Albert Cornelis Baantjer

De Cock en moord eerste klasse

1

Opgenomen in een stroom reizigers sjokte rechercheur De Cock van het aloude politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat van het Stationsplein, waar hij uit de tram was gestapt, naar het brede trottoir van het Damrak. Hij trok de kraag van zijn oude regenjas iets omhoog en schoof zijn vilten hoedje verder naar voren.

Het regende. Het regende al dagen, eindeloos lange junidagen. Dikke regendruppels plensden uit een effen grauw wolkendek, monotoon, gestaag, zonder een bevrijdende pauze.

Hij schoof de mouw van zijn regenjas terug, keek op zijn horloge en zag dat hij, zoals gebruikelijk, ruim een halfuur te laat was. Met een ver uitgestoken tong likte hij een regendruppel van zijn bovenlip en keek schuin links omhoog. De vlaggen aan de steigers van de rondvaartboten hingen zwaar van het water triest omlaag.

Ineens dacht hij aan het verwarmende enthousiasme van een wat aangeschoten man, die hij ergens in een bruin café had ontmoet. ‘Amsterdam,’ had hij geroepen, ‘is het mooist als het regent… als de stad door lage wolkenvelden wordt omarmd… als de oude geveltjes spiegelen in het natte asfalt… dan glanst en sprankelt Amsterdam.’ De Cock glimlachte bij de herinnering. ‘Neem nou Rome,’ had de man gezegd, ‘of Parijs. Badend in gulzig zonlicht… prachtige steden. Maar als het regent…’ Toen had hij gezwegen om duidelijk te laten uitkomen dat het dan niets was. ‘Kleur… kleur bepaalt hun schoonheid. Bij Amsterdam is dat anders. Amsterdam… Amsterdam is mooi in zwart-wit.’ De oude speurder glimlachte opnieuw. Amsterdam kende vele aanbidders en aanbidsters en hij, De Cock, was er een van. Hij hield van die altijd roerige en rumoerige stad, waar hij nu al tientallen jaren op zijn wat eigengereide manier de misdaad bestreed. Doorgaans met succes. Al gebood de eerlijkheid hem te bekennen dat Vrouwe Fortuna hem wel eens een duwtje in de rug gaf. Maar dat hoorde erbij. Geluk, zo meende hij stellig, kon men afdwingen. Geboeid door geloof, overtuiging en volharding, liet de grillige godin zich nog wel tot medewerking verlokken. In dat opzicht was hij, De Cock, een pure verleider. Zijn markant gelaat met diepe groeven versomberde even. Er was de laatste jaren bij de Amsterdamse recherche veel starheid in het speurderswerk geslopen. Jonge politie-inspecteurs hadden in jeugdige overmoed voor het opsporingsbeleid nieuwe richtlijnen uitgedacht en uitgewerkt: schema’s, tactieken en technieken voor de benadering van het kwaad. De Cock geloofde niet in dergelijke dogmatische opstellen. Misdaad was en bleef het werk van mensen. Daar lag de wortel van het kwaad… bij de mens. En het gedrag van mensen, zo had de ervaring hem geleerd, was onvoorspelbaar… onmogelijk om in strakke systemen te vangen. Hoewel het voetgangerslicht nog op rood stond, stak hij bij de Oudebrugsteeg de rijbaan van het Damrak over en sprintte met tintelend plezier voor een aanstormende tram langs. Joviaal wuivend naar een tippelend hoertje onder een roze paraplu, belandde hij in de Warmoesstraat, waar hij met genoegen constateerde dat het oude politiebureau er nog stond. Vals fluitend stapte hij de hal binnen.

Achter de balie probeerde Jan Kusters in een soort veredeld steenkolenengels, ondersteund door weidse armbewegingen, een vreemd uitgedoste buitenlander uit te leggen hoe hij in het Rijksmuseum de Nachtwacht van Rembrandt kon bereiken. De Cock bleef staan en luisterde mee. De uitleg amuseerde hem. ‘Denk je nu echt,’ vroeg hij met lichte spot, ‘dat hij je begrijpt?’ De wachtcommandant keek verstoord in zijn richting. ‘Nee,’ antwoordde hij kort en kribbig.

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Waarom bel je voor die man niet gewoon een taxi?’ Jan Kusters schudde resoluut zijn hoofd.

‘Daar begin ik niet meer aan. Nee. Er zijn van die buitenlanders, die denken dat zo’n taxi service van de politie is. Ze weigeren na afloop de kosten te betalen. Dan krijg ik later een woedende taxichauffeur voor de balie, die van mij verlangt dat ik zijn rit vergoed.’ Hij wendde zich weer tot de man. ‘Listen,’

begon hij opnieuw, geduldig, ‘you go to the Central Station and take streetcar number…’

De Cock liep van de balie weg. In een voor zijn leeftijd opmerkelijk hoog tempo besteeg hij de stenen trappen naar de grote recherchekamer op de tweede etage. Hij groette vriendelijk de vele aangevers, die op de brede bank in de gang op hun beurt zaten te wachten, en stapte binnen.

Tot zijn verwondering zat Vledder, zijn jonge collega, niet ijverig achter zijn beminde elektronische schrijfmachine. Bij zijn binnenkomst was dat de laatste jaren een vertrouwd beeld. De grijze speurder zwiepte zijn vilten hoedje zwierig naar de kapstok, miste, deed zijn natte regenjas uit en raapte zijn hoedje op. Met lome tred slenterde hij naar zijn bureau.

Nog voor hij een dossier van een oude, nog niet tot klaarheid gebrachte zaak uit de lade had opgediept, stapte Vledder de grote recherchekamer binnen. Op zijn gezicht lag een sombere trek. De Cock keek naar hem op.

‘Waar was je?’

Vledder duimde over zijn rug.

‘Bij de commissaris.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen. Het woord ‘commissaris’ wekte onmiddellijk wrevel bij hem.

‘Moest je bij hem komen?’

‘Ja.’

‘Waarom?’

Met een droevige grijns op zijn gezicht nam de jonge rechercheur achter zijn bureau plaats. ‘Hij… eh, hij wil dat ik word bevorderd.’

De Cock keek hem glunderend aan.

‘Dat is toch prachtig!’ riep hij enthousiast. ‘Van harte gefeliciteerd.’

Vledder liet zijn hoofd iets zakken.

‘Ik heb tegen commissaris Buitendam gezegd dat ik ernstig overwoog om zo’n bevordering te weigeren.’

De Cock keek hem verrast aan.

‘Weigeren?’ herhaalde hij verbaasd.

Vledder knikte traag.

‘Ik denk dat ik dat zal doen… weigeren.’

‘Je bent gek.’

De jonge rechercheur blikte naar hem op.

‘Weet je wat be-vor-de-ren betekent?’

De Cock gniffelde.

‘Meer geld verdienen.’

Vledder knikte opnieuw.

‘Zeker… meer geld. Maar het betekent ook dat ik dan bij jou weg moet. Dat ik niet langer met jou mag optrekken. En dat wil ik niet… voorlopig nog niet.’ Hij spreidde zijn beide armen en zuchtte diep. ‘Ik ben er naar mijn gevoel nog niet rijp voor… niet volwassen genoeg. Ik voel er niets voor om nu al zelfstandig op pad te gaan. Ik herinner mij nog hoe ik eens, dol enthousiast, alleen aan een zaak ben begonnen. Wat heb ik toen achteraf gezien een reeks flaters geslagen. Als ik er nog aan denk, dan lopen de koude rillingen over mijn rug.’

De Cock knikte met een glimlach op zijn gezicht.

‘Ik weet het nog. Dat was de zaak Alex Delszsen en die merkwaardige studenten van dat Amsterdamse dispuut.’[1] Hij trok een denkrimpel in zijn voorhoofd. ‘Hoe heette dat dispuut ook weer?’ ‘Hora ruit.’

De blik van de oude rechercheur verhelderde.

‘Inderdaad… hora ruit… de tijd verstrijkt.’ Hij keek zijn jonge collega aan; een wat weemoedig lachje om zijn mond. ‘Ik wil je beslissing niet beïnvloeden. Ik heb daar ook het recht niet toe. De tijd verstrijkt… voor ons allen. Wij zijn samen vaak heel succesvol geweest. Let wel… samen. Je moet je eigen aandeel daarin niet onderschatten. Ik wil je dan ook niet graag missen. Maar hora ruit… eens komt er een tijd dat je het zonder mij zult moeten doen.’ Vledder stak zijn beide handen trillend voor zich uit. Het was een theatraal gebaar. ‘Ik hoop oprecht,’ sprak hij gedragen, ‘dat die dag nog in een ver verschiet ligt. Mijn besluit staat vast. Ik neem die bevordering niet aan. Ik blijf bij jou, De Cock, tot ik… om in het Latijn te blijven… zelf denk hora est… Vledder, het is tijd om op je eigen benen te gaan staan.’ De Cock trok zijn brede schouders op.

‘Het is jouw beslissing,’ sprak hij gelaten. ‘Ik hoop dat je er geen spijt van krijgt.’ Hij trok zijn gezicht in een beminnelijke plooi. ‘Maar wees van één ding overtuigd: ik ben er blij mee.’ Vledder lachte vrijuit.

‘Waar beginnen we vandaag mee?’ riep hij opgelucht. Hij scheen van een enorme last bevrijd.

De Cock tilde het zware dossier uit de lade van zijn bureau en legde het voor zich neer.

‘Hiermee.’

‘Wat is het?’

De grijze speurder klapte met zijn vlakke hand op de grijze map met lange groene linten. ‘Een oude moordzaak. Ik heb gistermiddag op de Prinsengracht[2] dit omvangrijke dossier van meester D.O.M. Medhuizen, onze nieuwe officier van justitie, gekregen met het verzoek om er nog eens in te duiken.’

‘Een Amsterdamse zaak?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Meester Medhuizen was voor hij naar Amsterdam kwam officier van justitie in Alkmaar. Ongeveer twee jaar geleden werd er in Enkhuizen een moord gepleegd… althans, de moord werd in Enkhuizen ontdekt. En Enkhuizen behoort tot het arrondissement Alkmaar.’

‘Zo raakte meester Medhuizen bij de zaak betrokken?’ De Cock knikte instemmend.

‘De recherche van de gemeentepolitie in Enkhuizen heeft in samenwerking met de spoorwegrecherche een bijzonder gedegen onderzoek ingesteld. Als je dat dossier bekijkt, mag je dat gerust stellen. Maar ondanks alle inspanningen kwam de zaak niet tot klaarheid. De dader van de moord werd nooit gevonden. Medhuizen leefde sterk met de zaak mee. Het geval intrigeerde hem bovenmatig. Het liet hem niet los. Die moord in Enkhuizen bleef zijn gedachten nadrukkelijk beheersen. Het was ook de eerste belangrijke zaak die hij als jonge officier van justitie ter behandeling kreeg. Daarom… bij zijn afscheid uit Alkmaar nam hij een afschrift van het moorddossier mee naar zijn nieuwe werkterrein in Amsterdam.’

‘Mag dat… juridisch?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘Ik zie wettelijk geen bezwaren. Begrijp goed… ik heb van hem geen officieel verzoek gekregen om de zaak opnieuw in behandeling te nemen. Hij vroeg mij alleen of ik het dossier nog eens wilde doornemen. Koel, kritisch. Toen hij mij het dossier overhandigde, zei hij openhartig: “Deze zaak weegt voor mij persoonlijk zeer zwaar. Ik onderga het als een morele last… een psychische druk… een soort trauma, waarvan ik verlost wil worden. Jij bent een ervaren man, De Cock, misschien zie jij nog ergens aanknopingspunten om de zaak alsnog tot een oplossing te brengen. Geloof me, het zou een pak van mijn hart zijn.”’ Vledder keek hem fronsend aan.

‘Heb je zo’n betrokkenheid bij een officier van justitie wel eens meer meegemaakt?’

De Cock grinnikte.

‘Eerlijk gezegd, nee. De meeste officieren van justitie die ik heb gekend, waren alleen maar hautain en afstandelijk. Maar die Medhuizen lijkt mij een bezeten man. Misschien is dat ook wel de reden dat ze hem naar Amsterdam hebben gehaald.’ ‘Om eindelijk eens een frisse wind te laten waaien.’ ‘Dat denk ik. Het werd waarachtig ook tijd. Die lome zelfgenoegzaamheid bij de Amsterdamse justitie heeft lang genoeg geduurd.’ Vledder wees naar de map met groene linten.

‘Zijn er aanknopingspunten?’

‘Ik heb het dossier nog niet doorgenomen. Ik zou het gisteravond meenemen naar huis, maar ik bedacht bijtijds dat mijn vrouw had beloofd om een van haar fameuze visschotels klaar te maken.’ ‘En?’

‘Na zo’n hemels gerecht heb ik gewoonlijk geen trek meer in een aardse moordzaak.’

Vledder lachte.

‘Je zei dat het onderzoek in Enkhuizen gebeurde in samenwerking met de spoorwegrecherche. Waarom? Dat is toch niet gebruikelijk.’

‘Tenzij de spoorwegen er bij zijn betrokken.’

‘En dat was zo?’

De Cock knikte.

‘Het slachtoffer, een jonge vrouw, werd levenloos aangetroffen in een eersteklascoupé van de trein uit Amsterdam. Volgens meeester Medhuizen werd het onderzoek extra bemoeilijkt omdat achteraf niet meer viel na te gaan of het slachtoffer medepassagiers had met wie zij die bewuste coupé had gedeeld.’ Vledder keek hem verward aan.

‘Passagiers in de eerste klasse worden toch vrijwel altijd gecontroleerd?’

De Cock knikte instemmend.

‘Maar de conducteur verliet al in Zaandam de trein met ernstige maagklachten. Er werd niet op een vervanger gewacht. Om geen verdere vertragingen op te lopen, is de trein toen zonder conducteur naar het eindpunt gereden.’

‘Enkhuizen?’

‘Juist.’

Vledder trok een grimas.

‘Een vreemde zaak.’

‘Dat mag je wel zeggen. Er zitten nog meer vreemde facetten aan deze…’

De grijze speurder maakte zijn zin niet af. De telefoon op zijn bureau rinkelde. Vledder nam de hoorn op en luisterde. De oude rechercheur keek toe en zag hoe het gezicht van zijn jonge collega verstarde. ‘Wij komen,’ eindigde Vledder en legde de hoorn op het toestel terug.

De Cock keek hem gespannen aan.

‘Wat is er?’

‘In het Centraal Station aan een van de perrons ligt een vrouw in een eersteklascoupé.’

‘Dood?’

Vledder slikte.

‘Vermoord.’

2

Vanuit het oude politiebureau liepen ze over de Warmoesstraat in de richting van de Sint Olofspoort. De regen was even opgehouden. De vele putten slurpten gretig aan de brede plassen langs de trottoirs. De Cock keek ernaar. Amsterdam, bedacht hij cynisch, was misschien wel de vreemdste hoofdstad van de wereld. De moorden vielen er altijd tussen de buien door. Hij blikte voor zich uit naar Vledder, die ongeduldig en onrustig een paar meter voor hem uit stapte.

De jonge rechercheur ergerde zich aan de trage slentergang van de oude speurder. Na een honderd meter bleef hij staan en draaide zich half om.

‘Kun je niet sneller?’

De Cock keek hem verbaasd aan.

‘Waarom sneller?’

Vledder zwaaide wat geagiteerd.

‘Daar is een vrouw vermoord… herinner je je nog?’ Het klonk sarcastisch.

De Cock maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Dat is een triest gegeven.’ Hij zweeg even nadrukkelijk. ‘Waaraan wij niets meer kunnen veranderen.’ Om zijn lippen zweefde een zoet spottend lachje. ‘Of denk je,’ sprak hij met gespeelde ernst, ‘dat de moordenaar nog naast het lijk op ons zit te wachten?’ Vledder klemde zijn lippen op elkaar. De mild gebrachte spot was hem niet ontgaan. ‘Barst,’ siste hij van tussen zijn tanden. De Cock blikte even naar hem op, plukte gniffelend aan het uiterste puntje van zijn neus en liep toen onverstoord verder. Met de jonge Vledder in de gezapige tred van zijn oude leermeerster bereikten zij het Stationsplein. Het was er druk, zoals op vrijwel elk uur van de dag. Boven het stadsrumoer uit jengelde een straatorgel een oude sentimentele deun. Duidelijk beducht voor een nieuwe plensbui was de bovenkap met een bruin zeildoek afgedekt. Gierende trams en stinkende bussen reden af en aan. Jeugdige reizigers, licht gebogen onder de last van hun zware rugzakken, sjokten naar het kleine kantoor van de VVV. Geur, geluiden en beeld waren De Cock vertrouwd. Hij had vele voetstappen op het plein liggen. Halverwege bleef hij even staan en keek omhoog. Het architectonisch zo fraaie front van het Amsterdamse Centraal Station had hem al geïmponeerd vanaf het moment dat hij als kind aan de hand van zijn vader met een perronkaartje van vijf cent van dichtbij naar de machtige, trillende, sissende en steunende stoomlocomotieven mocht kijken. Sindsdien was zijn liefde voor de trein en alles wat daarmee samenhing, gebleven. De beide rechercheurs liepen de hal binnen. De Cock herkende een paar handelaren in drugs. Verveeld leunend tegen een pilaar wachtten zij op het koor van verslaafden dat dagelijks aan hen voorbij trok.

De oude rechercheur blikte opzij.

‘Weet je waar wij moeten zijn?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Dat heeft men mij niet gezegd. En ik heb er, eerlijk gezegd, ook niet naar gevraagd.’

Het klonk als een verontschuldiging.

De Cock wees naar de roltrap onmiddellijk links.

‘Dan gaan wij hier omhoog.’

‘Wat is daar?’

‘De spoorwegrecherche.’

Met uitgestoken hand en een brede glimlach om zijn mond stapte Westerneng op De Cock toe. Hoewel hij de zestig al ruimschoots was gepasseerd en de dag van zijn pensionering gloorde, straalde de oude chef van de spoorwegrecherche nog steeds een bijna jongensachtige vitaliteit uit.

‘Kom jij ons helpen?’ riep hij vrolijk.

De grijze speurder drukte zijn hand.

‘Het noodlot heeft het zo gewild,’ sprak hij wat somber en wees opzij. ‘Ken je Vledder?’

Westerneng knikte nadrukkelijk.

‘Zeker. Wie kent hem niet?’

De Cock blikte om zich heen.

‘Waar staat die trein?’

Hoofdinspecteur Westerneng stapte voor hen uit naar de deur van zijn kantoor. ‘Aan perron 4b. Het is de trein die om negen uur veertien uit Nijmegen vertrok en hier om tien uur vierenveertig exact op tijd binnenreed. Amsterdam Centraal Station is het eindpunt.’ Ze verlieten de ruimten van de spoorwegrecherche. Door een stroom van reizigers worstelden ze zich naar de trappen. Chef Westerneng draaide zich tijdens het lopen half om. ‘Het is hoogseizoen,’ sprak hij verontschuldigend, ‘dan is het hier altijd een heksenketel.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Wie ontdekte de moord?’

Hoofdinspecteur Westerneng kwam naast hem lopen. ‘Een schoonmaker, een man die de asen prullenbakken leegkiept voor de volgende rit. Hij sloeg onmiddellijk alarm.’ Westerneng zwaaide om zich heen. ‘Er zijn nog maar weinig treinen die Amsterdam als eindpunt hebben. Het Centraal Station heeft te weinig capaciteit. Het duurt toch altijd wel twintig minuten voor zo’n trein klaar is voor de terugreis. Zo lang kunnen we hier een perron niet bezet houden. Daarom eindigt bijvoorbeeld de trein uit Maastricht in Zandvoort en hebben internationale treinen Hoofddorp als eindpunt.’ Hij trok gelaten zijn schouders op. ‘Het is niet anders. Uitbreiden kunnen we niet. Aan de ene kant hebben we het IJ en aan de andere kant de stad.’ Ze gingen met de roltrap omhoog naar perron 4b. Het was er rustig. Een enkele reiziger zat met bagage naast zich op een bank te wachten. De monotone stem van de speaker kondigde een vertraging aan. Aan het einde van een vrij lange trein stopten ze bij een rijtuig eerste klasse en stapten in. Twee geüniformeerde mannen van de spoorwegpolitie tikten ter begroeting aan de klep van hun pet. De rechercheurs schuifelden achter elkaar door de smalle corridor. Hoofdinspecteur Westerneng voorop. Bij de laatste coupé bleef hij staan. De Cock blikte over zijn schouder. Met de rug op de brede bank lag daar het lijk van een jonge vrouw. Spiernaakt. Haar linkerbeen lag vooruit gestrekt. Haar rechterbeen, met gebogen knie, hing gedeeltelijk naast de bank. De tenen met vuurrood gelakte nagels rustten op het middenpad. De Cock drukte chef Westerneng iets opzij en ging de coupé in. Vanuit de hoogte blikte hij enige tijd op het blote lichaam van de jonge vrouw. Ze was fraai geschapen, constateerde hij, slank, met een volle, strakke buste. Verschrikt in de dood staarden haar wijdopengesperde blauwe ogen in het niets. Lichtblonde haren lagen in een krans om haar ovaal gezicht, contrasteerden scherp met de purperrode bekleding van de bank.

De grijze speurder knielde bij haar neer. Aan haar lange hals ontdekte hij sporen van strangulatie… kleine paarsrode vlekjes van een wurggreep.

De Cock kwam omhoog en keek nog eens. Toen deed hij zijn oude, nog natte regenjas uit en drapeerde die met een teder, haast devoot gebaar over het naakte lichaam.

Hoofdinspecteur Westerneng keek hem van terzijde aan. ‘Denk je dat je nog veel tijd nodig hebt?’ vroeg hij hoorbaar bezorgd. ‘We kunnen dit perron niet te lang bezet houden. Anders moeten we de trein naar een dood spoor rijden.’

De Cock antwoordde niet direct. Het begrip ‘dood spoor’ had hem getroffen. ‘Het behoeft alles bijeen niet lang te duren,’ sprak hij wat afwezig. ‘Het wachten is op de fotograaf en de dokter voor de doodschouw. Dan verzegelen we de coupé voorlopig. De dactyloscoop kan eventueel later met zijn kwast aan de gang.’ Districtchef Westerneng spreidde zijn beide handen in een verontschuldigend gebaar. ‘Ik wil je niet haasten, maar je begrijpt dat wij de dienstregeling zoveel mogelijk intact willen houden.’ Hij zweeg even. Op zijn gezicht kwam een peinzende uitdrukking. ‘Weet je nog wanneer wij voor het laatst hebben samengewerkt?’ De Cock knikte.

‘Op een tweede Pinksterdag… jaren en jaren geleden… bij een spoorwegongeval met tal van gewonden… hier in ditzelfde Centraal Station.’

‘Inderdaad.’

Er ontstond wat rumoer bij de ingang van het rijtuig. Bram van Wielingen, de fotograaf, had een pittige woordenwisseling met een van de geüniformeerde mannen van de spoorwegpolitie. Ze probeerden hem met zijn aluminium koffertje tegen te houden. Hoofdinspecteur Jan Westerneng kwam haastig tussenbeide en Bram van Wielingen stapte dreunend door de corridor. Hij zette zijn koffertje in de coupé en keek naar het lijk.

‘Is ze zo gevonden?’

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Hoe bedoel je?’

‘Onder jouw vette regenjas?’

Het gezicht van de oude rechercheur verstarde.

‘Die heb ik over haar heen gelegd.’

Op het gezicht van Van Wielingen glom verbazing. ‘Waarom?’

‘Ze is naakt.’

Bram van Wielingen boog zich voorover, nam met een bruusk gebaar de regenjas weg en wierp die De Cock toe. Hij wees naar de dode vrouw op de bank. ‘Denk je dat zij zich nog schaamt?’ Het klonk spottend.

De grijze speurder keek hem zwijgend aan. Secondenlang. Toen schudde hij langzaam zijn hoofd. ‘Zij niet… niet meer… ik.’ Bram van Wielingen snoof verachtelijk.

‘Puritein.’

Om een opkomende woede te bedwingen, zweeg De Cock opnieuw. Pas na een poosje zei hij: ‘Ik… eh, ik wil een paar duidelijke close-ups van haar gezicht. Foto’s die ik kan laten circuleren… waarmee ik voor de identificatie iets doen kan. Ik weet nog niet wie zij is.’

Bram van Wielingen knikte, nam zijn Hasselblad uit zijn aluminium koffer en monteerde een flitslicht.

‘Wanneer heb je ze nodig?’

‘Als het kan… vandaag nog.’

Van Wielingen flitste in het dode gezicht. De fotograaf werkte snel en accuraat. Als vakman kon De Cock zijn collega best waarderen. Als mens wilden hun gevoelens nog wel eens botsen. ‘Kan het?’ vroeg hij. ‘Vandaag nog?’

Bram van Wielingen liet zijn camera even zakken.

‘Ik zal mijn best voor je doen. Als ik tijd heb, breng ik ze vanmiddag zelf even naar de Kit.’

Zijn stem klonk vriendelijk en over het gezicht van De Cock gleed weer een glimlach. Het bruisende gevoel van woede was weggeëbd. Vanaf het balkon kwam dokter Den Koninghe naderbij. Hij werd gevolgd door twee broeders van de Geneeskundige Dienst met hun onafscheidelijke brancard. Ze torenden hoog boven de kleine lijkschouwer uit.

De Cock liep in de corridor blij op Den Koninghe toe en schudde hem hartelijk de hand. De grijze speurder had een zwak voor de excentrieke dokter met zijn ouderwetse grijze slobkousen onder een deftige streepjesbroek, zijn stemmig jacquet en zijn verfomfaaide groen uitgeslagen garibaldihoed.

‘Hoe maakt u het?’ vroeg hij uitbundig.

‘Best.’

‘Ik heb dit keer als locatie een eersteklascoupé.’

Den Koninghe blikte naar hem op. ‘Je gaat vooruit. In de regel tref ik jou met een lijk op de uitzonderlijkste plekken.’ De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik volg de misdaad. Niet andersom.’ Hij liep voor de lijkschouwer uit naar de laatste coupé.

Den Koninghe nam zijn garibaldi af, trok de pijpen van zijn streepjesbroek iets omhoog en knielde bij de dode neer. Zorgvuldig onderzocht hij de strangulatieplekjes aan de hals. Daarna drukte hij met duim en wijsvinger de beide oogleden neer. Zijn knieën kraakten toen hij overeind kwam.

Met precieze gebaren nam hij zijn bril af, pakte zijn pochet uit het borstzakje van zijn jacquet en poetste zijn glazen. ‘Ze is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock knikte met een strak gezicht.

‘Dat begreep ik,’ reageerde hij simpel.

De dokter gebaarde in de richting van de dode op de bank. ‘Nog niet zo lang. Minder dan een uur. De lichaamstemperatuur is nog hoog… bijna normaal, zou ik zeggen. Hoewel ontkleed, vrijwel geen afkoeling. En van lijkstijfheid is nog geen sprake.’ Hij zette zijn bril weer op en borg zorgvuldig zijn pochet weg. ‘Je hebt die wurgplekken gezien?’

‘Ja.’

‘Een krachtige greep. Je moet morgen bij de gerechtelijke sectie aan de oude Rusteloos eens vragen hoeveel kraakbeenringetjes van de luchtpijp zijn gebroken. Ik wed dat het er vele zijn. Als ik jou was, dan zou ik maar eens uitkijken naar een vent met een paar sterke handen.’ Hij zette zijn hoed op, wuifde tot afscheid en wandelde de corridor af.

De Cock keek hem na tot aan het balkon. Daarna draaide hij zich om en keek naar de fotograaf. ‘Maak nog even een plaatje van haar met gesloten ogen. Dat is bij een mogelijke herkenning minder afschrikwekkend.’

Bram van Wielingen knikte instemmend en boog zich met zijn Hasselblad nog eens over het lijk.

De Cock wendde zich tot chef Westerneng.

‘Als de fotograaf klaar is, kunnen de broeders van de Geneeskundige Dienst het lichaam afvoeren naar het sectielokaal. Daarna verzegelen we de coupé. Ik kan dan op jouw kantoor wel even een praatje maken met de conducteur van dit treingedeelte.’ Hoofdinspecteur Westerneng keek hem hoofdschuddend aan. ‘Dat gaat niet.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Wat gaat niet?’

‘Een praatje maken met die conducteur… althans nu niet. Hij is in Utrecht van de trein gestapt.’

De grijze speurder keek hem verrast aan.

‘Waarom?’

‘Ernstige maagklachten.’

3

Vledder liet zijn rappe vingers op de elektronische schrijfmachine even rusten en keek verwonderd op. ‘Waar kom jij vandaan?’ De Cock zakte in de stoel achter zijn bureau.

‘Van het Paleis van Justitie.’

‘Wat moest je daar doen?’

De oude rechercheur maakte een hulpeloos gebaartje. ‘Ik kon je niet waarschuwen,’ sprak hij spijtig. ‘Toen jij belegde broodjes haalde voor de lunch, kreeg ik een telefoontje van meester Medhuizen. Ik moest onmiddellijk bij hem komen. Hij had ons telexbericht van de moord in het Centraal Station gelezen en zag direct punten van overeenkomst.’

‘Met die oude moord in Enkhuizen?’

‘Precies. Ook toen werd het slachtoffer poedelnaakt in een eersteklascoupé aangetroffen.’

‘Gewurgd?’

De Cock knikte.

‘Door iemand met een krachtige handgreep.’

Vledder schoof de schrijfmachine van zich af.

‘Ik zal morgen tijdens de sectie aan dokter Rusteloos naar die kraakbeenringetjes vragen… als hij mij kan verstaan. Die oude lijkensnijder wordt steeds dover.’ Hij zweeg even. Ineens lichtten zijn ogen op. ‘En ook bij die moord in Enkhuizen stapte de conducteur vroegtijdig van de trein.’

Op het gezicht van De Cock kwam een grijns.

‘In Zaandam.’ Hij stak zijn wijsvinger op. ‘En toen sloop het eerste foutje in het onderzoek.’

‘Welk?’

‘Die conducteur.’

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Wat is daarmee? Hebben ze die man nooit benaderd… nooit verhoord?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Zeker, zelfs zeer uitgebreid. Over het exacte tijdstip van het vertrek van de trein… over het aantal reizigers… eerste en tweede klasse… signalementen van mensen, van wie hij het plaatsbewijs had gecontroleerd… over alles en nog wat.’ Hij spreidde zijn armen in een theatraal gebaar. ‘Maar ze hebben de arme man nooit gevraagd hoe hij aan die plotselinge maagklachten kwam.’ Vledder keek hem verward aan.

‘En?’

De Cock zuchtte.

‘Denk nu eens goed na,’ antwoordde hij geduldig. ‘Wat doet een conducteur in een trein… hij controleert. Zoals hij vanmorgen zelf al opmerkte, zeker de reizigers in de eersteklascoupés. Wel, de man of vrouw die het sinistere voornemen had om een moord te plegen, wilde niet het risico lopen dat hij of zij tijdens zijn of haar luguber handwerk door een controlerende conducteur zou worden overvallen.’

De mond van Vledder viel half open.

‘Hij moest van de trein,’ stelde hij verrast.

De Cock knikte traag.

‘Desnoods met ernstige maagklachten.’

Een tijdlang zwegen de beide rechercheurs. De vreemde treinmoorden spookten door hun gedachten. Van de vrijwel dag en nacht brandende verlichting in de grote recherchekamer was boven hun bureaus een tl-buis defect. Het zachte, zoemende geluid, gepaard met snel flakkerend licht, was indringend, hinderlijk, en verstoorde hun denken.

De Cock stond van zijn stoel op en begon in zijn zo typische slenterpas door de recherchekamer te stappen. Zijn markant, wat hoekig gezicht stond strak en onder zijn schedeldak groeide steeds intenser de wil om de zaak tot klaarheid te brengen. Niet zozeer omdat ene meester Medhuizen dat prettig zou vinden, maar veel meer omdat hij wenste te slagen, waar voor hem anderen hadden gefaald.

Bij het bureau van Vledder bleef hij staan.

‘Heeft Bram van Wielingen de foto’s al gebracht?’

De jonge rechercheur knikte.

‘Toen jij weg was. Hij zei dat hij om jou ter wille te zijn, zich bijzonder had gehaast.’

De Cock grijsde.

‘Dat is dan heel vriendelijk van Bram,’ reageerde hij lachend. ‘Heb je ze bekeken?’

‘Ja.’

‘En?’

Vledder trok wat verveeld zijn schouders op.

‘Ik heb er, eerlijk gezegd, niet veel bijzonders aan gezien.’ Het klonk somber. De jonge rechercheur pakte een grote gele enveloppe uit een lade van zijn bureau, schoof zijn schrijfmachine nog iets verder naar achteren en spreidde een reeks glimmende foto’s voor zich uit. ‘Misschien dat jou iets opvalt?’

De Cock boog zich over hem heen.

‘Hoe oud schat je haar?’

‘Voor in de twintig.’

De Cock knikte instemmend.

‘Ze draagt geen trouwring.’

Vledder grinnikte.

‘Dat zegt tegenwoordig niet zo veel meer.’

‘Je bedoelt dat ze toch getrouwd kan zijn.’

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Je bent een ouderwets man. Jij denkt alleen maar aan al of niet getrouwd zijn. Tegenwoordig bestaan er tal van andere relatievormen.’

‘Waarbij men geen ring van trouw meer draagt?’

Vledder kneep even zijn lippen op elkaar en tikte met zijn wijsvinger op een foto van het lijk. ‘Dit is een jonge vrouw,’ sprak hij geprikkeld, ‘van deze tijd… woont allang niet meer bij haar ouders… werkt zo nu en dan voor een uitzendbureau… heeft zo af en toe een vriendje… is geëmancipeerd, vrij en onafhankelijk. En weet je wat dat betekent, De Cock?’

‘Geen idee.’

‘Dat het nog heel lang kan duren voor het iemand opvalt dat ze er niet meer is.’

De oude rechercheur keek hem aan. Zijn gezicht stond ernstig, ‘En weet je hoe ik dat vind?’

‘Nou?’

‘Intriest.’

Met een stijgend gevoel van ergernis had De Cock, staande boven op zijn bureau, de storende defecte tl-buis uit het armatuur verwijderd. Daarna had hij zich over de foto’s ontfermd. Hij bekeek ze nog eens, een voor een, zorgvuldig. Men kon er toch van uitgaan, bedacht hij, dat het slachtoffer niet poedelnaakt in die eersteklascoupé was gestapt… Waarom had de moordenaar zich de moeite getroost om het lijk te ontkleden? Dat kostte inspanning en vooral tijd… waarin hij of zij gezien kon worden… ontdekt. En waar was de kleding van het slachtoffer gebleven? Door de moordenaar meegenomen? Waarom? Had het slachtoffer bagage bij zich… een koffer, valies, een handtas? Er was in die eersteklascoupé niets achtergebleven… alleen een lijk. De vragen stormden op hem af. Wat was het motief voor de daad? Waarom moest aan dat jonge leven een eind komen? Aanranding, verkrachting, roof? Was de moordenaar een seksuele maniak… een man met bijzondere lustgevoelens? In zijn lange loopbaan bij de recherche hadden de meest uitzonderlijke figuren zijn speurderspad gekruist. Hij liet ze in gedachten nog eens de revue passeren. Hun gedrag, methoden, afwijkingen. In de regel trof men sporen van het gebruik van brute kracht… een plotselinge explosie van emoties… een ontembare lust tot moord.

Maar buiten de strangulatieplekken aan de hals, had hij aan het lichaam van het slachtoffer geen tekenen van geweld kunnen ontdekken.

Hij nam de foto in de hand, die Bram van Wielingen van de jonge vrouw had gemaakt nadat dokter Den Koninghe de verschrikte ogen had gesloten. Een knap, regelmatig gezicht, vond hij, met mooi gevormde mond en lippen. Hij bleef naar het dode gezicht staren. Tegen zijn verstand in koesterde hij de hoop dat zij hem nog iets kon zeggen… over zichzelf… over de man of vrouw die haar had belaagd. Hij vroeg zich af of zij zich tegen haar moordenaar had verzet… gestompt, geslagen, gekrabd? Hij keek op naar Vledder, die tegenover hem aan een procesverbaal van bevindingen werkte.

‘Denk morgen bij de sectie even aan het nagelvuil. Als er wat is, dan moet dat naar het gerechtelijk laboratorium in Den Haag.’ De jonge rechercheur knikte.

‘Heb je nog andere wensen?’

De Cock antwoordde niet direct. Zijn oog viel op een halfronde metalen bak midden onder het raam van de coupé. Hij was duidelijk te zien op de overzichtsfoto die Bram van Wielingen met zijn camera vanuit de corridor had gemaakt.

‘De prullenbak!’ riep hij blij, verrast.

‘Welke prullenbak?’

De Cock zwaaide.

‘In die eersteklascoupé.’

Vledder liet zijn vingers even rusten.

‘Wat is daarmee?’

De Cock boog zich iets naar voren.

‘Die schoonmaker zal hem niet hebben geleegd. Toen hij het lijk ontdekte, is hij natuurlijk geschrok ken en heeft onmiddellijk alarm geslagen. Daarna is hij niet meer in de coupé terug geweest.’ ‘Je bedoelt dat er nog best iets in die prullenbak kan liggen.’ De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Iets wat ons mogelijk verder kan helpen.’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Zoveel aanwijzingen heeft de moordenaar niet achtergelaten.’ Hij wees naar de telefoon op zijn bureau. ‘Bel straks even met Jan Westerneng en vraag of hij zo vriendelijk wil zijn om de inhoud van de prullenbak veilig te stellen.’

‘En de asbak?’

‘Ook. Hij moet daar natuurlijk wel mee wachten tot Ben Kreuger van de tohd[3] in die coupé met zijn kwast is rondgegaan. Zie je hem morgen?’

Vledder knikte.

‘Ben Kreuger komt morgenochtend naar het sectielokaal om vingerafdrukken van het lijk te nemen. Ik zal hem dan meteen vragen of hij…’ De jonge rechercheur maakte zijn zin niet af. Er werd op de deur van de recherchekamer geklopt, zacht, bescheiden. Hij wachtte enkele seconden tot het kloppen zich herhaalde. Toen riep hij: ‘Binnen.’

De deur gleed langzaam open en in de deuropening verscheen de ranke gestalte van een jonge vrouw. Ze droeg een opvallende glimmend rode lakjas en een breedgerande hoed in de vorm van een zuidwester. Op haar korte laarsjes schreed ze als een bevallige mannequin naderbij. Bij het bureau van De Cock bleef ze staan en keek de grijze speurder glimlachend aan. ‘Ik moet vast bij ú zijn.’

Het klonk melodieus in een laag timbre.

Van bewondering kwam De Cock uit zijn stoel overeind. ‘Hoe… eh, hoezo?’ stamelde hij.

Ze gebaarde achter zich. ‘De wachtcommandant beneden aan de balie zei dat ik moest uitzien naar een knappe, grijze man.’ Op het gezicht van De Cock glom verbazing. ‘Zei hij dat?’ vroeg hij ongelovig.

Ze glimlachte opnieuw. ‘Hij zei grijze man,’ sprak ze vriendelijk, innemend. ‘De toevoeging knappe is van mij.’

Over het brede gezicht van De Cock gleed een grijns. Onderwijl keek hij haar onderzoekend aan. De vleierij maakte hem waakzaam. Met een brede armzwaai gebaarde hij naar de stoel naast zijn bureau. ‘Gaat u zitten.’

Ze nam haar rode zuidwester af en een weelde van kastanjebruin haar golfde over haar schouders. Daarna nam ze plaats en sloeg haar slanke benen over elkaar.

‘U bent rechercheur De Cock?’

De grijze speurder knikte.

‘Met… eh, met ceeooceekaa,’ antwoordde hij haast automatisch. Hij wees voor zich uit. ‘En dat is mijn bijzonder gewaardeerde collega Vledder.’

Ze blikte wat argwanend in de richting van de jonge rechercheur. ‘Ik had graag een onderhoud met u onder vier ogen.’ De Cock ging weer zitten.

‘U… eh, u kunt vrijuit spreken,’ reageerde hij geruststellend. ‘Vledder en ik werken al jaren samen. Ik zou hem na ons onderhoud toch deelgenoot hebben gemaakt van hetgeen u mij hebt te vertellen.’

Ze knikte begrijpend en boog zich iets naar hem toe. ‘Ik heet Louise… Louise de Coligny.’

De Cock snoof een zoete geur van parfum.

‘Een bekende naam.’

‘Inderdaad. Een van de vrouwen van Willem van Oranje droeg dezelfde naam. Onze familie stamt nog van de Hugenoten, die in de zeventiende eeuw uit Frankrijk naar Nederland zijn gevlucht.’ De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Van protestantse godsdienst?’

Louise de Coligny blikte op. Er lag vuur in haar ogen. ‘Zeker,’ sprak ze vinnig. ‘Het geloof van je vaderen verloochen je niet.’

De Cock liet de opmerking aan zich voorbijglijden. ‘Wat is het doel van uw komst?’ vroeg hij zakelijk.

Louise de Coligny verschoof iets op haar stoel. Ze boog haar hoofd en haar gezicht versomberde.

‘Ik wilde met u praten over die moord.’

‘Welke moord?’

‘Die moord in het Centraal Station vanmorgen. Ik hoorde het ongeveer anderhalf uur geleden op de radio in het nieuwsbericht. Ik heb toen bij de spoorwegen geïnformeerd en daar zei men mij, dat u die zaak behandelde.’

De Cock knikte instemmend.

‘Dat is juist.’

Louise de Coligny aarzelde even. Ze drukte haar snijtanden krachtig in haar onderlip. ‘Ik… eh, ik ben onmiddellijk vanuit Utrecht naar u toe gekomen.’ Haar beide handen reikten tastend naar zijn arm. ‘Ik kom om hulp, meneer De Cock. U moet mij helpen… beschermen.’

De oude rechercheur keek haar schattend aan.

‘Tegen wie… tegen wat?’

‘Tegen die vrouw.’

‘Welke vrouw?’

‘Die moordenares.’

De Cock kneep zijn wenkbrauwen bijeen.

‘U bedoelt de vrouw, die vanmorgen in de trein die moord pleegde?’ In zijn stem trilde twijfel en ongeloof.

Louise de Coligny knikte nadrukkelijk. Haar gezicht zag bleek en haar ogen waren groot en angstig.

‘Ze heeft zich vergist… ze heeft zich vergist. Ze heeft de verkeerde vermoord.’

De Cock bracht zijn gezicht dichtbij het hare.

‘De verkeerde?’

Louise de Coligny slikte en De Cock voelde hoe de nagelpunten van de vingers waarmee ze zijn arm omklemde, in zijn vlees drongen. ‘Ze bedoelde mij,’ sprak ze hees. ‘Ik rijd elke morgen met diezelfde trein… eerste klasse.’

4

Louise de Coligny liet zijn arm los en legde haar beide handen in haar schoot. Ze boog haar hoofd diep voorover. Haar kastanjebruine haren gleden als een gordijn voor haar gezicht. De Cock staarde in haar richting en zag hoe nog steeds regendruppels van haar glimmend rode lakjas gleden. Het bleef secondenlang op zijn netvlies hangen. De woorden van de jonge vrouw hadden hem geschokt… verdoofd. Het duurde geruime tijd voor hij zijn gedachten weer had geordend. Zijn rechterhand reikte naar haar en beroerde haar schouder.

‘Uw… eh, uw uitlatingen,’ sprak hij zacht en aarzelend, ‘vergen wel een nadere verklaring.’

Louise de Coligny keek naar hem op. Haar gezicht zag nog doodsbleek en haar handen in haar schoot trilden. Ze knikte vaag.

‘Dat begrijp ik.’

‘U woont in Utrecht, heb ik begrepen?’

‘Ja.’

‘Waar?’

‘Aan de Oudegracht, nummer 315. Dat is niet ver van het station.’ ‘Woont u daar al lang?’

‘Ongeveer twee jaar. Sinds de dood van mijn vader.’ ‘En u reist elke dag met de trein naar Amsterdam… Centraal Station?’

‘De trein van tien uur zeventien.’

‘Waarom eerste klasse?’

Louise de Coligny reageerde verrast.

‘Omdat ik het kan betalen.’

De Cock plooide zijn lippen in een tuitje.

‘Een plausibele verklaring.’

Louise de Coligny strekte haar rug. Er kwam weer wat kleur op haar wangen. ‘Ik heb enige jaren fysiologie gestudeerd. Ik werk nu parttime… een paar uur per dag als fysiotherapeute in Amsterdam aan het RIM… Revalidatie-Instituut Muiderpoort. Niet omdat het voor mijn levensonderhoud zo dringend noodzakelijk is, maar ik vind het plezierig om iets voor mensen te doen. Ik heb graag wat om handen. Werken is voor mij een soort tijdpassering.’

Om de lippen van De Cock speelde een schamper lachje. ‘Werken… is ook voor mij… een tijdpassering.’

De opmerking prikkelde Louise de Coligny.

‘Ik wil alleen maar duidelijk maken,’ sprak ze scherp, ‘dat ik niet om den brode werk.’

De Cock wuifde het onderwerp weg.

‘Hebt u vaak medereizigers?’

‘Om die klok niet. Ik zit in zo’n eersteklascoupé meestal maar alleen.’

‘U rookt?’

‘Nee.’

‘Waarom nam u vanmorgen niet de trein?’

Met haar handpalmen naar voren gestrekt, spreidde Louise de Coligny haar beide armen. Het was een heftig, emotioneel gebaar. ‘Toeval!’ riep ze luid. ‘Puur toeval. Vanmorgen om een uur of negen belde mijn broer mij en zei dat hij voor zaken naar Utrecht kwam en of ik met hem wilde dineren.’ Ze trok haar schouders iets op. ‘Ik vond het wel een prettig idee. Sinds de dood van vader zien we elkaar niet zo veel meer. Ik heb toen een van de mensen van het revalidatiecentrum gebeld en gezegd dat ik vandaag niet kwam.’

De Cock knikte begrijpend. Hij bracht de wijsvinger van zijn rechterhand voor het puntje van zijn neus. ‘U zei zo pertinent en overtuigend: ze heeft zich vergist.’

Louise de Coligny knikte nadrukkelijk.

‘Dat zei ik. Inderdaad. Ze bedoelde mij… geloof me… ze bedoelde mij. Ik weet niet welke vrouw zij vanmorgen in die trein heeft vermoord. Ik denk een jonge vrouw, die op een of andere manier op mij lijkt… die vanmorgen toevallig in dezelfde eersteklascoupé zat, waarin ik gewoonlijk plaats neem.’ De Cock keek haar strak aan, zijn hoofd iets schuin. ‘U kent de moordenares?’

‘Nee.’

De grijze speurder fronste zijn wenkbrauwen.

‘U kent haar niet?’

In zijn stem trilde verbazing.

‘Nee.’

‘Hoe… eh, hoe weet u dan dat zij vanmorgen u wilde doden in plaats van de vrouw die nu haar slachtoffer is geworden?’ Louise de Coligny sloot even haar beide ogen. De geringe kleur op haar wangen trok weer weg. ‘Ze heeft mij ermee gedreigd… diverse malen.’

‘Hoe?’

‘Al sinds een jaar of twee krijg ik met tussenpozen van een of twee maanden telefoontjes van een of andere vrouw, die mij zegt dat ik haar volgend slachtoffer zal zijn.’

‘Waarom?’

‘Hoe bedoelt u?’

De Cock kneep zijn lippen op elkaar.

‘Daar moet toch een reden voor zijn!’ riep hij gespannen. ‘Moord vraagt een motief.’

Louise de Coligny schudde haar hoofd.

‘Ik weet het niet,’ sprak ze jammerend. ‘Ik begrijp niet wat dat mens bezielt… wat haar bezighoudt. Ik krijg ook nooit de kans om haar iets te vragen. Ze zegt alleen jij bent mijn volgend slachtoffer, en dan verbreekt ze de verbinding.’

‘Haar vol-gend slachtoffer?’

‘Ja.’

De Cock keek haar vragend aan.

‘Wie was haar vorig slachtoffer?’

Louise de Coligny slikte.

‘Stella… Stella Bernard.’

‘Wie is… was Stella Bernard?’

Louise de Coligny sloeg haar beide handen voor haar gezicht. Haar lichaam schokte. ‘Een jonge vrouw,’ sprak ze hees. ‘Men vond haar twee jaar geleden… vermoord in een treincoupé.’ De Cock boog zich met een ruk naar haar toe. Zijn hart bonsde wild van spanning.

‘Waar?’

Louise de Coligny richtte haar hoofd op. In haar donkere ogen blonken tranen.

‘Enkhuizen.’

Toen Louise de Coligny was vertrokken, keek Vledder zijn oude collega met enige verbazing aan.

‘Kende jij de naam Stella Bernard niet?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Ik zei je al: ik heb het dossier nog niet ingezien en tijdens de beide gesprekken die ik met Medhuizen heb gevoerd, is die naam nooit gevallen. Hij sprak alleen van de moordzaak Enkhuizen.’ Vledder kwam achter zijn bureau vandaan. Hij pakte een stoel en ging er naast De Cock achterstevoren op zitten. ‘Het verhaal van Louise de Coligny bevestigt in ieder geval dat er een verband bestaat tussen die moord in Enkhuizen en de moord vanmorgen in ons Amsterdams Centraal Station.’ De grijze speurder knikte vaag.

‘Qua modes operandi… werkwijze, methodiek… zijn er inderdaad duidelijke overeenkomsten. Ook Stella Bernard werd gewurgd en spiernaakt in een eersteklascoupé gevonden. Verder?’ Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Dezelfde moordenares. In die anonieme telefoontjes zei ze toch tegen Louise de Coligny: jij bent mijn volgend slachtoffer. Daarbij bekent ze ook verantwoordelijk te zijn voor die eerste moord!’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Dat is juist,’ sprak hij nadenkend. ‘Ik heb alleen nogal moeite met de theorie van Louise de Coligny, dat de moordenares zich vanmorgen in de persoon zou hebben vergist.’

‘Dat kan toch?’

De Cock wreef met zijn hand achter in zijn nek.

‘Louise de Coligny zegt dat ze al een jaar of twee van dergelijke anonieme telefoontjes krijgt. Dat betekent, dat de moordenares al kort na haar moord op Stella Bernard besloot dat onze Louise de Coligny haar volgend slachtoffer zou zijn.’ ‘En?’

De Cock stak zijn wijsvinger op.

‘Wat mij bijzonder intrigeert is: wat bepaalde haar keuze? Waarom juist Louise de Coligny als volgend slachtoffer? Maar dat even terzijde.’ De oude rechercheur grijnsde. ‘Twee jaar van voorbereiding… twee jaar, waarin de moordenares haar toekomstig slachtoffer met telefoontjes belaagt… en je dan nog vergissen in de persoon?’ Hij grinnikte ongelovig. ‘Bovendien lijken de beide vrouwen niet op elkaar. Die jonge vrouw vanmorgen in het Centraal Station was hoogblond en Louise de Coligny is een uitgesproken brunette.’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Misschien heeft Louise de Coligny sinds kort haar haren kastanjebruin laten verven… was ze vroeger hoogblond.’ De Cock zuchtte.

‘Dat zullen we haar nog eens moeten vragen.’

Vledder keek hem onderzoekend aan.

‘Als ik zo jouw gezicht bekijk, dan geloof je niet in een vergissing.’

‘Nee.’

Vledder boog zich iets voorover. Op zijn jong gezicht speelde een glimlach. ‘Maar Louise de Coligny rijdt wel elke morgen met dezelfde trein en zit dan in dezelfde eersteklascoupé, waarin wij vanmorgen die vermoorde jonge vrouw vonden.’ De Cock knikte traag.

‘Dat is inderdaad een merkwaardige toevalligheid.’ Hij klemde zijn lippen op elkaar en stak zijn kin iets omhoog. ‘Zo merkwaardig, Dick Vledder, dat mijn tenen ervan kromtrekken.’ De jonge rechercheur grinnikte.

‘Zullen we het dan toch maar houden op… een vergissing?’

Er werd op de deur van de recherchekamer geklopt. Vledder stond van zijn stoel op en riep: ‘Binnen!’ Het klonk verstoord, geprikkeld.

In de deuropening verscheen een statige heer in een lange, groene trenchcoat met brede schouderkleppen. Hij nam zijn hoed af. Een scheutje regenwater gulpte van de rand op de vloer. In een wat slepende tred liep hij op de beide rechercheurs toe. Op een afstand van enkele meters bleef hij staan en maakte een stramme buiging. ‘Tot wie mag ik het woord richten?’

De Cock pakte de stoel waarop Vledder had gezeten en schoof die naast zijn bureau.

‘Neemt u plaats,’ sprak hij vriendelijk. ‘Het regent buiten nog steeds, zie ik.’

De heer knikte, maar reageerde verder niet. ‘Mijn naam is Jean de Tournes,’ sprak hij. Zijn stem klonk hard, krakerig en autoritair. ‘Bent u de man die de moord op de jonge vrouw, vanmorgen in het Centraal Station, behandelt?’

De Cock zweeg. De toon van de heer beviel hem niet, wekte weerstanden in hem op. Hij keek hem strak en onderzoekend aan. De oude rechercheur schatte hem op achter in de veertig, begin vijftig. Onder borstelige wenkbrauwen lagen zijn ogen diep in de kassen. Zijn donkere haar was grijs aan de slapen. ‘Waarmee zou ik u van dienst kunnen zijn?’ vroeg hij kalm en zakelijk.

Jean de Tournes legde zijn natte hoed op zijn schoot. ‘Mijn dochter Suzette is vanmorgen met de trein uit Nijmegen vertrokken. Ik verwachtte haar nog voor de lunch bij mij op kantoor. Ze kwam niet. In de avondkrant las ik dat er vanmorgen een jonge vrouw is aangetroffen in een eersteklascoupé van een trein uit Nijmegen.’

Hij zweeg even. ‘Ik vrees dat die jonge vrouw mijn dochter is.’ De Cock keek verbijsterd naar de heer op. De koele, kille toon, zonder een zweem van emotie, deed hem huiveren. Zijn handen trilden toen hij uit de lade van zijn bureau de foto van de jonge vrouw met de gesloten ogen nam.

‘Is… eh, is zij… eh?’

Hij maakte zijn zin niet af… kon dat niet.

De heer keek en knikte. Zijn gezicht stond strak als een stalen masker.

‘Suzette… mijn dochter, Suzette de Tournes.’

5

Vledder deed het raam van de recherchekamer dicht. Hij keek naar De Cock. In zijn blik lag een licht verwijt.

‘Je hebt die man gewoon laten vertrekken. Je hebt hem niets gevraagd… totaal niets.’

De Cock tikte met de vingertoppen van zijn beide handen op zijn borst. ‘Hier vanbinnen was iets wat mij tegenhield. Ik kon het gewoon niet opbrengen om met die man te converseren. Iemand die op een dergelijke manier op de gewelddadige dood van zijn kind reageert, ligt gevoelsmatig te ver van mij vandaan.’ Op het gezicht van Vledder lag onbegrip.

‘Ik snap je niet.’

De Cock zuchtte diep.

‘Wanneer een vader hoort,’ sprak hij geduldig, ‘dat zijn dochter door moordenaarshand is gevallen, dan breken er toch emoties los… verbijstering, woede, verdriet, verslagenheid.’ De oude rechercheur snoof verachtelijk.

‘Niets, helemaal niets. Het was net alsof hij een nieuwe beursnotering door kreeg.’

Zijn stem droop van sarcasme.

Vledder maakte een vertwijfeld gebaartje.

‘Het is een moord, De Cock, en we zullen toch aan bijzonderheden moeten komen… al is het dan van een emotieloze vader.’ ‘Welke bijzonderheden?’

‘Wel… eh, waarom zijn dochter werd vermoord? Met wie ze omging, of tegen haar wel eens bedreigingen zijn geuit.’ De Cock keek zijn jonge collega verrast aan. ‘Ik dacht dat jij de vergissingstheorie van Louise de Coligny aanhing?’ ‘Dat doe ik ook. Dat lijkt mij nog steeds heel aannemelijk.’ De Cock grijnsde.

‘Als de moord op Suzette de Tournes inderdaad een vergissing was,’ sprak hij aarzelend, ‘dan is er eenvoudig geen motief. Althans geen motief met betrekking tot haar.’ Hij spreidde zijn beide handen. ‘Dan had elke jonge vrouw die toevallig in die eersteklascoupé zat, het volgend slachtoffer kunnen zijn.’ Vledder boog beschaamd zijn hoofd.

‘Je hebt gelijk,’ sprak hij timide. ‘In dat geval is de vader van Suzette de Tournes voor ons onderzoek niet van zoveel belang.’ ‘Voor-lo-pig.’

Vledder keek hem aan. ‘Hoe bedoel je… voorlopig?’ De Cock wreef over zijn kin.

‘Ik denk dat wij hem in de toekomst nog wel eens zullen ontmoeten.’ Hij trok zijn gezicht strak. ‘Ik weet dat wel zeker. Want weet je wat mij hooglijk heeft verbaasd?’

‘Nou?’

De grijze speurder kneep zijn ogen half dicht.

‘Dat de vader van Suzette de Tournes mij niets heeft gevraagd… over het hoe en waarom van de moord op zijn dochter.’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Het is moeilijk aan te nemen dat hij de vergissingstheorie van Louise de Coligny kent.’

Vledder keek hem ineens met grote ogen aan.

‘Dat is waar,’ riep hij enthousiast. ‘Dat is volkomen waar… hij vroeg niets.’ De jonge rechercheur gebaarde naar de stoel naast het bureau van De Cock. ‘Hij zat daar heel kalm en rustig en accepteerde gewoon het feit dat zijn dochter was vermoord.’ De Cock knikte instemmend.

‘En dat is toch uiterst merkwaardig.’

Vledder knikte peinzend.

‘Wanneer je zijn gedrag analyseert,’ sprak hij nadenkend, ‘dan lijkt het erop dat de moord op zijn dochter Suzette hem niet verbaasde… dat hij die min of meer had verwacht.’

De Cock keek hem bewonderend aan.

‘Heel goed, Dick. En als jouw analyse juist is, wat betekent dat dan?’

Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Dat… eh, dat hij mogelijk,’ sprak hij wat onzeker, ‘het motief voor de moord op zijn dochter kent.’

De Cock knikte goedkeurend.

‘En dan heb ik voor jou nog een aardige vraag om even diep over na te denken. Als Jean de Tournes het motief voor de moord op zijn dochter kent, waarom maakte hij ons daarvan geen deelgenoot… met andere woorden… waarom zweeg hij?’

In zijn nog klamme regenjas, de ceintuur als een touw om zijn middel geknoopt, slenterde De Cock door de Lange Niezel en keek en luisterde naar de mensen om zich heen. Hij deed dat graag en intens. Mensen interesseerden hem. Het was voor hem een spel. Uit houding, gedrag en kleding ontwierp hij een snelle karakterschets. Juist zijn overtuiging dat schijn bedriegt, prikkelde zijn geest. Mensen waren in de regel niet wat zij leken te zijn. Hun presentatiebeeld was vaak verwarrend. Wie was Louise de Coligny? Was zij werkelijk de jonge vrouw die na de dood van Stella Bernard als volgend slachtoffer was gekozen? Maar het slachtoffer heette Suzette de Tournes. De vraag die hem sterk bezighield, was: hoe ging de moordenaar of moordenares te werk? Wat dreef hem of haar? Volgens meester Medhuizen was ook de recherche in Enkhuizen bij het motief blijven steken. De moord op Stella Bernard leek een onzinnige daad. En omdat men het motief niet kon achterhalen, liep uiteindelijk het hele onderzoek vast. Was de moord op Suzette de Tournes net zo onzinnig? Of zat er toch een lijn in beide moorden… een vreemd, wellicht warrig gedachtepatroon in het hoofd van iemand, die om nog duistere redenen meende dat de beide jonge vrouwen niet langer mochten leven?

De grijze speurder blikte opzij naar Vledder, die rustig naast hem voortslenterde.

‘Heb je al een antwoord op mijn vraag?’

‘Waarom de vader van Suzette zweeg?’

‘Precies.’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Jean de Tournes,’ sprak hij wrevelig, ‘is een zakenman, en zakenlieden, zo heb ik mij laten vertellen, zijn nog wel eens wat gevoelsarm.’

De Cock reageerde verrast.

‘Je bedoelt dat Jean de Tournes bij het vernemen van de dood van zijn dochter geen gevoelens toonde om de meest simpele reden: dat hij die niet heeft?’

Vledder trok geïrriteerd zijn schouders op.

‘Zo scherp wil ik het niet stellen, maar er zijn mensen, die er toch moeite mee hebben om hun innerlijke emoties te tonen.’ ‘En zo’n mens is Jean de Tournes?’

‘Mogelijk.’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Ik vond hem te krampachtig, te gesloten. Verdriet is universeel. Ik heb zelfs een moment overwogen om Jean de Tournes zijn gebrek aan getoonde gevoelens te verwijten.’

Vledder keek naar hem op.

‘Had het maar gedaan!’ riep hij fel. ‘Wie weet hoe hij had gereageerd… wat hij had gezegd?’

De Cock schudde traag zijn hoofd.

‘Ik dacht er even aan hoe ik mogelijk zelf zou hebben gereageerd, en toen had ik niet meer de moed om hem te kwetsen.’ Zwijgend liepen de beide rechercheurs verder, via de Oude Kennissteeg naar de Achterburgwal. Op de hoek van de Barndesteeg schoven ze het stille cafeetje van Smalle Lowietje binnen.

Caféhouder Lowietje, wegens zijn geringe borstomvang door de penoze in de rosse buurt meestal Smalle Lowietje genoemd, streek langs zijn morsig vest en stak De Cock hartelijk de hand toe. ‘Zo, zo,’ kirde hij opgewekt, ‘kon je de weg naar mijn vermaard etablissement nog vinden?’

De grijze speurder hees zich op een kruk.

‘Dat is niet zo moeilijk,’ sprak hij gelaten. ‘Ik ga gewoon op de lucht af.’

Smalle Lowietje lachte hartelijk.

‘En ik weet welke lucht.’ Aalglad dook hij onder de tapkast, pakte de fles fijne cognac Napoléon, die hij speciaal voor De Cock had gereserveerd en stak die triomfantelijk omhoog. ‘Hetzelfde recept?’

Zonder op antwoord te wachten, bedekte hij de bodem van drie diepbolle glazen, want Lowietje dronk er altijd eentje mee. Ze namen de glazen op, warmden de cognac in de holte van hun handen, snoven en proefden met kleine teugjes. Het was een ernstige, ingetogen ceremonie, die de kleine caféhouder en de beide rechercheurs bij elk samenzijn opvoerden, devoot, als gold het een religieuze gebeurtenis.

De Cock stak zijn rechterhand vooruit en keek peinzend naar zijn glas, waarin de cognac goudbruin fonkelde.

‘Lowie,’ sprak hij op plechtige, gedragen toon, ‘jij bent toch hopelijk met mij van mening dat zonder de oude Bacchus het leven in dit tranendal een stuk minder draaglijk zou zijn?’ De tengere caféhouder keek hem glunderend aan.

‘De Cock,’ sprak hij met diepe bewondering, ‘ik luister graag naar je. Jij kunt van die prachtige dingen zeggen.’

Vledder lachte smalend.

‘Wacht maar tot hij je een verhoor afneemt.’

Smalle Lowietje zette zijn bolle glas neer en keek van De Cock naar Vledder en terug. ‘Ik heb jullie in dagen niet gezien,’ sprak hij lichtelijk bezorgd.

De grijze speurder maakte een vertwijfeld gebaartje. ‘Als ze steeds ergens dooie meiden laten slingeren,’ grapte hij, ‘dan komen we aan jou niet toe.’

De caféhouder trok een vies gezicht.

‘Doen ze dat?’

‘Wat?’

‘Dooie meiden laten slingeren?’

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘Vanmorgen lag er weer eentje in het Centraal Station.’ ‘Vermoord?’

‘Ja.’

‘Een heroïnehoertje?’

De oude rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Een jonge vrouw van goeden huize.’

Lowietje reageerde verrast.

‘Die laten ze slingeren?’

De Cock glimlachte.

‘Dat was meer als een grapje bedoeld.’ Hij boog zich vertrouwelijk naar de caféhouder toe. ‘Heb jij in je etablissement wel eens iets horen fluisteren over een moord op een jonge vrouw in Enkhuizen, nu bijna twee jaar geleden?’

Smalle Lowietje trok achteloos zijn schouders op.

‘Ik hoor nooit iets over Enkhuizen.’

Het gezicht van de oude rechercheur versomberde.

‘Lowie,’ verzuchtte hij, ‘denk eens voor mij na: waarom ontkleedt men een jonge vrouw?’

‘Zodat ze naakt is?’

‘Precies.’

Het muizensmoeltje van de tengere caféhouder glom en in zijn ogen glinsterden kleine pretlichtjes.

‘En dat weet jij niet, De Cock?’

In zijn stem trilde verbazing.

De grijze speurder schudde zijn hoofd.

‘Het mag je vreemd in de oren klinken,’ sprak hij droevig, ‘maar ik weet het echt niet.’

Ze liepen vanaf de Oudezijds Achterburgwal door de Oude Kennissteeg in de richting van het Oudekerksplein. Het was er druk. Drommen behoeftigen schoven langs de etalages met meisje in zachtroze belichting. Vledder blikte opzij. ‘Vormt het voor jou werkelijk een probleem,’ vroeg hij met enige argwaan, ‘dat zowel Suzette de Tournes als Stella Bernard geheel ontkleed waren?’

‘Men denkt bij een naakte vrouw algauw aan een aanranding of een verkrachting. Maar volgens Medhuizen was er met Stella Bernard in Enkhuizen op geslachtelijk gebied niets onrechtmatigs gebeurd. Althans, daar zijn geen sporen van gevonden.’ ‘Ze was niet misbruikt?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Vermoedelijk niet,’ sprak hij weifelend. ‘En ik ben bang dat dokter Rusteloos jou morgen na de sectie zal vertellen, dat er ook met Suzette de Tournes seksueel niets is gebeurd.’ Vledder spreidde zijn beide armen.

‘Wat heeft dat ontkleden dan voor zin?’

De Cock stak zijn kin iets vooruit.

‘Juist, Dick, dat is een verstandige vraag. Een vraag, waarop ik je het antwoord niet kan geven. Let wel… nog niet.’ In zijn stem lag een lichte dreiging. ‘Maar ik beloof je plechtig, dat ik niet zal rusten voor ik dat antwoord heb.’

Via de Lange Niezel bereikten ze de Warmoesstraat. Toen ze de hal van het bureau binnenstapten, riep Jan Kusters vanachter de balie naar De Cock. Hij wees omhoog.

‘Er zit boven een man op je te wachten.’

De oude rechercheur schoof de mouw van zijn regenjas iets terug en keek op zijn horloge. Het was bijna halftwaalf. ‘Nu nog?’

Jan Kusters knikte.

‘Ik heb geprobeerd om hem morgen terug te laten komen, maar dat lukte niet. De man was woedend. Hij zei dat hij tegen jou een klacht zou indienen, zowel bij de hoofdcommissaris als bij de officier van justitie.’

De Cock keek hem verward aan.

‘Een klacht… tegen mij?’

Jan Kusters knikte opnieuw.

‘Plichtsverzuim.’

Het gezicht van De Cock betrok. Hij draaide zich om en stormde de trappen op. Met twee treden tegelijk vloog hij omhoog. Klachten maakten hem razend, vooral wanneer hij zich, zoals nu, van geen kwaad bewust was. Wanneer hij het nodig oordeelde en zijn geweten hem de ruimte gaf, liep hij nog wel eens met een wijde boog om zijn ambtsinstructie heen. Dan nam hij om zijn doel te bereiken bewust risico’s en accepteerde mogelijke klachten met de gelijkmoedigheid van een gokker. Vledder, bang voor verwikkelingen, rende achter hem aan. Hij wist uit ervaring hoe wild het bloed van de oude speurder kon bruisen.

Op de tweede etage, op de wachtbank voor de grote recherchekamer, zat een jongeman. De Cock schatte hem op achter in de twintig. Hij was wat stijf gekleed in een keurig parelgrijs kostuum met vest. Wat direct in het oog sprong, was zijn fraai golvend kastanjebruine haar.

De Cock bleef even hijgend staan. De gelaatstrekken van de jongeman kwamen hem bekend voor. Toch had hij hem bij zijn weten nooit ontmoet.

De jongeman keek hem enkele seconden schattend aan, stond toen van de bank op en liep naar hem toe. ‘U bent rechercheur De Cock?’ opende hij.

De grijze speurder knikte met een nors gezicht.

‘Met ceeooceekaa,’ antwoordde hij bits. ‘Als u toch het voornemen koestert om een klacht tegen mij te schrijven, dan is het mijn wens dat u mijn naam goed spelt.’

De man grijnsde.

‘Ik had de klacht ook kunnen doen zonder u daarvan te verwittigen, maar dat vond ik niet fair.’

De Cock trok een grimas.

‘Dat is dan uiterst beleefd.’

De jongeman knikte.

‘Een kwestie van opvoeding.’ Hij blikte om zich heen. ‘Moeten we het gesprek hier voortzetten?’

De Cock liep langs hem heen en ging hem voor naar de grote recherchekamer. Daar liet hij hem op de stoel naast zijn bureau plaatsnemen. Op zijn gezicht lag nog steeds een norse trek. ‘U sprak over plichtsverzuim?’

De jongeman gebaarde in zijn richting.

‘Ik meende dat dit in ambtelijke kringen zo werd genoemd. Mijn naam is De Coligny… Paul de Coligny. Mijn zuster is vanmiddag vanuit Utrecht bij u geweest. Ze heeft u verteld van de bedreigingen, die haar regelmatig via de telefoon worden gedaan. Ze heeft u om bescherming gevraagd tegen een of andere krankzinnige vrouw, die heeft gezegd haar te zullen vermoorden.’

De Cock keek de jongeman onderzoekend aan. De norse trek was van zijn gezicht gegleden.

‘Is… eh, is er wat gebeurd?’ vroeg hij voorzichtig.

Paul de Coligny liet zijn hoofd iets zakken.

‘Louise,’ sprak hij zacht, ‘vanavond is er een moordaanslag op haar gepleegd.’

6

‘Een moordaanslag?’

Paul de Coligny keek op. Zijn gezicht zag rood.

‘En daar bent u verantwoordelijk voor.’

De Cock toonde verwondering.

‘In welk opzicht?’

Paul de Coligny zwaaide heftig.

‘Ze had u om bescherming gevraagd. Die bescherming hebt u haar niet gegeven.’

‘U acht dat plichtsverzuim?’

‘Zeker.’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘U kunt moeilijk van mij verlangen dat ik dag en nacht als een soort bodyguard uw zuster begeleid. Ik heb de politie in Utrecht van de bedreigingen op de hoogte gebracht en om enig toezicht verzocht. Meer mogelijkheden heb ik niet.’ Hij keek de jongeman bezorgd aan. ‘Is het ernstig?’

Paul de Coligny knikte traag.

‘Ze is in Utrecht opgenomen in het Academisch Ziekenhuis. Ze heeft vermoedelijk een heupfractuur en een fikse hoofdwond. Daar maakte ik mij nog de meeste zorgen om. Maar gelukkig heeft ze geen hersenletsel. Hoewel ze zei veel pijn te hebben, reageerde ze normaal. Ik vond haar zelfs bijzonder helder.’ ‘Wat is er gebeurd?’

‘Ze is aangereden door een auto.’

‘Met opzet?’

‘Beslist. Volgens Louise was het een pure moordaanslag.’ De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘Heeft ze aanwijzingen… kenteken… merk, type, kleur van de auto? Wie zat er achter het stuur?’

Paul de Coligny zuchtte.

‘Dat moet u haar zelf maar gaan vragen. Louise liep op het trottoir. Ze hoorde achter zich motorgeronk. Ze keek om, zag een auto op zich afkomen, sprong nog opzij, maar werd toch geraakt. Dat is alles wat ze mij heeft verteld. Ik wilde ook niet verder vragen. Ik was al blij dat ze de aanslag had overleefd.’ De Cock knikte begrijpend.

‘U wist van de bedreigingen?’

‘Zeker. Louise hield mij steeds op de hoogte. Wanneer ze weer zo’n vreemd telefoontje had gehad, dan vertelde ze mij dat.’ De Cock boog zich iets naar hem toe.

‘Jullie zijn in verband met die bedreigingen nooit naar de politie gegaan?’

‘Nee.’

‘Waarom niet?’

Paul de Coligny trok zijn schouders op.

‘Het was alles zo vreemd, zo vaag, zo ongrijpbaar. Ook een beetje onzinnig, vonden wij. Daarom geloofden wij ook niet dat de politie iets met ons verhaal zou kunnen doen.’ Hij gebaarde wild voor zich uit. ‘En er gebeurde ook niets.’

‘Het bleef bij be-drei-gin-gen.’

‘Precies. Het waren alleen wat lastige telefoontjes, waar wij op den duur ook steeds minder waarde aan begonnen te hechten.’ De Cock kneep zijn lippen op elkaar.

‘Tot vanmorgen.’

Paul de Coligny liet zijn hoofd weer iets zakken.

‘Toen wij hoorden van die moord in het Amsterdamse Centraal Station, beseften we ineens het gevaar waarin Louise verkeerde. Zij reist elke morgen met diezelfde trein. Op mijn aanraden en aandringen is ze toen onmiddellijk naar Amsterdam gegaan om met u over de bedreigingen te praten.’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Uw zuster,’ sprak hij na enig nadenken, ‘noemde ons Stella Bernard als de naam van het eerste slachtoffer.’

Paul de Coligny keek naar hem op.

‘Dat klopt.’

‘Hoe kende ze die naam?’

‘Die had ze genoemd.’

‘Wie?’

‘Die vrouw.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘U bedoelt de vrouw die Louise met dreigtelefoontjes lastigviel?’ Paul de Coligny knikte.

‘Dat was al in het begin, bij de eerste telefoontjes. Stella Bernard ging jou voor, zei de vrouw, de volgende ben jij.’ ‘Dat was twee jaar geleden?’

‘Zo ongeveer.’

‘En toen?’

Paul de Coligny spreidde zijn beide handen.

‘Wij hadden nog nooit van ene Stella Bernard gehoord en vroegen ons af wie zij was… of was geweest. We hebben toen een particulier detectivebureau in de arm genomen. Dat bureau heeft het voor ons uitgezocht en vertrouwelijk gerapporteerd. Stella Bernard bleek de dochter van een gefortuneerde zakenman uit Amsterdam. Ze werd op een morgen op het station van Enkhuizen vermoord in een treincoupé aangetroffen.’ De Cock keek de jongeman verward aan.

‘En met al die wetenschap bent u nooit naar de politie gestapt?’ Het klonk als een beschuldiging.

Paul de Coligny reageerde scherp, verbaasd.

‘Waarom? Wat had dat voor zin? Wat hadden wij kunnen zeggen: een onbekende vrouw heeft ons gebeld en gezegd dat zij Stella Bernard heeft vermoord?’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Ik denk niet dat de politie op zo’n mededeling zit te wachten. Bovendien hebben we het nooit kunnen vatten… en ik vat het nog niet… wat die vrouw die Louise bedreigt, bezielt. Tussen mijn zuster Louise en die Stella Bernard hebben we nooit enig verband kunnen ontdekken. Wij hebben dat detectivebureau zelfs gevraagd om onze gezamenlijke kennissenkring na te trekken. Dat die krankzinnige vrouw Louise als volgende slachtoffer heeft gekozen, is willekeur, pure willekeur.’

De Cock staarde enige seconden voor zich uit.

‘De jonge vrouw die vanmorgen in een treincoupé stierf, heette Suzette de Tournes.’

Paul de Coligny keek hem met grote ogen aan.

‘Suzette de Tournes?’ stamelde hij.

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Kent u haar?’

De jongeman slikte.

‘Ze is… ze was… een vriendin van Stella Bernard.’

De Cock kwam vrolijk en vals fluitend de grote recherchekamer binnen. Een korte, maar intense nachtrust had zijn geest verkwikt en de vermoeidheid van de vorige dag uit zijn botten verdreven. Het was laat geworden. Na een krachtige handdruk en de simpele mededeling dat hij bij nader inzien toch maar van het doen van een klacht afzag, was Paul de Coligny vertrokken. Maar toen was het al ver na middernacht.

Met een nonchalant gebaar wierp De Cock een plastic zakje met twee bruine boterhammen en een appeltje in de bovenste la van zijn bureau en keek naar Vledder, die voorovergebogen in het oude dossier over de moord in Enkhuizen snuffelde. ‘Wat ben je aan het doen?’

De jonge rechercheur keek op.

‘Het wordt zo langzamerhand wel tijd dat een van ons beiden dat dossier eens doorneemt.’

De Cock grinnikte.

‘Als jij het doet, dan hoef ik het niet te doen. In de regel zijn ze verschrikkelijk vervelend, star, stug en langdradig.’ Vledder tikte met zijn middelvinger op het dossier.

‘Dat geldt ook voor dit werkstuk. De ambtelijke stijl maakt het bijna onleesbaar.’ Hij zweeg even, dacht na.

‘Weet je wat ik vreemd vind?’

‘Nou?’

‘Ik heb het dossier tweemaal van begin tot eind doorgebladerd. De naam Suzette de Tournes komt in het hele stuk niet voor.’ De Cock trok zijn schouders op.

‘Wie weet hoe uitgebreid de kennissenkring van Stella Bernard was. Misschien is Suzette de Tournes als vriendin nooit benaderd. Of… misschien is zij door de recherche van Enkhuizen wel benaderd, maar was haar verklaring voor het onderzoek van zo weinig belang, dat men het niet nodig heeft geoordeeld om die in het dossier op te nemen. Paul de Coligny herinnerde zich die naam uit de rapportage van dat detectivebureau.’ ‘Knap.’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Och,’ sprak hij gelaten, ‘Suzette de Tournes is een bijzondere naam. Een naam, die gemakkelijk in het geheugen blijft hangen.’ Hij grijnsde. ‘Het is in ieder geval iets om op in te haken… een verband, hoe gering ook. We zullen moeten zoeken naar overeenkomsten tussen Stella Bernard en Suzette de Tournes. Op een of andere manier moet in het leven van beiden toch een motief voor moord liggen.’

‘En Louise de Coligny?’

Het gezicht van De Cock versomberde.

‘Ze past er niet in. Nog niet. Ik heb ook geen flauw idee hoe ik die moordaanslag op haar gisteravond in Utrecht moet inschatten. Bruut geweld met een auto op de openbare weg… Het wijkt in opzet en uitvoering zo sterk af van de moorden op Stella Bernard en Suzette de Tournes.’

Vledder tikte opnieuw op het dossier.

‘En weet je wat ik hierin ook niet ben tegengekomen?’ sprak hij lichtelijk geërgerd. ‘Een simpel antwoord op de vraag: waarom?’ ‘Waarvan?’

‘Haar reis naar Enkhuizen. Stella Bernard woonde in Amsterdam. Waarom ging ze op reis? Wat had ze in Enkhuizen te zoeken?’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Heeft men nooit geprobeerd dat te achterhalen?’

Vledder maakte een onzeker gebaartje.

‘Vermoedelijk wel,’ sprak hij weifelend. ‘In ieder geval heeft men het antwoord nooit gevonden.’

De Cock blikte naar de grote klok in de recherchekamer. ‘Hoe laat is de sectie?’

‘Tien uur.’

‘Dan mag je wel voortmaken. Dokter Rusteloos wordt altijd wat humeurig als je te laat komt.’ De oude rechercheur pakte een map met foto’s uit een lade van zijn bureau, stond op en slenterde naar de kapstok.

Vledder klapte het dossier dicht en liep hem na.

‘Wat ga jij doen?’

‘Kuieren… ken je dat? Naar de Prinsengracht, hoek Brouwersgracht.’

‘Wat is daar?’

De Cock glimlachte.

‘Op de Prinsengracht nummer tien, op de vijfde etage, woont ene Pieter de Boer.’

Vledder trok zijn neus iets op. ‘Wie is Pieter de Boer?’ De Cock wurmde zich in zijn regenjas en zette zijn hoedje op zijn stugge grijze haren.

‘Vanmorgen,’ legde hij geduldig uit, ‘voor ik van huis ging, heb ik nog even met Jan Westerneng van de spoorwegrecherche gebeld. Hij was zo vriendelijk om wat navraag voor mij te doen. Zie je, Pieter de Boer, die zich Peet laat noemen, is steward bij Wagon-Lits. Hij is nu thuis, heeft avonddienst, maar gistermorgen liep hij met zijn karretje met koffie en andere dranken en versnaperingen door de trein die van Nijmegen naar Amsterdam reed.’

Vledder keek hem aan.

‘Jij denkt ook aan alles.’

In zijn stem trilde bewondering.

De grijze speurder knikte en liep de kamer uit. Bij de deur draaide hij zich even om.

‘Als je het nog niet wist,’ sprak hij grijnzend, ‘rechercheren is een vak.’

De Cock sjokte op zijn gemak over de Nieuwendijk, stak de Martelaarsgracht over en liep verder in de richting van de Haarlemmerstraat. Het liefst deed hij zijn werk te voet, waggelend in zijn zo typische slenterpas. De Cock hield niet van auto’s. Dat motorisch gedoe was hem een gruwel. De stad was er ook niet geschikt voor. Amsterdam was gebouwd voor dekschuiten, handkarren en een enkele sleperswagen.

Hij slenterde langs de vergane glorie van de West Indische Compagnie en ging aan het einde van de Haarlemmerstraat linksaf de Korte Prinsengracht op.

Op de hoek van de Brouwersgracht, bij het gebouw waar in vroeger tijden met een stoomhamer de stokvis werd gebeukt, bleef hij staan en keek schuin rechts naar het rijtje prachtige oude gevels op de Prinsengracht. Het oude Amsterdam was mooi, bedacht hij somber, te mooi voor zoveel misdaad. Hij trok de kraag van zijn regenjas omhoog. Het begon weer te regenen. Hij schoof zijn hoedje verder naar voren en liep over de bruggetjes naar de Prinsengracht.

Bij nummer tien bleef hij staan en keek door het etalageraam verliefd naar de fraaie staaltjes handwerk van meubelmaker Beekman. Toen belde hij aan en liep de trap op naar de vijfde etage. Peet de Boer bleek een lange, slungelige jongeman van voor in de twintig met een bleke gelaatskleur en een vlasblond snorretje op zijn bovenlip. Hij bood de oude rechercheur een gammele rieten stoel en nam tegenover hem plaats.

‘U bent echt van de recherche?’

De Cock glimlachte.

‘Naar mijn gevoel… langer dan een eeuwigheid.’ Hij wuifde het grapje weg en keek rond. De kamer was schaars gemeubileerd. Aan de wanden hingen veelkleurige posters van een popgroep en een reisbureau. Op een tafeltje met één poot stond een goudkleurig kooitje met een blauwe parkiet. Het vogeltje kirde om aandacht.

De grijze speurder trok zijn gezicht in een ambtelijke plooi en richtte zijn aandacht weer op de jongeman.

‘Ik doe hier in Amsterdam dienst aan het politiebureau in de Warmoesstraat.’

De jongeman keek hem wantrouwend aan.

‘Hoe komt u aan mijn naam en adres?’

De Cock wuifde.

‘In sommige gevallen werken we samen met de spoorwegrecherche.’ Hij boog zich iets naar voren. ‘U bent toch steward bij Wagon-Lits?’

‘Ja, dat ben ik.’

‘U bediende de trein die gistermorgen om negen uur veertien uit Nijmegen naar Amsterdam vertrok en daar om tien uur vierenveertig aankwam?’

‘Inderdaad.’

‘U weet dat er in die trein een moord is gepleegd?’

De jongeman knikte.

‘Dat heb ik gehoord, maar daar heb ik niets mee te maken.’ De Cock liet een glimlach langs zijn lippen glijden. ‘Dat beweer ik ook niet. Ik vraag mij alleen af of u iets hebt gezien, gehoord, opgemerkt… iets wat voor ons van belang kan zijn.’ Peet de Boer trok zijn schouders op.

‘Niets… niets bijzonders. Het was een gewone treinrit, zoals alle andere.’

De Cock zuchtte.

‘U weet wie er werd vermoord?’

‘Die blonde griet in de eerste klasse.’

‘Hebt u haar bediend?’

Peet de Boer schudde zijn hoofd.

‘Haar niet. Ze had niets nodig. Wel die oude dame die bij haar zat.’ De Cock kwam met een ruk naar voren.

‘Er zat een dame bij haar in de coupé?’

Peet de Boer knikte.

‘Ze nam koffie.’

7

Vledder keek De Cock ongelovig aan.

‘Een gedistingeerde oude dame met zilvergrijs haar in een keurig donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten?’

De grijze speurder knikte.

‘Volgens onze steward.’

‘En zij zat vanaf Utrecht in de eersteklascoupé bij Suzette de Tournes.’

‘Precies. Ze zaten tegenover elkaar bij het raam. Verder waren er geen passagiers in die coupé.’

Vledder stak zijn beide handen voor zich uit.

‘Dan moet zij het hebben gedaan. Dan is zij de vrouw die Suzette de Tournes vermoordde.’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Die oude dame?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Wie anders? En als zij zelf die moord niet heeft begaan, dan gebeurde het toch in haar bijzijn. In dat geval liet ze het toe… stak geen hand uit. Maar mij lijkt het veel aannemelijker dat ze de dader bij zijn daad behulpzaam was.’

‘Medeplichtig.’

De ogen van de jonge rechercheur begonnen te glinsteren. ‘Dat moet het zijn!’ riep hij enthousiast. ‘De oude dame hield het slachtoffer onder controle tot de werkelijke dader de coupé binnenstapte om de moord te begaan.’ Hij zweeg even. ‘De werkelijke dader kan gewoon tweede klasse hebben gereisd en tussen Utrecht en Amsterdam naar de eersteklaswagon zijn gelopen om daar de moord te plegen.’

De Cock kauwde op zijn onderlip.

‘Hij kan ook pas,’ sprak hij nadenkend, ‘in het Amstelstation in de trein zijn gestapt. Dat is het laatste station voor het eindpunt Centraal. Hij heeft dan alles bij elkaar toch nog zeven minuten.’ ‘Tijd genoeg voor moord.’

‘Inderdaad.’

Vledder keek De Cock peinzend aan.

‘Hoe was Suzette de Tournes gekleed?’

‘In een zwartfluwelen broekpak met een nauwsluitend jasje, waaronder een witzijden blouse met een diep uitgesneden Vhals.’

‘Volgens de steward?’

‘Ja.’

De jonge rechercheur grinnikte.

‘Een opmerkzame steward.’

Het klonk wat schamper.

De Cock knikte traag.

‘Dat vond ik ook. Ik vroeg hem of hij een bijzondere belangstelling had voor dameskleding.’

‘En?’

‘Hij hielp vroeger zijn oude moeder. Ze had jarenlang een zaak in damesmode. Vandaar zijn bijna beroepsmatige interesse.’ ‘Waar?’

‘Wat bedoel je?’

‘Waar was die modezaak?’

‘In Enkhuizen.’

De mond van Vledder viel half open.

‘In Enkhuizen?’ riep hij verrast.

De Cock knikte.

‘Daar is hij geboren en getogen. Hij woont pas een goed jaar in Amsterdam.’

In het voorhoofd van Vledder verscheen een diepe denkrimpel. ‘Weet je, dat je in zo’n karretje van een treinsteward alles kunt verstoppen?’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

‘Je bedoelt… dameskleding?’

De jonge rechercheur knikte vaag.

‘Dat is doodeenvoudig. Zo eenvoudig, dat je de mogelijkheid bijna over het hoofd zou zien.’ De denkrimpel in zijn voorhoofd krulde. ‘Heb je zijn volledige personalia?’

De grijze speurder glimlachte.

‘Je wilt zijn antecedenten opvragen?’

‘Precies.’

De Cock tastte naar de binnenzak van zijn colbert en wierp de jonge rechercheur zijn notitieboekje toe. ‘Het staat op de voorlaatste bladzijde.’

Vledder nam het boekje op, greep de hoorn van het telefoontoestel, draaide het nummer van de Herkenningsdienst en gaf naam, datum en plaats van geboorte door. Het duurde nog geen halve minuut. Toen legde hij de hoorn op het toestel terug. Zijn jong gezicht had geen expressie.

‘Pieter de Boer,’ sprak hij hees, ‘is ruim twee jaar geleden door de recherche van Enkhuizen verhoord. Hij werd verdacht van een zedendelict.’

‘Wat voor een zedendelict?’ Vledder slikte.

‘Verkrachting.’

Vledder manoeuvreerde de oude Volkswagen door het drukke stadsverkeer. Wild gebarend en met een rood hoofd keek hij om zich heen. ‘Is er in Amsterdam nog iemand die zich aan de verkeersregels houdt?’ riep hij woedend. ‘Botsautootjes op de kermis. De enige manier om veilig door deze stad te komen is in een tank.’

De Cock lachte.

‘Die krijgen we niet. Wegens de begroting. De politie moet bezuinigen.’

Vledder snoof.

‘Lang leve de misdaad.’

‘A men.’

Via de Rijnstraat en de fraaie Utrechtsebrug over de Amstel bereikten ze de A2. Vledder blikte opzij.

‘Weet hij dat we komen? Anders rijden we voor niets.’ De Cock knikte.

‘Hij weet het. Dat heeft Jan Westerneng voor ons geregeld. Bovendien moet hij thuis zijn. Hij mag nog niet aan het werk. Volgens zijn huisarts moet hij nog een paar dagen rust houden.’ ‘Weet men al waar die plotseling opkomende maagklachten vandaan kwamen?’

‘Dat is ook moeilijk te achterhalen. Maagklachten kunnen op vele manieren ontstaan. Ik ben alleen benieuwd of hij zich nog iets herinnert.’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Ik verwacht er niet veel van. Volgens jouw steward reed die oude grijze dame die bij Suzette de Tournes in de coupé zat, pas vanaf Utrecht mee.’

‘Je bedoelt dat de conducteur de trein toen al met maagklachten had verlaten?’

Vledder knikte.

‘Over haar zal hij ons niets kunnen vertellen.’

‘Misschien.’

Ze reden een tijdlang zwijgend verder. De grijze speurder liet zich wat onderuitzakken en duwde zijn hoedje tot op zijn wenkbrauwen. Bij het zoevend geluid van de banden dommelde hij zachtjes in. Pas in de buurt van Maarssen ontwaakte hij uit een zoete sluimer. Met een milde grijns op zijn gezicht keek hij schuin omhoog.

‘Ik droomde dat wij in het paradijs waren.’

Vledder grinnikte.

‘Hoe was het daar?’

‘Prachtig. We konden direct aan de slag.’

‘Wij samen?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Als engelbewaarder derde klasse.’

Vledder gniffelde.

‘Met uitzicht op bevordering?’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

‘Dat weet ik niet,’ grapte hij. ‘Toen werd ik wakker.’ De oude rechercheur schoof zijn vilten hoedje weer naar achteren en keek om zich heen. ‘We komen al aardig in de richting. Ken jij de weg in Utrecht een beetje? Ik verdwaal er altijd.’ ‘Waar moeten we zijn?’

De Cock plukte een notitieblaadje uit het borstzakje van zijn colbert. ‘De conducteur,’ las hij hardop, ‘is ene Cornelis de Jonghe. Hij woont in Utrecht-Oost, Lunetten, Gaasterland 311.’ Vledder knikte begrijpend.

‘Dan gaan wij bij knooppunt Oudenrijn linksaf.’

De Cock frommelde het notitievelletje weer in zijn borstzak. Wat verstrooid keek hij opzij.

‘Ik heb van jou,’ sprak hij verwonderd, ‘nog niets over de sectie gehoord.’

Vledder trok ongeïnteresseerd zijn schouders op.

‘Er was ook weinig schokkends,’ sprak hij gelaten. ‘De oude dokter Den Koninghe had gelijk. Er waren heel veel kraakbeenringetjes van de luchtpijp gebroken. Ik heb dat bij een verwurging nog nooit zo erg meegemaakt. Het komt misschien door haar lange hals. Ook dokter Rusteloos vond het opmerkelijk.’ ‘Sporen van verkrachting?’

Vledder liet zijn hoofd iets zakken.

‘Nee.’

De Cock glimlachte.

‘Peet of Pieter de Boer valt af?’

Vledder bromde.

‘Dat lijkt mij een overhaaste conclusie.’

De oude rechercheur negeerde de opmerking.

‘Heb je nog aan een toxicologisch onderzoek gedacht?’ Vledder knikte.

‘Potjes met urine, maag- en darminhoud, alsmede de gebruikelijke lijkdelen, zijn al onderweg naar het gerechtelijk laboratorium.’ ‘Nagelvuil?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Er was geen nagelvuil.’

De Cock reageerde verrast.

‘Geen nagelvuil?’

Vledder schudde opnieuw zijn hoofd.

‘Ik heb niets kunnen vinden,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Ze had schitterend mooie nagels. Lang, slank en puntig. Prachtig gelakt in zachtroze met een zilveren gloed.’

‘Geen breuken of inscheuringen?’

‘Nee.’

De Cock kneep zijn lippen op elkaar.

‘Weet je wat dat betekent?’

Vledder knikte traag.

‘Suzette de Tournes heeft zich niet tegen haar moordenaar verzet.’

Vledder parkeerde de Volkswagen bij het stationnetje UtrechtLunetten. De Cock stapte uit en strekte zijn verkreukelde rug. Vledder sloot de wagen af en beiden wandelden in een slentergangetje in de richting van Gaasterland. Vledder keek omhoog naar een brekend wolkendek.

‘Het is warempel droog in Utrecht,’ zei hij verrast.

De Cock stootte hem van terzijde aan.

‘Help mij er straks aan herinneren dat ik een bloemetje koop.’ Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Een bloe-me-tje?’

‘Ja.’

‘Voor wie?’

‘Louise de Coligny. Als we bij die conducteur zijn geweest gaan we nog even naar het Academisch Ziekenhuis. Dat is meer in het Centrum van Utrecht. Bij de Catharijnesingel. Ik wil toch wel meer over die moordaanslag weten.’

Bij Gaasterland 311 stopten ze. Naast een bescheiden plastic plaatje met C. de Jonghe drukte De Cock op de bouton. Het duurde enkele seconden. Toen werd de deur elektrisch geopend. Via een stenen trappenhuis bereikten ze de eerste etage. In de deuropening stond een jonge vrouw.

‘Recherche?’ vroeg ze in een zangerig Utrechts. ‘Uit Amsterdam?’ De grijze speurder nam beleefd zijn hoedje af en maakte een lichte buiging. ‘Inderdaad, uit Amsterdam. Mijn naam is De Cock… met ceeooceekaa.’ Hij duimde glimlachend opzij. ‘En dat is Neerlands Hoop in Bange Dagen… mijn geachte collega Vledder.

De vrouw lachte en deed een stap opzij. ‘Kom erin.’ Ze ging de beide rechercheurs voor naar een gezellig ingerichte kamer. Op een brede bank, gekleed in een donkerblauwe kamerjas, zat een jongeman. De Cock schatte hem op voor in de dertig. Naast hem op de bank lag een hondje van een ondefinieerbaar ras. De jongeman kwam snel overeind en drukte de rechercheurs de hand. ‘Ze belden mij van de spoorwegrecherche in Amsterdam dat u zou komen.’ Hij wees naar een paar fauteuils met een lichtbruine stoffen bekleding. ‘Gaat u zitten.’ De Cock nam tegenover hem plaats en legde zijn hoedje naast zich op het tapijt. ‘Hoe gaat het?’ vroeg hij vriendelijk. ‘Een stuk beter. Ik moet nog een paar dagen kalm aan doen en dan kan ik weer aan het werk.’

De Cock boog zich iets naar hem toe.

‘U hebt ongetwijfeld van die wurgmoord in uw trein gehoord.’ Cornelis de Jonghe knikte met een zucht.

‘Een mooi vrouwtje. Ze droeg zo’n fluwelen broekpak. En dan dat lange blonde haar.’ Hij maakte een paar tutgeluidjes. ‘Een knap kind.’

‘U hebt nog met haar gesproken?’

Cornelis de Jonghe schudde zijn hoofd.

‘Ik heb alleen haar plaatsbewijs gecontroleerd. Ik zag toen dat ze naar Amsterdam moest.’

‘Waar was dat?’

‘Dat ik haar controleerde?’

‘Ja.’

‘Kort nadat wij uit Nijmegen waren vertrokken. Ik controleer de eerste klasse meestal direct na het vertrek.’

‘En daarna?’

‘Ik heb haar daarna als ik langs liep nog een paar maal zien zitten, maar ik hoefde die coupé niet meer in. Er kwam niemand bij haar. Ze bleef alleen in die coupé.’

‘Is u tijdens die rit nog een oudere gedistingeerde dame opgevallen… met zilvergrijs haar, gekleed in een donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten?’ Cornelis de Jonghe trok een bedenkelijk gezicht.

‘Het is,’ sprak hij voorzichtig, ‘best mogelijk dat er zo’n vrouw in de trein heeft gezeten, maar dat kan ik mij met de beste wil van de wereld niet meer herinneren.’ Hij zweeg even. ‘Kijk, met dat knappe blonde kind uit de eerste klasse is dat wat anders. Daar valt als man je oog op.’

De Cock knikte begrijpend en blikte onderwijl heimelijk naar de jonge vrouw, die iets achteraf bij het raam op een stoel zat. ‘Wanneer kwamen die maagkrampen?’

Cornelis de Jonghe gebaarde voor zich uit.

‘Kort voor wij Utrecht binnenreden.’ Zijn rechterhand gleed tastend naar zijn maag. ‘Ik dacht dat ik kapot ging. Ik ben in Utrecht Centraal direct van de trein gestapt en ben met een taxi naar huis gereden.’

De jonge vrouw stond van haar stoel op en kwam naderbij. ‘Hij zag eruit als een geest. Ik heb onmiddellijk de dokter gewaarschuwd.’

De Cock wendde zich weer tot de man.

‘Had u iets gegeten… gedronken?’

Cornelis de Jonghe sloot even zijn ogen.

‘Een bekertje koffie. Ik vond de smaak direct al vreemd, vies.’ ‘U hebt het toch opgedronken?’

‘Ja, een beetje gehaast.’

‘Hoe kwam u aan die koffie?’

‘Van Peet.’

Het lichaam van De Cock schokte even. ‘Peet?’ reageerde hij verbijsterd. Cornelis de Jonghe knikte.

‘De steward.’

8

Vledder startte de oude Volkswagen en reed van het station Utrecht-Lunetten weg. De jonge rechercheur had een rode kleur van opwinding.

‘Dat bloemetje zullen we maar vergeten,’ sprak hij gehaast. De Cock keek hem van terzijde aan.

‘Waarom?’

‘Wil je dan nog naar dat ziekenhuis?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Ik geloof dat Louise de Coligny wel degelijk gevaar loopt. Nu deze moordaanslag op haar is mislukt, verwacht ik een tweede poging. En in een ziekenhuisbed is ze erg kwetsbaar.’ Vledder trok een verongelijkt gezicht.

‘Ik dacht dat we onmiddellijk en met de grootste spoed teruggingen naar Amsterdam.’

‘Om wat te doen?’

Vledder liet het stuur van de wagen even met beide handen los en zwaaide. ‘Die steward arresteren,’ riep hij geprikkeld. ‘Wat anders?’

De Cock antwoordde niet. Hij streek met zijn pink over de rug van zijn neus en liet zich daarna wat onderuitzakken. De lange slungelige Peet de Boer beheerste zijn gedachten. Hij haalde zich het bleke gezicht met het vlasblonde snorretje voor de geest, bracht het in verband met moord en zuchtte.

‘Je meent het?’

‘Wat?’

‘Dat je die steward wilt arresteren?’

Vledder knikte heftig.

‘Natuurlijk meen ik dat,’ riep hij enthousiast. ‘Ik begrijp niet dat jij nog bedenkingen hebt. Hij is een bijna ideale verdachte. Ga maar na. Hij woonde nog in Enkhuizen ten tijde van de moord op Stella Bernard en hij was steward op de trein waarin Suzette de Tournes werd vermoord.’ De jonge rechercheur stak gebarend zijn wijsvinger omhoog. ‘En hij vergiftigde de conducteur. Dat is heel belangrijk. Volgens jouw eigen theorie zijn het onschadelijk maken van de conducteur en het plegen van de moord twee zaken, die heel erg eng met elkaar zijn verbonden. Wel, als de steward de conducteur met iets in zijn koffie vergiftigde, dan is hij ook de moordenaar van Suzette de Tournes… of is bij die moord betrokken. Bedenk, dat hij met zijn treinwagentje vrijwel onopgemerkt de kleding van het slachtoffer en haar mogelijke bagage heeft kunnen laten verdwijnen. Bovendien is die Peet de Boer toch op een of andere manier seksueel gefrustreerd, anders hadden ze hem destijds in Enkhuizen niet verdacht van het plegen van een verkrachting.’

‘Maar Suzette de Tournes werd niet verkracht.’

Vledder grijnsde.

‘Maar wel ontkleed.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘Je bedoelt dat het ont-kle-den van de slachtoffers toch uit seksuele motieven gebeurde?’

Vledder klapte met zijn vuist op het stuur.

‘Absoluut.’ Hij keek vragend opzij. ‘Kan jij voor het ontkleden van de beide slachtoffers een ander motief bedenken?’ De Cock kauwde op zijn onderlip.

‘Ik denk aan de reactie van Smalle Lowietje,’ antwoordde hij bedachtzaam. ‘En zo zullen vrijwel alle mannen reageren op de vraag: waarom ontkleedt men een jonge vrouw?’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Maar dat betekent niet dat er voor het ontkleden van de vrouwelijke slachtoffers geen andere motieven zouden kunnen zijn dan banale lustgevoelens.’

Vledder lachte uitdagend.

‘Noem eens?’

De grijze speurder zuchtte diep.

‘Ik beken het eerlijk: mijn fantasie schiet te kort.’ Hij blikte om zich heen. ‘Je zult toch naar een bloemetje moeten uitkijken,’ sprak hij beslist. ‘We gaan niet naar Amsterdam, maar naar het Academisch Ziekenhuis.’

Hij drukte zich wat omhoog. ‘Ik voel nog niets voor een arrestatie van die Peet de Boer. In het dossier van de moord op Stella Bernard wordt hij niet genoemd. En het feit dat hij de conducteur vergiftigde koffie aanreikte, hoeft niet te betekenen dat hij de koffie ook zelf vergiftigde of dat hij wist dat de koffie vergif bevatte. Het is zelfs mogelijk dat de steward niet eens op de hoogte was van het feit dat de conducteur in het Centraal Station van Utrecht met maagklachten uit de trein stapte. Hij kan de koffie hebben aangereikt en zijn doorgelopen zonder de gevolgen te kennen.’ Hij keek naar Vledder. Om zijn lippen zweefde een zoete glimlach.

‘Ik wil best een moordenaar arresteren, maar dan moet ik wel zeker weten dat ik hem niet al na enige uren weer moet vrijlaten… wegens gebrek aan bewijs.’

Onwennig, met in zijn rechterhand een uitbundig boeket bloemen, stond De Cock aan het voeteneinde en keek op haar neer. In het grote, brede ziekenhuisbed leek ze klein en fragiel. Haar hoofd was omzwachteld met verband. Een plukje kastanjebruin haar krulde er opstandig onderuit.

Louise de Coligny sloeg haar ogen op. Er vonkte een korte blik van herkenning en een moede glimlach speelde om haar mond. ‘De Cock,’ lispelde ze zacht.

De oude rechercheur liep om het bed heen en legde het boeket naast haar op het kussen. ‘Ze hadden geen kleinere bosjes meer,’ sprak hij verontschuldigend.

‘Dat is lief van u.’

De Cock schoof zijn onderlip iets vooruit.

‘Lief… dat zijn politiemensen… soms.’

Louise de Coligny keek zoekend om zich heen.

‘Is die jongeman niet bij u?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die zit beneden in de wagen. Mokkend. Hij wilde niet mee. We hadden een verschil van mening.’

‘Komt dat bij rechercheurs ook voor?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Wij vormen niet die hechte eenheid, zoals dat naar buiten toe wel eens lijkt.’ Hij gniffelde. ‘En dat is maar goed ook.’ De oude rechercheur pakte een stoel van onder het bed en ging naast haar zitten.

‘Hoe voel je je?’ vroeg hij vriendelijk.

‘Belabberd.’

De Cock lachte om het woord.

‘En hoe is de heup?’

Louise de Coligny drukte zich met haar ellebogen iets omhoog. ‘Mijn heup schijnt erg mee te vallen,’ sprak ze met een van pijn vertrokken gezicht. ‘Hij is niet gebroken. Op de foto’s is geen breuk te zien. En daar ben ik erg blij om.’ Haar rechterhand gleed tastend naar haar gezicht. ‘Maar die wond aan mijn hoofd zal mij nog wel een poosje in het ziekenhuis houden.’ De Cock knikte begrijpend. Hij boog zich iets naar haar toe. ‘Die vrouw… die vreemde vrouw, die jou om de paar maanden belde met bedreigingen… heb je die ooit gezien?’

‘Nee, ik ken alleen haar stem.’

‘Heb je je wel eens een voorstelling van haar gemaakt?’ Louise de Coligny knikte vaag.

‘Zo’n beetje.’

De Cock streek even over zijn grijze haren.

‘Als ik jou zeg: een gedistingeerde oudere dame met zilvergrijs haar in een keurig donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten… hoe reageer je dan?’ Louise de Coligny keek de oude rechercheur met verschrikte ogen aan. Ze zag doodsbleek. Alle kleur was uit haar gezicht vertrokken.

‘Dat… dat… dat moet haar zijn,’ stamelde ze onthutst. ‘Dat moet haar zijn. Zo had ik mij haar gedacht. Dat beeld past bij die stem door de telefoon.’ Ze likte aan haar droge lippen en ademde diep. ‘Hebt u haar… hebt u haar gepakt… gearresteerd… weet u wie zij is?’

De Cock schudde traag zijn hoofd.

‘Ik heb die omschrijving,’ sprak hij droevig, ‘van de steward van de trein. Zo’n vrouw, ik bedoel een vrouw met dat signalement, zat gistermorgen bij Suzette de Tournes in de coupé.’ In de fraaie ogen van Louise de Coligny kwam een dromerige blik.

‘Suzette de Tournes,’ sprak ze zacht. ‘Is zij het meisje dat werd vermoord?’

De Cock knikte. ‘Ken je haar?’

Louise de Coligny staarde voor zich uit.

‘Nee, nee, ik ken haar niet. Ik heb die naam wel eens gehoord… gelezen.’

‘In verband waarmee?’

Louise de Coligny maakte een wrevelig gebaartje.

‘Dat weet ik niet meer. De Tournes… Suzette de Tournes… de naam komt mij bekend voor.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Ben je gistermorgen, na die moord in de trein, nog opgebeld?’ ‘Door die vrouw?’

‘Ja.’

Louise de Coligny schudde haar hoofd. Op haar lieve gezicht kwam een harde trek. ‘Ik denk, dat zij haar vergissing van gistermorgen heeft bemerkt en gisteravond iemand heeft gestuurd om die vergissing alsnog goed te maken.’

De Cock keek haar onderzoekend aan.

‘Je bedoelt dat die moordaanslag op jou gisteravond het werk is van diezelfde vrouw?’

Louise de Coligny knikte nadrukkelijk.

‘Het was haar opdracht om mij te vermoorden.’

Vledder hield met een lichte buiging het portier van de oude Volkswagen voor De Cock open. ‘Het spijt mij oprecht,’ sprak hij vrolijk spottend, ‘dat ik u geen beter vervoermiddel kan aanbieden. Amsterdam is een noodlijdende gemeente.’

De oude rechercheur stapte in.

‘Met een noodlijdend politiekorps.’

Vledder gniffelde.

‘En nooddruftige rechercheurs.’ Hij klapte het portier dicht, liep om de wagen heen en ging achter het stuur zitten. ‘Mag ik u beleefd vragen,’ sprak hij plechtig, ‘waar meneer wenst dat ik hem heenbreng?’

De Cock keek hem verward aan.

‘Wat is er?’ vroeg hij verwonderd. ‘Is het je in je bol geslagen?’ De uitdrukking op het gezicht van de jonge rechercheur veranderde.

‘Toen jij daarboven in het Academisch Ziekenhuis was,’ sprak hij ernstig, ‘heb ik alles nog eens overdacht.’

‘En?’

Vledder maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘Ik was weer eens te voorbarig. Je hebt gelijk, die steward is nog niet rijp voor een arrestatie. Het is inderdaad mogelijk dat hij zich zijn medewerking niet bewust is geweest… dat hij door de werkelijke dader is misbruikt.’

De grijze speurder knikte voor zich uit.

‘Ik heb die Pieter de Boer er niet naar gevraagd. Ik wist vanmorgen ook nog niets van die vermoedelijk vergiftigde koffie af. We moeten hem er nog eens over benaderen. Misschien herinnert hij zich iets… iemand, die hem verzocht om de conducteur een beker koffie aan te reiken.’

Vledder startte de motor en reed van de parkeerplaats van het ziekenhuis weg. ‘Als ik jou zo hoor,’ sprak hij nadenkend, ‘dan wil jij van enige kwade trouw van die steward niets weten?’ De Cock maakte een lichte schouderbeweging.

‘Ik heb hem gezien… ik heb met hem gesproken… jij niet. Het is een lange, slappe, slungelige jongen. Niet bijster intelligent.’ Vledder knikte begrijpend.

‘En dat moet de dader volgens jou wel zijn?’

De Cock kneep zijn lippen samen. De grillige accolades rond zijn mond verstarden in een strakke lijn.

‘Er steekt een plan achter die moorden,’ sprak hij grimmig. ‘Een duivels plan… uitgedacht door een duivelse geest. En duivelse geesten genieten nu eenmaal het voorrecht om over een meer dan normale intelligentie te beschikken.’ Hij zuchtte. ‘Ik weet niet waarom Onze Lieve Heer dat zo heeft uitgedacht.’ Vledder lachte.

‘Als een beproeving voor rechercheurs.’

Een tijdlang reden ze zwijgend voort, Utrecht uit, de A2 op. Bij Breukelen gleed het markante dak van Oriental Palace aan hen voorbij.

‘Gaan we terug naar de Kit?’

De Cock knikte.

‘Misschien zijn er nog nieuwe ontwikkelingen. Bovendien liggen er in de lade van mijn bureau nog een boterham en een appeltje op mij te wachten.’

Vledder blikte opzij.

‘Wat wist Louise de Coligny?’

De Cock liet zich wat onderuitzakken.

‘Ze is ervan overtuigd dat die moordaanslag op haar gisteravond ook het werk is van die vrouw, die haar regelmatig via de telefoon bedreigt. Ze zou haar vergissing hebben willen goedmaken.’ Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Zat er een vrouw aan het stuur van de wagen van de moordaanslag?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat was een man. Een man, van wie zij geen beschrijving kan geven. Ze heeft slechts een glimp van hem gezien toen hij met zijn lichtblauwe Mercedes in een razende vaart van haar wegreed.’

Vledder reageerde verrast.

‘Een lichtblauwe Mercedes?’

‘Dat zei ze.’

Vledder reed bijna de vluchtstrook op.

‘Jean de Tournes,’ hijgde hij.

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Wat is er met Jean de Tournes.’

Vledder slikte.

‘Toen hij gisteravond bij ons wegging, keek ik uit het raam van de recherchekamer. Voor het bureau stapte hij in een lichtblauwe Mercedes.’

9

Met een te hoge snelheid reed Vledder de houten steiger achter het politiebureau op. Toen hij remde kwam de oude Volkswagen in een slip. Door de vele regen van de laatste dagen was het steigerdek spiegelglad geworden. Dwars gleed de wagen tegen de zware afsluitbalk. Even leek het erop dat ze van de steiger zouden kantelen, maar gelukkig kiepte de wagen naar de goede kant terug.

De Cock blikte geschrokken opzij.

‘Denk je aan mijn pensioen?’

Vledder ademde diep en blies toen met bolle wangen de spanning uit zijn lijf. ‘Het lijkt waarachtig wel of ze die steiger met zeep hebben ingesmeerd.’

De Cock draaide het portierraam open en keek over de rand naar het bruine, drabbige water van het Damrak. ‘Je zult de wagen toch eventjes anders moeten neerzetten,’ sprak hij op een bromtoon. ‘Anders krijg ik beslist een nat pak. Bovendien heb ik in jaren niet meer gezwommen.’

Vledder bracht de wagen voorzichtig weer in beweging. Toen die uiteindelijk goed stond geparkeerd, namen ze de schade op. Die viel mee. Een deuk of een buts meer of minder viel bij de oude Volkswagen niet op.

Vanaf de steiger liepen ze via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. Voor de ingang van het politiebureau stond een lichtblauwe Mercedes.

De Cock wees verrast voor zich uit. ‘Is dat eh…?’

Hij maakte zijn zin niet af.

Vledder knikte met een ernstig gezicht.

‘De wagen van Jean de Tournes… de vader van Suzette. Wat zou die moeten?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Kijk die Mercedes maar eens goed na. Ik verwacht niet dat er iets aan te zien is, anders was hij niet met die wagen naar het bureau gekomen. Maar je kunt nooit weten. Intussen ga ik eens horen wat vader Jean ons te vertellen heeft.’

De grijze speurder stapte het politiebureau binnen. In de hal riep Jan Kusters hem vanachter de balie.

‘Er zit boven een heer op je te wachten.’

De Cock glimlachte.

‘Jean de Tournes.’

Jan Kusters keek hem verwonderd aan.

‘Wist je dat?’

De Cock duimde over zijn schouder.

‘Zijn wagen staat voor de deur.’ Hij liep aan de balie voorbij en besteeg op zijn gemak de stenen trap.

Op de tweede etage, op de brede bank voor de grote recherchekamer, zat een heer in een lange, groene trenchcoat met brede schouderkleppen. Toen hij De Cock in het oog kreeg, stond hij op en liep met slepende tred op hem toe.

‘Ik wilde eens met u praten,’ sprak hij krakerig.

De oude rechercheur knikte zwijgend, liep aan hem voorbij en ging hem voor. In de recherchekamer wees hij naar de stoel naast zijn bureau.

‘Neemt u plaats.’

Hij smeet zijn hoedje naar een lege tafel en ging nog met zijn regenjas aan achter zijn bureau zitten. Iets voorover leunend keek hij de man aan. De houding van Jean de Tournes was anders dan de dag tevoren. Minder krampachtig.

‘U wilt praten?’ opperde De Cock.

Jean de Tournes ademde diep.

‘Vanmorgen vroeg bij het opstaan realiseerde ik mij, dat ik gisteravond wel een vreemde indruk bij u zal hebben achtergelaten. Voor mijn houding van gisteravond bied ik mijn excuus aan. U zult mij als een gevoelloos man hebben gekarakteriseerd. En misschien was ik dat ook wel, op dat moment, gevoelloos. Het drong allemaal niet tot mij door. Het was net alsof ik met de dood van mijn dochter niets te maken had… of het een kind van een ander betrof.’

De Cock trok een ernstig gezicht.

‘Maar Suzette is wel degelijk uw kind?’

‘Inderdaad… mijn dochter.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Als ik het goed begrepen heb, dan woonde Suzette niet bij u?’ Jean de Tournes liet zijn hoofd iets zakken.

‘Mijn vrouw en ik zijn enige jaren geleden gescheiden,’ sprak hij bedroefd. ‘Suzette woonde bij haar moeder in Nijmegen. Maar ik had een goede verstandhouding met mijn dochter. Ze bezocht mij regelmatig. Ook nu zou ze enige dagen bij mij vertoeven.’ Hij streek met zijn hand over zijn voorhoofd en zuchtte diep. ‘Het heeft niet zo mogen zijn.’

De Cock tastte de gelaatstrekken van de man af. De expressie was veel milder dan de dag tevoren. Menselijker, veel minder afstandelijk.

‘Waar woont u?’

‘Hier in Amsterdam, in de Beethovenstraat. Mijn kantoor is op de Keizersgracht. Daar zou Suzette mij ontmoeten. Daarna zouden wij samen lunchen.’

‘Hebt u uw vrouw al op de hoogte gebracht?’

Jean de Tournes knikte.

‘Ze was erg ontdaan. Ik denk dat ik vanavond maar naar haar toe ga. Misschien dat wij elkaar kunnen troosten. We hebben toch vele jaren samen een goed huwelijk gehad.’

‘Hebt u nog andere kinderen?’

Jean de Tournes schudde zijn hoofd.

‘Suzette was ons enig kind.’

De Cock boog zich vertrouwelijk naar hem toe.

‘Hebt u enig idee waarom ze werd omgebracht?’

Jean de Tournes aarzelde.

‘Ik denk een wraakoefening.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘Een wraakoefening?’ herhaalde hij vragend.

‘Inderdaad.’

‘Van wie?’

Jean de Tournes klemde zijn lippen op elkaar. Onder zijn borstelige wenkbrauwen priemde een kwaadaardige blik uit zijn donkere ogen.

‘Louise de Coligny.’

Vledder liet zich in de stoel achter zijn bureau zakken. Op zijn jong gezicht lag een trek van verbazing.

‘Louise de Coligny?’ vroeg hij ongelovig.

De Cock knikte.

‘Volgens Jean de Tournes was de moord op zijn dochter Suzette het werk van Louise de Coligny.’

Vledder spreidde zijn beide handen.

‘Waarom?’

‘Jean de Tournes noemde het een wraakoefening. Toen ik hem vroeg waarop die wraak dan berustte, kwam hij met een vaag verhaal over een jongeman, op wie zowel Louise de Coligny als zijn dochter Suzette enige jaren geleden hevig verliefd waren. De jongeman koos uiteindelijk voor Suzette en sindsdien zou Louise de Coligny van wraak zijn vervuld.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Is dat een motief voor moord?’

De Cock zuchtte.

‘Ik heb hem ook laten blijken dat ik zijn verhaal niet erg aannemelijk vond. Ik zei hem, dat wanneer dergelijke liefdesaffaires steeds tot moord zouden leiden, in Nederland de capaciteit van kerkhoven, begraafplaatsen en crematoria aanmerkelijk diende te worden uitgebreid.’

Vledder lachte.

‘Hoe reageerde hij?’

De Cock toonde een trieste glimlach.

‘Hij nam het mij hoogst kwalijk. Hij noemde het een onbehoorlijke opmerking en bleef bij zijn stellige overtuiging, dat Louise de Coligny wel degelijk voor de dood van zijn dochter verantwoordelijk was. Hij eiste van mij dat ik onmiddellijk tot haar arrestatie zou overgaan.’

‘Nu?’

‘Precies. En als ik in gebreke bleef, dan achtte hij zich genoodzaakt om contact op te nemen met de officier van justitie.’ Vledder snoof.

‘Die vent is gek.’

De Cock schudde langzaam zijn hoofd.

‘Dat is hij niet,’ sprak hij bedachtzaam. ‘Integendeel, Jean de Tournes is naar mijn mening een bijzonder intelligente man. Ik vraag mij dan ook ernstig af waarom hij met deze beschuldiging komt.’

Vledder staarde enige tijd peinzend voor zich uit.

‘Eén ding valt uit zijn beschuldiging eenvoudig te concluderen: Jean de Tournes kent het bestaan van ene Louise de Coligny.’ De Cock leunde in zijn stoel achterover.

‘In het licht van alles wat wij tot nu toe weten over de beide treinmoorden en de bedreigingen van Louise de Coligny, vond ik dat hoogst merkwaardig. Een dergelijk verband zijn wij in ons onderzoek nog niet tegengekomen. Toen ik Jean de Tournes vroeg hoe hij Louise de Coligny kende, keek hij mij verbaasd aan en zei: “Blijkbaar hebt u niet goed naar mij geluisterd… door die liefdesaffaire van mijn dochter.”’

Vledder gniffelde.

‘Hij zette jou klem.’

De Cock maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Het antwoord bevredigde mij niet,’ reageerde hij wrevelig, ‘omdat het hele verhaal van die liefdesaffaire mij niet bevredigde. Maar ik zag geen mogelijkheid om verder aan te dringen.’ Vledder keek hem nadenkend aan.

‘Jij bent van mening dat Jean de Tournes haar langs een andere weg heeft leren kennen?’

De Cock wreef over zijn brede kin.

‘Dat vermoed ik, hoewel ik daarvoor geen aanwijzingen heb. Het vreemde daarbij is, dat Louise de Coligny vanmiddag in dat Academisch Ziekenhuis, op mijn vraag of zij Suzette de Tournes kende, antwoordde: “Nee, nee, ik ken haar niet. Ik heb die naam wel eens gehoord of gelezen.” En dat sluit weer aan op hetgeen Paul zegt, dat hij de naam Suzette de Tournes kent uit een rapportage van een detectivebureau. We kunnen gevoeglijk aannemen dat ook Louise dat rapport heeft gelezen en zich, net als hij, die naam herinnert.’

Vledder trok een vies gezicht.

‘Het stinkt.’

De grijze speurder knikte.

‘Je hebt gelijk, Dick Vledder, het stinkt. De vraag is alleen… waar? En ik heb het akelige gevoel dat het nog heel lang kan duren voor wij de beerput hebben gevonden.’

Een tijdlang zwegen beide rechercheurs, eenieder verzonken in zijn eigen gedachten. Hoewel over enkele dagen het jaar zijn langste dag had bereikt, werd het buiten al donker. Het rumoerige seksbedrijf kwam langzaam op volle gang. Door de half openstaande ramen drong het geroezemoes tot hen door. Het was druk in de smalle Warmoesstraat. Een dronken sloeber zong met een onvervalst Jordaan-accent een droevig lied van liefde en dood. Een hond kefte en een jong hoertje krijste verwensingen naar een hengst.[4]

Vledder boog zich ineens naar voren.

‘Jean de Tournes,’ stelde hij nadrukkelijk, ‘leeft, zoals jij zegt, in de stellige overtuiging dat onze Louise de Coligny verantwoordelijk is voor de dood van zijn dochter Suzette.’

‘Ja.’

‘Jean de Tournes is, zo hebben wij geconstateerd, in het bezit van een lichtblauwe Mercedes.’

De Cock glimlachte.

‘En?’

‘Heb jij hem openlijk van die moordaanslag in Utrecht beschuldigd?’

De oude rechercheur knikte traag.

‘Dat heb ik. Inderdaad.’

Vledder stak wild zijn beide handen naar voren.

‘Wat zei hij?’

De Cock streek tergend langzaam met zijn pink over de rug van zijn neus. Het was een gebaar voor het effect.

‘Jean de Tournes,’ sprak hij smalend, ‘heeft een alibi. Er is een man, die kan getuigen dat hij gisteravond na zijn bezoek aan ons bureau, zijn woning in de Beethovenstraat niet meer heeft verlaten.’

‘Wie is die man?’

Op het gezicht van de grijze speurder kwam een grijns. ‘Richard Bernard… de vader van de vermoorde Stella.’

10

Gewoontegetrouw stapte De Cock de volgende morgen ruim een halfuur te laat de grote recherchekamer binnen. Hij grinnikte vrolijk toen zijn zeilend hoedje op een haar na de haak van de kapstok miste. Hij deed zijn oude regenjas uit en raapte zijn hoedje op. Daarna slenterde hij naar zijn bureau. Vledder keek van zijn schrijfmachine op.

‘Heb jij variabele werktijden?’

De oude rechercheur keek hem niet-begrijpend aan. ‘Wat zijn dat voor tijden?’

Vledder antwoordde niet. Hij wees voor zich uit.

‘Je moet bij commissaris Buitendam komen. Hij vroeg een halfuur geleden al naar je.’ Hij grijnsde. ‘Ik zou mij maar warm aankleden. Hij had een gezicht als een oorwurm.’

De Cock trok gelaten zijn schouders op.

‘Zeker slecht geslapen.’

Vledder schoof zijn schrijfmachine iets van zich af. ‘Ik weet niet wat hij op zijn hart had, maar volgens mij was hij aardig in zijn wiek geschoten. Hij had het over al dat gedoe buiten mij om.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Al dat gedoe buiten mij om?’ herhaalde hij.

Vledder knikte.

‘Dat zei hij.’

De Cock trok zijn gezicht strak en stapte naar de deur. Vledder kwam haastig achter zijn bureau vandaan en liep hem na. ‘Beloof me één ding.’

De Cock draaide zich half om.

‘En dat is?’

De jonge rechercheur legde vertrouwelijk zijn hand op de schouder van zijn oude collega.

‘Probeer een beetje vriendelijk voor hem te zijn.’

Commissaris Buitendam strekte zijn rug en legde zijn handen gevouwen voor zich op zijn bureau. Zijn lange, smalle gezicht stond ernstig. ‘Ik zal je dit keer niet uitnodigen om te gaan zitten, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd. ‘Je doet maar wat je verkiest.’ Hij kuchte een paar maal indrukwekkend. ‘Ik heb drie zaken waarover ik mijn ongenoegen zou willen uitspreken.’ De grijze speurder glimlachte fijntjes.

‘Drie, commissaris, drie is te veel… voor een simpele rechercheur… op één dag.’

Commissaris Buitendam dr ukte zijn handen steviger in elkaar. Zijn knokkels werden wit, maar op zijn vale wangen kwam wat kleur. ‘Ik wens van jouw flauwe grappen verschoond te blijven,’ riep hij streng, bestraffend. ‘Er zijn meer uitspraken van jou die niet in goede aarde vallen. Maar laat ik het eerst met jou hebben over de affaire Vledder.’

De Cock keek verrast op.

‘Bestaat er zoiets als een… eh, een affaire Vledder?’ vroeg hij verbaasd.

Commissaris Buitendam knikte heftig.

‘Ik heb de jongeman bij de hoofdcommissaris voorgedragen tot een bevordering. Tot mijn ontsteltenis heeft hij die bevordering geweigerd en ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat hij dat op jouw aanraden heet gedaan.’

Hij zweeg enkele seconden. Zijn neusvleugels trilden. ‘En ik accepteer niet,’ riep hij fel, ‘dat jij mijn beleidsplannen doorkruist.’

De Cock onderdrukte een opkomende woede.

‘Het was Vledder zijn eigen beslissing,’ sprak hij rustig, zichzelf kalmerend. ‘Hij weigerde om de consequenties van zijn bevordering.’

‘Welke consequenties?’

‘Dat hij niet meer met mij zou kunnen optrekken. Hij zal de bevordering zeker aanvaarden als u hem voorlopig nog aan mijn zijde laat opereren.’ De oude rechercheur toonde zijn beminnelijkste glimlach. ‘Als… eh, als u uw… eh, uw beleidsplannen in die zin zou willen ombuigen?’

Tot verwondering van de grijze speurder reageerde commissaris Buitendam niet onmiddellijk met een heftig afwijzen, maar verzonk in gepeins. Na enige tijd knikte hij voor zich uit. ‘Ik zal het in overweging nemen.’ Hij trok zijn rug weer recht en veranderde van toon.

‘Dan ben ik gisteravond laat nog benaderd door de heer Jean de Tournes, een vooraanstaand burger van onze stad en vader van de zo ongelukkig om het leven gekomen Suzette. De heer De Tournes toonde zich uiterst verbolgen over jouw houding. Hij had de indruk dat jij zijn uitlatingen niet geheel serieus nam. Toen hij een oude liefdesaffaire als motief voor de moord op zijn dochter uiteenzette, was jouw reactie…’ De commissaris raadpleegde een notitie op zijn bureau, ‘…als dergelijke zaken steeds tot moord zouden leiden, dan zou in ons land de capaciteit van kerkhoven, begraafplaatsen en crematoria aanmerkelijk dienen te worden uitgebreid.’ De commissaris keek op. ‘Een dergelijke opmerking, De Cock, vind ik ongepast.’

De grijze speurder keek zijn chef onbewogen aan.

‘U memoreerde driemaal on-ge-noe-gen,’ sprak hij kalm. ‘Wat was de derde?’

Commissaris Buitendam bracht zijn handen naar voren en drukte de vingertoppen tegen elkaar.

‘Ik heb begrepen,’ sprak hij bedachtzaam, ‘dat jij buiten mij om, van meester Medhuizen, onze nieuwe officier van justitie, de opdracht hebt aanvaard om een oude moordzaak in behandeling te nemen.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht. Zijn hartslag versnelde en hij voelde hoe de woede in zijn aderen kroop.

‘Wie heeft u op deze wijze ingelicht?’

Commissaris Buitendam schudde zijn hoofd.

‘Dat doet niet ter zake,’ reageerde hij fel. ‘En dat gaat je ook niets aan.’

De Cock knikte heftig.

‘Dat gaat mij wel degelijk iets aan,’ sprak hij met stemverheffing. ‘Meester Medhuizen heeft mij geen opdracht gegeven en ik heb buiten u om geen opdracht van hem aanvaard. Dat is een verkeerde voorstelling van zaken. Ik begrijp ook best wie uw zegsman is: onze vroegere officier van justitie, de wegens onbekwaamheid weggepromoveerde meester Schaaps, met wie u het altijd zo uitermate goed kon vinden. Ik raad u in het belang van ons allen aan om met onze nieuwe officier van justitie eenzelfde relatie op te bouwen.’ Commissaris Buitendam kwam woedend achter zijn bureau vandaan. Zijn ogen vonkten en zijn neusvleugels trilden opnieuw. Hij strekte zijn hand naar de deur.

‘Eruit!’

De Cock ging.

Vledder keek hem verwijtend aan.

‘Was het weer zover?’

De Cock ging met een verdrietig gezicht achter zijn bureau zitten. ‘Het is altijd hetzelfde,’ verzuchtte hij. ‘En geloof me, ik had echt de intentie om beleefd en vriendelijk te blijven. Maar op een onverklaarbare manier schijn ik hem steeds te prikkelen en dan stuurt hij mij onheus zijn kamer af.’

Vledder gniffelde.

‘On-ver-klaar-baar? Volgens mij ben je er steeds bewust op uit om hem te prikkelen.’

Adjudant Kamphuis kwam de recherchekamer binnen, liep op De Cock toe en smeet een grote dikke gele enveloppe op zijn bureau. ‘Een verslag van de TOHD,’ verduidelijkte hij. ‘Zat vanmorgen bij de post.’

De grijze speurder knikte begrijpend en scheurde de enveloppe open. Er rolden onmiddellijk twee doorschijnende plastic zakjes uit. In een ervan zaten drie sigarettenpeuken met afdrukken van een iets oplichtend cyclaamkleurige lipstick. Het andere zakje bevatte slechts één sigarettenpeuk met een felle afdruk van een donkerrode lipstick.

Vledder kwam achter zijn bureau vandaan en keek over de schouder van De Cock mee. Hij wees naar de sigarettenpeuken met de cyclaamkleurige afdrukken. ‘Die zijn van Suzette de Tournes,’ sprak hij beslist. ‘Ik heb daar speciaal op gelet.’ Hij glimlachte. ‘Bovendien kan ik het bewijzen. Voordat dokter Rusteloos met de sectie begon, heb ik een papieren zakdoekje langs haar lippen gehaald. Dat zakdoekje heb ik bewaard.’ De Cock keek schuin omhoog.

‘Dat is knap van je.’

De jonge rechercheur wees naar de sigarettenpeuk met de donkerrode afdruk. ‘Dat moet dan de afdruk van onze mysterieuze dame zijn.’ Hij gebaarde naar de plastic zakjes. ‘Dat is toch in de asbak van die eersteklascoupé gevonden?’

De Cock knikte.

‘Ik moet het rapport nog lezen, maar ik neem aan dat dit het resultaat is van het onderzoek van Ben Kreuger in die coupé.’ ‘Vingerafdrukken?’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Ik moet nog bezien of Ben Kreuger zich daaraan heeft gewaagd. Het interieur van zo’n treincoupé wordt niet elke dag met sterk schoonmaakspul gereinigd. Je komt er een zee van handpalmen, greepjes en vingerafdrukken tegen. Het is een kolossale klus om al dat materiaal te classificeren. Vaak lopen de afdrukken door elkaar heen. Bovendien wordt door de tijd en de veelheid de bewijsvoering toch wat twijfelachtig.’

Vledder wees naar de enveloppe.

‘Zit er nog meer in?’

De Cock schudde de verdere inhoud van de enveloppe op zijn bureau. Er kwam een keurig rapport in drievoud uit tevoorschijn en een door de Technische Dienst met een doorschijnend plastic laagje beschermd adresbandje.

De oude rechercheur pakte het voorzichtig op. ‘Richard Bernard,’ las hij gespannen. ‘Amstel 1317, postcode 1043 AP Amsterdam.’ Vledder hijgde in zijn nek.

‘Wat is dat?’

De Cock reikte hem over zijn schouder het bandje aan en pakte het rapport. Snel gleed zijn blik over de regels.

‘Gevonden,’ sprak hij hees, ‘in de prullenbak van die eersteklascoupé.’

Ze reden met de oude Volkswagen de steiger af en mengden zich via de Oudebrugsteeg in het traag voortsukkelende verkeer op het Damrak.

De Cock zat onderuitgezakt en keek naar de ruitenwissers, die in een boog van vettige strepen de regendruppels van de voorruit probeerden te verjagen. Hij schoof zijn hoedje naar achteren en keek opzij.

‘Spoort hij nog?’

Vledder trok een grimas.

‘Ik merk niets aan het stuur. Het oude barrel heeft die klap op de steiger blijkbaar goed verdragen. Hij is nog lang niet rijp voor…’ Hij maakte zijn zin niet af en wees naar een jongeman, die onder een opgestoken paraplu met zijn fiets nonchalant door en langs de file slalomde. ‘Dat is nu typisch Amsterdams weggebruik.’ De Cock negeerde de opmerking.

‘Heb je Ben Kreuger nog gebeld?’

Vledder knikte.

‘Hij heeft die treincoupé wel degelijk dactyloscopisch onderzocht en inderdaad tientallen handpalmen, vingers en greepjes gevonden. Hij zal ze voor ons bewaren. Mochten we tot een dader komen, dan kan hij in het gevonden materiaal gaan zoeken.’ ‘En dat adresbandje?’

‘Dat lag verkreukeld in de prullenbak onder het raam. De krant of het blad, waar het oorspronkelijk om was gewikkeld, heeft hij in die coupé niet aangetroffen.’

De Cock wreef nadenkend over zijn kin.

‘Dat wikkeltje… dat bandje,’ formuleerde hij voorzichtig, ‘vormt toch wel een sterke aanwijzing in de richting van Richard Bernard. Het zou er op kunnen wijzen, dat hij in die bewuste coupé is geweest, een blad of een krant van de wikkel heeft ontdaan en is gaan zitten lezen. Het bestempelt hem tot verdachte.’ Hij zweeg even. Om zijn lippen speelde een zoete glimlach. ‘Tenzij… tenzij iemand anders dat bandje in die prullenbak heeft gedeponeerd.’ ‘Hoe bedoel je?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Als een vals spoor. De moordenaar of moordenares legt het adresbandje, dat hij of zij mogelijk zelf heeft vervaardigd of op een andere manier heeft bemachtigd, in de prullenbak van de coupé om de aandacht van zichzelf af te leiden.’

Vledder knikte.

‘Het doel van dat adresbandje zou dan zijn, dat wij onze aandacht gaan richten op de vader van de eerder vermoorde Stella Bernard.’

‘Precies.’

Vledder blikte even opzij.

‘Maar is dat zinvol? Via Peet de Boer, de man van Wagon-Lits, weten we dat Suzette de Tournes in die eersteklascoupé gezelschap had van een vrouw en niet van een man.’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Maar of die vrouw ook werkelijk Suzette de Tournes heeft vermoord, staat nog steeds niet vast. We hebben al eerder de mogelijkheid onder ogen gezien, dat de dader pas in het Amstelstation op de trein is gestapt of dat hij gewoon in de tweede klasse zat.’ Vledder keek hem nadenkend aan.

‘Rijdt er ook een steward van Wagon-Lits mee in de trein van Amsterdam naar Enkhuizen?’

De Cock schudde langzaam zijn hoofd.

‘We kunnen het voor de zekerheid bij Jan Westerneng informeren, maar ik dacht van niet.’ Hij trok zijn wenkbrauwen op. ‘Waarom vraag je dat?’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Misschien heeft de dader bij het maken van het moordplan geen rekening gehouden met de steward. Begrijp je, hij of zij schakelt voordien wel de conducteur uit, maar vergeet dat er ook nog een man van Wagon-Lits door de trein doolt.’ De Cock gebaarde geïrriteerd.

‘Dat klopt niet. De moordenaar of moordenares wist heel goed dat er een steward in de trein was. Vermoedelijk werd diezelfde steward zelfs ongewild gebruikt om de conducteur uit te schakelen. Bovendien..’ Ineens kwam hij met een ruk overeind. Een verschrikte blik in zijn ogen.

‘Het plastic bekertje.’

Vledder reageerde verward.

‘Wat voor plastic bekertje?’

De Cock zwaaide geëmotioneerd.

‘Volgens steward De Boer nam de dame in de coupé bij Suzette de Tournes koffie. Dat krijg je tegenwoordig in zo’n wit plastic bekertje. En wat doe je als dat bekertje leeg is?’

‘Dat doe je in de prullenbak.’

De grijze speurder knikte instemmend.

‘Juist. En daar heeft Ben Kreuger het blijkbaar niet gevonden.’ Op zijn breed gezicht kwam een grijns. ‘Een bandje met een volledige naam en adres laat de moordenaar nonchalant in de prullenbak achter… een plastic bekertje, waaruit hij of zij koffie dronk, neemt men mee.’ Hij liet zich weer onderuitzakken. ‘Merkwaardig, Dick Vledder, uiterst merkwaardig.’

11

Ze reden zwijgend verder. Vledder stuurde de Volkswagen via de Wibautstraat naar het Prins Bernhardplein en reed daarna rechts naar de Berlagebrug. Vandaar volgden ze de linkeroever van de Amstel. Na een ontluisterende reeks onverklaarbaar bewoonde afbraakschuiten, die het fraaie uitzicht benamen, prijkte de rivier in al zijn sobere schoonheid. De zware regenval van de laatste dagen had het peil hoog opgevoerd. Een lichte bries dreef het water spattend over de beschoeiing.

De Cock drukte zich iets omhoog.

‘Hij is toch thuis?’

Vledder knikte.

‘Nadat ik met Ben Kreuger contact had gehad over zijn onderzoek en dat adresbandje, heb ik zijn kantoor gebeld. Hij heeft een imen exportbedrijf aan de Herengracht. Iemand zei mij daar, dat hij gewoon thuis was in zijn huis aan de Amstel.’ ‘Heb je je als rechercheur gemeld?’

De jonge rechercheur trok een bedenkelijk gezicht.

‘Dat leek mij in dit geval niet zo verstandig. Ik heb gezegd dat ik Vleddèr was… directeur Vleddèr van de Groot Bayerische Handelsonderneming in Rotterdam.’

De Cock blikte opzij.

‘Bestaat die?’

Vledder lachte uitbundig.

‘Weet ik veel? Ik noemde maar een dwarsstraat. Het maakte wel indruk. Ik kreeg de gevraagde informatie onmiddellijk, compleet met het telefoonnummer waaronder de heer Bernard was te bereiken.’

De Cock keek hem bewonderend aan.

‘Ik geloof dat je die bevordering toch maar moet accepteren.’ Vledder schudde resoluut zijn hoofd.

‘Geen denken aan.’

Ze parkeerden hun Volkswagen op een smalle parkeerstrook, stapten uit en gingen te voet verder.

De wind was toegenomen en het regende nog steeds. De Cock schoof de kraag van zijn regenjas omhoog en trok zijn hoed dichter op zijn ogen. Hij stak slenterend de rijbaan over, bleef op het gras aan de oever staan en keek belangstellend naar een volgeladen zandschuit, die met schuim voor de boeg de rivier op voer. Als nazaat van een vissersgeslacht boeiden boten en water hem ongemeen.

Vledder kwam naast hem staan.

‘Dat doet je oude Urker hart goed?’

De Cock knikte.

‘Mijn grootvader voer nog op een houten botter met zeiltjes over de Zuiderzee, het zware helmhout tussen zijn enkels geklemd, zingend des Heren lof.’ Hij zweeg even, nadenkend. ‘Hij was een gelovig man, mijn grootvader, streng in de leer, ouderling van de kerk. Hij was ook een blijde man, maar stierf bijkans van verdriet toen ze in 1932 met een dijk zijn zee afsloten.’ De grijze speurder keek nog even naar het borrelend schroefwater van de zandschuit, draaide zich bruusk om en stak weer de rijbaan over.

Vledder volgde.

Amstel 1317 bleek een fraai ogend landhuis van bruine baksteen, gebouwd in de stijl van de jaren dertig, met een hoog puntdak, een brede toegangsdeur, waarin raampjes van glas in lood, half verscholen in een ondiepe portiek met een toog. De Cock belde.

Het duurde ruim een minuut, toen werd de brede toegangsdeur geopend door een lange magere man, gekleed in een blauwe spijkerbroek en een grijze slobbertrui. Hij had een smal gezicht met iets oplopende jukbeenderen, daarboven een paar lichtgroene, bijna fluorescerende ogen. Met een blik vol waakzaamheid en achterdocht keek hij de beide mannen voor zich aan. De Cock maakte een beleefde buiging.

‘U… eh, u bent de heer Bernard… Richard Bernard?’ De man knikte nauwelijks merkbaar.

De grijze speurder bracht zijn beminnelijkste glimlach. ‘Mijn naam is De Cock… met ceeooceekaa,’ sprak hij vriendelijk. Hij duimde opzij. ‘En dat is mijn jonge collega Vledder. Wij zijn rechercheur van politie, verbonden aan het bureau Warmoesstraat in Amsterdam.’

‘Recherche?’

‘Inderdaad.’

Richard Bernard trok een rimpel in zijn voorhoofd. ‘Waarmee… eh, waarmee kan ik u van dienst zijn?’ vroeg hij verbaasd.

De Cock gebaarde in de richting van de man.

‘Wij wilden eens met u praten over een alibi.’

Richard Bernard knikte. Daarna stapte hij terug en deed de deur verder open.

‘Komt u binnen.’

Hij sloot de deur achter de beide rechercheurs en ging hen voor naar een ruim vertrek met vijf diepe leren fauteuils om een indrukwekkende schouw met een kap van glimmend koper. Richard Bernard wuifde.

‘Neemt u plaats.’

De Cock liet zich in een fauteuil zakken en legde zijn hoedje naast zich op het parket. Daarna richtte hij zijn blik op de man die tegenover hem was gaan zitten. Hij schatte hem op achter in de veertig, begin vijftig. Hij had een hoog voorhoofd en zijn donkere, terugwijkende haren waren grijs aan de slapen. Richard Bernard blikte onbevangen terug. ‘U sprak over een alibi,’ opende hij.

De Cock boog zich iets naar hem toe.

‘Wij hadden redenen om aan te nemen dat de heer Jean de Tournes betrokken was bij een moordaanslag op een jonge vrouw in Utrecht. Dat was op de avond van de dag dat zijn dochter Suzette ontzield in een treincoupé werd aangetroffen. Toen ik mijn verdenkingen uitsprak, noemde hij u als de man die kon bevestigen dat hij die avond zijn woning in de Beethovenstraat niet had verlaten.’ Richard Bernard knikte. ‘Dat klopt. Ik was die avond bij hem en ben pas laat in de nacht vertrokken.’

‘Waarom?’

‘Wat bedoelt u?’

‘Waarom was u bij hem?’

Richard Bernard antwoordde niet direct. Zijn gezicht betrok. Hij liet zijn hoofd iets zakken.

‘U weet,’ sprak hij zacht, somber, ‘wat er met onze dochter Stella is gebeurd?’

De Cock beet op zijn onderlip en knikte traag.

‘Ook zij werd ontzield in een treincoupé aangetroffen. Meester Medhuizen, onze nieuwe officier van justitie, heeft mij het dossier ter hand gesteld.’

Richard Bernard keek met een ernstig gezicht naar hem op. ‘Ik hoop oprecht dat u de moordenaar vindt, meneer De Cock.’ De grijze speurder glimlachte.

‘Ik heb nog geen antwoord op mijn vraag: waarom was u die avond bij Jean de Tournes?’

Richard Bernard vouwde zijn handen.

‘Jean de Tournes belde mij op. Hij vertelde dat hij bij u was geweest en wat er met zijn dochter was gebeurd. Ik… ik was geschokt, verbijsterd. Ik ben toen onmiddellijk naar hem toe gegaan.’ ‘U kende de heer De Tournes?’

‘Zeker.’

‘Hoe?’

‘We zaten vroeger op dezelfde HBS… een christelijke HBS in Amsterdam. We waren klasgenoten.’

‘De heer De Tournes wist op welke wijze uw dochter Stella om het leven was gekomen?’

Richard Bernard knikte nadrukkelijk.

‘Dat wist hij. Daarom belde hij ook. Hij zag duidelijke overeenkomsten tussen de moord op mijn dochter Stella en zijn Suzette.’ De Cock keek hem strak aan. ‘Ziet u die ook?’

‘Absoluut. De beide moorden zijn identiek… op dezelfde wijze uitgevoerd.’

De Cock hield zijn blik op hem gericht. ‘Door dezelfde dader?’ Richard Bernard wijfelde.

‘Dat… eh, dat weet ik niet,’ sprak hij traag, onzeker. ‘Het lijkt mij zo’n absurd idee. Ook de heer De Tournes wil niet in die richting denken. Hij meent dat de moorden op Stella en Suzette wel identiek zijn qua uitvoering, maar dat voor beide moorden niet hetzelfde motief geldt.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Welk motief ziet de heer De Tournes voor de moord op zijn dochter Suzette?’

Richard Bernard zuchtte.

‘Hij dacht aan een wraakactie van een jonge vrouw als uitvloeisel van een liefdesaffaire.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘Louise de Coligny?’

Richard Bernard knikte.

‘Die naam heeft Jean genoemd.’ Hij spreidde zijn handen in een gebaar van wanhoop. ‘Maar de liefdesaffaire heeft niets met mijn Stella te maken. Als die Louise de Coligny mogelijk een motief had om Suzette de Tournes naar het leven te staan, dan had zij dat niet ten aanzien van Stella. Volgens mij heeft Stella nooit ene Louise de Coligny gekend.’

De Cock speelde verbazing.

‘Maar als ik goed ben geïnformeerd, dan waren Stella en Suzette toch vriendinnen?’

Richard Bernard trok achteloos zijn schouders op.

‘Och,’ sprak hij geringschattend, ‘ze kenden elkaar… gingen wel eens met elkaar om. Maar echte vriendinnen waren zij niet. Bovendien zou die liefdesaffaire van Suzette pas hebben plaatsgevonden na de dood van mijn dochter. Begrijpt u, daar kan mijn dochter Stella nooit bij betrokken zijn geweest.’ Hij schudde verdrietig zijn hoofd. ‘U moet die beschuldiging van Jean de Tournes ten aanzien van die Louise de Coligny niet al te ernstig nemen. Ik weet hoe het mijzelf na de dood van Stella verging… je bent kapot van verdriet, wanhopig en je haalt je van alles in het hoofd.’ De Cock knikte begrijpend.

‘En nu, twee jaar later, hebt u enig idee wat het motief voor de moord op uw dochter zou kunnen zijn geweest?’

Richard Bernard schudde zijn hoofd.

‘Mijn vrouw en ik hebben destijds met die rechercheurs uit Enkhuizen dat onderwerp uitputtend doorgenomen,’ sprak hij moedeloos. ‘Wij zijn nooit tot een redelijk motief kunnen komen. Ook nu vat ik nog niet waarom iemand de dood van mijn dochter heeft gewild. Het is onbegrijpelijk.’

De grijze speurder zweeg. Zijn blik gleed over het hoofd van Richard Bernard naar de schilderijen aan de wand en een hugenotenkruis boven de deur. Een onbehaaglijk gevoel van onzekerheid en verwarring maakte zich van hem meester. Zijn blik gleed terug naar dat smalle gezicht met de oplopende jukbeenderen. Hij hield het beeld vast en in zijn hart groeide de overtuiging dat de man voor hem niet geheel openhartig was, dat hij een geheim bezat, dat hij ten koste van alles wilde bewaren. Kende hij werkelijk niet het motief voor de moord op zijn dochter? Of wist hij wel degelijk waarom Stella werd omgebracht… en door wie?

Een moment overwoog hij om rechtstreeks de aanval te openen. Maar in een moment van bezinning besefte hij, dat hij daartoe geen enkel recht had. Er was niets om zijn overtuiging te onderbouwen. De Cock sloot even zijn ogen en leunde achterover in zijn fauteuil. De stilte was beklemmend, bijna onheilspellend. Het was alsof de drie mannen in de kamer plotseling moeite hadden met elkaars aanwezigheid.

Het was Vledder die de stilte verbrak. De jonge rechercheur boog zich naar voren. ‘Ik heb het dossier van de moord op uw dochter gelezen,’ sprak hij bedachtzaam. ‘Het vreemde is dat ik geen antwoord heb gekregen op de vraag waarom uw dochter Stella die dag naar Enkhuizen ging.’

Om de lippen van Richard Bernard speelde een glimlach. ‘Ze had daar een vriendje… een bleek, slungelachtig joch uit een boetiek.’

De mond van Vledder viel open.

‘Pee… Peet de Boer?’ stamelde hij.

Richard Bernard knikte.

‘Kent u hem?’

12

Zwijgend en met strakke gezichten reden de beide rechercheurs van het landhuis aan de Amstel weg. Na enkele kilometers klapte Vledder met zijn vuist op het stuur van de oude Volkswagen. ‘Een denkfout,’ siste hij met toegeknepen mond. ‘Jij en die Richard Bernard maken een grove denkfout. Het feit, dat iemand een slome en slungelige indruk maakt, betekent niet dat hij bij voorbaat onschuldig is… dat hij niet tot een moord in staat is. Het is toch te gek dat Richard Bernard aan de rechercheurs die destijds de moord op zijn dochter behandelden, nooit de naam van Peet de Boer heeft genoemd. Logisch, dat zijn naam niet in het dossier voorkomt.’ De jonge rechercheur ademde diep.

‘Hij was de man die conducteur De Jonghe in de trein vergiftigde koffie aanreikte. Hij was in de mogelijkheid om Suzette de Tournes in haar coupé te wurgen en ongezien haar kleren te laten verdwijnen en… zoals nu blijkt… kende hij Stella Bernard… zijn eerste slachtoffer.’

De Cock keek hem van terzijde aan.

‘En hoe,’ vroeg De Cock voorzichtig, ‘past in jouw theorie een gedistingeerde oudere dame met zilvergrijs haar in een keurig donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten… de dame die op de bewuste morgen bij Suzette de Tournes in de eersteklascoupé zat?’

Vledder reed de Volkswagen abrupt naar een korte vluchtstrook links van de weg en stopte. Hij schakelde de motor uit en draaide zich met een wilde ruk naar de grijze speurder toe. ‘Hoe kennen we het bestaan van die oudere dame?’ vroeg hij opgewonden.

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Door de getuigenis van Peet de Boer.’

Vledder grijnsde.

‘En als die slome, slungelige Peet de Boer die oudere dame uit zijn hoge hoed tovert… ik bedoel, als dat een puur bedenksel is?’ De Cock knikte.

‘Dan worden wij door hem,’ sprak hij gelaten, ‘aardig om de tuin geleid.’

Vledder snoof.

‘Precies,’ reageerde hij strak. ‘Geen oudere dame… ook geen oudere dame aan wie hij koffie serveerde. En dat is tevens een verklaring voor het feit dat in de prullenbak van die coupé geen plastic bekertje is aangetroffen.’ De jonge rechercheur klemde zijn lippen op elkaar en stak de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog. ‘Ik had die Peet de Boer al eerder willen arresteren… inzake de wurgmoord op Suzette… en dat nog voor ik wist dat Peet de Boer ook Stella Bernard had gekend.’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Dat kan toeval zijn,’ sprak hij achteloos. ‘Stella Bernard hield van Enkhuizen. Terecht. Ik ken het. Het is een stadje om van te houden. Stella was ook een enthousiast zeiler met een voorliefde voor het grillige water van het IJsselmeer. In de haven van Enkhuizen had ze een zeewaardig jacht. Een geschenk van haar rijke vader. Wel, op een zomerse dag stapt ze in Enkhuizen in de Westerstraat een boetiek binnen en ontmoet Peet de Boer, een slome, slungelige jongen, die zij wel aardig vindt en…’ Vledder onderbrak hem fel.

‘… die haar moordenaar wordt.’

De Cock reageerde niet direct. Hij keek naar zijn jonge collega op, monsterde de expressie op zijn gelaat, de iets vooruitgestoken kin, de harde trek om zijn mond, en zuchtte.

‘Jij bent ervan overtuigd,’ sprak hij gedragen, ‘dat Peet de Boer verantwoordelijk is voor de dood van zowel Suzette de Tournes als Stella Bernard?’

‘Absoluut.’

‘Jij meent dat er voldoende aanwijzingen zijn om tot zijn arrestatie over te gaan?’

‘Zeker.’

De Cock knikte traag voor zich uit. Hij streek met zijn hand over zijn grijze haren. ‘Oké,’ sprak hij berustend. ‘Om eventuele verwijten van Buitendam te ontgaan, neem je straks op het bureau eerst de zaak met de commissaris door. Dan vraag je hem of hij contact wil opnemen met onze nieuwe officier van justitie, meester Medhuizen, en als die het groene licht geeft…’ Hij maakte zijn zin niet af. ‘Bel ook even met Jan Westerneng en vraag of hij je het dienstrooster van Peet de Boer kan bezorgen. Dan weet je op welke momenten je hem thuis kunt verwachten.’ Vledder keek hem wantrouwend aan.

‘En jij… doe jij niets meer?’

De Cock strekte zijn hand naar hem uit.

‘Van nu af… is het jouw zaak.’

Peet de Boer keek van Vledder naar De Cock en terug. Op zijn gezicht lag een uitdrukking van verbijstering en ongeloof. Zijn lange slanke handen, steunend op zijn knieën, trilden. ‘Dat… dat… dat kunnen jullie niet doen,’ stamelde hij. ‘Jullie kunnen mij niet zomaar vasthouden. Dat is niet goed… dat is helemaal niet goed. Ik ben onschuldig.’ Hij grinnikte vreugdeloos. ‘Ik moet in dienst. Ik moet morgenvroeg weer op de trein.’ Hij wees naar De Cock. ‘Ik heb die meneer al alles verteld… alles wat ik weet.’ Vledder boog zich naar hem toe.

‘Wij geloven niet dat het alles was,’ sprak hij kalm. ‘Wij hebben de overtuiging dat u veel voor ons verborgen hebt gehouden.’ Peet de Boer schudde zijn hoofd.

‘Ik heb niets verborgen gehouden,’ reageerde hij fel. ‘Ik heb ook niets te verbergen.’ Zijn blik gleed schichtig langs de kale wanden van de grote recherchekamer. ‘Wat moet ik hier doen? Hoelang denken jullie mij hier vast te houden?’

Vledder gebaarde in zijn richting.

‘Tot u ons de gehele waarheid hebt verteld.’

Peet de Boer zwaaide wanhopig.

‘En wie zorgt er intussen thuis voor mijn parkiet?’

Vledder knikte geruststellend.

‘Daar vinden we wel een oplossing voor… al zal ik hem persoonlijk elke dag water en voer moeten geven.’

Peet de Boer snoof.

‘Dat beest moet van jou geen voer,’ sprak hij verachtelijk. ‘Het dier schrikt zich dood als hij jouw gezicht bij zijn kooi ziet.’ Het gezicht van de jonge rechercheur verstarde en op zijn wangen kwamen roze blosjes.

‘Als ik goed ben geïnformeerd,’ sprak hij, zich beheersend, ‘dan bent u door de politie van Enkhuizen eens verhoord terzake verkrachting.’

‘Ja.’

‘Wat moet ik mij daarbij voorstellen?’

‘Niets.’

Vledder klemde zijn lippen op elkaar.

‘Iemand zal toch een aangifte of een klacht tegen u hebben ingediend.’

Peet de Boer knikte.

‘Dat klopt.’ Hij zuchtte diep. ‘Ik werkte in de Westerstraat in de boetiek van mijn moeder. Daar kwamen veel meiden. Ik ben een kledingfreak. Ik wil graag dat een vrouw goed gekleed gaat… zelfs in vrijetijdskleding. Ik gaf altijd welgemeende adviezen. Ik vind het verschrikkelijk als vrouwen iets dragen wat niet bij hen past. In de trein zie je soms…’

Hij maakte zijn zin niet af en zuchtte opnieuw.

‘Op een dag kwam er een meid met grote brede hangborsten de boetiek binnen en paste een nauwsluitend truitje. Ik tikte met mijn vingertoppen tegen de onderkant van haar borsten en zei dat ze met zo’n buste beter een goede bustehouder kon dragen… dat zo’n truitje dan beter tot zijn recht kwam.’

Peet de Boer schudde zijn hoofd en maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘Het was achteraf gezien niet zo tactisch van mij en misschien was mijn gebaar voor dat meisje wel vernederend. Dat is moeilijk in te schatten. Ze liep in ieder geval huilend van woede de boetiek uit en de volgende morgen kreeg ik een oproep om bij de recherche te verschijnen. Haar moeder had namens haar dochter tegen mij aangifte gedaan van poging tot aanranding.’ Vledder keek hem grijnzend aan.

‘Hebt u ook met uw vingertoppen tegen de onderkant van de buste van Stella Bernard getikt?’ vroeg hij met een zweem van sarcasme.

Peet de Boer kwam met een ruk uit zijn stoel overeind. Zijn ogen flikkerden kwaadaardig.

‘Dat is een gemene vraag,’ siste hij. ‘Een intens gemene vraag. Stella en ik hielden van elkaar. Dat is heel iets anders. Bovendien wist Stella zich te kleden. Ze had stijl. Ik hoefde haar niet te corrigeren.’

Vledder ging onverstoord verder.

‘Stella kwam in Enkhuizen bij u in de boetiek?’

Peet de Boer liet zich in zijn stoel terugzakken.

‘Stella-kwam-bij-mij-in-Enkhuizen-in-de-boetiek,’ herhaalde hij afgemeten. ‘Zo hebben we elkaar leren kennen. Ze zocht iets uit en wij babbelden samen over mode. Het klikte direct. Stella was de enige dochter van een rijke vent hier uit Amsterdam. Ik ben wel eens bij hen thuis geweest… een landhuis ergens aan de Amstel. Stella had in de haven van Enkhuizen een prachtig jacht liggen. Ik ben diverse keren met haar het IJsselmeer op geweest. Ze kon zeilen als de beste. Vooral bij stormachtig weer. Ik kneep hem dan wel eens, maar zij genoot. Haar vader deed in textiel. Veel import. Meest inferieur spul, waarvoor Stella en ik weinig belangstelling hadden. Wij hadden onze eigen grote dromen voor de toekomst: een modehuis, waarin wij onze ideeën over het gekleed-zijn konden uitdragen.’ Peet de Boer liet zijn hoofd zakken.

‘Mijn droom… en ook die van haar… werd wreed verstoord. Een of andere gek kneep haar in de trein haar keel dicht. Ik ben er tijden kapot van geweest. Dat is ook de reden dat ik uit Enkhuizen ben weggegaan. Ik kon het niet meer uithouden in die boetiek. Daar zaten zoveel herinneringen aan haar.’ Vledder leunde in zijn stoel achterover.

‘Kent u Suzette de Tournes?’

Peet de Boer keek de jonge rechercheur verward aan. ‘Hoe zeg je?’

‘Suzette de Tournes.’

‘Nooit van gehoord.’

‘Ze was een vriendin van Stella.’

‘Ik heb nooit vriendinnen van Stella ontmoet.’

Vledder hield zijn blik strak op hem gericht.

‘Suzette de Tournes,’ sprak hij scherp, ‘was de jonge vrouw die op dezelfde wijze als Stella gewurgd werd gevonden in die eersteklascoupé van de trein uit Nijmegen, waarop jij met je karretje als steward ronddoolde.’

Peet de Boer keek hem uitdagend aan.

‘En? Waar ben je op uit?’

Vledder grijnsde.

‘Waar ik op uit ben?’ sprak hij nadrukkelijk. ‘Te bewijzen dat jij verantwoordelijk bent voor de moorden op de beide jonge vrouwen, Stella Bernard en Suzette de Tournes.’

Peet de Boer stootte een holle lach uit. ‘Je bent gek.’ Vledder schudde bedaard zijn hoofd.

‘Er is geen enkele reden om aan mijn verstandelijke vermogens te twijfelen,’ sprak hij zacht. Hij stak de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog. ‘Luister… jij zult beslist vooraf geweten hebben met welke trein Stella naar Enkhuizen kwam. Misschien was het zelfs wel jouw gewoonte om reeds in Amsterdam in diezelfde trein te zitten. Ik ken jouw motief niet, Peet de Boer, nog niet, maar misschien droeg Stella Bernard die dag iets wat bij jou als kledingfreak gevoelens van afschuw en woede opriep. Zoals dat fluwelen broekpak met een nauwsluitend jasje waaronder een witzijden blouse met een V-hals, dat Suzette de Tournes die dag droeg, duistere emoties bij jou wakker schudde.’

Peet de Boer kwam weer uit zijn stoel overeind. Zijn gezicht zag rood en een blauwe ader klopte in zijn hals. Met zijn handen tot klauwen gekromd, bukte hij zich naar de zittende Vledder. ‘Je weet niet wat je zegt, vent,’ brulde hij. ‘Je bent gek… hartstikke gek.’

De jonge rechercheur week niet.

‘Wat heb je met die kleren gedaan?’ vroeg hij scherp. ‘Verstopt in je karretje… verkocht in de boetiek van je moeder aan een jonge vrouw bij wie het allemaal wel paste?’

De Cock keek naar het gezicht van Peet de Boer. In zijn blik onderkende hij haat en moordlust. De situatie was gespannen. Hij vroeg zich af hoe hoog hij de emoties mocht laten oplaaien. Moest hij ingrijpen? Nu? Met langzame bewegingen kwam hij uit zijn stoel overeind, liep op de jonge steward toe, legde kalm zijn hand op diens schouder en dwong hem zachtjes om weer te gaan zitten. Daarna gaf hij Vledder een wenk dat hij kon doorgaan. De grijze speurder vond dat de jonge rechercheur het verhoor niet slecht deed. Beslist niet. De theorie van een kledingfreak, die gedreven door puur fanatisme tot gruweldaden komt, was een vondst waarvoor hij bewondering koesterde. Zelf was hij vermoedelijk nooit op dat idee gekomen. Hij hoopte oprecht dat Vledder het juiste motief had aangeboord en de steward tot een bekentenis kon voeren. Het zou goed zijn voor zijn zelfvertrouwen en zijn toekomst. Persoonlijk had De Cock zijn twijfels. Vledder ging niet direct verder. De jonge rechercheur laste bewust een kleine pauze in om de emoties bij Peet de Boer wat te laten wegvloeien. Hij voelde zich sterk en zeker. In zijn hart groeide de overtuiging dat hij op het goede spoor zat. Het maakte hem een tikje overmoedig.

Met een flauwe glimlach om zijn lippen keek hij de jonge steward onderzoekend aan.

‘Ben je van de week in Utrecht al op ziekenbezoek geweest?’ heropende hij het verhoor met een licht sarcasme. ‘Bij… eh, bij conducteur De Jonghe?’

Peet de Boer keek hem verbaasd aan.

‘Ziekenbezoek?’ herhaalde hij vragend.

Vledder knikte.

‘Cornelis de Jonghe, de conducteur van die bewuste trein, is al enige dagen thuis om te bekomen van het vergif dat jij hem hebt gegeven.’

Peet de Boer slikte.

‘Ik? Ik heb hem vergif gegeven?’

Vledder knikte opnieuw. Overtuigend.

‘Wat had je in die koffie gedaan?’

De jonge steward keek naar De Cock alsof hij van hem steun verwachtte.

‘Ik… ik weet niets van vergif.’

Vledder boog zich met een ruk naar hem toe.

‘Jij gaf de conducteur koffie en kort daarna moest hij met ernstige maagklachten de trein verlaten.’

Peet de Boer staarde enige tijd verbijsterd voor zich uit. Ineens verhelderde zijn blik.

‘Die dame… die dame in het blauw.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Wat is er met die dame in het blauw?’ vroeg hij geprikkeld. Peet de Boer knikte met een zucht.

‘Zij gaf het mij.’

13

De Cock keek naar zijn jonge collega op. ‘Heb je hem naar zijn cel gebracht?’

Vledder knikte traag.

‘Met veel moeite. Hij blijft maar roepen dat hij niet in een cel hoort… dat wij hem onrecht aandoen… dat hij onschuldig is.’ ‘En?’

‘Wat?’

‘Is hij dat? Is Peet de Boer naar jouw mening onschuldig?’ Er kwam een pijnlijke trek op het gezicht van de jonge rechercheur. ‘Ik weet het niet,’ sprak hij onzeker. ‘Ik weet het niet meer. Ik ben na dit verhoor toch iets van mijn overtuiging kwijt.’ Hij kauwde nadenkend op zijn onderlip. ‘Weet je wat mij aan die Peet de Boer zo verbaasde?’

‘Nou?’

‘Dat die eerste impressie, die slome slungelige houding, niet wordt bevestigd. Begrijp je? Peet de Boer is geen slome, slungelige stuntel. Die houding is bewust of onbewust een soort camouflage. Peet de Boer weet verrekt goed wat hij wil en wat hij zegt. Dat bracht mij een weinig in de war. In het licht van hetgeen wij nu weten, is Peet de Boer naar mijn gevoel een redelijke verdachte. De feiten en omstandigheden wijzen in zijn richting. Ik verwachtte en hoopte dan ook dat ik hem snel tot een bekentenis zou kunnen brengen… vooral toen ik tijdens het verhoor ontdekte dat hij het type van een kledingfanaat was. Peet de Boer vindt het verschrikkelijk wanneer naar zijn mening meisjes en vrouwen iets dragen dat niet bij hen past. In hoeverre hem dat prikkelt… gevoelens van afschuw bij hem opwekt… is een zaak van de psychiater, maar het kan in mijn ogen een motief zijn voor de beide moorden en tevens een verklaring waarom Stella Bernard en Suzette de Tournes ontkleed werden aangetroffen. Hij ontdeed hen heel simpel van de kleding die heftige emoties bij hem had wakker geroepen.’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Volgens jouw theorie,’ stelde hij voorzichtig, ‘is Peet de Boer zo geobsedeerd door de combinatie vrouw-kleding, dat hij een in zijn ogen verkeerde combinatie met moord corrigeert?’ In zijn stem klonk twijfel.

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Hij begaat de moorden,’ doceerde hij gespannen, ‘om die correctie tot stand te brengen. Begrijp je, die moorden zijn nodig, omdat ervaring hem heeft geleerd dat meisjes en vrouwen die correctie niet vrijwillig toestaan. Denk maar eens aan die aanklacht tegen hem omdat hij een meisje in de boetiek tegen de onderkant van haar borsten had getikt.’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar.

‘De vrouwen moesten eerst weerloos zijn gemaakt,’ concludeerde hij somber.

‘Precies… vandaar die wurgmoorden. Hoe vrouwen gekleed gaan, is voor Peet de Boer uiterst belangrijk. Je merkt het ook aan de signalementen die hij ons gaf… zowel die van de oudere dame, die bij Suzette de Tournes in de eersteklascoupé zat, als die van de dame in het blauw.’

De Cock knikte begrijpend.

‘De kleding die de beide vrouwen droegen, kan hij met een bijzondere precisie omschrijven, maar van andere kenmerken, vorm van het gelaat, lengte, postuur, weet hij zich maar weinig te herinneren.’

‘Dat duidt toch op een afwijking?’

De Cock grinnikte.

‘Zo zou ik het niet willen noemen.’

Vledder pakte de stoel naast het bureau van de oude speurder en ging er achterstevoren op zitten. ‘Het antwoord van Peet de Boer op mijn vraag waarom hij bij Wagon-Lits was gaan werken, zinde mij ook niet,’ sprak hij korzelig. ‘Wie wordt er nu steward in een trein om dagelijks te kunnen observeren welke kleding vrouwen in diverse leeftijdscategorieën dragen?’ Hij tikte met een kromme vinger tegen de zijkant van zijn hoofd. ‘Dan moet er hier toch iets bij je los zitten?’

De Cock trok achteloos zijn schouders op.

‘Hij beschouwt zijn tijd bij Wagon-Lits,’ sprak hij vergoelijkend, ‘als een studieperiode voor later als hij een eigen modezaak begint.’

Vledder schudde afkerend zijn hoofd. ‘Ik weet niet hoe jij erover denkt, maar ik blijf het een vreemde vogel vinden.’ De Cock knikte. ‘Maar dat is nog geen reden om hem tot moordenaar te bestempelen.’

Vledder keek zijn leermeester uitdagend aan.

‘Ken jij een betere verdachte?’

De Cock schudde traag zijn hoofd.

‘Ik ken geen betere. Maar dat mag nooit ons uitgangspunt zijn. Ik heb aan jou vooraf gevraagd of jij ervan overtuigd was dat Peet de Boer verantwoordelijk was voor de beide wurgmoorden en of jij meende over voldoende aanwijzingen te beschikken om tot zijn arrestatie over te gaan. Pas toen jij bevestigend antwoordde, heb ik mijn medewerking toegezegd, niet omdat er toevallig geen betere verdachte in de buurt was.’

Het klonk bestraffend.

Vledder reageerde niet en de oude rechercheur ging verder. ‘Peet de Boer zegt dat de dame in het blauw… exacter… in een korenbloemblauwe regenmantel met raglanmouw en een regenhoedje in de vorm van een zuidwester van dezelfde stof… in de trein twee koffie bij hem bestelde. Een van de bekertjes gaf ze weer aan hem terug met het verzoek dat bekertje aan de conducteur te geven onder de leuze: de man zal ook wel trek hebben in een bak koffie. Steward Peet de Boer geeft, mede omdat hij een fikse fooi kreeg, aan haar verzoek gehoor en reikt de koffie aan de conducteur, die hem direct opdrinkt.’ De grijze speurder maakte een hulpeloos gebaartje. ‘Ik, voor mij, ik vind dat een vrij plausibele verklaring.’ Vledder reageerde geprikkeld.

‘Het is de vraag of conducteur De Jonghe zijn verhaal kan bevestigen. De conducteur heeft met geen woord over een dame in het blauw gerept. Die dame in het blauw kan een verzinsel zijn… zoals ook de gedistingeerde oudere dame uit de eersteklascoupé aan zijn fantasie kan zijn ontsproten.’

De Cock keek zijn jongere collega onderzoekend aan. ‘Waarom ga je er niet van uit,’ sprak hij kalm, geduldig, ‘dat Peet de Boer gewoon de waarheid spreekt. Dat er inderdaad een oudere dame in een donkerbruin mantelpakje bij Suzette de Tournes in de eersteklascoupé zat… en dat inderdaad kort voor Utrecht een dame in het blauw hem een beker koffie aanreikte om aan de conducteur te geven?’

Vledder slikte.

‘Dat zou betekenen dat wij Peet de Boer in vrijheid moeten stellen.’ De Cock knikte.

‘Inderdaad,’ sprak hij gelaten, ‘dat zou het betekenen.’ Op het gezicht van de jonge rechercheur kwam een harde trek. Hij schudde resoluut zijn hoofd.

‘Ik denk er niet aan. Jij hebt gezegd dat het nu mijn zaak is… wel, ik geef het nog niet op. Peet de Boer blijft. Ik meen dat wij voldoende aanwijzingen hebben om hem langer vast te houden. Meester Medhuizen zal het met mij eens zijn. En als…’ Hij maakte zijn zin niet af. Er werd op de deur van de recherchekamer geklopt.

Vledder draaide zich half om en riep: ‘Binnen!’

De deur gleed langzaam open. Vol ontzetting staarden de beide rechercheurs naar de vrouw die in de deuropening verscheen. Met trage tred liep ze op de beide mannen toe: een gedistingeerde oudere dame met zilvergrijs haar, gekleed in een donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten.

De Cock kwam met een verschrikte blik in zijn ogen achter zijn bureau overeind. Hij bleef naar het naderen van de vrouw staren alsof ze een verschijning was… een gematerialiseerd wezen uit de duistere wereld van geesten, spoken en gedaanten. Haar plotselinge binnenkomst had de oude rechercheur verdoofd. Het duurde lange seconden voor hij de realiteit van haar aanwezigheid kon aanvaarden.

Toen wuifde hij Vledder van de stoel naast zijn bureau en liep met een milde glimlach om zijn mond naar de vrouw toe. Ze keek naar hem op. Schattend.

‘U… eh, u bent rechercheur De Cock?’

Haar stem kraakte een beetje.

De grijze speurder knikte.

‘De Cock met… eh, met ceeooceekaa,’ antwoordde hij wat verward. Nog in de ban van haar plotselinge verschijnen in de recherchekamer was het een onbewuste reactie. Hij gebaarde naar de vrijgekomen stoel naast zijn bureau.

‘Gaat u zitten,’ nodigde hij vriendelijk uit. ‘Waarmee kan ik u van dienst zijn?’

Ze nam voorzichtig plaats, schikte iets aan haar rok en draaide zich half om. Met een blik vol argwaan keek ze naar de jonge rechercheur. ‘Wie is hij?’ vroeg ze met een rimpel in haar voorhoofd. De Cock schonk haar een milde glimlach.

‘Mijn collega. Zijn naam is Vledder. We werken al vele jaren samen.’

Duidelijk gerustgesteld draaide ze zich terug en richtte haar aandacht weer op de grijze speurder. ‘U bent toch de rechercheur, die de moord op Suzette de Tournes behandelt?’ ‘Inderdaad. Die zaak behandel ik.’ Hij wees voor zich uit. ‘In samenwerking met mijn jonge collega.’

Ze stak haar kin iets naar voren.

‘En,’ sprak ze streng, ‘hebt u al enige vorderingen gemaakt?’ De Cock antwoordde niet. Haar autoritaire toon prikkelde hem. Hij keek haar kalm en onderzoekend aan. Ondanks haar zilvergrijze haren schatte hij haar op achter in de veertig. Ze was niet oud en broos. Integendeel. Ze was sterk en weerbaar. Haar handen en de nog strakke huid van haar gelaat waren met de zilvergrijze kleur van haar haren in tegenspraak. Het werkte verwarrend. Haar lichtblauwe ogen stonden helder en straalden pure kracht. ‘Ik vroeg u iets,’ sprak ze bits. ‘Hebt u al vorderingen gemaakt?’ De Cock plukte aan het puntje van zijn neus. Het was een gebaar om tijd te winnen. ‘Mag ik ú vragen,’ sprak hij beminnelijk, ‘waaruit uw interesse in de moordzaak van Suzette de Tournes voortvloeit?’

De vrouw klemde haar lippen op elkaar.

‘Ik ben haar moeder.’

De Cock slikte zijn verbazing weg.

‘Haar moeder?’

In zijn stem trilde zoveel achterdocht en ongeloof, dat de vrouw hem verwonderd aanblikte. ‘Haar moeder,’ herhaalde ze geprikkeld. ‘Is dat zo vreemd? Kinderen hebben een moeder, zelfs kinderen die vermoord in een trein worden aangetroffen.’ Het klonk bijtend, cynisch.

De Cock liet zijn hoofd beschaamd zakken. Het was een pose. Hij voelde weinig voor een heftige woordenstrijd.

‘Hoe is uw naam?’ vroeg hij rustig.

‘Cynthe de Lamotte. Dat is mijn eigen naam. Sinds ik van Jean de Tournes ben gescheiden, gebruik ik mijn eigen naam weer.’ De Cock knikte. ‘U woont in Nijmegen?’

‘Ja. Wilt u ook mijn adres?’

De Cock wees voor zich uit. ‘Dat mag u straks aan mijn collega geven.’ Hij boog zich naar haar toe, vertrouwelijk, zoekend naar een zwakke plek in haar pantser van weerbaarheid. ‘Uw ex-man was bij mij, tweemaal, op twee verschillende dagen. Hij toonde ook twee verschillende mannen. De ene dag hard, koel, gevoelloos, de andere dag zacht, beminnelijk en verdrietig. Hij zei dat hij naar Nijmegen zou gaan om u te bezoeken… te troosten.’ Cynthe de Lamotte staarde voor zich uit. Haar onderlip trilde. Voor het eerst tijdens haar bezoek toonde ze enige emotie. ‘Jean is in Nijmegen,’ sprak ze zacht. ‘Het verdriet over de dood van onze dochter heeft ons doen beseffen dat wij nog steeds een sterke band met elkaar hebben.’ Ze zuchtte diep. ‘Jean is een moeilijke man. Daarom ben ik ook bij hem weggegaan. Hij is het type van een luipaard met donkere vlekken… te veel donkere vlekken.’ ‘Hij… eh, hij achtte ene Louise de Coligny verantwoordelijk voor de dood van Suzette.’

Cynthe de Lamotte knikte.

‘Dat heeft hij ook tegen mij gezegd.’ Ze trok achteloos haar schouders op. ‘Het is vergezocht. Ik deel zijn mening niet.’ ‘Kende u de minnestrijd tussen die Louise de Coligny en uw dochter?’

‘Ik heb er Suzette nooit over gehoord.’

De Cock strekte zijn rechterhand naar haar uit en voelde aan de grove donkerbruine tweed van haar mantelpakje.

‘Dit pakje… dat u nu aan hebt… draagt u dat vaak?’ Cynthe de Lamotte verstarde. De mildheid gleed uit haar gezicht. ‘Wat is er met mijn mantelpakje?’ vroeg ze scherp. ‘Staat het u niet aan?’

De Cock negeerde de vraag. ‘Hebt u het al lang?’

Cynthe de Lamotte plukte nerveus aan de revers.

‘Ik draag dit soort mantelpakjes graag. Ik voel mij er prettig in, kan mij er gemakkelijk in bewegen. Ik kies ook gewoonlijk voor dezelfde kleur… donkerbruin. Dat past bij mij.’ ‘En daarbij draagt u altijd een beige blouse met volanten?’ Cynthe de Lamotte keek naar hem op. Koel, wantrouwend. ‘Wat interesseert het u hoe ik gekleed ga?’

De Cock pauzeerde even voor het effect.

‘Bij Suzette in de trein… in dezelfde coupé waarin ze werd vermoord… zat een dame, zoals u.’

14

Cynthe de Lamotte keek de oude rechercheur verschrikt aan. Haar lichtblauwe ogen waren wijd opengesperd en onder haar make-up zag haar gelaat bleek als doorschijnend albast. Haar mond zakte iets open en haar onderlip trilde. Een kort moment leek ze bezwijmd van haar stoel te vallen, maar nog voor De Cock kon ingrijpen, had ze zich weer hersteld.

De grijze speurder fronste zijn wenkbrauwen. Haar reactie op zijn mededeling had hem verbaasd. Zeker, hij had gehoopt op effect, maar de aard van haar reactie overtrof verre zijn verwachtingen. ‘Hoe voelt u zich?’ vroeg hij bezorgd.

Cynthe de Lamotte sloot even haar ogen en slaakte een diepe zucht. Ze drukte met haar vingertoppen tegen haar beide slapen. ‘Het gaat alweer.’

Ze zuchtte opnieuw. ‘U mag ook niet van die verschrikkelijke dingen zeggen,’ sprak ze bestraffend. ‘Dat mag u zeker niet doen.’ Ze schudde haar hoofd. ‘Ik begrijp het ook niet. Waarom probeert u mij op die manier te schokken?’

De Cock observeerde haar scherp. Tot zijn opluchting trok haar mond weer strak en verdween het bleke albast van haar gelaat. ‘Ik wilde u niet schokken,’ antwoordde hij op beminnelijke toon. ‘Niet zo hevig, bedoel ik. Mijn mededeling berust op waarheid. Ik herhaal het nog even: bij Suzette in de trein, in dezelfde coupé waarin zij werd vermoord, zat een vrouw, zoals u.’

Cynthe de Lamotte hield haar hoofd iets schuin.

‘Hoe bedoelt u dat?’

De Cock gebaarde in haar richting.

‘Letterlijk… zoals u. Ook exact op dezelfde wijze gekleed.’ Cynthe de Lamotte schudde haar hoofd.

‘Dat kan niet. Ik ben nog nooit mijn eigen evenbeeld tegengekomen.’

‘Toch zat die vrouw daar.’

‘En zij heeft Suzette vermoord?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Dat… eh, dat weten we nog niet,’ sprak hij weifelend. ‘Zij was in ieder geval de laatste persoon met wie Suzette in leven is gezien.’ ‘Door wie?’

Vledder stond van zijn stoel op en liep de recherchekamer uit. De Cock schrok, wilde hem terugroepen, maar bedacht zich. Hij wendde zich weer tot Cynthe de Lamotte.

‘Wat vroeg u?’

‘Door wie werd Suzette met die vrouw gezien?’

De Cock schonk haar zijn liefste glimlach, maar antwoordde niet. ‘U hebt mij nog steeds niet verteld,’ sprak hij vriendelijk, ‘waarom u vanavond helemaal vanuit Nijmegen naar mij toe bent gekomen.’

Cynthe de Lamotte stak de wijsvinger van haar rechterhand omhoog. ‘Omdat ik u iets wilde vertellen, waarvan mijn ex-man niet op de hoogte is. Suzette en ik hebben hem dat nooit verteld… wilden hem daarmee niet belasten. Jean zou zich enorm ongerust hebben gemaakt.’

De Cock keek haar nieuwsgierig aan.

‘Wat was er dan?’ vroeg hij gespannen.

‘Suzette werd bedreigd.’

‘Met het leven?’

‘Inderdaad… met het leven.’

‘Wie… wie bedreigde haar?’

‘Een vrouw.’

‘U kent haar?’

Cynthe de Lamotte schudde haar hoofd. ‘Ik heb haar één keer aan de telefoon gehad. Toen ze bemerkte dat niet Suzette maar ik de hoorn had opgenomen, verbrak ze de verbinding.’ ‘Suzette heeft uiteraard wel met haar gesproken.’

Cynthe de Lamotte knikte.

‘Diverse keren. Zo om de paar maanden belde die vrouw en wanneer Suzette de hoorn opnam, zei ze dat Suzette haar volgende slachtoffer zou zijn.’

‘Vol-gen-de slachtoffer?’

Cynthe de Lamotte knikte opnieuw.

‘Haar eerste slachtoffer was Stella Bernard. De bedreigingen begonnen kort na haar dood. Aanvankelijk waren we erg voorzichtig. Als Suzette naar Amsterdam ging om haar vader te bezoeken, ging ze met de bus, hoewel dat vanuit Nijmegen een heel gedoe was. Ook werd ze wel door kennissen met een auto naar Amsterdam gebracht.’

‘Suzette meed de trein.’

Cynthe de Lamotte zuchtte.

‘Op mijn aanraden. Stella Bernard was in een trein vermoord en ik was bang dat de vrouw die Stella had vermoord, opnieuw in een trein zou toeslaan.’ Ze liet haar hoofd iets hangen. ‘Maar er gebeurde niets. Twee jaar lang niet. We raakten aan de telefonische bedreigingen gewend, namen ze niet serieus meer en Suzette ging weer gewoon met de trein.’

De Cock maakte een hulpeloos gebaartje.

‘Begrijpelijk. Ik kan mij dat heel goed voorstellen. U moet zich dat ook…’

De oude rechercheur stokte. Vledder kwam de recherchekamer binnen. Geboeid aan zijn rechterpols trok hij Peet de Boer achter zich aan. Toen de steward Cynthe de Lamotte in het oog kreeg, bleef hij verstard staan. Hij bracht zijn rechterarm met de handboei trillend omhoog en wees.

‘Dat is-er,’ hijgde hij. ‘Dat is-er.’

‘Wie?’ vroeg Vledder.

Peet de Boer slikte. ‘De vrouw uit de eerste klasse.’

Cynthe de Lamotte maakte met haar beide handen in de richting van de geboeide steward wilde afwerende bewegingen. Het was alsof ze hem wilde doen verdwijnen.

‘Ga weg, vent,’ schreeuwde ze luid, geëmotioneerd. ‘Ga weg. Je bent gek, vent. Stapelgek. Je weet niet wat je doet… wat je zegt.’ Verward en met een purperen gloed op haar wangen wendde ze zich tot De Cock. In haar lichtblauwe ogen lag een smekende blik… een blik om hulp.

‘Ik was het niet,’ sprak ze hoofdschuddend. ‘Echt, ik was het niet. U moet mij geloven. Ik zat niet met Suzette in de eerste klasse. Ik zat niet in die trein naar Amsterdam. Ik was gewoon thuis… in mijn huis… in Nijmegen.’ Ze sloeg haar beide handen voor haar gezicht en snikte. ‘Een moeder… een moeder vermoordt toch niet haar eigen kind?’

Het klonk als een noodkreet.

De Cock beet op zijn onderlip. De huilende Cynthe de Lamotte ontroerde hem en in zijn hart groeide een diep gevoel van medelijden. Zoals zij daar zat op de stoel naast zijn bureau, hulpeloos en met een betraand gezicht, leek ze in niets meer op de sterke, weerbare vrouw, die ruim een uur geleden nog zelfbewust de grote recherchekamer betrad. De grijze speurder strekte zijn rechterhand troostend naar haar uit, maar trok die halverwege terug. De Cock overdacht snel de situatie waarin hij zich bevond en onderdrukte zijn gevoelens. Hij wenkte Vledder met zijn arrestant dichterbij. Even keek hij zijn jonge collega verwijtend aan. Hij had deze confrontatie niet gewenst… niet op die manier. Daarna richtte hij zijn blik op de steward.

‘Is zij de dame,’ sprak hij op ernstige toon, ‘van wie je sprak… de dame die op die bewuste morgen in de trein naar Amsterdam met de vermoorde jonge vrouw in een eersteklascoupé zat?’ Peet de Boer knikte een paar maal in de richting van de huilende Cynthe de Lamotte.

‘Dat is zij.’

‘Zij is ook de oudere dame die in de coupé koffie bij je bestelde en aan wie je daarna een beker met koffie hebt aangereikt?’

‘Ja.’

‘Daarin kun je je niet vergissen?’

Peet de Boer aarzelde even en schudde toen zijn hoofd. ‘Daarin kan ik mij niet vergissen.’

De Cock streek met de rug van zijn hand langs zijn mond, peilde het gezicht van de jonge steward en blikte naar Vledder. ‘Breng hem terug naar zijn cel.’

Peet de Boer reageerde verschrikt.

‘Naar mijn cel?’ vroeg hij ongelovig.

De Cock knikte traag.

‘Je hebt mij goed verstaan,’ antwoordde hij kalm.

De steward wees met een driftig gebaar naar de ineengedoken Cynthe de Lamotte. ‘Wat moet je nog met mij? Je hebt haar nu toch… je hebt nu toch de vrouw die die griet vermoordde?’ De Cock gaf Vledder een wenk en de jonge rechercheur duwde de heftig tegenstribbelende Peet de Boer voor zich uit de recherchekamer af.

Met zijn beide ellebogen steunend op zijn bureau, zijn handen als een kommetje onder zijn kin, staarde de oude rechercheur enige tijd somber voor zich uit. Hij vroeg zich bezorgd af of hij er wel goed aan had gedaan om de leiding van het onderzoek in handen van Vledder te geven. De jonge rechercheur was nog steeds te enthousiast, te impulsief, te onstuimig, zag te snel ad hoc oplossingen. Maar hij kon hem toch niet eeuwig als leerling op het tweede plan laten opereren? Eens moest hij toch… De grijze speurder sloot zijn gedachtekring. Naast hem snikte Cynthe de Lamotte en buiten, op de gang, schreeuwde de steward, angstig, panisch, en met een ondertoon van ongeloof. ‘Wat moeten jullie nu nog van mij… van mij? Jullie hebben haar toch… jullie hebben haar toch… jullie hebben…’

Hij bleef het schreeuwen tot beneden de celdeur achter hem dichtsloeg.

De Cock leunde iets naar haar toe.

‘Hoe voelt u zich?’

Cynthe de Lamotte schonk hem een trieste glimlach. ‘Dat is de tweede maal vanavond dat u mij deze vraag stelt.’ De Cock maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘Ik had u dit graag willen besparen.’

Cynthe de Lamotte reageerde niet direct.

‘Dat betwijfel ik,’ sprak ze na een korte pauze. ‘Ik neem aan dat het een onderdeel van uw werk is… mensen tegen elkaar uit spelen.’ De Cock keek haar onderzoekend aan. Haar tranen hadden haar make-up verveegd, maar ze zat rechtop, leek niet zo geschokt meer en in haar lichtblauwe ogen blonk weer strijdlust. Hij duimde naar de deur.

‘Liegt die steward?’ opende hij voorzichtig.

Cynthe de Lamotte schudde haar hoofd.

‘Dat geloof ik niet.’

‘Dus u zat in die coupé?’

Cynthe de Lamotte glimlachte vermoeid.

‘Dat is een simpele conclusie.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen op.

‘U zat niet in die coupé?’

‘Dat heb ik u al gezegd… ik zat niet in die coupé.’

‘Dus de steward liegt?’

Cynthe de Lamotte schudde haar hoofd.

‘Waarom gaat u niet uit van beide gegevens: de steward liegt niet en ik zat niet in die coupé… zelfs niet in die trein.’ De Cock gebaarde in haar richting.

‘Is dat te combineren?’

Cynthe de Lamotte trok gelaten haar schouders op. ‘U bent rechercheur,’ antwoordde ze ontwijkend.

De grijze speurder dacht een tijdje na en liet het onderwerp rusten. ‘U bent vanavond met de trein uit Nijmegen naar Amsterdam gekomen?’

‘Ja.’

‘Zal ik u terugbrengen naar het station? De omgeving van de Warmoesstraat is rond dit uur niet ontbloot van gevaar.’ Cynthe de Lamotte keek hem wantrouwend aan.

‘U houdt mij niet vast?’

‘Nee.’

‘Ondanks het verhaal van de steward?’

‘Precies. Ondanks het verhaal van de steward.’

Cynthe de Lamotte sloot even haar beide ogen. Een zucht ontsnapte uit haar borst.

‘Men zei al dat u een wijs man bent.’

De Cock glimlachte.

‘Wijsheid is niet altijd een zaak van weten.’ Hij stond van zijn stoel op en slenterde naar de kapstok.

Cynthe de Lamotte volgde hem.

‘Ik ga liever niet terug naar Nijmegen… vandaag niet meer. Misschien wilt u zo vriendelijk zijn om een taxi voor mij te bellen. Ik denk dat ik de nacht doorbreng bij de familie Bernard.’ ‘U bent daar welkom?’

‘Elk moment van de dag. Ik heb wel vaker bij hen gelogeerd. Mijn gewezen man en Richard Bernard zijn al heel lang vrienden van elkaar.’

De Cock knikte begrijpend. Hij wurmde zich in zijn oude regenjas en zette zijn hoedje op.

‘Ik zal u brengen.’

Ondanks zijn geringe vaardigheden als chauffeur loodste De Cock de gammele politiewagen bekwaam door het woelige stadsverkeer. Hij gebaarde om zich heen naar het interieur. ‘Het spijt me, maar de Amsterdamse politie kan u geen beter comfort bieden.’

Cynthe de Lamotte glimlachte. Ze had haar make-up weer op orde gebracht en toonde een ingetogen blijheid.

‘Dit is voor mij een bijzondere ervaring,’ reageerde ze vrolijk. ‘Denk eens in… rijden in een heuse politiewagen, bestuurd door een heuse rechercheur.’

Vanuit de drukte van de stad reden ze langs de begraafplaats Zorgvlied verder de Amstel op. Het was er stil en donker. Mistslierten kropen als vage spookgestalten vanuit het water over de rijbaan, dansten in het licht van de koplampen. Het grillige schimmenspel boeide De Cock. Hij bleef er zo gefascineerd naar kijken, dat hij in een scherpe bocht bijna de rivier in reed. Op een smalle parkeerstrook, niet ver van 1317 bracht de oude rechercheur de wagen tot stilstand, doofde de lichten en zette de motor uit.

‘We zijn er,’ sprak hij simpel.

Cynthe de Lamotte knikte, maar stapte niet uit.

‘Denkt u,’ sprak ze ernstig, ‘dat u de moordenaresse van Stella en Suzette zult kunnen ontmaskeren?’

De Cock knikte traag voor zich uit.

‘Dat denk ik.’ Hij draaide zich half om en keek haar van terzijde aan. Zijn blik gleed over haar zilvergrijze haren, haar donkerbruine mantelpakje van grove tweed en haar beige blouse met volanten.

‘Waarom,’ vroeg hij zacht, maar dwingend, ‘vertelt u mij de waarheid niet?’

Cynthe de Lamotte staarde voor zich uit en zuchtte. ‘Welke waarheid?’

De Cock schonk haar een zoete glimlach.

‘Ik… eh, ik heb maar één waarheid, maar misschien hebt u ze in soorten?’

Het klonk cynisch.

Cynthe de Lamotte aarzelde een moment, toen boog ze zich naar hem toe, drukte een vluchtige zoen op zijn wang en stapte de wagen uit.

De Cock keek haar na tot nevelsluiers haar opslokten.

15

De Cock had moeie voeten. De pijn kroop van zijn tenen over zijn wreef langs zijn enkels omhoog. Daar leek het alsof duizend kleine duiveltjes met even zovele spelden geniepig in zijn kuiten prikten. Hij voelde de pijn die morgen al toen hij vanuit bed zijn beide voeten op het koude zeil van de slaapkamer zette. Hij had al jaren een hekel aan dat kille zeil, maar zijn lieve vrouw was een tikkeltje allergisch en voor haar was een zachte, aangename vloerbedekking in de slaapkamer taboe. In de tram, op weg naar de Warmoesstraat, had hij voortdurend met opgetrokken broekspijpen over zijn kuiten gewreven, maar de pijn was gebleven.

Zijn moeie voeten stemden hem droevig. Hij wist wat die pijn betekende. Telkens wanneer een onderzoek slecht verliep, wanneer hij het onbehaaglijke gevoel had steeds verder van de oplossing weg te drijven, gaven zijn voeten acte de présence en speelden de duiveltjes hun satanisch spel.

Met een verwrongen gezicht tilde hij zijn beide benen omhoog en legde ze heel voorzichtig op een punt van zijn bureau. Een diepe zucht van verlichting ontsnapte aan zijn mond. Vledder keek hem bezorgd aan. Hij kende het beruchte kwaaltje van zijn oudere collega.

‘Is het weer zover?’

De Cock knikte.

‘Het is psychisch, zegt Jan van Keulen.’

‘Wie is Jan van Keulen?’

‘Mijn huisarts. Ik heb uitgelegd wanneer ik die pijn voel. Volgens hem vormen mijn voeten een soort barometer, die de stand van het onderzoek aangeeft.’ Hij grijnsde. ‘En dat is niet bepaald zonnig.’ Met duim en wijsvinger kneep hij even stevig in zijn kuiten. Soms hielp het. ‘Ik had gisteravond,’ sprak hij verder, ‘echt medelijden met Peet de Boer. De steward was na die confrontatie met Cynthe de Lamotte er absoluut van overtuigd dat hij in vrijheid zou worden gesteld.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Jij zei toch dat ik Peet de Boer naar zijn cel moest terugbrengen?’ In zijn stem trilde een licht verwijt.

De Cock maakte een verontschuldigend gebaartje.

‘Wat moest ik. Ik had geen keus. Peet de Boer is in overleg met meester Medhuizen en commissaris Buitendam ingesloten en in verzekering gesteld. Je kunt van mij moeilijk verwachten dat ik hem zonder hun voorkennis het bos in stuur. Daar heb ik geen bevoegdheid voor. Heb je vanmorgen al met de commissaris gesproken?’

‘Ja.’

‘En?’

‘Buitendam voelde er niets voor om Peet de Boer los te laten.’ De Cock keek hem schuins aan.

‘Dat heb je wel bepleit?’

Vledder knikte.

‘Buitendam wilde eerst contact opnemen met de officier van justitie, maar die was nog niet te bereiken. Bovendien begreep de commissaris niet waarom jij Cynthe de Lamotte niet hebt laten insluiten.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Als verdacht waarvan?’

‘Moord.’

De oude rechercheur grinnikte vreugdeloos.

‘Op haar eigen dochter?’

Vledder spreidde zijn beide handen.

‘Kan dat niet? Het zou niet de eerste keer zijn. Peet de Boer was naar mijn gevoel heel overtuigend. Hij herkende haar positief als de vrouw bij Suzette in de eersteklascoupé.’

De Cock bromde.

‘Ik geef niet veel voor die herkenning,’ sprak hij geringschattend. Vledder keek hem verbijsterd aan.

‘Jij geeft niet veel voor die herkenning?’ herhaalde hij vol ongeloof.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Juridisch gezien is die herkenning niet veel waard. Het was geen keuzeconfrontatie. Er was maar één vrouw. En Peet de Boer was in zijn positie als verdachte dolblij dat die vrouw beantwoordde aan de beschrijving die hij had gegeven. Het was voor hem een bewijs aan ons, dat hij de waarheid had gesproken.’

‘En?’

De Cock keek naar hem op.

‘Wat… en?’

‘Sprak Peet de Boer de waarheid?’

De Cock knikte traag.

‘Dat deed hij… naar mijn overtuiging.’

Vledder reageerde emotioneel, agressief.

‘Hij herkende dus die vrouw.’

De Cock zuchtte.

‘Hij deed een herkenning.’

De jonge rechercheur grinnikte.

‘En de vrouw,’ sprak hij ongelovig, ‘die Peet de Boer herkende… die hij ons aanwees… breng jij netjes aan de Amstel onderdak bij ene Richard Bernard… een man, van wie in de prullenbak van diezelfde eersteklascoupé een belastende wikkel met zijn naam en adres werd gevonden?’

De Cock proefde het sarcasme. Hij antwoordde niet direct. De prikkelende pijn in zijn kuiten en voeten zakte weg. Hij nam zijn benen van zijn bureau en schoof zijn stoel bij. Daarna boog hij zich iets voorover.

‘Hoe herkent Peet de Boer vrouwen?’ vroeg hij geduldig. ‘Ik bedoel… waar let Peet de Boer op als hij een vrouw ziet?’ ‘Op de kleding. Wat vrouwen dragen.’

De grijze speurder knikte met een grijns.

‘Precies. Hij ziet niet primair een vrouw, hij ziet haar kleding. Hij herkent ook niet primair een vrouw, hij herkent de kleding die zij droeg: een donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten.’

Vledder keek hem onderzoekend aan.

‘Jij probeert mij te zeggen,’ formuleerde hij voorzichtig, ‘dat Peet de Boer in die eersteklascoupé niet Cynthe de Lamotte zag, maar een vrouw die op dezelfde wijze gekleed ging?’ De Cock wreef nadenkend over zijn kin.

‘Ik houd met deze mogelijkheid terdege rekening. Dat is ook mede de reden, waarom ik gisteravond na die herkenning door Peet de Boer, Cynthe de Lamotte niet onmiddellijk arresteerde. Het mag dan in het verleden wel eens zijn voorgekomen dat een moeder haar eigen dochter vermoordde, maar gevoelsmatig heb ik daar toch moeite mee. Vooral ook omdat een direct motief ontbreekt.’ Vledder liet zich in zijn stoel terugzakken. Zijn aanvankelijk wat agressieve houding smolt weg. ‘Jouw moeie voeten hebben gelijk… zoals altijd. We zijn echt nog ver van de oplossing verwijderd.’ De jonge rechercheur weifelde even en kwam toen weer naar voren. Zijn gezicht stond ernstig. ‘Wil jij de leiding van dit onderzoek weer helemaal naar je toe trekken? Ik geloof toch dat ik wat te voorbarig ben geweest. Die snelle arrestatie van Peet de Boer ligt mij zwaar op de maag. Ik heb er eerlijk gezegd spijt van.’ De Cock glimlachte.

‘En voorlopig heb je die jonge steward nog niet uit de grijpgrage klauwen van commissaris Buitendam en meester Medhuizen gerukt.’

Vledder keek hem ongelovig aan.

‘Ze zullen toch naar argumenten moeten luisteren?’ De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘Heb je die… argumenten? Ik vrees dat ze onvoldoende zijn om hen te overtuigen. Je hebt eerst met grote stelligheid betoogd dat steward Peet de Boer absoluut de moordenaar was en nu…’ De oude rechercheur maakte zijn zin niet af. Er werd krachtig op de deur van de recherchekamer geklopt.

Vledder riep: ‘Binnen!’

De deur ging open en in de deuropening verscheen een blonde jongeman. De Cock schatte hem op rond de vijfentwintig jaar. Hij droeg een fraai gesneden lichtbruin kostuum met een vest en elegante bijpassende schoenen.

Aangenaam verrast bleef De Cock naar hem kijken. Voor het jeansen joggingtijdperk was de jongeman opmerkelijk gekleed. Met een lichte trenchcoat over zijn rechterarm stapte hij op de grijze speurder toe.

‘U bent rechercheur De Cock?’ vroeg hij opgewekt. De oude rechercheur kwam overeind en knikte.

‘Met ceeooceekaa,’ reageerde hij.

De jongeman glimlachte.

‘Dan moet ik bij u zijn.’

De Cock wuifde naar de stoel naast zijn bureau.

‘Neemt u plaats,’ sprak hij vriendelijk. ‘Waarmee kan ik u van dienst zijn?’

De jongeman ging zitten, maar stond onmiddellijk weer op en maakte in de richting van de oude speurder een korte stijve buiging. ‘Mag ik mij even aan u voorstellen? Mijn naam is La Croix… Pierre la Croix.’ Hij nam weer plaats en legde zijn trenchcoat over zijn knieën.

‘Ik woon in het oude Nijmegen en ik ben hier op verzoek van mijn tante.’

De Cock liet zich in zijn stoel achter zijn bureau zakken. ‘Uw tante?’ In zijn stem klonk enige verbazing.

Pierre la Croix knikte.

‘Cynthe de Lamotte, de jongste zuster van mijn moeder, Gabrielle de Lamotte. Sinds tante is gescheiden behartig ik zo’n beetje haar zaken. Ik ben vaak bij haar in huis. Ik mag tante Cynthe heel graag. Ze is ook altijd erg lief voor me.’ ‘Dat is prettig… voor u.’

Pierre la Croix trok een somber gezicht.

‘Tante heeft mij gisteravond laat nog opgebeld. Vanuit Amsterdam. Ze vertelde mij dat ze bij u was geweest om over Suzette te praten… over de bedreiging door een onbekende vrouw.’ Hij zweeg even, draaide iets op zijn stoel. ‘Tante zei ook dat u hier op het bureau een jongeman vasthield, die haar had herkend als een vrouw die op die ongelukkige morgen bij Suzette in de treincoupé zat.’ ‘Dat klopt.’

Pierre la Croix schudde resoluut zijn hoofd.

‘Dat klopt niet,’ reageerde hij fel. ‘Tante zat niet in die trein. Ze was in Nijmegen in haar huis en ik was bij haar.’

De Cock streek met zijn rechterhand over zijn breed gezicht en zweeg. Tussen zijn gespreide vingers door keek hij de jongeman scherp observerend aan. Zijn helblonde haren waren strak naar achteren gekamd. Hij had smalle jukbeenderen en een brede, wilskrachtige kin. Zijn grijsgroene ogen stonden iets te dicht bij elkaar, waardoor het leek alsof zijn spits toelopende neus te laag in zijn gezicht begon.

Het zwijgen van de grijze speurder maakte Pierre la Croix zichtbaar nerveus. Hij klopte met zijn middelvinger op zijn vest. ‘Ik was bij haar… ik was bij haar. Ik heb die fatale dag eerst Suzette met mijn wagen naar het station gebracht. Daarna ben ik bij mijn tante gebleven… de hele dag. Pas ’s avonds, na het laatste nieuws op de tv, ben ik naar huis gegaan.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘U bent haar alibi?’

Pierre la Croix knikte overtuigend.

‘Precies… haar alibi. Daarom ben ik ook bij u gekomen, op verzoek van tante Cynthe. Ze had de indruk dat u haar niet op haar woord geloofde.’ Hij zweeg even en keek de oude rechercheur vragend aan. ‘U… eh, u gelooft haar niet?’

De Cock ontweek een antwoord.

‘Wist u van die telefonische bedreigingen van uw nicht Suzette de Tournes?’

Pierre la Croix schudde zijn hoofd.

‘Nee, aanvankelijk niet. Suzette en mijn tante hebben er nooit over gesproken. Ik hoorde het pas na de moord. Ik ben toen ontzettend geschrokken.’

‘Hoezo?’

Pierre la Croix keek De Cock aan. In zijn ogen lag angst. ‘Lucienne… Lucienne kreeg ook van die bedreigingen van een onbekende vrouw.’

De Cock reageerde verbijsterd.

‘Wie… eh, wie is Lucienne,’ stamelde hij.

Pierre la Croix slikte.

‘Mijn zuster… Lucienne la Croix.’

16

De Cock moest het bericht even verwerken. Om zijn gedachten te ordenen nam hij een lange pauze. Na enkele minuten boog hij zich naar voren.

‘Uw zuster, Lucienne la Croix,’ recapituleerde hij kalm, ‘werd dus via de telefoon door een vrouw bedreigd.’

‘Ja.’

‘Vaak?’

‘Zo om de paar maanden.’

‘Sinds wanneer?’

‘Ongeveer twee jaar.’

De Cock blikte op, lette scherp op de reactie.

‘Na de dood van Stella?’

Pierre la Croix knikte met toegeknepen mond.

‘Stella… die naam werd door de vrouw genoemd. Eerst Stella, zei ze. De volgende ben jij.’ De jongeman zweeg even en trok zijn schouders omhoog. ‘Het zei ons niet veel. Wij kenden geen Stella. Vader en moeder leefden toen nog en ook die hadden beiden nog nooit van ene Stella gehoord.’

‘Uw ouders zijn gestorven?’

Het was een overbodige vraag.

Pierre la Croix liet zijn hoofd iets zakken.

‘Ze zijn beiden vorig jaar in Frankrijk bij een auto-ongeval om het leven gekomen. Ze waren daar op familiebezoek. Ik heb hugenootse voorvaderen. Lucienne en ik hebben na het ongeval het huis van onze ouders verkocht. We wilden er niet in blijven wonen. Ik ben in Nijmegen gaan wonen, dicht in de buurt van mijn tante, aan wie ik nogal verknocht ben. Lucienne ging naar Zeist. Ze woont daar aan de Graaf Lodewijklaan.’

‘Hebt u nog regelmatig contact met haar?’

‘Zeker. Vrijwel elk weekend. Of ik ga naar Zeist of zij komt naar Nijmegen.’

‘Lucienne moet Suzette de Tournes goed hebben gekend.’ Pierre la Croix glimlachte.

‘Ze was haar nicht. Ze zijn ook beiden ongeveer van dezelfde leeftijd. Als kind waren ze speelkameraadjes. Later zijn ze iets uit elkaar gegroeid.’

‘Zegt de naam Louise de Coligny u iets… buiten het feit dat zij een van de vrouwen van Willem de Zwijger was?’

Pierre la Croix maakte een vertwijfeld gebaartje. ‘Het zegt mij niets.’

‘Hebt u de naam Bernard wel eens horen noemen?’ Op het gezicht van Pierre la Croix kwam een peinzende uitdrukking. ‘Dat was, naar ik meen, een vriend van mijn vader. Vroeger, uit zijn studententijd.’

De Cock beet even op zijn onderlip.

‘Stella was zijn dochter,’ sprak hij somber. ‘Zij werd op een bijna identieke wijze als Suzette de Tournes in Enkhuizen vermoord.’ Pierre la Croix keek hem met verschrikte ogen aan. ‘Dus toch,’ sprak hij hees. ‘Stella was dus toch haar eerste slachtoffer.’ Hij gebaarde met zijn beide handen. ‘Wij hebben ons om die bedreigingen nooit zo druk gemaakt. Wij dachten van doen te hebben met een of andere idiote vrouw, die zich verveelde en zich met dergelijke telefoontjes vermaakte. U kunt begrijpen hoe ik ben geschrokken van het verhaal van tante Cynthe, dat ook de vermoorde Suzette van die vreemde telefoontjes kreeg.’ ‘En Lucienne?’

‘Wat bedoelt u?’

‘Was zij ook geschrokken?’

Pierre la Croix gebaarde naar de telefoon op het bureau van De Cock. ‘Toen ik het hoorde, heb ik haar onmiddellijk gebeld. Lucienne leek niet erg geschokt. Ze vatte het nogal laconiek op.’ ‘Ze was niet bang?’

Pierre la Croix schudde zijn hoofd.

‘Helemaal niet. Ze deed erg nuchter. “Waarom zou iemand mij willen vermoorden?” zei ze. “Dat is dwaas. Ik leef met niemand in onmin.”’

‘Wat doet Lucienne?’

‘Voor werk, bedoelt u?’

‘Ja.’

‘Ze werkt op een bank in Amsterdam.’

‘Heeft ze een auto?’

Pierre la Croix knikte.

‘Maar die gebruikt ze niet voor het woon-werkverkeer. Lucienne reist altijd met het spoor. Eerste klasse. Je kunt in de binnenstad van Amsterdam je auto toch niet kwijt. Bij de IJsselsteinse Bank, waar ze werkt, hoeft ze niet zo vroeg te beginnen. Meestal neemt ze de trein van tien uur vijf vanaf het station Zeist-Driebergen.’

De Cock keek de jongeman strak aan.

‘De trein van tien uur vijf?’ herhaalde hij. ‘Dat is de trein uit Nijmegen waarin Suzette werd vermoord. Werkte Lucienne die dag?’ Pierre la Croix schudde zijn hoofd.

‘Die dag heeft Lucienne niet gewerkt. Ze lag thuis met migraine in bed.’

Toen de jonge Pierre la Croix was vertrokken, keek Vledder de grijze speurder peilend aan.

‘Wat denk je ervan?’ vroeg hij opgewonden. ‘Het wordt steeds gekker. Jean de Tournes krijgt een alibi van zijn oude schoolvriend Richard Bernard en Cynthe de Lamotte laat haar jonge neef als alibi opdraven.’

De Cock knikte.

‘Ik denk op aanraden van diezelfde Richard Bernard. Ik vermoed dat zij gisteravond de hele affaire met hem heeft besproken en zich daarna met neef Pierre in verbinding heeft gesteld.’ Vledder grijnsde.

‘Het lijkt wel een complot.’

De Cock strekte zijn hand naar hem uit.

‘Dat is het, Dick… een complot. Het ellendige is dat ik er nog geen steek van begrijp. Wat is het voor een complot? Tegen wie is het gericht? Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat vrijwel alle mensen met wie wij in verband met dit onderzoek hebben gesproken, iets achterhouden, angstvallig en krampachtig een of ander duister geheim bewaren.’

‘Ook Peet de Boer?’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Volgens mij is die jongen onschuldig. Ondanks alle aanwijzingen heb ik dat steeds gevoeld. Hij is ongewild door zijn baantje als steward in deze affaire verstrikt geraakt. Het wordt hoog tijd dat hij in vrijheid wordt gesteld. Ik ga straks wel even met Buitendam praten.’

Vledder schudde resoluut zijn hoofd.

‘Jij niet, De Cock. Ik vind dat ik dat moet doen. Peet de Boer is op mijn aandringen gearresteerd en ingesloten. Ik voel mij moreel verantwoordelijk en die verantwoordelijkheid wil ik ook zelf dragen.’

De Cock knikte begrijpend.

‘En als het weer niet lukt om de commissaris te overtuigen?’ Op het gezicht van Vledder kwam een milde glimlach. ‘Dan mag jij jouw negentig kilo aan gewicht in de weegschaal brengen. Ik hoop alleen dat het niet nodig is.’

De jonge rechercheur stond van zijn stoel op en liep de kamer uit. Toen draaide hij zich om en kwam terug.

‘Wat doen we met Lucienne la Croix?’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Met haar praten… zo snel mogelijk… nadat we Peet de Boer hebben vrijgelaten. Misschien kunnen we haar op de IJsselsteinse Bank bereiken. De Keizersgracht is niet ver weg en ik ken de directeur daar heel goed. Het lijkt mij zinnig om die Lucienne aan te raden voorlopig niet met de trein te reizen.’ ‘Kunnen we haar beschermen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat kunnen we niet. Net zomin als wij Louise de Coligny afdoende kunnen beschermen.’

Vledder sloeg geschrokken zijn rechterhand voor zijn mond. ‘Louise de Coligny,’ sprak hij hees.

De Cock keek naar hem op.

‘Wat is er met Louise de Coligny?’ In zijn stem trilde angst. Vledder slikte.

‘Ik ben je dat vergeten te vertellen. Vanmorgen vroeg, voordat jij kwam, had ik de politie in Utrecht al aan de lijn.’ ‘En?’

De jonge rechercheur zuchtte.

‘Louise de Coligny is vannacht uit het ziekenhuis verdwenen.’

Een laag wolkendek hing als een grauwe deken over de stad. Het was bijna windstil en het regende opnieuw. Stug, gestaag, zonder een enkele pauze.

De beide rechercheurs slenterden over het brede trottoir van het Damrak in de richting van de Dam. Het was er druk, zoals altijd. Jeugdige vakantiegangers in verkreukeld plastic schoven voor hen langs naar de hal van een play-inn.

De Cock blikte opzij. ‘Deed de commissaris nog moeilijk?’ Vledder schudde zijn hoofd.

‘Hij vroeg hoe jij erover dacht. Toen ik hem dat had verteld, heeft hij meester Medhuizen, onze nieuwe officier van justitie gebeld. Ik kreeg de indruk dat ze beiden nogal teleurgesteld waren.’ De Cock glimlachte.

‘Ze droomden er natuurlijk van dat de zaak al was opgelost. Wat zei Peet de Boer?’

‘Hij was erg opgelucht toen ik hem vertelde dat hij naar huis kon.’ ‘Heb je onze verontschuldigingen aangeboden?’

Vledder knikte traag.

‘Hij vroeg of wij nu die vrouw in dat donkerbruine mantelpakje van grove tweed hadden opgesloten. Hij was hooglijk verbaasd toen ik hem zei dat dit niet het geval was.’

De Cock trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Hebben wij al een rapport binnen over dat toxicologisch onderzoek?’

‘Het lag vanmorgen op mijn bureau.’

De Cock keek Vledder verwijtend aan.

‘Daar weet ik niets van.’

Vledder reageerde geprikkeld.

‘Het is je eigen schuld. Jij begon vanmorgen direct al met jeremiades over je moeie voeten. Ik heb toen aan dat hele rapport niet meer gedacht.’

‘En?’

‘Wat?’

‘Heb je het gelezen?’

Vledder knikte.

‘Vluchtig. Net voor ik uit Utrecht dat telefoontje over Louise de Coligny kreeg. Men heeft op het gerechtelijk laboratorium in de lijkdelen van Suzette de Tournes sporen van digitaline aangetroffen.’

De Cock trok een vies gezicht.

‘Digitaline?’ herhaalde hij verrast. ‘Was Suzette de Tournes hartpatiënte?’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Ik heb dokter Rusteloos tijdens de sectie niet over hartafwijkingen gehoord.’

‘De doodsoorzaak was toch verwurging?’

‘Zeker. Zonder enige twijfel. Bijna al de kraakbeenringetjes van haar luchtpijp waren verwoest.’

De grijze speurder keek zijn jonge collega met enige argwaan aan. ‘Je hebt het goed gelezen?’

‘Wat?’

‘Di-gi-ta-li-ne.’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Ik heb dat woord in het rapport van het laboratorium nog eens extra onderstreept. Het was nieuw. Ik had er nog nooit van gehoord.’ De Cock zuchtte.

‘Digitaline is een zogeheten cardiacum… een middel tegen hartziekten. Het wordt gemaakt van de bladeren van het vingerhoedskruid en dat is een dodelijk giftige plant, die hier in Nederland vrij algemeen voorkomt en waarmee men als leek beslist niet mag experimenteren. Dat is levensgevaarlijk.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Hoe komt dat levensgevaarlijke spul in het lichaam van Suzette de Tournes?’

De Cock wreef de regen uit zijn gezicht. Zijn brede kin kwam iets naar voren.

‘Op die vraag,’ sprak hij grimmig, ‘zal ik je ééns het antwoord geven.’

17

Lucienne la Croix bleek een fraai ogende en aantrekkelijke jonge vrouw. De Cock schatte haar op voor in de twintig. Ze had prachtig lang blond haar en lichtblauwe ogen in een ovaal gezicht. Ze deed de grijze speurder denken aan de dode Suzette de Tournes. Familietrekken waren duidelijk herkenbaar. Met haar mond iets toegeknepen en een blik vol achterdocht keek ze van De Cock naar Vledder en terug.

‘Wat wilt u van mij?’

De oude rechercheur wuifde om zich heen.

‘De directeur van de bank heeft ons deze ruimte ter beschikking gesteld om even ongestoord met u te kunnen praten.’ Lucienne la Croix zette haar voeten iets uit elkaar en kruiste haar armen voor haar borst. In haar ogen blonk strijdlust. ‘Waarom zou ik met u praten?’ vroeg ze kribbig. ‘Eerlijk gezegd voel ik daartoe geen enkele behoefte.’

De Cock negeerde haar opmerking en gebaarde naar een steriel zitje van chroomstalen meubelen. ‘Gaat u even zitten,’ sprak hij vriendelijk. ‘Ik verzeker u… wij benaderen u met de beste bedoelingen.’

Lucienne la Croix schudde haar hoofd.

‘Ik heb liever niets met de recherche van doen. Bovendien… ik heb niet zulke beste ervaringen met de Amsterdamse politie. De manier waarop ik laatst een bekeuring kreeg…’

Ze maakte haar zin niet af.

De Cock gebaarde verontschuldigend.

‘Dat spijt mij oprecht, maar daar heb ik persoonlijk geen schuld aan.’ Hij wees opnieuw naar de chroomstalen meubelen. ‘Kom,’ sprak hij dwingend, ‘ga even zitten. Het is in uw eigen belang.’ Met zichtbare tegenzin nam ze plaats en sloeg haar benen over elkaar. De Cock ging tegenover haar zitten en legde zijn hoedje op het tapijt. Vledder bleef staan, leunend tegen een wand met een afschuwelijk lelijk abstract schilderij.

De grijze speurder boog zich iets naar de jonge vrouw toe. ‘Uw broer was vanmorgen bij ons op het politiebureau aan de Warmoesstraat.’

‘Pierre?’

De Cock knikte. ‘Hij kwam uit Nijmegen op verzoek van zijn tante Cynthe de Lamotte.’

‘Waarom?’

‘Tante Cynthe de Lamotte meende een alibi nodig te hebben.’ ‘Waarvoor?’

‘De moord op Suzette de Tournes.’

In de ogen van Lucienne la Croix kwam een blik vol ongeloof. ‘Dat is toch dwaas,’ riep ze geschrokken. ‘Suzette is haar eigen kind.’ Ze grinnikte vreugdeloos. ‘En moest Pierre voor dat alibi zorgen?’

De Cock knikte met een ernstig gezicht. ‘Daarvoor kwam hij.’ Lucienne la Croix schudde afkeurend haar hoofd.

‘Ze knoeien wat af bij ons in de familie. Dat acht je niet voor mogelijk. Ik probeer mij er zoveel mogelijk buiten te houden. Daarom ben ik ook in Zeist gaan wonen. Maar Pierre geniet ervan. Die vindt het schitterend.’ Er kwam een dwarse denkrimpel in haar voorhoofd.

‘Wordt tante Cynthe werkelijk van de moord op Suzette verdacht?’ ‘Ze droeg soortgelijke kleding als een vrouw, die bij Suzette in de treincoupé was gesignaleerd.’

‘Een donkerbruin mantelpakje van grove tweed, waaronder een beige blouse met volanten.’

De Cock keek haar verrast aan.

‘Hoe weet u dat?’

Lucienne la Croix glimlachte.

‘Dat draagt tante Cynthe altijd. Daar kun je haar in uittekenen.’ De Cock veranderde van onderwerp.

‘Wist u dat uw nicht Suzette voor haar dood telefonisch werd bedreigd?’

Lucienne la Croix schudde haar hoofd.

‘Dat wist ik niet. Ik hoorde het van de week van Pierre. Tante Cynthe had hem dat verteld.’

De Cock hield zijn hoofd iets scheef.

‘Als ik goed ben geïnformeerd, dan wordt u ook telefonisch bedreigd?’

‘Heeft Pierre u dat gezegd?’

‘Ja.’

Lucienne la Croix ademde diep.

‘Waarom?’ verzuchtte ze. ‘Waarom doet Pierre dat? Hij moet zijn mond houden. Ik wil daar geen recherche bij. Ik houd niet van dat gedoe om mij heen. Die telefoontjes doen mij niets. Ik ben best in staat om op mijzelf te passen.’

‘Was Suzette dat ook?’

‘Wat bedoelt u?’

‘Was Suzette in staat om op zichzelf te passen?’

Lucienne la Croix spreidde haar beide handen.

‘Suzette… ach nee. Suzette was een nufje. Een verwend nest… door haar vader en haar moeder in de watten gelegd.’ ‘U bent weerbaarder?’

Lucienne la Croix kneep haar lippen op elkaar.

‘Ik heb al vroeg geleerd om op eigen benen te staan. Mijn ouders waren niet zo pietluttig. Ik ben ook op alles voorbereid. En ik vertrouw niemand. Zelfs mijn eigen familie niet.’ De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

‘U… eh, u wantrouwt uw eigen familie?’ vroeg hij ongelovig. Lucienne la Croix knikte nadrukkelijk.

‘En niet zonder reden. Volgens mij weten ze precies waarom Suzette werd vermoord.’

De Cock kwam met een ruk naar voren.

‘Wat?’ riep hij verbijsterd.

Lucienne la Croix knikte opnieuw.

‘Ze willen er alleen niets over zeggen,’ sprak ze gelaten. ‘Maar volgens mij weten ze ook precies wie het doet.’

De Cock slikte iets weg. In een theatraal gebaar bracht hij zijn beide handen bezwerend naar voren.

‘Even samenvatten,’ sprak hij hees. ‘Volgens jou weet de familie wie Suzette heeft vermoord en kennen ze het motief?’ Lucienne la Croix trok haar gezicht strak.

‘Dat wisten ze al bij Stella.’

Nog geheel in de ban van het verhaal van Lucienne la Croix, verlieten de beide rechercheurs de IJsselsteinse Bank en slenterden vanaf de Keizersgracht naar de oneven zijde van de Raadhuisstraat. De regen kwam nog steeds in stromen neer. Beschut door de arcade bleef De Cock voor de etalageruit van de firma Moolhuysen en Zoon staan en bezag zijn eigen spiegelbeeld: een wat lompe man in een oude, doorweekte regenjas. Hij nam zijn hoedje af en streek met zijn rechterhand over zijn haar. De grillige accolades bij zijn mond bewogen tot een mislukte glimlach. Grijs was hij geworden… grijs in de misdaad. In schaarse momenten van hoogmoed dacht hij dat hij er iets van begreep… dat hij het gedrag van mensen kon doorgronden. Hoewel meestal deemoedig van aard, verlangde hij naar zo’n moment van hoogmoed… naar een korte helle lichtflits in zijn denken. Hij zette zijn vilten hoedje weer op en keek via de spiegelende etalageruit naar Vledder, die naast hem stond.

‘Heb je het allemaal?’

De jonge rechercheur knikte traag.

‘Twee jaar geleden, de dag na de moord op Stella in Enkhuizen, kwamen Richard Bernard en Jean de Tournes naar het huis van de familie La Croix in Amsterdam. De ouders van Lucienne en Pierre leefden toen nog.

‘Antoine la Croix, de vader van Lucienne en Pierre, ontving de beide heren en leidde hen onmiddellijk naar de studeerkamer, die achter hen op slot ging. Er was bij alle drie duidelijk sprake van paniek. Het gedrag van de drie heren maakt Lucienne nieuwsgierig. Ze legt haar oor tegen de deur van de studeerkamer en merkt dat er nogal opgewonden over de moord op Stella wordt gesproken. Ze krijgt geen kans om het gesprek verder te volgen omdat haar moeder haar nogal wild bij de deur wegtrekt.’ De Cock blikte opzij.

‘Een prima samenvatting,’ sprak hij bewonderend. ‘Heb je nog opmerkingen?’

Vledder zuchtte.

‘Na de moord op Suzette kwamen ze weer bij elkaar: Richard Bernard en Jean de Tournes. Antoine la Croix ontbrak. Hij was met zijn vrouw tijdens een auto-ongeval in Frankrijk om het leven gekomen.’

De Cock keek hem bemoedigend aan.

‘Verder?’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Ik vind de conclusies die Lucienne la Croix uit een en ander trekt, wel vergaand. Wanneer die drie heren met elkaar bevriend zijn en van één van hen wordt een dochter vermoord, dan vind ik het heel normaal dat ze met elkaar in conclaaf gaan. Om daaruit onmiddellijk te concluderen dat zij het motief voor de moord op Stella kenden en wisten wie voor die moord verantwoordelijk was, is typisch vrouwelijk.’

De Cock keek hem verbaasd aan.

‘Waarom vrouwelijk?’

Vledder gebaarde heftig.

‘Het is meer intuïtief dan rationeel.’

‘Je bedoelt dat Lucienne la Croix de situatie meer gevoelsmatig dan verstandelijk benaderde?’

‘Precies.’

De Cock bracht een moede glimlach.

‘Ik benijd vrouwen,’ verzuchtte hij. ‘Ik wilde dat ik op dit moment wat vrouwelijke intuïtie bezat.’

Vledder negeerde de opmerking.

‘Dat Jean de Tournes en Richard Bernard weer bij elkaar komen na de moord op Suzette is toch ook normaal… vanzelfsprekend. Het zou toch juist uiterst opmerkelijk zijn geweest wanneer dat niet was gebeurd.’ De jonge rechercheur schudde zijn hoofd. ‘Ik weet niet hoe jij erover denkt, maar volgens mij brengt dat verhaal van Lucienne la Croix ons geen steek verder.’ De Cock reageerde niet. Hij draaide zich een kwartslag en liep door. Vledder volgde.

Ze liepen achter het Koninklijk Paleis om naar de Dam. Midden op het brede trottoir van het Damrak bleef De Cock opnieuw staan. Sinds hij de IJsselsteinse Bank had verlaten, worstelde hij met een knagend gevoel van onbehagen. Hij had het idee dat hem iets was ontgaan… aan zijn aandacht was ontsnapt… een belangrijk facet. Zijn hersenen werkten koortsachtig om dat facet te laten oplichten, maar de mistige sluiers die rond zijn denken hingen, wilden niet optrekken.

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Wil je hier blijven picknicken?’ vroeg hij spottend. Hij wees omhoog naar de hemel, waaruit de regen nog steeds in stromen neerviel. ‘Dan moet je wel beter weer uitzoeken.’

De Cock lachte niet. Hij keek zijn jonge collega peinzend aan. ‘Ik wil niet teruggaan naar de IJsselsteinse Bank, maar ik heb het onbehaaglijke gevoel dat wij iets hebben vergeten, iets dat wij Lucienne la Croix hadden moeten voorleggen.’

Vledder gebaarde in zijn richting.

‘Jij voerde het woord… jij deed het verhoor.’

Het klonk als een licht verwijt.

De Cock knikte traag.

‘Weet je met wie wij nog niet hebben gesproken?’

‘Nou?’

‘Mevrouw Bernard… de moeder van Stella.’

Vledder haalde achteloos zijn schouders op.

‘Verwacht je daar iets van?’

De Cock liep door.

‘Staat er iets over de moeder van Stella in het dossier uit Enkhuizen?’

‘Ze wordt in het geheel niet genoemd. Ik denk dat de politie in Enkhuizen een verklaring van haar niet belangrijk heeft gevonden.’ Ineens bleef De Cock staan, voor de derde keer. Hij schoof zijn hoedje iets terug. Zijn blik verhelderde. Met zijn tot een vuist gebalde rechterhand sloeg hij een paar maal tegen zijn voorhoofd. ‘Ik heb het,’ riep hij blij. ‘Pierre la Croix loog. Hij zei dat hij en Lucienne geen Stella kenden… dat ook zijn ouders nooit van ene Stella hadden gehoord. Dat was een pertinente leugen. Hij moet Stella hebben gekend, zoals hij ook het tweede slachtoffer, zijn eigen nicht Suzette, kende.’

De oude rechercheur zuchtte. Met zijn vlakke hand wreef hij over zijn nat gezicht en sjokte verder. ‘Ik geloof in Lucienne,’ sprak hij gedragen. ‘Ik geloof in Lucienne la Croix… in haar beleven… in haar intuïtie. Zij was oprecht en ze had gelijk: de kern van dit mysterie ligt bij die drie heren.’

‘Je bedoelt Richard Bernard, Jean de Tournes en Antoine la Croix?’

De Cock knikte.

‘De vraag is: wat hebben ze gemeen? Wat is hun geheim?’ De rechercheurs liepen via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat en stapten het oude politiebureau binnen. Toen Jan Kusters hen in het oog kreeg, wenkte hij met een kromme vinger.

De Cock liep op hem toe en de wachtcommandant gaf hem een wat smoezelige enveloppe.

‘Dit lag vanmiddag plotseling op de balie. Iemand moet het er ongezien hebben neergelegd. Het is voor jou. Er staat jouw naam op.’

De Cock bracht de enveloppe naar zijn neus en rook een lichte parfumgeur. Daarna nam hij een ballpoint uit zijn binnenzak en maakte daarmee de enveloppe open. Er zat een klein briefje in. Over zijn schouder las Vledder hardop mee.

‘Ga naar de begraafplaats Zorgvlied aan de Amstel en bekijk het graf van Mareille Lorraine, derde zijpad rechts.’

18

De Cock bekeek het vreemde briefje aandachtig. Het was met een oude schrijfmachine getypt op een rafelig afgescheurd stukje gelinieerd papier. De letter r leunde iets achterover en de e was nauwelijks doorgedrukt. Hij keek vragend naar Vledder. ‘Wie is Mareille Lorraine?’

De jonge rechercheur trok zijn schouders op.

‘Ik heb die naam nog nooit gehoord of gelezen.’

‘Ook niet in het dossier uit Enkhuizen?’

‘Nee.’

De Cock stopte het briefje terug in de enveloppe en stak die in de binnenzak van zijn colbert.

‘Staat onze auto op de steiger?’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Wat wil je dan?’

‘Naar Zorgvlied.’

De jonge rechercheur gebaarde wild naar de grote klok boven de balie. ‘Het is spitsuur,’ riep hij opgewonden. ‘Voor wij met de auto aan de Amstel zijn is de begraafplaats allang gesloten.’ De Cock stak zijn kin vooruit. ‘Dan klimmen we over het hek.’ Vledder keek hem monsterend aan. ‘Jij, op jouw leeftijd?’

De Cock knikte beslist.

‘Ik, op mijn leeftijd.’

Vledder loodste de oude Volkswagen behendig door het drukke stadsverkeer. Het lukte hem aanvankelijk om opstoppingen te vermijden. Maar even voorbij het Rijksmuseum raakten ze op de Stadhouderskade toch in een file en kwamen nog slechts stapvoets vooruit.

Vledder gebaarde om zich heen.

‘Kijk, dat bedoel ik nu. We hadden eerst beter ergens in de stad kunnen gaan eten, in plaats van hier nutteloos in de uitlaatgassen te hangen.’

De Cock liet zich onderuitzakken.

‘Ik wil dat graf zien,’ reageerde hij nukkig.

Vledder keek hem spottend aan.

‘Een graf,’ grinnikte hij. ‘Hoe weet je dat ze geen lugubere grap met ons uithalen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het is geen grap,’ sprak hij ernstig.

‘Dat weet je zeker?’

‘Absoluut.’

Vledder liet het stuur van de Volkswagen even los en spreidde zijn beide handen.

‘Wat is er aan een graf te zien?’

De Cock blikte schuin naar hem omhoog.

‘Dat weet ik niet… nog niet. Maar de vrouw die ons dat vreemde briefje liet bezorgen, vindt het blijkbaar belangrijk dat wij op Zorgvlied dat graf van ene Mareille Lorraine bekijken.’ Vledder keek hem fronsend aan.

‘Hoe weet je dat het briefje van een vrouw is?’

De Cock schoof zijn hoedje tot op zijn ogen en zakte nog verder onderuit.

‘De geur van haar parfum.’

Het was stil aan de Amstel. Op straat waren plassen, maar het regende niet meer. Begraafplaats Zorgvlied zag er verlaten uit en het hek was dicht.

De Cock bekeek het slot, de spijlen en de verbindingen. Het slot achtte hij te massaal, te grof om het met de ragfijne stalen sleutelbaarden uit het apparaatje van Handige Henkie te bewerken. Na enige aarzeling zette hij zijn linkervoet op een dwarsverbinding van het hek en trok zich omhoog.

Vledder volgde zijn voorbeeld.

‘Als de mensen ons zo zien,’ gniffelde hij, ‘dan waarschuwen ze onmiddellijk de politie.’

De Cock klom verder.

‘Hoe meer zielen,’ bromde hij, ‘hoe meer vreugd.’

In een betrekkelijk korte tijd waren ze zonder kleerscheuren aan de andere zijde van het hek. De Cock bleef even staan om zijn verstoorde ademhaling weer op peil te brengen. Daarna bukte hij zich en veegde zijn bevuilde handen aan zijn sokken af. Het grove grind knerpte onder hun voeten toen ze het brede pad naar de aula volgden.

De oude rechercheur keek om zich heen naar het vrolijk frisse groen aan bomen en struiken. Een waterig zonnetje prikte door het wolkendek en deed de nog natte blaadjes even glinsteren. ‘De laatste keer dat wij hier op Zorgvlied waren, vroor het dat het kraakte.’

Vledder grinnikte.

‘Toen zag jij in levenden lijve een man die al twee jaar dood was.’[5]

De Cock wees voor zich uit.

‘Het derde zijpad rechts. Ik neem aan dat de schrijfster van dat vreemde briefje de paden na de aula is gaan tellen.’ Ze liepen om de aula heen en gingen over het middenpad verder. Daarna sloegen ze het derde zijpad rechts in.

Gespannen liet De Cock zijn blik over de grafstenen dwalen. De graven aan het pad waren niet van recente datum. De data van overlijden lagen meer dan twintig jaar in het verleden.

Vledder gaf hem een por in zijn zij en wees links naar een blauwstenen monument met verweerde houten paaltjes en kettingen. In een boog van verzonken gouden letters stond: Rust zacht lieve moeder en daaronder in grotere letters Mareille Lorraine en daar weer klein onder Hebr. 10 vers 30 Aan Mij komt de wrake, spreekt de Heer.

De Cock nam zijn oude hoedje af en hield dat voor zijn borst. Met licht gebogen hoofd bleef hij staan en bekeek de data van geboorte en overlijden.

‘Deze Mareille Lorraine,’ sprak hij somber, ‘stierf ruim twintig jaar geleden en ze werd niet ouder dan vierentwintig jaar.’ Vledder knikte.

‘Er staat niet bij wie dit graf voor haar heeft opgericht… wie die steen heeft laten plaatsen.’

De Cock reageerde niet. Hij vroeg zich af waarom die vreemde briefschrijfster hem juist naar dit graf had gedirigeerd. Ineens viel zijn oog op drie urnen tussen de houten paaltjes aan de voet van de steen. De kleur week iets af. Het steen van de urnen was minder door milieu en erosie aangetast. De drie blauwstenen urnen waren duidelijk later bij het graf geplaatst. De grijze speurder liep links langs het graf over het gras, bukte zich bij de steen en tilde het deksel van de eerste urn. Hij zat tot aan de rand vol met as en roet. De Cock legde het deksel terug en opende de middelste urn. Ook die was tot aan de rand met as en roet gevuld. Nerveus en met trillende vingers legde De Cock ook dit deksel terug en opende de derde urn. Die laatste urn was leeg. De grijze speurder kwam overeind. Zijn gezicht zag bleek. Hij keek opzij naar Vledder.

‘Heb je plastic zakjes bij je? Of enveloppen?’

De jonge rechercheur schudde zijn hoofd.

‘Er liggen wel plastic zakjes in onze Volkswagen.’

‘Ga ze halen.’

‘Wat wil je dan?’

De Cock wees naar de blauwstenen urnen.

‘Monsters van de as en het roet. Het moet onmiddellijk door ons gerechtelijk laboratorium in Rijswijk worden onderzocht.’ Vledder knikte begrijpend. Hij draaide zich om en beende met lange passen het pad af.

De Cock bleef voor het graf staan en peinsde over de betekenis van as en roet in de urnen. Hij was nog in gepeins verzonken toen Vledder terugkwam.

De jonge rechercheur knielde bij de urnen neer. Met de punt van zijn zakmes schepte hij kleine hoeveelheden as en roet in twee doorschijnende plastic zakjes. Daarna knoopte hij de zakjes zorgvuldig dicht. De Cock keek aandachtig toe.

‘Wees voorzichtig,’ riep hij waarschuwend. ‘Pas op, dat je die twee monsters niet door elkaar haalt. Het is later misschien belangrijk om te weten welke as en roet uit welke urn komen.’ Vledder kwam uit zijn geknielde houding omhoog.

‘Ik zal ze merken.’

De Cock wierp nog een blik op het graf van Mareille Lorraine en sjokte naar het middenpad. Vledder volgde. Een plastic zakje in iedere hand.

Bij het hek gaf hij de zakjes aan De Cock en klom over het hek. Door de spijlen gaf De Cock de zakjes terug en klom omhoog. Boven op het hek rustte hij even en genoot enkele momenten van het uitzicht over het water van de Amstel. Toen klom hij naar beneden. De beide rechercheurs slenterden van het hek van de begraafplaats Zorgvlied naar hun oude Volkswagen, die Vledder een tiental meters verder had geparkeerd. Bij de wagen bleef De Cock staan en strekte zijn open rechterhand naar de jonge rechercheur uit.

‘Geef mij maar de sleuteltjes.’

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Ga jij rijden?’ In zijn stem trilde ongeloof.

De Cock knikte.

‘Ik zet je straks ergens bij een tramhalte af. Dan ga je terug naar de Kit. Voor alle zekerheid spit je eerst onze eigen politieadministratie door. Maar eerlijk gezegd verwacht ik daar niet veel van. Vervolgens ga je ijverig op zoek naar een of andere referendaris, die jou een ambtenaar kan bezorgen die goed thuis is in ons bevolkingsregister aan de Herengracht. Je hebt toch van die grafsteen exact haar data van geboorte en sterven genoteerd?’

‘Ja.’

De Cock stak zijn wijsvinger omhoog.

‘Denk erom: ik wil alles weten van die Mareille Lorraine. Waar ze is geboren en waar ze is gestorven, wie haar ouders waren, met wie ze was gehuwd, haar geloofsovertuiging en vooral van welk kind of welke kinderen zij de lieve moeder was.’ Vledder blikte naar hem op.

‘En jij?’

‘Ik ga naar Utrecht.’

‘Utrecht?’

De Cock knikte. ‘Kijken of ik Louise de Coligny kan vinden.’

De Cock hield niet van gejakker op snelwegen. Het liefst vermeed hij die. Maar als het niet anders kon, zocht hij steeds de rechterbaan en bleef daar met een sukkelgangetje achter een trage vrachtwagen hangen.

De lucht klaarde op, maar het wegdek was na een lange regendag nog niet opgedroogd. Steeds zwiepten snel passerende auto’s plassen vuil water tegen de voorruit. Het belemmerde voortdurend zijn uitzicht en hij had al spijt dat hij Vledder niet had meegenomen. Maar dat paste niet in het tactische concept dat hij in zijn hoofd had. De grijze speurder voelde zijn voeten niet en zijn oude hart klopte in een vrolijk ritme. Hij had het jubelende gevoel dat hij na vele dwaalwegen eindelijk op de goede weg was: de weg naar Utrecht waar — hoe lang alweer geleden? — een gedistingeerde oudere dame in een keurig donkerbruin mantelpakje van grove tweed bij de knappe Suzette de Tournes in een eersteklascoupé stapte.

Bij de afslag Utrecht-West reed hij de stad in, raakte algauw in een netwerk van straten en een woud van verbodsborden het spoor bijster. Na driemaal aan voorbijgangers de weg te hebben gevraagd, belandde hij uiteindelijk toch op de Oudegracht. Omdat hij geen andere mogelijkheid zag, parkeerde hij de Volkswagen half op het trottoir, in de stille hoop dat de politie van Utrecht met hetzelfde personeelsgebrek kampte als die van Amsterdam. Nummer 315 bleek een smal, schilderachtig grachtenhuis met een markant geveltje. Midden op de groengelakte toegangsdeur was een glimmend koperen naamplaat met Louise de Coligny in verzonken zwarte letters.

De Cock belde, herhaalde dat een keer en toen er geen reactie kwam, nam hij het apparaatje van Handige Henkie uit zijn broekzak. Hij bekeek de constructie van het slot en zocht uit het koperen houdertje de juiste sleutelbaard. In luttele seconden had hij de deur ontsloten en stapte binnen in een kleine hal. Zorgvuldig drukte hij de deur weer achter zich in het slot. Hij pakte zijn zaklantaarn en liet het lichtovaal om zich heen dansen. Voor hem lag een smalle gang met rechts in het midden een deur met een houten kruk. Omzichtig, steeds op zijn hoede, liep hij op die deur toe en stapte een lange smalle kamer binnen. Het werd al donker buiten. Schaars licht viel uit twee hoge ramen aan de gracht.

De Cock ging op zoek en vond algauw wat hij zocht: een oude Remington, die minstens een halve eeuw geleden de fabricageband had verlaten. Hij stond hoog op een laagje vilt midden op een klein bureau. Daarnaast lag een opengeslagen blocnote. De grijze speurder ging achter het bureautje zitten en knipte een bureaulamp aan. Daarna scheurde hij een vel van de blocnote en schoof dat in de schrijfmachine.

Uit de binnenzak van zijn colbert nam hij de enveloppe, rook er nog eens aan en nam er toen het briefje uit. Met wat stijve vingers tikte hij dezelfde tekst op de oude Remington. Zonder te kijken wist hij al dat van de schrijfmachine de letter r iets achterover leunde en dat de e nauwelijks doorkwam. Hij borg de beide briefjes op en deed de bureaulamp uit. In een kleine fauteuil bij de haard ging hij zitten, achteroverhangend, zijn voeten iets uit elkaar, de rand van zijn oude hoedje tot op zijn ogen… en hij wachtte.

Na ruim een uur hoorde hij gestommel. Voetstappen klonken in de smalle gang. De deur van het vertrek ging open en het licht ging aan.

Verschrikt, met haar hoofd in verband, keek een jonge vrouw hem aan.

De Cock glimlachte.

‘Dag… Louise.’

19

Bijna trillend van nervositeit keek De Cock naar de klok in de restauratie van het station Nijmegen. Het was negen uur. Over precies veertien minuten zou de intercity naar Amsterdam CS vertrekken. Het werd, zo hoopte hij vurig, een reis naar de waarheid, een rit naar de ontknoping, het absolute einde van de moorden in de eerste klasse.

Hij keek naar Jan Westerneng, die wat onwennig tegenover hem aan een tafeltje zat. De hoofdinspecteur van de spoorwegrecherche had zich gekleed in een splinternieuw uniform van een spoorwegman. Hij zou in de trein als mede-conducteur fungeren. Het uniform stond hem goed. De Cock schonk hem een glimlach. Hij was de hoofdinspecteur hoogst dankbaar. Jan Westerneng was hem in al zijn wensen tegemoetgekomen. Iets verderop aan een tafeltje zaten Dick Vledder, Fred Prins en Appie Keizer. De Cock was blij dat hij weer op de medewerking van Fred Prins en Appie Keizer kon rekenen. Zij waren beiden uitmuntende rechercheurs, met wie De Cock en Vledder in het verleden al vele malen hadden samengewerkt. Appie Keizer zou de rol van steward vervullen en met een karretje door de trein rijden. Hij had zich in recordtijd de prijzen van bier, frisdrank en versnaperingen eigen gemaakt en beschikte over een buidel met wisselgeld.

Fred Prins zag eruit als een perfect gekleed zakenman, compleet met een modieus leren koffertje. Hij zou zich gedurende de reis naar Amsterdam in enkele eersteklascoupés ophouden. Zichzelf en Vledder had De Cock geen actieve rol toegedacht. Hij was ervan overtuigd dat de dader hem en zijn assistent kende. Toch wilde hij de operatie bijwonen voor het geval dat er ondanks alle voorbereidingen iets misging. Een onopvallend plekje in de tweede klasse en een uitgevouwen krant achtte hij voldoende camouflage.

Hoewel Lucienne la Croix pas bij Driebergen-Zeist in de trein zou stappen, had De Cock als uitgangspunt voor de operatie toch voor het station Nijmegen gekozen. Jan Westerneng, Fred Prins en Appie Keizer konden dan, voor de kritieke fase, al een beetje aan hun vreemde rol wennen. Bovendien wist hij bij benadering niet waar de dader in de trein zou komen. Hij vermoedde op het station Utrecht, maar volledige zekerheid daaromtrent had hij niet.

De Cock hield de klok in de restauratie nauwlettend in het oog. Om vijf minuten over negen kwam hij langzaam overeind en keek naar Jan Westerneng.

‘Zullen we?’

De grijze speurder kon de intense spanning die hij voelde in zijn stem niet onderdrukken.

De man van de spoorwegrecherche stond zwijgend op en samen liepen ze de restauratie uit. De anderen volgden. De lange intercitytrein stond al klaar. Ze stapten in en elk zocht zijn positie. Het was niet druk. Er was overal ruimte genoeg.

De Cock en Vledder namen plaats op de achterste bank van de tweedeklaswagon, die direct achter de eerste klasse was gekoppeld. Bij mogelijke calamiteiten kon de eerste klasse snel worden bereikt.

Vledder blikte opzij. Op de lippen van de jonge rechercheur brandden tal van vragen. Hij had, zoals zo vaak in het verleden, tegen het einde van het onderzoek het gevoel volkomen buiten de zaak te staan, de ontwikkelingen niet meer te volgen. ‘Is ze weer zo gekleed?’ vroeg hij.

‘Wie?’

‘Die vrouw.’

‘Je bedoelt in een donkerbruin mantelpakje van grove tweed?’

‘Ja.’

De Cock knikte traag.

‘Dat vermoed ik.’

‘Weet Lucienne la Croix wat haar vanmorgen in de trein te wachten staat?’

De Cock knikte opnieuw.

‘Ik heb de zaak met haar doorgenomen.’

‘Ze weet dus hoe haar belaagster eruitziet?’

‘Als die in dezelfde kleding komt… ja.’

‘Had ze geen bedenkingen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Lucienne la Croix was volledig bereid om haar medewerking te verlenen, zelfs als daar enige risico’s aan verbonden waren. Dit vooral nadat ik haar had verteld dat niet Suzette de Tournes, maar zij het tweede slachtoffer had moeten zijn.’

Vledder keek hem verrast aan. ‘Hoe kom je aan die wijsheid?’ ‘Dat vertel ik je wel. Maar de plannen voor moord waren in eerste instantie gericht op Lucienne la Croix. Zij reisde elke ochtend met de trein van tien uur vijf vanaf het station Driebergen-Zeist naar Amsterdam Centraal. Maar op de dag dat de moord zou worden uitgevoerd, bleef Lucienne la Croix thuis en lag ze met migraine in bed.’

Vledder slikte. ‘De moord ging niet door?’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar. ‘De moord ging wel door,’ sprak hij bitter. ‘Er werd alleen van object veranderd.’ Vledder keek hem met verschrikte ogen aan.

‘Suzette de Tournes.’

De Cock knikte met een zucht. ‘De arme Suzette de Tournes reisde sporadisch met de trein. Slechts enkele malen per jaar, wanneer ze haar vader in Amsterdam een bezoek bracht. Het was puur toeval dat zij in dezelfde trein zat als waarin Lucienne la Croix gewoon was om naar Amsterdam Centraal te rijden.’ Vledder staarde nadenkend voor zich uit. ‘Kon dat?’ ‘Wat?’

‘Dat veranderen van object?’

De Cock knikte. ‘Voor beiden, zowel voor Lucienne la Croix als voor Suzette de Tournes, gold hetzelfde motief.’ De mond van Vledder viel half open.

‘Je bedoelt dat het voor de moordenares niets uitmaakte wie van de twee ze om zeep hielp?’

‘Precies. De volgorde was niet van belang.’

Vledder friemelde aan de krant op zijn knieën. Hij voelde zich onzeker. De uitleg van de grijze speurder beviel hem niet, was hem te onvolledig.

‘Maar hoe…’

Hij stokte.

Appie Keizer slofte met zijn smalle karretje door het middenpad. Het ontlokte Vledder een glimlach en De Cock onderdrukte een speelse neiging om een blikje frisdrank bij zijn vermomde collega te bestellen.

Vrijwel op hetzelfde moment reed de trein het station DriebergenZeist binnen. Half verscholen achter zijn krant keek De Cock naar het perron en ontdekte tussen de wachtende reizigers de mooie Lucienne la Croix. Haar lange blonde haren glansden in de morgenzon. Schichtig blikte ze om zich heen. Haar houding verried enige nervositeit. Pas toen de trein volledig tot stilstand was gekomen, stapte ze weg en verdween even uit zijn gezichtsveld. De Cock slaakte een zucht van verlichting. Hij was blij dat Lucienne la Croix was gekomen en zich niet op het laatste moment had bedacht en thuis was gebleven. Hij had haar nodig. Ze moest als lokaas dienen.

De trein zette zich in beweging. De Cock blikte opzij. Ook op het gezicht van Vledder was de spanning te lezen. De jonge rechercheur vroeg niet verder. Hij begreep dat hij op dit moment van De Cock geen nadere uitleg kon verwachten.

Utrecht naderde. Steward Appie Keizer kwam weer met zijn karretje langs. Zo rond dit tijdstip, bedacht De Cock, kreeg de conducteur Cornelis de Jonghe vergiftigde koffie aangereikt, waardoor hij met maagklachten de trein moest verlaten. De eerste huizenblokken van Utrecht schoven aan hen voorbij. Toen de trein het station van Utrecht binnenreed, hielden De Cock en Vledder hun krant pal voor hun gezicht. Ze wilden niet het risico lopen om vanaf het perron te worden herkend. Na lange minuten kwam de trein weer in beweging. Jan Westerneng liep in zijn nieuwe uniform naar hen toe en boog zich iets voorover. ‘Ze is in de trein,’ sprak hij hees. ‘Ze liep eerst op het perron tweemaal langs de eersteklascoupés. Toen stapte ze in.’ De Cock onderdrukte de drang om zelf te gaan kijken. Het actieloos zitten achter die krant tastte zijn beheersing aan. Hij hoopte dat alles verliep zoals hij had gepland, en dat Lucienne, zoals hij haar op het hart had gedrukt, niets aannam… van wie dan ook. De Cock dacht dat hij iets hoorde en ineens m inderde de trein vaa r t. Sissend en schokkend gleed hij over de rails. De grijze speurder sprong op. Iemand, zo besefte hij, had aan de noodrem getrokken. Met Vledder in zijn kielzog holde De Cock over het middenpad naar de eerste klasse, rukte de deur open en stormde door de gang. Links van hem zat Lucienne la Croix ontredderd in haar coupé. Voor hem, op het balkon, zat Fred Prins gehurkt bij de open treindeur.

Verbijsterd schudde hij zijn hoofd. ‘Ze is van de trein gesprongen.’ Zijn stem trilde van onbegrip.

Toen de trein stilstond, klommen ze naar beneden en liepen terug. Ruim honderd meter verder lag onder aan de spoordijk het lichaam van een vrouw.

Fred Prins was als eerste bij haar en staarde naar haar gebroken ogen. ‘Ze is dood,’ sprak hij geschokt. ‘Ze heeft bij haar sprong blijkbaar toch een klap van een van die masten gekregen.’ De Cock knikte traag. Instemmend. Vanuit de hoogte bezag hij haar donkerbruine mantelpakje van grove tweed, waaronder de beige blouse met volanten.

Hij knielde bij haar neer. In een enkele greep rukte hij de zilvergrijze pruik van het hoofd.

Vledder hijgde in zijn nek.

‘Paul… Paul de Coligny.’

20

De Cock leunde achterover in zijn fauteuil. De zaak van de moorden eerste klasse had een triest einde gevonden. Het berouwde hem niet en hij voelde geen schuld. Toen hij alles wist had hij de keuze aan de ander gelaten, en Paul de Coligny had voor dit absolute einde gekozen. Het verbaasde hem niet. Hij keek naar de kring om zich heen, naar Dick Vledder, Fred Prins, Appie Keizer en Jan Westerneng. Hij had hen bij zich thuis uitgenodigd voor het slotakkoord, zoals hij de eindbespreking, de afronding van een zaak graag noemde.

Mevrouw De Cock bracht schalen vol lekkernijen en De Cock boog zich voorover. Hij pakte een fles verrukkelijke cognac en schonk de edele drank in fraaie diepbolle glazen.

Met een trieste glimlach om zijn mond hief hij zijn eigen glas, omklemde het met de volle hand en liet de nectar zachtjes schommelen.

‘Op de moeilijkste zaak uit mijn loopbaan.’

Fred Prins nam de toost over.

‘Was dit werkelijk de moeilijkste zaak uit je loopbaan?’ vroeg hij met een zweem van ongeloof.

De Cock knikte.

‘Beslist. En ik had deze zaak vermoedelijk nooit tot een oplossing gebracht wanneer een jonge vrouw mij niet op het juiste spoor had gezet.’

Vledder keek hem schuins aan. ‘Louise de Coligny?’ De Cock knikte opnieuw. ‘Louise de Coligny… en haar parfum.’ Hij nam een slok van zijn cognac en zette zijn glas weer terug. ‘Om iets van deze vreemde zaak te begrijpen,’ zo begon hij, ‘moeten we ongeveer een kwart eeuw terug in het verleden, naar het verstilde Enkhuizen en een kleine christelijke gemeente, bestaande uit een aantal families met Franse namen, afstammelingen van hugenoten, die in de zeventiende eeuw uit geloofsoverwegingen uit Frankrijk naar Nederland waren gevlucht. ‘De leden van die christelijke gemeente waren voor het merendeel gefortuneerde en intelligente mensen, onder wie ene Michel de Coligny, een jongeman van toen achter in de twintig. ‘Tijdens een familiebezoek aan Frankrijk leert Michel een meisje kennen… Mareille Lorraine. Ze is beeldschoon en Michel raakt tot over zijn oren verliefd. Hij krijgt toestemming om haar mee naar Nederland te nemen om haar als zijn toekomstige bruid aan zijn ouders voor te stellen.

‘Maar Mareille Lorraine is katholiek en de protestantse ouders van Michel willen niet in een huwelijk toestemmen. Vooral zijn moeder is er sterk tegen. Michel de Coligny is echter niet van plan om zijn Mareille op te geven. Hij huurt voor haar een woning in Amsterdam en begint met haar een buitenechtelijke verhouding… een verhouding, die niet zonder gevolgen bleef. In betrekkelijk korte tijd schonk Mareille hem twee prachtige kinderen.’ Vledder onderbrak hem.

‘Paul en Louise. Wij hebben ze in het bevolkingsregister van Amsterdam gevonden. Ze kregen de naam van hun moeder: Lorraine.’

De Cock knikte.

‘Zoals bij kinderen van ongehuwde moeders gebruikelijk.’ Hij nam nog een slok van zijn cognac.

‘Intussen deed Michel er alles aan om zijn ouders tot andere gedachten te brengen. Hij was inmiddels dertig jaar geworden en had zonder toestemming van zijn ouders kunnen trouwen, maar dat wilde Michel niet.

‘Op een dag reisde hij met zijn twee jonge kinderen naar Enkhuizen, in de hoop dat de kleintjes zijn ouders zouden vertederen. Om zijn Mareille, die slechts gebrekkig Nederlands sprak, wat uit haar isolement te halen, had hij haar intussen in Enkhuizen bij een paar bevriende families geïntroduceerd. Zo had zij Richard Bernard, Jean de Tournes en Antoine la Croix leren kennen. ‘Tijdens een bijeenkomst van hugenoten in Amsterdam treffen Michel en Mareille de drie jongemannen en er wordt besloten dat Mareille met hen mee zal reizen naar Enkhuizen om bij de ouders van Michel haar kinderen terug te halen.

‘Wat er tijdens die treinreis naar Enkhuizen precies is gebeurd, zal wel nooit helemaal duidelijk worden, maar de volgende morgen wordt het ontzielde lichaam van Mareille Lorraine in een eersteklascoupé gevonden. Ze is gewurgd en verkracht.’ Vledder knikte begrijpend.

‘De basis voor de latere wraakacties.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Die basis,’ reageerde hij fel, ‘lag een stadium verder. En juist dit benauwt mij persoonlijk heel erg. De drie jongemannen werden vrij snel door de politie opgespoord. Ze bekenden alle drie de verkrachting. Wie uiteindelijk de wurgende handen om de keel van Mareille Lorraine sloot, bleef onduidelijk. Maar de schuld van alle drie stond onomstotelijk vast.

‘De gefortuneerde families van de drie jongemannen kochten de kostbare diensten van een berucht strafpleiter uit die dagen en na een reeks van juridische blunders liepen de drie daders in korte tijd weer als vrij man door Enkhuizen.’

De Cock zweeg even. Om zijn lippen zweefde een droevige grijns. ‘Hier ligt de basis. Michel de Coligny vond dat aan zijn geliefde Mareille geen recht was gedaan. Meer nog dan de daad zelf maakte dit hem tot een verbitterd en op wraak belust man.’ De grijze speurder zweeg opnieuw, pakte zijn glas op en nipte aan zijn cognac.

Jan Westerneng boog zich naar hem toe.

‘Wat gebeurde er met de kinderen?’

De Cock zette zijn glas neer.

‘Na de dood van Mareille accepteren de ouders van Michel haar beide kinderen wel. Ze dragen voortaan de naam De Coligny en krijgen een strenge godsdienstige opvoeding. Michel de Coligny laat het lichaam van Mareille Lorraine naar Amsterdam overbrengen en bezorgt haar een graf op Zorgvlied. De tekst: Aan Mij komt de wrake, spreekt de Heer is van hem. Richard Bernard, Jean de Tournes en Antoine la Croix worden na de moord in Enkhuizen met de vinger nagewezen. Om hun toekomst veilig te stellen, verlaten de drie families het oude stadje aan het IJsselmeer en vestigen zich in Amsterdam. ‘Dan gebeurt er jaren niets. Richard Bernard, Jean de Tournes en Antoine la Croix trouwen na hun vestiging in Amsterdam vrij snel en veroveren zich maatschappelijk gezien topposities. Iedereen vergeet de moord op Mareille Lorraine, behalve… Michel de Coligny. De haat jegens de moordenaars van zijn geliefde brengt hij op zijn kinderen over. Steeds opnieuw vertelt hij hen hoe mooi en lief hun moeder was en hoe zij door de drie mannen in een treincoupé werd vernederd en wreed vermoord. Vooral Paul is gevoelig voor wraak. Meer nog dan Louise mist hij de warmte en de liefde van een eigen moeder. Zijn strenge, afstandelijke en kille grootmoeder is niet in staat om dat gemis te vergoeden.’

De Cock nam een pauze en zakte wat onderuit. De uitleg had hem vermoeid.

Vledder gebaarde nerveus in zijn richting.

‘Wanneer begon het werkelijk?’

De Cock zuchtte.

Ruim tweeënhalf jaar geleden stierf een door haat verteerde Michel de Coligny. Op zijn sterfbed liet hij zijn beide kinderen zweren dat aan hun vermoorde moeder alsnog gerechtigheid zou worden gedaan. De intelligente Paul deed zijn stervende vader een belofte en ging aan het werk.

‘Hij bespioneerde de families, merkte dat ze nog steeds contact met elkaar onderhielden en ontdekte dat Cynthe de Lamotte, de vrouw van Jean de Tournes, er de onvrouwelijke gewoonte op na hield zich steeds eender te kleden.’

Vledder lachte.

‘In een donkerbruin mantelpakje van grove tweed.’ De Cock knikte.

‘Hij maakte heimelijk foto’s van haar en imiteerde haar houding en gedrag. Om zijn toekomstige slachtoffers weerloos te maken, alvorens hen te wurgen, plantte hij in zijn tuin vingerhoedskruid en maakte van de bladeren extracten, die het zeer giftige digitaline opleverden. Dat gif injecteerde hij in bonbons en capsules van gelatine. Toen hij zijn plannen klaar had, kocht hij drie stenen urnen en plaatste die op het graf van zijn moeder.’ Fred Prins keek hem verwonderd aan.

‘Waarom?’

De Cock wuifde de vraag weg.

‘Paul ontdekte dat Stella Bernard in Enkhuizen een jacht had en een vriendje en dat zij voor haar reizen naar Enkhuizen meestal gebruik maakte van het spoor. Zijn op wraak beluste ziel jubelde. Op dezelfde plek waar zijn moeder stierf, zou ook Stella Bernard sterven. Paul de Coligny verkleedde zich als Cynthe de Lamotte. Tegen het einde van de treinreis zocht hij in een eersteklascoupé het gezelschap van Stella Bernard. Zijn zuster Louise had er inmiddels al voor gezorgd dat de conducteur in Zaandam was uitgeschakeld. Paul liet Stella een vergiftigde bonbon proeven. Toen ze weerloos was, wurgde hij haar met zijn sterke handen en trok haar kleren uit. Die deed hij in een valiesje dat hij bij zich had en hij verliet in Enkhuizen onopgemerkt de trein. Thuisgekomen verbrandde hij de kleren van Stella, verzamelde daarvan wat roet en as en deed dat de volgende dag, als een symbool van wraak en eerbetoon aan zijn moeder, in de eerste urn op haar graf.’

Jan Westerneng kwam met een ruk naar voren.

‘Die vent was gek.’

De Cock maakte een hulpeloos gebaar.

‘Paul de Coligny was bezete, werd gedreven door een obsessie. Aan zijn moeder zou alsnog gerechtigheid worden gedaan. ‘Na de moord op Stella Bernard hield hij zich geruime tijd rustig en bereidde zijn tweede moord voor… de moord op Lucienne la Croix.’

Jan Westerneng keek hem verwonderd aan.

‘Dat was toch Suzette de Tournes?’

De Cock knikte.

‘Dat was toeval. Ik heb dat vanmorgen al aan Vledder uitgelegd. De opzet was Lucienne la Croix. Het werd Suzette de Tournes, die, zoals wij vanmorgen hebben bemerkt, ook op zijn lijstje stond.’ Jan Westerneng boog zich weer naar voren.

‘Hoe reageerden die vaders… die moeders… je laat je kinderen toch niet zomaar afmaken?’

De Cock haalde diep adem.

‘Al bij de moord op Stella begrepen Richard Bernard, Jean de Tournes en Antoine la Croix, dat de daad een wraakactie was… een wraakactie, verband houdend met de moord op Mareille Lorraine. Ze zochten de moordenaar ook in de juiste hoek, bij Paul en Louise de Coligny. Maar ze waren alle drie bang voor hun reputatie. Voor alles wilden zij voorkomen dat die oude moord, waar zij bij betrokken waren, zou worden opgerakeld. Dus zwegen ze.’

‘Stom.’

De Cock knikte.

‘Een stomheid, waarop chantage welig bloeit. Alleen Jean de Tournes raakte van de kook. Toen hij van de moord op zijn dochter hoorde, reed hij in radeloze woede naar Utrecht. Hij kende het adres van Louise de Coligny en probeerde haar met zijn Mercedes dood te rijden. In tegenstelling tot hetgeen Louise mij destijds vertelde, had zij wel de man herkend, die haar naar het leven stond. Ze zweeg en loog, zoals alle lieden met wie wij met betrekking tot deze zaak in contact kwamen, logen en de ware toedracht verzwegen. Juist dat maakte het onderzoek in deze zaak zo moeilijk.

De aanslag op haar leven bracht Louise wel tot bezinning. Ze probeerde haar broer ertoe te brengen om van verdere wraakacties af te zien. Maar het besluit van Paul de Coligny stond vast: hij zou zijn wraakactie voltooien.

Louise was ten einde raad. Ze wilde niet langer meewerken en was bang voor de gevolgen. Ze verliet het ziekenhuis waar ze zich kwetsbaar voelde. Om mij op het juiste spoor te brengen, schreef ze een briefje met een verwijzing naar het graf van Mareille Lorraine. Ze deed dat briefje in een enveloppe met mijn naam erop en reisde naar Amsterdam. Ze bracht eerst een bezoek aan het revalidatiecentrum waar ze als fysiotherapeute werkte, en zegde haar betrekking op. Daarna reed ze met de tram naar de binnenstad, gaf aan een jochie een tientje met het verzoek om het briefje bij het politiebureau aan de Warmoesstraat af te geven. Inmiddels had die enveloppe uren in haar handtasje gelegen en was de geur van haar parfum aan het papier gaan hechten. Ik heb iets van een hond… ik ben gevoelig voor geur. Ik herkende haar parfum onmiddellijk. Nadat Vledder en ik op Zorgvlied de drie urnen op het graf van Mareille Lorraine hadden opgemerkt en wij hadden ontdekt dat twee van die urnen met as en roet waren gevuld, begon er iets bij mij te dagen. Ik moet toegeven… laat, veel te laat. Ik reed naar Utrecht, vond in de woning van Louise de oude schrijfmachine waarop het bewuste briefje was getypt, en wachtte op haar komst.

De halve nacht heb ik met haar zitten praten. Ze wilde niet tegen haar broer getuigen en dat begreep ik best. Ze kon zich ook op het verschoningsrecht beroepen. Ze wilde ook geen getuigenis afleggen tegen Jean de Tournes, die een aanslag op haar leven had gedaan. Ze vond dat de man door de dood van zijn dochter al voldoende was gestraft.

Ik begreep dat ik zonder de getuigenis van Louise vrijwel niets tegen Paul de Coligny kon ondernemen. Hij was altijd zeer zorgvuldig te werk gegaan. Hij had er altijd voor gewaakt vooral geen vingerafdrukken achter te laten. Ik achtte het vrijwel onmogelijk om tot een sluitende bewijsvoering tegen hem te komen. Ik had als een soort dwangmiddel Louise als medeplichtige kunnen arresteren. Maar daar voelde ik niets voor. Juist zij had mij de sleutel tot de oplossing aangedragen. Bovendien bleek mij uit het gehele onderhoud met Louise, dat Paul, hoe oud hij ook zou worden, nooit van de voltooiing van zijn wraakactie zou zijn af te brengen.

Louise en ik sloten een compromis. Ik schreef Paul een briefje dat ik alles wist en dat hij zich bij mij als dader zou moeten melden. Deed hij dat niet, dan zou hij vandaag door mij worden gearresteerd.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Jij rekende erop dat Paul de Coligny alsnog zijn laatste wraakoefening zou uitvoeren.’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘De moordaanslag op Lucienne la Croix.’

De grijze speurder zweeg. Hij schonk nog eens in en keek rond of er nog vragen waren.

Vledder likte aan zijn droge lippen.

‘Wie deed die dreigtelefoontjes?’

‘Louise. Ze gebruikte daarvoor een bandrecorder, die ze vertraagd liet aflopen, waardoor haar stem anders klonk.’ ‘Waar is ze nu?’

De oude rechercheur aarzelde even.

‘Ik heb haar vanmiddag naar Schiphol gebracht. Ze gaat naar Soedan.’

‘Soedan?’

De Cock knikte.

‘In Kassala is een orthopedisch centrum. Ze kunnen daar een fysiotherapeute goed gebruiken.’

‘Heb je haar verteld dat Paul dood is?’

‘Ja.’

‘En?’

‘Hoe vreemd het ook klinkt, ik had het idee dat ze er blij om was. Paul, zei ze, was al jaren zichzelf niet meer. Het is beter zo.’ Fred Prins keek hem aan.

‘Wat had je gedaan als Paul de Coligny vanmorgen geen kans had gezien om uit de trein te springen?’

‘Hem gearresteerd voor twee moorden en poging tot een derde moord.’

‘En Louise?’

De Cock wreef langzaam met zijn pink over de rug van zijn neus. ‘Ik vrees,’ sprak hij bedachtzaam, ‘dat ik je daarop het antwoord schuldig moet blijven.’

De gesprekken werden algemener. De Cock was er blij om. Hij had het trieste gevoel, dat hij snel een paar cognacjes moest nemen, maar bedwong zich.

Pas laat in de avond namen Dick Vledder, Fred Prins, Appie Keizer en Jan Westerneng afscheid.

Toen ze vertrokken waren, trok zijn vrouw een poef bij en ging naast hem zitten. De Cock keek haar aan. Hij wist dat ze altijd nog een vraag in petto had, iets waaraan de anderen niet hadden gedacht. Ze hield haar hoofd iets schuin.

‘Waarom die kinderen? Ik bedoel, waarom Stella, Suzette en Lucienne? Het waren toch hun vaders die Mareille Lorraine hadden vermoord?’

De Cock tastte naar de zijzak van zijn colbert en wurmde daaruit een beduimeld boek in het formaat van een grote pocket. ‘Dit gaf Louise mij vanmiddag. Het is een oude bijbel… de bijbel van Paul.’

De grijze speurder bladerde, zocht en vond Exodus 20 vers 5. Hardop las hij: ‘Want Ik, de Heere, uw God, ben een naijverig God, die de misdaad der vaderen bezoekt aan de kinderen. Paul heeft deze woorden in zijn bijbel onderstreept.’ De Cock wreef vermoeid achter in zijn nek.

‘Gerechtigheid hier op aarde is het werk van mensen. Hemelse gerechtigheid is een zaak van God. Aan Mareille Lorraine, zijn moeder, was geen gerechtigheid bedreven. Wat restte was een hemelse gerechtigheid. Paul de Coligny vergat dat hij een mens was.’

Примечания

1

Zie De Cock en de stervende wandelaar.

2

Daar is het Paleis van Justitie.

3

Technische Opsporingsen Herkennings Dienst.

4

Spotnaam voor een man die steeds langs de hoeren loopt, de prijs vraagt, maar nooit tot daden komt.

5

Zie De Cock en moord op de Bloedberg.

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en moord eerste klasse

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

Примечания