘Hang die om de nummerplaten. Het staat wat slordig als later zou blijken dat er een politiewagen bij een inbraak was betrokken.’

Vledder grijnsde breed. Hij wees door de voorruit naar een verlicht terrein achter een hoog hekwerk. Binnen de immense omheining stonden helrode trucks met opleggers en hoge dubbele vrachtwagens met Van Woudrichem en Van Beusekom in kapitale witte letters. ‘Wat denk je daar te vinden?’

De Cock gebaarde achteloos.

‘Dat weet ik niet precies. Het is zuiver gevoelsmatig. Ik bedoel… dit is niet redelijk doordacht.’ Hij knikte voor zich uit. ‘Ik heb alleen het gevoel dat daar in dat kantoorgebouw voldoende aanwijzingen liggen om de heer Van Woudrichem en zijn compagnon ter verantwoording te roepen, desnoods buiten justitie om.’ Hij snoof verontwaardigd. ‘Die beperkingen, die de officier van justitie ons heeft opgelegd, maken mij razend. Is Van Woudrichem een beter mens dan de doorsnee burger? Waarom mogen wij hem niet rechtstreeks benaderen? Waarom die protectie?’ Hij zuchtte diep. ‘Mij bekruipt wel eens de angstige gedachte dat ons paleis van justitie aan de Prinsengracht steeds meer wordt bevolkt door lieden, die er gewoon voor terugschrikken om de opdringende criminaliteit daadwerkelijk te bestrijden. Hun aarzelingen, hun slap en weifelend gedrag geven de misdadigers alle ruimte om hun duistere praktijken onverminderd voort te zetten. Bovendien wordt door de elastieken tolerantie van onze burgerlijke overheden… door hun vaak zielig aandoende betuttelingen… aan ons zo gehoorzaam politieapparaat alle scherpte ontnomen.’

‘Dat klinkt triest.’

‘Dat is het ook.’

De jonge rechercheur keek zijn mentor bezorgd aan, zijn hoofd een beetje scheef.

‘Je gelooft toch nog in gerechtigheid?’

De grijze speurder blikte naar hem op. Langs de sombere lijnen van zijn strak gezicht gleed plotseling een bevrijdende lach. ‘Als in Onze Lieve Heer.’ Het klonk oprecht, als een belijdenis. Opmerkelijk kwiek stapte hij uit. ‘En het Gij zult niet doden heeft Hij nog niet uit de Geboden geschrapt.’

Ook Vledder verliet de wagen. Glimlachend bevestigde hij de lappen om de nummerplaten. Daarna liepen ze zij-aan-zij langs het hoge hek naar de poort.

De Cock voelde de loomheid uit zich wegzakken. Er waren perioden dat zijn taak hem te zwaar viel, dat hij de neiging had om het moede hoofd in de schoot te leggen. Maar er waren ook zalige momenten, dat hij zijn bloed nog onstuimig kolkend door zijn aderen voelde bruisen, dat hij het intense gevoel had elke uitdaging aan te kunnen.

Zo’n moment was nu.

Bij de zware ijzeren toegangsdeuren met bovenop rijen scherpe, ongenaakbare punten, bleef de grijze speurder staan. Uit zijn broekzak diepte hij het apparaatje op dat hij eens, langgeleden, van zijn vriend en ex-inbreker Handige Henkie had gekregen, toen die voor het smalle pad der deugd koos. Het was een koperen houder, waarin een keur van stalen sleutelbaarden in allerlei fatsoenen. Hij koesterde het geschenk van zijn oude vriend en tegenstander als een kostbaar bezit. Wanneer het zo uitkwam, had hij er omwille van de gerechtigheid een gepast gebruik van gemaakt. In nog geen dertig seconden had De Cock de schoot teruggeschoven en de zware deuren geopend.

Vledder wees ernaar.

‘Is die poort ’s nachts altijd op slot?’

De Cock knikte.

‘Maar elke chauffeur van het bedrijf heeft een sleutel. Mocht een van hen wat laat van de reis terugkomen, dan kan hij zijn wagen altijd nog binnen de omheining zetten.’

Hij schoof de stalen baard in de koperen houder terug. ‘Het is een eenvoudig slot. Ik denk dat de deur van het kantoor meer problemen zal opleveren.’

Zoveel mogelijk in de schaduw van de hoge vrachtwagens slopen ze behoedzaam verder. Na ruim honderd meter bereikten ze het kantoor. Het was een betrekkelijk laag gebouw van twee verdiepingen met een plat dak. De ramen beneden waren met rolluiken beveiligd.

Bij de toegangsdeur concentreerde De Cock zich op het merk en het nummer van het cilinderslot. Daarna schoof hij uit de houder een lange dunne stift en stak die behoedzaam in het slot. Met de gevoelige toppen van zijn vingers tastte hij het inwendige af. Ineens verstarde hij. Zijn brede schouders schokten. Vledder keek hem verschrikt aan.

‘Wat is er?’

De Cock hijgde.

‘De deur is al van het slot.’ Hij wees naar scherpe verse moeten in het hout van de sponningen. Ze waren hem bij de eerste aanblik van de deur niet opgevallen. ‘Opengebroken,’ sprak hij hees. ‘Er moet iemand binnen zijn.’

Vledders hand gleed naar zijn pistool.

‘Zullen we assistentie roepen?’ fluisterde hij gespannen.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat duurt allemaal veel te lang,’ antwoordde hij zacht. ‘Bovendien kan ik hier geen pottenkijkers gebruiken.’ Hij keek om zich heen en schatte de situatie. ‘Blijf bij deze deur,’ gebood hij dwingend. ‘Na ongeveer twee minuten ga je voorzichtig naar binnen.’

‘En jij dan?’

‘Aan de achterzijde van dit gebouw is nog een deur. Ik denk dat ik ongeveer twee minuten nodig zal hebben om die open te maken. Reken daarbij een minuut om naar de achterzijde te lopen en we gaan ongeveer gelijktijdig naar binnen.’ Hij wees voor zich uit. ‘Achter deze deur hier is een hal met een trap. Het privékantoor ligt op de eerste verdieping, rechts, bijna in het midden. Achter het privékantoor is een vrij groot lokaal, waarin de brandkast staat.’ Vledder keek hem fronsend aan.

‘Hoe weet je dat allemaal?’

De Cock glimlachte.

‘Dit is niet de eerste keer. Ik bedoel, ik was hier al eens voor een onderzoek naar een inbraak. Een paar jaar geleden. De firma Van Woudrichem en Van Beusekom verzorgde toen nog geen geldtransporten. Dat is pas van de laatste tijd.’ Hij tikte Vledder op de schouder. ‘Tel langzaam tot honderdtwintig.’ Toen verdween hij in de schaduw van het gebouw.

De jonge rechercheur telde. Zijn mond vormde geluidloos getallen. Hij voelde nog eens aan het koude staal van zijn pistool. Het gaf hem een gevoel van zekerheid.

Toen hij tot honderdtwintig had geteld, duwde hij de deur voorzichtig open. Er was een ruime hal, zoals De Cock had voorspeld. In het schaarse licht dat van buiten binnendrong, ontwaarde hij een bronzen borstbeeld op een witmarmeren sokkel met daarachter een hardhouten trap met open treden. Hij trok zijn pistool uit de schouderholster en drukte zich langzaam langs de trap omhoog. Boven, op het portaal bleef hij staan en luisterde. Er was geen geluid, hoe gering ook. Een bijna absolute stilte… vreemd, onwezenlijk, dreigend… alsof alles en iedereen de adem inhield.

Voor hem lag een lange, betrekkelijk brede gang met op borsthoogte glas aan beide zijden. Het was er donkerder dan in de hal beneden. Toen zijn ogen aan de duisternis gewend raakten, ontdekte hij aan het einde van de gang een diepgebogen figuur. Groot, breed, massief. Er gleed een glimlach om zijn lippen. Vertederd. Hij herkende De Cock, die op handen en voeten naderbij sloop. Vledder volgde zijn voorbeeld. Ongeveer in het midden van de gang ontmoetten zij elkaar.

De oude speurder gebaarde met zijn duim naar een met bruin leer beklede deur. Het duurde even. Toen, in een flitsende beweging stonden beiden op. Met een forse trap schopte De Cock de deur open en Vledder stormde met zijn pistool in de hand naar binnen. Ongeveer in het midden van het vertrek stond een man met een atletische gestalte. Zijn contouren staken sterk af tegen het licht, dat van buiten door de ramen naar binnen viel. Verschrikt draaide de man zich om.

De Cock scheen hem met een zaklantaarn vol in zijn gezicht.

De mond van Vledder viel open.

‘Dat is… dat is…’

De Cock knikte.

‘Peter… Peter van der Duin.’

14

Peter van der Duin stak aarzelend zijn handen omhoog.

Hij lachte schaapachtig, als een betrapt kind, maar zijn ogen waren waakzaam.

De Cock knipte het licht van zijn zaklantaarn uit en leunde tegen de met leer beklede deur.

Vledder dirigeerde de chauffeur met de loop van zijn pistool uit het midden van de kamer. Hij liet hem met zijn handen tegen de muur leunen, de voeten ver uit elkaar, en fouilleerde hem zorgvuldig. Toen hij geen wapen vond, stond hij hem toe dat hij zich omdraaide en zijn handen liet zakken.

De jonge rechercheur keek naar De Cock.

‘Zal ik hem handboeien omdoen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat geeft zo’n onvrij gevoel.’ Hij trok een grimas.

‘Nietwaar, meneer Van der Duin?’

De jongeman glimlachte. Het gaf aan zijn knap gezicht een extra dimensie. Hij gebaarde naar Vledder.

‘Met zo’n kanon in de buurt voel ik mij ook niet prettig. Je weet het maar nooit. Het gebeurt nog wel eens dat zo’n jongen zenuwachtig wordt.’

Vledder grijnsde breed.

‘Maak je geen zorgen. Ik word pas zenuwachtig als een ander zo’n ding in zijn handen heeft.’

De Cock kwam van de deur vandaan.

‘Wat zocht je hier?’

‘Geld.’

‘Van je eigen baas?’

Peter van der Duin schudde zijn hoofd.

‘Het is mijn baas niet meer. Ik heb ontslag genomen. Onmiddellijk na de overval. Voor dat tuig wil ik niet langer werken.’

De Cock hield zijn hoofd wat scheef.

‘Tuig? Het transportbedrijf Van Woudrichem en Van Beusekom heeft een goede naam.’

Peter van der Duin grinnikte.

‘Ik heb er lange tijd over nagedacht… over die overval, waarbij Martin van der Meulen werd neergeschoten. Er is er maar één die daarin de hand kan hebben gehad.’

‘Wie?’

‘Van Woudrichem.’

De Cock veinsde ongeloof.

‘Wat voor belang heeft die man erbij om zijn eigen personeel neer te schieten?’

Peter van der Duin schudde vertwijfeld zijn hoofd.

‘U hebt nooit bij dit bedrijf gewerkt. U kent ze niet. Maar ik loop hier al een paar jaar mee. Van Woudrichem heeft smoel op Rita. Dat heb ik u al eens een keer gezegd. Zijn eigen vrouw is geen lieverdje. Ze woont in het Gooi in een kast van een huis en heeft een gat in haar hand zo groot als de Haarlemmerpoort. Bovendien is hijzelf een mannetje dat nogal wat aankan. Een feestnummer… met een bijzondere liefde voor snelle dure wagens. Wat dacht je wat dat kost?’

‘Scheppen met geld.’

Peter van der Duin gebaarde levendig.

‘Juist… en als je dat alles heel netjes bij elkaar pakt, dan heb je een pracht motief voor de overval. Martin weg, Rita vrij, en veel money in the pocket… als u begrijpt wat ik bedoel.’

De Cock gebaarde om zich heen.

‘En dat geld zou hier moeten liggen?’

Peter van der Duin trok zijn schouders op.

‘Misschien een deel. Zeg er eens wat van. Hij moet het toch ergens laten?’

De Cock knikte bedaard.

‘Wij zijn bij Rita van der Meulen geweest,’ sprak hij bedachtzaam. ‘Ik kan me vergissen, maar ik kreeg niet de indruk dat zij zo erg van de avances van Van Woudrichem is gecharmeerd.’

Peter van der Duin schonk hem een meelijwekkend lachje. ‘Och, meneer De Cock, Rita wil er niets van laten blijken. Dat doet ze voor die oudste jongen van haar. Een gevoelig kereltje. Die was erg op Martin… op zijn vader gesteld. Begrijp je, ze wil die jongen niet kwetsen door nu al openlijk met die Van Woudrichem in zee te gaan.’

Hij zweeg even, blikte om zich heen. ‘Hoe wist u dat ik hier was?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘We kwamen toevallig voorbij.’

Peter van der Duin schudde zijn hoofd en grijnsde.

‘Daar trap ik niet in. De grote rechercheur De Cock gaat ’s nachts niet op pad om een simpel inbrekertje te pakken.’ Hij kneep zijn ogen iets samen. ‘U wist dat ik hier zou zijn.’

De grijze speurder keek hem scherp aan.

‘Van wie?’

Langs de wang van Van der Duin zwiepte een zenuwtrek.

‘Dat… eh, dat weet ik niet. Ik heb aan niemand verteld dat ik dit zou doen. Het kwam vanavond spontaan in mij op, toen ik weer eens aan die overval dacht… aan Martin en het vele geld.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Toen nam je het risico.’

Peter van der Duin trok achteloos zijn schouders op.

‘Ik dacht niet dat er zoveel risico bij was. Ik heb nog een sleutel van de poort. Ik kon naar binnengaan en die weer achter mij op slot doen.’ Hij keek op, onderzoekend. ‘Daarom geloof ik niet dat u toevallig voorbijkwam. U kon namelijk van de weg af niet zien dat hier iemand binnen was.’

De Cock schonk hem een geheimzinnig lachje. Hij draaide zich om, liep naar de met leer beklede deur en hield die wijdopen.

‘Je kunt gaan.’

Peter van der Duin keek hem wantrouwend aan.

‘Zomaar?’

De Cock knikte nadrukkelijk. ‘Je bent vrij. Wij hebben je hier niet gezien… hebben niet met je gesproken.’

‘En als ik later toch word gepakt?’

‘Dan zwijg je over dit onderhoud.’

Peter van der Duin liep op de grijze speurder toe. Ze stonden oog in oog.

‘En als ik niet zwijg?’

De Cock grijnsde. De vele plooien rond zijn mond dansten vrolijk. ‘Dan dompelen wij ons in onwetendheid en verklaren beiden opgewekt dat Peter van der Duin stapelgek is.’

Vledder trok de camouflagelappen weer van de nummerborden, stapte in de wagen en reed weg. In het voorbijgaan keek hij nog eens naar de poort van het terrein van Van Woudrichem en Van Beusekom, die door De Cock met zijn apparaatje weer deugdelijk was gesloten. De grijze speurder zat genoeglijk onderuitgezakt naast hem, een tevreden trek op zijn gezicht.

Vledder duimde naar het terrein.

‘Wat doen wij met die inbraak?’

‘Niets. Ze zullen morgen wel merken dat er is ingebroken en dan bellen ze de politie.’

Vledder schudde wat geërgerd zijn hoofd. ‘En dan komt er een collega-rechercheur en stelt een onderzoek in.’

‘Precies.’

‘En wij weten wie de dader is.’

De Cock keek geamuseerd omhoog.

‘Weten we dat?’

Vledder draaide zich naar hem toe.

‘Waarom liet je hem gaan?’

De Cock glimlachte. Het beeld van de jongeman met een grijns om de mond drong zich aan hem op.

‘Peter van der Duin had volkomen gelijk. Wat hebben wij aan de arrestatie van een klein inbrekertje? Komen we daarmee verder? Wij zijn op jacht naar vele miljoenen en een drievoudige moordenaar.’ Hij zweeg even. ‘Bovendien vond ik onze positie bij de ontdekking van de inbraak niet zo prettig. De analyse, die Peter van der Duin van onze en zijn situatie maakte, getuigde van een spitse geest. Voor dergelijke mensen ben ik altijd op mijn hoede. Daarom ben ik ook niet langer gebleven om ons eigen onderzoek in het privékantoor van Van Woudrichem en Van Beusekom af te maken.’

Vledder keek hem nadenkend aan. ‘Dat begrijp ik niet.’

De Cock drukte zich wat op.

‘Zet de wagen maar even op een vluchtstrook en doe je motor en je lichten uit.’

‘Waarom?’

De Cock stak gebarend zijn wijsvinger omhoog.

‘Als ik onze vriend goed heb ingeschat, hebben we over een paar minuten de politie hier.’

Vledder remde af en stopte op een smalle parkeerstrook tussen het bosschage. Aan zijn kant van de wagen draaide hij het portierraam open. In het uitgestrekte industriegebied heerste stilte. Plotseling klonk van ver het geluid van sirenes. Het kwam snel dichterbij. Geschrokken keek de jonge rechercheur naar De Cock.

‘Hij heeft de politie getipt.’

De grijze speurder knikte traag. ‘Ik denk vanuit een telefooncel… anoniem. Als we in dat kantoor waren gebleven, waren we mooi door onze eigen collega’s overvallen.’

Vledder pufte. Zijn gezicht zag bleek.

‘Dan hadden we ons toch wel in zeven bochten moeten wringen om onze aanwezigheid te verklaren.’

De Cock grinnikte.

Dat heeft Peter van der Duin beseft. Ik zag het aan zijn blik, toen ik hem zei dat hij kon gaan.’

Het loeien van de sirenes was verstomd. Vanuit de bewoonde stad naderden twee politiewagens met hoge snelheid. Het licht van hun koplampen danste over het asfalt. De Cock en Vledder bukten diep, tot onder het niveau van het dashboard. Het licht schoof over hen heen. In het donker stoven de wagens aan hen voorbij. Even later klonk het geknars van remmen, gevolgd door haastige voetstappen op de weg.

De Cock kwam weer overeind en trok een grimas.

‘Sorry jongens,’ mompelde hij quasi spijtig, ‘maar jullie zijn te laat. De poort is weer op slot en de vogels zijn gevlogen.’ Op zijn breed gezicht lag een jolige grijns. De hele affaire scheen hem te amuseren. Hij wenkte Vledder dat hij weer kon gaan rijden.

‘Waarheen?’

‘Terug naar de Kit… horen of er nog nieuws is en dan naar huis.’ Hij keek op zijn horloge. ‘Het is al bijna drie uur.’

Een tijdlang reden ze zwijgend voort. De binnenstad van Amsterdam sliep nog niet. Er schoven schimmige figuren over het Stationsplein en over het Damrak raasde een taxi. Op de hoek van de Oudebrugsteeg krijste een dronken hoertje tegen een vent, die wat gebogen, met zijn handen diep in zijn zakken van haar wegsjokte. De Cock keek het gelaten aan. Hij kende de stad van elk uur van de dag. Het licht veranderde, het geluid, de mensen, de stemmingen… het decor bleef. Hij tikte de jonge Vledder op zijn arm.

‘Pak morgen even het mutatierapport van het politiebureau aan de Lodewijk van Deijsselstraat en kijk wat de agenten over de inbraak hebben gemuteerd.[8] En neem later op de dag nog even contact op met de rechercheur die het onderzoek heeft gekregen. Ik wil weten of er misschien toch iets uit het kantoor van Van Woudrichem en Van Beusekom is ontvreemd.’

Vledder keek hem verrast aan. ‘Zou dat kunnen?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘We weten niet hoe lang Peter van der Duin al in dat kantoor rondneusde voordat wij hem op een indrukwekkende manier kwamen storen.’

Vledder glimlachte bij de herinnering.

‘Zou hij echt naar geld hebben gezocht?’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Goed beschouwd is zijn gedachtegang niet vreemd. Het idee, dat het transportbedrijf op een of andere wijze bij de overval is betrokken, laat ook mij niet los. Ik neem alleen niet aan dat onze heer Van Woudrichem zo argeloos en lichtzinnig is om al het geld, of een gedeelte daarvan op zijn eigen kantoor te bewaren.’

Vledder remde wat af. Ze keken naar het jonge hoertje, dat spuwend en scheldend achter de gebogen vent aan waggelde. ‘Pooier,’ schreeuwde ze fel. ‘Snertpooier.’

De Cock schudde bedroefd zijn hoofd.

‘De souteneurs zijn ook niet meer wat ze geweest zijn.’

Het klonk spottend.

De jonge rechercheur gaf weer wat gas en parkeerde de wagen op de steiger achter het politiebureau. Ze stapten uit en slenterden via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. Uit de Lange Niezel waaiden nog flarden discomuziek.

Toen de beide rechercheurs de hal van het politiebureau binnenkwamen, dook brigadier Meindert Post gehaast vanachter zijn dienstboek op en stapte naar de balie.

‘Waar zitten jullie?’ Zijn harde stem galmde door het gebouw, weerkaatste tegen de muren. ‘Ik heb verdomme stad en land naar jullie afgebeld.’ Hij gebaarde naar De Cock. ‘Jouw vrouw zei dat je nog steeds op pad was.’

‘Heb je haar wakker gebeld?’

Meindert Post maakte een schouderbeweging.

‘Wat moest ik?’ riep hij verontschuldigend.

‘Is er wat?’

Het gezicht van de uit Urk stammende brigadier kleurde rood tot in zijn nek. ‘Is er wat?’ herhaalde hij schamper. ‘Natuurlijk is er wat. Je denkt toch niet dat ik voor mijn plezier aan die telefoon lig te hengelen. Jij hebt toch ene Peter Shot gesignaleerd?’

‘Ja’

‘Die hebben we gevonden.’

De Cock reageerde verrast.

‘Waar?’

‘In een verlaten kraakpand aan de Singel. We kregen een tip van een junkie, dat hij daar lag.’

‘Hebben jullie hem gearresteerd?’

Meindert Post schudde traag zijn hoofd.

‘Dat was niet meer nodig.’

De Cock keek hem verward aan.

‘Hoezo?’

De Urker brigadier grijnsde.

‘Hij was dood.’

15

De Cock staarde Meindert Post enige ogenblikken verbijsterd aan. Het bericht van het overlijden van Peter Shot had hem diep geschokt. De dood van de gangster paste niet in zijn denkpatroon. Het hoorde niet thuis in het draaiboek dat hij in zijn gedachten van de roofoverval had opgesteld.

‘Dood,’ herhaalde hij vlak.

Brigadier Post knikte.

‘Ik heb hem zelf niet gezien. Ik heb alleen via de mobilofoon even contact met de jongens gehad. Zij denken aan een overdosis heroïne.’

De Cock beet op zijn onderlip.

‘Heb je het lijk al laten weghalen?’

Meindert Post schudde zijn hoofd.

‘Ik heb ze de opdracht gegeven om overal af te blijven en de situatie onveranderd te laten totdat jij komt.’ Hij keek omhoog naar de grote klok achter de balie. ‘Die jongens zitten nu al bijna anderhalf uur in het donker bij dat lijk. Dat is veel te lang.’

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Te lang?’

Meindert Post knikte heftig.

‘Ik heb alleen maar jonge dienders in mijn groep. Jongens van achttien, negentien jaar. Als het te lang duurt krijgen ze nachtmerries van zo’n lijk.’

De Cock trok achteloos zijn schouders op.

‘Ik heb er ook aan moeten wennen.’

Meindert Post wond zich duidelijk op. Zijn onderlip trilde. Hij strekte zijn arm naar De Cock uit. ‘Jij…’ brulde hij, ‘jij… al loopt er ’s nachts een heel legioen lijken over je lijf… dan nog draai jij je eens lekker om.’

De grijze speurder reageerde niet.

‘Welk nummer aan de Singel?’

‘Achthonderdtwaalf.’

De Cock vatte Vledder bij zijn arm en zwaaide. ‘Zeg tegen de jongens dat ik eraan kom.’

Samen liepen ze het bureau uit.

Vanaf het Damrak stuurde Vledder de Volkswagen via de Dam, achter het Koninklijk Paleis om naar de Raadhuisstraat. De Cock zat somber naast hem.

‘Ben ik zo hard?’ vroeg hij plotseling.

Vledder lachte.

‘Je hebt een huid als een buffel.’

De Cock schudde bedroefd het hoofd.

‘Gek… en ik dacht dat ik de gevoeligste rechercheur van deze eeuw was.’

Ze reden de Singel op, jakkerden langs de Torensluis en stopten bij 812. De Cock stapte uit en keek omhoog. Het was een oud, wat vervallen pand, dat als pakhuis had gediend toen aan de Singel de beurt- en binnenvaart nog hoogtij vierde.

Voor de deur stond een politiewagen met gedoofde lichten. Twee dienders stapten op de grijze speurder toe. Ze waren inderdaad nog erg jong en hun petten splinternieuw. Een van hen nam het woord.

‘We zijn maar beneden in de wagen gaan zitten.’

Het klonk als een verontschuldiging.

De Cock knikte begrijpend.

‘Is er al een arts bij geweest?’

De jonge diender schudde zijn hoofd.

‘In opdracht van de brigadier hebben we alleen de situatie hier bewaakt.’ Hij wees omhoog. ‘Er was trouwens toch niets meer aan te redden. Volgens mij ligt hij er al een paar dagen.’

De Cock wendde zich tot Vledder.

‘Waarschuw jij de meute.’ Hij tikte de jonge diender op zijn schouder. ‘En wijs jij mij even waar hij ligt.’

Ze drukten de deur open. Na een lange donkere gang bereikten ze een steile trap. De oude, wiebelende treden kraakten onder hun voeten. Op enkele plekken ontbrak verraderlijk de leuning. De Cock volgde de jonge diender. Voorzichtig, hopend dat de veerkracht in zijn kuiten bleef.

Op de tweede verdieping betraden ze een ruim, hoog vertrek, dat zich uitstrekte van de voor- tot aan de achtergevel. Het was er niet aardedonker. Door de hoge ramen viel nog enig licht. Het trok lange schaduwen langs de muren.

Het oog van De Cock viel op een oude hippiespreuk aan de wand: This is the first day of the rest of your life. Om zijn lippen zweefde een wat weemoedige glimlach. Hij was die spreuk veel tegengekomen, op schuttingen, in kraakpanden en sleep-ins… vroeger, toen de bloemenkinderen Amsterdam nog tot hun bedevaartoord verkozen. Waar waren ze gebleven… de bloemenkinderen, die elke dag opnieuw begonnen te leven… vrolijk… onbekommerd. Geloofde de jeugd niet meer in flower-power… de zoete macht van de bloem… de liefde? Zijn gezicht betrok, de glimlach verdween. Van al hun kleurrijke bloemen was er maar één machtig en sterk gebleken: de papaver… de bloem, die de zo fel begeerde drugs levert. Alleen de papaver bloeide… ongebreideld… in uitgeteerde lijven… en op de graven van tienduizenden jongeren.

‘Meneer De Cock.’

De stem van de jonge diender verbrak zijn overpeinzingen. Hij stond een eind verder bij het raam. Het licht van zijn zaklantaarn gleed tastend langs een lichaam op de vloer.

De Cock trad naderbij en nam naast de diender plaats achter de stijl omhoogstaande voeten. Vanuit de hoogte keek hij op het lichaam neer. Het lag op de rug, vrijwel haaks op de muur. Het was een nog betrekkelijk jonge man van naar schatting dertig, vijfendertig jaar met dun vlasblond haar en een scherpe neus boven een halfopen mond. De aanblik was niet prettig. De dood had het gezicht getekend.

De jonge diender ving in het licht van zijn zaklantaarn een lege injectiespuit. Hij lag rechts van de dode, gegleden uit een machteloze hand.

De Cock stapte over de opgestoken voeten heen en knielde links van het lichaam. Voorzichtig schoof hij de mouw van het colbert omhoog. Met zijn zaklantaarn bescheen hij een door lijkvlekken gekleurde onderarm en ontdekte in en om de holte een reeks punctieplekjes. Vele waren ontstoken.

De Cock kwam overeind.

‘Wie zegt dat dit Peter Shot is?’

De jonge diender reageerde wat bedremmeld.

‘Een junk. Hij meldde zich bij de brigadier aan de balie en zei dat hij Peter Shot hier dood in dit pand had aangetroffen.’

‘Wist die junk dat Peter Shot door ons werd gezocht?’

‘Ja, dat had hij gehoord.’

‘Van wie?’

De jonge diender trok zijn schouders op.

‘Hij sprak van een vrouw, die nog geld van Peter Shot te goed had. Ze had aan hem gevraagd om naar Peter uit te kijken en de politie van de Warmoesstraat te waarschuwen als hij hem zag.’

‘Ken jij die junk?’

‘Nee, ik niet, maar brigadier Post heeft zijn naam genoteerd.’

De andere jonge diender kwam de ruimte binnen. Achter hem liep Vledder. Hij bescheen met zijn zaklantaarn het pad voor dokter Den Koninghe, die voorzichtig, zijn broekspijpen iets opgetrokken, naderbij kwam.

De Cock stak de oude lijkschouwer zijn hand toe.

‘U bent er snel,’ riep hij bewonderend.

Dokter Den Koninghe nam zijn garibaldihoed af en wiste met een zakdoek het zweet van zijn voorhoofd. ‘Er is veel te doen vannacht,’ sprak hij loom. ‘Het ligt aan het weer, geloof ik. Warm, drukkend, benauwd. Het schijnt dat de mensen dan graag willen sterven. Ik was net klaar in Amsterdam-Oost… de Celebesstraat… een hoogbejaard echtpaar… dicht tegen elkaar geleund, zittend tegen een muur van hun woonkamer… een prachtige oude Statenbijbel binnen handbereik.’

‘Zelfmoord?’

De oude lijkschouwer knikte traag.

‘Het oude vrouwtje had kanker. Ze hadden haar gezegd dat er niets meer aan te doen was. Waarschijnlijk heeft ze alle pijnstillers die ze van haar dokter kreeg, opgespaard. Ze moeten het al een poosje van plan zijn geweest, die twee. En vanavond gingen ze beiden rustig slapend de dood tegemoet. Een zoon vond ze. De oude baas had al een paar maal tegen zijn kinderen gezegd dat hij het zonder moeder niet zo erg zag zitten.’ Hij zweeg even bij de herinnering. Daarna keek hij op naar De Cock. ‘Wat heb jij weer?’

De grijze speurder gebaarde naar het lijk op de vloer. ‘Het lijkt op een heroïneslachtoffer.’

Dokter Den Koninghe knielde bij de dode neer. Hij nam de zaklantaarn uit De Cocks hand, lichtte de oogleden iets op en scheen in de pupillen. Met krakende knieën kwam hij overeind, een bezorgde uitdrukking op zijn gezicht. Hij gaf de zaklantaarn aan De Cock terug.

‘Ik zou morgen bij justitie op een gerechtelijke sectie aandringen. Volgens mij is hij aan vergiftigde heroïne overleden. Ik heb in de laatste weken al een paar van die dode junks geschouwd. Er moet een hele partij van die vergiftigde troep in de handel zijn. Jullie narcoticabrigade is er al een tijd mee bezig… de rechercheurs Loete en Wouterson.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Hoe lang is hij al dood?’

Dokter Den Koninghe maakte een weifelend gebaar.

‘Ruim geschat zo’n zesendertig à achtenveertig uur. Maar hou je daar niet te veel aan vast.’

‘Kan hij ook aan een overdosis zijn gestorven?’

Dokter Den Koninghe knikte heftig.

‘Zeker, dat kan een toxicologisch onderzoek uitwijzen. Maar dan was zijn lichaam toch al door die vergiftigde heroïne aangetast.’

De Cock staarde een tijdje naar het lijk op de vloer. Het vreemde was dat na de aanvankelijke schok, het overlijden van de man hem nauwelijks nog beroerde. Hij had moeite om er een meer dan ambtelijke belangstelling voor op te brengen. Hij trachtte het te analyseren. Het kwam vermoedelijk omdat hij het feitelijke gegeven van zijn overlijden al geestelijk had verwerkt. Betrokkenheid met het slachtoffer voelde hij niet. Wat nonchalant gebaarde hij naar de vloer.

‘Hij is officieel dood?’ vroeg hij volkomen overbodig.

De oude lijkschouwer keek naar hem op. Achter zijn brillenglazen blonk een twinkeling in zijn ogen.

‘Hij is dood, De Cock,’ sprak hij gelaten. ‘Officieel dood.’ Hij draaide zich om en wilde weglopen.

De grijze speurder pakte hem bij zijn arm vast. ‘Wacht even.’ Hij wenkte een van de jonge dienders. ‘Breng jij de dokter netjes naar beneden. Ik wil per se dat hij zijn pensioen haalt.’

Dokter Den Koninghe bromde protesterend, maar liet zich gewillig door de jonge diender leiden.

Kort nadat de oude lijkschouwer was vertrokken, kwam Bram van Wielingen de ruimte binnen. Aan zijn linkerhand bengelde een soort zoeklicht aan een kist. Het felle licht danste over gaten in de vloer, scheuren in de muur en flarden kalk aan het plafond. De fotograaf grinnikte uitbundig.

‘De Cock,’ gniffelde hij, ‘jij zoekt ook de gekste plekken uit om lijken neer te leggen.’

De Cock schudde bedroefd zijn hoofd.

‘Ik,’ sprak hij verontschuldigend, ‘ik leg ze niet neer. Dat doen anderen voor mij.’

Bram van Wielingen reageerde niet. Hij scheen met zijn zoeklicht in het gelaat van het slachtoffer. ‘Is dat nu die Peter Shot, naar wie jullie al een tijdje zoeken?’

‘Dat neem ik voorlopig aan. Ik moet zijn identiteit nog vaststellen.’

‘Heeft hij geen papieren bij zich?’

‘Daar hebben we nog niet naar gekeken. We zullen hem straks door de broeders laten uitkleden.’

Bram van Wielingen zette zijn zoeklicht neer. Hij hurkte bij zijn koffertje en nam daaruit een fraaie Hasselblad.

‘De gebruikelijke shots?’ Hij giechelde als een kind. ‘Dat is erg toepasselijk dit keer.’

De Cock glimlachte.

‘De gebruikelijke shots,’ herhaalde hij kalm. ‘Een paar totaalbeelden en enkele details… van de rechterhand bijvoorbeeld, met die spuit. En probeer zijn gezicht een beetje christelijk op een plaatje te krijgen. Ik heb zijn snuit nodig voor de herkenning.’

Bram van Wielingen monteerde een flitslicht.

‘Ik zal je op je wenken bedienen,’ reageerde hij schamper. ‘Ze moeten zeker vannacht nog klaar.’

‘Als het je huwelijksgeluk niet stoort.’

Bram van Wielingen flitste in het dode gezicht.

‘Daar kom jij niet tussen,’ schertste hij.

Geholpen door de jonge diender die de oude lijkschouwer naar beneden had gebracht, kwam Ben Kreuger het vertrek binnen. Hij schudde Van Wielingen en De Cock de hand en knikte minzaam naar Vledder. Daarna pakte hij het zoeklicht van Van Wielingen op en bescheen daarmee de omgeving.

‘Wat valt hier te kwasten?[9]’

De Cock reageerde wat kriegel.

‘Dat zoek je zelf maar uit. Jij bent dactyloscoop… ik niet.’

Ben Kreuger gebaarde om zich heen.

‘Hier hebben in de loop der jaren hele zwermen hippies, zwervers en junkies rondgehangen. Wil je je moordenaar daaronder zoeken?’

De Cock antwoordde niet. Hij liep naar de twee jonge dienders, die wat achteraf stonden.

‘Jullie kunnen nu wel gaan.’

De agent die hem had geleid, schudde zijn hoofd. ‘Als u het met onze brigges in orde maakt, willen we graag blijven. Wij hebben dit nog nooit eerder meegemaakt.’

De Cock weifelde even.

‘Ik maak het in orde.’

Ben Kreuger stapte driftig op de grijze speurder toe en tikte hem met zijn rechterhand op de schouder. In zijn linkerhand, in een klem, hield hij een injectiespuit.

De Cock draaide zich om.

‘Wees voorzichtig,’ riep hij geschrokken, ‘als je je aan die naald prikt, heb je zo een leveraandoening.’

De dactyloscoop hield de spuit omhoog.

‘Het zit niet goed.’

‘Wat niet?’

‘Die spuit… daar zit niets op.’

‘Niets?’

Ben Kreuger schudde zijn hoofd.

‘Geen enkele afdruk… zelfs geen fragmentje.’

16

Vledder stapte met een plastic vuilniszak op zijn rug de recherchekamer binnen. Hij schoof met zijn vrije hand een tafel tegen de muur en stortte de inhoud van de zak daarop uit. Tussen sterk vervuilde kleding kletterde een wapen op het tafelblad. De Cock nam het in zijn hand. Het was een klein kaliber revolver met een fraai bewerkte kolf en een korte loop.

‘Had Peter Shot dit bij zich?’

Vledder knikte. ‘In een leren beenholster, een stukje boven de enkel van zijn linkervoet.’

‘Het is mij niet opgevallen.’

Vledder gebaarde naar het wapen. ‘Het kwam ook pas tevoorschijn toen de broeder bij het ontkleden van het lijk de pantalon uittrok. In een van de zakken van die pantalon zat ook een handjevol patronen.’

De Cock legde de revolver weer op tafel.

‘We zullen het wapen door het gerechtelijk laboratorium in Rijswijk moeten laten onderzoeken.’

Vledder knikte. ‘Ze hebben daar al de kogels, die uit de lichamen van Martin van der Meulen en moeder en Richard van Slooten zijn verwijderd. Als blijkt dat ze met dit wapen zijn afgevuurd, hebben we de zaak rond.’

De Cock reageerde niet. ‘Heeft Ben Kreuger nog een dactyloscopisch signalement van Peter Shot gemaakt?’

Vledder knikte heftig. ‘Hij heeft mij beloofd onmiddellijk een afdruk van de slip naar Houston te zenden ter attentie van detective-sergeant Hollander. Ik heb de sergeant al gebeld dat de vingerafdrukken onderweg zijn. Hij was uitermate enthousiast en hij zou mij berichten zo gauw hij iets had gevonden.’

De Cock staarde nadenkend voor zich uit. De schamele kleding op de tafel intrigeerde hem. Had Peter Shot ondanks zijn miljoenenbuit de status van een simpele junk willen voeren? Had hij een zwervend bestaan geprefereerd boven een leven in weelde? Maar waarom dan die overval… die niets ontziende moordlust? Hij zuchtte diep en draaide zich naar Vledder. ‘Heb je aan Ben Kreuger gevraagd om de vingerafdrukken van Peter Shot na te zien op het materiaal uit de Driehoekstraat?’

‘Je bedoelt de woning van mevrouw Van Slooten?’

De Cock knikte. ‘Ik heb destijds aan Ben Kreuger gevraagd om daar een uitgebreid dactyloscopisch onderzoek in te stellen en elke vingerafdruk op te pikken die hij maar kon vinden. Misschien zijn daar ook de vingers van Peter Shot bij. Hij moet tijdens de voorbesprekingen met Richard diverse malen in die woning zijn geweest.’

Hij liep een paar passen van Vledder weg naar zijn bureau. ‘Ik heb hier een enveloppe met de foto’s van Peter Shot. Bram van Wielingen heeft ze een paar minuten geleden persoonlijk bij mij gebracht. Laat ze straks voor de herkenning even aan Carmen Manouskischeck zien. En doe het voorzichtig, zodat ze geen heroïne behoeft weg te spoelen. We hebben in feite aan haar te danken dat we de dode Peter Shot zo gauw hebben gevonden. Ik heb zo’n idee dat ze alle junks op pad heeft gestuurd.’

Hij zweeg even. In zijn ogen kwam een vreemde tinteling.

‘En ga met de foto’s ook even naar Monique van het Veer.’ Hij grinnikte, een tikkeltje vals. ‘Misschien doet het haar deugd om de dode moordenaar van haar verloofde te zien.’ Hij stak zijn kin omhoog en streek met duim en wijsvinger strelend langs zijn hals. ‘Ik ga zelf met de foto’s wel even naar Smalle Lowietje.’

Vledder keek hem onderzoekend aan.

‘Vind je dat allemaal nog nodig?’

‘Hoezo.’

Vledder gebaarde wat weifelend.

‘Wel… eh, ik dacht aan het Wetboek van Strafrecht… algemene bepalingen… artikel 69.’

De Cock fronste zijn donkere wenkbrauwen.

‘Wat is artikel 69?’ reageerde hij wat wrevelig. ‘Ik ben al zo lang van school.’

Vledder stapte dichterbij.

‘Het recht tot strafvervolging,’ doceerde hij, ‘vervalt door de dood van de verdachte.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Je wilt zeggen dat nu Peter Shot is gestorven, wij de zaak feitelijk als afgedaan kunnen beschouwen?’

‘Min of meer. We moeten de affaire natuurlijk afronden, maar dan houdt het op.’

De Cock keek zijn jonge collega aan, lang, strak. Zijn gezicht stond ernstig.

‘We beginnen pas.’

‘Wat?’

De Cock knikte bedaagd.

‘We hebben er alleen een probleem bij.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Welk probleem?’

De Cock nam de enveloppe van zijn bureau en trok er een foto uit.

‘Wie vermoordde Peter Shot?’

Commissaris Buitendam, de lange statige chef van het bekende politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand.

‘Kom binnen, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd. ‘Ik zal je niet vragen om te gaan zitten, want de kans is groot dat ik van jouw zijde weer op een weigering zal stuiten.’

Hij glimlachte beminnelijk. ‘Maar ik wil toch wel even kwijt dat het mij uitermate verheugt dat door de dood van die… eh, die Peter Shot de gruwelijke zaak van de overval is geklaard en dat de feiten de officier en mij in het gelijk hebben gesteld.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘U bedoelt?’ vroeg hij verbaasd.

‘Wel… eh, dat… eh, dat uit het onderzoek achteraf toch is gebleken dat de heren Van Woudrichem en Van Beusekom zelf niets met die vervelende roofoverval-affaire te maken hadden.’

De Cock lachte wat schamper.

‘Dat is op z’n minst een voorbarige conclusie. De verdachte Peter Shot is dood. Aan hem is voor eeuwig het zwijgen opgelegd. Hij kan ons niet meer vertellen van wie hij destijds zijn inlichtingen kreeg en aan wie hij mogelijk als contraprestatie een bepaald deel van zijn buit moest afdragen.’ De grijze speurder zwaaide wat geagiteerd. ‘En waar is die buit gebleven? Die drie miljoen. Daar is nog geen stuiver van boven water gekomen.’

Hij zweeg even en ademde diep. ‘Misschien is het u niet aangenaam… maar zolang ik niet precies weet hoe de overval was gepland… welke verdeelsleutel er voor de buit gold… zolang houd ik mij het recht voor om te onderzoeken in hoeverre het transportbedrijf van de beide, door u blijkbaar zo geliefde heren, bij de affaire is betrokken.’

Commissaris Buitendam reageerde uiterlijk kalm. Hij zocht tussen een stapel rapporten voor zich.

‘Er is vannacht in het kantoor van Van Woudrichem en Van Beusekom ingebroken. Er wordt niets vermist. De ongewenste bezoeker of bezoekers heeft of hebben alleen maar wat in de papieren gesnuffeld.’ Hij keek op. ‘Heb jij daar een verklaring voor?’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Misschien zijn er lieden die vermoeden dat daar drie miljoen te vinden is.’

Commissaris Buitendam keek hem onderzoekend aan. Zijn gezicht stond ernstig.

‘Ik heb,’ begon hij traag, ‘vanmorgen de anonieme tip gekregen dat jij van deze inbraak op de hoogte bent… erger nog, dat jij die inbraak hebt gepleegd.’ Hij zweeg even en veranderde van toon. ‘Ik heb meer de indruk gekregen, De Cock, dat jij bij het vergaren van bewijsmateriaal wel eens de jouw toegestane bevoegdheden overschrijdt.’

De grijze speurder trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Dat is mijn verantwoordelijkheid,’ sprak hij kalm. ‘Als u voor die overschrijding van mijn bevoegdheden bewijzen kunt aandragen, moet u dat doen.’

Commissaris Buitendam reageerde ineens fel. Hij klapte met zijn vlakke hand op zijn bureau en kwam wild overeind. ‘Ik verbied je nog langer aan deze zaak te werken.’

De Cock voelde de woede in zich bruisen.

‘De dood van Peter Shot betekent niet het einde,’ riep hij emotioneel. ‘Integendeel… dat is pas het begin. De man werd op een geraffineerde wijze vermoord… doodgespoten. U kunt mij,’ sprak hij hoofdschuddend, ‘niet verbieden om de moord op Peter Shot te onderzoeken.’ Hij lachte uitdagend. ‘Op grond waarvan… onbekwaamheid?’

De commissaris kreeg een verbeten trek om zijn mond. Zijn neusvleugels trilden. ‘Jouw eeuwige eigenzinnigheid maakt mij razend.’

De Cock knikte instemmend. ‘En weet u wat mij razend maakt… de stupiditeit van de mensen die aan ons recherchewerk leiding zouden moeten geven.’

De commissaris snoof. ‘Wat zeg je?’

Zijn stem sloeg over.

De Cock kneep zijn lippen samen.

‘Stupiditeit… kent u dat woord niet?’

Commissaris Buitendam brieste. Het bloed steeg naar zijn hoofd. In een fel gebaar strekte hij zijn arm.

‘Eruit.’

De Cock ging.

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Hoe kun je nu een commissaris van politie van stupiditeit betichten? Dat is gewoon onbehoorlijk. Ik begrijp toch al niet waarom je die man altijd tegen je in het harnas jaagt. Dat breekt je nog eens op. Bovendien heeft hij gelijk… de dood van Peter Shot brengt het onderzoek naar de roofoverval tot een einde.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Hoe beredeneer je dat?’

Vledder gebaarde.

‘Heel simpel. Peter Shot was de laatste verdachte die nog in leven was. Alle anderen zijn dood. Ga maar na… Peter Shot pleegde de overval samen met Richard van Slooten. Om geen lastige getuigen te hebben, en om van zijn buit niets te hoeven afstaan, vermoordde hij eerst Martin van der Meulen, daarna Richard en ten slotte mevrouw Van Slooten die, zo kunnen we gevoeglijk aannemen, ook volkomen op de hoogte was.’

‘En wie vermoordde Peter Shot?’

Vledder glimlachte.

‘Dat is een hele andere zaak. In penozekringen zal gauw genoeg bekend zijn geraakt dat Peter Shot een miljoenenbuit had bemachtigd. Wel, vanaf dat moment was het jachtseizoen geopend.’

De Cock liet zich in de stoel achter zijn bureau zakken. Hij plukte aan het puntje van zijn neus en stak zijn wijsvinger op. ‘Je wilt zeggen dat penozejongens Peter Shot eerst hebben opgespoord, hem koud hebben gemaakt en er daarna met zijn buit vandoor zijn gegaan?’

‘Zoiets, ja.’

De Cock grijnsde.

‘Hoe had Peter Shot zijn buit dan bij zich… in een plunjezak op zijn rug?’

Vledder schudde kalm zijn hoofd.

‘Dat is een wat al te simpele voorstelling van zaken. Peter Shot zal zijn buit wel zorgvuldig hebben opgeborgen. Let wel, alleen. Hij was de enige die wist hoe en waar die drie miljoen waren opgeslagen. Daarom… zolang Peter Shot het geheim van zijn buit niet had geopenbaard, had zijn dood geen zin. Integendeel… slechts een levende Peter Shot kon vertellen waar hij zijn buit had gelaten.’

De Cock keek zijn jonge collega nadenkend aan.

‘Je bedoelt dat zijn dood tevens inhoudt dat zijn buit in andere handen is geraakt?’

Vledder knikte heftig.

‘Precies. Daarom vind ik ook dat de commissaris gelijk heeft… de zaak van de roofoverval is afgedaan. Fini, gesloten. We hebben alleen een nieuwe zaak… wie vermoordde Peter Shot en wie beschikt er nu over zijn drie miljoen?’

De Cock antwoordde niet. Hij kwam traag overeind en begon door de recherchekamer te stappen. In de cadans van zijn tred probeerde hij zijn gedachten te ordenen. De gang van zaken zinde hem niet. Hij had het vreemde, onrustig makende gevoel dat alle redeneringen niet klopten, dat ze in strijd waren met de realiteit, de naakte werkelijkheid… die hij kende. Ergens ver weg in zijn geest, verborgen achter mistige sluiers en dichte nevels, lag, zo wist hij, de oplossing.

Bij het raam, in het midden van de kamer, bleef hij staan. Schuin beneden was de nauwe Heintje Hoekssteeg, genoemd naar een middeleeuwse kaperkapitein. Na een flauwe bocht, aan het eind, was Onse Lieve Heer op Solder, een oude schuilkerk, omgetoverd tot een lief museum. Het stonk altijd in die steeg en het stonk altijd in het politiebureau. In alle vertrekken hing de schrale dranklucht van opgepikte dronken sloebers en de weeë, zoetige geur van het desinfecterend middel, waarmee regelmatig de cellen werden ontsmet.

Hoe vaak had hij hier gestaan, zijn handen op zijn rug, wippend op de ballen van zijn voeten. Steeds had de misdaad hem voor nieuwe problemen gesteld, had hij zijn arme hersenen afgetobd over het hoe en waarom. Hij kneep zijn ogen dicht en probeerde de sluiers, die om zijn denken hingen, te verdrijven. Het lukte niet. Met een zucht draaide hij zich om naar Vledder.

‘Weet je,’ sprak hij mat, ‘ik ben er niet eens helemaal van overtuigd dat Peter Shot werkelijk iets met die roofoverval te maken heeft.’

De jonge rechercheur keek hem verbaasd aan.

‘Meen je dat echt?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik kom er niet helemaal uit,’ sprak hij ontwijkend.

Vledder stapte naar zijn bureau.

‘Je wordt oud, De Cock.’

Hij hield een grijze map omhoog.

‘Ik heb zojuist het rapport van het laboratorium in Rijswijk binnengekregen.’

‘En?’

De jonge rechercheur grijnsde.

‘Martin van der Meulen, Richard van Slooten en zijn moeder werden alledrie gedood door kogels afkomstig uit de revolver van Peter Shot.’

17

Ze liepen aan de balie voorbij, zwaaiden joviaal naar de wachtcommandant achter zijn dienstboek en stapten het politiebureau uit. De Cock voorop, in een bijna tot op de draad versleten Harris-tweedcolbertje, zijn oude vilten hoed nonchalant zwierig achter op zijn hoofd. Onder zijn rechterarm geklemd hield hij een envelop met foto’s. Vledder volgde hem, wat stijfjes, rechtop, in een keurig lichtblauw kostuum met stemmige stropdas, zijn stroblonde haren in een perfecte scheiding.

Ze slenterden door de Lange Niezel, namen het bruggetje naar de Korte Niezel en schoven rechts de Achterburgwal op. Het was er gezellig druk. Voor de sekstheaters stonden mannen in de rij en geen hoertje was onbezet. Het was warm, wat broeierig weer. Het verhoogde de amoureuze activiteiten.

Even voorbij het pandje van Kromme Dien bleven ze staan. Er was herrie. Dolle Greet, een groot blond wijf met hoog opgebonden borsten, schreeuwde haar gepeperd repertoire aan scheldwoorden naar een schichtig heroïnehoertje. Het was een strijd die voortdurend oplaaide, sinds steeds jongere, aan heroïne verslaafde meisjes voor weinig geld hun diensten aanboden. Het heroïnehoertje droop af, met gebogen hoofd, en Dolle Greet nam weer plaats in haar zetel achter het raam.

De rechercheurs liepen verder.

De Cock hield de bruine enveloppe iets omhoog.

‘Heb je de foto’s van Peter Shot al aan Monique van het Veer laten zien?’

Vledder schudde zijn hoofd. ‘Marijn Stoops zou vanavond in Duivendrecht even bij haar langs gaan. Ik heb hem een serie foto’s van Peter Shot gegeven.’

De Cock knikte begrijpend. ‘En Carmen Manouskischeck?’

‘Daar ben ik nog niet geweest.’

Ze namen het bruggetje bij de Stoofsteeg en doken bij Lowietje naar binnen.

Het was er koel, schemerig en intiem.

Smalle Lowietje begroette de beide speurders hartelijk. Op zijn vriendelijke muizensmoeltje lag een blijde lach. ‘Een tijd niet gezien,’ kweelde hij.

De Cock hees zich op een kruk. Hij had zo zijn vaste plaatsje, achter in de hoek van de bar, met een duidelijk zicht over het geheel. De jonge Vledder schoof naast hem. Het was vrij rustig in het lokaaltje. De meeste tafeltjes waren onbezet.

Lowietje veegde zijn handen af aan zijn morsige vest.

‘Hetzelfde recept?’

Geduldig volgde de grijze speurder de ceremonie, die Smalle Lowietje met aandacht en overtuiging opvoerde. Pas nadat hij uitgebreid van de verrukkelijke cognac Napoleon had geproefd, schoof hij de foto’s uit de envelop en liet ze aan de tengere caféhouder zien.

Smalle Lowietje bekeek ze aandachtig. Daarna blikte hij op. Zijn gezicht zag bleek. ‘Dat… eh, dat is Peter Shot.’

De Cock knikte met een ernstig gezicht. ‘Peter Shot,’ herhaalde hij dof. ‘Zo hebben wij hem gevonden in een kraakpand aan de Singel.’

Lowietje schudde verdrietig zijn hoofd. ‘Hij ziet er slecht uit.’

De Cock grijnsde. ‘Hij is dood.’

De tengere caféhouder staarde naar de foto’s op de bar.

‘Dat begrijp ik,’ sprak hij traag, somber. ‘Maar hij is een stuk vermagerd. Zie je, hij was veel voller in zijn gezicht.’

‘Wanneer heb jij hem voor het laatst gezien?’

‘Dat heb ik je de vorige keer al gezegd… een paar maanden… zeg twee maanden geleden.’

De Cock nam een slok van zijn cognac.

‘Je vertelde de vorige keer dat Peter Shot hier aan de bar een revolver trok.’

‘Ja.’

‘Weet je nog hoe dat ding eruitzag?’

Smalle Lowietje trok zijn schouders op. ‘Een revolver… met een korte loop.’

‘Zou je het wapen kunnen herkennen?’

‘Mogelijk. Heb je het?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Het is naar het laboratorium in Rijswijk. Ik heb het nog niet terug.’

De tengere caféhouder nam een close-up van het gezicht van Peter Shot in de hand. ‘Hoe is hij aan zijn eind gekomen?’

‘Wij denken dat hij is doodgespoten.’

‘Een overdosis?’

De Cock knikte. ‘Opzettelijk toegebracht. Vermoedelijk toen hij in coma lag van een vorig shot.’

‘Door wie?’

De grijze speurder lachte. ‘Daar proberen we achter te komen.’ Hij leunde vertrouwelijk naar voren. ‘We zouden ook graag willen weten waar die drie miljoen is gebleven.’ Hij zweeg even. ‘Misschien… eh, misschien dat jij…?’

Smalle Lowietje grijnsde. ‘Ik heb over die poen niets gehoord. Ik geloof ook niet dat je het in onze kringen moet zoeken. Peter Shot met zijn buit was geen kost voor de gewone penoze.’ Hij legde de foto terug op de bar. ‘Weet je, De Cock,’ sprak hij zacht, peinzend, ‘ik heb over die roofoverval de laatste tijd sterk nagedacht en ik heb het idee dat je helemaal op het verkeerde pad zit.’

‘Hoezo?’

‘Ik kan het niet geloven.’

‘Wat niet?’

De tengere caféhouder trok een vies gezicht. Met de middelvinger van zijn rechterhand tikte hij op de serie foto’s op de bar. ‘Dat een fijne jongen als mooie Richard met zo’n rat als Peter Shot in zee is gegaan. Ik ken mijn pappenheimers. Dat wil er bij mij gewoon niet in.’ Hij keek De Cock aan, zijn vriendelijke muizensmoeltje een beetje scheef. ‘Zal ik je eens wat vertellen… volgens mij heeft Richard van Slooten die Peter Shot nooit gekend.’

Vanuit het café van Smalle Lowietje slenterden ze door de Barndesteeg naar de Nieuwmarkt en liepen vandaar via de Keizersstraat naar de Kromboomsloot. Nabij het bruggetje naar de Koningsstraat bleef De Cock staan en keek langs een vervallen gevel omhoog.

‘Ik hoop dat ze een beetje aanspreekbaar is.’

‘Hoe bedoel je?’

De Cock gebaarde.

‘Carmen Manouskischeck is al heel lang verslaafd. Het wil nog wel eens voorkomen dat ze zoveel heroïne in haar zieke lijf heeft gespoten, dat ze totaal stoned is. Dan valt er niet met haar te praten.’

De grijze speurder stak de weg over. Voor de verveloze deur keek hij opnieuw omhoog. Eerst toen hij een schim van de vrouw in het spionnetje had gezien, drukte hij de deur open en besteeg de smalle trap. Vledder volgde gedwee.

Ze stond boven in de deuropening. Een grijns om haar mond.

‘Ben je er alweer?’

De Cock schonk haar zijn beminnelijkste glimlach.

‘Ik wil je wat laten zien.’ Hij liep langs haar heen naar de tafel en spreidde de serie dodenfoto’s van Peter Shot daarover uit.

Carmen Manouskischeck kwam nieuwsgierig naderbij en boog zich over de foto’s. Na een poosje keek ze naar de grijze speurder op. Haar ogen waren vochtig. ‘Waarom doe je dit? Wil je mij laten zien hoe ik er over een jaar bij zal liggen?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Ik wil alleen weten of dat Peter Shot is.’

Ze knikte traag. ‘Het is Peter Shot.’

‘Valt je niets aan hem op?’

Carmen Manouskischeck boog zich nog eens over de foto’s. Daarna trok zij haar schouders op. ‘Een dooie junk… wat valt daar van te zeggen?’

‘Is hij niet erg mager?’

Ze grinnikte.

‘Heb jij wel eens een vette junk gezien?’

De Cock legde zijn rechterhand op haar schouder.

‘Carmen,’ begon hij geduldig, ‘toen Peter de laatste keer bij je kwam…’

‘…zag hij er beter uit, dan op die foto’s.’

De grijze speurder glimlachte.

‘Hoe gebruikte Peter zijn heroïne?’

‘Hij spoot.’

‘Alleen spuiten?’

Ze maakte een vaag gebaartje.

‘Peter Shot was een jongen die alles probeerde. Hij zal ook wel hebben gerookt en gechineesd.’

‘Dat weet je niet?’

‘Niet zeker.’

De Cock schoof de foto’s van de dode Peter Shot weer terug in de envelop, vatte Vledder bij zijn arm en liep het kamertje uit. Bij de deur draaide hij zich om.

‘Carmen… pas goed op jezelf.’

In zijn stem trilde tederheid.

Carmen Manouskischeck stond tegen de tafel geleund. Haar hoofd iets gebogen. Met haar pink streek ze het dorre haar uit haar gezicht.

‘Wanneer zie ik je… als je weer een dooie junk hebt gevonden?’

‘Nee.’

‘Kom je op mijn begrafenis?’

De Cock keek haar aan. Secondenlang. Toen knikte hij traag. ‘Ik kom op je begrafenis.’

Er gleed een moede glimlach om haar lippen.

‘Dan komt er tenminste één.’

Ze liepen via de Nieuwmarkt, de Zeedijk, de Molensteeg en het Oudekerksplein terug naar de Warmoesstraat. De Cock voelde zich wat somber. De woorden van Smalle Lowietje dreunden na. De caféhouder had gelijk. Hij had al een tijdje het gevoel dat hij met zijn onderzoek op het verkeerde pad was geraakt. Hij vroeg zich af hoe het kon. Hij was toch scherp geweest, alert, en had alle aanwijzingen gevolgd. Het tegenstrijdige was dat hij de overtuiging had dat hij de oplossing kende, dat hij alleen maar terug behoefde te gaan naar de plek waar hij de verkeerde weg was ingeslagen. Hij blikte opzij naar Vledder.

‘Wanneer is er sectie?’

Vledder gebaarde achteloos.

‘Morgenochtend. Dokter Rusteloos kon niet eerder.’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Vraag hem voor hij begint of hij speciaal op de kleine hersenen wil letten.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

‘De kleine hersenen?’ herhaalde hij verbaasd.

De Cock knikte gelaten.

‘Mogelijk zijn ze verweekt.’

‘Hoe kom je daar bij?’

De Cock glimlachte.

‘Ik heb je beloofd dat ik niets zou achterhouden. Wel, naar aanleiding van de opmerking van dokter Den Koninghe dat Peter Shot mogelijk vergiftigde heroïne had gebruikt, heb ik met collega Loete van de narcoticabrigade gebeld. Hij vertelde mij dat hij samen met Wouterson al geruime tijd bezig is om te achterhalen waar die vergiftigde heroïne vandaan komt. Het schijnt dat een vrij grote partij heroïne is versneden met een totaal onbekend vergif. Men heeft al op diverse laboratoria geprobeerd het vergif te analyseren, maar dat is nog steeds niet gelukt.’

‘Hoe is het mogelijk.’

‘Inderdaad, dat vraagt iedereen zich af. Maar de gevolgen zijn verschrikkelijk. Men schat dat er een incubatietijd is van drie weken. Dan treden de eerste verschijnselen op… hoofdpijn, belemmering van het spraakvermogen. Ook het gezichtsvermogen neemt af. Uiteindelijk wordt de gehele motoriek van het menselijk lichaam verstoord. De slachtoffers zijn tot niets meer in staat. Ze kunnen niet meer schrijven, niet lezen, niets meer vastgrijpen. De controle over de ledematen ontbreekt en elk gevoel voor verhoudingen gaat verloren. Het onherroepelijke einde is… de dood. Er liggen op dit moment nog tientallen slachtoffers in diverse ziekenhuizen af te sterven.’

‘Verschrikkelijk.’

De Cock knikte.

‘En er is niets aan te doen.’

‘Ze sterven aan hersenverweking?’

De Cock lichtte zijn schouders.

‘Ze sterven aan algemeen lichamelijk verval. Maar bij alle slachtoffers vindt men tijdens de sectie een verweking van de kleine hersenen. Het vreemde is, dat tot nu toe uit het onderzoek is gebleken, dat bij het spuiten van de vergiftigde heroïne direct in de bloedbaan er geen verschijnselen optreden. Alleen bij het roken en bij het warm maken en opsnuiven van de heroïne… het zogenaamde chinezen… schijnt het vergif vrij te komen.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Daarom vroeg jij aan Carmen Manouskischeck op welke wijze Peter Shot zijn heroïne gebruikte.’

De Cock knikte heftig.

‘Precies. Als morgen tijdens de sectie zou blijken dat de kleine hersenen van Peter Shot zijn aangetast… dan is dat het gevolg van een proces dat al enige tijd aan de gang is.’

‘Hoe lang?’

‘Enige weken.’

Vledder bleef staan. Zijn gezicht zag bleek. Vertrokken. Een diepe denkrimpel trilde op zijn voorhoofd.

‘Dan kan hij nooit die overval hebben gepleegd.’

De Cock knikte traag.

‘Dat is een juiste conclusie… Peter Shot was dan daartoe lichamelijk niet in staat.’

18

Vledder pakte met een gewichtig gezicht een vel papier van zijn bureau en leunde achterover. ‘Peter Vandenberg,’ las hij op een nieuwslezerstoontje, ‘alias Peter Shot, werd vijfendertig jaar geleden in ’s Hertogenbosch geboren als tweede zoon van een nijvere bouwvakker en een boerendochter uit de Peel. Nog als kleuter emigreerde hij met zijn ouders naar Canada, waar zijn vader een passende baan vond in de stad Hamilton in Ontario.’ De Cock keek vanuit de hoogte op hem neer.

‘Hoe kom je aan dat fraaie proza?’

Het klonk spottend.

Vledder blikte omhoog.

‘Dat is mijn samenvatting,’ antwoordde hij gebelgd, ‘van hetgeen ik van Peter Shot te weten ben gekomen.’

‘Oké, ga verder.’

De jonge rechercheur schraapte zijn keel.

‘Reeds op negentienjarige leeftijd werd de Canadese grond te heet onder zijn voeten. Hij had toen al een paar veroordelingen achter de rug en werd opnieuw door de politie gezocht. Hij week uit naar Amerika en kwam terecht in Chicago. Tijdens een ordinaire caféruzie schoot hij daar een barkeeper een paar kogels in zijn maag. De man bleef leven, maar Peter Vandenberg verhuisde voor jaren naar de gevangenis. Nog voor hij zijn straftijd geheel had uitgezeten, wist hij tijdens het sporten te ontkomen en vluchtte uit Chicago. Lange tijd is het dan stil om hem heen. Er zijn geen meldingen van criminele activiteiten. Maar ineens is hij in Houston, pleegt inbraken en een reeks van gewapende roofovervallen. Tijdens zo’n overval schiet hij op een politieman, die hem tracht te arresteren. De politieman wordt zwaar getroffen en sterft op weg naar een ziekenhuis. Met de aanduiding gevaarlijk komt Peter Vandenberg opnieuw op de lijst van voortvluchtigen. Hoewel hij nog enkele malen wordt gesignaleerd, weet hij uit handen van de Amerikaanse justitie te blijven.’

‘Waar heb je dat allemaal vandaan?’

Vledder legde het vel neer.

‘Van detective-sergeant Hollander uit Houston. Hij heeft de vingerafdrukken die wij hem van Peter Shot hebben gestuurd, geverifieerd en toen het dossier Vandenberg gelicht. Verder heb ik zelf wat nasporingen in Nederland gedaan. Er leven nog ooms en tantes van Peter Shot in ’s Hertogenbosch en in de Peel… allen brave lieden, op wie niets is aan te merken.’

‘En?’

‘Wat bedoel je?’

‘Hoe ging het verder?’

Vledder maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘De rest weet je. Peter Vandenberg, alias Peter Shot, duikt op in Amsterdam, pocht op zijn crimineel verleden en vindt zijn dood door een overdosis aan heroïne. Ik heb ook een rapport van Ben Kreuger gekregen. Hij is ervan overtuigd dat Peter Vandenberg zichzelf dat laatste shot niet heeft gegeven… dan hadden zijn vingerafdrukken op de injectiespuit moeten staan. Op die spuit zijn wel duidelijke veegsporen te onderkennen. De man of de vrouw die de spuit hanteerde, heeft zijn of haar vingerafdrukken weggeveegd en daarna de injectiespuit naast de rechterhand van de dode Peter Shot gelegd.’

‘Moord.’

‘Ongetwijfeld.’

‘En zijn vingers?’

‘Welke vingers?’

De Cock reageerde wat wrevelig.

‘De vingerafdrukken van Peter Shot… heeft Ben Kreuger die nog vergeleken met het materiaal dat hij in de woning van mevrouw Van Slooten heeft aangetroffen?’

Vledder knikte heftig.

‘Zeker. Dat heeft nogal tijd gekost. Je weet hoe secuur Kreuger werkt. Maar er was niets bij dat er ook maar enigszins op leek… zelfs geen fragmentje.’

De Cock ging tegenover Vledder in zijn stoel zitten en legde zijn beide handen vlak op zijn bureau.

‘En het belangrijkste?’

‘Je bedoelt de kleine hersenen.’

De grijze speurder knikte. Zijn gezicht stond strak. Hij voelde hoe iedere vezel van zijn spieren gespannen was.

‘De kleine hersenen,’ herhaalde hij.

Vledder slikte.

‘Verweekt.’

Een tijdlang zwegen beiden. Buiten in de Warmoesstraat lalde een dronken sloeber een droevig lied. Boven hun hoofden zoemde een versleten tl-buis. Vledder was de eerste die het zwijgen verbrak.

‘Dokter Rusteloos heeft het mij vanmorgen aangewezen. Het was duidelijk te zien, zelfs voor mijn lekenoog. Volgens de patholoog-anatoom moeten de eerste symptomen al enkele weken geleden merkbaar zijn geweest.’

De Cock zuchtte.

‘Hij kan dus nooit de koele killer van de roofoverval zijn geweest.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Hij niet. Ik was er vanmorgen toch wel even van onder de indruk. Verschrikkelijk. We zijn nu nog net zo ver van de oplossing verwijderd als in het begin… misschien nog wel verder. Toen leefde ik in de overtuiging dat we alleen nog maar Peter Shot hoefden te vinden en de zaak was rond.’ Hij snoof. ‘Nu hebben we Peter Shot en nu blijkt dat hij het nooit gedaan kan hebben.’ De Cock knikte.

‘Ik zei het je toch al… we hebben er alleen een moord bij.’

Vledder kneep zijn lippen op elkaar en klapte met zijn vuist op zijn bureau.

‘Hoe kan het?’ riep hij bitter, vertwijfeld. ‘Hoe zijn we in godsnaam aan die Peter Shot gekomen? En wie vond het zo nodig om hem met een spuit naar de andere wereld te helpen.’ Hij zuchtte omstandig. ‘Idioot… hij was vanzelf wel doodgegaan.’ De Cock glimlachte.

‘We gaan allen vanzelf dood. Alleen… een moordenaar kan daar niet altijd op wachten.’

Vledder keek hem aan.

‘Zie jij dan een motief?’

De Cock knikte.

‘Drie miljoen.’

Het gezicht van Vledder plooide in een vraagteken.

‘Ma… maar,’ stotterde hij, ‘Peter Shot kan die overval niet hebben gepleegd… hij kan nooit betrokken zijn bij die drie miljoen.’

Om de lippen van De Cock danste een glimlach.

‘Denk daar nu maar eens goed over na.’ Hij stond van zijn stoel op en liep opmerkelijk kwiek naar de kapstok. Vledder slenterde achter hem aan.

‘Waar ga je heen?’

De Cock schoof zijn oude vilten hoed op zijn hoofd en draaide zich half om.

‘Naar Peter Karstens… vragen of mijn schilderij al klaar is.’

Ze liepen vanuit de Warmoesstraat via de Oudebrugsteeg naar de Dirk van Hasseltsteeg, staken de Nieuwezijds Voorburgwal en de Spuistraat over en slenterden bedaard naar de Blauwburgwal. Het was een heerlijk zwoele zomeravond zonder wind. De oude iepen aan de grachtrand stonden roerloos. Hoog boven de eeuwenoude geveltjes prikten sterren in een wolkeloze hemel. De Cock neuriede vals een oud en sentimenteel lied over liefde en dood. Ondanks de tegenslagen voelde hij zijn voeten niet. En dat, vond hij, was een goed teken. Zijn vrolijke humeur kwam terug. Hij blikte opzij naar Vledder, die met een gebogen hoofd naast hem voortliep.

‘Is er wat?’ vroeg hij bezorgd.

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik kom er niet uit. Die verweekte kleine hersenen laten mij niet los.’

De Cock trok een grimas. De grillige accolades langs zijn mond dansten opgewekt.

‘Zorg dat je eigen hersenen schoon blijven. Als rechercheur heb je die soms nodig.’

Vledder beet op zijn onderlip.

‘Wie vermoordde Peter Shot en waarom?’

De Cock lachte.

‘Ik meen dat je die vraag al eerder hebt gesteld.’

Vledder knikte heftig.

‘Ja!’ Hij schreeuwde. ‘En ik blijf hem stellen zolang ik het antwoord niet ken.’

De grijze speurder trok zijn schouders op.

‘Ik ben niet zo ontevreden,’ sprak hij achteloos. ‘De dood van Peter Shot biedt ook perspectieven.’

‘Welke?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Als het ons lukt zijn moordenaar te ontmaskeren, dan weten wij tevens wie die roofoverval heeft gepleegd en wie verantwoordelijk is voor de dood van Martin van der Meulen, Richard van Slooten en zijn moeder.’

Vledder schudde geërgerd zijn hoofd.

‘Dat volg ik niet.’

De Cock grinnikte.

‘Het is heel simpel. Het is een kwestie van combineren, gewoon je hersenen gebruiken. Denk eens aan de revolver die wij op Peter Shot hebben gevonden. Je hebt het mij zelf verteld… met diezelfde revolver, zo heeft het laboratorium uitgewezen, zijn die drie moorden gepleegd. We weten nu dat Peter Shot dat wapen nooit zo trefzeker gehanteerd kon hebben.’

‘De vergiftigde heroïne had zijn motoriek gestoord.’

‘Precies.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen. Ineens klaarde zijn gezicht op. ‘Ik begin het te begrijpen,’ riep hij enthousiast. ‘Je hebt gelijk… de moordenaar van Peter Shot is ook de man van de overval en de moorden. Hij heeft Peter Shot niet alleen doodgespoten… hij heeft ook de revolver om zijn onderbeen bevestigd.’

De Cock knikte instemmend.

‘Misschien was het Peter Shot zijn eigen revolver wel, die door de werkelijke moordenaar werd gebruikt. Dat zullen we nog moeten onderzoeken. Daarom vroeg ik ook aan Smalle Lowietje of hij de revolver van Peter Shot kon herkennen. Maar hoe het ook zij… het is heel geraffineerd. Als het plan van de werkelijke moordenaar was gelukt, dan hadden wij met Peter Vandenberg, alias Peter Shot, de man begraven die wij verantwoordelijk achtten voor én die roofoverval én de drie moorden.’

Vledder klapte zijn oudere collega spontaan op zijn schouder. ‘En de werkelijke moordenaar had ongestoord van zijn miljoenenbuit kunnen genieten.’ Hij klapte nog eens. Harder. ‘Geweldig, De Cock… je bent gewoon fantastisch.’ Hij zweeg even, nadenkend. ‘We hebben feitelijk aan onze oude dactyloscoop Ben Kreuger te danken dat het allemaal niet zo is gelopen.’

De Cock glimlachte.

‘En aan die exentrieke dokter Den Koninghe die mij op de vergiftigde heroïne attent maakte.’

Ze liepen via de Herenstraat en de Prinsenstraat naar de Prinsengracht en vandaar naar de Noordermarkt. Vledder schudde voortdurend zijn hoofd. Het was alsof hij het nog steeds niet kon vatten.

Plotseling bleef hij staan.

‘Het moet een vooropgezet plan zijn geweest.’ Hij zwaaide wild met beide armen. ‘Natuurlijk… zo is het. De werkelijke moordenaar moet van de reputatie van Peter Shot hebben gehoord. En dat is heel goed mogelijk. Peter Shot had overal rondgebazuind hoe crimineel hij wel was, hoeveel roofovervallen hij had gepleegd en dat hij in de States zelfs een politieman had doodgeschoten. Die reputatie moet de werkelijke moordenaar op het idee hebben gebracht om Peter aan ons, politiemensen, te presenteren als de man die de roofoverval had gepleegd en die verantwoordelijk was voor de moorden.’ Hij maakte kleine tutgeluidjes. ‘Verdomd geraffineerd.’

De Cock keek zijn jonge collega scherp aan.

‘Denk nog eens verder.’

‘Hoe bedoel je?’

De Cock lachte.

‘Je bent zo goed op weg.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

‘Waar wil je heen?’

De grijze speurder boog zich naar hem toe.

‘Wie presenteerde ons Peter Shot… die verknipte junk met zijn revolver?’

Vledder staarde hem enige ogenblikken verbijsterd aan. ‘Monique… Monique van het Veer.’

19

Peter Karstens keek blij verrast. In zijn grote bruine ogen twinkelde een vrolijk licht. ‘De Cock,’ riep hij uitbundig, ‘ik had je al eerder verwacht.’ Hij maakte een hoofse buiging en spreidde zijn arm uitnodigend. ‘Kom binnen en loop door naar achteren. Maria en ik hebben ons net een glas wijn ingeschonken… een zalige bourgogne uit een verrukkelijk jaar.’ Hij lachte opgewekt. ‘Het mag ook andersom.’ Wat verholen wees hij naar de jonge rechercheur. ‘Je hebt je handlanger weer bij je, zie ik.’

De Cock schudde bestraffend zijn hoofd.

‘Ik kan je woordkeus niet bewonderen. Vledder is geen handlanger… van wie ook.’

Peter Karstens grinnikte.

‘Het is ingebakken. Ik kan er niets aan doen. Je weet hoe ik over gezagdragers denk. In het allergunstigste geval een noodzakelijk kwaad… maar dan wel met de nadruk op het laatste woord.’

De Cock reageerde niet. Hij voelde weinig voor een oeverloze discussie over Wet en Gezag. De standpunten van de kunstenaar en hem lagen daarvoor te ver uiteen. De calvinistische ziel van De Cock hing aan een geordende samenleving en Peter Karstens, zo noemde hij dat zelf ‘rotzooide-maar-wat-an’. Toch bestond er tussen beide mannen een soort band, een vriendschap op basis van wederzijdse waardering.

Hij liet zich langs de draaitrap zakken en stapte via de gang naar het woonvertrek van de schilder. De intieme ruimte met de lage zoldering werd alleen door kaarsen verlicht. Ze stonden gegroepeerd op een ruwhouten tafel naast flessen rode wijn en fraai geslepen kristallen bokalen. Twee ervan waren half gevuld.

Maria zat schuin op een brede leren bank. De Cock bleef in bewondering staan. Ze was mooi, stelde hij vast, uitzonderlijk mooi. In het bleke schijnsel van het kaarslicht was ze van een bijna serene schoonheid. Haar matbleke huid glansde zachtjes, trilde in het dansende licht. Boven een korte zwarte rok met een brede split, droeg ze een ruim geplooide blouse, die haar boezem nauwelijks verhulde. Lang zwart haar golfde over haar halfblote schouders.

Ze kwam van de bank overeind, langzaam, met gracieuze bewegingen en drukte hem de hand.

Hij hoorde hoe achter zich de adem van Vledder stokte. De Cock liet haar hand los en draaide zich half om. Zelfs in het halfduister zag hij dat het gezicht van zijn jonge collega kleurde. Het verbaasde hem niet. Wat zwierig gebaarde hij in zijn richting.

‘Dick Vledder,’ stelde hij voor, ‘mijn onvolprezen hulp.’ Ze wiegde twee stappen op hem toe.

‘Maria… Maria Kappelman.’

Haar stem klonk zwoel, ademde een belofte.

Vledder had er moeite mee. Zijn bewegingen waren houterig, hoekig. De schoonheid van de jonge vrouw had hem duidelijk in de ban.

Peter Karstens keek van een afstandje toe.

‘Maria stamt van een geslacht,’ riep hij spottend, ‘dat vele heksen heeft voortgebracht. Ik zou maar oppassen, voor je het weet ben je haar slaaf.’ Hij wenkte De Cock naderbij en liep naar een schildersezel in een hoek van het vertrek. Het doek op de ezel was met een linnen lap bedekt. Met enige zwier, als onthulde hij een monument, trok Peter Karstens de lap weg.

‘Voilà… jouw schilderij.’

De Cock bleef een paar minuten in bewondering staan. Hij herkende Maria in een danspose, die al haar schoonheid tot expressie bracht. De rok, de blouse, de laarsjes die zij droeg… ze hadden de vorm en de kleur van de pop in klederdracht, precies zoals die in zijn gedachten lagen verankerd. De stijve pop was alleen omgetoverd tot een tintelende vrouw, door de kunstschilder met meesterhand tot leven gewekt.

De Cock spreidde zijn beide handen naar het schilderij. ‘Prachtig, Peter, werkelijk prachtig. Als mijn ambtenarensalaris het toestond, kocht ik het van je.’

De kunstschilder glunderde onder de lof.

‘Ik heb een zacht prijsje… een kistje goede wijn.’

De Cock reikte hem tot akkoord de hand.

‘Ik ken je smaak.’

Ze namen plaats om de tafel met de kaarsen en Peter Karstens schonk fonkelende rode wijn in de kristallen bokalen. Eerst na het tweede glas gebaarde De Cock naar Maria.

‘Op de tong van mijn collega Vledder ligt al lange tijd een brandende vraag.’

Ze keek hem verwonderd aan.

‘Aan mij?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Ik zal de vraag maar voor hem stellen, want ik heb de indruk dat jouw verschijning hem sprakeloos heeft gemaakt.’ Hij blikte schuins naar Vledder, die zich nog steeds niet op zijn gemak voelde. ‘De vraag luidt: Heb jij wel eens bij het transportbedrijf van Van Woudrichem en Van Beusekom gewerkt?’

Maria Kappelman schudde haar hoofd.

‘Nooit.’

Peter Karstens keek haar verward aan.

‘En jij hebt mij van dat plan verteld voor die overval op het geldtransport.’

‘Dat heb ik je verteld, ja.’

Peter Karstens boog zich met een ruk naar voren.

‘Dat plan lag toch in het kantoor van Van Woudrichem en Van Beusekom.’

‘Dat zal wel.’

Peter Karstens slikte.

‘Hoe kom jij dan aan dat plan?’

Maria Kappelman trok wat onverschillig haar schouders op. ‘Dat heb ik gehoord… van een meisje. Ik ontmoette haar destijds vrij geregeld bij dat uitzendbureau, waarvoor ik werkte. Wanneer het zo uitkwam, dronken we samen ergens een kop koffie. Ze had dat plan op het kantoor van dat transportbedrijf gevonden. In een lade van een bureau. Ze maakte er een grapje over. Je zou een man moeten vinden, zei ze, die het aandurft.’

De Cock glimlachte beminnelijk.

‘En toen dacht jij aan Peter.’

Ze maakte een vaag gebaar.

‘Och, dat was eerst maanden later. Het kwam toevallig ter sprake, toen onze wijnvoorraad weer eens bedenkelijk was geslonken.’

Vledder vond zijn stem terug.

‘Hoe heette dat meisje?’

Maria Kappelman keek naar hem op.

‘Monique.’

‘Van het Veer?’

Ze glimlachte fijntjes.

‘Naar haar achternaam heb ik nooit gevraagd.’

Vledder beende onrustig de recherchekamer op en neer.

‘We moeten haar arresteren.’

‘Wie?’

‘Monique van het Veer.’

‘Op grond waarvan?’

Vledder bleef bij het bureau van zijn oude leermeester staan en keek hem verwonderd aan. ‘Op grond waarvan?’ herhaalde hij. ‘Het is toch wel duidelijk dat ze er tot haar nekharen in zit.’

De Cock knikte traag.

‘Dat zit ze. Maar wat kunnen we haar concreet ten laste leggen… medeplichtigheid… mededaderschap? Noem maar wat op?’ Vledder gebaarde heftig.

‘Ze heeft ons van het begin af aan op een dwaalspoor gebracht. Ze heeft ons doen geloven dat Peter Shot de overval heeft gepleegd.’

De Cock grinnikte.

‘En? Mag dat niet? Noem mij maar eens een wetsartikel dat dat verbiedt.’ Hij leunde wat achterover. ‘Wat is haar rol, voor zover wij die kennen? Ze kwam uit eigen beweging spontaan aan dit bureau vertellen dat haar verloofde Richard van Slooten de overval had gepleegd samen met Peter Shot… een verknipte junk met een revolver. Ze vertelde ook dat ze bij de voorbesprekingen aanwezig was geweest. Maar verder… we kennen van haar geen enkele uitvoeringshandeling… geen enkele daad.’ Hij zuchtte diep. ‘Naar aanleiding van het verhaal van Maria Kappelman gisteravond, heb ik nog een moment aan uitlokking gedacht en daar had ik ook wel wat voor gevoeld als… als de overval was uitgevoerd op de wijze zoals blijkbaar in dat plan omschreven.’

‘Je bedoelt op de manier waarop Peter Karstens te werk had willen gaan. Het verwisselen van wagens.’

De Cock knikte.

‘De werkelijke overval gebeurde echter op een heel andere manier… veel directer… veel gewelddadiger. De vraag is: Wie bracht dat element er in?’

Vledder keek hem nadenkend aan.

‘Misschien toch Peter Shot. Misschien was het plan wel van hem afkomstig en heeft men voor de uitvoering een ander genomen toen bleek dat Peter Shot daartoe lichamelijk niet meer in staat was.’

De Cock schudde wrevelig zijn hoofd.

‘Als Peter Shot werkelijk bij de overval was betrokken, dan had Monique van het Veer ons nooit zijn naam genoemd.’

Vledder reageerde verrast.

‘Ze noemde toch ook,’ riep hij verontwaardigd, ‘de naam van Richard van Slooten.’

De Cock kneep zijn lippen samen.

‘Zeker, maar wel op een moment,’ sprak hij bitter, ‘dat zij wist dat Richard van Slooten met twee kogels in zijn nek dood op een bospad bij Doldersum lag.’

Vledder keek hem verbijsterd aan.

‘Wat?’

Marijn Stoops kwam dreunend de recherchekamer binnen en liep naar het bureau van De Cock.

‘Ik heb gisteravond aan die griet in Duivendrecht die foto’s laten zien.’

‘Monique van het Veer.’

Marijn Stoops knikte.

‘Wat een meid… wat een kapsones… als ik per jaar verdiende wat die zich per uur verbeeldt, dan had ik een knap salaris.’

De Cock lachte.

‘Hoe reageerde ze?’

Marijn Stoops gebaarde wat nonchalant.

‘Ze leek me een tikkeltje nerveus. Maar dat zegt niets. Dat wordt mijn vrouw ook als je die een stelletje foto’s van een dooie vent onder haar fraaie neus schuift.’ Hij trok uit de rechterzijzak van zijn colbert een bruine envelop met foto’s en wierp die op het bureau van De Cock. ‘Dat is Peter Shot.’

‘Dat zei ze?’

‘Ja.’

‘Meer niet?’

Marijn Stoops grijnsde onder zijn snor.

‘Ik ben blij dat die viezerik zich eindelijk heeft doodgespoten.’

‘Had je haar verteld dat hij een overdosis had gekregen?’

Marijn Stoops schudde resoluut zijn hoofd.

‘Ik heb haar alleen die foto’s laten zien en gevraagd of ze die man kende.’

‘Ze vroeg dus niet hoe hij om het leven was gekomen?’

Marijn Stoops frunnikte aan zijn snor.

‘Nee… gek… het leek alsof ze dat al wist.’

Vledder stuurde de politiewagen behendig door het drukke verkeer van de oude binnenstad. De Cock zat met het schilderij op zijn schoot naast hem. Opnieuw genoot hij van de speelse lijnen en de tintelende kleuren… de witte open blouse met pofmouwen, rouches en volanten… een uitbundige roos met fleurige linten… een wijde korenbloemenblauwe rok met randen vol kleurrijk borduursel…

‘Peter Karstens,’ sprak hij bewonderend, ‘is een groot kunstenaar.’

Vledder blikte opzij.

‘Wat verwacht je van dat schilderij?’

Het klonk schamper.

De Cock reageerde niet direct.

‘De vraag waarom de moordenaar die pop uit het kamertje van mevrouw Van Slooten wegnam, heeft mij nooit losgelaten. Het was volgens mij een fout.’

Vledder trok zijn wenkbrauwen op.

‘Waarom?’

De Cock hield het schilderij met beide handen iets omhoog.

‘Hij was te zorgvuldig.’

‘Dat begrijp ik niet.’

De Cock zakte wat onderuit.

‘Ik denk,’ sprak hij traag, ‘dat de moordenaar bang is geweest dat de pop een spoor kon vormen in zijn richting. Maar als hij die pop gewoon op het dressoirtje had laten staan, dan had ik er nooit enige betekenis aan gehecht. Het is niets bijzonders. In veel woningen zie je poppen in klederdracht staan.’

Vledder vond een parkeerplaatsje bij het bronzen beeldje, voorstellende een baldadig straatjochie, dat door de Amsterdammers vertederend het Lieverdje werd genoemd.

Ze stapten uit en liepen het Duitse reis- en informatiebureau binnen. Vanuit een kantoortje kwam een jonge vrouw naar hen toe.

De Cock tilde het schilderij op de balie.

‘Waar dragen ze dit?’

De jonge vrouw reageerde verwonderd. ‘U bedoelt die klederdracht?’

‘Ja.’

Ze maakte een onzeker gebaar.

‘Dat weet ik niet. Ik zal het aan mijn chef vragen.’

Ze liep weer naar het kantoortje en kwam terug met een kleine, wat gezette man. Hij zette zijn bril op en bekeek het schilderij aandachtig.

‘Dat is Bohemen.’

‘Is dat Duits?’

De man schudde lachend zijn hoofd. ‘Het behoorde vroeger aan Oostenrijk, maar sinds de Eerste Wereldoorlog is het een deel van Tsjecho-Slowakije.’

20

De Cock zat wat onwennig achter het stuur van de oude Volkswagen. Hij reed niet graag, maar hij had geen andere keus. Naast hem zat Peter Karstens. Op zijn knieën stond het schilderij, gewikkeld in lappen en samengebonden met een rafelig touw. Het had de grijze speurder heel wat moeite gekost om de kunstschilder te bewegen zijn medewerking te verlenen. Hij had eerst aan Smalle Lowietje gedacht, daarna aan Handige Henkie, maar beiden achtte hij voor de missie minder geschikt.

Peter Karstens mokte.

‘Als ik het aan mijn vrienden vertel, verklaren ze mij voor gek.’ De Cock keek grinnikend opzij.

‘Dan vertel je het ze niet.’

Op de Gooiseweg verhoogde De Cock de snelheid van de wagen. Duivendrecht, overdacht hij plotseling, had vanaf het begin een belangrijke rol in deze affaire gespeeld. Hij hoopte vurig dat het allemaal zou lukken. Feitelijk was het een pure gok. Hij vertrouwde op zijn mensenkennis. In de vele lange jaren dat hij het speurwerk nu al bedreef, had hij enig inzicht gekregen in de reacties van mensen in een gespannen situatie. Die kennis hoopte hij vanavond uit te buiten.

Hij had voor zijn actie van het hoofdbureau drie wagens weten los te peuteren: een Volvo, bemand met Marijn Stoops en Hans Rijpkema, de collega met wie Marijn zei het liefst samen te werken. Dan had hij een Renault 18 met Vledder en een Ford Taunus met Fred Prins. Hoewel hij er geen notie van had wat hem stond te wachten, dacht hij het met die paar ervaren mannen wel te klaren.

Hij stuurde de wagen de Duivendrechtsebrug over naar de oude Rijksstraatweg. In verboden richting reed hij links de Plataanstraat in en stopte aan de trottoirband. Hij schakelde de motor uit en draaide zich half om naar Peter Karstens.

‘Het is hier bijna pal om de hoek, het flatgebouw De Hazelaar. Ken je je tekst?’

De kunstschilder grijnsde.

‘Ik heb,’ acteerde hij spottend, ‘dit fraaie schilderij speciaal in opdracht van rechercheur De Cock van het politiebureau aan de Warmoesstraat vervaardigd en hij heeft mij bevolen het aan u te overhandigen.’

De Cock knikte goedkeurend.

‘Het klinkt wel wat stijfjes, maar ik kan niet zo gauw een betere tekst bedenken.’

Peter Karstens deed het portier open.

‘En als ze het schilderij niet aanneemt?’

De Cock glimlachte bemoedigend.

‘Ze zal nieuwsgierig zijn.’

De kunstschilder verdween met het schilderij onder zijn rechterarm. Gespannen bleef De Cock in de wagen achter. Na vijf minuten was Peter Karstens terug. Hij stapte in. Zijn ademhaling was wat in de war.

‘Ze heeft het.’

De Cock startte de wagen en reed terug naar de Gooiseweg. Hij had de kunstschilder uitdrukkelijk beloofd hem veilig thuis te brengen. Intussen zette hij de mobilofoon in de wagen aan. Hij had voor zijn actie van de Centrale Post aan het hoofdbureau een eigen frequentie bedongen.

Ze waren net aan het einde van de Wibautstraat toen de mobilofoon kraakte. Het was de stem van Vledder.

‘Monique van het Veer heeft zojuist met een pak onder haar arm het flatgebouw verlaten en loopt naar haar wagen.’

Peter Karstens keek naar De Cock en peilde de spanning op diens gezicht.

‘Je behoeft mij niet helemaal thuis te brengen, De Cock. Zet me hier maar ergens af. Ik besef dat je erbij wilt zijn.’

De grijze speurder schonk hem een dankbare blik. Hij reed bij het Waterlooplein het smalle tunneltje door, hield rechts aan en draaide voor het politiebureau IJtunnel. De kunstschilder drukte hem de hand en stapte uit.

‘Succes.’

De Cock wuifde hem na. Een moment overdacht hij om terug te rijden naar de Wibautstraat, maar hij besloot te wachten tot nadere berichten.

De mobilofoon kraakte opnieuw. ‘Ze rijdt op de Gooiseweg in een felrode Mini Cooper in de richting Amsterdam. We wisselen van volgwagen.’ Het was even stil, toen klonk de stem van Marijn Stoops. ‘Ze rijdt in de richting van Noord.’

De Cock tuurde door de voorruit. In een flits zag hij de vier wagens aan hem voorbijstuiven. De felrode Mini Cooper voorop. De Cock startte zijn Volkswagen en volgde de stoet. Het ging hard de tunnel door. Hij had moeite om met zijn oude politie-Kever de wagens bij te houden. De tocht ging langs de Jaagweg door Purmerend via de Beemster naar Kwadijk. De weg was hier smal en De Cock was bang dat de snel wendbare Mini Cooper hen zou ontkomen. Na Kwadijk reed ze richting Middelie.

Door de mobilofoon klonk plotseling de stem van Marijn Stoops, nerveus, gejaagd. ‘Ze rijdt hier een erf op… een oude boerderij met een schuur met groene deuren. We gaan haar voorbij. Neem over.’

In enkele minuten hadden de politiewagens de weg, waaraan de boerderij lag, aan beide zijden geblokkeerd.

De Cock reed met zijn Kever naderbij, stopte aan de kant van de weg en stapte uit. Vledder liep naar hem toe en wees naar de oprit.

‘We maken weinig kans op een verrassingsactie. We zitten zo midden in het zicht. We kunnen ook niet aan de achterzijde binnendringen. De boerderij is door brede sloten omringd.’

De Cock keek naar de massale Volvo, die ruim honderdvijftig meter verder dwars op de weg stond.

‘Heb je zo’n spreektoeter?’

Vledder stapte naar zijn wagen en kwam terug met een megafoon. De Cock nam het apparaat van hem aan en slenterde langs de bomen naar de oprit. Hij voelde hoe zijn polsslag was versneld. Zijn hart pompte het bloed zwiepend door zijn aderen. Hij wist waartoe de man, die zich hier had verschanst, in staat was. Midden op het erf, ongeveer een twintig meter voor de boerderij bleef hij staan, wijdbeens, wat uitdagend.

Langzaam tilde hij de megafoon voor zijn mond.

‘Kom eruit,’ gebood hij dwingend, ‘de handen in de lucht.’

Er was geen reactie. Hij wachtte een volle minuut en herhaalde zijn oproep. Het geluid schalde over de velden. Plotseling klonk voor hem het kraken van hout. Met een enorme klap sprongen de groene schuurdeuren open en een hemelsblauwe Jaguar raasde naar buiten.

De Cock sprong weg, tuimelde over het grind. Rakelings schoven de wielen van de Jaguar aan hem voorbij en verpletterden de megafoon, die hij een seconde tevoren nog in zijn hand had. Wat versuft kroop hij overeind.

In de verte klonk het gieren van remmen, gevolgd door het kraken en dreunen van wagens die op elkaar botsen. De Cock draafde ernaartoe. Voor hem uit renden Vledder en Fred Prins. Monique van het Veer lag bewusteloos in de berm. Marijn Stoops en Hans Rijpkema stonden midden op de weg gebogen over een man. Hij lag op zijn buik. Vledder knielde bij hem neer en draaide hem half om. Met verbazing op zijn gezicht keek hij omhoog naar De Cock.

‘Peter,’ hijgde hij, ‘Peter van der Duin.’

De grijze speurder bekeek de ravage. De hemelsblauwe Jaguar was midden op de Volvo geramd en had zich daarna in een boom geboord. Overal lag glas, brokken metaal, benzine gulpte uit een lekgeslagen tank.

Plotseling knalde een felle explosie en in een flits stond de Jaguar in lichterlaaie.

Peter van der Duin opende zijn ogen. In een wilde sprong kwam hij overeind en rende naar de brandende wagen. Vledder volgde hem in draf. In de nabijheid van de brand was de hitte ondraaglijk. Gillend greep Peter van der Duin naar de linnen geldzakken op de achterbank van de wagen. Zijn kleding en haren raakten in brand. Met uiterste krachtsinspanning trok Vledder hem terug. Hijgend keken beide mannen toe hoe drie miljoen in vlammen opging.

21

Er werd gebeld.

Mevrouw De Cock deed open. Voor haar deur stonden Dick Vledder, Marijn Stoops en Hans Rijpkema. Mevrouw De Cock begroette Dick Vledder allerhartelijkst. De jonge rechercheur stelde zijn beide collega’s aan haar voor en Marijn Stoops toverde vanachter zijn rug een bos fraaie rozen. Hij overhandigde het bouquet met enige zwier. Onder zijn snor dartelde een glimlach. ‘Het is echt niet mijn gewoonte,’ sprak hij, ‘om een vreemde vrouw rode rozen te schenken, maar Dick Vledder zei dat het traditie was.’

Mevrouw De Cock hield de rozen voor zich uit.

‘Ze zijn prachtig,’ stelde ze vast. ‘Heel mooi.’ Ze keek naar Vledder op. ‘Waar is Fred Prins? Hij was er toch ook bij?’

‘Fred kon niet komen. Hij is in een ernstig onderzoek gewikkeld en kon niet worden gemist.’

Mevrouw De Cock ging de rechercheurs voor naar haar gezellige zitkamer. Rechercheur De Cock zat daar breeduit in een diepe fauteuil. Fraaie bolvormige glazen en een fles verrukkelijke Franse cognac stonden binnen handbereik. Hij zwaaide ter begroeting opgewekt naar zijn jonge collega’s en schonk gul in. Mevrouw De Cock droeg vanuit de keuken schalen vol lekkernijen.

De rechercheurs proefden lovend de cognac en spraken over de zaken die hen sterk bezighielden: bezuinigingen op het salaris en op de uitbetaling van de overuren, die bij een rechercheonderzoek vaak onvermijdelijk zijn.

Dick Vledder deed aan de discussie niet mee. Zijn gedachten verwijlden nog bij de overval. Toen hij voor de tweede keer van zijn cognac had genipt, vroeg hij gespannen: ‘Hoe kreeg je Monique van het Veer zover dat zij het flatgebouw verliet en rechtstreeks naar de schuilplaats van Peter van der Duin reed?’

De grijze speurder wees glimlachend naar het schilderij, dat gevat in een vergulde lijst, boven het dressoir een ereplaatsje had gekregen.

‘Ik vond het gelukkig onbeschadigd in Middelie terug. Ik had haar dat schilderij door Peter Karstens laten brengen… in opdracht van mij. Ik had het keurig in doeken verpakt. Direct op het linnen, onder aan het schilderij had ik een briefje bevestigd: Groeten uit Tsjecho-Slowakije van Martin van der Meulen. Ik hoopte dat die tekst haar in paniek zou brengen. En dat was ook heel wel mogelijk. De tekst beduidde zoveel dat ik de gehele samenhang begreep.’

Vledder schudde fel zijn hoofd.

‘Ik niet.’

Het klonk wat verbolgen.

De Cock glimlachte.

‘Jij pleegde ook niet de overval.’ Hij schoof wat in zijn fauteuil naar voren. ‘Ook ter wille van Marijn Stoops en Hans Rijpkema, die slechts zijdelings bij deze affaire zijn betrokken, zal ik proberen uit te leggen hoe alles precies in zijn werk is gegaan.’

Hij keek in de richting van Dick Vledder.

‘En dat is geen toveren uit een hoge hoed. Ik moet je zeggen, Dick, dat ik die schimmige figuur van Peter Shot altijd met wantrouwen heb bezien. Daarom liet ik na de moord in de woning van mevrouw Van Slooten een uitgebreid dactyloscopisch onderzoek instellen. De feiten gaven mij achteraf gelijk. Er waren geen afdrukken van vingers van Peter Shot in de woning, maar wel van Peter van der Duin.’ Hij grinnikte. ‘Ik werd in mijn wantrouwen jegens Monique van het Veer en de door haar gepresenteerde Peter Shot nog gesterkt, toen ze met hem de verkeerde kant uitliep.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘De verkeerde kant,’ herhaalde hij verward.

De Cock knikte.

‘Smalle Lowietje vertelde ons dat kennissen van hem Peter Shot tussen een man en een blonde vrouw hadden zien lopen in de Korte Koningsstraat… richting Oude Schans. Toen wij later dat voorval aanhaalden, vertelde Monique ons dat Peter te diep in het glaasje had gekeken en dat zij en Richard op weg waren hem naar zijn hotel te brengen. Dat hotel was op de Martelaarsgracht en daarvoor liepen zij in de verkeerde richting. Dat klopte ook, want op de Oude Schans stond de wagen, waarmee zij en Van der Duin de zieke junk naar de boerderij in Middelie brachten. Maar daarover later. Het begon allemaal, toen Monique van het Veer als uitzendkracht te werk werd gesteld bij het transportbedrijf Van Woudrichem en Van Beusekom. Later achtte zij dat feit zo belastend, dat zij Peter van der Duin een inbraak liet plegen om haar bescheiden uit de loonadministratie te halen. Wat hem overigens niet lukte. Monique vond tijdens haar werk in een lade van een bureau een plan voor de beroving van een geldtransport.’

‘Bestond dat plan werkelijk?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het was feitelijk helemaal geen plan. De Nederlandse vertegenwoordiger van de fabriek die de geldwagens vervaardigt, had aan Van Woudrichem en Van Beusekom een nogal lijvig rapport gestuurd van een overval op een geldtransport, dat in Frankrijk had plaatsgevonden. Daarbij waren de wagens verwisseld. Het was feitelijk niet veel meer dan een informatie, waarmee het transportbedrijf zijn voordeel kon doen. Als onze officier van justitie ons niet zo uitdrukkelijk had verboden om met de beide directeuren te praten, dan waren wij daar veel sneller achtergekomen. Nu bleef het zogenaamde plan in een waas van geheimzinnigheid hangen. Voor Monique van het Veer was het echter een uitdaging. Het idee liet haar niet los. Ze sprak er over met Maria Kappelman en zei: “Waar vind je een man, die het aandurft?”’

Vledder knikte instemmend.

‘Ze vond er een.’

De Cock maakte een afwerend gebaartje.

‘Niet direct. Monique van het Veer kende al enige tijd Richard van Slooten, een jongeman die zich met het stelen van snelle auto’s bezighield. Tussen hen groeide een wat wilde verhouding, maar toen Monique met haar plan voor de overval kwam, deinsde Richard voor de consequenties terug. Het was te hoog gegrepen. De operatie, zo vond hij, ging duidelijk zijn krachten te boven. Intussen had Monique in de Amsterdamse binnenstad in een disco kennis gemaakt met Peter Shot. Zijn reputatie trok haar wel aan, maar ze vond de opschepperige junk toch geen geschikte partner. De man, die werkelijk aan haar eisen voldeed, moest ze nog ontmoeten. Het werd Peter van der Duin, de sterke, jolige chauffeur op lange afstanden, in dienst van Van Woudrichem en Van Beusekom. De tragiek van Peter van der Duin was, dat hij vrijwel onmiddellijk stapelverliefd werd op Monique. Ze heeft een bijzondere uitstraling voor mannen. Ik heb dat zelf ondervonden. Peter van der Duin was van het begin af aan niet werkelijk een partner in een drieste criminele onderneming, maar slechts haar willoze slaaf. Hij stemde onmiddellijk in met elk voorstel waarmee Monique kwam. Het aanvankelijke plan, zoals zij dat in die lade had gevonden, werd opzijgeschoven. Feitelijk om dezelfde reden waarom Peter Karstens zijn plannen opgaf… het aanschaffen van een gelijkende geldwagen was te duur en na het gebruik voor hen waardeloos. Monique had een beter plan. Voor de operatie, zoals zij die had uitgedacht, was medewerking nodig van een chauffeur van de geldwagen, die van zijn gebruikelijke route moest afwijken naar een punt waar hij gemakkelijk kon worden klemgereden. Wel, Peter van der Duin praatte zolang op Martin van der Meulen in, dat hij overplaatsing vroeg naar de geldtransporten. Bij de overval moest men de beschikking hebben over snelle vluchtwagens. Monique kende daar wel iemand voor en bracht Peter van der Duin in contact met Richard van Slooten. Er volgden besprekingen, die veelal bij Richard thuis werden gehouden en zo leerde Peter van der Duin ook mevrouw Van Slooten kennen. Op haar verzoek nam hij van een van zijn reizen naar Tsjecho-Slowakije een pop mee.’

Vledder glimlachte.

‘De beruchte pop op het dressoirtje.’

De Cock knikte. Zijn gezicht stond ernstig.

‘Die pop werd zijn ondergang.’

Marijn Stoops zwaaide om aandacht.

‘Jullie zijn toch tijden bezig geweest om die Peter Shot op te sporen. Ik begrijp nog steeds niet welke rol hij in die hele affaire speelt.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Hij speelde helemaal geen rol… althans niet bij de overval.’ Hij pauzeerde even. ‘Ik heb al meer beweerd: als vrouwen een criminele instelling hebben, dan zijn ze veel geraffineerder en vooral meedogenlozer dan mannen. Monique had alle deelnemers een evenredig aandeel in de buit beloofd, maar verzweeg zorgvuldig haar plan voor de moorden. Ook haar spel met Peter Shot getuigt van een duivels raffinement. Hij moest als zondebok fungeren. Bovendien verschafte Peter Shot haar ongewild het wapen waarmee de moorden moesten worden gepleegd.’

Marijn Stoops sprong op.

‘Ik zei toch al dat het serpent kapsones had.’

De Cock lachte om de reactie.

‘Met wat spaarcentjes van zowel Monique van het Veer als Peter van der Duin, en ook zo’n beetje op krediet van de overval, hadden ze in Middelie een oude boerderij gekocht. Het was de bedoeling om daar samen… als de stormen rond de overval waren geluwd, te gaan wonen. Een ding stond Monique duidelijk voor ogen. Ze was niet van plan om na de overval als een opgejaagde crimineel te leven. Integendeel, ze wenste in alle rust van haar buit te genieten. Ze besefte heel goed dat de politie niet zou rusten voor ze de dader van de overval had gevonden. Wel, dat was geen probleem. Zij zou de politie wel een dader leveren… een dode Peter Shot.’

Vledder grinnikte.

‘En het was haar nog bijna gelukt ook.’

De Cock nam nog een slok van zijn cognac.

‘Op een avond pikten ze Peter Shot van de straat. De junk leed toen al aan de gevolgen van het gebruik van vergiftigde heroine… een feit, waarvan Monique uiteraard niet op de hoogte was. Ze dacht werkelijk dat de junk die avond te veel had gedronken. Met behulp van Peter van der Duin bracht ze hem naar Middelie en hield hem daar gevangen. Carmen Manouskischeck had gelijk… Peter Shot was van de aardbodem verdwenen. Intussen werd de overval gepleegd. Op uitdrukkelijk bevel van Monique van het Veer schoot Peter van der Duin eerst Martin van der Meulen en daarna Richard van Slooten dood. En op het moment dat zij bij ons in de Warmoesstraat haar verhaal deed over Peter Shot en haar verloofde Richard van Slooten, wist ze Peter van der Duin al op weg naar Richards moeder.’

Vledder hijgde.

‘Om ook haar koud te maken.’

De Cock ademde diep.

‘Monique van het Veer wilde geen getuigen… geen mensen die haar later mogelijk konden chanteren. Allen die bij de overval waren betrokken, moest voor eeuwig het zwijgen worden opgelegd. De laatste daad van het edele tweetal was het beëindigen van het leven van Peter Shot. Het gebeurde in Middelie. Ze brachten het lijk naar Amsterdam en ensceneerden in een kraakpand aan de Singel een junkiedood door overdosis.’

Mevrouw De Cock schudde bedroefd haar hoofd.

‘Hoe kon die jongen dat allemaal doen?’

‘Je bedoelt Peter van der Duin?’

‘Ja.’

De Cock gebaarde triest.

‘Ik heb lange tijd met hem gesproken. Vanmorgen nog in het brandwondencentrum in Beverwijk. De verwachting is dat Peter van der Duin nog deze week zal sterven. Het gedeelte van zijn lichaam dat met brandwonden is overdekt, is te groot voor een kans op genezing. Het opmerkelijke is dat hij achteraf heel relativerend over zijn daden kan praten. Zijn liefde voor Monique van het Veer was van een slaafse ondergeschiktheid. Het was, zo vertelde hij mij, alsof hij niet meer zichzelf was. Sinds hij haar had ontmoet, verkeerde hij voortdurend in een soort geestesvervoering… in extase. Het vele geld dat binnen bereik was, gaf daaraan nog een extra dimensie. Al zijn moorden werden in een geestvernauwende vervoering gepleegd.’

Mevrouw De Cock blikte naar haar man. Haar gezicht had vrijwel geen expressie.

‘Moord in extase,’ sprak ze hees.

De grijze speurder knikte traag.

‘Elke moord opnieuw. Alleen tijdens de moord op mevrouw Van Slooten kwam hij een moment tot zichzelf. Dat kwam, omdat hij tijdens zijn bezoeken aan het woninkje, van haar een soort genegenheid had ondervonden die hij niet kende. Peter van der Duin raakte al vroeg zijn eigen moeder kwijt. Toen mevrouw Van Slooten dood aan zijn voeten lag, raakte hij in paniek… zocht naar sporen die hij kon hebben achtergelaten… en zag de pop op het dressoirtje.’

De Cock leunde achterover. De uiteenzetting had hem vermoeid. Hij schonk nog eens in en nam een slok. Om hem heen heerste stilte. Het verhaal van de overval had diepe indruk gemaakt. Het was Stoops, die de stilte verbrak.

‘Wanneer arresteer je Monique van het Veer?’

Om de lippen van De Cock gleed een matte glimlach.

‘Soms, Marijn… soms lijkt onze aardse gerechtigheid ineens niet meer belangrijk. Monique van het Veer zal nooit meer kunnen lopen. Bij de vluchtpoging werd haar heup verbrijzeld. Ze is voor de rest van haar leven aan een rolstoel gekluisterd.’

Примечания

1

Federal Bureau of Investigation (Amerikaans opsporingsinstituut).

2

Bargoens voor gevangenis.

3

Gedeelte van de Zeedijk bij de Prins Hendrikkade, waar een levendige straathandel in heroïne wordt bedreven.

4

Wettelijke omschrijving van de functie van officier van justitie.

5

Spottende uitdrukking voor de groep mensen die bij de behandeling van een moord aanwezig dienen te zijn.

6

Slip: dactyloscopisch signalement.

7

Technische Opsporings- en Herkennings Dienst.

8

Muteren: politie-uitdrukking voor rapporteren.

9

Met een dasharen kwast wordt de aluminiumpoeder aangebracht, die vingerafdrukken zichtbaar maakt.

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en de moord in extase

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Примечания