Захарэвіч Зьміцер

Лірыка з элемэнтамі радзімы і паганства

Зьміцер Захарэвіч

ЛІРЫКА З ЭЛЕМЭНТАМІ РАДЗІМЫ І ПАГАНСТВА

smiech12@tut.by

Менск 2013

ЗЬМЕСТ

СЛОВА ДА ЧЫТАЧА 4

ЛІРЫКА З ЭЛЕМЭНТАМІ РАДЗІМЫ І ПАГАНСТВА 5

“Туманоў прасьцірадлы…” 6

“...Я ШПАЦЫРУЮ” 7

АЙЧЫНА8

РАССТРАЛЯНАЙ ЦЯЖАРНАЙ ДЗЯЎЧЫНЕ9

“Неба сутоньняў Парыжу…” 11

KEIN RUSSLAND! 12

КАЛЯДОВЫ 14

“Занялася срэбрам…” 15

“Занядбаны сьпіць стары Бог…” 16

“Я пакланюся…” 17

ПРАДВЕСЬНЕ 18

“Расчыніцца бяздонная зямля…” 19

“Ў разводзьдзі электрычнасьці…” 20

ЗАДУШАНАЯ СПРОБА 21

“Я кахаю ў ейных вачох…” 22

“Як файна жыць…” 24

“Яшчэ ня вырас з бацькавай кашулі…” 25

“Традыцыі каханьня і вайны…” 26

“Штыхет…” 28

КАРАЛЕВА БАЛЮ 29

ДЗЯДЫ 30

“Нас няма…” 32

“Цішынёю ўбраная хата…” 33

“Аскепкам-месяцам Сусьвет расколаты…” 34

ПРА НОЧ 35

ЭПІЗОДЫ 36

“Учора ўзялі горад «N»…” 38

“Піла з крыніцы…” 39

ПРАВОДЗІНЫ 40

“Яна прыходзіць не адна…” 42

“Будуць доўга ўлашчваць і тлумачыць…” 43

НА ІЛЬЛЮ 44

НЯБЁСЫ ТВАЁЙ ПРЫСУТНАСЬЦІ 45

“І лягуць першыя сьляды…” 46

НОВЫ САВАНАРОЛА 47

“Пахнуць промнямі…” 48

ВАРАЖБА 49

“Бесстароньне па сьвеце…” 51

ЗАГІНУЛЫМ У 1831 г. і 1863-64 гг. 52

“Ад прысадаў, што смугою запарушаныя…” 53

СЬНЕГАПАД 54

ROMANTIC GOTHIC 55

“Праўдзівых хочацца радасьцяў…” 56

ДЗЕНЬ ПЕРАМОГІ 57

ПРА ПРАВЫ 59

СЛОВА ДА ЧЫТАЧА

Вашай увазе прапануецца саматужны электронны (спадзяюся пакуль) зборнік маіх вершаў і тэкстаў некторых песень розных гадоў.

Я не шукайце ў ім нейкай асаблівай храналягічнасьці і тым больш аб’яднаньня твораў паводле тэматыкі. Апошняга не рабіў сьвядома – вершы рэдка пішуцца сэрыямі, а гэтак чытачу насамрэч бачна, што іх нарэджэньне галоўным чынам залежыць ад таго, што ў той альбо іншы момант хвалюе аўтара.

Хай чытача не бянтэжыць вялікая колькасьць безназоўных тэкстаў. Справа ў тым, што калі ў іх уважліва ўчытацца, дык, я спадзяюся, можна заўважыць усю гаму пачуцьцяў, якую я спрабаваў выкласьці, хоць канешне яны маюць пэўную стрыжневую ідэю.

І апошняе. Чаму “лірыка”, здаецца, зразумела. А чаму “з элемэнтамі Радзімы і паганства”? Калі хочаце, глядзіце на гэта як на паэтычную мэтафару. Зрэшты, лепш чытайце і самі ўсё зразумееце.

Зьміцер Захарэвіч

ЛІРЫКА З ЭЛЕМЭНТАМІ РАДЗІМЫ І ПАГАНСТВА

З роднага Сьпева:

Лес,

рэчка,

нябёсы,

Модлы,

Кавалкі чэрствага хлеба,

Хворае сэрца,

Сьлёзы,

Занядбаныя і забытыя

У перарваных шляхах

Да сябе спраўдных –

Язычаскіх,

Да сьпелае нівы, да вас,

Мая бедная, мая мілая,

Мая кветачка, маё сонца,

Такая распусная, такая сьціплая

І сьветлая

Бясконца.

Неразумная і нясьмелая,

Быццам Краю стомлены наш,

Толькі ўжо за нябачнымі межамі

Нараджаецца Іншы Час!

Наліемся мы сьвежымі сіламі

Перакрочым за гарызонт –

Там, па-над зьдзірванелымі продкаў магіламі

Золак мілуецца Сапраўдным Жыцьцём.

Усё страчанае

Пераплачыцца

Незаўважна,

Ды лепей глядзіце:

Ахіне пяшчотай рук матчыных

Тэй вады глыток, што крынічная,

Самай чыстае і халоднае,

Калі раніцай цераз краты ўсе

Па-крывіцкаму

Цалкам новыя

Мы спазнаемся.

* * *

Туманоў прасьцірадлы запавесілі вокны,

За якімі гудліва віруе прашпэкт.

Мой нягеглы сусьвет – выспачка адзіноты

Між стажараў стрыкатых плянэт.

Да сябе спакушаюць

хлусьнёй пра закон прыцягненьня,

І зрываюцца ў цемрадзь мірыяды слабых.

Толькі мне застаецца сталая доля гарэньня –

Суграваць абітальнікаў

дзёрзкіх галяктык маіх.

“...Я ШПАЦЫРУЮ”

Стромкія вежы званіцаў –

Срэмкі ў небе вясновым.

Драпіны на аксаміце –

Драты злучкоў прашпэктовых.

Места – мясьціны дантавыя.

Абароненае насельніцтва

Ад небясьпекі скрайнасьцяў

Вошкаецца пасярэдзіне.

Гукі й колеры сьмягнуць,

Спачываюць комінаў рулі,

Разьняволена ды ўладарна

Пад імі я шпацырую.

Плавіць паўдзень камяніцы,

Мяшаючы іх з асвальтам.

Крышталь мацаваных крыніцаў

Спакушае вынайсьці сьвята.

Нясьпешна мінаю з усьмешкаю

Купкі даўнейшых знаёмых,

Для якіх за самотныя песенькі

Драбніцай засьмечваюць пераходы.

Разважаю наконт «няспраўдзілых»:

Ведама, я хіба пара –

Заблукаў паміж спраў сваіх

І шмарагдавых шатаў-штандараў.

Больш цікаўлю сваёю пэрсонаю

“Господ” з таемнай паліцыі,

Неразлучны са стромкасьцю звона

У веснавым аксаміце.

АЙЧЫНА

Гэта болей за сьмерць,

Больш за славу, за забыцьцё

І мацней за сьвінец,

І вышэй за жыцьцё.

Гэта выбар бяз права абстракцый сумленьня,

Гэта княскіх харугваў непераможная сталь,

Маладосьць утаптаных у акоп пакаленьняў,

Паходня стомленых сонца чакаць.

Гэта ня меньш

За душý тваёй маці,

Гэта смачней

За цёплы, толькі сьпечаны хлеб.

Гэта прамень

На падлозе дзядоўскае хаты,

Гэта жаўнер,

Што памёр за цябе.

Гэта колішняе

І цяперашняе,

Гэта тысячы год пасьля нас.

Гэта здольнае

Усё выцярпець

Ды Фэніксам узьняцца ў свой час.

Гэта вецер, што сьпявае

між нашых сьцягоў Вызваленьня,

Гэта вочы і вусны каханай дзяўчыны,

Гэта вечнае,

што завецца –

АЙЧЫНА.

РАССТРАЛЯНАЙ ЦЯЖАРНАЙ ДЗЯЎЧЫНЕ

Сукенкай лёгкай

Васілёк прымяты,

Чорныя вокны

Пустой хаты

Глядзяць у нікуды,

А неба плача,

Струменьчыкі вады

Бруяцца па яе

Шчацэ.

Усё,

Дзеля чаго

Яна

Была,

Змагалася, хварэла,

Сьвінцом

Банальнага расстрэла

Адправілі за ўсход.

Вайна

Ішла

Сваёй хадою

І бляск клінка

Палаў крывёю.

Тая цякла,

Цякла,

Цякла...

Нібы вада?

Нібы віно?

Але яна…

Яе

За што?!.

Спачатку ботам

У жывот,

А там

Ужо

Жыло.

І крык, вядома, за дваіх,

Калі ў прыцэле іх

Заенкала адна:

Дзіцятка ты ж

Маё! Дзіця-а!

Дзявочае

Якое шчасьце?

Ну а ў яе...

Якой напасьці

Спатрэбіліся гэныя ахвяры?

Мары

Пра сьвятых салдатаў

Хлусьня,

Навокал кты.

І ейная зямля

Нам не даруе

Сваіх стогнаў

Прыйдзе час

Мсьціўцавай куляй

Усе праклёны

Знойдуць нас.

* * *

Неба сутоньняў Парыжу

Колеру брукаванкі.

Я ніколі ня быў і ня бачыў,

Але ўпэнены – гэта дакладна.

Ледзь разрэджанае сьпелай барвай,

Што паволі ў нябыт астыгае.

Я ніколі ня быў і ня бачыў.

Ды пакінуў усё ж напамінак –

Россып крокаў на той брукаванцы.

Недалёка ад Пэр-Ляшэзу^1

І вышэй за званы Нотар-Даму^2

Я прайшоў разьвітальным шпацырам.

“Марсэльезы” пачэсная варта,

Шыхт мюратавых вершных егэраў,

Батальён пасівелых гвардэйцаў

Справадзілі пад Выгбу Трыюмфу^3,

І ўсьміхаўся мне Імпэратар.

Усё было непазьбежна ўрачыста,

Незабыўна, як першае шчасьце

Піць несканчальны нэктар пацалункаў.

Толькі неба сутоньняў Парыжу

Наўрат лепей за змрочную ласку –

Нарадзіцца ў забранай краіне

З абавязкам змагацца за Волю.

Я ніколі ня быў і ня бачыў...

KEIN RUSSLAND !

Праданы горад даляравы рай

Мне малюе на шыбе вакна,

Такі непадобны і непатрэбны я

Два словы сьціснуў у кулак –

Kein Russland!4

Найлепшае шчасьце – быць ні прычым,

Прачынаючыся кожную раніцу...

Рукі прэч! Сонца застанецца маім,

Як апошняе, што лашчыць гэтую зямлю.

Kein Russland!

Штыхет, карабін, россып гранат –

Зь мяне хопіць! Мама, бывайце!

Узрывай масты, разьлівай напалм

Пад ботамі акупантаў!!!

KEIN RUSSLAND!!!

КАЛЯДОВЫ

Аднойчы вернецца той сьнег,

Што колісь спачываў на стрэхах

Продкавых жытлаў,

Што спрадвек

Калядных зычыў ім уцехаў.

Хай хоць дзьве тысячы гадоў

Сьвет падымаецца й кладзецца пад куранты,

Надыдзе час

Рыпеньне палазоў

Важнейшым зробіцца за покрык акупанта.

І застанецца некранутаю куцьця,

Прыціхнуць за сталамі

У чаканьні гаспадараў,

Бо тыя вартасьць крыўскага сьвінца

Спраўдзіць пайшлі на ўсім абшары.

Калі ж скіруюць да радзімых хатаў,

Гатовыя даць рады ў кожнае бядзе,

На сполах жонак:

Хт там?

Гукнуць урэшце:

Бог ідзе!..5

* * *

Занялася срэбрам

шчодрая ральля...

Частавала небам

выстыглым далягляд,

Паднялася Юр’ям

ад сыскоў-крыніцаў,

Ад люстэркаў-студняў

за капцы-званіцаў.

Вырывала груганамі

цемру з гушчароў,

Спавівала каранямі

дню й агнявой

Варажбою, пераняла ў зораў

пару таньчыцца,

Асьляпіла места спорам

сваім РАНІЦА.

* * *

“Мы выйдзем шчыльнымі радамі!..”

Макар Краўцоў

Занядбаны сьпіць стары Бог,

На Айчыне пакора і блуд,

Але на здраду, немач і змрок

Вызвольнікі новыя йдуць:

Спавесьнікі Крыўскай Вясны –

Жаўнеры Сапраўдных Ідэй,

Пакаленьне белай касьці,

Зьзяючых помстай вачэй.

Недарэчнасьці бляклых часоў

Змые пена варожай крыві,

Слава нашых сталёвых шыхтоў

Разьнясецца па роднай зямлі.

Будзе раніца – Сонечны Райх

Прамяні над краінай рассыпле свае.

Прысьпела пара й Ярылавы Сьцяг

Выпаліць ваш сыты дзень.

Бляск драпежны халодных клінкоў

Асьвеціць нам мэту ўначы.

Успароўшы чэравы халуёў

Мы сьвіньням аддамо рэшты іх трыбухі!

Годзе енкаць, дрыжэць, хістацца там! –

Шляхам да Велічы ў тысячы год

Мы пракрочым паходным маршам

Скрозь павуціньне зорных дарог!!!

* * *

Я пакланюся чарадзейнаму Агню:

Хай рады дасьць – хай зьдзейсьніць мае мары!

Я адплачý – нібы дажджом із хмараў,

Крывёю зь венаў вымыю зямлю –

Я стануся найяраснай ахвярай!

Хай вынішчыць дазваньня твае сны,

Маім драпежнікам дзе не хапіла месца.

Хай цябе ўздыме сонцавай нявестай

Па-над харугвамі драбаў лясных,

Якім бінты з праменьняў табе несьці.

Хай кожнага, хто спатоліў прагу твайго цела

Звычайна, абы-як – не па-крывіцку,

Ён зробіць попелам. Няхай усе малітвы,

Якія ведала ты альбо ведаць мела,

Патонуць у шалёнасьці паганскіх рытмаў.

Гарэць, блажыць, зьвівацца у адно

І ахапіць Сусьвет, абпальваючы сузор’і,

За межы рацыі, каб пачувацца вольнымі

Ад тла намоваў, уласьцівых сьвятаром,

Пра Бога – бацьку сьціплым і пакорным –

Хай дапаможа. Хай супольны дух,

Вырак жыцьця й двох сэрцаў сугалосьсе

Будуць ім доказам – няўхільна пачалося

Злучэньне нашых істаў, вуснаў, рук,

Бы неба ночы яскай занялося.

Хай вынішчае здраніцкі сумлеў –

Прайдзецца рэштамі разваг ды йрване вонкі –

Вусьцішны, жары, хіжы, гонкі!

Аддана вабы высьвяціць твае

Павэдлуг пракаветна-таямнічай завядзёнкі...

Усе пазыкі валадарнаму Агню

Сплачу да кроплі не дзеля чароднай кары –

За варажбу, за плён цудоўных чараў,

Бо сваёй кожнай рысаю

Ты вартая патрабаваць любых ахвяраў!

ПРАДВЕСЬНЕ

Прадвесьне.

За месяцам месяцам

Струменяцца па прашпэкце –

Пара!

На срэбнай карэце

Праехаць

Па восеньскім сьмецьці

Пасьпела

Нявестай

Зіма,

Аздобіўшы сьнегам

Паўсьвета

Паўгода назад.

* * *

Расчыніцца бяздонная зямля,

Марш разьвітальны

па труне сыграюць камякамі,

Разьвернуцца ды пойдуць да стала –

Забыцца, як заўсёды забывалі.

Разважлівы мысьляр пасьля

Прамовіць слушна, распалёны хмелям:

– Ён не спазнаў сапраўднага сьвятла,

Увязьніўшыся ў змроку кельлі

Ахвяраў, высілкаў дзеля спрэчных ідэй,

І па сябе нічога не пакінуў,

Таму ня дзіва, што быльнёгам зарасьце

Да непрыкметнага крыжа

на могілках сьцяжына...

Ты ўжо ня ўздымесься ім адказаць,

Якім спакойным у няпамяці краіну

Сыходзіў, бо калі не збудаваць,

Пакласьці здолеў свае важкія цагліны

У мур Айчыны. Так, ня пылныя тамы,

Скуль цісканьнем

літары ймёнаў залацяцца,

Ідучым сьледам завяшчалі вы

Прылады мулярское працы.

Каб уваскрошаньнем

зацертых небыцьцём,

Ушанаваньнем незьлічоных невядомых,

Паўстаў адноўлены Наш Беларускі Дом,

Дзе хопіць месца й кельме, й тому.

Наш Дом трываласьцю

ды гожсцвам сьцен

Ня горшы паміж іншымі дамамі,

Дом Несьмяротных, бо кажны камень

Распавядзе, чыімі кладзены рукамі.

* * *

Ў разводзьдзі электрычнасьці зьнікае места;

І зроблены чарговы крок да маючай вясны,

І чутны рыпат камашоў,

і цемра валадарыць уваскрэсла,

Замёўшы міт пра недасяжнасьць цішыні.

Яна бязголасна мілуецца сабою,

Ды толькі, мроямі не даючы забыцца,

Сон разьдзіраюць ўшчэнт

ліхтарні «дальнабояў»

І прэч нясуць яго на землі чужаніцаў...

ЗАДУШАНАЯ СПРОБА

Золак

Прагна зглынуў туманоў,

Да рэшты змасоліў косьці бяроз,

Новы дзень

Сьляпым шчанюком

Непрыкметна падрос.

А колькі яшчэ будуць помніцца

Асуджаная,

Злосная ноч

Ды гэтак сьмешна,

Ганебна проданы

Скагаталы танкамі ўсход?!

Горад,

Прашпэктамі перацягнуты,

Нібы

Рэмянямі жаўнер,

Пустымі вачніцамі абыякава пяліўся

На прылюдны расстрэл.

Вольнаму – воля,

Зямля – нескароным.

Узьнятыя рукі – таксама ня нам!

Крыйце!

Крыйце сьвінцом і праклёнамі

Сонца.

Што сьцякае са штых-нажа!!!

Шэрай

Плавіцца пад чорным ботам.

Сьвежай барваю

Шыкуе асвальт.

Давайце глядзець –

Ужо можна –

І біць за пераможцаў крышталь...

* * *

Я кахаю ў ейных вачох

Далягляды сталічных прашпэктаў,

Ліхтароў медзяныя манэты,

Кожны двор, кожны дом, кожны рог.

Я кахаю ў ейных вачох

Жомчуг гэтых нябёсаў бясхмарных,

Неспатольную смагу кавярняў,

Лістападаўскіх паркаў рызьзё.

Я кахаю ў ейных вачох

Мастакоў і актораў у працы,

Брук ад летняга сонца гарачы,

Сьвяты Нашыя ў Нашых сьцягох.

Як кахаю прысадзісты Менск,

Што адбіўся ў ёйных вачох,

Бы чарговага вершу чаканы радок,

Дык, канешне, кахаю яе!

* * *

Як файна жыць

І не прымаць нікога

з вашых

Пісьменна ўкладзеных багоў,

І вольным быць

У сваім выбары і словах,

а няўдачы

Не уважаць за мыту з колісь зробленых грахоў.

Як файна жыць,

Ня ўкленчыўшы ніколі

ў вашых

Сьвятарнях Блуду на Хлусьні.

Ужо лепш піць,

Каб раніцой самому

ўзважваць

Цяжар уласнае маральнай чысьціні.

Як файна жыць

І не прасіць нічога

ў вашых

Аж да ванітаў перасычаных айцоў,

Натхнёна йсьці

Празь беспрасьвет праклёнаў

і анатэм

Ад вас адлучаным самім сабой.

Як файна жыць,

Палаючы на плошчах

вашых

У пекле інквізытарскіх агнёў.

Ды ўсё ж перамагчы

А потым

не прабачыць,

Зацьвердзіўшыся ў ерасі сваёй!

* * *

Яшчэ ня вырас з бацькавай кашулі,

А ўжо разгледзелі й “на ўвагу прынялі”,

Ужо не папярэджаньні,

хоць жа пакуль ня кулі,

Жадаюць змусіць плыжыцца ў гнаі.

І не ўздымаць ні голасу,

ні позірку да зораў –

Няхай відучым, утаропіцца ў цямрэч,

Ды гэты гразкі супакой кладоў і нораў

Даводзілася схалануць адмоваю ГіБець.

Славуты колькасьцю кульнутых шклянак

Дражню, нэрвую вас, някуплены гэрой.

Я штрофы страчваю, блукаючы па крамах,

Дзе не прыдбаць ніяк тае адной.

Яе ў паўзмроку на забавы скралі,

Яна пасаджаная ў краты пад замкі.

Камусь назьмену сум і сон падаравалі,

Мной выбар зроблены –

ламіцца напрасткі,

Не варажыць ці вынясе віхлястая крывая,

А – як уборамі хаўтурнымі ня скулі –

Кірунку вызначанага ўпарчуся, трымаюся,

Таму баязна-засьцярожана пільнуюць.

Аднак настаўлены на грудзі цэльнік

Няздольны ні суцішыць, ні засьціць

Цяпер злачынныя,

няўцямныя памкненьні –

Урост узьняцца ды пайсьці.

* * *

Традыцыі каханьня і вайны

Спрадвеку слаўныя надзейным гартам –

Зямлі распнутай верны сын,

Застрэміў памяць я дачкою акупанта.

Каранаваныя арлы “канфэдэратак”

У сваякі нам набіваліся тым годам,

Згадаўшы час супольных высілкаў і стратаў

Дзеля дзяржавы Двох Народаў.

Як соладка было прыгожай марай трызьніць!

Зьдзяйсьняць – бяз мала, пагатоў.

Два леты ад Дняпра да Віслы

Мы за яе лілі зацята кроў.

Два леты... Ды ці замінала каму восень?

Няхай кастрычнік пазалочваў сьвет,

Нязьменны краявід: штыхі, драты, абозы,

Атака, выбух, бінт і лязарэт –

Маёнтак, вернуты “праўдзівым гаспадáрам”.

Ці ведаў хто, што непамысна злучыць

Ён варажбою хваляў мклівай Шчары

Панну з-пад Лозьдзі і “тутэйшага” паручніка.

Гавораць, гэткае – часьцей увесну,

Але вось, выпала традыцыю зыначыць

Праз ананімны сьціпленькі букецік

Сьвежазьнятому зь лекарскіх варштатаў.

Першыя дні прыкідак і прыглядак.

На запальніцу ўрэшце запытацца падыйшла,

Каб потым натуральным сталася працягам:

– ...Krystyna.

– Мне прыемна. Станіслаў...

Паходні клёнаў занімалі вечар

І той курэў, бы лёнданскі тытунь,

Падораных ёй кімсьці цыгарэтаў,

Схаваўшы таямніцу ночы ў даланю.

Пад сукняй шыняля сьвярбеліся мне шнары,

Промньмі апошнімі гаіў іх крыўскі бог.

За сьветам дзесь гарматы неба йрвалі,

Я ж патанаў у прагнулых вачох.

Касьцельнымі званамі плыў сьвітанак

Са стромкіх веж падляскага мястэчка,

Нібы ўспаміны падбірала станік,

Панчохі, намітку да будучай сустрэчы.

Мы ўдасканальвалі, забыўшыся на стому,

Сябе ў майстэрстве велічнага пачуцьця,

Надаючы застыглым колісь формам

Моц і энэргію сьвінца.

Спазнаючы пяшчоты бездань пакрыёму,

Хоць гэны чын і не адпавядаў на час,

З асуджанаю да каханьня, згубы, злому,

Што да пабітага тулілася пляча.

Ды ў хвілю згасла, растварылася ў сутоньні,

Няўцямна цьвердзячы

ледзь гучнае: “Dlaczego?6”,

Як дзеі апусьціў заслону –

Скрозь зубы выцэдзіў: “Назаўтра еду...”

А ад’яжджаў адзін,

бяз сьлёзных разьвітаньняў,

На золку рушыў у чырвоны ўсход,

Не прадчуваючы налетняга вяртаньня

Праз фронтаў і падзеяў вірны калаўрот.

Ціс выдраны, бы рэбры, трушчыўся пад ботам

Паміж самоты голых сьценаў, заляў,

толькі зь іх,

Зь мяне прысутнасьці ейнае попел

Ня далі рады выдзьмуць скразьнякі.

Нешта выводзілі ў падстрэшшы пра мінулае

Пакуль на ганку піў нагбом кан’як

І вылі ўсьлед, сьвісталі ў сьпіну кулямі,

Калі прэч назаўжды пагнаў каня.

* * *

Штыхет. Халодны ды зажды гатовы

Быць верным гаспадаравай руцэ,

Бязьлітасным, калі нахабны вораг

На мой народ і будучнасьць ідзе.

КАРАЛЕВА БАЛЮ

Расчыняйце дзьверы вязьніцаў,

Кашараў,

Выходзьце на пляцы граць пастаралі! –

Сёньня я буду абраны

У каралевы балю.

Выносьце з кватэраў пярэстае шмацьцё!

Спавівайце ядвабам пругкія таліі!

Такога ня бачылі

Ні Парыж,

Ні Ню-Ёрк,

Ні карнавалы Італіі.

Сёньня абаяльнасьць мая

Прарвецца й праз засьветныя межы.

Як жа іначай? –

Прыйшла вясна,

До ўжо пэцкаць паперу!

Разальюся, распліскаюся ў вашых вачох

Безданьню млоснай спакусы.

Ня зважыў на мяне яшчэ хто?

Найвытанчоныя

Задаволю я густы!

Заквітнелі гірляндамі сьцягоў гарады,

У чэргі пашыхтаваў дэвотак зграі...

Ах,

Якая прыемная доля быць

Абраным у каралевы балю!

ДЗЯДЫ

Сёньня Дзяды:

Піва і Хлеб,

Несунімальны вецер;

Сустракаю па завядзёнцы адзін

У прыцемкі ўхутаўшы плечы.

Піва й хлеб –

Каласовы двубой.

Што ёсьць больш смачным у сьвеце?

А зорныя пацеркі на днёвым тле –

Аздобы набліжанай мэце.

Працягні даланю

І дацягнесься, здэцца,

Жменю сабе прыхапіць на ўспаміны,

Як завіталым гасьцём у талерку куцьцью

Шчодра накладвае гаспадыня.

Кілішак паўнюткі

Вішнёўкі налье –

Памяць і шанаваньне нашчадкаў!

Ці адчуваеш нямую прысутнасьць

За сталамі ў прыбраных хатах?

Ці разумееш:

Мы толькі зерне

Між няспыннымі жорнамі часу,

Хтось і нас узгадае пахмурлівым вечарам

Да піва із хлебам ласы...

Бялюткі кілім

Чарговую восень

Па заканчэньні накрые,

Але сёньня Дзяды ў сусьвеце маім,

Сёньня я спрэс прасякнуты імі.

* * *

Нас няма. Мы спачылі, сыйшлі ў небыцьцё,

Гадаванцы сумніўнае славы.

Адзінота і змрок. Толькі ветру выцьцё

Набажэнствы па нас адпраўляе.

Безаглядна зрабіўшы з-за бруствэру крок,

Пад агнём пагарджалі хіліцца.

Набрынялых дымамі баёвых дарог

Нас ня выбіць з займаных пазыцый.

Нас ня знойдзе паштар на адрэсах жывых,

Бяз нас зладзяць сяброўкі вясельлі,

Праз бяссонныя ночы ў кватэрах пустых

Нашы маткі заўчасна сьсівелі.

Сёньня ў нас, хто ў зямлю натамлёную лёг,

Гной на донцах вачніцаў чарнее,

На зьнявечаных, дужых калісьці грудзёх

Чарвякі бестурботна тлусьцеюць.

Нам, спазналым прыўкрасы старонаў чужых,

Малы скутак з жаўнерскага лёсу:

Папялішчы, нянавісьць, дзірван і крыжы –

Гэта ўсё, бадай, што дасталося…

* * *

Цішынёю ўбраная хата.

У мэлёдыі рытмаў старых

Ты прыходзь да мяне, як да брата,

Лёгкім поступам ветлай сястры.

Пра праменнае распавесьці,

Што спачыла ў тае цішыні,

Вокны гутаркай запавесіць –

Каго мне выглядаць яшчэ ў іх?

Хай кладуцца і голас, і словы твае

На разьдзертыя шнары бінтом.

Чуеш, дровамі ў грубцы патрэсквае

У нецярплівым чаканьні вагонь?

Колькі ўжо задáрма сатлелага!

Колькі скрыдлаў зламана вятром!

Толькі зноўку чаромхаю белаю

Сьнежань вёрсты засыпаў суздром.

Ды ня збойся адбітага сьледу –

Ён да брамкі праводзіць цябе.

Аб мінулым, аб нечым засьветным

Распытай, каб уцяміў глыбей.

Гасьцявала бязь ліку тут дрэні,

Нехта зьнес залатыя ключы,

І таму адамкнёныя дзьверы.

Няма словаў? Прыходзь – памаўчым.

У будзённыя альбо ў сьвята,

Прамарудзіўшы, без пары

Давядайся нявартага брата

Чыстым водбліскам ветлай сястры.

* * *

Аскепкам-месяцам Сусьвет расколаты,

Ў абдымках нашых

стогне цела матухны-зямлі.

Усё,

Што вечным звалі вы –

Ад пачуцьця да гораду, –

Мы разглядаем, як няварты друз і пыл.

Навучаныя правілам сьвядомае нянавісьці,

Выбітныя таўром зацятых і праклятых,

Прэч гонім змрок,

Сьвітанак набліжаючы

Паходнямі зь сялянскіх хатаў.

Апанавала мацярык вар’яцтва:

Паўсюдна рэй вядзе сяганьня штых

І вызваляе ад пакутлівага рабства,

Падраўшы абразы сьвятых.

Сьляпы шчанюк разгублена заходзіцца –

На нашых тварах ўзрошчаны ашчэр.

Адмовіўшыся ўдзел браць у распродажы,

Крывёю людзкасьць з рукава цячэ.

Цяжар тугі мілосных згадак

У ямы выграбныя скінулі,

Каб безаглядней у мястох забраных

Гарбы цярпліўцам правіць карабінамі.

Бясьпечнае і сытае мінулае,

Дзе стоена зьменнага дня ждалí,

Роты штурмовыя сьвінцовымі віхурамі,

Межаў замкí ўзламаўшы,

Спляжылі.

З рамёнаў футры!

З крамаў золата!

З паліцаў памяці тамы! –

Усё,

Што вечным звалі задаволена, –

У попел,

у нябыт,

у пыл!!!

ПРА НОЧ

Ноч. Туліць бліжэй плечы

Свае да ясачак-лятарняў

І скрыдлы матылём калечыць,

Долу сьцякаючы ў сьвітаньне.

Гарачы воск не апякае пальцаў.

Раблюся сам бязвольны ды мяккі,

Кладуся кроплямі на пляцыку цьвінтарным

У словах, што нітуюцца ў радкі.

ЭПІЗОДЫ

1.

Было тлумачыў хросны,

Мох ботамі мнучы,

Што на балоце хвоя

Ня пусьціць карані –

Патрэбны грунт трывалы ёй.

А ў жоўкнулым скрозь жніўні –

Ці сорамам? Ці барваю? –

Ўзгаралі журавіны...

Пазьней размову я згадаў –

Як спляжаны хваробаю,

П’ючы настой з тых ягадаў,

Вусны апёк іх горыччу.

2.

Празь незамольнасьць крыўдаў

Прыходзіла мне ў сны,

Каб дакараць маўкліва

Стамлёнымі вачмі.

Мітрэнгаю дні засьціла,

Забраўшы супакой, –

Так зьвер, які прынадзіцца,

У пастцы б’ецца ўкроў.

І валіцца зьнясілены

Да радасьці лаўцоў,

Ды доўга потым трызьніцца

Гушчарнае лагво...

3.

На аркуш месяц зроніцца

Ледзь бачна, з-за пляча,

Як празьвініць апоўначы

Чыясьці немата.

Стоіў каго вусьцішны

Бязмоўем чорны флёр?

Падасцца раптам: з слухаўкі

Змрок грагне: “Nevermore!”

Аднак ані ня ўзрушыць

І стук прадвесьця ў шыбы –

Я сам кожную ў кубку

Штораз тапіў мажлівасьць.

4.

Шчасьліва! Хай ня страцяцца

У нератах дарогаў

Ні ліпы ля палацаў,

Ні лёхі Налібокаў.

Зноў абжытыя котлішчы

Храніўцамі-бусламі

Ня вымыюць пяшчотныя,

Але чужыя хвалі.

І штормаў басавішчы

Бязьмежнасьцю свабоды

Крынічных не зацішаць

Табе нашых мэлёдый.

* * *

Учора ўзялі горад «N». Адным ударам

Уратавалі разламаны фронт.

Разьюшаны прайшоў тыламі

Асобны наш штурмовы батальён.

Свавольнік сакавік ня здолеў здужаць

Гразёю ў растаропіцы дарог,

Бо цьмяным бляскам кулямётных стужак

Яго зьвязовы ад памылкі засьцярог.

Кароткі сон на доле капанеру

Пра Коляды ў сям’і, пра хітрыкі дзяўчат

Змуліць суздром нясьвежы падкаўнерык,

Калі шчаціньнем казытнеш прыклад.

Змоўчаў, наструніўся ляшчыньнік ніцы.

Мяркуе, пэўна, ранак прычакаць,

Пакуль уцекачы па страчаных пазіцыях

Пачнуць заўзята з гаўбіцаў хвастаць.

Салодлівым хаўтурным водарам

Кадзіць вакол наша апошняя вясна,

Галовы ўхмеліла пунсовым броварам,

І куфлі выпітыя мала не да дна.

Здалёк чуваць пагрозьлівы зьвяг тракаў.

Зьшчальнікі, падрыхтаваць напалм!

Ты ж роўналетку ў штыхавой контаратацы

Чэрап рыдлёўкаю раскроіш напалам.

Буйнакалібравы з высоткі пляжыць

Стральцоў квэбэцкіх, высякае пад карэнь.

Аддана спраўджвайма жаўнерскі абавязак! –

Суцэльным пеклам ім падасца гэны «N»!..

Да ночы батальён аціхне.

А ледзь загоіцца па-над мундзерамі дзірван,

Ня цельцамі праіржавелых гільзаў –

Сьмерць эдэльвэйсамі магілы ўкрые нам.

* * *

Піла з крыніцы. Чэрпала далонямі

Срэбра жывільнае крывіцкіх берагоў.

Паўдзень схіліўся над смуглявымі рамёнамі,

Дадаючы ў глыткі аблокаў малако.

Ручай у-голас бомавы “сакрэтнічаў”–

Хваліўся, маўляў, будзе й ён ракой.

Вярба ён штосьці шапацела ветліва,

А яна думала, канешне, пра сваё.

Сябры, прыхільнікі, калегі, праца...

Ад несканчальнай гэнай мітусьні

Сюды вярнулася, нібы паспавядацца,

Крануцца вуснамі праўдзівай чысьціні.

Піла і не магла напіцца.

Прысеўшы, нетаропка, пакрысе,

Натомленаю лётам галубіцай,

Інакш ад кожнага, хто піў яе.

ПРАВОДЗІНЫ

Што пачуеш? Безгалась якая.

Спруцянела зьмізарнелае гальлё,

Дзе на ўзьлеску сонца праваджаю

Без спагады, без гістэрыкі, бяз сьлёз.

Адгасае бледае ў празрыстасьць

Выпелесканую ймжою ўшчэнт,

Скрозь бярэзьніку тачоныя абрысы

Ленна цэдзіць на быльнёг прамень.

Наўпатрап прастае долам цені,

Бы кратуе на зямлі спакой і сны,

І нябачных скрыдлаў шамаценьне

Не ўзрушае сталай цішыні.

На ўспамін адно паглыбіць зацін

Панарамай собскай варажбы :

Анічога ўжо не перайначыць

Усьцяж абапал выжахлых сьцяжын.

Затрымаецца на далечным узьмежку –

Бескарыснага пазбавіцца цяжва,

У прадон азёраў кіне рэшту

(Меднаю драбніцаю)

Сьвятла.

* * *

Яна прыходзіць не адна,

Уладная ў сваіх намерах –

Зьнішчыць у вогнішчы гарна

Луску самотных паняверак.

Калі адведае цябе,

Ты не патрапіш, кім назвацца,

І будуць доўга палымнець

Здабыткі ўяўнага вар’яцтва.

А ты адчуеш пакрысе,

Што абудзіўся даўні покліч,

Як прага дзёрзкая расьце,

Як закіпае кроў па кроплі.

Ухмеленая галава

Развагі, сэнс, перасьцярогі

Дазваньня зрыне далавах

Ля пакіданага парога.

Са спадарожным нацянькі,

Пустых ня робячы агледзін,

Вятрыскам безвач паляціш

У кажны край за Ёю сьледам.

Вэдлуг закону маладых –

Дагнаць нарэшце, супыніцца:

Далонь ў далонь, уздых ва ўздых

І ў вусны слодычу суніцаў.

У неба адшукаць ключы

І скарыстацца з таго шансу,

Ды зораў не пералічыць

Да пэрлямутравага ранку.

...Яна сыходзіць не адна,

Не растлумачыўшы прычынаў,

Бо сваёй волі не аддасьць

Нікому ў спадчыну ўспамінаў.

* * *

Будуць доўга ўлашчваць і тлумачыць,

Рай зямны – чарэўны – абяцаць,

Не маніся абхітрыць Пілата –

Грошы задарма ў яго прыдбаць.

Гарам пойдуць глумныя надзеі,

Закуюць запясткі ў кайданы

І сівыя сонмы фарысеяў

Дабрадзействам назавуць грахі.

Агаломшаны казаньнямі аблуднымі,

Не патрапіш іх намераў разгадаць,

Кубак поўны здрадаю атрутнай

Вып’еш з красамоўцамі да дна.

А на ранку, калі роспачу агорне

Сорам надалей таптаць зямлю,

Сам пачнеш вязаць сабе са шворкі –

Як падасца, ратавальную – пятлю.

Будуць доўга ўлашчваць і тлумачыць,

Рай зямны – чарэўны – абяцаць,

Не маніся ж абхітрыць Пілата –

Грошы задарма ў яго прыдбаць.

НА ІЛЬЛЮ

Не чутно было нешта

грукатаньня колаў Ільлёвых,

Срэбнавусы Пярун

сёньня стрэлаў ня цэліў сваіх,

Адно ранак адорыў

залеваю прамянёвай,

Пакрапіўшы сьпярша

шомастам непрацяглай імжы.

Цёплы сонечны дзень

у абдымках разложыстых хвояў,

Далягляд разамлеў

зь непралазнае цішыні,

Адбівае рака

жамчуговы прадон над спакоем

У якім не стае мне

грымотаў і навальніц.

Досыць лашчылі нас,

бестурботнасьцю спавівалі,

Пранікнёна нашэптвалі

аб сабекошце быцьця

Без акалічнасьцяў

і ўрэшце закалыхалі,

Аж спусьцеў ды зьбязбожыўся

некалі ройны абсяг.

Хай шугаюць вятры!

Няхай сьвет разарвуць бліскавіцы!

Хай пабудкай нясецца

суворы, гарэзьлівы сьмех

Ад нябёс пашчапаных

насуперак бязьліўцам

Насланьнё амарокі

начыста,

дазваньня садзьме!

НЯБЁСЫ ТВАЁЙ ПРЫСУТНАСЬЦІ

Усьлед за сіверам гнанымі птушкамі

Пакідаю апрыклы ўтул –

У нябёсы Тваёй прысутнасьці

Напаўсьлеп апантаны брыду.

У разводдзі змроку паўночнага

Зорны Стан ратавальным мастом.

Стуль, дзе промні схаваныя ў похвы,

Я кірую наўпрост на яго.

Ад старое крыніцы здрабнелай,

Дзе купаны быў немаўлём,

Ад гмахоў адрываецца цела,

Нішчачы прыцягненьня закон.

Хай за пераадоленьня радасьць

Незьлічона змушае зямля

Цераз крок памыляцца і падаць,

Але зноў выпраўляюся ў шлях.

У сьвет без пярэйміцы Сьмерці,

Беспадступны, бязьмежны, адкуль

Жнівень сыпле сваё насеньне

У расчыненых душаў ральлю.

І бязьлітасны да немагчымага

На прыступку раблюся бліжэй,

Вось амаль ужо перад вачыма.

Сэрца, дай мне прайсьці яшчэ!

Змоўчаў гадзіньнік змітрэнжаны –

Разгубіўся, ня скеміўшы што

Тут спрадвеку толькі цяперашні

Час люструе Тваю прыгажосьць.

Перад Брамаю неўміручасьці

Пакідаю апошні ўздых.

Я дабрыў, я сьвяткую заручыны

З Валадарствам нябёсаў Тваіх!

* * *

І лягуць першыя сьляды

Лісьцём на люстраных кілімах,

Што хмараў кужалі ткалі

На той зямлі, ў якую гінуць.

І сонца, кінуўшы пасад,

Ніжэй і бліжай да заходу

Кругамі робіць свой агляд

Палёў, пазбаўленых аздобы.

Устаўшы блякла праміне.

А целы чэзлыя бадылін

Зацята хтось хвастаць пачне

Працяглым посьвістам тужлівым.

Грымоты ў шале навальніц

Нябёсы разаб’юць бяз жалю,

Вымые знакі цеплыні

Напорнасьць струмянёвых хваляў.

Тады бязважкасьць туманоў

Зьявіцца сонмам белых зданяў

І высьляпіць маё вакно,

Ня бачыла каб аджываньне.

НОВЫ САВАНАРОЛА^7

Ад пачатку вякоў

атрыманыя крыўды,

калісьці

Набалелыя

ў прызьмерк лучынаў,

між ясак грамніц,

У купелях крынічных

дарэшты

сьвінцом наліліся

І пайшлі праставаць

“прывялебных”

за зрынутых ніц.

Па блюзьнерству кавярняў,

ненажэрнай

нахабнасьці крамаў,

На нэоне вітрынаў

пакідаючы

сплаты таўро.

Выкшталцонасьць сталіц

у нябыт

пацякла ручаямі,

У якіх астыгала

раздушанае

гадаўё.

Над бляяньнем TV,

скавытаньнем

ружовае прэсы,

Манітораў аскепкамі

і могілкамі

дыскатэк

На вятрох палымнелі

ютрані

ачышчальнай пратэсы,

Каб з агнёвае раніцы

Новы

паўстаў Чалавек.

* * *

Пахнуць промнямі пажоўклыя старонкі,

Між якімі кветкі і палын

Пальцамі танклявымі ў пярсьцёнках

Прыхаваныя ад плётак на ўспамін.

Томік чый − Міцкевіч ці Пэтрарка?

Ды санэтам не засьцерагчы

Ад альтанкі, апусьцелай на сьвітанку

Па мінулае фіялкавай начы.

Котка ў крэсьле позірк касавурыць.

Новы дзень без асаблівых зьмен.

П’е самотна засьцянковая Лаура

На тэрасе па-над кнігаю абсэнт.

ВАРАЖБА

На ўскраіне места парк сьцішаны

Голым вецьцем казыча ўсход,

У вышынь кругляк сонца падкінуўшы,

Ён варожыць ці лішка ці цот?

Золкай раньняй парой красавіцкаю

Зь ім цікую на новы дзень –

Які скутак з блізкае прыйшласьці?

Што з сабою яна прынясе?

Ці дасьць парасткі слова жывое?

Ці ўзбуяе па часе здранцьвелым? –

Бо бязь ліку зярнят-залатовак

У няўважлівых душах змарнела.

Іх рассыпваў нявартай драбніцай

Узмахам лёгкім шчодрай рукі,

Гэтак з морам растаючыся

Мы шпурляем на дно медзякі.

У надзеі вярнуцца хоць раз яшчэ

На распаленыя берагі,

Але вымываюць нарэшце

Хвалі нашых свавольстваў сьляды.

Нетаропка іду паркам сьцішаным –

Скрозь у сілу ўбіраецца дзень,

Сонца паміж цотам і лішкаю –

Прыйшласьць што з сабой прынясе?

* * *

Бесстароньне па сьвеце дзень кожны

Восень пошту разносіць сваю.

І, як на апусьцелую пожню,

Ліст, нібы разьвітальны – апошні,

Лёг зьнячэўку на даланю.

У лісьце тым ні сьлёз, ні праклёнаў,

Толькі сум абляцелай вярбы.

Спраўджваньнем разьвітаньня закону

Лістапад апускае заслону

Па завершанай кветнай пары.

Адпусьціўшы на бестэрміновы

Адпачынак ва ўзгадках маіх,

І з разрэджанае прасторы

Пасьміхаецца захад барвова,

Пакідаючы небасхіл.

Але ўсьмешкай ня цешыць зьнікомай –

Ранак іншага не прынясе.

Заўтра, каб не настала ніколі,

З кожнай кропляй атрутнай патолі

Перакрэсьліваю пакрысе.

ЗАГІНУЛЫМ У 1831 г. і 1863-64 гг.

Прымглёны туманом сьвітанак.

Бывай, стары бацькоўскі дом!

У засень паркаў ды альтанак

Ці вернемся мы са шчытом?

І разьвітальны пацалунак

На ганку вусны апячэ.

Мной падагнаны ўжо рыштунак –

Мы вернемся не на шчыце!

За шаблі, штуцары і косы

Узяцца вымушае годнасьць,

У бой ісьці сьвяты і жорсткі

За Нашую і Вашу Вольнасьць!

Апоўначы атакай дзёрзкай

Прарваны карнікаў заслон –

Благаславеньнем у нябёсах

Штандар з Пагоняй і Арлом.

Не адыйсьці нам у пасьцелях

І на чужыне не змарнець –

Мы гінем пад агнём прыцэльным –

Альбо свабода, альбо сьмерць!

Жывыя кветкі на магілах,

Дзе сьпяць героі вечным сном,

Хай сьведчаць Бацькаўшчыне мілай –

Вяртаемся мы са шчытом!

* * *

Ад прысадаў, што смугою запарушаныя,

У раскутую вятрамі вышыню

Растрывожанай начною птушкаю

Ледзь заўважны мкліва шугану.

Пакідаючы правіны незамоленымі

І мітрэнжных зданяў насланьнё,

Воляй прагна дыхаю напоўніцу,

Між сузор’яў станаўлюся на крыло.

Паглыбляюся ў сівы прадон з узмахамі,

Скрозь асьвенчаны маладзіком.

Адсюль долу не завабіць прахнае

Спадзяваньняў здрадлівых сілом.

І спагадлівасьць дазволаў непатрэбная,

Каб нябёсы навылёт прашыць

Над засьнежанымі пушчаў нетрамі

Ды санліваю зіхоткасьцю сталіц.

Будзе час надвор’е пераменіцца –

Кветны травень прыйдзе назаўжды.

Верагодна мы яшчэ сустрэнемся,

Толькі ці пазнаю вас тады?

Бо на золку студзеньскім, запозьненым,

Перароджаны растану ў цішыні,

Разьвітаўшыся засьветным позіркам

З тымі, хто застаўся на зямлі.

СЬНЕГАПАД

Ноч мінула ў дрымоце мітрэнжнай:

Сны – ня сны, нэўратычны каляж.

Усьлед сьвінцовая непазьбежна

Прыйшла раніца спакваля.

Пераймаючы ў ночы чароднасьць

Не суняла апрыкры бязлад.

Толькі неба раптам апоўдні

Сьнегам засьціла далягляд.

Навакольле страціла голас –

Пляцы й вуліцы ў згодзе маўчаць.

Нават чутна цяпер, як на горад

Парушынкі з аблокаў ляцяць.

Поўнілі абязьлюдныя паркі –

Белы вальс, белы верш, белы сьвет –

Ахіналі таполі бязважкім

Вэлюмам беззаганным нявест.

Спавівалі плечы абдоймамі

Безнадзейна ўспомненых рук,

Мяккім пошаптам супакойвалі

І плылі безыменныя ўкруг.

Нетаропкія ды незьлічоныя

Пазбаўлялі ад мітусьні

І, лятарні ўбраўшы кучомкамі,

Шлях свой сканчвалі на зямлі.

ROMANTIC GOTHIC

Ценем самотным у чоўне

У фасфарычным мігценьні сьвятла

Між аблокаў начное роўнядзі

Нетаропка яна плыла.

Немата над дзявочаю постацьцю –

Сьпяць барочныя вежы званіц,

Нават сьціхлі літаньні воўчыя

У разьверзнутай вышыні.

У тумане, бы ўбраная ў вэлюм,

Разразала ракі абсяг.

Зь берагоў вербаў лісьце трымценьнем

Ейны суправаджала шлях.

Усьміхаўся ветла ёй ветах

І лашчыў смоль валасоў,

Наслаўшы на выпадковых сьведкаў

Амарокі глыбокі сон.

А калі зоры першыя згасьлі,

Каб пагалоска ў нябыт адыйшла,

Растала бяз сьледу на захадзе,

Але ўночы ізноў паплыла.

* * *

Праўдзівых хочацца радасьцяў –

Тварыць, змагацца, кахаць,

Пакуль далёка разважлівасьць старасьці

І далакопы мае ў зыбках сьпяць.

Скрываўлены белы пялёстак

Па-над краем уладна ўзьняць,

Каб жоўсьцю зыйшліся псякосткі

Праз няздатнасьць яго садраць.

Ад узьведзеных да карных шыбеніц

Прыняць удзячна слова-лязо,

Каб зьвінела сталь Мілавідзкая^8

У міноры дый у басох.

Чуць, як Бацькаўшчыны нетры поўныя

Не стамляюцца нас сілкаваць,

Як крынічка праб’ецца апоўначы,

Каб умець пра тое сказаць

Усім сьлепым, дазваньня зьнявераным,

Што фарсуюць бязродзьдзем сваім,

Каб у жомчуг раскутага неба

Прагучаў пераможны гімн!

ДЗЕНЬ ПЕРАМОГІ

Сацыяльны парадак сыйшоў на нішто,

Астыгала ў рыштоку стабільнасьць,

Блёк-пасты, выскаляючы іклы штыхоў,

Фільтравалі асоб у цывільным.

Пазіраў абамлелы ад вусьцішы ўтул

Скрозь пабітыя шыбы трывожна,

Як панцэрвагэны^9 гвалцілі цішыню

Й кулямётныя джалілі гнёзды.

І стаялі зьбялелыя, рукі ўгару,

Унтэрмэншавай лёкаі ўлады,

Калі па прашпэктах, трушчачы брук,

Да іх крочылі зондэркаманды.10

Fashionable ladies^11 аплаквалі свой пэдыкюр,

Шыхтаваныя на “пераплаўку”.

Ківачом на лятарні над імі глямур

Крэатыўна ў тахт ветру матляўся.

Змоўчала сакатаньне станцый FM,

Сьпешна вызваліўшы радыёхвалі

Нефарматным да сёньня сапрана сырэн,

Маршоўкам, völkslieder^12 і pagan-мэталу.

А калі раніцою праменным мячом

Прарвало сонца змроку аблогу

Мы зь біклагаў агнёвай глынулі нагбом,

Адзначаючы Дзень Перамогі.

ПРА ПРАВЫ

Усе вашы правы патлумачыць па бою

Прыкладамі вам канвой,

А перад «яднаньнем» з Нашай зямлёю

Мы накормім вас гэтай зямлёй!

За няўёмную прагу гаспадарыць нашымі

Гушчарамі, небам, душой

Вам пазыкі каванымі сплоцім абцасамі,

У каштарысах расьпішымся вашай крывёй.

І пунсовыя колеры афарбуюць сабою

Вашы целы на пáлях і ў катавальнях –

То праменьні чужакаў зыходу

Абвесьцяць Наша Вяртаньне!

Заметки

[

←1

]

Le Pere-Lachese – могілкі, дзе ў 1871г. былі расстраляныя камунары.

[

←2

]

La catedral Notre-Dame de Paris – слынная бажніца Парыскай Маткі Боскай.

[

←3

]

L’Arc De Triomph – узьведзеная Напаліёнам Банапартам выгба, пад якою знаходзіцца Магіла Невядомага Жаўнера.

[

←4

]

Kein Russland (ням.) – тутака не Расея.

[

←5

]

Адзін са складнікаў калядовага абраду гаспадар бярэ са стала куцьцю абносіць яе вакол хаты і тройчы стукае ў вакно. На пытаньне: «Хто там?» адказвае: «Сам БОГ ІДЗЕ, куцьцю нясе!» і толькі па гэтым распачынаецца сьвяточнае вячэра.

[

←6

]

Dlaczego?(польск.) – Чаму?

[

←7

]

Джыралёма Саванарола (1452 − 1498) − манах, дыктатар Флярэнцыі (1494 − 1498). У сваіх палымяных казаньнях рашуча выступаў супраць раскошы, разбэшчанасьці, распусты, прарочачы хуткае Боскае пакараньне. Прыйшоўшы да ўлады бязьлітасна праводзіў палітыку фактычнага ператварэньня Флярэнцыі ў манаскую рэспубліку.

[

←8

]

Пад Мілавідамі (цяпер вёска ў Баранавіцкім р-не Брэсцкай вобл.) 22 траўня (3 чэрвеня) 1863 г. адбылася найбуйнейшая на тэрыторыі Беларусі пад час паўстаньня 1863-64 гг. бітва паміж інсургентамі і расейскімі карнікамі. Перамогу сьвяткавалі каліноўцы.

[

←9

]

Панцэрваген (ням. “panzerwagen”) – бранявік.

[

←10

]

Зондэркаманда (ням. “sonder kommando”) – атрад спецыяльнага прызначэння.

[

←11

]

Fashionable ladies (анг.) – фарсухі (модніцы).

[

←12

]

Völkslieder (ням.) – народня песні.

Content

Захарэвіч Зьміцер Лірыка з элемэнтамі радзімы і паганства