Albert Cornelis Baantjer

De Cock en de dood van een profeet

1

Het was een prachtige zomeravond in augustus. De zon was roodgloeiend achter oude geveltjes weggezakt. Een zacht verkoelend windje had de hitte van de dag verjaagd. Maar de warmte kleefde nog aan het asfalt van de vele nauwe straatjes in de Amsterdamse binnenstad.

Met zijn handen diep in de steekzakken van zijn onafscheidelijke regenjas gestoken, schuifelde rechercheur De Cock van het roemruchte politiebureau aan de Warmoesstraat, te midden van een groepje Engelse toeristen door de Lange Niezel.

Voor zover zijn kennis van de Engelse taal reikte, genoot hij van hun onderlinge conversatie. Come and see the Red Light District of Amsterdam. Een toeristische attractie van internationale faam.

Zo nu en dan ontstond in het groepje om hem heen enige opschudding en klonken schrille kreetjes uit de zuinige, met rimpels omkranste monden van enige bedaagde ladies, die in de etalages van de vele seksshops realistisch gekleurde kunstpenissen in allerlei fatsoenen ontwaarden en daarop zichtbaar geschokt reageerden.

De Cock glimlachte. Zijn werk in de oude binnenstad van Amsterdam voerde hem dagelijks langs de etalages van de seksshops. Het verwonderde hem allang niet meer dat de seksindustrie het zinvol vond om mannelijke geslachtsorganen van de meest uitbundige proporties te produceren.

Nog steeds te midden van het groepje Engelse toeristen, slenterde hij vanaf de Lange Niezel rechts naar de Voorburgwal. Een lange statige Engelsman met lederen elleboogstukjes aan zijn Harris-tweed colbert, blikte verwonderd om zich heen en sprak met een Oxford-accent van window shopping. Het woord werd door zijn medetoeristen giechelend begroet.

Het was druk op de Wallen. Het leek alsof het leger van nieuwsgierigen en behoeftigen jaarlijks groeide. Vooral in de lange zomeravonden trokken de veelal jonge en schaars geklede hoertjes in hun barmhartige roze belichting veel belangstelling.

Hoewel de puriteinse ziel van De Cock sluimerend nog steeds de nodige moeite had om het fenomeen van de hoererij te aanvaarden, was de grijze speurder in de loop der jaren volkomen vertrouwd geraakt met het bestaan van de prostitutie op de Wallen.

Seksualiteit, zo was zijn stellige overtuiging, berustte voor zeker negentig procent op illusie… fantasie. Maar met die tien procent realiteit diende men toch terdege rekening te houden. Deze vormde vaak een bron van emotie, agressie, moord.

De Cock keek opzij naar Vledder. De jonge rechercheur sjokte lusteloos naast hem voort. Om zijn mond lag een norse trek. Het opgewonden gekeuvel van de Engelse toeristen om hem heen scheen hem niet te amuseren.

Hij zwaaide wat onbeheerst voor zich uit. ‘Moet het nu echt?’ vroeg hij vinnig.

‘Wat?’

‘Het bijwonen van die samenkomst. Ik stap liever naar Smalle Lowietje.’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Ik wil wel eens weten wie er op zo’n samenkomst komen. Volgens mijn informaties mag de profeet zich in een brede belangstelling verheugen. Hij trekt ook veel jonge mensen aan: heroïnehoertjes, jonge mannen… vooral die met een strafblad.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Noemt hij zich zo… de profeet?’

In zijn stem trilde ongeloof.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Zijn volgelingen… als men die zo mag noemen… hebben hem die naam gegeven. Ze zien in hem een soort oudtestamentische ziener, die voortdurend waarschuwt voor de gevaren die onze huidige samenleving bedreigen… een man ook, die volgens hen nieuwe impulsen aan het geloof in Christus geeft.’

Vledder grijnsde.

‘Een pro-feet,’ sprak hij minachtend. ‘Een profeet, die brood eet… een charlatan… een…’

De Cock onderbrak hem.

‘Waarom zo cynisch,’ reageerde hij ongewoon fel. ‘Laten we eerst eens horen wat de goede man te zeggen heeft… kijken welke figuren zijn samenkomsten bezoeken. Misschien is hij inderdaad een profeet… een man die door Gods inspiratie spreekt en handelt.’

Vledder snoof.

‘Zijn die er nog… in onze tijd… mensen die door God worden geïnspireerd?’

De Cock negeerde de vraag.

‘Volgens mijn informatie,’ sprak hij geduldig, ‘is de profeet een bijzonder minzaam mens… uiterst beleefd, voorkomend, vriendelijk, intelligent. Hij heeft in de oude Hanzestad Kampen aan de Theologische Hogeschool gestudeerd.’

‘Behoort hij tot een bepaald kerkgenootschap?’

De Cock maakte een afwerend gebaartje.

‘Dat weet ik niet. Het zaaltje aan de Achterburgwal, waar hij zijn samenkomsten houdt, huurt hij op zijn eigen naam: Sjoerd van Obergum.’

‘Zo heet hij… Sjoerd van Obergum?’

‘Dat neem ik aan.’

‘Heb je hem nagetrokken?’

‘In onze politieadministratie?’

Vledder snoof.

‘Waar anders?’

De Cock knikte.

‘Ik heb niets ten nadele van hem kunnen vinden. In onze eigen administratie komt hij niet voor. Volgens inlichtingen uit het Bevolkingsregister bewoont hij een soort appartement bij de gebouwen van het voormalige Binnengasthuis aan de Grimburgwal.’

Vledder liet zijn hoofd iets hangen en sjokte zwijgend naast hem voort. Na enige tijd blikte hij opzij.

‘Hoe lang opereert die profeet al in ons district?’

‘Enige maanden.’

‘Waarom heb je nu pas belangstelling voor hem?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik was niet van zijn bestaan op de hoogte. Maar vanmorgen verhoorde ik Evert van Berge voor een oude inbraak op de Herengracht. Tot mijn verwondering maakte hij geen problemen. Hij bekende direct.’

Vledder lachte.

‘Niets voor Evert.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Hij was altijd erg recalcitrant. Toen ik zijn verklaring op papier had staan, maakte ik nog een babbeltje met Evert. Hij zei dat het tegenwoordig heel goed met hem ging en dat het beslist de laatste keer was dat ik hem op het politiebureau zou zien. En toen vertelde hij enthousiaste verhalen over de profeet, die in een zaaltje op de Achterburgwal boeiende voordrachten hield. De heilzame woorden van de profeet hadden hem doen besluiten om voortaan voor het smalle pad der deugd te kiezen.’

Vledder gniffelde.

‘Zo lang zal mijn armoede duren.’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Evert van Berge maakte op mij de indruk een gelukkig mens te zijn… gelukkiger dan ik hem ooit heb gekend.’

‘Hoe oud is hij?’

‘Wie?’

‘De profeet.’

‘Negenentwintig jaar.’

Vledder reageerde verrast.

‘Negenentwintig,’ herhaalde hij.

De Cock knikte.

‘Volgens het Bevolkingsregister.’

Op het gezicht van Vledder kwam een grijns.

‘Jong… voor een profeet.’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Christus was drieëndertig jaar toen hij werd gekruisigd.’

Het zaaltje aan de Achterburgwal bleek de vroegere gelagkamer van een logement, dat sinds de dood van Tante Marie, de oude logementhoudster, in verval was geraakt en na een slecht beheer was gesloten.

De Cock had de oude logementhoudster goed gekend. Tante Marie was een zachtaardige vrouw, die onder het mom van onverschilligheid naastenliefde in de praktijk bedreef.

Menige moede zwerver had zij gratis logies verstrekt en een warme kop koffie met veel melk en suiker.

De gelagkamer was niet veel veranderd. Alleen de tapkast, waarachter Tante Marie vroeger naast de koffieketel troonde, was verdwenen en had plaatsgemaakt voor een katheder, waarop een grote bijbel lag. In het midden was een smal looppad met aan weerszijden bruingeschilderde houten banken zonder leuning.

De Cock schuifelde met Vledder in zijn kielzog naar achteren en zocht zich een plekje tussen de beide geblindeerde ramen. Vandaar had hij een goed overzicht.

Het zaaltje was al redelijk gevuld. Vooral de eerste rijen waren goed bezet, en er kwamen nog steeds mensen de oude gelagkamer binnen, die aanschoven op de banken.

De Cock herkende enige hoertjes in hun beroepsoutfit: zwarte netkousen, strakke rokjes en hoog opgebonden busten. Ze spraken gedempt. Uit twee grote witgelakte boxen, hoog aan de zoldering, daalden zachte orgelklanken op hen neer.

Vledder stootte hem met zijn elleboog aan.

‘Hoe laat begint het?’ vroeg hij fluisterend.

‘Acht uur.’

De jonge rechercheur blikte op zijn polshorloge.

‘Dan wordt het tijd dat de profeet binnenstapt. Hij is al vijf minuten te laat.’

De Cock reageerde niet. Zijn blik gleed over de aanwezigen. Het zaaltje was nu bijna geheel gevuld. De oude rechercheur had nog nooit zo’n gemengd gezelschap bij elkaar gezien: dieven, helers, hoeren, pooiers en zelfs een enkele drugsdealer. Hij vroeg zich af over welke magische krachten de profeet beschikte om zo’n bonte menigte te boeien.

Een man in een stemmig zwart kostuum, waaronder een wit overhemd met een grijze das, liep over het smalle looppad op hem toe. De Cock schatte hem op rond de zestig. Hij had lang grijs haar, dat bijna tot zijn schouders reikte. Het hing golvend langs zijn grauw gezicht met ingevallen wangen. Met een koortsige blik in zijn donkere ogen bleef hij voor de oude rechercheur staan. ‘Ze zeggen,’ hijgde hij, ‘dat u van de politie bent.’

De Cock glimlachte.

‘Wie… wie zegt dat?’

De man zwaaide achter zich.

‘Mensen in de zaal kennen u.’

De Cock glimlachte opnieuw.

‘Dat verwondert mij niets.’

De man keek hem onderzoekend aan.

‘U bent van de politie?’

De grijze speurder knikte.

‘Wij zijn als rechercheurs verbonden aan het bureau Warmoesstraat. Mijn naam is De Cock… met… eh, met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder.’

De man gleed met zijn tong langs zijn droge lippen.

‘Wat komt u hier doen?’ vroeg hij dwingend.

De Cock veinsde onbegrip.

‘Mag ik als politieman niet naar de profeet luisteren?’

De man stak dreigend zijn wijsvinger omhoog.

‘Ik verbied het u om hier in de zaal arrestaties te verrichten.’

Vledder boog zich met een ruk naar voren.

‘U hebt ons niets te verbieden,’ sprak hij scherp. ‘Als wij het nodig oordelen om…’

De Cock onderbrak hem. De oude rechercheur toonde de man zijn beminnelijkste glimlach. ‘Wij beloven u plechtig,’ sprak hij gedragen, ‘dat wij de samenkomst niet zullen verstoren.’

Vledder hield de man zijn polshorloge onder de neus en tikte daarop met een kromme vinger. ‘Hoe laat begint de dienst?’ vroeg hij onbehouwen. ‘Het is al tien voor halfnegen.’

De man keek naar de jonge rechercheur op.

‘Wij houden hier geen dienst,’ reageerde hij kribbig. ‘Het is geen kerk.’

Vledder grijnsde.

‘Wat dan?’

De man bracht zijn scherpe kin omhoog.

‘Een samenkomst van lieden die naar het leven haken en hopen dat de profeet hen de weg wijst.’ Hij draaide zich abrupt om en liep door het gangpad naar het katheder. Daar bleef hij staan en spreidde zijn handen. ‘Lieve broeders en zusters,’ begon hij zalvend. ‘God zal u zegenen… heb nog even geduld. Ik heb iemand naar de woning van de profeet gestuurd om te zien waardoor hij zich heeft verlaat.’

Er ontstond geroezemoes in het zaaltje. Het overstemde de orgelklanken.

De Cock schoof de mouw van zijn regenjas iets terug en keek op zijn horloge. Het was al halfnegen. Er maakte zich enige onrust van hem meester. Het trilde in zijn maagstreek. Hij had het stellige gevoel dat er iets was gebeurd… iets onherstelbaars… iets dat verband hield met al die mensen hier in de zaal.

Ook Vledder toonde onrust.

‘Hoort dat bij het protocol,’ vroeg hij gejaagd, ‘mensen te laten wachten?’

De Cock antwoordde niet. Hij richtte zijn blik gespannen op al die ruggen en achterhoofden voor hem. Hij zag hoe angst en vertwijfeling langs de rijen kroop… bank voor bank… traag, maar onstuitbaar. De orgelklanken stierven weg.

Plotseling stormde een jonge vrouw met wapperende haren het zaaltje binnen. Half struikelend over de banken bereikte ze het katheder.

Daar draaide zij zich om en stak haar beide handen met gespreide vingers omhoog.

‘De profeet…’ Ze schreeuwde met overslaande stem. ‘De profeet is dood.’

Het bericht ontplofte. In het kleine smalle zaaltje ontstond een hevig tumult. De mensen rezen van hun banken en keken elkaar geschrokken aan. ‘De profeet is dood… de profeet is dood.’ Het klonk uit vele monden… herhaald als een echo.

De brengster van de onheilstijding stond nog steeds naast het katheder en hield haar beide handen met gespreide vingers omhoog. Het leek alsof ze in die houding was verstijfd… alsof ze geen macht meer had om haar armen te laten zakken.

De Cock baande zich moeizaam een weg door het gangpad. Toen hij het katheder had bereikt, drukte hij haar beide armen naar beneden en hield ze vast. Zachtjes trok hij de jonge vrouw naar zich toe en bracht haar gezicht dichtbij. In haar groene ogen las hij angst en verbijstering.

‘Hoe…’ vroeg hij strak, ‘…hoe dood?’

De bedoeling van de vraag drong niet tot de vrouw door.

‘De profeet is dood,’ herhaalde ze apathisch. ‘De profeet is dood.’

‘U… eh, u vond hem?’

‘Ja… dood.’

De Cock schudde haar lichaam een paar maal krachtig heen en weer. ‘Luister,’ gebood hij streng. ‘Hoe vond u hem… was er iets aan hem te zien… had hij zichtbare verwondingen?’

De jonge vrouw keek hem aan en slikte.

‘Ze hebben hem vermoord.’

2

In een vreemdsoortige processie… tussen een traag voortschuifelend leger van seksbehoeftigen… trokken ze over de Achterburgwal in de richting van het terrein van het voormalige Binnengasthuis. Voorop liep de jonge vrouw in een witte blouse met volanten en achter haar de oude man in zijn stemmig zwart kostuum. Zijn lange grijze haren dansten op zijn schouders. Vledder volgde op enige afstand. Daarachter sjokte De Cock.

De oude rechercheur wilde het drietal voor hem niet uit het oog verliezen, maar de haast waarmee men door het kijklustige publiek trok, achtte hij overbodig. Dood was dood… onomkeerbaar.

Nadat zij de Oude Doelenstraat waren overgetrokken, werd het een stuk rustiger op de gracht. Het gebied van de hoertjes was daar geëindigd en door een dicht woud van bruine Amsterdammertjes werd het mogelijk om snel achter elkaar langs de gevels te stappen zonder direct gevaar te lopen om door auto’s te worden overreden.

Het was warm… klammig warm. Het verkoelende windje kon de smalle gracht niet bereiken. De hitte van de dag trilde nog boven het troebele water.

De Cock, soms half in draf om het drietal voor zich bij te houden, pufte in zijn oude regenjas, maar de grijze speurder dacht er geen moment aan om het trouwe kledingstuk uit te trekken. Dat was, zo vond hij, een daad van verraad.

Langs het fraaie huis op de drie grachten bereikten ze de Grimburgwal. De strakke fantasieloze gebouwen van het voormalige Binnengasthuis boden een troosteloze aanblik, kil, droefgeestig. De vroegere portiersloge, waar De Cock zich in het verleden dikwijls had gemeld met het verzoek om een opgenomen patiënt in het gasthuis te mogen verhoren, was ernstig vervallen. De ramen waren verveloos en de toegangsdeur hing scheef.

De jonge vrouw in haar witte blouse liep aan de voormalige portiersloge voorbij naar een klein plein met in een halve ronding nieuwgebouwde etagewoningen. ‘Turfdraagsterpad,’ las De Cock op een naambord. De oude rechercheur fronste zijn wenkbrauwen van verbazing. Hij had in zijn lange loopbaan in de hoofdstad nooit van een Amsterdams Turf-draagster-pad gehoord.

Her en der stonden dranghekken van de dagen tevoren gehouden manifestatie Uitmarkt. Links van het plein was een uit stalen buizen opgetrokken platform nog niet geheel verwijderd. Ook de feestverlichting hing nog in bogen.

Voor nummer 248 bleef de jonge vrouw staan en wachtte tot De Cock haar was genaderd. Ze wees naar een bordes.

‘Daar,’ hijgde ze. ‘Op de eerste etage… daar ligt de profeet.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Is de deur op slot?’

De jonge vrouw schudde haar hoofd.

‘Sjoerd… de profeet deed de deur van zijn woning nooit op slot.’

De Cock keek haar verwonderd aan.

‘Waarom niet?’

De jonge vrouw gebaarde voor zich uit.

‘Sjoerd… eh, ik bedoel de profeet… vond dat beledigend voor de mensen die hem wilden bezoeken. Ook wilde hij niet dat iemand aanklopte voordat hij of zij bij hem binnentrad. Ik ben er… zo liet hij steeds weten… voor iedereen… en altijd.’

De Cock trok een grijns.

‘Tamelijk lichtzinnig,’ reageerde hij achteloos, ‘in een stad als Amsterdam.’

De jonge vrouw reageerde fel.

‘Dat was juist de kracht van Sjoerd,’ sprak ze overtuigend. ‘Hij geloofde oprecht in het goede in de mens. Toon uw vertrouwen, zei hij altijd. En trouw zal uw deel zijn.’

De Cock negeerde de opmerking. Hij wees omhoog.

‘Hebt u boven in de woning van de profeet iets aangeraakt… vastgepakt… verplaatst?’ vroeg hij zakelijk.

De jonge vrouw antwoordde niet. Haar weerstand scheen weggeëbd. Ze zette trillend haar tanden in haar onderlip en haar ogen vulden zich met tranen. Met een van smart vertrokken gezicht legde zij haar hoofd op de schouder van de oude man in het zwart. ‘Vader Ambrosius,’ snikte ze. ‘Vader Ambrosius… waarom moest dit?’

De oude man ademde diep. Op zijn asgrauw gelaat met ingevallen wangen kwam een expressie van diepe devotie. Hij klopte met zijn vlakke hand een paar maal zachtjes op de rug van de jonge vrouw. ‘De Heere,’ sprak hij gedragen, ‘zal het hebben gewild.’

De Cock keek met gemengde gevoelens naar het tweetal. Het beeld ontroerde hem niet. Het was naar zijn gevoel onecht… te mild, te weinig emotioneel. Bovendien voelde de oude rechercheur weinig voor een vruchteloze discussie over ‘de wil van Onze Heer’.

Hij wendde zich tot Vledder.

‘Waarschuw de meute,’[1] gebood hij strak.

Wat bruusk draaide De Cock zich om en liep het bordes op.

De deur van de woning op de eerste etage stond op een kier. De Cock drukte hem met de neus van zijn schoen verder open en ging naar binnen. Via een kleine hal met een kapstok en een manshoge spiegel, bereikte hij de woonkamer.

Geschrokken bleef hij staan.

In de betrekkelijk kleine woonruimte heerste een verschrikkelijke ravage. Laden en kasten waren overhoop gehaald en doorzocht. Een groot gedeelte van de inhoud lag over de vloer verspreid. Een houten cilinderbureau was ruw opengebroken. Het verwrongen slot hing aan een enkele schroef.

De Cock nam de situatie secondenlang in zich op. De oude rechercheur kon dat. Hij bezat een bijna fotografisch geheugen, met liefde voor het detail. Voorzichtig stapte hij over de voorwerpen heen.

Rechts leidde een deur naar een kleine slaapkamer. Aan het hoofdeinde van een oud ijzeren ledikant met vergulde spijlen, stonden in zwart viltstift haastig neergekrabbelde notities op het behang. Naast het ledikant, gedeeltelijk bedekt door een opengekerfd verenbed, lag een lange slanke man. Zijn voeten, in grove trimschoenen met loshangende veters, lagen ruim een halve meter uiteen. Zijn linkerhand was verscholen onder zijn lichaam. Zijn rechterhand reikte met geklauwde vingers naar de muur. Een groot model stiletto stak uit de rug van zijn colbert.

De Cock knielde bij hem neer en bekeek het wapen. Hij kende het model van de stiletto en schatte dat zeker vijftien centimeter van het lemmet in het lichaam van de profeet was gedrongen.

De oude rechercheur trachtte iets van de gelaatstrekken van de dode te onderscheiden, maar zijn gezicht rustte met neus en voorhoofd op de vloer en de zijkanten van het gelaat werden door een donkere, warrige haardos aan het oog onttrokken.

De Cock hoorde enig rumoer. Hij kwam overeind en liep terug naar de woonkamer. In de deuropening stond Bram van Wielingen. Zijn aluminium koffertje bungelde aan zijn rechterhand. De rug van zijn linkerhand gleed langs zijn bezwete voorhoofd. De politiefotograaf grinnikte.

‘Ik was hier pal bij toen jouw bericht over de mobilofoon kwam. Maar het is hier in de buurt de laatste jaren zo veranderd dat ik eerst verkeerd reed. Ik heb echt even moeten zoeken.’

De Cock trok een grijns.

‘Turf-draagster-pad,’ sprak hij smalend. ‘Hoe verzinnen ze het.’

Bram van Wielingen liet zijn blik door de kleine kamer dwalen.

‘Ze hebben hier wel huisgehouden,’ sprak hij zuchtend. ‘Mensen, mensen wat een rotzooi.’ Hij keek op. ‘Roofmoord?’

De Cock knikte traag.

‘Daar lijkt het op.’

‘Weet je waarnaar ze hebben gezocht?’

De Cock glimlachte.

‘Geen idee.’

De politiefotograaf zwaaide voor zich uit.

‘Waar ligt het lijk?’

De Cock wees over zijn schouder.

‘In de slaapkamer. Maar ik wil dat je eerst hier een paar plaatjes maakt.’

Bram van Wielingen knikte instemmend. Hij bukte zich, legde zijn koffertje op de vloer, klikte het open en nam daaruit zijn Hasselblad. ‘Wie woonde hier?’ vroeg hij overeind komend.

‘Een profeet.’

De fotograaf keek hem niet-begrijpend aan.

‘Een profeet?’ herhaalde hij vragend.

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Zo werd hij genoemd… de profeet. Hij schijnt vooral hier in de oude binnenstad van Amsterdam al vele volgelingen… discipelen te hebben.’

Bram van Wielingen gniffelde.

‘Discipelen,’ herhaalde hij spottend.

De Cock knikte. Zijn gezicht stond ernstig.

‘Zo worden volgelingen van een profeet toch genoemd?’

Bram van Wielingen gebaarde achteloos.

‘Weet ik veel. Wat profeteerde hij?’

De Cock trok zijn schouders iets op.

‘Een betere wereld… denk ik.’

Bram van Wielingen veinsde verbazing.

‘Een betere wereld… is de onze dan niet goed genoeg?’

De Cock glimlachte.

‘Ik kan mij heel goed voorstellen,’ formuleerde hij bedachtzaam, ‘dat er mensen zijn, die zich in onze huidige wereld niet echt gelukkig voelen, en daarom hangen aan de lippen van een man die hen in heerlijke visioenen een betere wereld voorspelt… voorspiegelt… belooft. Ik denk dat er altijd opnieuw profeten zullen opstaan… en discipelen krijgen.’

Bram van Wielingen bromde.

‘Profeten of niet… het zal in de wereld wel altijd een rotzooitje blijven.’ Met een brede armzwaai wuifde de fotograaf naar de enorme ravage om zich heen. ‘Kijk,’ sprak hij cynisch, ‘dat is nu het loon van een profeet: chaos.’

De Cock reageerde niet. Hij keek zwijgend toe hoe de fotograaf in een reeks routinegebaren een flitslicht op zijn Hasselblad monteerde en de omgeving flitsend in beeld bracht. Toen hij dokter Den Koninghe in de deuropening ontwaarde, liep hij van Bram van Wielingen weg.

Voorzichtig, stappend over papieren, huisraad en kledingstukken, bereikte hij de kleine lijkschouwer.

Achter hem torenden twee onaandoenlijke broeders van de Geneeskundige Dienst met een brancard.

De Cock lachte blij en drukte dokter Den Koninghe hartelijk de hand. De oude rechercheur had een zwak voor de excentrieke dokter met zijn ouderwetse grijze slobkousen onder een deftige streepjesbroek, zijn stemmig zwarte jacquet en zijn verfomfaaide groen uitgeslagen garibaldihoed.

‘Hoe maakt u het?’ vroeg hij opgewekt.

Door zijn ronde brilletje met metalen montuur keek de dokter naar de grijze speurder op.

‘Best,’ antwoordde hij met krakende stem. ‘De dood waart om mij heen.’

De Cock lachte.

‘Dat… zo schat ik… is het droevige lot van een beproefd lijkschouwer.’

De dokter knikte.

‘Dit wordt voor vandaag al mijn vijfde schouw,’ sprak hij bedaard. ‘En ik ben pas om vier uur begonnen. Ik geloof dat er in onze stad steeds meer mensen gewelddadig doodgaan.’ Hij keek zoekend om zich heen. ‘Waar?’

De Cock reageerde niet direct. Hij wendde zich tot Bram van Wielingen.

‘Heb je het lijk al gevonden?’

‘Ja.’

‘En gefotografeerd?’

‘Ook.’

‘Die krabbels op het behang?’

Bram van Wielingen grijnsde breed.

‘De Cock… ik ken je toch?’ sprak hij geruststellend. ‘Hoe lang al? Maak je geen zorgen. Morgenochtend heb jij je plaatjes… van lijk, krabbels, chaos en alles wat hier maar te zien is… kant en klaar op je bureau.’

De oude rechercheur knikte dankbaar en wuifde ten afscheid. Daarna ging hij de lijkschouwer voor naar de slaapkamer en wees naar het lichaam van de lange, slanke man naast het ijzeren ledikant. ‘Dat is hem,’ sprak hij somber. ‘Zo heb ik hem gevonden.’

Dokter Den Koninghe knielde bij de dode neer en bekeek het heft van de stiletto. Na enige tijd blikte hij omhoog. ‘Help mij even. Dan kantelen we hem een beetje. Ik wil zijn gezicht zien.’

De Cock boog zich over de dode heen en tilde het lichaam aan de linkerarm iets omhoog. Het donkere haar viel van zijn gelaat weg en toonde een paar grote, open, in angst verstarde ogen. De neus was plat verstijfd.

De dokter drukte met zijn duim en middelvinger de beide oogleden toe. Het was een devoot gebaar. Daarna kwam hij omhoog. Zijn oude knieën kraakten.

Met trage bewegingen nam hij zijn bril af, pakte zijn pochet uit het borstzakje van zijn jacquet en poetste zijn glazen.

‘Hij is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock knikte.

‘Dat begreep ik al,’ reageerde hij simpel. ‘Met vijftien centimeter staal in je rug, is je geen lang leven beschoren.’

Het klonk ongewild komisch.

Den Koninghe gebaarde naar de dode.

‘Nog niet zo lang… schat ik. Hoogstens enkele uren. De lichaamstemperatuur is nauwelijks gedaald.’

‘Inwendige bloedingen?’

De oude lijkschouwer zette zijn bril weer op en borg zorgvuldig zijn pochet weg.

‘Ik neem dat voorlopig als doodsoorzaak aan,’ antwoordde hij bedachtzaam. ‘Ik vermoed zelfs dat het hart is geraakt. Maar dat kan dokter Rusteloos morgen bij de sectie beter bekijken dan ik.’

Den Koninghe wierp nog een laatste blik op de dode. Toen trok hij vanonder zijn jacquet, uit een zakje van zijn parelgrijze vest, een knol van een horloge aan een zware zilveren ketting te voorschijn en keek erop. ‘Ik vraag mij af hoeveel ik er vanavond nog te schouwen krijg,’ gromde hij. ‘Het is nog lang geen twaalf uur.’

Hij draaide zich om en verliet de slaapkamer. De Cock liep hem na en keek in de woonkamer toe hoe de kleine lijkschouwer bijna struikelend over de verspreid liggende voorwerpen, de woning verliet.

Ben Kreuger kwam binnen, zette zijn koffertje op de vloer en spreidde zijn handen in een verontschuldigend gebaar.

‘Sorry, ik ben laat. Ik zat vast in het verkeer. Het hele Damrak ligt opengebroken.’

De Cock snoof.

‘Moest jij toch weten… Amsterdam is bijna elke zomer aan een renovatie toe.’

De dactyloscoop blikte om zich heen.

‘Er is hier volgens mij wel wat te kwasten. Ik denk dat er heel wat prentjes[2] vanaf komen.’

De Cock glimlachte.

‘Doe je best. Jouw vrouw krijgt van mij een bloemetje als jij de vingertjes[3] van de dader vindt.’

‘Wat ben je scheutig.’

De opmerking ging aan de oude rechercheur voorbij. Hij staarde even voor zich uit. Peinzend. ‘Ik wil ook dat je de vingers neemt van het slachtoffer.’

‘Weet je niet wie hij is?’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Volgens de gegevens waarover ik beschik, heet hij Sjoerd van Obergum. Maar zolang men in dit land nog geen legitimatieplicht kent, weet je het maar nooit.’ Over het hoofd van Ben Kreuger wenkte hij de broeders van de Geneeskundige Dienst naderbij en liep voor hen uit naar de slaapkamer.

‘Vervoer hem op zijn buik,’ instrueerde hij. ‘En laat die stiletto in zijn rug zitten, dat heeft dokter Rusteloos graag.’

De beide broeders knikten. Ze namen het gehavende verenbed weg, legden het op het ledikant en schoven de dode iets van de muur. Daarna tilden ze hem behoedzaam op de brancard. Gewoontegetrouw drapeerden ze een laken over hem heen. Het uitstekende mes met het laken erover gaf een vreemd, bijna lachwekkend effect.

De Cock keek toe hoe de broeders de brancard zacht wiegend de woning uit droegen.

In de kleine woonkamer, te midden van de ravage, bleef De Cock staan en wreef over zijn kin. Hij vroeg zich bezorgd af hoeveel perikelen de dood van de profeet hem nog zouden bezorgen.

Vledder kwam de woning binnenstappen. Achter hem volgde de vrouw in de witte blouse met volanten. De jonge rechercheur hijgde. Hij wees achter zich.

‘Barbara zegt dat er geld was.’

‘Waar?’

De jonge vrouw stapte naar voren en strekte een bevende hand uit naar het opengebroken houten cilinderbureau. ‘Daar… in die rechterlade. Ik was erbij toen Sjoerd het erin deed.’

De jonge vrouw reikte naar voren en wilde de lade aan de houten knop opentrekken. De Cock hield haar arm vast en wenkte Ben Kreuger naderbij. Zijn dassenharen kwast, gedoopt in aluminiumpoeder, streek over de gladde houten knop en een duidelijke vingerafdruk werd zichtbaar.

De dactyloscoop nam de vingerafdruk voorzichtig op zwart folie over. Daarna trok hij de houten knop terug.

De lade was leeg.

De Cock keek Barbara van terzijde aan.

‘Hoeveel was het?’

De jonge vrouw slikte.

‘Ruim vijftigduizend gulden.’

3

De Cock keek naar de jonge vrouw naast zich aan zijn bureau. Hij had haar in de woning van de vermoorde profeet niet nader willen verhoren. Emotioneel was dat naar zijn gevoel geen juiste plek. Daarom had hij haar door Vledder naar het politiebureau aan de Warmoesstraat laten brengen.

Nadat Ben Kreuger, de dactyloscoop, met een rijke oogst aan vingerafdrukken was vertrokken, had hij de woning aan het Turfdraagsterpad zorgvuldig afgesloten en verzegeld. Hij wilde de volgende dag beslist teruggaan om opnieuw de sfeer te ondergaan en de omstandigheden te analyseren. De enorme ravage in de woning van de profeet zinde hem niet. Het was te overdreven, te nadrukkelijk. Bovendien waren er dissonanten in het aangerichte decor.

De oude rechercheur liet zijn blik nog eens over de jonge vrouw glijden, haar lange zwarte haren, de olijfkleurige huid van haar gelaat. De Cock schatte haar op rond de vijfentwintig jaar… wellicht jonger. Hij bedacht wat haar verhouding was geweest met de vermoorde profeet. Maar dat vroeg hij haar niet.

‘Barbara?’

De jonge vrouw knikte.

‘Barbara,’ herhaalde ze peinzend, ‘zo noemde de profeet mij… nadat hij mij had bevrijd.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Bevrijd… waarvan… van wie?’

De jonge vrouw boog zich iets naar voren.

‘Mijn echte naam is Belinda… Belinda van de Bosch. Ik kom oorspronkelijk uit Haarlem. Daar ben ik geboren en daar heb ik tot voor kort gewoond. Mijn moeder stierf toen ik vijftien jaar was. Door mijn vader ben ik in de prostitutie terechtgekomen. Hij hield mij min of meer gevangen in een kamertje en dwong mij om daar mannen te ontvangen.’ Ze zuchtte diep. ‘Tot Sjoerd mij uit zijn klauwen bevrijdde en mij tot zijn volgeling maakte.’

‘Waarom Barbara?’

De jonge vrouw glimlachte.

‘Sint Barbara was een martelares uit Nicomedië in Klein-Azië. Volgens de legende was zij slachtoffer van haar vader. Die liet haar om haar christelijk geloof in een toren opsluiten en martelen.’

‘Vandaar Barbara?’

Belinda van de Bosch knikte.

‘Sjoerd zag enige gelijkenis tussen mij en de Heilige Barbara… wij waren allebei gevangene van onze vader.’

De Cock liet het onderwerp rusten.

‘U hebt de profeet in Haarlem leren kennen?’

Belinda van de Bosch knikte opnieuw.

‘Sjoerd had daar met veel elan een kleine, doch hechte gemeente gesticht. Maar hij kreeg moeilijkheden met de jeugdpolitie van Haarlem, omdat ook minderjarigen tot zijn volgelingen gingen behoren en sommige ouders daar bezwaar tegen maakten. Vader Ambrosius heeft hem toen overgehaald om naar Amsterdam te komen.’

‘En u ging mee?’

‘Ja.’

‘En leefde met hem samen?’

Belinda van de Bosch reageerde fel. Haar lichtgroene ogen vonkten.

‘Daar was niets oneerbaars aan.’

De Cock maakte een afwerend gebaartje.

‘Dat beweer ik ook niet,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Maar aan mij is de taak om de moordenaar van de profeet te vinden. En daarom is het nodig dat ik de relaties…’

Belinda van de Bosch trok haar gezicht strak.

‘Ik heb de profeet niet vermoord,’ onderbrak ze nors. ‘Ik hield van hem.’

De Cock glimlachte.

‘Het één sluit het ander niet uit.’ De oude rechercheur wachtte haar reactie niet af. ‘Hoe kwam de profeet aan zoveel geld?’

‘Gewonnen.’

De Cock keek haar verwonderd aan.

‘Waarmee?’

Belinda van de Bosch zwaaide geagiteerd.

‘In de loterij… de staatsloterij.’

De Cock trok een grijns.

‘De profeet gokte?’

Het klonk spottend.

Belinda van de Bosch schudde haar hoofd.

‘Sjoerd,’ legde ze geduldig uit, ‘leidde een clubje van kansarme jongeren. Het clubje kwam tweemaal per week bij ons thuis bijeen om te praten over het leven… over de zin daarvan. Sjoerd maakte hen steeds weer duidelijk dat God barmhartig is… vol liefde en… al is dat niet altijd even duidelijk waarneembaar… dat hij het toch goed met hen meent. Op een dag zei lange Peter… een van de jongeren van het clubje… dat God dat maar eens moest bewijzen en hij stelde voor om wat geld bijeen te scharrelen en van dat geld gezamenlijk een lot in de staatsloterij te kopen. Als God werkelijk het beste met hen voor had, dan moest op dat lot wel een prijs vallen.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘En ging de profeet daarop in?’

In zijn stem trilde ongeloof.

Belinda van de Bosch knikte nadrukkelijk.

‘Sjoerd was ervan overtuigd dat God zijn geloof in Hem niet zou beschamen.’

De Cock kneep zijn ogen even dicht.

‘En op dat lot,’ sprak hij zuchtend van verbazing, ‘viel een prijs van vijftigduizend gulden.’

‘Precies.’

‘En iedereen wist van die prijs?’

‘Ja.’

‘Hoe?’

Belinda van de Bosch verschoof iets op haar stoel.

‘Sjoerd beschouwde de prijs als een vingerwijzing Gods,’ sprak ze gedragen. ‘Een bevestiging van zijn geloof in Hem.’ Ze zweeg even en staarde voor zich uit. ‘Een dag na de trekking van het winnende lot,’ ging ze verder, ‘zijn Sjoerd en ik naar Den Haag gereisd en hebben het geld opgehaald.’

‘In contanten?’

‘Ja… vijftig bankbiljetten van duizend gulden.’

‘Gevaarlijk.’

Belinda van de Bosch keek naar hem op.

‘Waarom?’

De Cock streek met zijn rechterhand over zijn grijze haren en bedacht dat een uitleg geen zin had.

‘En toen?’

Belinda van de Bosch vouwde devoot haar handen.

‘Daarna heeft Sjoerd het clubje bijeengeroepen. De samenkomst was heel plechtig en ook heel inspirerend. Het was alsof de Heilige Geest in ons midden was. We hebben het vele geld aan de jongeren laten zien… uitgespreid op tafel… vijftigduizend gulden. Daarna hebben wij samen gebeden en God onze dank betuigd.’

De Cock zweeg. Het relaas van de jonge vrouw had hem diep getroffen. Het leek op een verhaal uit zo’n dun boekje, dat hij als jochie samen met een mandarijn vol pitten en een rood sterappeltje tijdens het kerstfeest op de zondagsschool kreeg uitgereikt.

‘Wat was Sjoerd… de profeet, van plan om met dat vele geld te doen?’ vroeg hij na een poosje.

Belinda van de Bosch keek hem aan. Devotie straalde van haar gezicht. ‘Toen Onze Lieve Heer nog op aarde was, vertelde hij parabels. In de meeste geloofsgemeenschappen worden ze gelijkenissen genoemd. Eén van die parabels is de gelijkenis der talenten. Het gaat over een heer, die zijn knechten geld in bewaring geeft.’

De Cock glimlachte.

‘Met talenten moet men woekeren.’

Belinda van de Bosch knikte instemmend.

‘Sjoerd heeft die parabel aan het clubje uitgelegd en gezegd dat hij ongeveer net zo zou handelen als de heer uit die gelijkenis.’

De Cock keek haar schuins aan.

‘U bedoelt dat hij het geld niet gelijkelijk onder hen zou verdelen?’

Belinda van de Bosch schudde haar hoofd.

‘Niet ineens. Het lag in de bedoeling van Sjoerd om hen telkens een bepaalde som geld te geven en na verloop van enige tijd aan hen te vragen, wat zij met het geld hadden gedaan.’

‘Of ze met hun talenten hadden gewoekerd?’

Belinda van de Bosch maakte een gebaar van wanhoop.

‘De meeste van die jongeren hebben nooit geleerd om met geld om te gaan. Dat wilde Sjoerd ze bijbrengen. Ze moesten het geld beschouwen als een geschenk van Onze Heer en in zijn geest ermee omgaan.’ De jonge vrouw liet haar hoofd zakken. Haar lange zwarte haren gleden als een gordijn voor haar gezicht. Ze snikte. ‘Het heeft niet zo mogen zijn.’

De Cock liet haar begaan en keek toe hoe haar lichaam schokte. Zijn rechterhand strekte zich troostend naar haar uit, maar bereikte haar niet. De oude rechercheur trok die hand halverwege terug. Zijn achterdochtig politiebrein bedacht dat de onschuld van Belinda van de Bosch niet bij voorbaat vaststond… dat hij bij haar niet de gedachte wilde vestigen, dat hij haar verhaal onvoorwaardelijk geloofde.

De telefoon op zijn bureau rinkelde. Vledder boog zich naar voren en greep de hoorn. Hij maakte enige aantekeningen en legde de hoorn weer op het toestel terug.

De Cock keek hem aan.

‘Wie was het?’

‘Ben Kreuger. Hij vond de vingerafdruk op de knop van de bewuste lade van het houten cilinderbureau zo fraai, dat hij die onmiddellijk heeft geclassificeerd.’

‘En?’

Vledder keek op zijn notitie.

‘Hij is van Peter Zandvliet.’

Belinda van de Bosch zat met een ruk rechtop.

‘Peter Zandvliet,’ herhaalde ze geschrokken.

Vledder knikte.

‘Zo heet hij.’

De mond van de jonge vrouw gleed open.

‘Lange Peter… de bedenker van het lot.’

Vledder stapte de grote recherchekamer binnen. De Cock keek vragend naar hem op.

‘Waar heb je haar ondergebracht?’

De jonge rechercheur gebaarde achter zich.

‘In de Warmoesstraat bij de zusters Augustinessen van Sint Monica.’

‘Was ze welkom?’

Vledder lachte.

‘Van harte. Ze zijn de liefste Zusters die ik ken. Voor zover ik weet hebben wij nog nooit tevergeefs een beroep op hen gedaan.’

‘Wilde Belinda van de Bosch niet naar het huis van Vader Ambrosius?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik heb het haar wel voorgesteld, maar ze was bang dat ze dan al die verschrikkingen… die emoties van vanavond opnieuw zou beleven.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Heeft Belinda van de Bosch nog iets tegen jou gezegd… iets opgemerkt?’

Vledder spreidde zijn beide handen.

‘Ze vroeg of wij de jongeling “zachtkens” wilden behandelen.’

‘Ze bedoelde Peter Zandvliet?’

Vledder knikte. ‘Ze had hem in haar hart al vergeven, zei ze.’

De Cock staarde voor zich uit. Zijn breed gezicht was een stalen masker. ‘Ik weet het,’ verzuchtte hij. ‘Zeventig maal zevenmaal.’

Een tijdlang zwegen ze. Boven hun hoofden zoemde een defecte tl-balk en buiten in de Warmoesstraat zong een dronken sloeber een droevig lied van een verloren liefde. Het waren de geluiden die bij de grote recherchekamer hoorden, wanneer de nacht de oude binnenstad in haar armen sloot. De oude rechercheur vroeg zich af of hij die geluiden zou missen… over een paar jaar als de pensioengerechtigde leeftijd hem dwong om zijn plek achter zijn bureau op te geven.

Vledder verbrak zijn overpeinzingen.

‘Ik heb zijn huidige adres van Belinda van de Bosch gekregen. Ze wist dat uit haar hoofd. Zullen we hem vannacht nog arresteren?’

‘Wie?’

‘Peter Zandvliet.’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Ik weet niet,’ sprak hij weifelend, ‘of ik wel zo snel tot zijn arrestatie zal overgaan.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Waarom niet?’ vroeg hij verbaasd. ‘Ben Kreuger was heel beslist. De vingerafdruk op de ladeknop was van Peter Zandvliet. Daarover bestond, volgens hem, geen enkele twijfel.’

De Cock knikte traag voor zich uit.

‘Die twijfel heb ik ook niet,’ sprak hij nadenkend. ‘Maar in die woning van Sjoerd van Obergum aan het Turfdraagsterpad wemelde het van de vingerafdrukken. Ben Kreuger vond steeds weer nieuwe greepjes… overal… aan de ramen, aan de deuren, de deurstijlen, aan dat houten cilinderbureau. Ik heb niet het idee dat Belinda van de Bosch en haar profeet veel aan interieurverzorging deden.’

Vledder grijnsde.

‘Ze waren viespeuken?’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Dat is wat overdreven,’ antwoordde hij vergoelijkend, ‘maar kraakzindelijk waren ze niet. Dat paste volgens mij ook niet bij hun stijl van leven.’

Vledder gebaarde heftig.

‘Maar die gevonden vingerafdruk zat wel op de knop van de lade waarin dat vele geld werd bewaard. Die jongen zal ons toch verrekt goed duidelijk moeten maken waarom hij met zijn handen aan die lade heeft gezeten.’

De Cock knikte instemmend.

‘Zeker… en als hij daarvoor een aannemelijke verklaring heeft, arresteer ik hem niet.’

‘Niet?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het clubje waartoe hij behoorde, kwam tweemaal per week in de woning van de profeet bijeen. Het is heel goed mogelijk dat zijn vingerafdruk niet recent op die knop terecht is gekomen, maar al dateert van een vorig bezoek. Dan heeft die vingerafdruk als bewijsvoering geen enkele waarde meer.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘De vingerafdrukken van Peter van Zandvliet komen in ons bestand voor,’ betoogde hij hartstochtelijk. ‘Begrijp dat goed. Anders had Ben Kreuger ze niet zo snel kunnen identificeren. Die jongen heeft ongetwijfeld een strafblad… wie weet… misschien wel voor inbraak… voor moord. Onze huidige rechters zijn barmhartig als het jongeren betreft.’

De Cock zuchtte.

‘Ik denk dat alle leden van het clubje van de profeet in onze administratie zijn terug te vinden. Ik wil eerst een overzicht hebben van…’

Vledder onderbrak hem.

‘Zal ik zijn strafblad opvragen?’

De Cock keek omhoog naar de klok boven de toegangsdeur van de grote recherchekamer. Het was tien over halfeen. De grijze speurder stak zijn beide armen rekkend omhoog. Zijn stramme botten kraakten een protest.

‘Morgen,’ kreunde hij, ‘morgen is er weer een dag.’

Langzaam kwam de oude rechercheur uit zijn stoel overeind en sjokte naar de kapstok.

Achter hem rinkelde de telefoon op zijn bureau. Vledder reikte ver naar voren en nam de hoorn op. Al na enkele seconden legde hij de hoorn op het toestel terug.

De Cock draaide zich om.

‘Wie was het?’

‘Jan Kusters.’

‘En?’

‘Beneden aan de balie van de wachtcommandant staat Belinda van de Bosch. Ze heeft een lange jongeman bij zich en wil nu onmiddellijk met ons praten.’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Een lange jongeman?’

Vledder knikte.

‘Peter Zandvliet.’

4

Belinda van de Bosch bleef voor het bureau van De Cock staan. Haar lange zwarte haren hingen half voor haar gezicht en haar mond stond strak. Ze wuifde wat bruusk naar een slungelige jongeman, die in een verschoten spijkerpak schuin achter haar stond.

‘Peter Zandvliet.’

Haar stem klonk schor.

De Cock reageerde niet direct. Hij beduidde de jongeman om achter Belinda vandaan te komen en zich naast haar op te stellen. Scherp onderzoekend keek hij hem aan. Hij was lang, vond hij, en te mager.

De oude rechercheur schatte hem op negentien, twintig jaar. Hij had een klein vlasbaardje en lang blond haar, dat in zijn nek tot een staartje was samengebonden. Zijn grote voeten staken in een paar splinternieuwe dure basketbalschoenen.

De blik van de grijze speurder gleed van de jongeman terug naar Belinda van de Bosch. Hij trok zijn wenkbrauwen op. ‘Ik dacht,’ sprak hij op verbaasde toon, ‘dat mijn collega Vledder u bij de zusters Augustinessen had ondergebracht?’

De jonge vrouw knikte.

‘Ik ben daar weggelopen.’

‘Waarom?’

Belinda van de Bosch maakte een verontschuldigend gebaartje. ‘Het had geen enkele zin om al naar bed te gaan. Ik zou toch niet kunnen slapen. Ik was veel te onrustig.’

De Cock glimlachte.

‘Toen bent u maar vast op onderzoek gegaan.’

Belinda van de Bosch schudde haar hoofd.

‘Het vinden van de moordenaar van Sjoerd is uw taak,’ reageerde ze kalm. ‘U werkt aan een soort gerechtigheid, waarmee ik mij liever niet bemoei. Ik was echter bang dat u een soort klopjacht op Peter zou openen… met alle mogelijke gevolgen.’

‘Zoals?’

Belinda van de Bosch zuchtte diep. Ze wees over haar schouder. ‘Ik ken Peter Zandvliet nu al ruim een halfjaar. Hij is een emotionele knaap, die zich gauw bedreigd voelt en dan snel… heftig… meestal ongecontroleerd reageert. Ik wilde een stuitende confrontatie met u… uw mannen… en Peter vermijden.’ Ze zweeg even. Nadrukkelijk. ‘Begrijpt u mij goed… in het belang van Peter.’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Uw genegenheid is eenzijdig.’

Het gezicht van Belinda van de Bosch verstarde.

‘U hebt mijn genegenheid niet nodig,’ reageerde ze bits. ‘Als u wilt, kunt u over een heel politieapparaat beschikken. Peter niet. Hij is een eenling… onbeschermd en… onschuldig.’

Vledder boog zich met een ruk naar voren.

‘Onschuldig?’ vroeg hij scherp.

Belinda van de Bosch knikte.

‘Absoluut.’

De jonge rechercheur grinnikte.

‘Waar haalt u die zekerheid vandaan?’

Belinda van de Bosch stak haar beide handen omhoog.

‘Peter zegt dat hij onschuldig is.’

Het klonk alsof ze geen tegenspraak duldde.

Over het gezicht van de jonge rechercheur gleed een grijns. ‘Onze gevangenissen zitten vol met lieden die zeggen onschuldig te zijn.’

Belinda van de Bosch reageerde niet. Ze wendde zich tot De Cock. ‘Ik heb op de gang een bank zien staan. Ik blijf daar wachten tot u met Peter klaar bent. Dan neem ik hem weer onder mijn hoede.’

Vledder kwam wild overeind.

‘En dacht u echt,’ snauwde hij onbeheerst, ‘dat u hem meekreeg?’

Belinda van de Bosch wierp een korte blik op de jonge rechercheur. Haar lichtgroene ogen vonkten en haar mond vormde opnieuw een strakke lijn. Zonder iets te zeggen draaide ze zich om en schreed met opgeheven hoofd de kamer uit.

De Cock verborg een glimlach achter zijn hand. Daarna beduidde hij de jongeman om op de stoel naast zijn bureau plaats te nemen.

‘Ik ben rechercheur De Cock,’ opende hij vriendelijk, ‘De Cock met… eh, ceeooceekaa. Dan weet u met wie u van doen hebt.’

Peter Zandvliet schoof zijn onderlip vooruit.

‘Ik ken u wel.’

‘Waarvan?’

‘De Bijlmerbajes.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Bijlmerbajes?’ herhaalde hij vol ongeloof.

Peter Zandvliet knikte. ‘Ze hebben daar in de bibliotheek heel veel boeken over u. Ik heb er een paar van gelezen.’

De Cock schudde afkeurend zijn hoofd.

‘U moet niet alles geloven wat die Baantjer over mij schrijft,’ verzuchtte hij. ‘Die man heeft een ongebreidelde fantasie.’ De oude rechercheur liet het onderwerp rusten. Hij boog zich iets naar voren. ‘Wanneer zat u in de Bijlmerbajes?’

‘Vorig jaar.’

‘Hoe lang?’

‘Drie maanden.’

‘Waarvoor?’

Peter Zandvliet plukte aan het jack van zijn spijkerpak.

‘Ik had wat nieuwe kleren nodig,’ sprak hij achteloos, ‘en ik zat wat slecht bij kas.’

De Cock knikte begrijpend.

‘De oplossing lag voor de hand,’ reageerde hij zacht, cynisch. ‘Wat werd het: een beroving of een diefstal met braak?’

Peter Zandvliet trok zijn schouders iets op.

‘Diefstal met braak.’

De oude rechercheur leunde in zijn stoel achterover en keek demonstratief naar de splinternieuwe dure basketbalschoenen die de jongeman droeg. ‘Ook… diefstal met braak?’

Peter van Zandvliet schudde zijn hoofd.

‘Gekocht… van mijn eigen geld. Ik werk zo nu en dan voor een uitzendbureau. Verdien genoeg om van te leven. Ik wil ook geen uitkering meer.’

‘Je bent weer op het rechte pad?’

Peter Zandvliet grinnikte.

‘Dat klinkt wat lullig, maar zo is het wel.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘Dankzij de profeet?’

Peter Zandvliet ontweek zijn blik.

‘Ik mocht hem wel… de profeet. Als hij vertelde, dan luisterde ik graag naar hem. Hij kon over God praten alsof die werkelijk bestond.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘Het kopen van dat lot was jouw idee?’

Peter Zandvliet knikte.

‘U moet dat niet verkeerd begrijpen,’ legde hij uit. ‘Het was niet de bedoeling om daarmee de profeet te treiteren. Ik meende wat ik zei.’

‘Dat God zich maar eens moest bewijzen.’

Peter Zandvliet verschoof iets op zijn stoel.

‘Vindt u dat gek?’

De Cock streek met zijn hand over zijn kin. Hij voelde weinig voor een theologische discussie. ‘De profeet is dood,’ sprak hij gelaten.

‘Ja.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Heeft Belinda… ik bedoel… heeft Barbara jou verteld van die vingerafdruk op de knop van de geldlade in het houten cilinderbureau?’

Peter Zandvliet knikte met een zucht.

‘Dat had ze niet moeten doen,’ sprak hij afkeurend. ‘Dat was stom.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Waarom stom?’

Peter Zandvliet maakte een hulpeloos gebaartje.

‘U kunt nu denken dat ik tijd genoeg had om een verhaaltje te verzinnen.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘En… had je tijd genoeg?’

Om de mond van Peter Zandvliet gleed een smartelijke trek.

‘Ja… tijd genoeg,’ sprak hij geëmotioneerd. ‘Maar ik hoefde niets te verzinnen. Die vingerafdruk is van mij… duidelijk zat. Ik ben met mijn vingers aan dat laadje geweest.’

‘Wanneer?’

‘Vanavond.’

‘Waarom?’

Peter Zandvliet zwaaide heftig.

‘Om te kijken of dat geld er nog was.’ Hij sloot zijn ogen, bracht zijn beide handen voor zijn gezicht en liet zijn hoofd zakken.

De Cock liet hem even begaan.

Na enkele seconden nam Peter Zandvliet zijn handen weg en keek op. ‘Er… er was een samenkomst vanavond,’ ging hij hakkelend verder. ‘Ik besloot de profeet op te halen om samen met hem naar de Achterburgwal te wandelen. Ik wilde nog eens met hem praten over die talenten, waarvan hij had gesproken. Ik wilde de profeet voorstellen om aan ons telkens opnieuw voorwaarden te stellen… hoe wij het geld zouden moeten besteden. Dat leek mij toch beter, dan alleen op onze talenten te vertrouwen.’

Peter Zandvliet slikte. Zijn te grote adamsappel wipte op en neer. ‘De deur van zijn woning was open… zoals altijd. Ik ging naar binnen en zag dat alles overhoop was gehaald… een complete puinhoop. Ik vond de profeet op de grond van zijn slaapkamer. Naast zijn bed. Uit zijn rug stak een grote stiletto.’

De jongeman schudde even huiverend zijn hoofd.

‘Ik heb nog nooit in mijn leven een dood mens gezien, maar ik wist onmiddellijk dat de profeet dood was… niet meer leefde. Ineens dacht ik aan onze prijs… aan het vele geld van ons lot. Ik wist dat de profeet dat geld in een lade van zijn cilinderbureau had geborgen. Ik ging terug naar de woonkamer en trok die lade open… met een ruk. Het geld was weg.’

Peter Zandvliet zweeg. In de lange stilte die volgde, werd boven hun hoofden het zoemen van de defecte tl-balk weer hoorbaar. Ook de geluiden van de straat drongen weer tot de recherchekamer door.

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘En toen?’ vroeg hij vermoeid.

Peter Zandvliet spreidde zijn beide handen.

‘Ik stond als aan de grond genageld. Het geld weg. Dat was het. Daarvoor was de profeet vermoord. Plotseling besefte ik in wat voor een gevaarlijke situatie ik mij bevond. Als iemand mij hier in de woning zou aantreffen, dan… dan… dan zou eenieder denken dat ik de profeet had omgebracht. In paniek ben ik gevlucht. Ik durfde niet naar die samenkomst te gaan, waar al die mensen tevergeefs op de profeet zaten te wachten. Ik wist ook niet hoe ik het hun zou moeten vertellen… van de moord en het geld dat weg was. Ik heb toen zomaar wat rondgelopen… straat in, straat uit… verdoold. Uiteindelijk ben ik naar mijn kamertje gegaan op de Bloemgracht. Daar heb ik gezeten tot Barbara kwam.’

‘Vond je dat vreemd?’

‘Nee.’

‘Je hebt jouw verhaal aan haar verteld?’

Peter Zandvliet knikte.

‘Barbara zei dat ze mij geloofde… dat ze geloofde dat ik de profeet niet had vermoord… en raadde mij aan om met haar mee te gaan naar u.’ Hij keek op, een smekende blik in zijn ogen. ‘U… gelooft u mij?’

De Cock schonk hem een matte glimlach.

‘Het is niet zo belangrijk wat ik geloof,’ sprak hij zacht. ‘Belangrijker is de waarheid.’

Peter Zandvliet reageerde fel.

‘Het is de waarheid,’ schreeuwde hij wild. ‘Daar is niets aan gelogen. Het is de waarheid… van a tot z. Ik bezweer het u.’

De Cock keek hem scherp aan. Hij hield er niet van als mensen hem iets bezworen.

‘Bezweren?’ sprak hij met een ondertoon van sarcasme, ‘bij wie… bij wat… bij alles wat je dierbaar is?’

De jongeman trok zijn schouders op.

‘Er zijn maar weinig dingen,’ reageerde hij achteloos, ‘die mij dierbaar zijn.’

De Cock boog zich naar hem toe.

‘Bezweren,’ drong hij aan, ‘bij God… de God van de profeet?’

Peter Zandvliet schudde zijn hoofd, traag, nadenkend. ‘Ook niet bij God… daarvoor ken ik Hem niet goed genoeg.’

Vledder keek De Cock verbijsterd aan.

‘Je liet hem gaan… je liet hem gaan,’ riep hij onstuimig. ‘Als wij bij die vingerafdruk op de knop van het laadje nog een getuige hadden gevonden, die hem uit de woning van de profeet had zien vluchten, dan hadden we een ronde zaak gehad.’

De Cock knikte gedwee.

‘Een ronde zaak. Maar ook de werkelijke moordenaar van de profeet?’

Vledder gebaarde heftig.

‘Peter van Zandvliet had tijd genoeg… tijd om dat fraaie verhaal van hem te bedenken en tijd genoeg om dat vele geld weg te werken.’

De Cock steunde met zijn ellebogen op zijn bureau en legde zijn kin in een kommetje van zijn handen. ‘Ik wil best een ronde zaak,’ sprak hij loom, ‘een gesloten bewijsvoering, maar als ik daarbij niet tevens persoonlijk de overtuiging heb de ware moordenaar te hebben gevonden, dan…’ De oude rechercheur maakte zijn zin niet af.

‘Jij hebt niet de overtuiging dat Peter Zandvliet de moordenaar is?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Mijn oude moeder zei altijd: “Wie licht zweert, die licht liegt”. Dat bracht mij even in de war.’

‘Maar je gelooft in zijn onschuld?’

De Cock zuchtte.

‘Ik wil ook de andere leden van het clubje wel eens bekijken. Heb je hun namen genoteerd?’

Vledder knikte.

‘Wat mij opviel, was dat die Peter Zandvliet ze allemaal met naam en toenaam kende… precies wist waar ze uithingen en wat ze op hun kerfstok hadden.’

De Cock kauwde op zijn onderlip.

‘Ik vermoed,’ sprak hij bedachtzaam, ‘dat Sjoerd van Obergum tijdens die bijeenkomsten in zijn woning aan het Turfdraagsterpad de jongeren aanzette tot een gezamenlijke biecht… een soort geestelijke schoonmaak om met een schone lei te beginnen aan een nieuw leven… door de profeet geleid.’

‘Je bedoelt dat Peter Zandvliet op die manier zo gedetailleerd aan zijn gegevens kwam?’

‘Precies.’

Vledder boog zich over zijn lijstje.

‘Het zijn er vijf… twee jonge vrouwen en drie jonge mannen… allemaal rond de twintig. Er zijn een paar fraaie exemplaren bij… minderjarigen met voor hun leeftijd al een knap strafblad.’ De jonge rechercheur keek op. ‘Ik moet zeggen… de profeet had lef om met zo’n stelletje in zee te gaan.’

De Cock staarde somber voor zich uit.

‘Het werd zijn dood.’

5

Op het Stationsplein stapte De Cock uit de tram. Met zijn handen diep in de zakken van zijn oude regenjas gestoken, sjokte hij met een grote stroom voetgangers mee naar het verbrede en vernieuwde trottoir van het Damrak, in zijn chauvinistische momenten de mooiste boulevard van West-Europa.

Met een bijna kinderlijk plezier keek hij naar de vele vlaggen aan de steigers van de rondvaartboten, die vrolijk wapperden tegen het decor van een azuurblauwe hemel, waarin een paar nietige schapenwolkjes wat verloren ronddreven.

Geïnteresseerd en vrolijk keek hij om zich heen. Het aantal meisjes en vrouwen dat zijn oog streelde, leek door het warme zonlicht verdubbeld. In hun strakke luchtige toiletjes toonden zij hun sierlijke rondingen uitbundig. Het gaf aan het hart van de oude speurder een blijde tinteling.

De Cock hield van de mensen, van het leven. Hoewel zijn beroep van rechercheur hem voortdurend in aanraking bracht met vooral de negatieve karaktertrekken van de mens — zijn hebzucht, zijn haat, zijn dwang tot vernietigen, tot doden — probeerde hij toch een optimistische kijk op het leven te behouden en zijn medemens positief te benaderen.

Maar de gewelddadige dood van de jongeman, die door zijn omgeving ‘de profeet’ werd genoemd, had hem ernstig geschokt. Het had hem dieper getroffen dan hij in soortgelijke situaties gewend was. Liggend naast zijn zacht snurkende vrouw, had hij lange tijd de slaap niet kunnen vatten. Oorzaken en motieven spookten door zijn hoofd.

De gegevens die hij in de loop der tijd over de jongeman had vergaard, hadden hem de overtuiging gegeven dat de evangeliserende Sjoerd van Obergum weer wat licht had willen brengen in het donkere, sombere denken van de vele misdadige jongeren, die in de Amsterdamse binnenstad opereerden en vaak een uitzichtloos bestaan leidden.

In het hart van de grijze speurder kroop de stille hoop, dat de dood van de profeet niet aan zijn inzet was te wijten, dat hij niet het slachtoffer was geworden van zijn diepe overtuiging, dat voor ieder mens een gelukkig leven mogelijk is als, als hij of zij dat geluk maar wil zoeken.

Welke wegen Sjoerd van Obergum voor het bereiken van zijn doel had bewandeld, achtte de oude rechercheur van minder belang. Het was de intentie, die hij bewonderde, de uiting van liefde voor de medemens, wie ook.

Verzonken in gepeins stak hij bij de Oudebrugsteeg de rijbaan van het Damrak over. Een aanstormende tram van lijn 9 deed hem opschrikken en in een koddige draf bereikte hij de Beurs van Berlage.

Beleefd groetend nam hij zijn hoedje af voor een jonge hoer, die aan de arm van een vettige heer heupwiegend aan hem voorbij trok, en sjokte de Warmoesstraat in.

Toen hij de hal van het politiebureau binnenstapte, kwam Jan Kusters vanachter de balie overeind en wenkte hem met een kromme vinger.

De Cock liep op hem toe.

‘Wat is er?’

De wachtcommandant keek omhoog naar de klok in de hal. ‘Je bent laat.’

Het klonk als een verwijt.

De Cock grinnikte jongensachtig.

‘Kan jij je herinneren dat ik ’s morgens wel eens op tijd ben geweest?’

Jan Kusters antwoordde niet.

‘Er zit boven al vanaf kwart voor tienen een man op je te wachten.’

De Cock schoof de mouw van zijn regenjas iets terug en keek op zijn horloge. ‘Een geduldig mens,’ sprak hij lachend. Hij trok vragend zijn wenkbrauwen op. ‘Is Vledder er nog niet?’

De wachtcommandant knikte.

‘Die jongen is altijd op tijd,’ antwoordde hij grommend. ‘Maar de man vroeg naar jou. Hij wilde met niemand anders praten.’

De Cock draaide zich om en liep opmerkelijk kwiek de stenen trappen op naar de tweede etage.

Op de bank bij de deur van de grote recherchekamer zat een stevig gebouwde man met zijn knieën over elkaar. De Cock schatte hem op rond de veertig. Hij droeg een fraai lichtblauw linnen kostuum met sokken en zomerschoenen in dezelfde kleur. Toen hij de grijze speurder in het oog kreeg, stond hij op en liep op hem toe.

‘Rechercheur De Cock?’

De oude rechercheur knikte traag.

‘Met ceeooceekaa,’ reageerde hij vrijwel automatisch. ‘Om u te dienen.’

De man glimlachte, waarbij links in zijn mond een gouden hoektand zichtbaar werd. ‘Ik had mij al bij het politiebureau aan de Lijnbaansgracht vervoegd,’ sprak hij geaffecteerd. ‘Ik meende dat het Turfdraagsterpad… net als het oude Binnengasthuis vroeger… onder dat bureau ressorteerde, maar daar zei men mij dat u de zaak zou afwikkelen.’

De Cock veinsde onbegrip.

‘Welke zaak?’

De man ademde diep.

‘De dood van Sjoerd van Obergum.’

De Cock staarde enige momenten langs de man heen.

‘De dood van een profeet,’ sprak hij peinzend.

De man keek hem niet-begrijpend aan.

‘Profeet?’

De Cock knikte.

‘Zo werd hij genoemd… de profeet.’

De oude rechercheur liep langs de man en ging hem voor naar de grote recherchekamer. Daar beduidde hij hem op de stoel naast zijn bureau plaats te nemen.

Vledder liet zijn rappe vingers op de toetsen van zijn elektronische schrijfmachine rusten en keek van De Cock naar de man en terug. ‘Ik heb hem al gevraagd waarmee ik hem van dienst kon zijn,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Maar hij wilde per se wachten tot jij kwam.’

De Cock schonk de jonge rechercheur een zoete glimlach. ‘Een kwestie van vertrouwen,’ gniffelde hij. Zonder op een reactie van Vledder te wachten liep hij naar de kapstok en ontdeed zich van zijn hoed en regenjas. Daarna nam hij achter zijn bureau plaats en richtte zijn volle aandacht op de man naast hem. Zijn scherpe blik tastte zijn gelaatstrekken af.

De man had een vriendelijk, bolrond, wat vlezig gezicht met een terugwijkende zwarte haardos. Zijn lippen waren hartvormig en dik en zijn kin stak iets vooruit. Zijn lichtbruine ogen stonden rustig en trotseerden kalm de onderzoekende blik van De Cock.

De grijze speurder snoof een lichte parfumgeur op.

‘U… eh, u bent geïnteresseerd in de dood van Sjoerd van Obergum?’

De man trok zijn brede schouders op.

‘Geïnteresseerd… geïnteresseerd,’ reageerde hij zichtbaar geprikkeld. ‘Ik ben niet geïnteresseerd in iemands dood.’

De Cock bracht zijn beminnelijkste glimlach.

‘U was geïnteresseerd,’ verbeterde hij, ‘in een levende Sjoerd van Obergum?’

De man kwam zuchtend overeind en maakte een stijve buiging. ‘Laat ik mij eerst even aan u voorstellen. Mijn naam is Diederik… Diederik Laufferbach. Ik ben directeur van de literaire uitgeverij De Oude Bataaf in Bussum.’ De man nam weer plaats en sloeg zijn knieën over elkaar. ‘Mijn interesse in Sjoerd van Obergum is mijn interesse als uitgever.’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘Ik heb nog nooit van de uitgeverij De Oude Bataaf gehoord,’ reageerde hij schuchter. ‘Maar ik moet u onmiddellijk bekennen dat ik weinig in literatuur ben geïnteresseerd.’

De heer Laufferbach gebaarde achteloos.

‘Dat is jammer,’ sprak hij spijtig. ‘Het zou uw leven hebben verrijkt.’

De oude rechercheur glimlachte.

‘Ik vrees dat ik een te prozaïsch beroep heb om van literatuur te kunnen genieten.’ Hij gniffelde. ‘En onze ambtelijke processen-verbaal lenen zich nauwelijks voor letterkundige hoogstandjes.’

Diederik Laufferbach negeerde de opmerking.

‘Tot ons fonds behoort ook de auteur Stanley van Blaisse.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Over hem heb ik kortgeleden iets gelezen,’ reageerde hij peinzend.

Diederik Laufferbach liet zijn hoofd iets zakken.

‘Stanley is vorige maand overleden,’ sprak hij somber. ‘Hij was een goed mens en een gevierd auteur. Zijn boeken getuigden van een grote sociale bewogenheid. Ze bereikten enorme oplagen… ook in het buitenland. Stanley sukkelde al jaren met zijn gezondheid. Het is verwonderlijk dat hij toch nog zo oud is geworden… drieëntachtig jaar.’ Het gezicht van de uitgever verhelderde. ‘Gelukkig heb ik een aantal manuscripten van hem in voorraad, die ik nu nog postuum van hem kan uitgeven. Zijn trouwe lezers en lezeressen zullen ze met vreugde begroeten.’

De Cock keek schuin naar hem op.

‘Wat heeft dat alles,’ vroeg hij verwonderd, ‘met Sjoerd van Obergum van doen?’

Diederik Laufferbach schudde zijn hoofd.

‘Niets. Ik vertel u dit ter illustratie, dat De Oude Bataaf een gerenommeerde uitgeverij is met een fonds waarin prachtige auteurs zijn opgenomen.’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘U hebt mij overtuigd,’ sprak hij vriendelijk. De oude rechercheur veranderde van toon. ‘Uw… eh, uw interesse voor Sjoerd van Obergum?’ drong hij aan.

‘Ik had vanmorgen een afspraak met hem.’

‘Waar?’

‘In zijn woning aan het Turfdraagsterpad.’

‘Hoe laat?’

‘Negen uur.’

‘Vrij vroeg… voor een afspraak.’

Diederik Laufferbach maakte een verontschuldigend gebaar. ‘Dat tijdstip heeft de heer Van Obergum bepaald. Hij had een overvolle agenda. Dat tijdstip kwam hem het beste uit.’

De Cock knikte begrijpend.

‘U was op tijd?’

De heer Laufferbach streek met de rug van zijn hand langs zijn droge mond. ‘Uiteraard.’ Hij zweeg even. ‘Ik vond de deur van zijn woning,’ ging hij na een paar seconden verder, ‘door de politie verzegeld en een buurvrouw vertelde mij dat Sjoerd van Obergum de avond tevoren was vermoord.’ Hij zweeg opnieuw en hield zijn hoofd gebogen. ‘Ik heb het u al verteld… toen ik de schok had verwerkt, ben ik naar het bureau aan de Lijnbaansgracht gegaan voor informatie.’

De Cock knikte begrijpend.

‘De reden van uw afspraak met de heer Van Obergum?’

‘Zijn manuscript.’

De Cock keek verbaasd op.

‘Zijn manuscript,’ herhaalde hij vol ongeloof. ‘Schreef Sjoerd van Obergum boeken?’

Diederik Laufferbach knikte nadrukkelijk.

‘Sjoerd van Obergum schreef literatuur… pure literatuur. Hij had een prachtige stijl van schrijven.

Zijn eerste werkstuk was weliswaar nog wat onvolwassen… onrijp… ongeschaafd, maar de heer Van Obergum had ongetwijfeld talent… veel talent. Toen ik zijn werkstuk onder ogen kreeg, bemerkte ik dat onmiddellijk… al na de eerste regels.’

De Cock stak zijn handen vooruit en drukte de vingertoppen tegen elkaar. ‘Even… voor alle duidelijkheid… Sjoerd van Obergum schreef een boek… of zoals u dat noemt… maakte een werkstuk en stuurde dat aan u op?’

Diederik Laufferbach knikte.

‘Ik ontvang per jaar duizenden ongevraagde manuscripten. In de regel is er niets bij. Het is verbijsterend hoeveel Nederlanders zich aan een boek wagen. Maar in het werkstuk van Sjoerd van Obergum ontdekte ik een nog ruw talent… een ongeslepen diamant.’

‘U besloot zijn werkstuk uit te geven?’

Diederik Laufferbach schudde zijn hoofd.

‘Niet direct. Ik heb hem naar mijn kantoor in Bussum ontboden en heb hem gezegd dat ik als uitgever wel geïnteresseerd was in zijn werkstuk, maar dat hij dat diende te herschrijven en daarbij op bepaalde dingen moest letten… kortom… ik wilde hem coachen… begeleiden. Ik heb daar als uitgever uiteraard alle belang bij.’

‘En?’

Diederik Laufferbach gebaarde voor zich uit.

‘Sjoerd van Obergum beloofde naar mijn goedbedoelde adviezen te luisteren en nam zijn werkstuk weer mee naar huis.’ De uitgever zweeg even. ‘Een paar dagen geleden belde hij mij op en zei mij, dat hij het werkstuk naar mijn aanwijzingen had herschreven en dat hij met mij een afspraak wilde maken om over de voorwaarden te praten.’

De Cock trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Welke voorwaarden?’

‘De voorwaarden waarop ik zijn manuscript zou mogen uitgeven.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Was hij daar zo zeker van? Ik bedoel… had u hem toezeggingen gedaan?’

Diederik Laufferbach schudde zijn hoofd.

‘Hoe kon dat?’ riep hij verontwaardigd. ‘Ik had het herschreven manuscript nog niet gelezen… wist niet of het een succes was geworden.’

De Cock boog zich iets naar voren.

‘Was het zijn eerste werkstuk? Ik bedoel, had Sjoerd van Obergum al eens eerder iets gepubliceerd?’

Diederik Laufferbach schudde zijn hoofd.

‘Niet dat ik weet.’

De grijze speurder hield de uitgever in zijn blik gevangen.

‘Is het gebruikelijk,’ vroeg hij met een zweem van ongeloof, ‘dat een beginnend schrijver… een debutant… aan de uitgever voorwaarden stelt?’

Diederik Laufferbach glimlachte.

‘Debutanten zijn in de regel al blij wanneer een uitgever hun een kans wil geven. Ze zijn zelfs bereid om van een honorarium af te zien… waar ik uiteraard nooit op inga. Al zijn de financiële risico’s bij een debutant uiterst groot.’ De uitgever zuchtte. ‘Ik kreeg tijdens dat telefoongesprek met Sjoerd van Obergum het idee, dat er kapers op de kust waren… mensen, die hem aanbiedingen hadden gedaan.’

‘Andere uitgevers?’

Diederik Laufferbach antwoordde niet direct. Na enige seconden keek hij op. ‘Hebt u,’ vroeg hij met zachte stem, ‘dat manuscript van de heer Van Obergum in zijn woning gevonden?’

De Cock spreidde zijn handen.

‘Ik ben in de woning van Sjoerd van Obergum niet eens een typemachine tegengekomen.’

Diederik Laufferbach schudde zijn hoofd.

‘Het werkstuk was met de hand geschreven.’

De blik van De Cock dwaalde naar Vledder. De jonge rechercheur schudde langzaam zijn hoofd. ‘Ik heb in die woning aan het Turfdraagsterpad niets gevonden dat op een manuscript leek.’

Diederik Laufferbach stond van zijn stoel op.

‘Heren,’ sprak hij gezwollen, ‘dan hebt gij nu een motief voor zijn dood.’

6

Toen de keurig in bleekblauw geklede heer Laufferbach uit de grote recherchekamer was vertrokken, kwam Vledder overeind, pakte de stoel naast het bureau van De Cock en ging daar achterstevoren op zitten.

‘Ik… eh, ik heb echt geen manuscript in de woning van de profeet aangetroffen,’ sprak hij aarzelend. ‘Maar ik moet je eerlijk bekennen, dat ik daar niet op heb gelet. Hoe… eh, hoe kon ik weten dat er een manuscript in de woning moest zijn?’

‘Heb je een inventarislijst opgemaakt?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Nog niet. Daar heb ik nog geen tijd voor gehad.’ Hij gebaarde voor zich uit. ‘Heb jij een manuscript gezien? Jij was gisteravond veel langer in de woning van de profeet dan ik.’

De Cock knikte instemmend.

‘Ik heb nog het onderzoek van Ben Kreuger gevolgd.’ Hij maakte een verontschuldigend gebaartje. ‘Het was er zo’n bende… ook al had er een manuscript gelegen, dan was het mij niet opgevallen.’

Vledder snoof.

‘Het is natuurlijk onzin wat die heer Laufferbach beweert. Ik vind vijftigduizend gulden een meer voor de hand liggend motief voor moord, dan een manuscript van een nog volslagen onbekende schrijver.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘Heb je al contact gehad met dokter Rusteloos?’

Vledder knikte.

‘Ik had hem vanmorgen al om halfnegen aan de lijn. De sectie is pas vanmiddag om twee uur. Dokter Rusteloos kon echt niet vroeger. Hij had nog een sectie in Rotterdam en een in Delft.’

De Cock glimlachte.

‘De oude lijkensnijder heeft het druk.’

Vledder grinnikte.

‘Ik kan er niets aan doen,’ sprak hij hoofdschuddend, ‘maar ik vind dokter Rusteloos toch een wat eigenaardige man. Ik zou wel eens willen weten hoeveel dode mensen die oude patholoog-anatoom in zijn lange leven al heeft opengesneden.’

De Cock streek over zijn kin.

‘Ik heb hem dat langgeleden al eens gevraagd. Hij was toen nog niet zo stokdoof.’

‘En?’

‘Hij zei met zijn typische kraakstem: als allen nog in leven waren, zou men er toch wel een aardig dorp mee kunnen bevolken.’

Vledder lachte.

‘Een macabere gedachte.’

De Cock wierp een blik op zijn horloge en kwam overeind.

‘Het is twaalf uur. Je hebt nog even de tijd voor de sectie begint.’

Vledder keek naar hem op.

‘Wat wil je dan?’

De Cock antwoordde niet. Hij slenterde naar de kapstok, wurmde zich in zijn regenjas en schoof zijn hoedje achter op zijn hoofd.

Vledder kwam hem na.

‘Ik vroeg je wat,’ riep hij geprikkeld.

De Cock glimlachte.

‘Wij gaan samen terug naar het Turfdraagsterpad… kijken naar een manuscript.’

‘En als dat er niet is?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Dan zullen wij,’ sprak hij achteloos, ‘de boute bewering van uitgever Laufferbach noodgedwongen wat serieuzer moeten bezien.’

De beide rechercheurs slenterden van de Lange Niezel rechts de Voorburgwal op. Bij het Oudekerksplein namen ze de brug naar de Oude Kennissteeg en liepen vandaar naar de Achterburgwal.

De buurt toonde een geheel andere aanblik dan de avond tevoren. Geen drentelend leger van behoeftigen. Slechts enkele schuchtere passanten. Geen jonge aantrekkelijke vrouwen in de etalages. Bij de meeste bordelen waren de gordijnen dichtgeschoven. De hoeren die nu zitting hielden, hadden hun beste jaren gehad.

Vledder blikte opzij.

‘Geef je de woning vrij?’

De Cock knikte.

‘Als jij straks naar Westgaarde rijdt voor de sectie, ga dan ook even langs de Bloemgracht, naar de kamer van Peter Zandvliet. Misschien is Belinda van de Bosch daar. Zeg anders tegen Peter, of laat een berichtje achter, dat Belinda of Barbara… wat ons betreft… over de woning van de profeet aan het Turfdraagsterpad kan beschikken. Ik neem aan dat zij en Peter voorlopig nog wel contact met elkaar zullen onderhouden. Anders moeten we Vader Ambrosius inschakelen.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Kan dat?’

‘Wat bedoel je?’

‘Dat Belinda van de Bosch over de woning van de profeet beschikt… Staat ze daar ambtelijk ingeschreven?’

De Cock bromde.

‘Dat is mijn probleem niet,’ reageerde hij nukkig. ‘Ik werk niet bij huisvesting.’

Een tijdlang liepen ze zwijgend naast elkaar voort. Beiden verzonken in hun eigen gedachten.

Het was de jonge Vledder, die het zwijgen verbrak.

‘Ben je van plan om alle leden van het clubje van de profeet te benaderen?’ vroeg hij zorgelijk. ‘Dat is nog een hele klus.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘Zeker,’ verzuchtte hij. ‘We hebben geen andere keus. Iedereen die wist dat in dat houten cilinderbureau van Sjoerd van Obergum een bedrag van vijftigduizend gulden lag, is een potentiële dader.’

Het was stil op het Turfdraagsterpad. Een eenzame toerist, met dure camera’s omhangen, sjokte wat verloren rond. Verderop waren werklieden bezig om de laatste sporen van de Uitmarkt uit te wissen. De dranghekken van de politie waren reeds verdwenen en de feestverlichting was verwijderd.

De Cock keek om zich heen. Hij kon nog maar moeilijk aan de nieuwe situatie rond het oude Binnengasthuis wennen.

De nieuwe woningen pasten naar zijn gevoel niet in het decor.

Bij nummer 248 besteeg de grijze speurder het bordes en liep de trap op naar de eerste etage.

Vledder volgde.

Boven op het portaal van de eerste etage bleef de oude rechercheur staan en staarde verbijsterd voor zich. De verzegeling, die hij de avond tevoren zo zorgvuldig had aangebracht, was verbroken. De schootplaat van het klavierslot hing uit een versplinterde sponning en de woningdeur stond op een kier.

Vledder hijgde in zijn nek.

‘Iemand is binnen geweest.’

De Cock slikte.

‘Of is er nog.’

De jonge rechercheur kwam schuin achter De Cock vandaan, knoopte zijn colbert los en trok in een flitsende beweging zijn dienstpistool uit zijn schouderholster.

De Cock blikte opzij.

‘Doe dat ding weg,’ siste hij, ‘voor je er iemand mee bezeert.’

Vledder gehoorzaamde onwillig.

De Cock hield zijn rechterknie iets omhoog, trapte met kracht de deur verder open en stormde naar binnen.

Achter in de kamer, nabij het houten cilinderbureau stond een lange slanke jongeman met stekelig blond haar.

De Cock bleef voor hem staan. Wijdbeens. Hijgend.

‘Wie ben jij?’ vroeg hij scherp. ‘Hoe ben jij hier binnengekomen? Wat doe jij hier?’

De jongeman leek niet in het minst geschokt. Over zijn smalle gezicht gleed een glimlach. Het bracht kuiltjes in zijn beide wangen.

‘Dat,’ zei hij licht blozend, ‘zijn drie vragen ineen.’

De Cock ademde diep en knikte traag voor zich uit.

‘Je hebt gelijk,’ sprak hij berustend. ‘Ik begin opnieuw… wie ben jij?’

‘Erik… Erik Voogd.’

‘Vraag twee: hoe ben je hier binnengekomen?’

De jongeman wees naar de deur.

‘Die stond open.’

‘Vraag drie: wat doe je hier?’

Erik Voogd glimlachte opnieuw.

‘Daar wil ik niet moeilijk over doen… ik zoek vijftigduizend gulden.’

In de grote recherchekamer van het bureau Warmoesstraat liet De Cock de jongeman op de stoel naast zijn bureau plaats nemen. Daarna deed hij zijn regenjas uit en hing die met zijn hoedje aan de kapstok. Langzaam slenterde hij terug en liet zich op zijn stoel zakken. Zijn blik gleed over het jonge gelaat van Erik Voogd. Hij schatte hem op rond de twintig jaar.

‘Ben je,’ opende hij, ‘wel eens met de politie of justitie in aanraking geweest?’

De jongeman schudde zijn hoofd. ‘Nee… maar dat is niet mijn verdienste.’

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Niet jouw verdienste?’

Erik Voogd grinnikte.

‘Ik heb er altijd voor gezorgd dat de politie mij nooit heeft kunnen pakken.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Je bedoelt dat je wel eens iets hebt uitgespookt, waarvoor je gevangenisstraf zou hebben verdiend.’

‘Beslist.’

De Cock glimlachte.

‘Openhartig.’

Erik Voogd knikte.

‘Dat is mijn aard. Ik kom uit Groningen.’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Waarom ben je niet weggelopen?’

‘Wanneer?’

‘Toen we samen over de gracht liepen. Ik neem aan dat jij een snellere start hebt dan ik.’

Erik Voogd liet zijn hoofd iets zakken.

‘Waarom ging u alleen met mij op pad en liet u uw jonge collega in de woning van de profeet achter?’

‘Hij moet daar nog een onderzoekje doen.’

Erik Voogd stak zijn beide armen vooruit.

‘En waarom deed u mij geen handboeien om?’

De Cock streek met zijn pink over de rug van zijn neus.

‘Misschien hoopte ik wel dat je zou weglopen.’

‘Waarom?’

De Cock plooide zijn lippen in een tuitje.

‘Vlucht is vaak een teken van schuld.’

Erik Voogd schudde zijn hoofd.

‘Ik heb aan de dood van de profeet geen schuld,’ sprak hij ernstig. ‘Integendeel. Ik vind het verschrikkelijk dat hij er niet meer is. Het is voor mij een verlies. Ik was erg op hem gesteld.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Jij behoorde tot het clubje dat de profeet om zich heen had verzameld?’

‘Ja.’

‘Zoals Peter Zandvliet?’

Erik Voogd draaide zijn hoofd iets weg.

‘Ik mag Peter niet zo erg,’ antwoordde hij wat schuchter.

‘Waarom niet?’

Erik Voogd trok zijn schouders op.

‘Peter was altijd opstandig… maakte stekelige opmerkingen en stelde akelige vragen. Hij vroeg altijd naar bewijzen… alsof de profeet een soort rechercheur was, die het godsbewijs moest komen aandragen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Vandaar dat lot in de staatsloterij.’

Erik Voogd schudde zijn hoofd.

‘Ik begrijp nog niet dat de profeet op dat idiote plan is ingegaan.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘Jij was het daar niet mee eens?’

‘Nee.’

‘Je hebt wel meegedaan?’

Erik Voogd knikte.

‘Omwille van de profeet,’ antwoordde hij zacht. ‘Ik bewonderde hem… om zijn moed… om zijn geloof… om zijn vertrouwen in God.’ De jongeman tikte nerveus met de toppen van zijn vingers op de rand van het bureau. ‘Ik… eh, ik had die uitdaging van Peter Zandvliet beslist niet aangedurfd. De kans was levensgroot dat op dat staatslot niets zou vallen. Elke loterij heeft de meeste nieten.’

De Cock trok een grijns.

‘Het werd geen niet, maar een prijs van vijftigduizend gulden.’

Erik Voogd knikte nadrukkelijk.

‘En ik wil mijn deel,’ reageerde hij plotseling fel, opstandig. ‘Daar heb ik recht op. Ik heb aan dat lot meebetaald.’

De Cock zuchtte.

‘Het geld is weg.’

Erik Voogd grinnikte vreugdeloos.

‘Daar was ik al bang voor. De bankbiljetten lagen niet meer in de lade van het cilinderbureau.’

De Cock boog zich naar hem toe.

‘Hoe kwam jou ter ore dat de profeet was vermoord?’

Erik Voogd gebaarde achter zich.

‘Van mensen die gisteravond naar de samenkomst waren gekomen.’

‘Jij was daar niet?’

‘Nee.’

‘Waarom niet?’

‘Sinds ik de profeet heb ontmoet, wil ik op een eerlijke manier aan de kost komen. Ik werk ’s avonds in een restaurant als casserolier.’

‘Bordenwasser.’

Erik Voogd glimlachte.

‘De profeet zei altijd: “er bestaan geen gekke beroepen… wel gekke mensen”.’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Hoe laat ben je vanmiddag naar de woning van de profeet gegaan?’

Erik Voogd haalde zijn schouders op.

‘Ik was er net toen u kwam binnenstormen… misschien enkele minuten.’

‘Bij jouw komst vond je de toegangsdeur opengebroken?’

Erik Voogd knikte.

‘Ik begreep toen al dat ik te laat was.’

‘Waarvoor?’

‘Dat geld natuurlijk.’

‘Die vijftigduizend gulden?’

‘Precies.’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Wat wilde je ermee?’

‘Veilig stellen.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘Wat moet ik mij daarbij voorstellen?’

Erik Voogd antwoordde niet.

‘U hebt een hart vol wantrouwen,’ stelde hij vast.

De Cock knikte bedaard.

‘Een beroepsdeformatie,’ reageerde hij kalm. ‘Een door mij diep gekoesterde beroepsdeformatie.’ Dus nogmaals… wat betekent vei-lig-stel-len?’

Het klonk streng… dwingend.

Het gezicht van Erik Voogd versomberde.

‘De jongeren van ons clubje zijn niet de braafste jongens en meisjes van de klas. De meesten hebben al een behoorlijk strafblad.’

Hij zweeg even. ‘Ik heb recht op mijn deel… zoals al die anderen recht hebben op hun deel.’

De Cock snoof verachtelijk.

‘En voor die rechtmatige en rechtvaardige verdeling wilde jij het geld veilig stellen?’ In de stem van de oude rechercheur vibreerde puur sarcasme.

Erik Voogd kwam half uit zijn stoel overeind. Zijn lang smal gezicht zag rood en zijn handen trilden. ‘Ja,’ schreeuwde hij, ‘dat wilde ik! Ik wilde ervoor zorgen dat ieder van dat geld zijn deel kreeg… zoals het hoort.’ Zijn ogen schoten vuur. ‘En ik begrijp best, dat de door u zo gekoesterde beroepsdeformatie daar niet aan wil.’

Erik Voogd plofte terug op zijn stoel en liet zijn hoofd zakken. ‘Wat heeft het voor zin,’ verzuchtte hij lijdzaam, ‘om u te overtuigen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Je hebt gelijk, dat heeft geen zin. Ik ben niet te overtuigen. Ik zoek de moordenaar van de profeet en de dief van het geld.’ De oude rechercheur strekte zijn rechterhand naar de jongeman uit en drukte zijn kin iets omhoog. ‘Heb je enig idee op wie beide kwalificaties… moordenaar en dief… van toepassing zijn?’

Erik Voogd keek hem aan en knikte.

‘Barbara.’

Het gezicht van De Cock betrok.

‘Barbara?’ herhaalde hij ongelovig. ‘De vriendin van de profeet?’

Erik Voogd knikte opnieuw, traag, maar nadrukkelijk.

‘Ze is verslaafd aan heroïne.’

7

Vledder liet zich op zijn stoel achter zijn bureau zakken en keek zijn oudere collega met open mond aan.

‘Verslaafd?’ riep hij verbijsterd. ‘Belinda van de Bosch verslaafd aan heroïne?’

De Cock maakte een hulpeloos gebaar.

‘Volgens Erik Voogd,’ antwoordde hij rustig. ‘Hij zegt dat de profeet haar verslaving kende en bezig was om haar langzaam te laten afkicken. Maar Erik Voogd zegt te weten dat Barbara zich niet aan de strikte aanwijzingen van de profeet hield. Ze kocht buiten weten van de profeet voor zichzelf heroïne voor een extra shot… en had daar geld voor nodig… veel geld.’

Vledder trok een bedenkelijk gezicht.

‘En dat zou dan haar motief voor moord zijn?’ In zijn stem klonk ongeloof.

De Cock knikte.

‘En uiteraard die vijftigduizend gulden van het staatslot.’

Vledder schudde resoluut zijn hoofd.

‘Belinda van de Bosch maakte op mij niet de indruk verslaafd te zijn. Ik heb bij haar geen symptomen van drugsgebruik opgemerkt. Ze was tijdens het verhoor, dat jij haar afnam, pittig en ad rem. Bovendien… ze heeft een alibi.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Wat voor een alibi?’

Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Ze was op de samenkomst.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat verschaft haar geen alibi… geen alibi voor de moord op Sjoerd van Obergum. Belinda van de Bosch kan, nadat ze hem had omgebracht, rustig naar de samenkomst zijn gegaan en vervolgens… toen Vader Ambrosius haar vroeg om te zien waar de profeet bleef… quasi de moord hebben ontdekt.’

Vledder grinnikte.

‘Dat is wel erg geraffineerd.’

De Cock grijnsde.

‘Sommige vrouwen zijn dat.’

Vledder schudde opnieuw zijn hoofd.

‘Ik geloof niet dat Belinda van de Bosch iets met die moord uitstaande heeft,’ reageerde hij wrevelig. ‘Het was niet haar vingerafdruk, die op de knop van het geldlaadje stond, maar een vette vingerafdruk van Peter Zandvliet.’

De Cock zuchtte. ‘Je bent erg naïef,’ reageerde hij teleurgesteld. ‘Als Belinda van de Bosch handschoenen gebruikte toen zij het geld wegnam, en Peter Zandvliet later de knop van de lade zonder handschoenen aanpakte, dan staan zíjn vingerafdrukken op de knop van de lade en niet die van Belinda.’

Vledder kneep zijn lippen samen.

‘Ik wil er niet aan,’ sprak hij koppig. ‘Belinda van de Bosch heeft haar profeet niet vermoord. Dat idee druist zo tegen mijn gevoel in, dat het bij mij vanbinnen kriebelt. Ik acht haar niet tot moord in staat.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat is een slechte instelling voor een rechercheur,’ sprak hij afkeurend. ‘Het is dom om een mogelijkheid te verwaarlozen.’

Vledder gebaarde heftig.

‘Ze hield van die man.’

De Cock grijnsde.

‘Ook dat,’ sprak hij achteloos, ‘is geen garantie voor haar onschuld.’

Vledder kwam geëmotioneerd uit zijn stoel overeind.

‘Erik Voogd liegt,’ riep hij fel, ‘liegt om ons op een vals spoor te zetten. Misschien was hij zelf wel de man, die…’ De jonge rechercheur maakte zijn zin niet af. Wantrouwend keek hij op De Cock neer. ‘Wat heb je met hem gedaan?’

‘Wat bedoel je?’

‘Heb je hem laten insluiten?’

De Cock schudde langzaam zijn hoofd.

‘Ik heb hem laten gaan.’

‘Zomaar?’

De Cock keek naar zijn jonge collega op.

‘Niet zó máár. Erik Voogd heeft een alibi. Hij heeft gisteren de gehele middag en avond als casserolier… keukenhulp… bordenwasser… gewerkt in het restaurant De Poort van Culemborg aan de Prins Hendrikkade. Ik heb dat nagetrokken. Ik kon… als ik dat had gewild… het gehele bedienend personeel van het restaurant laten opdraven om dat te bevestigen. Iedereen wilde voor hem getuigen.’

Vledder liet zich terugzakken in zijn stoel.

‘Ik denk,’ verzuchtte hij, ‘dat de dood van de profeet ons nog heel wat hoofdbrekens zal kosten.’ De jonge rechercheur staarde enkele seconden voor zich uit en sloeg toen van woede met zijn vuist op de rand van zijn bureau.

‘Waarom,’ ging hij opgewonden verder, ‘hebben wij nooit eens een gezellige en… vooral zindelijke moord met een aardige, schuldbewuste ja-knikkende dader, die zichzelf spontaan komt melden?’

De Cock grinnikte.

‘En nog liefst een dader, die zwaar gebukt gaat onder de last van zakken vol rechtmatig verkregen bewijs.’

Vledder knikte instemmend.

‘Wij hebben altijd van die gecompliceerde moorden… barstensvol problemen.’

De Cock glimlachte.

‘Heb je de inventaris van de woning van Sjoerd van Obergum opgenomen?’

‘Ja.’

‘En?’

‘Wat bedoel je?’

‘Heb je een manuscript gevonden?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik heb elk beschreven velletje papier bekeken, maar er was niets bij dat op een manuscript leek.’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘We moeten maar eens aan Belinda van de Bosch vragen hoe dat zit… of er ooit een manuscript is geweest.’ Hij keek grinnikend op. ‘En dan mag jij haar nog eens uitgebreid verhoren over haar mogelijke aandeel in deze affaire.’

De ogen van Vledder schoten vuur.

‘Waarom ik?’

De Cock spreidde zijn handen.

‘Je weet hoe achterdochtig ik van nature ben.’

Vledder kneep zijn lippen op elkaar.

‘Ze heeft geen aandeel,’ riep hij beslist.

De Cock plukte gnuivend aan het puntje van zijn neus.

‘Hoe was de sectie?’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Inwendige bloedingen,’ antwoordde hij nonchalant. ‘Dokter Rusteloos peuterde de profeet in recordtijd open. Ik heb de patholoog-anatoom nog nooit zo hard zien werken. In minder dan een uur was hij klaar.’ De jonge rechercheur tastte in een lade van zijn bureau en wierp De Cock een doorschijnende plastic zak met een bebloede stiletto toe. ‘Het moordwapen. Ik heb het niet afgewassen. Misschien staan er nog vingerafdrukken op het heft.’

De grijze speurder bekeek de stiletto enige tijd aandachtig en schoof daarna de plastic zak met een licht gebaar van afgrijzen naar Vledder terug. ‘Houd jij dat vieze ding bij je. Ik gruwel nog steeds van een wapen waarmee een moord is gepleegd.’

‘Moet het niet worden onderzocht?’

‘Zeker. Laat Ben Kreuger morgen het heft maar eens bekijken. Maar het zou mij beslist verbazen als er iets op stond.’

De oude rechercheur drukte zijn stoel iets naar achteren en spreidde zijn beide handen.

‘We hebben een wapenwet,’ betoogde hij hoofdschuddend, ‘een vuurwapenwet, en het is ook bij de wet verboden om stiletto’s en dat soort moordtuig te dragen. Maar keer hier ’s avonds in de binnenstad eens iemand om… hou hem een paar seconden aan zijn enkels vast… schud flink… en even later glijden de revolvers en pistolen, de messen en dolken uit zijn kleren. Zonder een compleet wapenarsenaal waagt niemand zich nog in de avond op straat.’

Vledder deed de stiletto terug in een lade van zijn bureau, maar reageerde verder niet.

‘Ik ben na de sectie op Westgaarde nog even naar de Bloemgracht gereden,’ meldde hij. ‘Belinda van de Bosch was er niet. Ik heb wel Peter Zandvliet getroffen. Hij lag nog op zijn bed. Peter heeft mij beloofd aan Barbara te zeggen, dat zij, wat ons betreft, over de woning van de profeet kan beschikken. Peter dacht dat hij wel wist waar hij Barbara kon treffen.’

De Cock knikte begrijpend en stond op. In zijn typische slenterpas sjokte hij naar de kapstok.

Vledder kwam hem na.

‘Waar ga je heen?’

De Cock draaide zich half om. ‘Naar Smalle Lowietje. Mijn droge keel dorst naar een cognackie.’

Lowietje, ter aanduiding van zijn geringe borstomvang meestal Smalle Lowietje genoemd, trok zijn levendig muizensmoeltje in een vriendelijke plooi, staakte het glazenspoelen, veegde zijn vingers langs zijn morsig vest en stak de oude rechercheur spontaan zijn hand toe. ‘Welkom in mijn nederig etablissement.’

De Cock hees zijn zware bovenlijf op een barkruk.

‘Sinds wanneer spreek jij bescheiden van een ne-de-rig etablissement?’

Smalle Lowietje grinnikte. ‘Sinds een of andere vent van de Warenwet mij zonder blikken of blozen vertelde dat de inrichting van mijn kroeg niet deugt.’

‘Wat mankeert eraan?’

‘Ik mag aan mijn gasten bij de borrel geen warme kroketten en bitterballetjes meer serveren voor mijn keuken drastisch is verbouwd.’

De Cock plukte aan zijn neus.

‘Maar voor de rest ben je gezond?’

Smalle Lowietje lachte.

‘Hetzelfde recept?’

Zonder op antwoord te wachten dook de tengere caféhouder onder de tapkast en kwam weer boven met een fles pure Franse cognac Napoleon, die hij met een haast devoot gebaar voor de rechercheur neerzette. ‘Nog van mijn oude voorraad,’ lispelde hij vergenoegd. Hij pakte drie bolle glazen en schonk in, statig, plechtig, als gold het een ceremonieel gebeuren.

Smalle Lowietje dronk altijd een glas mee.

De Cock keek vriendelijk glunderend toe. Hij hield van die momenten. En hoewel hij wist dat de tengere caféhouder een dief was, een heler, een man die in zijn leven vrijwel alles had gedaan wat God in zijn wijsheid had verboden… hield hij van Lowietje.

Toen de tengere caféhouder zijn ceremonie had voltooid, nam de grijze speurder het bolle glas op en warmde de cognac schommelend in de kom van zijn hand. Met gesloten ogen snoof hij de prikkelende geur en liet, met op zijn grof gezicht een expressie van opperste verrukking, het gouden vocht door zijn keel glijden.

‘Dit nu,’ sprak hij hoofdknikkend, ‘zijn voor een oude en vaak dolende rechercheur schaarse momenten van intense vreugde.’

Smalle Lowietje keek hem met een blik vol genegenheid aan. ‘De Cock,’ sprak hij bewonderend, ‘je zegt dat zo mooi. Voor mij heb jij een poëtische ziel.’

De grijze speurder zette zijn glas neer. ‘Ken jij de profeet?’

De tengere caféhouder glimlachte. ‘Die lange slungel, die het met God op een akkoordje heeft gegooid?’

De Cock trok zijn neus iets op. ‘Wat heeft hij?’

Smalle Lowietje knikte. ‘Hij heeft hier een paar maal in mijn etablissement staan preken. Als ik hem goed heb begrepen, dan had hij persoonlijk met Onze Lieve Heer een verbond gesloten om samen met Hem jeugdige misdadigers weer op het rechte pad te brengen. God zou dan later bij de hemelpoort zo nu en dan een oogje toeknijpen, zodat de voormalige criminele zieltjes ongehinderd konden passeren.’

De Cock lachte. ‘Ik heb nog nooit een preek zo horen samenvatten.’

De caféhouder keek hem verwonderd aan. ‘Heb ik iets miszegd?’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Ik geloof zelfs,’ sprak hij ernstig, ‘dat je heel goed hebt geluisterd.’

Smalle Lowietje trok zijn schouders op.

‘Ik laat ze altijd maar hun gang gaan. Er komen hier wel meer van die figuren, die luidkeels hun mening willen verkondigen. Het lijkt hier soms wel het Londense Hyde Park.’

De Cock nam opnieuw een slok van zijn cognac.

‘De profeet is dood.’

Het klonk kil, gevoelloos.

De tengere caféhouder keek verrast naar hem op.

‘Dood?’ herhaalde hij.

De Cock knikte gelaten.

‘Iemand stak hem een stiletto in zijn rug.’

Smalle Lowietje keek de oude rechercheur met veschrikte ogen aan. ‘Dan… dan,’ stamelde hij, ‘heeft die vent het toch gedaan.’

De Cock kneep zijn wenkbrauwen samen. ‘Welke vent?’

‘De vader van die griet.’

‘Welke griet?’

De caféhouder zuchtte. ‘Die griet, met wie de profeet samenleefde. Hij zei tegen mij: “Als ik de kans krijg, dan rijg ik die kwezelaar aan het mes.”’

Vanuit het etablissement van Smalle Lowietje op de hoek van de Barndesteeg sjokten ze over de Achterburgwal. De zon was verdwenen. Het licht speelde niet meer met de oude geveltjes van de gracht. Een dicht wolkendek had zich als een grauwe deken over Amsterdam gespreid. Er viel een fijne dunne motregen, die de geluiden van de stad smoorde.

De Cock likte met het puntje van zijn tong een regendruppel van zijn bovenlip.

Vledder keek hem van terzijde aan. ‘Wat doen we,’ vroeg hij bezorgd, ‘met het verhaal van Smalle Lowietje?’

De oude rechercheur trok de kraag van zijn regenjas omhoog en schoof zijn hoedje iets naar voren.

‘Als de vader van Belinda van de Bosch zo openlijk zijn bedreigingen uitte, zoals Lowietje nu beweert, dan zullen daarvan wel meerdere getuigen te vinden zijn. Het lijkt mij in ieder geval zinvol om vader Van de Bosch eens nader te bekijken. Mogelijk kan de politie in Haarlem ons inlichtingen over hem verschaffen. Daar schijnt hij nog te wonen.’

Vledder knikte. ‘Wat denk je van het motief?’

De Cock gebaarde voor zich uit. ‘Belinda was voor hem een broodwinning. Hij leefde van het geld dat zijn dochter door prostitutie verkreeg. Door toedoen van de profeet raakte vader Van de Bosch zijn bron van inkomsten kwijt.’

Vledder zuchtte. ‘Dat zet kwaad bloed.’

De Cock knikte. ‘Zeker bij een primitieve geest. En als vader Van de Bosch zijn eigen dochter in de prostitutie heeft gedreven, en louter van haar opbrengsten leefde, dan dicht ik hem zo’n primitieve geest toe.’

‘Tot moord in staat?’

De Cock keek zijn jonge collega van terzijde aan.

‘In wezen is iedereen tot moord in staat,’ antwoordde hij strak. ‘Daarom wil ik… verslaafd of niet verslaafd… en ondanks jouw gevoelens… ook Belinda van de Bosch niet uitsluiten.’

Vledder versnelde mokkend zijn pas. De Cock haalde hem hijgend in. ‘Denk eens aan een combinatie,’ riep hij hem toe.

Vledder hield zijn pas in. ‘Wat voor een combinatie?’

De Cock gebaarde. ‘Vader Van de Bosch pleegt de moord en dochter Belinda neemt het geld.’

‘Barst.’

De Cock lachte. Via de Korte en de Lange Niezel bereikten ze de Warmoesstraat. Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, stond Jan Kusters achter de balie met zijn beide armen heftig te zwaaien.

De Cock liep op hem toe. ‘Voel je je niet goed?’

De wachtcommandant negeerde de opmerking. ‘Ik heb er al twee agenten heen gestuurd?’

‘Waarheen?’

‘Naar het Turfdraagsterpad.’

De Cock keek hem verbaasd aan. ‘Wat… wat is daar?’ vroeg hij stamelend.

Jan Kusters raadpleegde een notitie. ‘Op het Turfdraagsterpad… in de woning op de eerste etage van nummer 248, heeft iemand een dode vrouw aangetroffen.’

De Cock voelde hoe een rilling door zijn lichaam schoot.

‘Heeft die iemand de naam van die dode vrouw genoemd?’

De wachtcommandant knikte. ‘Barbara.’

8

Op het portaal van de eerste etage tussen twee potige agenten, stond een jongeman in spijkerbroek en een groen rafelig jack met koorden.

De Cock keek hem onderzoekend aan. De grijze speurder schatte hem op rond de twintig jaar. Hij had grote, glanzende, bruine ogen, een donkere huid en zijn glad naar achteren gekamde haren eindigden in zijn nek in een staartje.

De oude rechercheur bleef voor hem staan.

‘Wie bent u?’ vroeg hij streng.

De jongeman gebaarde achteloos.

‘Wat doet het ertoe wie ik ben?’ antwoordde hij verveeld. ‘Ik ben naamloos… zoals zovelen. Maar als u per se een naam wilt… noem me Piet.’

De Cock glimlachte.

‘Kun je je legitimeren?’

De jongeman gniffelde.

‘Le-gi-ti-me-ren.’ Hij sprak het uit alsof het een vies woord was. ‘Ze vragen me bij sociale zaken niet eens een legitimatie.’

De Cock knikte berustend.

‘Oké… Piet.’

De jongeman duimde over zijn schouder.

‘Barbara ligt daar binnen. Ze hebben haar om zeep geholpen.’

‘Wie is ze?’

De jongeman herhaalde het achteloze gebaartje van zo-even.

‘Weet ik veel. Er lopen hier in de stad genoeg figuren rond, die je voor een kwartje koud maken. Daar hebben ze geen problemen mee.’

Een van de agenten wees naar de jongeman.

‘Wij troffen hem hier op het portaal. Hij zat op zijn kont naast de woningdeur met zijn rug tegen de muur. We hebben ook al aan hem gevraagd wie hij was, maar hij vertikte het om zijn naam te noemen.’

Vledder hoorde het gesprek niet langer aan. Achter De Cock om liep hij de woning binnen. De oude rechercheur liet hem gaan. Hij richtte zijn aandacht weer op de jongeman.

‘Laat je handen eens zien,’ gebood hij.

De jongeman keek brutaal naar hem op.

‘Waarom?’

De Cock antwoordde niet. In een snelle, flitsende beweging greep hij de jongeman krachtig bij zijn beide polsen vast en trok zijn armen naar zich toe. Zonder dat de jongeman zich tegen de actie verzette, draaide De Cock zijn handen met de handpalmen naar boven. Aan de vingers van zijn rechterhand kleefde geronnen bloed.

De jongeman keek hem grijnzend aan.

‘In dagen niet gewassen.’

De Cock liet zijn armen los. De jongeman streek met zijn beide handen over zijn rafelig vest. Er kwamen rode bloedvegen in het groen.

De Cock zag ze, maar reageerde niet. Hij wendde zich tot de beide agenten. ‘Breng hem naar de Warmoesstraat. Zorg dat hij onderwijl zijn handen niet schoonmaakt. Laat de wachtcommandant iemand van het laboratorium aan het hoofdbureau waarschuwen om dat bloed veilig te stellen. Vraag ook aan de wachtcommandant of hij de meute voor ons waarschuwt.’ Hij pauzeerde even. ‘En maak een proces-verbaal van aanhouding.’

De oudste agent keek hem vragend aan.

‘Terzake wat?’

De Cock hield zijn blik strak op de jongeman gericht.

‘Artikel 289 van het Wetboek van Strafrecht… iemand opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven beroven… moord.’

De jongeman schudde zijn hoofd.

‘U begaat een vergissing.’

De Cock knikte.

‘Dat weet ik,’ sprak hij gelaten. ‘Maar ik heb geen andere keus.’

De oude rechercheur keek toe hoe de jongeman tussen de beide agenten in, de trap afdaalde. Daarna draaide hij zich om en ging de woning binnen.

Hij trof Vledder in de kleine slaapkamer. Hij zat met gebogen hoofd geknield naast het ontzielde lichaam van Belinda van de Bosch. Ze lag… net als de profeet een dag tevoren… op haar buik naast het opengekerfde verenbed. Haar hoofd, gedeeltelijk bedekt door haar lange haren, was naar het raam gekeerd.

De aanblik wekte afschuw. Haar lichtgroene ogen staarden wijd opengesperd verschrikt in het niets. Tussen haar schouderbladen was op haar witte blouse een bijna ronde bloedvlek zichtbaar. Naast haar rechterarm, met vage bloedvegen op de mouw van haar blouse, lag een bebloede stiletto.

Vledder keek naar hem op. Het gezicht van de jonge rechercheur was verwrongen en in zijn beide ogen glansde een traan. Hij wees naar de dode vrouw voor zich. ‘Is dit een bewijs van haar onschuld?’ riep hij rauw. ‘Of heb je nog meer nodig?’

De Cock antwoordde niet. Het verdriet van zijn jonge collega deed hem pijn. Hij beduidde hem op te staan.

‘Ga maar vast naar de Kit,’ adviseerde hij vriendelijk. ‘Ik zie je straks wel.’

Vledder kwam langzaam overeind. Hij bleef even staan, wierp nog een blik op de dode Belinda van de Bosch en sjokte toen met gebogen hoofd de slaapkamer uit. De Cock hoorde hoe hij de woningdeur met kracht achter zich dichtsloeg.

De grijze speurder wreef zich in zijn nek en ademde diep. Hij wist uit eigen ervaring, dat er momenten waren dat een vermoorde man of vrouw voor een behandelend rechercheur meer was dan alleen maar het slachtoffer… meer was dan een object, waarmee men louter ambtelijk moest omgaan.

De Cock keek enige tijd op de dode vrouw neer. Uit de nevelen van zijn herinnering doemden flarden op van haar verhoor… haar reacties en expressies… haar wapperende haren toen ze half struikelend over de banken het zaaltje van de samenkomst binnenstormde om te vertellen dat haar profeet dood was.

Een gevoel van verbittering en woede kroop in zijn bloed, joeg als adrenaline door zijn aderen. Hij kneep zijn lippen op elkaar. De man of vrouw die voor de moord op de profeet en zijn vriendin verantwoordelijk was, kon op zijn onverzettelijkheid rekenen.

Met slepende tred verliet hij de slaapkamer. In het woonvertrek heerste geen wanorde meer. Hij schatte dat Belinda onmiddellijk na haar intrek begonnen was om de woning weer op orde te brengen.

Hij bekeek de toegangsdeur. De resten van zijn verzegeling waren niet verwijderd en de schootplaat van het klavierslot hing nog uit de versplinterde sponning.

Bram van Wielingen kwam de kamer binnen. Hij zette zijn aluminium koffertje op de vloer en keek rond.

‘Was ik hier al eens?’ vroeg hij verwonderd.

De Cock knikte.

‘Gisteravond.’

De politiefotograaf trok zijn neus iets op.

‘En ligt er nu weer een lijk?’

In zijn stem trilde ongeloof.

‘Ja, in de slaapkamer… net als gisteravond.

Bram van Wielingen grinnikte.

‘Het is hier ongezond wonen.’

De opmerking toverde een glimlach op het gezicht van De Cock. Het dreef iets van de woede uit zijn bloed.

‘Ik wil ongeveer dezelfde plaatjes als gisteren.’

Bram van Wielingen knikte begrijpend. Hij pakte zijn koffertje op en liep naar de slaapkamer.

De Cock draaide zich om. In de deuropening stond dokter Den Koninghe met achter zich de twee onafscheidelijke broeders van de Geneeskundige Dienst.

De Cock liep op de kleine lijkschouwer toe en begroette hem hartelijk.

Dokter Den Koninghe keek verwonderd om zich heen.

‘Wat is dit… een slachthuis?’

De Cock trok een grijns.

‘Het begint erop te lijken.’ Hij gebaarde achter zich. ‘Het is ditmaal een vrouw. Ik had graag dat u ook even onderzocht of ze drugs gebruikte.’

Den Koninghe trok zijn schouders iets op.

‘Ik kan alleen zien of er punctieplekjes zijn van het injecteren. Om echt vast te stellen of ze drugs gebruikte, is een toxicologisch onderzoek nodig. Vraag het morgen aan dokter Rusteloos. Dan kan hij daar bij de sectie rekening mee houden.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Ik ben voorlopig met punctieplekjes al tevreden. Ik had zelf haar armen wel kunnen bekijken, maar nu u er toch bent…’ Hij maakte zijn zin niet af.

Ben Kreuger kwam de woning binnen. De altijd wat trage dactyloscoop liet zijn blik door de woonkamer dwalen.

‘Wat moet ik hier?’ riep hij verbaasd. ‘Dat is voor mij onbegonnen werk. Het ziet overal nog grijs van de aluminiumpoeder.’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaar.

‘Het is een nieuwe moord. Ik heb nog geen idee of er enig verband bestaat met die moord van gisteren… ook al gebeurde het op dezelfde manier en op dezelfde plek.’

Hij monsterde het gezicht van de dactyloscoop.

‘Ik begrijp best,’ ging hij verder, ‘dat je er weinig heil in ziet, maar ik mag geen kans onbenut laten. Misschien heeft de dader van deze nieuwe moord ergens een prentje achtergelaten.’

‘En die naam, die ik je gisteren leverde?’

‘Peter Zandvliet?’

‘Ja.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik heb hem verhoord, maar ik hield aan die vingerafdruk geen bewijs over.’

Ben Kreuger keek nog eens rond, maakte zuchtend zijn koffertje open en begon te kwasten.

Bram van Wielingen kwam uit de slaapkamer terug.

‘Heb je nog wensen?’

De Cock wees om zich heen.

‘Maak nog een plaatje van deze kamer… opgeruimd.’

Terwijl het flitslicht van de fotograaf oplichtte, liep dokter Den Koninghe vanuit de slaapkamer op hem toe en startte zijn ceremonie.

Met trage bewegingen nam hij zijn bril af, pakte de pochet uit het borstzakje van zijn jacquet en poetste zijn glazen.

‘Ze is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock knikte. Zijn gezicht stond somber.

‘Het vreemde is dat ik mij een beetje verantwoordelijk voel voor haar dood.’

De oude lijkschouwer keek naar hem op.

‘Waarom?’ vroeg hij verrast. ‘Heb jij die stiletto in haar rug gestoken?’

De Cock schonk hem een matte glimlach.

‘Ik heb steeds het vage vermoeden gehad,’ sprak hij loom, ‘dat ze iets te maken had met de moord op die jongeman van gisteravond.’

Den Koninghe spreidde zijn handen.

‘Dat is jouw sores.’ Hij duimde over zijn schouder. ‘Ze heeft een paar punctieplekjes aan de binnenzijde van haar linkerarm… niet veel… wel recent.’

De Cock glimlachte.

‘Geen gouden arm?’[4]

Dokter Den Koninghe schudde zijn hoofd.

‘Zo lang is ze nog niet bezig. En ik heb mij laten vertellen, dat de prijs van de heroïne de laatste maanden flink is gedaald.’ De oude lijkschouwer draaide zich om en liep zwaaiend de kamer af.

De Cock riep de broeders van de Geneeskundige Dienst naderbij. In een reeks routinehandelingen bonden ze het slachtoffer op de brancard en droegen haar weg. Zwijgend.

De oude rechercheur staarde hen na. Hoe vaak al had dat trieste beeld zijn netvlies gevangen? Hij dacht aan dokter Rusteloos… men zou er een aardig dorp mee kunnen bevolken.

Buiten sloegen de achterportieren van de ambulancewagen dicht.

Exit… Belinda van de Bosch.

De jongeman schudde zijn hoofd.

‘Ik heet geen Piet. Ik ben Jasper… Jasper de Groot.’

‘En dat moet ik aannemen?’

Jasper de Groot grinnikte.

‘U hebt geen andere keus. Dat zei u toch?’ Hij verschoof iets op zijn stoel. ‘Maar u kunt gaan informeren bij mijn tante… mevrouw De Groot… de oudste zuster van mijn vader. Ze woont in de Vierwindenstraat op nummer 705. Officieel sta ik bij haar ingeschreven.’

‘Maar je woont daar niet?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘Ik zwerf meestal wat rond in de binnenstad… slaap bij vrienden… kennissen. Alleen als ik heel erg in de put zit, dan loop ik even bij haar langs.’

‘Voor wat?’

‘Ze helpt altijd.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Je hebt geen ouders?’

Over het gezicht van Jasper de Groot gleed een matte glimlach. ‘Mijn vader en mijn moeder zijn al jaren van elkaar af… ze zijn beiden hertrouwd… hebben opnieuw kinderen… er is nog weinig belangstelling voor mij.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘En eerlijk gezegd, ik wil ook niets meer met ze van doen hebben. Ik houd het maar bij tante Evelien.’

‘Mevrouw De Groot?’

Jasper de Groot knikte.

‘Ze was zo verstandig om nooit te trouwen.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Jij was een volgeling van de profeet?’

Jasper de Groot liet zijn hoofd iets zakken.

‘Ik mocht die man graag. Degene die hem vermoordde, zal in de hel branden.’

‘Dat geloof je?’

Jasper de Groot keek naar hem op. Zijn gezicht stond strak. ‘Ik wil daarin geloven,’ sprak hij beslist. ‘Dat is naar mijn gevoel ware gerechtigheid. Niet dat slappe gedoe, waarmee u zich bezighoudt. Dat heeft met rechtvaardigheid niets te maken.’

‘Ik heb je strafblad gezien. Je bent al een paar maal veroordeeld.’

Jasper de Groot knikte.

‘Precies… daarom weet ik het zo goed.’

De Cock liet het onderwerp rusten.

‘Je weet waarvoor je hier zit?’

Jasper de Groot grijnsde.

‘Daarover bestaat geen twijfel. U was nogal duidelijk… artikel 289 van het Wetboek van Strafrecht… moord.’

‘En?’

Jasper de Groot gebaarde heftig.

‘Onzin, pure onzin. En dat weet u best. U hebt mij alleen maar laten arresteren, omdat u exact wilde weten wie ik was.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘Je had bloed aan je handen.’

Jasper de Groot zuchtte diep.

‘Ik zag Barbara liggen… in de slaapkamer… met een stiletto in haar rug. Ik raakte in paniek. Ik kreeg het gevoel dat ik iets moest doen. Die stiletto hoorde daar niet thuis.’

De jongeman liet zijn hoofd zakken en begon zacht te snikken. ‘Ik heb die stiletto uit haar rug getrokken. Secondenlang heb ik met dat ding in mijn handen gestaan. Versuft. Toen heb ik hem laten vallen.’

‘Waarom ben je niet gevlucht?’

Jasper de Groot bracht zijn hoofd omhoog en wreef met de rug van zijn hand de tranen uit zijn ogen.

‘Dat is geen moment in mij opgekomen,’ antwoordde hij hoofdschuddend. ‘Ik heb bij de buren beneden aangeklopt en gevraagd of ze u wilden bellen. Ik had van Erik Voogd gehoord, dat u de moord op de profeet behandelde. Toen ben ik weer naar boven gegaan en heb zitten wachten tot de politie kwam.’

De Cock boog zich iets naar hem toe.

‘Wat kwam je doen? Waarom ging je naar de woning van de profeet?’

Jasper de Groot gebaarde wat vaag voor zich uit.

‘Zoeken naar geld.’

‘Die vijftigduizend gulden?’

‘Precies.’

De Cock keek hem verwonderd aan.

‘Had Erik Voogd je niet verteld dat het geld was verdwenen?’

Jasper de Groot knikte.

‘Volgens Erik Voogd zat het geld niet meer in het laatje van het cilinderbureau, maar ik dacht plotseling aan de mogelijkheid, dat het geld er nog wel degelijk was, maar dat de profeet de bankbiljetten uit veiligheid ergens anders in zijn woning had verstopt.’

‘En?’

‘Erik Voogd had mij gezegd, dat hij bij zijn komst een verschrikkelijke bende in de woning van de profeet had aangetroffen… alles was overhoop gehaald. Maar ik vond alleen een opengebroken woningdeur. Binnen was alles netjes opgeruimd.’

‘Ben je toch gaan zoeken?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘Ik begreep dat er iemand aan het werk was geweest. En dat kon naar mijn gevoel alleen maar Barbara zijn. Ze woonde bij de profeet.’

‘Je vond haar in de slaapkamer.’

Jasper de Groot sloot even zijn beide ogen.

‘Met een stiletto in haar rug.’

De Cock pauzeerde even… overwoog of het verhaal van de jongeman hiaten vertoonde. Hij vond ze niet. De oude rechercheur wreef zich over zijn kin.

‘Enig idee, Jasper, wie voor de moord op Barbara verantwoordelijk is?’

De jongeman knikte traag.

‘Haar vader… hij kwam de trap af toen ik naar boven ging.’

9

Vledder keek De Cock verrast aan.

‘Hij zag hem van de trap komen?’

‘Inderdaad.’

‘Kende die Jasper de Groot de vader van Belinda van de Bosch?’

De grijze speurder knikte.

‘Belinda… of Barbara, had Jasper de Groot enige dagen geleden een man aangewezen, die aan de andere kant van de smalle Achterburgwal in een voor hen tegenovergestelde richting liep. Ze had zich toen achter Jasper verscholen en gefluisterd: “Dat is mijn vader. Hij wil dat ik weer voor hem ga werken.”’

Vledder reageerde verwonderd.

‘Belinda van de Bosch wist dus, dat haar vader achter haar aan zat.’

De Cock knikte.

‘Ik neem aan dat ook de profeet dat heeft geweten. Het zou mij zelfs niet verbazen als vader Van de Bosch het tweetal persoonlijk heeft bedreigd.’

‘Hoe reageerde Jasper de Groot? Vond hij het niet vreemd dat Belinda van de Bosch zich voor haar vader verschool?’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘Toen de man uit het gezicht was verdwenen, had Jasper de Groot haar gevraagd wat voor werk het was dat haar vader van haar verlangde. Maar op die vraag had Barbara niet willen antwoorden.’

Vledder grijnsde.

‘Prostitutie.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik denk,’ sprak hij somber, ‘dat Belinda van de Bosch haar verleden liever niet wilde oprakelen.’

De jonge rechercheur boog zich iets naar voren.

‘Wat heb je,’ vroeg hij belangstellend, ‘na het verhoor met die Jasper de Groot gedaan?’

‘Vrijgelaten.’

Vledder trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Geloof je zijn verhaal?’

De Cock reageerde niet direct. De grijze speurder staarde nadenkend voor zich uit. ‘We hadden,’ antwoordde hij na enige tijd, ‘Peter Zandvliet kunnen arresteren omdat zijn vingerafdruk op de knop van de geldlade stond. We hadden Erik Voogd kunnen arresteren voor zijn aanwezigheid in de woning van de profeet en ik had Jasper de Groot vast kunnen houden voor het bloed aan zijn handen.’ De oude rechercheur maakte een hulpeloos gebaartje. ‘Maar wanneer je in ons werk louter op feiten afgaat, kom je lang niet altijd tot de waarheid.’

Vledder grinnikte.

‘Hoe dan wel?’

De Cock streek met zijn pink over de rug van zijn neus.

‘Er moet in je gevoel… in je hart ook iets van zekerheid gaan gloren… een overtuiging dat je de juiste man of vrouw voor je hebt.’

‘En zover ben je niet?’

De Cock schudde grijnzend zijn hoofd.

‘Nog lang niet.’

Een poosje luisterden ze zwijgend naar het zoemen van de defecte tl-balk boven hun bureaus.

Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Het bloed aan de handen van Jasper de Groot… was dat van Belinda?’

‘Dat zal men in het laboratorium moeten vaststellen. Het bloed is door de politiedeskundige van zijn handen gekrabd. Hij heeft ook het nagelvuil meegenomen. Van Belinda hebben we nog geen bloedmonsters. Maar persoonlijk twijfel ik er niet aan… het bloed aan de handen van Jasper de Groot is van Belinda.’

Het gezicht van de jonge Vledder verstarde plotseling. Hij stak zijn kin iets omhoog en schudde zijn hoofd.

‘Ik ga morgen niet naar haar sectie,’ sprak hij resoluut. ‘Beslist niet. Dat… eh, dat breng ik niet op. Als dokter Rusteloos morgen het mes in haar zet, dan… eh, dan…’ Hij maakte zijn zin niet af.

De Cock keek zijn jonge collega met samengeknepen wenkbrauwen onderzoekend aan.

‘Hoe is het met je?’

Vledder schonk hem een matte glimlach.

‘Toen jij mij uit de slaapkamer van de profeet stuurde, ben ik niet direct naar de Kit gegaan. Ik ben vanaf het Turfdraagsterpad gaan wandelen. Ik weet niet eens meer precies waar ik heb gelopen… hoe lang ik heb rondgedoold. Ik kon er niets aan doen. Ik had behoefte aan frisse lucht. Het was mij echt allemaal even te veel.’

De Cock knikte.

‘Ik begrijp het,’ sprak hij zacht.

Vledder zuchtte diep.

‘Ik heb er zelfs een moment over gedacht om maar bij de politie weg te gaan. Waarom zou ik… net als jij… mijn hele leven in de duistere problemen van anderen moeten wroeten?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niet weglopen,’ sprak hij sussend. ‘Dat mag je niet doen. Voor dit soort werk zijn nu eenmaal mensen nodig.’ De oude rechercheur gniffelde. ‘En ik vind dat wij beiden het niet eens zo slecht doen.’

Het klonk warm, meelevend.

Het gezicht van Vledder klaarde iets op. Hij maakte een breed gebaar in de richting van het raam.

‘Zo’n meisje,’ sprak hij opgewonden, ‘zo’n meisje als Belinda van de Bosch… heeft een treurig leven achter de rug… dan komt er een jongeman, die haar liefde en geloof schenkt… Die jongeman, Sjoerd van Obergum, vindt op een gruwelijke manier de dood… en nog geen dag later zie je ook dat meisje met een plas bloed op haar rug vermoord voor je liggen.’

De jonge rechercheur spreidde in een gebaar van wanhoop zijn beide handen. ‘En dat alles moet ik emotieloos accepteren?’

De Cock antwoordde niet. Ook hij had er in zijn jonge jaren als rechercheur aan moeten wennen, dat dagelijks karrenvrachten vol smartelijke novellen aan hem voorbijtrokken.

En hij had nog dikwijls moeite met al dat leed. Alleen had hij in de loop der jaren geleerd om aanstormend verdriet en smart te onderdrukken. Het had geen zin om die openlijk te uiten. Daar was niemand mee gebaat.

Hij keek op. De grillige accolades langs zijn mond plooiden zich tot een glimlach.

‘Morgen…’ sprak hij vriendelijk, ‘morgen ga ik voor jou naar de sectie. Ik wil onze Rusteloos wel weer eens aan het werk zien.’ De oude rechercheur stak zijn wijsvinger omhoog. ‘Alleen dit keer.’

Vledder probeerde te lachen. Het werd niet meer dan een droevige grijns.

De telefoon op het bureau van De Cock rinkelde.

Vledder reikte ver naar voren, nam de hoorn op en luisterde. Met een trek van verbazing op zijn gezicht legde hij na een tiental seconden de hoorn op het toestel terug.

‘Het was de wachtcommandant,’ sprak hij hees.

‘En?’

‘Twee agenten hebben op aanwijzing van een jongeman een verdachte aangehouden terzake moord.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Welke moord?’

‘De moord op Barbara… Belinda van de Bosch.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘En die verdachte?’

Vledder zakte op zijn stoel terug.

‘Karel van de Bosch… haar vader.’

Jasper de Groot kwam met een rood hoofd de grote recherchekamer binnenstormen. Hijgend bleef hij voor het bureau van De Cock staan. ‘Hij is binnen,’ riep hij opgewonden. ‘Hij is binnen. Ik zag hem lopen op het Oudekerksplein en toen heb ik twee dienders aangeklampt en die hebben hem opgepakt en meegenomen.’

De Cock keek naar de jongeman op.

‘De vader van Barbara?’

Jasper de Groot knikte.

‘Ze zijn hem beneden aan het pellen.’

‘Fouilleren.’

Jasper de Groot glimlachte.

‘Dat bedoel ik. En ik weet nu ook wat hij van haar wilde.’

‘Nou?’

‘Ze moest voor hem de hoer spelen.’

De Cock reageerde quasi verrast.

‘Hoe kom je daarbij?’

Jasper de Groot gebaarde heftig.

‘Dat heeft Barbara aan Erik Voogd verteld. De profeet heeft haar in Haarlem achter het raam vandaan gehaald. En daar had de vader van Barbara zwaar de pest over in.’

‘Je bedoelt dat haar vader dat geen prettige ontwikkeling vond.’

Jasper de Groot grijnsde.

‘U weet best wat ik bedoel.’ Hij zweeg even. ‘Misschien heeft die vent niet alleen Barbara, maar ook de profeet vermoord en… eh, en heeft hij ons geld gejat.’

De Cock glimlachte.

‘We zullen het onderzoeken.’ Hij kwam uit zijn stoel overeind en stak de jongeman zijn hand toe. ‘Bedankt voor je medewerking.’

Jasper de Groot drukte zijn hand en liep naar de deur. Halverwege bleef de jongeman staan, draaide zich om en liep terug.

‘Is… eh, is er nog een beloning?’ vroeg hij schuchter.

Het gezicht van De Cock betrok. Zijn ogen schoten vuur. Hij strekte zijn arm naar de deur.

‘Eruit!’ riep hij kwaad.

Jasper de Groot ging. Onbegrepen.

Twee dienders brachten hem de grote recherchekamer binnen: een korte, wat corpulente man met een terugwijkende zwarte haardos.

De Cock schatte hem op rond de vijftig jaar. De man hield zijn pantalon met beide handen boven aan de broeksrand vast, omdat die anders op zijn voeten zakte. Zijn stropdas en broeksriem had men hem bij het fouilleren afgenomen.

De oude rechercheur liet de man op de stoel naast zijn bureau plaatsnemen en keek hem nog eens aan. Hij had kleine, groene, priemende ogen, die achter hoog oplopende jukbeenderen verscholen leken te zijn. De Cock zocht naar overeenkomsten, familietrekken met Belinda, maar vond die niet.

Een van de agenten overhandigde hem een proces-verbaal.

‘Gezien de verklaring van die Jasper de Groot,’ legde hij uit, ‘hebben we hem maar aangehouden terzake moord c.q. doodslag. We hebben nog gedacht aan zware mishandeling de dood ten gevolge hebbende, maar dat moet u zelf maar bekijken.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Heeft hij zich nog verzet?’

De diender schudde zijn hoofd.

‘Hij liep rustig met ons mee. Hij zei alleen: “jullie zitten verkeerd”.’

De Cock glimlachte.

‘Dat is ons noodlot.’

Toen de beide agenten van de recherchekamer waren vertrokken, nam De Cock het proces-verbaal ter hand.

‘U bent Karel van de Bosch?’ opende hij.

‘Ja.’

‘Woonachtig in Haarlem in de Slachthuissteeg nummer 781?’

‘Dat klopt.’

De grijze speurder legde het proces-verbaal voor zich neer. ‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij vriendelijk, ‘met… eh, met ceeooceekaa.’ Hij wees voor zich uit. ‘Dat is mijn collega Vledder. Wij zijn beiden belast met het onderzoek naar de moord op Sjoerd van Obergum, een man, die door zijn volgelingen de profeet werd genoemd.’

Karel van de Bosch snoof verachtelijk.

‘Een kwezelaar… een luizige kwezelaar.’

De Cock reageerde niet.

‘En de moord op Belinda van de Bosch… naar men zegt… uw dochter.’

De man schudde zijn hoofd.

‘Dat kind heeft mij al heel wat ellende bezorgd.’

De Cock glimlachte.

‘Volgens mijn inlichtingen en ook volgens de eigen verklaring van uw dochter, een paar dagen geleden hier aan mij afgelegd, zou u haar tot prostitutie hebben gedwongen.’

Karel van de Bosch verschoof iets op zijn stoel.

‘Dat vertelt ze aan iedereen,’ riep hij vertwijfeld. ‘Maar het is niet waar.’

‘U gaf haar toch gelegenheid tot prostitutie… het gebeurde in uw woning.’

Karel van de Bosch gebaarde heftig.

‘Omdat ze dat zelf wilde,’ riep hij geëmotioneerd. ‘Als ik weg was, dan haalde ze allerlei kerels in huis met wie ze zich afgaf. Toen ik daar achter kwam, heb ik gezegd: “Als je toch de hoer wilt spelen, vraag er dan geld voor.”’

De Cock grijnsde.

‘Een vreemd advies van een vader aan een dochter.’

Karel van de Bosch maakte een afwerend gebaartje.

‘Ach, u hebt haar niet gekend… een nagel aan mijn doodkist. Sinds de dood van haar moeder was er geen huis met haar te houden.’

De Cock leunde iets achterover.

‘U had haar toch kunnen verbieden om bij u in huis prostitutie te bedrijven?’

Karel van de Bosch grinnikte vreugdeloos.

‘Dan was ze de straat op gegaan. Nu kon ik nog een beetje toezicht houden.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘U was dus min of meer de souteneur van uw eigen dochter.’

Karel van de Bosch trok zijn schouders op.

‘Als u het zo noemen wilt,’ sprak hij gelaten. ‘Ik heb het zelf nooit zo gezien.’

‘Zij voorzag toch middels de prostitutie in uw onderhoud?’

Karel van de Bosch schudde zijn hoofd.

‘Ik had en heb nog steeds een uitkering.’ Hij zuchtte. ‘Maar soms gaf ze wel eens wat geld… als ze goed gemutst was.’

‘Geld door prostitutie verkregen.’

Karel van de Bosch wilde overeind komen, maar een afzakkende pantalon weerhield hem. Hij sjorde zijn broek weer omhoog.

‘Draaf niet zo door,’ riep hij woest. ‘Anders gaf ze het toch maar uit aan drugs.’

‘Ze was verslaafd?’

Karel van de Bosch knikte.

‘Daar begon ze de laatste tijd mee. Eerst rookte ze alleen zo nu en dan een stickie. Maar de laatste tijd begon ze ook heroïne te spuiten.’

‘Tot de profeet kwam?’

Karel van de Bosch schudde vertwijfeld zijn hoofd.

‘Die kwezelaar,’ sprak hij vol afschuw. ‘Hij hield Belinda voor dat Jezus van hoeren hield en dat niet zij slecht was, maar al die kerels die haar bezochten. Jezus zou tegen de mensen die een hoer beschuldigden, hebben gezegd: “Wie zonder zonde is werpe de eerste steen.’

Karel van de Bosch schudde opnieuw zijn hoofd. ‘Ik ben niet bijbels opgevoed, rechercheur. Ik weet niet of Jezus echt van hoeren hield. Ik kan mij dat nauwelijks voorstellen.’

De Cock liet het onderwerp rusten. Hij wreef met de toppen van zijn vingers over zijn voorhoofd.

‘U wilde dat zij bij u terugkwam… om opnieuw de prostitutie te bedrijven.’

Karel van de Bosch keek hem geschrokken aan.

‘Wie zegt dat?’

‘Belinda beweerde dat.’

Karel van de Bosch stak in een gebaar van verbijstering zijn beide handen omhoog. Zijn vingers gespreid. ‘Ze liegt!’ gilde hij. De man liet zijn handen weer zakken en veranderde van toon. ‘Ze loog.’

‘U hebt ten aanzien van de profeet een paar maal in het openbaar bedreigingen uitgesproken?’

‘Ja.’

‘U wilde hem aan het mes rijgen?’

Karel van de Bosch liet zijn hoofd hangen.

‘Dat heb ik gezegd.’

‘Waarom?’

‘Ik was kwaad. Ik probeer al een paar weken om hen van gedachten te doen veranderen… hen te bewegen om hun klacht in te trekken. Maar het is alsof je tegen een muur praat.’

De Cock keek hem verwonderd aan.

‘Wat voor een klacht?’

Karel van de Bosch drukte zijn handen voor zijn gezicht. ‘Ze hebben met z’n tweeën bij de politie in Haarlem een klacht tegen mij ingediend.’

‘Terzake?’

Karel van de Bosch nam zijn handen weg en knikte.

‘Incest. Ik zou Belinda als kind seksueel hebben misbruikt.’

10

De Cock wreef peinzend over zijn brede kin.

‘Incest.’

Karel van de Bosch knikte.

‘Ik zou Belinda al vanaf haar vijftiende jaar… vrij kort na het overlijden van mijn vrouw… hebben gedwongen om gemeenschap met mij te hebben.’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘Dat is een uiterst ernstige beschuldiging,’ sprak hij gedragen. ‘Bent u inzake die aanklacht al door de politie in Haarlem verhoord?’

Karel van de Bosch schudde zijn hoofd.

‘Ik heb mij de afgelopen maanden niet meer in Haarlem laten zien.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘Hoe weet u dan dat er zo’n aanklacht is?’

‘Dat heeft Belinda mij gezegd.’

‘Wanneer?’

Karel van de Bosch zwaaide.

‘Toen ze in Haarlem haar spulletjes bij mij kwam ophalen om bij die zogenaamde profeet in te trekken. Belinda zei mij dat ze aan die man precies had verteld wat ik vroeger met haar had gedaan… wanneer en hoe vaak… en dat hij haar had aangeraden om bij de politie in Haarlem een aanklacht tegen mij in te dienen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Zijn er enige bewijzen?’

Karel van de Bosch schudde zijn hoofd.

‘Dat kan niet,’ riep hij opgewonden. ‘Ze liegt. Er is geen woord van waar. Ik heb nooit iets met dat kind gehad. Ik bedoel, ik heb mij nooit aan haar vergrepen. Ik denk dat Belinda bij die kwezelaar een fantasieverhaal heeft opgehangen… om interessant te doen… of als een soort excuus dat ze de hoer had gespeeld.’ Hij trok zijn schouders op en zuchtte diep. ‘Weet ik veel wat dat kind heeft bezield.’

De Cock stak zijn armen omhoog met zijn handpalmen naar voren. ‘Ik ga op het waarheidsgehalte van de aanklacht van uw dochter niet verder in,’ sprak hij strak, afwerend. ‘Dat is een zaak voor de politie in Haarlem. Uit uw verhaal stel ik alleen vast, dat u voor de moord… op zowel de profeet als op uw dochter… een redelijk motief had.’

Karel van de Bosch keek hem met halfopen mond aan.

‘Motief?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘U bent nu twee lastige getuigen kwijt. Ze kunnen die aanklacht tegen u niet meer gerechtelijk onderbouwen.’

Karel van de Bosch spreidde zijn beide armen.

‘Maar die aanklacht is vals… een verzinsel. Ik zei u al, daar is geen woord van waar.’

De Cock keek hem onbewogen aan.

‘Dat beweert u,’ reageerde hij gelaten. ‘Terecht… of onterecht. Dat is niet aan mij om te beoordelen. Maar zelfs met een valse aanklacht had u het nog knap lastig kunnen krijgen.’

Karel van de Bosch keek hem verwonderd aan.

‘Met een valse aanklacht?’ riep hij ongelovig.

De Cock knikte.

‘Klachten over seksuele kindermishandeling worden door justitie zeer ernstig genomen.’

Karel van de Bosch schudde zijn hoofd. Zijn kleine groene ogen vulden zich met tranen. ‘Wat moet ik?’ jammerde hij. ‘Toen ik hoorde dat die profeet was vermoord, ben ik naar hun woning aan het Turfdraagsterpad gegaan. Ik hoopte dat Belinda… niet langer onder de invloed van die man… voor rede vatbaar zou zijn… dat ik in alle rust met haar zou kunnen praten.’

De Cock keek hem vorsend aan.

‘U had een gesprek met haar?’

Karel van de Bosch liet zijn hoofd zakken.

‘Dat was niet meer mogelijk,’ sprak hij zacht, bijna fluisterend. ‘Ik vond haar dood, met een stiletto tussen haar schouderbladen.’

Toen De Cock de volgende morgen de grote recherchekamer binnenstapte en zijn oude hoedje al missend naar de kapstok wierp, liet Vledder zijn rappe vingers op de toetsen van zijn elektronische schrijfmachine rusten en keek op.

‘Wat was het nu?’ vroeg hij gniffelend. ‘Had de tram vertraging of lag je vrouw weer op de slip van je hemd? Je komt elke morgen later.’

De Cock raapte zijn hoedje op en hing zijn regenjas aan de kapstok. ‘Te laat voor de sectie?’ vroeg hij verbaasd.

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Die is pas om elf uur. Bovendien heb ik mij bedacht. Ik ga toch.’

De Cock liet zich in de stoel achter zijn bureau zakken en keek zijn jonge collega peilend aan.

‘Dat is goed,’ sprak hij bewonderend. ‘Heel goed en moedig. Dat is de beste manier om je eigen problemen te lijf te gaan.’

Vledder negeerde de lof.

‘Commissaris Buitendam stond vanmorgen al vroeg naast mijn bureau,’ sprak hij somber. ‘Hij scheen nogal uit zijn humeur… ontstemd. Hij had in ieder geval een gezicht van oude lappen.’

‘En?’

‘Hij vroeg naar je.’

De Cock grijnsde. ‘Had ik zijn mis-noe-gen opgewekt?’ reageerde hij op sarcastische toon.

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Hij vroeg nogal cynisch of jij en ik wel wisten, dat een commissaris van politie tevens hulpofficier van justitie is!’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘En toen?’

Vledder glimlachte.

‘Toen zei hij, dat jij je onmiddellijk bij hem moest melden… zo gauw je binnenkwam.’ De jonge rechercheur monsterde het gezicht van De Cock en snoof. ‘Maar neem eerst een kop koffie, anders voorzie ik brokken.’

Commissaris Buitendam, de lange, statige chef van het bekende politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand.

‘Kom binnen, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd, ‘en ga zitten.’ Hij kwam achter zijn bureau vandaan en gebaarde uitnodigend naar het zitje van stalen meubelen bij het raam, waar de commissaris slechts zijn prominente gasten ontving.

De grijze speurder trok zijn gezicht in een onwillige plooi. Nors, ontoegankelijk. Toenaderingen van zijn chef wees hij in de meeste gevallen koel en hooghartig van de hand. Hij had geen hekel aan zijn commissaris, maar leefde met hem toch op enigszins gespannen voet. De Cock hield dat graag zo, beducht voor elke inmenging in zijn wijze van onderzoek.

‘Als het u hetzelfde is… ik blijf liever staan.’

Op het bleke gezicht van de commissaris kwam een lichte blos. ‘Zoals je wilt.’ Hij liep terug naar zijn bureau en nam wat stijfjes plaats. Voor hij opkeek rangschikte hij op zijn bureau enige bescheiden.

Het was een pose om tijdwinst te boeken.

‘Jij behandelt samen met de jonge Vledder de beide moorden aan het Turfdraagsterpad?’

‘Inderdaad.’

‘Waarom?’

De Cock keek zijn chef verbaasd aan.

‘Waarom?’ herhaalde hij. ‘Er gingen in de buurt van de Wallen de laatste tijd allerlei geruchten over een man, die de profeet werd genoemd, en die jongeren op het rechte pad wilde brengen. Dat interesseerde mij. Toen ik een bijeenkomst van de profeet wilde bijwonen met het doel hem eens te ontmoeten, kwam daar juist het bericht dat hij was vermoord.’

Buitendam gebaarde voor zich uit.

‘Waarom heb je de zaak toen niet overgedragen aan de recherche van het bureau Lijnbaansgracht? Dat is hun competentie. Het Turfdraagsterpad behoort niet tot ons district.’

De Cock trok zijn gezicht in een ernstige plooi.

‘Ik was omtrent Sjoerd van Obergum… de vermoorde profeet… al uitgebreid geïnformeerd. Met al die voorkennis leek het mij zinvol om zelf de zaak in behandeling te nemen.’

Commissaris Buitendam liet het onderwerp rusten. Hij pauzeerde even voor het effect.

‘Ik heb gelezen dat er gisteren inzake die moorden twee aanhoudingen zijn verricht.’

De Cock knikte.

‘Karel van de Bosch, de vader van de vermoorde vrouw, en Jasper de Groot, een jongeman die ik met bebloede handen voor de woning van de vermoorde aantrof.’

Buitendam bekeek een aantekening op zijn bureau. Hij keek daarna op en schonk De Cock een flauwe glimlach.

‘Ze komen beiden,’ sprak hij minzaam, ‘op mijn lijst van arrestanten niet meer voor.’

De oude rechercheur zette zijn benen iets uit elkaar en keek zijn chef argwanend aan. Hij voelde instinctief uit welke hoek de kritiek van de commissaris zou komen. Buitendam koesterde, zo wist hij, al vele jaren ernstige bezwaren tegen het vaak eigenmachtig optreden van De Cock.

‘Van die Karel van de Bosch,’ legde de grijze speurder kalm en geduldig uit, ‘liep al geruime tijd een opsporingsbericht terzake ontucht met zijn minderjarige dochter. Ik heb hem gisteravond laat nog naar Haarlem laten overbrengen.’

Buitendam stak zijn beide handen vooruit en drukte de vingertoppen tegen elkaar.

‘En… eh, die Jasper de Groot… waar is die gebleven?’

De Cock zuchtte.

‘Die heb ik na zijn verhoor heengezonden. Ondanks dat bloed aan zijn handen vond ik de bewijskracht tegen hem onvoldoende.’

Buitendam hield zijn hoofd iets schuin.

‘Ik ben daar niet in gekend,’ sprak hij zalvend. ‘En ik meende toch, dat het wettelijk staat voorgeschreven dat elke aangehouden verdachte voor een hulpofficier van justitie moet worden geleid… ergo ter beschikking van mij moet worden gesteld, en dat ik uiteindelijk beslis wat er met hen gaat gebeuren.’

De neerbuigende toon van de commissaris maakte De Cock opstandig. Buitendam borduurde, zoals steeds, op het oude stramien van zijn bevoegdheden. Dat was in het verleden al dikwijls onderwerp van felle discussies geweest. De oude rechercheur boog zich iets naar hem toe. Op zijn brede gezicht lag een zoete grijns.

‘Ik ging er… wellicht ten onrechte… van uit, dat ik in opdracht van een verstandige politiechef handelde.’

Over de vale wangen van Buitendam gleed opnieuw een lichte blos. Hij strekte zijn rug.

‘Ik wil,’ sprak hij gebiedend, ‘dat je de behandeling van die beide moorden aan het Turfdraagsterpad overdraagt aan de recherche van het bureau Lijnbaansgracht.’

De Cock voelde hoe de woede in zijn aderen kroop. Om die onstuimige golf te onderdrukken, balde hij zijn vuisten en drukte zijn vingernagels in de palm van zijn handen.

‘Dat… eh, dat,’ stamelde hij, zich met moeite beheersend, ‘zou een uiterst domme beslissing zijn… een getuigenis van gebrek aan inzicht in het werk van de recherche. Zo’n beslissing is… volgens mij… een verstandige commissaris van politie onwaardig.’

Commissaris Buitendam stond op. Hij zag rood tot diep in zijn nek en zijn neusvleugels trilden. Bevend strekte hij zijn arm naar de deur.

‘Eruit!’

De Cock ging.

Vledder keek De Cock afkeurend aan.

‘Was het weer zover?’

‘Ja.’

‘Ik zie het aan je gezicht. Wat was er nu weer?’

De Cock ging grommend achter zijn bureau zitten.

‘Hij begon te zeuren over die beide aanhoudingen van gisteren en dat hij als commissaris in alles gekend wilde worden.’

Vledder snoof.

‘Dan komt er van geen enkele zaak iets terecht… kunnen we beter met pensioen gaan.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

En hij wilde dat wij de zaak van de twee moorden aan het Turfdraagsterpad aan de recherche van het bureau Lijnbaansgracht zouden overdragen.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Hij is gek. Dat kan toch niet meer?’

De Cock glimlachte.

‘Ik heb gelukkig niet openlijk aan zijn verstandelijke vermogens getwijfeld. Ik heb hem alleen duidelijk gemaakt, dat ik het een onverstandig besluit zou vinden.’

‘En dat was voldoende?’

De Cock knikte.

‘Voldoende om mij zijn kamer af te sturen,’ sprak hij mismoedig. ‘Elk gesprek met hem eindigt in een catastrofe. Ik denk dat ik in het vervolg…’

De oude rechercheur stokte. Er werd op de deur van de recherchekamer geklopt en Vledder riep: ‘Binnen!’

De deur ging langzaam open en in de deuropening verscheen een stevig gebouwde man. Hij was gekleed in een fraai lichtblauw linnen kostuum met sokken en zomerschoenen in dezelfde kleur.

De Cock kwam achter zijn bureau vandaan en liep met uitgestoken hand op hem toe. ‘Goedemorgen, heer Laufferbach,’ jubelde hij. ‘Wat verschaft ons het genoegen van uw bezoek?’ De grijze speurder leidde hem gedienstig naar de stoel naast zijn bureau. ‘Neemt u plaats.’

De heer Laufferbach ging zitten, trok de pijpen van zijn pantalon iets op en sloeg zijn benen over elkaar.

‘Ik was vanmorgen voor zaken in de Amsterdamse binnenstad en besloot eens te informeren.’

De Cock snoof een lichte parfumgeur op en liet zich in de stoel achter zijn bureau zakken.

‘Waarnaar?’

De heer Laufferbach wuifde.

‘De stand van uw onderzoek,’ antwoordde hij opgewekt. ‘Hebt u al vorderingen gemaakt?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Weinig,’ sprak hij somber. ‘De zaak is ingewikkelder dan ik aanvankelijk vermoedde. De kring van verdachten is vrij groot… jongeren aan de zelfkant van het leven. Inmiddels is op dezelfde plek ook de vriendin van Van Obergum op een vrijwel identieke wijze om het leven gebracht.’

De heer Laufferbach sloeg zijn hand voor zijn mond.

‘Verschrikkelijk.’

De Cock knikte.

‘Het manuscript waarvan u sprak, hebben wij niet gevonden. Het is spoorloos.’

De heer Laufferbach liet zijn hoofd iets zakken.

‘Dat is heel verdrietig. Ik had gehoopt dat het terecht zou komen.’

De Cock keek de uitgever onderzoekend aan.

‘U hebt het manuscript gelezen?’

De heer Laufferbach knikte.

‘De aanvankelijke versie.’

De Cock kneep zijn wenkbrauwen samen.

‘Waar handelde het over?’

De heer Laufferbach gebaarde wat vaag voor zich uit.

‘Jongeren… kansarme jongeren, die niet in staat zijn om zich een plaats in de maatschappij te verwerven en aan misdaad en drugs ten onder gaan.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Kwamen er in het manuscript passages voor die belastend waren? Ik bedoel: voor iemand persoonlijk? Werden er geheimen geopenbaard?’

De heer Laufferbach zuchtte.

‘Ik weet niet met wat voor figuren de heer Van Obergum zich in het dagelijks leven omringde. Ik kreeg uit zijn manuscript wel de indruk, dat hij met kennis van zaken schreef… dat hij de omstandigheden van zijn romanfiguren heel goed kende.’

De Cock strekte zijn wijsvinger in de richting van de uitgever.

‘Kent u nog een passage uit zijn manuscript… namen… bijzondere omstandigheden die hij beschreef?’

De heer Laufferbach glimlachte.

‘Dat kunt u van een uitgever niet verwachten,’ sprak hij hoofdschuddend. ‘Ik lees beroepshalve ontzettend veel… moet dat ook… maar wat blijft hangen is een soort totaalbeeld… een algehele indruk.’

De Cock boog zich iets naar de uitgever toe.

‘Als dat manuscript er was… en iemand nam het weg… pleegde misschien omwille van dat manuscript een moord… dan vormde dat manuscript voor hem of haar een groot gevaar. Gezien de risico’s die hij of zij nam… zelfs een groot gevaar.’

De heer Laufferbach knikte.

‘Dat is duidelijk.’

De Cock boog zich nog verder naar de uitgever toe.

‘Heer Laufferbach,’ sprak hij smekend, ‘u bent een ontwikkeld man… peinst u eens… tast uw geheugen af.

Er moet toch iets in dat manuscript hebben gestaan dat ook u is opgevallen… een passage die voor mij een leidraad kan zijn naar de oplossing?’

De heer Laufferbach drukte met zijn vingertoppen tegen zijn voorhoofd. ‘Ik… eh, ik herinner mij,’ sprak hij aarzelend, ‘de eerste zinnen. Het waren dichtregels van Willem Elsschot.’

De Cock keek hem hoopvol aan.

‘Dichtregels?’

De heer Laufferbach knikte met een ernstig gezicht.

‘Hij dacht,’ declameerde hij plechtig, ‘ik sla haar dood en steek het huis in brand. Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.’

11

Toen Diederik Laufferbach, directeur van uitgeverij De Oude Bataaf in Bussum, de grote recherchekamer had verlaten, keek Vledder de grijze speurder bewonderend aan. ‘Aan die mogelijkheid had ik nog niet gedacht,’ sprak hij hoofdschuddend.

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Welke mogelijkheid?’

Vledder gebaarde heftig.

‘Dat in het verdwenen manuscript,’ riep hij opgewonden, ‘ten aanzien van iemand bezwarende… belastende passages voorkwamen.’

De Cock knikte bedaard.

‘Zo bezwarend en belastend,’ sprak hij traag, ‘dat het iemand ertoe heeft gebracht om de profeet weloverwogen om zeep te helpen en het manuscript weg te nemen.’

De ogen van Vledder glinsterden.

‘We zijn er tot nu toe steeds van uitgegaan, dat die vijftigduizend gulden het motief voor de moord vormden, maar dat behoeft niet zo te zijn.’

De Cock glimlachte.

‘De man of de vrouw die naar het manuscript zocht, kan bij toeval ook die vijftigduizend gulden hebben gevonden en hebben meegenomen.’

Vledder glunderde.

‘Dat is een acceptabele veronderstelling,’ reageerde hij vrolijk. ‘Men zoekt in het houten cilinderbureau naar een manuscript, trekt een laadje open en vindt vijftigduizend gulden. Ik kan mij niet voorstellen dat iemand die dan onaangeroerd laat liggen.’

Het gezicht van De Cock versomberde.

‘Het is jammer dat die Diederik Laufferbach zich zo weinig van het manuscript weet te herinneren. Omdat hij zo enthousiast was over het werk van Sjoerd van Obergum, had ik gehoopt van hem wat wijzer te worden.’

Vledder zuchtte.

‘Hij herinnerde zich alleen die paar dichtregels van Willem Elsschot.’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘En het zegt mij niets… tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren… Met de wetten en praktische bezwaren houd ik mij al heel lang dagelijks bezig. Ik heb ook geen flauw idee waarmee ik die dichtregels in verband moet brengen.’

De grijze speurder zweeg even en gebaarde hulpeloos.

‘De enige, die mogelijk exact heeft geweten wat er in dat manuscript stond, is dood.’

Vledder keek hem verbijsterd aan.

‘Belinda… Belinda van de Bosch… zij zal beslist de inhoud hebben gekend.’ De mond van de jonge rechercheur viel half open. ‘Werd ze daarom vermoord?’

De Cock wreef zich in zijn nek.

‘Dat is heel goed mogelijk.’

Vledder sloot even zijn ogen.

‘De vraag is,’ sprak hij peinzend, ‘wie er afgezien van de profeet en Belinda van de Bosch de inhoud van het manuscript kenden.’

De Cock grijnsde.

‘Als onze prognose juist is, dan kan ik die vraag wel beantwoorden: de man of de vrouw die beiden heeft vermoord.’

Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Je hebt gelijk,’ sprak hij ernstig. ‘Hij of zij moet hebben geweten, dat er in het manuscript voor hem of haar belastende passages voorkwamen.’ Hij zweeg even. ‘En die man of vrouw,’ ging hij verder, ‘moet heel goed zijn geïnformeerd.’

‘Hoe bedoel je?’

Vledder zwaaide.

‘Het is opvallend,’ riep hij opgewonden. ‘Het moment van de moord was goed gekozen. Hij of zij sloeg die avond precies op tijd toe.’

De Cock blikte nadenkend voor zich uit.

‘Ik begrijp je,’ sprak hij instemmend. ‘Exact op tijd. Sjoerd van Obergum had voor de volgende morgen een afspraak met uitgever Laufferbach en dan zou het manuscript buiten zijn of haar bereik zijn geraakt… en bijna rijp voor publicatie.’

De grijze speurder keek Vledder vragend aan. ‘Wat is daaruit onze conclusie?’

De jonge rechercheur klemde zijn lippen op elkaar.

‘De man of de vrouw die Belinda en haar profeet vermoordde, behoorde vrijwel zeker tot hun intieme kennissenkring.’

Vledder blikte omhoog naar de grote klok boven de toegangsdeur van de grote recherchekamer en kwam uit zijn stoel overeind.

‘Het wordt tijd dat ik op pad ga. Anders kom ik nog te laat op Westgaarde.’ Hij glimlachte fijntjes. ‘En dokter Rusteloos is geen man die men ongestraft kan laten wachten.’

De Cock strekte zijn beide armen naar hem uit.

‘Weet je het zeker? Je kent mijn aanbod. Ik ben alsnog bereid om de sectie bij te wonen.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ik had het gisteren bij het lijk van Belinda even te kwaad. Maar ik ben er overheen. Ik heb echt het gevoel dat ik er weer tegen kan.’ Hij glimlachte wat verlegen. ‘Ik vond ons gesprek vanmorgen erg verhelderend. Het heeft mij opgebeurd. Misschien brengen wij samen ook deze twee bizarre moorden weer tot een oplossing.’

De Cock knikte hem bemoedigend toe.

‘Absoluut.’

Vledder liep de kamer uit.

Plotseling, zonder kloppen vooraf, ging de deur van de recherchekamer open. In de deuropening stond een oudere man in een stemmig zwart kostuum, waaronder een wit overhemd met een grijze das. Zijn lange grijze haren, die bijna tot zijn schouders reikten, hingen warrig langs zijn hoofd.

Hij liep Vledder voorbij en stormde op De Cock af.

‘Kan ik u spreken?’

De oude rechercheur gaf Vledder een wenk dat hij kon vertrekken. Daarna beduidde hij Vader Ambrosius dat hij op de stoel naast zijn bureau mocht plaatsnemen.

‘U hebt iets op het hart?’ opende hij vriendelijk.

Vader Ambrosius knikte.

‘Ik ben vanmorgen telefonisch benaderd door de zedenpolitie in Haarlem met de vraag of ik een verklaring wilde afleggen inzake een aanklacht, die Barbara tegen haar vader heeft ingediend.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘Wist u van die aanklacht?’

‘Zeker.’

‘Hoe?’

‘De profeet heeft het mij verteld. Barbara zou als jong meisje door haar vader seksueel zijn misbruikt en daarna tot prostitutie zijn gedwongen.’

‘En?’

‘Wat bedoelt u?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Wat is erop tegen,’ vroeg hij vol onbegrip, ‘om hetgeen u nu tegen mij zegt ook bij de politie in Haarlem te verklaren? Of kent u over dat seksuele misbruik en het gevolg nog nadere bijzonderheden?’

Vader Ambrosius schudde zijn hoofd.

‘Ik wil mij er niet in mengen.’

‘Waarom niet?’

Vader Ambrosius wreef een paar lange haren uit zijn gezicht. ‘Ik… eh, ik weet niet,’ sprak hij onzeker, ‘of die vader van Barbara wel zo schuldig is.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘U hebt twijfels?’

Vader Ambrosius knikte.

‘Barbara,’ sprak hij vurig, ‘kende waarlijk duivelse verleidingskunsten.’

‘Duivels?’

‘Zeker… puur duivels. De profeet was een rein man toen hij haar leerde kennen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Dat was hij nadien niet meer?’

In zijn stem trilde ongeloof.

Vader Ambrosius schudde zijn hoofd.

‘Ik zag soms wellust in zijn ogen.’

De Cock gniffelde.

‘Is dat ongebruikelijk voor een jonge, levenslustige man, die met een verleidelijke vrouw wordt geconfronteerd?’

Vader Ambrosius stak gebarend zijn wijsvinger omhoog. In zijn donkere ogen kwam een koortsige blik.

‘Ongebruikelijk voor de profeet,’ reageerde hij fel. ‘Wie een vrouw aanziet om haar te begeren, heeft reeds overspel gepleegd. Barbara had hem volkomen in haar macht. Ze had een slechte… naar mijn gevoel… duivelse invloed op hem. Daarom heb ik haar verhaal over haar vader ook nooit geloofd.’

‘Gelogen?’

Vader Ambrosius ademde diep.

‘Niet echt gelogen,’ sprak hij plechtig, ‘maar verdraaid… een verhaal met verkeerde accenten.’ Hij legde zijn handen gevouwen op de rand van het bureau. ‘Kent u de geschiedenis van de bijbelse Lot, een neef van aartsvader Abraham? Hij werd door zijn beide dochters verleid. Zij voerden hun vader dronken en sliepen bij hem.’

De Cock keek hem peilend aan.

‘U vermoedt,’ formuleerde hij voorzichtig, ‘dat het seksuele misbruik van de vader van Barbara op dezelfde wijze tot stand is gekomen?’

Vader Ambrosius knikte.

‘Barbara kon zeer verleidelijk zijn,’ declameerde hij gedragen. ‘Wanneer ze in mijn onmiddellijke nabijheid was, heb ik haar duivelse invloed dikwijls bespeurd. Zij bracht mij ongewild tot zondige gedachten. Daarom wil ik inzake die aanklacht van haar geen getuigenis afleggen. Dat is tegen mijn gemoed. U kent ongetwijfeld uw collega’s in Haarlem… zeg hen dat maar.’

De Cock liet het onderwerp rusten. Hij drong niet verder aan. Hij behoefde hem niet te overtuigen. De officier van justitie in Haarlem kon, wanneer hij dat nodig oordeelde, Vader Ambrosius heel eenvoudig dagvaarden.

De grijze speurder liet zijn blik nog eens over de oude man dwalen. De stemmige kleding, de wilde haardracht, de gloeiende donkere ogen en de scherp ingevallen wangen gaven hem de uitstraling van een fanaticus… een bezeten fanaticus van het geloof dat hij beleed.

‘Vader Ambrosius… uw ware naam?’

De man schudde zijn hoofd.

‘Iedereen noemt mij Vader Ambrosius… al jaren. Ik weet niet beter. Het staat zelfs op de brieven die men mij schrijft. Maar in werkelijkheid heet ik Alphonsus… Alphonsus Verweij.’

De Cock boog zich iets naar voren.

‘Schreef de profeet?’ vroeg hij indringend.

‘Hoe bedoelt u?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Artikelen, boeken? Er is bij ons onderzoek namelijk sprake van een verdwenen manuscript.’

Om de mond van Vader Ambrosius gleed een matte glimlach.

‘De profeet schreef veel… soms dagenlang… ononderbroken. En wanneer hij midden in de nacht een inval kreeg, dan krabbelde hij dat op het behang achter zijn bed.’

De Cock glimlachte.

‘Ik heb die krabbels op het behang achter zijn bed gezien. Waar schreef hij over?’

Het gezicht van Vader Ambrosius versomberde.

‘Ik was het er niet mee eens,’ sprak hij hoofdschuddend. ‘Dat heb ik hem dikwijls gezegd. Tijdens de bijeenkomsten, die hij met jongeren… ook met elk afzonderlijk… belegde, liet hij hen vertellen… over hun leven… hun jeugd… hun heimelijke liefdes… verlangens… de criminaliteit die ze bedreven. En dat alles schreef hij op.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Waarom was u het daar niet mee eens?’

Vader Ambrosius stak zijn kin iets omhoog.

‘De jongeren vertrouwden de profeet. Zij meenden oprecht dat hij het beste met hen voor had.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘Was dat niet zo?’

Op het gezicht van Vader Ambrosius kwam een smartelijke trek. ‘Zeker. Hij bracht hen Gods liefde bij… getuigde van Gods goede bedoelingen met de mens… ook de jonge mens, die Hij… al leek dat soms anders… toch nooit losliet.’

Vader Ambrosius veranderde van toon.

‘Maar hij misbruikte hun openhartigheid… hun eerlijkheid… oprechtheid… hun gebrek aan wantrouwen jegens hem.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Door alles wat zij vertelden op te tekenen.’

Vader Ambrosius zwaaide heftig.

‘Dat nam ik hem kwalijk… hoogst kwalijk. Wat zij hem vertelden was van vertrouwelijke aard… een soort biecht. En bij een biecht hoort… zo is mijn stellige overtuiging… een biechtgeheim.’

‘En dat schond hij?’

Vader Ambrosius knikte nadrukkelijk.

‘Precies. En Barbara hielp hem daarbij. Ik weet het niet zeker, maar ik heb haar er wel eens van verdacht stiekem een bandrecorder aan te zetten, wanneer de profeet een jonge man of vrouw ondervroeg.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Ondervroeg?’ herhaalde hij. ‘Nam hij ze een soort verhoor af?’

Vader Ambrosius knikte.

‘Zo zou men het kunnen noemen. De profeet had bepaalde methoden om de jongeren aan het praten te krijgen. Ik ben er wel eens bij geweest. Hij noemde die gesprekken met hen “een proces van geestelijke loutering”. Hij raadde ze altijd aan om “schoon schip” te maken.’

De Cock grinnikte.

‘Schoon schip… dat is een uitdrukking die wij, rechercheurs, ten aanzien van onze verdachten ook wel gebruiken om hen te bewegen alles te bekennen.’

De gloeiende ogen van Vader Ambrosius vonkten.

‘Maar van u, als rechercheur, weet men,’ riep hij fel, ‘dat alles wat men tegen u zegt in een proces-verbaal terecht kan komen. Maar bij de profeet waren de jongeren zich van geen kwaad bewust. Ze werden… om een bijbelwoord te gebruiken… als lammeren ter slachting geleid.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Wisten de jongeren die de profeet omringden, dat hij alles opschreef?’

Vader Ambrosius trok zijn schouders op.

‘Vermoedelijk wel. Maar ik weet niet of zij zich ervan bewust waren, dat de profeet het plan had om al hun vertrouwelijke mededelingen aan de openbaarheid prijs te geven.’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Wist u dat de profeet zich reeds met een uitgever in verbinding had gesteld?’

Vader Ambrosius schudde zijn hoofd.

‘Sinds ik van mijn afkeuring heb laten blijken, is zijn schrijverij nooit meer onderwerp van gesprek tussen ons geweest.’

De Cock zuchtte.

‘De profeet en zijn verleidelijke Barbara zijn dood,’ stelde hij somber vast.

Vader Ambrosius knikte traag.

‘Beiden,’ sprak hij ernstig, ‘gestraft voor hun zondig leven.’

De Cock reageerde niet. Hij had van de begrippen “straf en een zondig leven” een bepaald andere voorstelling. Maar daarover zweeg hij.

De Cock staarde enige tijd peinzend voor zich uit. Hij kon de bezwaren, die Vader Ambrosius jegens het schrijven van de profeet koesterde, wel delen. Het was een soort journalistiek onder valse vlag.

De grijze speurder krabde zich achter in zijn nek en wendde zich weer tot de man naast hem aan zijn bureau.

‘Als… eh, als een van de jongeren,’ sprak hij voorzichtig, ‘een moord op zijn of haar geweten zou hebben… zou hij of zij dat dan ook aan de profeet hebben geopenbaard?’

Vader Ambrosius antwoordde niet direct. Hij vouwde opnieuw zijn handen ineen en bracht die gevouwen voor zijn mond. Na enkele seconden liet hij zijn handen zakken. De vurige blik in zijn donkere ogen laaide op.

‘Daarvan,’ sprak hij hees, ‘ben ik overtuigd.’

12

Toen Vader Ambrosius was vertrokken, stond De Cock van zijn stoel op en begon door de grote recherchekamer te stappen. In de cadans van zijn typische slenterpas lieten zijn gedachten zich gemakkelijker ordenen.

De affaire rond de dood van de profeet en zijn vriendin maakte hem zorgelijk. Hij kneep zijn ogen half dicht en zette het raderwerk van zijn denken in de hoogste versnelling.

Gezien de werkwijze, de modus operandi, waren de moorden het werk van één en dezelfde dader… een laffe man of vrouw, die zijn of haar slachtoffers van achteren benaderde en dodelijk toestak. De grijze speurder liet de figuren, die in zijn onderzoek tot nu toe een rol hadden gespeeld, in zijn gedachten de revue passeren. Hij vond er geen die in zijn karakterschets van de dader paste. Het stemde hem droevig.

Was de profeet werkelijk een idealist, die wat geestelijke verlichting wilde brengen in de duistere harten van jonge criminelen… of had hij nog andere motieven? Welke invloed had Barbara op hem gehad en wat was de rol van Vader Ambrosius?

De gedachten van De Cock concentreerden zich lange tijd op Karel van de Bosch, de vader van Belinda. Hij was naar zijn gevoel in feite de enige man, die door de aanklacht van zijn dochter zo in zielennood verkeerde, dat hij tot een dubbele moord in staat moest worden geacht.

Hij bracht zich de korte, wat corpulente man voor de geest… herinnerde zich de kleine, groene, priemende ogen achter hoog oplopende jukbeenderen en schudde zijn hoofd. De profeet was een lange man. De stiletto in zijn rug stak iets omhoog. Ook Belinda was een rijzige vrouw.

Dat de kleine corpulente Karel van de Bosch het moordwapen had gehanteerd, zo concludeerde hij, was alleen mogelijk geweest als zowel de profeet als Belinda tijdens het toebrengen van de dodelijke steken zich had gebukt of had gezeten. Maar de situatie in de slaapkamer duidde daar niet op.

Vledder stapte met lichtgebogen hoofd de grote recherchekamer binnen en keek verbaasd naar zijn voortstappende collega.

‘Ben je aan het denken?’ vroeg hij met een zweem van sarcasme.

De Cock bleef voor hem staan en knikte.

‘Inderdaad,’ sprak hij overtuigend. ‘En omdat ik bij jou een dergelijke activiteit niet mogelijk acht, zal ik het wel moeten doen.’

Vledder grijnsde.

‘Dan hebben we een leuke taakverdeling… ik werk en jij denkt.’ Ze sloften naar hun bureaus en namen plaats. De jonge rechercheur keek op. ‘En? Wat is het resultaat van jouw denken?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘We hebben in het verleden dikwijls zaken behandeld waar het motief aan ontbrak… schijnbaar zinloze moorden. In deze ellendige affaire zijn er motieven te over… voor het oprapen. Toch heb ik het onbestendige gevoel, dat wij het ware motief voor de beide moorden nog niet kennen.’

‘Kan jij je nog een ander motief voorstellen?’

De Cock schudde zijn hoofd. Hij trok een lade van zijn bureau open, nam daaruit een doorschijnende plastic zak met een bebloede stiletto en schoof die Vledder toe.

‘Die komt uit de rug van Belinda van de Bosch.’ Hij zweeg even. Nadenkend. ‘Heb je die andere stiletto al naar de dactyloscopie gebracht?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Daar ben ik nog niet toe gekomen.’

De Cock gebaarde naar de plastic zak.

‘Laat deze dan tegelijk met de stiletto uit de rug van de profeet door Ben Kreuger onderzoeken. Wijs hem op de vingerafdrukken van Jasper de Groot. Die zitten zeker bij hen in het bestand. Vertel hem, dat die jongen zegt dat hij dat ding in zijn handen heeft gehad.’

Vledder pakte het wapen op en bekeek het.

‘Het is exact dezelfde… merk, lengte van het lemmet.’ De jonge rechercheur keek grijnzend op.

‘Gaan we er een verzameling van aanleggen?’ vroeg hij cynisch.

De Cock negeerde de opmerking.

‘Heb je nog telexberichten verzonden?

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Waarvan?’

De Cock wees in zijn richting.

‘Het geld. Ik vermoed dat er in ons landje maar weinig mensen met vijftig bankbiljetten van duizend gulden in hun zak rondlopen. En nu we weten wat de beginregels zijn, kunnen we ook dat verdwenen manuscript op de telex zetten.’

‘Verwacht je daar wat van?’

De Cock maakte een hulpeloos gebaar.

‘We mogen niets onbeproefd laten. Potentiële daders genoeg, maar voorlopig zitten we met ons onderzoek nog muurvast.’ Hij boog zich iets naar voren. ‘Hoe was de sectie?’

Vledder schonk hem een moede glimlach.

‘Het viel me tegen, eerlijk gezegd. Toen dokter Rusteloos het lancet in haar borst zette, kreeg ik het toch even te kwaad.’

‘Heb je in verband met haar drugsgebruik aan een toxicologisch onderzoek gedacht?’

Vledder knikte.

‘Rusteloos heeft na de sectie wat maag- en darminhoud, bloed en urine, een beetje vocht uit de galblaas en stukjes van de lever achtergehouden. Hij zou ons een rapport sturen.’

‘Prachtig.’

Vledder keek naar hem op.

‘Wat had Vader Ambrosius te vertellen?’

De Cock glimlachte.

‘Vader Ambrosius zei dat hij weigerde naar Haarlem te gaan om inzake de aanklacht van Belinda tegen haar vader te getuigen.’

‘Had men dat in Haarlem gevraagd?’

‘Ja.’

‘Hoe wist men in Haarlem van het bestaan van Vader Ambrosius?’

‘Ik denk dat de Haarlemse rechercheur, die de aanklacht tegen Karel van de Bosch behandelt, een goede vakman is.

‘Hoe bedoel je?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Na het verlies van zijn getuigen… de gewelddadige dood van zowel de klaagster als de profeet… heeft hij nog maar weinig mogelijkheden om aanvullend bewijsmateriaal te krijgen. Ik vermoed dat hij bij navraag op Vader Ambrosius is gestoten.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Waarom wil Vader Ambrosius niet getuigen?’

De Cock trok een ernstig gezicht.

‘Volgens Vader Ambrosius beschikte Barbara… Belinda van de Bosch over duivelse verleidingskunsten.’

Vledder grinnikte.

‘Over wat?’

De Cock knikte.

‘Dui-vel-se verleidingskunsten,’ herhaalde hij traag. ‘Daar was volgens Vader Ambrosius de profeet voor bezweken en hij was ervan overtuigd, dat ook de vader van Barbara aan haar duivelse verleidingskunsten te gronde was gegaan. Met andere woorden: niet Barbara was het slachtoffer, maar haar vader.’

Vledder keek hem ongelovig aan.

‘Meende hij dat echt?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Vader Ambrosius vertelde mij, dat hijzelf de duivelse invloed van Barbara had bespeurd. Wanneer zij in zijn onmiddellijke nabijheid was, kreeg hij steeds zondige gedachten.’

Vledder snoof verachtelijk.

‘Vader Ambrosius,’ riep hij verontwaardigd, ‘is gewoon een vieze oude man… niet meer en niet minder. Die zondige gedachten kwamen uit hemzelf voort. Daar had Belinda geen schuld aan.’

De Cock keek op. De verontwaardiging van zijn jonge collega deed hem zachtjes gniffelen.

‘Hij had ook nogal wat kritiek op het functioneren van de profeet.’

‘Hoezo?’

‘Volgens Vader Ambrosius misbruikte Sjoerd van Obergum het vertrouwen dat de jongeren in hem stelden.’

‘In welk opzicht?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘De profeet drong er bij de jongeren van zijn clubje op aan om hun geweten te ontlasten. Hij noemde dat een proces van geestelijke loutering. Maar de vertrouwelijke ontboezemingen die hij op die manier verkreeg, gebruikte hij voor zijn geschriften.’

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Schunnig.’

De Cock knikte.

‘Dat ben ik met je eens. Ik vroeg aan Vader Ambrosius of de profeet zoveel invloed op de jongeren van zijn clubje had, dat ze bereid waren om zelfs een eventueel door hen begane moord te bekennen?’

‘En?’

De Cock knikte.

‘Vader Ambrosius achtte dat heel goed mogelijk.’

Vledder keek hem met grote ogen aan.

‘Denk je,’ vroeg hij met enige verbazing, ‘dat een van de jongeren van het clubje aan de profeet een moord heeft bekend?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Dat kan,’ antwoordde hij weifelend. ‘Het is ook niet uitgesloten, dat degene die een dergelijke uiterst gevaarlijke bekentenis deed, er later achterkwam dat de profeet het plan had opgevat om zijn of haar vertrouwelijke mededeling te publiceren. Ik kan mij voorstellen dat men in paniek ten koste van alles zo’n publicatie wil voorkomen.’

‘Moord.’

‘Precies.’

Vledder zwaaide heftig. Die vent speelde met vuur,’ riep hij fel, geëmotioneerd. De jonge rechercheur zweeg even en slikte een dikke prop uit zijn keel. ‘En bij zo’n proces van geestelijke loutering… was Belinda steeds aanwezig?’

De Cock knikte.

‘Vader Ambrosius verdacht Barbara er zelfs van om bij dergelijke gewetensontlastingen stiekem een bandrecorder te gebruiken.’

Vledder schudde vertwijfeld zijn hoofd.

‘Ik begin nu te begrijpen waarom jij van het begin af aan niet onvoorwaardelijk in de onschuld van Belinda van de Bosch wilde geloven.’

De Cock glimlachte.

‘Een lang rechercheleven,’ sprak hij peinzend, ‘heeft mij voorzichtig gemaakt. Mijn oude moeder waarschuwde me als kind al. “Pas op met mensen,” zei ze altijd, “je ziet ze wel voor de kop, maar niet in de krop.”’

Vledder keek hem nadenkend aan.

‘Zijn er in ons land nog onopgeloste moorden waarvan een van de jongeren van het clubje als verdachte kan worden aangemerkt?’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Die… eh, die vraag is moeilijk te beantwoorden,’ sprak hij aarzelend. ‘Maar neem eens contact op met de CRI[5] en maak een telexbericht met daarin alle namen van de leden van het clubje en vraag om inlichtingen. Misschien dat er…’ Verder kwam hij niet.

Erik Voogd stormde met een blos op zijn wangen de recherchekamer binnen. Voor het bureau van De Cock bleef hij hijgend staan.

‘Ze zijn weg.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Wie… wie zijn weg?’

‘Die twee meiden.’

‘Welke meiden?’

Erik Voogd zwaaide achter zich.

‘Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel… die twee meiden van ons praatclubje. Omdat ze beiden dakloos waren, had de profeet ze tijdelijk bij Vader Ambrosius ondergebracht.’

‘En?’

‘Kort na de dood van de profeet zijn ze verdwenen. Spoorloos verdwenen. Niemand heeft ze nadien nog gezien.’

Vledder stond op.

‘Ik ga die paar telexberichten versturen.’

De Cock knikte instemmend.

De oude rechercheur blikte schuin omhoog en monsterde het opgewonden gelaat van de jonge Erik Voogd. Hij wuifde uitnodigend naar de stoel naast zijn bureau. ‘Ga zitten, Erik,’ sprak hij vriendelijk, ‘en vertel eens rustig waarom jij denkt dat die twee meiden van jullie clubje zijn verdwenen?’

Erik Voogd schudde zijn hoofd.

‘U zegt het verkeerd. Ik denk niet alleen dat ze zijn verdwenen… het is zo. Ze zijn weg.’

De Cock maakte een berustend gebaartje. ‘Oké, ze zijn weg.’

‘Ja.’

‘Hoe weet je dat?’

Erik Voogd ademde diep. Het opgewonden rood trok iets weg uit zijn gezicht.

‘Ik wilde niet,’ sprak hij aanmerkelijk rustiger, ‘dat na de dood van de profeet ons praatclubje geheel uit elkaar zou vallen. Ik wilde dat wij samen bleven komen, zoals de profeet dat had bedoeld. Ik heb daar met Peter Zandvliet en Jasper de Groot over gesproken. Ze waren het met mij eens. Ze waren het ook met mij eens, dat wij gezamenlijk moesten proberen om u te helpen de moordenaar van de profeet te vinden… om op die manier ook ons geld terug te krijgen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Bij het bespreken van dat plan… waren de meiden daarbij aanwezig?’

Erik Voogd schudde zijn hoofd.

‘Die konden wij niet vinden. Ik heb zowel aan Peter Zandvliet als aan Jasper de Groot gevraagd om naar hen uit te kijken. Maar op al de plekken waar ze geregeld kwamen, had men hen na de dood van de profeet niet meer gezien.’

‘Vreemd.’

Erik Voogd knikte nadrukkelijk.

‘Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel waren echte zwerfmeiden. Ze sliepen dan hier en dan daar. Dat vond de profeet niet goed, daarom had hij hen bij Vader Ambrosius ondergebracht.’

De Cock keek de jongeman onderzoekend aan.

‘En daar ben je geweest?’

Erik Voogd liet zijn hoofd iets zakken.

‘Ik durfde niet zo erg goed bij hem aan te kloppen,’ sprak hij wat timide. ‘Ik mag Vader Ambrosius niet zo erg. Hij is zo star… zo stijf christelijk… maakt onmiddellijk een zondaar van je.’

De jongeman keek op en glimlachte. Er kwamen kuiltjes in zijn beide wangen. ‘Zondaar… ik weet best wat er aan mij mankeert, dat hoeven ze mij niet steeds opnieuw te vertellen. Ik kan…’

De Cock onderbrak zijn woordenstroom.

‘Wat zei Vader Ambrosius?’

‘Dat ze weg waren.’

De Cock maakte een wrevelig gebaartje.

‘Hoe… weg?’

Erik Voogd trok zijn linkerschouder iets op.

‘Vader Ambrosius zei dat Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel na de dood van de profeet niet meer bij hem waren teruggekomen. Ze hadden hun rugzak en alles wat ze bezaten, meegenomen. Ze hadden niet eens de moeite genomen om afscheid van hem te nemen.’

‘Wanneer had hij hen voor het laatst gezien?’

‘Op die bijeenkomst… die laatste bijeenkomst, waarop de profeet niet meer verscheen.’

De Cock kauwde op zijn onderlip.

‘Heb je tegen Vader Ambrosius gezegd, dat jij in verband met het verdwijnen van die twee meisjes contact met mij zou opnemen?’

Erik Voogd schudde zijn hoofd.

‘Vader Ambrosius deed nogal nonchalant over hun verdwijning. “Het zijn zwerfmeiden,” zei hij, “krolse katten, die houdt men toch niet vast.”’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niet netjes van Vader Ambrosius.’

Erik Voogd grinnikte.

‘Ik zei u toch al, ik mag hem niet.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Vader Ambrosius,’ sprak hij bedachtzaam, ‘was hier vanmorgen bij mij. Hij zat op dezelfde stoel als waarop jij nu zit… maar over de verdwijning van die twee meiden heeft hij met geen woord gerept.’

13

Vledder kwam met een paar telexberichten in zijn rechterhand de grote recherchekamer binnen. Hij keek even om zich heen.

‘Is Erik Voogd al weg?’

De Cock knikte.

‘Ik heb Erik Voogd gevraagd om uit te blijven kijken naar die twee jonge vrouwen van hun clubje bij wijlen de profeet, en ons te berichten als ze weer in de binnenstad opduiken.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Verwacht je dat ze terugkomen?’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘Ik weet het niet,’ antwoordde hij onzeker. ‘Ik ken de reden van hun vlucht niet.’

‘Was het een vlucht?’

De Cock trok een pijnlijk gezicht.

‘Daar ziet het naar uit. Ik vind het vreemd dat ze zo plotseling uit de stad zijn verdwenen. Daar moet een reden voor zijn. En nog vreemder vind ik het, dat Vader Ambrosius mij vanmorgen niets van die verdwijning heeft gezegd.’

‘Misschien vond hij het niet belangrijk.’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Dat is mogelijk,’ sprak hij kalm. ‘Hij kwalificeerde Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel als “krolse katten” en dat typeert wel zo’n beetje zijn houding ten opzichte van die twee.’

Vledder grinnikte.

‘Vader Ambrosius is niet van deze tijd.’

De Cock knikte.

‘Het kan best zijn,’ verzuchtte hij, ‘dat Vader Ambrosius in het verleden leeft, maar we hebben nú met hem te maken.’

De grijze speurder staarde enige tijd nadenkend voor zich uit. ‘Ik wil in verband met deze affaire toch nog een keer met Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel praten. Vrouwen bezien de dingen om zich heen vaak anders dan mannen.’

Vledder wees naar zijn bureau.

‘Ze staan al vanaf het begin van ons onderzoek op mijn lijstje.’ Hij keek naar De Cock op. ‘Zal ik per telex hun Opsporing Verblijfplaats verzoeken?’

De oude rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Dat haalt gewoonlijk niet veel uit. Je hebt hun namen toch ook al in onze telex met verzoek om inlichtingen opgenomen?’

Vledder knikte.

‘Ik heb beneden in de telexkamer nog even met Jan Kusters zitten praten. De wachtcommandant las het telexbericht dat ik had verzonden en herinnerde zich, dat de profeet een paar maanden geleden met die twee jonge vrouwen bij hem voor de balie kwam met het verzoek of ze een nachtje op het politiebureau mochten verblijven.’

‘Verzoek om onderdak?’

Vledder knikte opnieuw.

‘Jan Kusters heeft de profeet toen naar de zusters Augustinessen van Sint Monica verwezen. Maar eerst had de wachtcommandant Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel bij het Polblad[6] opgevraagd. Ze werden op dat moment niet gezocht, maar hadden beiden wel een stevig strafblad met diefstallen en zelfs een beroving, in vereniging[7] gepleegd.’

De Cock gniffelde. ‘Lekkere meiden.’

Vledder snoof. ‘Sinds het zwakke geslacht spijkerbroeken is gaan dragen, zijn ze steeds crimineler geworden.’

De Cock lachte uitbundig.

‘Dat moet je voorleggen aan het WeeOoDeeCee,’ riep hij vrolijk, ‘het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum in Den Haag… lijkt me uitermate geschikt voor een justitiële studie: relatie vrouw, spijkerbroek en misdaad.’

Vledder lachte niet.

‘Ik meen wat ik zeg,’ sprak hij ernstig. ‘De statistieken wijzen het ook uit. De criminaliteit onder meisjes en jonge vrouwen neemt steeds meer toe.’

De Cock grinnikte.

‘Dat heet emancipatie,’ reageerde hij plagend. ‘En heeft niets met het dragen van spijkerbroeken te maken.’

Vledder kneep zijn lippen op elkaar.

‘Geloof me,’ sprak hij nadrukkelijk, ‘spijkerbroeken spelen een rol.’

De Cock liet het onderwerp rusten. Hij keek schuin omhoog naar de grote klok boven de toegangsdeur van de recherchekamer. Het was halfzes.

‘Wat doen we… gaan we nog even naar Smalle Lowietje of gaan we dit keer eens bijtijds naar huis? Ik wil het gezicht van mijn vrouw wel weer eens zien als ze niet slaapt.’

Vledder stond glimlachend op.

‘We gaan naar huis,’ sprak hij beslissend. ‘Misschien kan ik dan verwachten dat jij morgenochtend weer eens op tijd bent.’

De telefoon op het bureau van De Cock rinkelde. De jonge rechercheur reikte over het bureau en nam de hoorn op. Hij luisterde enkele minuten. Toen legde hij de hoorn op het toestel terug. Zijn gezicht stond gespannen.

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Wie was het?’

‘Beneden… de wachtcommandant. Er is zojuist een reactie binnengekomen op ons telexbericht.’

‘En?’

‘In het hoofdbureau van politie aan de Rademarkt in Groningen zitten twee jonge vrouwen vast. Ze zijn in het warenhuis van Vroom & Dreesmann gearresteerd terzake winkeldiefstal. Bij fouillering aan het politiebureau bleek, dat zij ieder meer dan twintig bankbiljetten van duizend gulden in hun bezit hadden.’

‘Wat?’

Vledder slikte.

‘Ieder,’ herhaalde hij, ‘meer dan twintig bankbiljetten van duizend gulden. Ze wilden over de herkomst van dat geld geen verklaring afleggen. In Groningen waren ze blij met ons telexbericht.’

De Cock stak zijn handen vooruit.

‘En hun namen?’

Over het gezicht van Vledder gleed een blos.

‘Moet ik ze nog noemen… Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel.’

Vledder zwaaide heftig.

‘Wij gaan erheen,’ riep hij opgewonden. ‘We gaan erheen.’

‘Waarheen?’

‘Naar Groningen.’

De Cock wees omhoog naar de klok.

‘Nu nog? Voor we er zijn is het nacht. Bovendien dacht ik dat we…’

Vledder onderbrak hem.

‘Natuurlijk gaan we,’ reageerde hij enthousiast. ‘Het is ongeveer tweehonderd kilometer. Als we via de polders rijden, zijn we er in goed anderhalf uur.’ Hij ging weer zitten en greep de telefoon. ‘Ik bel even naar Groningen dat we komen.’

De Cock kwam zuchtend overeind, slofte naar de kapstok en wurmde zich in zijn regenjas.

Naar zijn mening was het veel simpeler geweest om de twee jonge vrouwen met hun geld door de parketpolitie op transport te laten stellen naar Amsterdam, maar hij wilde het enthousiasme van zijn jonge collega niet beteugelen.

Even voorbij de Gaasperdammerweg op de A1 zaten ze met hun Golf al vast in een file. De Cock keek met gemengde gevoelens naar de lange rijen auto’s voor, opzij en achter hem. Hij schoof zijn oude hoedje ver naar voren en liet zich onderuitzakken. Op zijn breed gezicht lag een grijns. ‘Maak mij maar wakker als we in Groningen zijn,’ bromde hij.

Vledder trok de Golf weer een stukje vooruit en remde. Hij stootte De Cock met zijn elleboog aan. ‘Doe niet zo narrig,’ riep hij geprikkeld. ‘Dit is de oplossing. Besef je dat niet? Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel zijn al vaker samen op pad geweest. Die twee weten wat ze aan elkaar hebben. Ze wisten waar die vijftigduizend gulden lagen en zijn toen op een ideetje gekomen.’

De Cock drukte zich kreunend omhoog en schoof zijn hoedje terug. De grijns was nog niet van zijn gezicht verdwenen.

‘En toen de profeet hen bij die diefstal betrapte, staken ze hem geniepig een stiletto in zijn rug.’

Het klonk cynisch.

Vledder blikte opzij.

‘Is… eh, is dat onmogelijk?’ vroeg hij verwonderd.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Zeker niet.’

‘Waarom doe je dan zo cynisch?’

De Cock draaide zich half naar hem toe.

‘De volgende dag,’ ging hij nog steeds grijnzend verder, ‘wandelden die twee jongedames nog even terug naar het Turfdraagsterpad en duwden en passant Belinda van de Bosch een stiletto tussen haar schouderbladen.’

Vledder stak zijn beide handen in een gebaar van wanhoop omhoog. Zijn jong gezicht zag rood. Over zijn wangen zwiepte een zenuwtrek.

‘Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel,’ riep hij wild, ‘waren in het bezit van dat geld. Althans een groot deel daarvan. En dat geld lag in een lade van het houten cilinderbureau van de profeet. Daarover bestaan toch geen misverstanden?’

De Cock glimlachte.

‘Dat zijn de resultaten van ons onderzoek… tot nog toe.’

De jonge rechercheur zuchtte diep.

‘Wil je de diefstal van dat geld dan loskoppelen van de beide moorden? Wil je beweren dat tussen beide zaken geen enkel verband bestaat?’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘Ik heb mijn twijfels.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Belinda van de Bosch verklaarde voor haar dood dat het geld in die lade lag. Peter Zandvliet beweert dat. Ook Erik Voogd en Jasper de Groot getuigen daarvan.’ Hij stak zijn beide handen vooruit. ‘Wat is dan de basis van jouw twijfels?’

Achter hen klonk een toeterconcert van claxons. De Cock wees naar de voorruit van de Golf.

‘Je laat een gat vallen.’

Vledder reed een tiental meters verder en stopte noodgedwongen opnieuw. Wat onbesuisd trok hij de handrem aan en keek naar De Cock.

‘Je bent mij nog een antwoord schuldig.’

Het was al donker toen ze met hun Golf de oude stad Groningen binnen reden. De tocht door de Flevo- en de Noordoostpolder was niet zo glad verlopen als Vledder had voorgespiegeld. Tot voorbij Lelystad waren ze geplaagd door files en langzaam rijdend verkeer.

Het politiebureau aan de Rademarkt, praktisch in de schaduw van de fraaie oude Martinitoren, bleek een sober, onopvallend gebouw.

De Cock keek langs de gevel omhoog.

‘Waarom zijn politiebureaus altijd zo lelijk?’

Vledder antwoordde niet. Hij zocht en vond in de onmiddellijke nabijheid een parkeerplaatsje voor de auto en de beide rechercheurs stapten wat verkreukeld uit.

In het politiebureau werden zij hartelijk verwelkomd door een jonge rechercheur met een vriendelijk open gezicht, die zich voorstelde als Jan Talsma. Hij leidde de beide Amsterdamse politiemannen naar een gezellig ingerichte recherchekamer, liet hen plaatsnemen en zorgde voor een kop dampende koffie met een plak echte Groninger koek.

De Cock bezag het met verwondering.

‘Zijn jullie altijd zo attent voor gasten?’

Jan Talsma glimlachte.

‘Als ze uit Amsterdam komen.’

Hij pakte een proces-verbaal van zijn bureau.

‘Een lief personeelslid van Vroom & Dreesmann,’ legde hij uit, ‘genaamd Jackeline Runia, zag twee jonge vrouwen een aantal diefstallen plegen. Zij waarschuwde ons en op het moment dat die twee het warenhuis wilden verlaten, konden wij hen met hun buit arresteren. Wij waren stomverbaasd, dat bij fouillering dat vele geld te voorschijn kwam.’

‘Dat kan ik mij voorstellen.’

Jan Talsma grinnikte.

‘We dachten aanvankelijk aan een bankroof of iets dergelijks. Maar in Groningen was niets gebeurd dat daarop leek. Toen ben ik ze gaan verhoren. Ze hadden beiden een onmiskenbaar Amsterdams accent. De reeks diefstallen uit het warenhuis bekenden ze vlot, maar ze wilden mij absoluut niet vertellen waar dat geld dat zij bij zich hadden, vandaan kwam.’

De Cock nam een slok van zijn koffie.

‘Hebt u met hen al over ons telexbericht gesproken?’

Jan Talsma schudde zijn hoofd.

‘Toen ik hoorde dat u naar Groningen zou komen, heb ik dat maar achterwege gelaten.’

De Cock knikte hem bemoedigend toe.

‘Heel goed.’

Jan Talsma trok een ernstig gezicht.

‘Worden die jongedames verdacht van een moord?’

De Cock antwoordde niet direct. Hij keek schuins in de richting van Vledder.

‘De bankbiljetten van duizend gulden,’ formuleerde hij voorzichtig, ‘die de dames bij zich hadden, komen vrijwel zeker uit de woning van een vermoorde man. Ze waren van een winnend lot uit de Staatsloterij.’

De grijze speurder slurpte nog eens aan zijn koffie.

‘Het lijkt mij het beste,’ ging hij verder, ‘dat mijn collega Vledder en ik ieder een van de jongedames onder zijn hoede neemt.’ Hij gebaarde voor zich uit. ‘Wie van de twee is de zachtste?’

Jan Talsma trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Ansje van der Wiel. Die Trees van Gamelen is een loeder… nou ja… een harde tante.’

De Cock glimlachte.

‘Geef mij dan Ansje van der Wiel maar.’

De Cock blikte naar de jonge vrouw die voor hem aan een tafeltje zat. Hij schatte haar op rond de twintig jaar. Ze had een lief rond gezichtje, omlijst door donkerblond krullend haar. Op het rechterpand van het blauwe spijkerjack dat ze droeg, stond Love me in vaalwit borduursel.

Met haar lichtblauwe ogen keek ze De Cock onbevangen aan.

‘U komt mij bekend voor,’ sprak ze peinzend.

De oude rechercheur negeerde haar opmerking. Hij schonk haar zijn beminnelijkste glimlach.

‘Ik ben rechercheur van politie. Mijn naam is De Cock. De Cock met ceeooceekaa.’ Hij pauzeerde even. ‘U bent Ansje van der Wiel?’

‘Ja.’

‘Vanmiddag hier in Groningen bij Vroom & Dreesmann gepakt voor winkeldiefstal?’

Ze knikte.

‘U gaat mij verhoren?’

‘Inderdaad.’

Over haar gezicht gleed een trek van vermoeidheid.

‘Ik ben al verhoord… eindeloos.’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Bij mij zal het niet zo lang duren.’ Hij schoof de mouw van zijn colbert iets terug en keek op zijn horloge. ‘Bovendien heb ik slaap en moet ik vanavond nog terug naar Amsterdam.’

Ansje van der Wiel keek naar hem op.

‘U komt uit Amsterdam?’ vroeg ze verbaasd.

De Cock glimlachte.

‘Kun je dat niet horen?’

‘Nee.’

De Cock gebaarde in haar richting.

‘Ik kom je de groeten doen van Erik Voogd, Peter Zandvliet en Jasper de Groot.’

Ansje van der Wiel liet haar hoofd iets zakken.

‘Weten ze het?’

‘Wat?’

‘Dat Trees en ik dat geld hebben gepakt?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Nog niet.’

‘Gaat u het hun vertellen?’

De Cock maakte een hulpeloos gebaartje.

‘We zullen toch een oplossing moeten vinden,’ sprak hij zacht. ‘Die jongens hebben recht op hun deel.’

Ansje van der Wiel slikte. Haar lichtblauwe ogen vulden zich met tranen. ‘Ik wilde het ook niet. Ik vond het oneerlijk. Maar Trees zei dat die jongens het geld toch maar zouden vergokken.’

De Cock keek haar peilend aan.

‘Is dat zo?’ vroeg hij weifelend. ‘Ik dacht dat de jongens van jullie clubje door toedoen van de profeet waren veranderd.’

Ansje van der Wiel wreef met de rug van haar hand langs haar ogen.

‘We waren allemaal wel een beetje veranderd. Ik ook. En Trees. Daarom hebben wij het geld, toen we het vonden, ook niet direct weggenomen. We hebben het gewoon laten liggen. Pas toen we hoorden dat de profeet was vermoord, kreeg Trees het benauwd. Ze was bang dat na zijn dood Barbara en Vader Ambrosius al dat geld zouden inpikken.’

De Cock streek met de toppen van zijn vingers langs zijn voorhoofd. Hij had enige moeite om de woorden van de jonge vrouw te vatten.

‘Jullie hebben dat geld niet weggenomen uit de woning van de profeet aan het Turfdraagsterpad?’

Ansje van der Wiel schudde haar hoofd.

‘Daar zijn we niet geweest. Niet die avond. We waren op de samenkomst toen Barbara kwam vertellen dat de profeet was vermoord.’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Waar lag dat geld dan?’

‘Thuis… in het bureau van Vader Ambrosius.’

14

Kort na het vertrek uit Groningen had De Cock zijn veiligheidsgordel wat losser getrokken, had zich onderuit laten zakken en was na enkele minuten in een diepe slaap verzonken. Zijn hoedje rustte op de rug van zijn neus en om zijn mond lag een tevreden trek.

Vledder tuurde gespannen door de voorruit. Nadat ze het oude Friese land bij Lemmer hadden verlaten en de polder waren ingetrokken, was het gaan regenen, hard, fel, met korte, krachtige windstoten. Zware regendruppels ratelden op het dak en de ruitenwissers, in de hoogste versnelling, konden het water bijna niet verwerken.

De jonge rechercheur klemde zijn handen vaster om het stuur van de Golf. Bij het passeren van grote vrachtwagens was door opspattend regenwater het zicht vrijwel nihil en zwalkte de wagen over de weg.

Zo nu en dan blikte Vledder met enige afgunst opzij naar zijn rustig slapende collega. Hoewel tal van vragen op zijn lippen brandden, durfde hij de grijze speurder niet te wekken.

Al een eind voorbij de Ketelbrug kwam De Cock weer tot leven. Hij drukte zich omhoog, schoof zijn hoedje terug en blikte geïnteresseerd om zich heen. De oude rechercheur leek onmiddellijk klaarwakker. ‘Verschrikkelijk,’ riep hij zichtbaar geschrokken. ‘Wat een beestenweer… zo plotseling. Waar zijn we ergens?’

Vledder boog zich over zijn stuur.

‘In de Flevopolder,’ bromde hij. ‘We zijn net de Ketelbrug voorbij.’

De Cock streek met zijn vlakke hand over de beregende zijruit. ‘En wat een nacht. Geen maan, geen sterren, alles is inktzwart.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Het stormt al zowat een uur.’ Hij snoof. ‘Maar daar heb jij niets van gemerkt. Het is begonnen toen jij besloot om vriendelijk in slaap te sukkelen.’

De Cock reageerde niet. Hij trok huiverend de kraag van zijn regenjas omhoog. Tijdens zijn dutje was de kilte in zijn botten geslopen. Hij boog zich iets naar voren en keek omhoog naar een gesloten hemel.

‘En dan te bedenken,’ sprak hij ernstig, ‘dat met nog zo’n drie tot vier meter water boven het dak van onze Golf… mijn oude Urker grootvader met een open bottertje… in zulk vuil noodweer over de Zuiderzee zwalkte… een zuidwester op zijn verweerde kop en het helmhout in zijn zij.’

Vledder glimlachte.

‘Waarom ben jij geen visser geworden?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik word al zeeziek bij het zien van golfjes op een schilderij.’

Een tijdlang reden ze zwijgend door de nacht.

De Cock schoof zijn hoedje weer terug tot op de rug van zijn neus. Hij wilde de ruitenwissers op de voorruit van de Golf niet langer met zijn ogen volgen. De heen en weer gaande, zwiepende beweging had op hem altijd een hypnotiserende werking.

Voorbij Almere-Stad leek de storm wat te luwen. Vledder ademde diep en zakte ontspannen in zijn stoel terug. Hij liet zijn rechterhand even vertrouwelijk op de schouder van De Cock rusten.

‘Ben jij nog wat wijzer geworden van die Ansje van der Wiel?’

De Cock schoof zijn hoedje terug en draaide zich iets naar hem toe. ‘Jij?’ vroeg hij ontwijkend, ‘van Trees van Gamelen?’

Het gezicht van Vledder versomberde.

‘Jan Talsma in Groningen had gelijk: die Trees van Gamelen is een loeder… een feeks… een brutale, uitdagende griet, die in mijn bijzijn haar bloesje wilde losknopen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Haar bloesje losknopen?’

‘Ja.’

‘Waarom?’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Om mij te provoceren… denk ik… om mijn aandacht van het verhoor af te leiden. Ze maakte het soms wel erg bont. Er waren momenten dat ik haar een hengst voor haar kop had willen geven.’

De Cock schudde zijn hoofd. ‘Een slechte verhoortechniek,’ sprak hij afkeurend. ‘En het helpt niet.’

Vledder trok een pijnlijk gezicht.

‘Geloof me… ze haalde het bloed onder mijn nagels vandaan. Over dat vele geld dat ze bij zich had, wilde ze niets zeggen. “Je zoekt het maar uit,” zei ze, “daar ben je voor. En als je niet kunt bewijzen waar dat geld vandaan komt, blijft het van mij.”’

De Cock grinnikte.

‘Ze had gelijk.’

Vledder kneep zijn lippen op elkaar.

‘Toen ik die Trees van Gamelen er ronduit van beschuldigde, dat zij samen met Ansje van der Wiel de profeet had vermoord en daarna dat geld uit het houten cilinderbureau had weggenomen, keek ze mij aan of ik geschift was.’

De Cock lachte.

‘Ik heb toch het idee,’ sprak hij hoofdschuddend, ‘dat jij dat verhoor niet slim hebt aangepakt. Ik had bijvoorbeeld een dergelijke beschuldiging nooit uitgesproken.’

Vledder keek hem verongelijkt aan.

‘Maar dat is toch de enige mogelijkheid. Hoe komen die twee meiden anders aan dat geld?’

‘Van Vader Ambrosius.’

‘Wat?’

De Cock knikte traag.

‘Het lag bij Vader Ambrosius thuis in zijn bureau.’

Vledder slikte.

‘Zegt Ansje van der Wiel dat?’

De Cock knikte opnieuw.

‘En ik ben bereid haar te geloven.’

‘Hoe kwam dat geld daar?’

De Cock maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Weet ik veel?’

Vledder keek hem met grote ogen aan.

‘Heeft Vader Ambrosius de profeet vermoord?’

De Cock kwam traag de grote recherchekamer binnen en slenterde moeizaam naar zijn bureau. Een korte nachtrust had hem nauwelijks verkwikt. Zijn lijf ging nog gebukt onder een milde matte loomheid, die de werking van zijn ledematen ernstig belemmerde en het mechanisme van zijn denken verlamde.

Nog met zijn regenjas aan liet hij zich in zijn stoel zakken en keek voor zich uit naar Vledder.

De jonge rechercheur was ook geen toonbeeld van wils- en daadkracht. Hij hing in zijn stoel, zijn gezicht zag vaal en hij had kringen onder zijn ogen.

De Cock grijnsde.

‘Je ziet eruit of je een wilde nacht achter de rug hebt.’

Vledder zuchtte.

‘We waren naar Groningen en terug was het noodweer. Of ben je dat vergeten?’

De Cock gniffelde.

‘Groningen… dat was toch jouw idee?’

Vledder negeerde de opmerking.

‘Gaan we straks Vader Ambrosius arresteren?’

‘Waarvoor?’

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Moord… diefstal van geld. Ik begrijp nu waarom hij aan jou niets over het verdwijnen van die twee meiden heeft gezegd. Hij wist… althans kon redelijk vermoeden, dat Trees van Gamelen en Ansje van der Wiel dat geld van hem hadden weggenomen.’

De Cock knikte.

‘Daarom verzweeg hij dat ze waren verdwenen.’

Vledder grijnsde.

‘Hij had dan ook over dat verdwenen geld moeten praten… en dat kon hij niet. Daarmee zou hij hebben moeten toegeven, dat hij bij de moord op de profeet en mogelijk ook bij de moord op Belinda van de Bosch betrokken was geweest.’

De jonge rechercheur zweeg even, nadenkend.

‘Herinner jij je nog tot welke conclusie wij gisteren kwamen?’

De Cock knikte.

‘De man of de vrouw die Belinda en haar profeet vermoordde, behoorde vrijwel zeker tot hun intieme kennissenkring.’

Vledder grijnsde.

‘Vader Ambrosius.’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Misschien heb je gelijk. Als Vader Ambrosius op een eerlijke manier aan die vijftigduizend gulden was gekomen, dan had hij zonder gewetensbezwaren de vermissing van die twee jonge vrouwen kunnen melden en tevens aangifte tegen hen kunnen doen terzake diefstal van het geld.’

Vledder kwam uit zijn stoel overeind.

‘Gaan we hem halen?’ vroeg hij uitdagend. ‘Hij woont op de Achterburgwal in het vroegere logement van Tante Marie, boven het zaaltje waar de profeet zijn bijeenkomsten hield.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Daar waren ook die twee meiden ondergebracht?’

‘Precies.’

‘En daar was dus ook het geld?’

Vledder knikte.

‘Als die Ansje van der Wiel,’ sprak hij grinnikend, ‘in Groningen jou de waarheid heeft verteld.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

‘Dat deed ze.’

Vledder liep naar de kapstok. Met het hoedje van De Cock op zijn hoofd en de regenjas van de grijze speurder over zijn arm kwam hij terug.

‘Het is dichtbij,’ drong hij aan. ‘We hebben voor zijn arrestatie onze Golf niet nodig.’

De oude rechercheur aarzelde. De verlammende loomheid viel van hem af. Het mechanisme van zijn denken draaide weer op volle toeren. In zijn hoofd woedde ineens een hevige strijd tussen zijn verstand en zijn gevoel. Een innerlijke stem zei hem het niet te doen… nog niet… maar voor uitstel gaf zijn verstand geen redelijk motief.

Plotseling ging de deur van de grote recherchekamer open. In de deuropening stond een jongeman in een spijkerbroek en een groen rafelig jack met koorden. Schuifelend en met gebogen hoofd liep hij op De Cock toe. Het staartje in zijn nek stak omhoog.

De oude rechercheur stond van zijn stoel op. Er was iets in de houding van de jongeman dat hem alarmeerde. Hij deed een stap in zijn richting.

Jasper de Groot bleef voor hem staan en keek met zijn grote glanzende bruine ogen naar hem op.

‘Ze hebben haar vermoord,’ sprak hij zacht.

De Cock keek hem ontsteld aan.

‘Wie… wie hebben ze vermoord?’

Jasper de Groot antwoordde niet direct. Zijn onderlip trilde. Tranen rolden over de donkere huid van zijn gezicht.

‘Tante Evelien.’

Het hart van De Cock miste een slag.

‘Jouw tante?’ riep hij geschrokken.

Jasper de Groot knikte traag.

‘Ik… eh, ik heb nu niemand meer.’

De Cock beet op zijn onderlip. Het klonk zo verslagen, zo intriest, dat hem een brok in zijn keel schoot.

Jasper de Groot stak zijn beide handen naar voren… met de handpalmen naar boven.

‘Ik heb de stiletto dit keer laten zitten.’

Met Jasper de Groot tussen hen in liepen ze vanaf de Nieuwe Teertuinen via het oude klapbruggetje naar het Prinseneiland. Voor de Galgenstraat gingen ze linksaf.

De Cock blikte opzij.

‘Wanneer heb je haar ontdekt?’

‘Vanmorgen. Ik heb vannacht bij Peter Zandvliet geslapen… aan de Bloemgracht. Peter had niets in huis om te eten. Ik had honger en wilde tante Evelien vragen of ze een ontbijt voor me had en of ik bij haar een douche mocht nemen.’

‘Meer niet?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘Ik heb nog geld. Maar tante Evelien maakte altijd een lekker ontbijt voor mij klaar… als ik erom vroeg… eieren, gebakken met bacon.’

‘Hoe laat was je vanmorgen bij haar?’

Jasper de Groot haalde zijn schouders op.

‘Ik ben niet zo’n man van de klok. Ik denk een uur of tien.’

Ze liepen het pakhuis Vrede voorbij.

‘Heb je een sleutel van haar woning?’

Jasper de Groot knikte.

‘Van de buitendeur en van haar appartement.’

‘Heb je die gebruikt?’

Jasper de Groot tastte in zijn broekzak en hield een ring met sleutels omhoog. ‘Alleen de sleutel van de buitendeur. De deur van haar appartement stond op een kier. Dat vond ik al vreemd. Ik heb de deur bij haar nog nooit open aangetroffen.’

‘Opengebroken?’

‘Wat bedoelt u?’

‘Vertoonde die deur sporen van braak?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘De deur was gaaf. Ik heb er niets bijzonders aan gezien. Ook aan de deurstijl niet.’ De jongeman wees. ‘We moeten hier linksaf.’

Langs grote stapels tropisch hout liepen ze naar een pittoreske smalle houten voetgangersbrug. De Cock keek omhoog. Met witte letters in een zwart ovaal stond Drieharingenbrug.

Met Jasper de Groot voorop stapten ze vanaf de brug naar de Vierwindendwarsstraat.

De Cock haalde de jongeman in.

‘Je weet toch zeker,’ vroeg hij bezorgd, ‘dat tante Evelien dood was toen je haar vond? Ik bedoel, dat ze niet inmiddels aan haar verwondingen is bezweken?’

Jasper de Groot knikte.

‘Ze was dood,’ sprak hij overtuigend. ‘Absoluut. Ik heb haar kapspiegel voor haar mond gehouden. Ze ademde niet meer.’

Ze liepen rechts de Vierwindenstraat in.

‘Volgens mij,’ ging de jongeman verder, ‘is ze gisteren al vermoord… in de morgen. Haar ochtendkrant van de vorige dag vond ik vanmorgen ongelezen op haar tafel.’

‘Heb je binnen nog iets aangeraakt?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘Ik ben ook niet in paniek geraakt… zoals bij Barbara.’ Om zijn mond gleed een moede grijns. ‘Blijkbaar ga je aan die dingen wennen.’

Vierwindenstraat 705 lag op een steenworp afstand van het Jan Mensplein, genoemd naar Jan Mens, de grootste verteller die Amsterdam ooit heeft voortgebracht. Het waren drie aaneengesloten oude pakhuizen met kleine boograampjes achter zware tralies. De eens zo trotse veempanden waren in een vuile crèmekleur gesausd en boden een trieste aanblik.

Na een brede groene deur en een kleine hal bereikten ze een afgesloten glazen deur. Jasper de Groot nam opnieuw de ring met sleutels uit zijn broekzak en maakte de deur open.

Met de lift bereikten ze de derde etage.

Boven bij de halfgeopende deur van het appartement bleef de jongeman staan en gebaarde naar De Cock.

‘Gaat u maar naar binnen. Ik blijf hier. Ik wil haar niet nog eens zien.’

De oude rechercheur knikte begrijpend.

‘Ga niet weg, Jasper,’ gebood hij. ‘Ik moet nog een verklaring van je opnemen en een paar dingen met je regelen.’ Hij duwde met zijn elleboog de deur iets verder open en ging naar binnen.

In het appartement van Evelien de Groot heerste geen enkele wanorde. Op een tafel met een pluchen kleed lag De Telegraaf van de vorige dag… zoals Jasper de Groot al had opgemerkt… ongelezen.

Met Vledder in zijn kielzog liep De Cock verder. Op het glanzende parket, van een kamer met een schitterend uitzicht over de oude Realengracht, lag op haar buik een vrouw. Haar armen met geklauwde handen lagen schuin naar voren en tussen haar schouderbladen stak het heft van een groot model stiletto.

15

Toen de meute uit het appartement was verdwenen en de onaandoenlijke broeders van de Geneeskundige Dienst het lijk van Eveliena Petronella Maria de Groot hadden weggedragen, nam De Cock de situatie ter plekke nog eens in zich op.

Rechts van het raam met het fraaie uitzicht over de Realengracht, stond een breed eiken bureau met daarop een NCR-computer, een beeldscherm en een plat toetsenbord. Links daarvan prijkte een printer van het merk Hewlett Packard. En naast die ultramoderne printer tikte een ouderwets bureauklokje met romeinse cijfers traag de seconden weg.

De Cock trok de laden van het bureau één voor één open. Er waren lege mappen en stapels blanco papier. Tot zijn verbazing bevatte geen enkele lade brieven, documenten of bescheiden.

Samen met Vledder doorliep hij de andere vertrekken van het appartement. Alles zag er proper en zindelijk uit. Bijna steriel.

De Cock slenterde naar de toegangsdeur en bekeek opnieuw de stijlen en het slot. Hij kon geen enkele vorm van beschadiging vinden.

Buiten, enige meters links van de deur, stond Jasper de Groot. De jongeman leunde met zijn rug tegen de muur. Zijn hoofd hing iets voorover en zijn gezicht zag grauw. De Cock wenkte hem naderbij.

‘Heb je gezien,’ vroeg hij vriendelijk, ‘dat ze haar hebben weggedragen?’

Jasper de Groot knikte.

‘Waar brengen ze haar heen?’

‘Naar Westgaarde. Morgen wordt er bekeken of die dolksteek dodelijk was.’

Jasper de Groot keek verrast naar hem op.

‘Twijfelt u daaraan?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik niet. Maar in onze rechtspleging geniet de verdachte nu eenmaal the benefit of the doubt.’

‘Wat is dat?’

De Cock glimlachte.

‘Het voordeel van de twijfel. Daarom willen de Heren Rechters alles zeker weten. En met die gebefte Heren heb ik als rechercheur te maken.’

De Cock wees naar de deur.

‘Zijn er buiten jou en tante Evelien nog meer mensen die een sleutel hebben van dit appartement?’

Jasper de Groot trok zijn schouders op.

‘Ik dacht het niet.’

‘Familieleden… kennissen… een werkster… ik bedoel, een interieurverzorgster?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘Tante Evelien bemoeide zich, net als ik, niet met de rest van de familie. Dat geeft alleen maar ellende. En voor zover ik weet had ze geen kennissen.’

‘Een werkster?’

Het idee deed de jongeman gniffelen.

‘Tante Evelien vond dat ze het beste zelf haar boeltje kon schoonhouden.’

De Cock glimlachte.

‘Ik vond jouw opmerking… op weg hierheen… over die krant op tafel heel goed. Schrander. Volgens onze lijkschouwer was tante Evelien inderdaad al ruim vierentwintig uur dood.’ De grijze speurder wees voor zich uit. ‘Als je nu die deur beziet, wat is dan jouw conclusie?’

Jasper de Groot kneep zijn lippen op elkaar.

‘Dat tante Evelien haar moordenaar zelf heeft binnengelaten.’

De Cock knikte instemmend.

‘Zij moet de man of de vrouw die haar doodde, hebben gekend?’

Jasper de Groot staarde voor zich uit.

‘Tante was van nature erg achterdochtig… vertrouwde niemand… hield de deur van het appartement altijd op slot.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Kent iemand van het clubje van de profeet jouw tante? Heb je wel eens een van hen meegenomen om met haar kennis te maken?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘De jongens en meiden van het clubje wisten dat ik een tante had, bij wie ik in geval van nood kon aankloppen. Maar dat is alles. Ik heb nooit haar naam genoemd. Ik heb ook nooit iemand van het clubje met haar in contact gebracht.’

‘Anderen?’

Jasper de Groot staarde opnieuw voor zich uit. Om zijn mond speelde een glimlach. ‘Ik heb tante Evelien altijd zoveel mogelijk voor mijzelf gehouden. Begrijpt u? Ik wilde haar niet graag met anderen delen.’

De Cock legde vertrouwelijk een hand op zijn schouder. ‘Ga mee naar binnen,’ sprak hij vriendelijk. ‘Misschien zie jij of er iets is verdwenen of veranderd.’

Schoorvoetend liep Jasper de Groot voor hem uit. Samen liepen ze de vertrekken door. De jongeman keek om zich heen, maar reageerde niet.

In de kamer met het fraaie uitzicht wees Jasper de Groot naar het glanzende parket.

‘Daar lag ze,’ sprak hij somber, ‘net als Barbara… een stiletto in haar rug.’

De Cock boog zijn hoofd. Uit piëteit zweeg hij een paar seconden. Toen wendde hij zich weer tot de jongeman.

‘Kijk eens goed… valt je iets op?’

Jasper de Groot schudde zijn hoofd.

‘Ik kwam nooit in haar werkkamer. Dat had ze liever niet.

Als ik kwam, sloot ze die kamer altijd af… bang dat ik ergens aan zou komen.’

De Cock trok denkrimpels in zijn voorhoofd.

‘Wat deed tante Evelien?’

‘U bedoelt of ze werkte?’

‘Ja.’

Jasper de Groot gebaarde om zich heen.

‘Ze zat altijd hier. Volgens mij kwam ze nooit de deur uit. Misschien één- of tweemaal in de week om boodschappen te doen. Maar verder…’

De Cock toonde enig ongeduld.

‘Maar als ze hier zat… wat deed ze dan?’

Jasper de Groot trok zijn schouders op.

‘Dat weet ik niet,’ reageerde hij wrevelig. ‘Ik heb haar dat nooit gevraagd. Het interesseerde mij ook niet zoveel.’

‘Was ze rijk?’

Jasper de Groot tuitte zijn lippen.

‘Dit appartement was van haar… heeft ze een paar jaar geleden gekocht. Maar of ze verder nog bezittingen heeft, weet ik niet.’

De Cock zuchtte en liet zijn blik nog eens door de kamer dwalen. Op een plank boven de printer stonden achttien lijvige delen van een encyclopedie. Een driedelige Dikke Van Dale lag binnen handbereik. De woordenboeken toonden sporen van veelvuldig gebruik.

Vledder ging achter het eiken bureau zitten en drukte op een paar knoppen. De computer begon te snorren en het beeldscherm lichtte op.

De Cock deed haastig een stap dichterbij.

‘Wat doe je?’ riep hij geschrokken.

Vledder draaide zich half om.

‘Kijken of er op de harde schijf bestanden staan.’

‘Wat zijn bestanden?’

Vledder lachte.

‘Dat zijn in het geheugen van de computer ingevoerde gegevens.’ De jonge rechercheur wuifde om zich heen. ‘Ik heb overal gekeken, maar ik heb nergens floppy’s kunnen ontdekken.’

Vledder monsterde het beteuterde gezicht van De Cock.

‘Floppy’s zijn schijfjes waarop men gegevens kan aanbrengen en bewaren.’

De grijze speurder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Moeten… moeten die er volgens jou wel zijn?’ vroeg hij weifelend.

Vledder knikte.

‘Het is gebruikelijk,’ legde hij uit, ‘om bepaalde bestanden op een floppy over te brengen. Zo’n floppy kun je anderen toesturen, die het bestand dan via hun eigen computer kunnen bekijken.’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Hoe weet je dat allemaal?’ vroeg hij onzeker.

Vledder wees voor zich uit.

‘Ik heb sinds een paar maanden zelf een peecee… een personal computer… voor een zacht prijsje overgenomen van een kennis. Die heeft mij geleerd hoe je met zo’n apparaat om moet gaan.’

‘Dat heb je mij nooit verteld.’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Ik dacht niet dat jij je voor moderne elektronika interesseerde. Op de Kit laat jij mij altijd al het schrijfwerk doen. Ik kan mij niet herinneren, dat ik jou ooit achter onze elektronische schrijfmachine heb zien zitten.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat ding gromt tegen me,’ reageerde hij knorrig. De oude rechercheur liet het onderwerp rusten. Hij plukte nadenkend aan het puntje van zijn neus.

‘Om op die… eh, die floppy’s terug te komen. Het is dus denkbaar,’ formuleerde hij voorzichtig, ‘dat de moordenaar van tante Evelien hier is gekomen om… eh, om floppy’s weg te nemen?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Als op die floppy’s bestanden voorkomen, die voor iemand van groot belang zijn, kan dat best een motief voor moord opleveren.’

De Cock wees naar het beeldscherm.

‘Staan er bestanden op die… eh, die harde schijf?’

Vledder grinnikte.

‘Als jij mij steeds aan de praat houdt, dan kom ik niet ver.’ De jonge rechercheur boog zich voorover en liet zijn rappe vingers over het toetsenbord glijden. ‘Ik hoop dat tante Evelien bij haar werk MS DOS gebruikte met Word Perfect als tekstverwerker.’

De Cock drukte de vingertoppen van zijn beide handen tegen zijn voorhoofd. Het woord tekstverwerker trof hem. Het resoneerde tegen zijn schedeldak. Gespannen keek hij naar een lange rij woorden op het scherm. Ineens priemde hij de wijsvinger van zijn rechterhand vooruit.

‘Daar?’

‘Wat?’

De Cock hield zijn vinger op het scherm.

‘Blaisse.’ Hij ademde diep. ‘En daar… Obergum… wat betekent dat?’

Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Dat is een bestand.’

‘Kun je dat laten zien?’

Vledder knikte.

‘Even wachten.’ Zijn vingers gleden weer over de toetsen. De rij woorden verdween en op het scherm verscheen een tekst. De jonge rechercheur boog zich voorover en las met een beverige stem: ‘Weglaten de eerste regels: Hij dacht ik sla haar dood en steek het huis in brand. Maar doodslaan deed hij niet want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.’

De Cock had moeie voeten. Plotseling voelde hij ze. Het was op hetzelfde moment dat Vledder, terugkomend van de derde gerechtelijke sectie op een rij, met licht gebogen hoofd de grote recherchekamer binnenstapte. Het beeld van de jonge rechercheur had iets ontmoedigends.

De Cock leunde ver in zijn stoel achterover en legde zijn voeten op een hoek van zijn bureau. Met een van pijn vertrokken gezicht bevoelde hij zijn kuiten. Het was alsof geniepige kleine duiveltjes uit pure boosaardigheid met duizend scherpe spelden in zijn kuiten prikten. Hij kende de pijn, die uit de holten van zijn voeten kwam, langs zijn hielen omhoog trok en zich vastzette in zijn kuiten. Hij wist ook wat die pijn betekende. Telkens als de zaken slecht verliepen, als hij het machteloze gevoel had volkomen in het duister te tasten, gaven die helse duiveltjes acte de présence.

Vledder nam in zijn stoel achter zijn bureau plaats en keek zijn oudere collega bezorgd aan.

‘Zijn ze er weer?’

De grijze speurder knikte en sloot zijn ogen. Minutenlang bleef hij zo zitten. Zijn markant gezicht leek een stalen masker. Om de pijn te verdrijven zette hij zijn tanden in zijn onderlip. ‘Het trekt alweer wat weg,’ sprak hij mat.

Vledder keek hem droevig aan.

‘Is het werkelijk zo erg?’

‘Wat?’

Vledder wees naar de voeten van De Cock op de rand van zijn bureau. ‘Ik bedoel die… eh, die kleine duiveltjes in je kuiten… zie je er echt geen gat meer in. Een paar dagen geleden was je nog zo hoopvol… was je er absoluut van overtuigd, dat wij samen deze vreemde moordzaak tot klaarheid zouden brengen.’

De Cock antwoordde niet direct. Hij tilde zijn benen voorzichtig van zijn bureau. Zijn gezicht stond somber. ‘Ik denk dat mijn moeie voeten daar nu anders over denken.’

Vledder lachte.

‘Denk jij met je voeten?’

De Cock lachte niet. De oude rechercheur trok diepe rimpels in zijn voorhoofd.

‘De moord op tante Evelien past er niet in.’

‘Hoe bedoel je?’

De oude rechercheur boog zich iets naar voren.

‘Voor de moord op Barbara en haar profeet zijn genoeg motieven te vinden. Maar de relatie Barbara, de profeet en tante Evelien is voor mij alsnog een raadsel. Tante Evelien heeft nooit contact met die twee gehad. De enige schakel is haar neef Jasper de Groot.’

‘En die zie jij niet als dader?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Naar mijn gevoel had Jasper de Groot er alle belang bij, dat zijn tante in goede welstand bleef. Zij was zijn enige houvast.’

Vledder grijnsde.

‘Het is natuurlijk wel toevallig, dat Jasper de Groot de jongeman was, die zowel Barbara als zijn tante Evelien vermoord aantrof.’

De Cock zuchtte.

‘Toeval… en niet meer dan dat.’ Hij wreef nadenkend over zijn kin. ‘Er rest maar één mogelijkheid: we moeten terug naar die computer.’

‘Het bestand Obergum.’

De Cock knikte.

‘Hoe komen die twee dichtregels van Willem Elsschot… de begintekst van het verdwenen manuscript… in de computer van tante Evelien en wat betekent de aanduiding weglaten?’

Vledder maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Kunnen we aannemen dat tante Evelien dat manuscript van de profeet heeft gestolen… en hem en passant heeft vermoord?’

De Cock schudde zijn hoofd. Daarna stak hij zijn beide handen trillend vooruit. ‘Eén ding is zeker: tante Evelien moet dat verdwenen manuscript onder ogen hebben gehad.’

Vledder trok een bedenkelijk gezicht.

‘En zelf tot de overtuiging zijn gekomen,’ vroeg hij aarzelend, ‘dat zij die twee dichtregels van Willem Elsschot beter kon weglaten?’

De Cock schudde opnieuw zijn hoofd.

‘Het lijkt er veel meer op, dat iemand haar op een of andere manier de opdracht gaf om die dichtregels niet te gebruiken.’

Vledder hijgde.

‘De man of vrouw, die het manuscript van de profeet had gestolen.’

De Cock staarde enige tijd strak voor zich uit.

‘Die foto,’ riep hij plotseling, ‘die foto, die Bram van Wielingen heeft gemaakt van de krabbels op het behang achter het bed van Sjoerd van Obergum… heb je die bij de hand?’

Vledder boog zich voorover en trok een lade van zijn bureau open. Hij nam daaruit een bruine enveloppe met foto’s. Na enig zoeken vond hij de juiste opname en gaf die aan De Cock.

De oude rechercheur bekeek de foto aandachtig.

‘De tekst op het behang is bijna niet te lezen. Vraag aan onze Fotografische Dienst of ze deze foto zo sterk voor ons uitvergroten, dat die tekst wel duidelijk te onderscheiden is.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

‘En dan?’

De Cock kwam opmerkelijk kwiek uit zijn stoel overeind. De grillige accolades rond de mond van de grijze speurder bewogen speels.

‘Dan gaan we samen terug naar de computer van tante Evelien de Groot. Ik heb namelijk nog een bestand gezien: Blaisse.’

16

Lichtelijk nerveus en met een sluimerend gevoel van onzekerheid slenterde De Cock een paar maal heen en weer in het zaaltje aan de Achterburgwal. De vroegere gelagkamer van het oude logement van Tante Marie had een kleine gedaanteverwisseling ondergaan. De fraaie katheder met daarop de grote indrukwekkende Statenbijbel, stond er nog, maar rechts langs de muur waren twee aaneengeschoven grote houten kasten aangebracht. Ook in de nabijheid van de toegangsdeur van het zaaltje stond een hoge kast opgesteld.

Het had de oude rechercheur de grootste moeite gekost om de drie hoge houten kasten van de afdeling voorzieningen geleverd te krijgen. Van Reiszen, de hoogste chef van de afdeling logistiek, vond het ongepast en ongebruikelijk en had ook verder nog tal van bezwaren, maar uiteindelijk had De Cock zijn zin gekregen, al had hij daarvoor wel een tocht naar het Paleis van Justitie moeten ondernemen om de heer Medhuizen, de officier van justitie, van zijn gelijk te overtuigen.

In de deuren van de kasten had men op verzoek van de grijze speurder op ooghoogte kleine kijkgaatjes aangebracht.

De Cock keek op zijn horloge. Hij had nog ruim een kwartier.

De moeilijkheid was, dat de geleverde houten kasten in feite te nauw waren om je in te verbergen en dat onheilspellend gekraak alleen maar was te voorkomen door je totaal niet te verroeren. De opdracht om onbeweeglijk te blijven, maakte een lang verblijf in de kasten tot een kwelling. Daarom had De Cock besloten, de kasten pas op het laatste moment te bemannen.

Rechercheur Appie Keizer, in de opmerkelijke vermomming van een verlopen junk, sjokte buiten tussen het leger van behoeftigen over de Achterburgwal. Onder zijn jack had hij een kleine handzame mobilofoon, en zijn enige opdracht was, Vledder met zijn mobilofoon op te roepen, wanneer rond de klok van negen uur iemand het bordes naar de vroegere gelagkamer op zou gaan.

De Cock bleef bij Vader Ambrosius staan. Zijn smalle gezicht met ingevallen wangen zag nog grauwer dan gewoonlijk. Met zijn priemende donkere ogen, zijn lange grijze golvende haren en zijn stemmig zwart kostuum, had hij het aanzien van een orthodoxe, hel en verdoemenis prekende dominee.

De grijze speurder had inmiddels ervaren, dat het slechts een pose was… een schijnbeeld… dat achter dat strenge uiterlijk van Vader Ambrosius een weifelend en onzeker man schuilging.

‘Bang?’ vroeg hij.

Vader Ambrosius plukte aan het haar langs zijn gezicht.

‘Ja,’ verzuchtte hij, ‘ik ben bang. Waarom zou ik dat ontkennen?’

De Cock strekte zijn hand naar hem uit.

‘U kunt zich nog terugtrekken,’ sprak hij vriendelijk. ‘Ik heb u al een paar maal gezegd, uw medewerking geschiedt op basis van vrijwilligheid. Ik dwing u tot niets.’

De oude man friemelde opnieuw aan zijn lange haren.

‘Ik heb de laatste dagen al zoveel zonden begaan, dat ik aan boetedoening toe ben. Bovendien ben ik de profeet dit verschuldigd.’

De Cock schonk hem een bemoedigende glimlach.

‘We hebben er praktisch alles aan gedaan om uw veiligheid te garanderen.’ De oude rechercheur klopte Vader Ambrosius op zijn rug. ‘Die metalen plaat biedt voldoende bescherming. Ik ga ervan uit, dat de moordenaar niet van systeem verandert en u van achteren zal aanvallen.’ De grijze speurder glimlachte opnieuw. ‘Ik kan u moeilijk in een middeleeuws harnas presenteren.’

‘Zal ik hem mijn rug toekeren?’

De Cock knikte.

‘Maar niet te nadrukkelijk,’ adviseerde hij kalm. ‘Dat wekt mogelijk argwaan.’

De Cock liep bij hem vandaan. Vledder kwam de vroegere gelagkamer binnen met achter zich de rijzige gestalte van Fred Prins. De grijze speurder had opnieuw een beroep gedaan op de sterke, zwaargebouwde rechercheur, die zelfs in de moeilijkste omstandigheden zijn kalmte wist te bewaren.

De Cock grinnikte.

‘Ik hoop dat je in die kast past.’

Fred Prins grijnsde met een scheve mond.

‘Ik zal later in mijn eigen houten wambuis beslist minder levensruimte hebben.’

Het klonk cynisch.

De Cock lachte.

‘Levens-ruimte lijkt mij het juiste woord niet.’

Fred Prins wierp nog een monsterende blik op de kast bij de deur van het zaaltje. ‘Als het maar niet te lang duurt,’ sprak hij ernstig. ‘Een paar minuten houd ik het daarin wel uit.’

De Cock schoof de mouw van zijn regenjas iets terug en keek op zijn horloge. Het was een paar minuten voor negen. ‘Het wordt tijd,’ sprak hij hees, ‘dat we onze posities innemen.’

De Cock wachtte even tot Vledder en Fred Prins hadden plaatsgenomen. Toen trok hij de deur van de kast voor zich dicht. Door het kijkgaatje zag hij Vader Ambrosius bij de katheder. Met zijn handen gevouwen voor zich, liep hij ijsberend om het spreekgestoelte heen. Soms wierp hij zijn hoofd even achter in zijn nek en zwaaide met zijn lange haren. Het waren zichtbare uitingen van grote spanning en nervositeit.

Naast De Cock in de kast klonk het geruis van de mobilofoon. Vledder antwoordde: ‘Begrepen.’ Het was voor De Cock duidelijk te verstaan.

De seconden die volgden, vergleden als uren.

De deur van de voormalige gelagkamer ging open en in de deuropening verscheen de gestalte van een stevig gebouwde man. Hij droeg een lichtgrijze regenjas, waarvan de te lange mouwen zijn beide handen onzichtbaar maakten.

Op zijn hoofd, ver naar voren geschoven, droeg hij een zwarte hoed met een uitzonderlijk brede rand. Die rand bedekte aan de voorzijde een gedeelte van zijn gezicht, zodat zijn gelaatstrekken niet duidelijk waren te onderscheiden.

Met een sluipende tred liep hij op Vader Ambrosius toe. Als verstijfd stond de oude man bij de katheder.

Plotseling kraakte de houten kast naast de toegangsdeur, waarin rechercheur Prins zich had opgesteld. In de stilte van de oude gelagkamer klonk het kraken als een hels lawaai.

De binnengedrongen man stopte verschrikt, en stond een fractie van een seconde bewegingloos. Een groot model stiletto gleed uit zijn rechtermouw… bleef trillend in de houten vloer steken.

In een flits draaide de man zich om en rende terug naar de deur.

Vledder en Fred Prins kwamen te laat.

De man rende door de gang naar het bordes. Fred Prins en Vledder volgden hem in een wilde galop.

Met treden tegelijk rende de man de trappen van het bordes af en baande zich vechtend een weg tussen het traag voortschuifelend leger van nieuwsgierigen en behoeftigen langs de eindeloze reeks etalages met schaars geklede vrouwen in zachtroze licht.

Vlak bij de brug van de Stoofsteeg bleef de man even staan. Hij was blootshoofds. Zijn hoed had hij in zijn woeste tocht door de mensenzee verloren en de grijze regenjas hing gescheurd en in flarden aan zijn lijf. Een moment leek hij besluiteloos. Toen sprong hij in de gracht. Het troebele water spatte even op, golfde wat na en de man verdween in de diepte.

Vledder en Fred Prins bleven aan de wallenkant staan.

De Cock kwam zwaar ademend naderbij.

‘Heb je gezien wie het was.’

Vledder draaide zich half om. Het gezicht van de jonge rechercheur zag rood van inspanning.

Hij knikte traag.

‘Diederik… Diederik Laufferbach.’

17

In zijn gezellige woonkamer zakte De Cock onderuit in een leren fauteuil. Hij voelde de spanning van de vorige dag nog natrillen in zijn botten.

Hij keek naar de jonge mensen om zich heen en vroeg zich af hoelang hij het nog kon doen… hoelang hij lichamelijk en geestelijk nog zoveel weerbaarheid bezat om de immense spanningen van zijn verschrikkelijk beroep te kunnen doorstaan.

De grijze speurder kwam langzaam uit zijn fauteuil overeind en pakte de fles cognac Napoleon, die Smalle Lowietje hem door een van zijn gabbers had laten bezorgen. Met zichtbaar welbehagen vulde hij daaruit diepbolle glazen en reikte die zijn gasten aan.

Mevrouw De Cock kwam uit de keuken met schalen vol lekkernijen. Ze was een culinair genie, ze kon toveren met oven, magnetron en grill. Ze zette de schalen neer en wierp een bewonderende blik op Vledder.

‘Ik heb het hele verhaal van mijn man gehoord. Zonder jou had hij deze zaak nooit tot klaarheid gebracht.’

Vledder bloosde onder de bewondering.

‘U bedoelt mijn kennis van de computer?’

‘Precies.’

Vledder wees naar De Cock.

‘Maar het was weer uw man, die het verband tussen de computerbestanden ontdekte.’

Fred Prins boog zich naar voren.

‘Hebben ze hem al gevonden?’

De Cock knikte.

‘Vannacht… een uur of vier. De rijkspolitie te water vond hem onder de brug bij de Stoofsteeg. Hij had zich tussen de brugconstructies verscholen en was er slecht aan toe. Hij is met spoed naar het Academisch Medisch Centrum gebracht. Daar heb ik vanmorgen nog een poosje met hem mogen praten.’

‘Haalt hij het?’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘De behandelend arts vreesde voor zijn leven. Hij heeft veel vuil grachtwater binnengekregen. Bovendien schijnt een of andere idioot hem tijdens zijn vlucht door het publiek met een mes in zijn rechterzijde te hebben gestoken.’

Fred Prins maakte een verontschuldigend gebaar.

‘Ik kon er gisteravond echt niets aan doen. Ik kreeg plotseling een spiertrekking in een van mijn benen. Ongewild schoot mijn linkervoet vooruit en schopte ik tegen de kastwand.’

Vledder snoof.

‘Het leek wel alsof er een kanon werd afgeschoten.’ De jonge rechercheur keek naar De Cock. ‘Ik laat mij nooit meer in een kast opsluiten. Ik zag die Diederik Laufferbach schrikken, maar ik kon niet zo gauw uit die kast komen. De deur klemde.’

Appie Keizer grinnikte.

‘Ik zag jullie plotseling van het bordes rennen. Ik begreep er niets van.’ Hij bracht zijn beide handen naar voren. ‘Heeft die Laufferbach al die moorden gepleegd?’

De Cock knikte.

‘Diederik Laufferbach, directeur en eigenaar van uitgeverij De Oude Bataaf in Bussum.’

‘Wanneer begon het?’

De Cock pakte zijn glas op en nam een slok van zijn cognac. Hij zette zijn glas weer neer en spreidde zijn beide handen.

‘Wanneer begint een moord? Voor ons politiemensen is dat het moment van uitvoering… wanneer iemand een mes trekt, een pistool hanteert of zijn handen wurgend om de keel van zijn slachtoffer legt. Maar dat is niet juist. Een moord begint veel vroeger. Het exacte moment is voor ons vrijwel nooit te achterhalen. Het ontstaat plotseling… een vonk in de schimmige gedachtewereld van de dader.

Bij Diederik Laufferbach, zo vertelde hij mij, ontstond de gedachte aan moord toen hij een manuscript van Sjoerd van Obergum in handen kreeg.’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Dat begrijp ik nog niet.’

De Cock ademde diep.

‘Diederik Laufferbach, directeur en eigenaar van De Oude Bataaf, had een successchrijver onder contract… zoals uitgevers dat noemen… in zijn stal.’

‘Stanley van Blaisse.’

De Cock knikte.

‘De boeken van Stanley van Blaisse bereikten grote oplagen. De winsten die daaruit voortvloeiden, gaven Diederik Laufferbach de mogelijkheid om een uiterst kostbare, extravagante levensstijl te ontwikkelen. Hij bezocht frequent gokpaleizen en onderhield een reeks maîtresses.’

De oude rechercheur zweeg even en liet zich wat terugzakken in zijn fauteuil.

‘Maar zelfs successchrijvers hebben geen eeuwig leven. Stanley van Blaisse werd ziek. Van zijn hand verschenen vrijwel geen nieuwe boeken meer en Diederik Laufferbach begreep, dat de dood van Stanley van Blaisse tevens het einde betekende van de flamboyante levensstijl die hij zo beminde.

Toen dwarrelde op zijn bureau een manuscript van Sjoerd van Obergum neer. Diederik Laufferbach ontdekte onmiddellijk, dat de schrijftrant van de profeet vrijwel overeenkwam met die van Stanley van Blaisse. Bovendien schreven beiden over hetzelfde milieu. Stanley van Blaisse had zijn jeugd in criminele kringen doorgebracht en kon daar boeiend over vertellen. De profeet putte zijn gegevens uit datzelfde milieu door te praten met de jongeren van zijn clubje.’

Fred Prins gebaarde.

‘Ik begrijp het al,’ riep hij opgetogen. ‘Diederik Laufferbach wilde het manuscript van Sjoerd van Obergum gebruiken als ware het geschreven door de succesvolle Stanley van Blaisse.’

De Cock strekte zijn wijsvinger naar hem uit.

‘Heel goed. Laufferbach ging uiterst sluw te werk. Onder het voorwendsel dat zijn manuscripten nog net niet het juiste niveau hadden bereikt om uitgegeven te worden, spoorde hij Sjoerd van Obergum aan om steeds opnieuw aan een nieuw manuscript te beginnen.’

Appie Keizer keek hem niet-begrijpend aan.

‘Daar kon hij toch niet eeuwig mee doorgaan?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Toen Sjoerd van Obergum zijn vierde manuscript had ingeleverd, eiste hij van Diederik Laufferbach de manuscripten in boekvorm uit te geven… of ze anders terug te bezorgen, zodat hij, de profeet, zijn geluk bij een andere uitgever kon beproeven.’

Vledder grijnsde.

‘Dat kwam Laufferbach niet goed uit.’

De Cock schudde opnieuw zijn hoofd.

‘Diederik Laufferbach zat in de knel. Stanley van Blaisse was een paar dagen tevoren overleden en hij had overal verkondigd, dat De Oude Bataaf nog enige manuscripten van Stanley van Blaisse in bewerking had, die alsnog postuum zouden worden uitgegeven.’

‘Motief voor moord.’

De Cock knikte.

‘Diederik Laufferbach,’ sprak hij somber, ‘kocht een groot model stiletto en toog naar de woning van de profeet aan het Turfdraagsterpad. Het was, zo vertelde hij mij, niet direct zijn bedoeling om dat wapen ook werkelijk te gebruiken. Hij wilde eerst proberen om met Sjoerd van Obergum tot een vergelijk te komen.

In een emotioneel gesprek vroeg hij de profeet om zijn toestemming de ingeleverde manuscripten onder de naam Stanley van Blaisse uit te geven.

Sjoerd van Obergum… verontwaardigd… weigerde.’

Vledder kneep zijn lippen op elkaar.

‘Het werd zijn dood.’

De Cock knikte.

‘Om ons op een dwaalspoor te brengen, maakte Diederik Laufferbach een enorme ravage in de woning van de profeet. Hij haalde alles overhoop, duwde de deur uit haar sponningen en deed het voorkomen alsof de profeet bij een inbraak om het leven was gekomen.’

Vledder keek hem verward aan.

‘Diederik Laufferbach heeft ook het houten cilinderbureau overhoop gehaald. Waarom nam hij die vijftigduizend gulden niet mee?’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Die waren er niet meer.’

‘Wat?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Hoewel jij nogal gecharmeerd van haar leek,’ antwoordde hij fijntjes, ‘had ik al van het begin af aan het idee, dat Barbara… Belinda van de Bosch ons bedroog. Ze had die vijftigduizend gulden een dag tevoren… overigens met toestemming van de profeet, die het toch niet geheel vertrouwde om zoveel geld in huis te hebben… naar Vader Ambrosius gebracht.

Toen ze de profeet op de dag van de bijeenkomst dood aantrof, was ze aanvankelijk te versuft om nuchter te kunnen denken. Later kwam ze op het idee om aan ons de gedachte op te dringen, dat de profeet omwille van het geld was vermoord en dat de moordenaar al het geld had meegenomen.

Later op de avond ging ze naar Vader Ambrosius, vertelde hem wat ze had gedaan en stelde de oude man voor om het geld niet aan de jongeren van het clubje te geven, maar het samen te delen… en niet alleen het geld.’

‘Hoe bedoel je?’

De Cock glimlachte.

‘Barbara moet heel goed hebben beseft, dat Vader Ambrosius op haar vermetel plan zou ingaan en… voor haar charmes zou bezwijken.’

Vledder zuchtte.

‘Haar duivelse verleidingskunst… hij was er al zo bang voor.’

Fred Prins gebaarde voor zich uit.

‘Waarom die andere moorden.’

De Cock boog zich iets naar hem toe.

‘Laufferbach begreep dat de vriendin van Sjoerd van Obergum de inhoud van de manuscripten van de profeet moest kennen en beslist zou gaan reageren wanneer de schriftstukken van de profeet onder de naam van Stanley van Blaisse zouden worden gepubliceerd.’

Fred Prins knikte begrijpend.

‘Werd om die reden ook de vrouw in de Vierwindenstraat vermoord?’

De Cock liet zijn hoofd iets zakken.

‘Arme tante Evelien. Ze werkte al jaren voor Diederik Laufferbach. Vrijwel alle manuscripten die De Oude Bataaf uitgaf, werden door haar persklaar gemaakt. Ze was ook volkomen op de hoogte van het plan om de manuscripten van Sjoerd van Obergum onder de naam van Stanley van Blaisse uit te geven.’

Fred Prins fronste zijn wenkbrauwen.

‘Bezwaarde haar dat niet?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik ben niet bekend met de ethiek van het uitgeversgilde. Maar na de moord op de profeet en zijn vriendin vond Diederik Laufferbach het toch te riskant om Evelien de Groot in leven te laten. Ze liet hem nietsvermoedend binnen. Toen hij haar had vermoord, zocht hij in haar werkkamer alles af… floppy’s, contracten, bescheiden, die mogelijk op een verband tussen haar en de uitgeverij De Oude Bataaf konden wijzen.’

Vledder grijnsde.

‘Hij vergat dat een computer ook een harde schijf heeft, waarop bestanden zijn aangebracht.’

De Cock knikte.

‘En hij wist niet dat de profeet ’s nachts, wanneer hij een inval had, soms stukken van zijn manuscript achter zijn bed op het behang schreef. Die stukken op het behang hebben we in de computer van tante Evelien teruggevonden in tekstgedeelten, die onder de naam Stanley van Blaisse zouden worden gepubliceerd.’

Fred Prins spreidde zijn beide handen.

‘Dan begrijp ik nog niet,’ sprak hij weifelend, ‘waarom die Diederik Laufferbach naar de Achterburgwal kwam om Vader Ambrosius te vermoorden.’

Om de mond van de grijze speurder gleed een grijns.

‘Daar had ik de hand in. Toen ik wist dat Vader Ambrosius in het bezit was geweest van die vijftigduizend gulden, had ik een middel om hem aan mijn plan dienstbaar te maken.’

‘Chantage?’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Noem het een geestelijk overwicht. Ik liet Vader Ambrosius via de telefoon aan Diederik Laufferbach openbaren, dat hij, Vader Ambrosius, wist waarom de profeet, Barbara en mevrouw De Groot waren vermoord en dat hij in het bezit was van afdrukken, die hij eens op verzoek van de profeet van de manuscripten had gemaakt. Voor een half miljoen was Vader Ambrosius wel bereid om afstand van de afdrukken te doen.’

De oude rechercheur vouwde zijn handen.

‘Diederik Laufferbach concludeerde dat hij weinig keus had.’

Fred Prins grijnsde.

‘Een typische De Cock-truc.’

De grijze speurder reageerde niet.

‘Ik heb er lang over gepeinsd,’ ging hij verder, ‘waarom mevrouw De Groot het bestand Obergum in de computer liet staan. Ik denk dat het niet veel meer was dan een losse notitie na een opdracht van Laufferbach. Ik ben er achteraf van overtuigd, dat een van de manuscripten van Sjoerd van Obergum inderdaad met de dichtregels van Willem Elsschot begon. Toen Laufferbach ons van die dichtregels had verteld, konden die uiteraard niet in het pseudo-manuscript van Stanley van Blaisse blijven staan. Vandaar… weg-laten.’

De oude rechercheur zweeg even.

‘Maar doodslaan deed hij niet,’ declameerde hij luid, ‘want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.’

Om zijn lippen zweefde een matte glimlach.

‘Het is dom om wetten en praktische bezwaren weg te laten. En dat geldt niet alleen voor Laufferbach.’

Fred Prins en Appie Keizer lachten, maar reageerden verder niet.

De Cock schonk nog eens in. De lange uiteenzetting had hem vermoeid. Hij nam zijn glas op, liet het schommelen, drukte het onder zijn neus en snoof. De prikkelende geur van de cognac verkwikte hem.

Mevrouw De Cock ging opnieuw met lekkernijen rond en het gesprek werd algemener. De dood van de profeet raakte wat op de achtergrond.

Nadat de gasten op een nog redelijk uur waren vertrokken, trok mevrouw De Cock een poef bij en ging recht tegenover haar man zitten.

‘Zou je zelf niet eens computerles gaan nemen? Tegenwoordig heeft bijna iedereen zo’n peecee in huis staan.’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik heb Vledder.’

Mevrouw De Cock schoof haar poef nog iets dichterbij.

‘De anderen hebben het niet gevraagd… maar wat doe je met het geld van die meiden?’

De Cock glimlachte.

‘Verdelen… verdelen onder de leden van het clubje… zoals de profeet dat had gewild.’

‘Met inachtneming van hun talenten?’

‘Precies.’

Mevrouw De Cock keek naar hem op.

‘Neem je de taak van de profeet over?’

De oude rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Dat kan niet meer,’ antwoordde hij somber. ‘Na dertig jaar politie is mijn geloof in een proces van loutering weggeëbd.’

18

Een trage, slome regen zakte mistroostig uit een laag, grauw wolkendek. Het zat zo diep, zo vast, dat het leek alsof het nooit meer zou weggaan, alsof het in Amsterdam verder eeuwig zou regenen.

De Cock trok de kraag van zijn jas omhoog en drukte zijn oude hoedje verder naar voren. In zijn zo typische slenterpas schuifelde hij over het grind van de oude begraafplaats Zorgvlied. Het water droop van zijn gezicht.

Eveliena Petronella Maria de Groot werd begraven en De Cock had het gevoel dat hij erbij moest zijn, uit piëteit en omdat hij meende dat tante Evelien, die hij in leven niet had gekend, een vrouw was geweest met een warm hart.

De begraafplaats zag er triest en verlaten uit. De bloemen kleurden niet en zelfs de vogels hielden zich schuil. De Cock slenterde gebogen verder. Hij herinnerde zich dat hij eens onder exact dezelfde omstandigheden over het grind van Zorgvlied had gelopen. Maar dat was alweer vele jaren geleden.[8]

Hij keek op en zag in de verte een jongeman. Hij stond eenzaam en alleen onder een afdakje van de aula. Toen hij naderbij kwam, gleed er een glimlach van herkenning om zijn lippen. ‘Jasper de Groot,’ riep hij opgewekt. ‘Ik ben blij dat jij er bent.’ Hij keek om zich heen. ‘Waar is de rest van de familie?’

De jongeman schudde zijn hoofd.

‘De rest is er niet,’ sprak hij triest. ‘De rest is er nooit… niet bij leven, niet bij sterven.’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘Misschien wisten ze niet dat tante Evelien vandaag wordt begraven?’

Jasper de Groot grijnsde.

‘Ze wisten het. Ik ben het hun allen gaan vertellen. Ik kwam niet verder dan de deur en ze keken mij aan of ik lucht was… of ik niet meer bestond… alsof ik gelijk met tante Evelien was gestorven.’

Een grote lijkwagen reed met oneerbiedige snelheid de begraafplaats op. Bij de aula remde de wagen. De wielen knarsten in het grind. Een man stapte uit en rende in looppas op hen toe.

‘Komt u voor mevrouw De Groot?’

Ze knikten beiden.

‘O,’ zei de man. Hij was zichtbaar teleurgesteld. ‘U kunt ons volgen.’ Hij rende door de regen naar de wagen terug. Stapvoets reed hij verder de begraafplaats op.

Jasper de Groot en De Cock volgden. Ze liepen zwijgend naast elkaar. De zwartglanzende wagen zoemde voor hen uit.

De oude rechercheur blikte opzij. Het groene rafelige jack met koorden, dat de jongeman droeg, was doorweekt. Zijn rechterknie stak door zijn spijkerbroek en zijn voeten sopten in een paar versleten basketbalschoenen.

‘Dat vreemde staartje in je nek staat je niet.’

Jasper de Groot keek naar hem op.

‘Zal ik het afknippen?’

De Cock knikte traag.

‘Doe maar.’

Jasper de Groot slikte. Zijn grote bruine ogen vulden zich met tranen. Ze rolden over zijn wangen en vermengden zich met de regen.

‘Tante Evelien,’ slikte hij. ‘Ik heb nu niemand meer… niemand.’

De Cock zuchtte. Het verdriet van de jongeman deed hem pijn. Hij legde zijn arm om zijn schouders.

‘Als… eh, als je eens wilt douchen… of trek hebt? Mijn vrouw maakt een verrukkelijk ontbijt… gebakken eieren met bacon.’

Примечания

1

Spottend: mensen die bij de behandeling van een moord ter plekke dienen te komen.

2

Papillair lijnenbeeld.

3

Idem.

4

Spottende uitdrukking voor een arm waarin een vermogen aan heroïne is gespoten.

5

Centrale Recherche Informatiedienst in Den Haag.

6

Polblad: politieadministratie van verdachten.

7

In vereniging: tezamen.

8

Zie De Cock en de zorgvuldige moordenaar.

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en de dood van een profeet

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

Примечания