Albert Cornelis Baantjer

De Cock en moord a' la carte

1

Rechercheur De Cock van het aloude politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat leunde behaaglijk in zijn stoel achterover en keek met een milde glimlach om zijn lippen naar de jongeman, die op de stoel naast zijn bureau had plaatsgenomen.

Hij plukte even aan het puntje van zijn neus en strekte toen zijn vinger naar hem uit.

‘Hoe heet je?’ vroeg hij vriendelijk.

‘Gert-Jan. Gert-Jan van Brunschoten.’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

‘Een mooie naam. Gert-Jan van Brunschoten. En hoe oud ben je?’

‘Zeventien jaar. Ik kom uit Rotterdam. Mijn vader heeft daar een grote boekhandel.’

‘En jij wilt rechercheur worden?’

De jongeman knikte nadrukkelijk.

‘Ik lees altijd de boeken, die Baantjer over u schrijft. Ik vind ze geweldig. Echt spannend. Ik zou graag eens samen met u en Vledder een moordzaak willen meemaken. helemaal. van het begin af aan erbij zijn. Dat lijkt me geweldig.’

De Cock grinnikte.

‘Het spijt me echt, maar dat gaat niet. Bovendien. als ik jou was, dan zou ik niet alles geloven wat die Baantjer over mij schrijft. Ik ken hem vrij goed. Ik ga ook erg vertrouwelijk met hem om. Hij komt vaak bij mij thuis en dan vertel ik hem alles wat ik als rechercheur aan de Warmoesstraat meemaak. Die Baantjer heeft echter de neiging om de zaken veel ingewikkelder voor te stellen, dan ze in feite zijn. Schrijvers noemen dat een dichterlijke vrijheid, maar volgens mij is het gewoon bedrog.’

Gert-Jan van Brunschoten trok diepe rimpels in zijn voorhoofd.

‘Is uw werk dan niet ingewikkeld en spannend?’ In de stem van de jongeman trilde teleurstelling.

De Cock lachte om het beteuterd gezicht dat Gert-Jan trok.

‘Soms,’ reageerde hij traag. ‘Soms is het erg ingewikkeld en ook spannend. Daarin heeft Baantjer wel gelijk. Ik wil dat zeker niet ontkennen. Maar als ik in een druilerige regen uren sta te wachten op iemand, van wie ik niet eens zeker weet of hij ook werkelijk komt, dan wens ik wel eens een ander beroep te hebben gekozen… boekhandelaar bijvoorbeeld.’

Gert-Jan van Brunschoten snoof.

‘Dat is ook niet alles,’ sprak hij mistroostig. ‘Ik merk dat aan mijn ouders. Veel kopzorg en lange werkdagen. Mijn grootvader heeft de boekhandel destijds opgericht. Dat was nog voor de oorlog. Nu drijft mijn vader de zaak. En hij wil als traditie dat ik als derde Van Brunschoten de boekhandel later weer van hem overneem.’

De Cock knikte.

‘Dat lijkt mij van je vader een te billijken wens. Zo vader, zo zoon. Nog niet zo heel lang geleden was dat de gewoonste zaak van de wereld.’

Gert-Jan van Brunschoten schudde zijn hoofd.

‘Als ik naar mijn vader kijk en ik zie al dat gedoe en geploeter. ’ Hij maakte zijn zin niet af. ‘Die drukke boekhandel trekt mij, eerlijk gezegd, niet zo aan.’

De jongeman lachte.

‘Ik zei u toch. ik wil graag rechercheur worden.’

De Cock boog zich vertrouwelijk naar hem toe.

‘Daar zou ik nog maar eens een nachtje over slapen. twee nachtjes. En als je dan nog. ’

Hij stokte en keek over het hoofd van de jongeman naar zijn assistent Vledder, die opgewonden de grote recherchekamer binnenstormde.

‘Kom eens kijken!’ riep hij.

‘Waar?’

‘Op de steiger achter het bureau.’

‘Wat is daar?’

Vledder gebaarde ongedurig.

‘Ga nu even mee.’

De Cock kwam zuchtend overeind. Hij legde zijn hand op de kruin van Gert-Jan van Brunschoten.

‘Blijf nog maar even zitten. Ik kom zo weer terug.’ Daarna sjokte hij achter Vledder aan de recherchekamer uit en de gang door.

Ze zakten twee trappen af en liepen door het gebouw naar de achteruitgang.

Vledder deed de deur naar de steiger open en wees.

‘Kijk. een nieuwe Volkswagen Golf.’

De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

‘Wat is daarmee?’

‘Die is van ons.’

‘Wat?’

Vledder knikte met glanzende ogen.

‘Onze oude Kever gaat naar de schroothoop,’ riep hij enthousiast. ‘Ik denk dat onze korpsleiding eindelijk heeft begrepen dat het levensgevaarlijk was om nog langer met die gammele kar te rijden. Het is een aanfluiting voor de politie. De mensen lachen ons uit als wij met zo’n barrel komen voorrijden.’

De Cock reageerde niet. Hij kauwde op zijn onderlip. Zijn brede gezicht stond somber.

‘Schroothoop.’ Het klonk weemoedig.

Vledder keek hem verwonderd aan.

‘Ja. schroothoop. Als je het nog niet wist. daar gaan oude auto’s heen.’

De Cock ging bij hem vandaan en slenterde aan de glanzende Golf voorbij naar de oude gebutste Kever. Met een bijna teder gebaar legde hij zijn hand zachtjes op het dak.

Vledder kwam naast hem staan en deed het portier van de nieuwe Golf uitnodigend open.

‘Moet je niet even voelen hoe hij zit?’

De Cock schudde zijn hoofd. Zijn hand rustte nog steeds op het dak van de oude Kever.

‘Schroothoop.’ Zijn stem trilde een beetje. ‘Dat heeft hij in feite niet verdiend.’

Vledder reageerde met verwondering.

‘Wat wil je dan. hem bewaren. conserveren. bijzetten in een soort museum. met een bordje ervoor: hierin reden de rechercheurs De Cock en Vledder. met doodsverachting?’Zijn stem droop van sarcasme.

De Cock trok gelaten zijn schouders op.

‘Ik was aan die oude kar gehecht. met al zijn deuken en butsen was hij mij dierbaar. We hebben heel wat uren in zijn inwendige doorgebracht. En hij heeft ons altijd trouw gediend. Ik kan mij niet herinneren dat hij ons ooit in de steek heeft gelaten. Dat. eh, dat schept een band.’

Vledder grinnikte.

‘Je bent een sentimentele oude dwaas.’ Met een gebaar van verachting schopte de jonge rechercheur tegen de bumper, waarvan het chroom was gebladderd. ‘Dat is een dood ding. een afgedankt gebruiksvoorwerp. Meer niet. Een berg oud roest. rijp voor de sloop. Wat wil je er meer in zien?’

De Cock antwoordde niet. Hij nam zijn hand van het dak en liep met gebogen hoofd van de Kever weg. Vledder kwam hem na.

‘Moet je echt niet even in die Golf zitten? Geloof me, het is heel iets anders. Veel ruimer en het rijdt ook veel soepeler. Hij is echt niet met die oude gammele Kever te vergelijken.’ De jonge rechercheur wenkte uitnodigend. ‘Kom, ga nu eens even achter het stuur zitten.’

De Cock schudde resoluut zijn hoofd en liep door. Bij de deur draaide hij zich nog even om en keek secondenlang naar de oude afgedankte Volkswagen. Op zijn gezicht lag een peinzende uitdrukking. ‘Soms,’ sprak hij zacht, ‘denk ik, dat ook dingen een ziel hebben. En misschien. misschien weet ik dat wel heel zeker.’

‘Heb ik je lang laten wachten?’

Gert-Jan van Brunschoten keek hem glunderend aan.

‘Nee, hoor,’ riep hij opgewekt. ‘Hier in de kamer gebeurt van alles.’ Hij knikte in de richting van een man, die verderop door een rechercheur werd verhoord. ‘Dat is een echte inbreker,’ sprak hij fluisterend. ‘Hij werd net door twee jonge agenten binnengebracht. Heterdaad, zeiden ze.’

De Cock ging glimlachend zitten.

‘Ik begrijp het nog niet helemaal. jij bent vandaag met de trein van Rotterdam naar Amsterdam gereisd alleen om mij te vertellen dat jij later rechercheur wil worden?’ Zijn stem beefde van ongeloof.

Gert-Jan van Brunschoten schudde zijn hoofd.

‘Vader heeft mij naar u gestuurd.’

De Cock toonde verbazing.

‘Jouw vader?’

De jongeman knikte.

‘Dat is echt een zaak voor rechercheur De Cock, zei hij. En omdat ik het had gevonden, mocht ik naar Amsterdam om het u te brengen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Spreek jij altijd in raadsels?’

Gert-Jan van Brunschoten schudde zijn hoofd.

‘Het is geen raadsel en ik spreek niet in raadsels.’ Hij veranderde van houding. ‘Hebt u nog even tijd voor mij, dan zal ik het u uitleggen.’

De Cock knikte gelaten.

‘Voor jou heb ik alle tijd.’

Gert-Jan van Brunschoten boog zich iets voorover.

‘Wij hebben een gewone boekhandel. Ik bedoel. vader handelt niet in oude of antieke boeken. Het was puur toeval.’

‘Wat?’

Gert-Jan van Brunschoten maakte een afwerend gebaar.

‘Vorige week kwam er een oude dame bij mijn vader in de zaak. Mijn vader kent haar goed. Haar man was al klant bij grootvader. Ze vertelde dat haar man was overleden en dat ze nu van plan was om naar een bejaardenhuis te gaan. In dat bejaardenhuis was geen plek voor de vele boeken die haar man in de loop der jaren bij ons had gekocht. Ze vroeg of vader belangstelling voor de boeken had, anders liet ze een opkoper komen.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘En. had vader belangstelling?’

Gert-Jan van Brunschoten knikte.

‘We zijn er samen heen gegaan. vader en ik. Het was een hele verzameling. Ik ben als zoon van een boekhandelaar toch wel wat gewend, maar mensen, mensen, wat waren daar een boeken. hele wanden vol tot aan het plafond. We hebben drie keer moeten rijden om alles naar het magazijn te brengen.’

De Cock gebaarde ongedurig.

‘En verder?’

Gert-Jan van Brunschoten zuchtte.

‘Vader heeft het druk met de zaak. Hij wist ook niet goed wat hij met al die oude boeken moest beginnen. Ik heb vakantie. Kijk eens of er wat bij is voor in de winkel, zei hij. Ik ben toen in die boeken van mevrouw Donkersloot gaan neuzen. Toen vond ik het. in een oud geschiedenisboek.’

‘Wat?’

Gert-Jan van Brunschoten knoopte zijn overhemd los. Boven zijn broeksriem pakte hij een rechthoekig stuk papier en gaf dat aan De Cock.

‘Dit.’

De oude rechercheur bekeek het aandachtig.

‘Dat is een menukaart,’ sprak hij met enige verbazing. ‘Een gewone menukaart van hotel-restaurant De Poort van Eden in Amsterdam.’ Hij blikte vragend naar de jongeman op. ‘Wat. eh, wat is daar voor bijzonders aan?’

Gert-Jan van Brunschoten wees naar de kaart.

‘U moet hem omdraaien.’

De Cock deed wat de jongeman van hem verlangde. Aan de achterzijde van de menukaart ontdekte hij een wat priegelig schrift.

‘Ik, Hendrik-Pieter Donkersloot,’ las de oude rechercheur hardop, ‘leg hierbij een volledige bekentenis af. Ik heb een moord begaan. Op de avond van de negentiende juli om kwart voor twaalf schoot ik met mijn pistool, een oude Sauer 7.6 mm, bewust en bij mijn volle verstand driemaal op Frederik van Ravenstein. Hij keek naar mij alsof ik een geest was, zakte in elkaar en was vrijwel op slag dood. Ik had een afspraak met hem op de Westermarkt achter de Westertoren. Het is daar vrij stil. Ik zou hem op die plek vijftigduizend gulden in bankbiljetten

van honderd gulden overhandigen. Dat had hij van mij verlangd. Omdat ik mij ervan bewust was dat een chanteur doorgaat tot zijn slachtoffer totaal bankroet is, besloot ik hem te doden. Ik was eerst van plan om hem op straat achter de kerk te laten liggen, maar om de ontdekking van mijn daad iets te vertragen, heb ik zijn lichaam naar de Prinsengracht gesleept en in het water laten zakken. Ik voel geen wroeging, maar nu mijn einde nadert, doe ik deze bekentenis omdat ik niet wil dat mogelijk een onschuldige voor mijn daad wordt gestraft.’

De Cock keek op. Zijn gezicht stond ernstig.

‘En dit vond jij in dat oude geschiedenisboek?’

Gert-Jan van Brunschoten knikte.

‘Die kaart stak er een beetje uit. Dat trok mijn aandacht. Toen ik die bekentenis had gelezen, ben ik ermee naar mijn vader gegaan. Die zei: “Het is een Amsterdamse zaak, ga er maar mee naar rechercheur De Cock van de Warmoesstraat.”’

De grijze speurder wreef nadenkend over zijn kin.

‘Je bent er niet mee teruggegaan naar die oude dame. mevrouw Donkersloot?’

Gert-Jan van Brunschoten schudde zijn hoofd.

‘Ik was het wel van plan, maar vader zei dat ik het beter aan u kon overlaten.’

De Cock glimlachte.

‘Je hebt een wijze vader.’

Gert-Jan van Brunschoten wees naar de menukaart.

‘Is. eh, is het echt? Heeft die Hendrik-Pieter Donkersloot inderdaad een moord gepleegd?’

De Cock antwoordde niet direct. Hij staarde enige tijd nadenkend voor zich uit.

‘Vorig jaar juli,’ sprak hij traag, ‘dreef in het water van de Prinsengracht bij de Westermarkt het lijk van een man. Hij heette Frederik van Ravenstein en in zijn borst zaten drie kogelgaten.’

2

Gert-Jan van Brunschoten keek de grijze speurder met grote ogen aan.

‘Dus die Hendrik-Pieter Donkersloot is werkelijk een moordenaar,’ riep hij verrast. ‘Ik kan het bijna niet geloven.’

‘Waarom niet?’

Gert-Jan van Brunschoten gebaarde wat vaag.

‘Ik heb hem wel eens gezien. toen hij nog leefde uiteraard. bij vader in de zaak. Hij leek mij een aardige oude baas. geen moordenaar.’

De Cock keek hem schuins aan.

‘Hoe zien moordenaars eruit. volgens jou. iemand met een grote M op zijn voorhoofd?’

Gert-Jan van Brunschoten trok zijn schouders omhoog.

‘Geen idee. Maar niet zo als die vriendelijke heer Donkersloot.’

De Cock wees naar de menukaart.

‘Toch bekent hij een moord te hebben gepleegd. een moord, die ook werkelijk is begaan.’

Gert-Jan van Brunschoten trok een pijnlijk gezicht.

‘U hebt gelijk. Maar ik heb moeite om het te geloven.’ Hij keek De Cock vragend aan. ‘Kan het geen vergissing zijn?’

De Cock strekte zijn hand naar hem uit.

‘Hoe. zeg het maar?’

Gert-Jan van Brunschoten maakte een hulpeloos gebaar.

‘Dat. eh, dat weet ik niet. nog niet, maar ik zal erover nadenken. Dat beloof ik u.’ Hij stond van zijn stoel op. ‘En als mij wat te binnen schiet, dan hoort u van mij.’

Ook De Cock kwam overeind.

‘Daar wacht ik dan op,’ reageerde hij gelaten. Tot afscheid schudde hij de jongen de hand. ‘Als je thuis komt. snuffel dan nog eens in die collectie boeken. Je hebt toch vakantie. Wie weet, zijn er nog meer bekentenissen.’

Toen Gert-Jan van Brunschoten was vertrokken, keek Vledder De Cock verwonderd aan.

‘Ik weet niets van een lijk in het water van de Prinsengracht.’

De Cock knikte traag voor zich uit.

‘Dat was vorig jaar toen jij ergens aan een Spaanse kust lui lag te zonnen.’

Vledder negeerde de opmerking.

‘Heb jij die zaak destijds behandeld?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘De zaak is vrijwel direct naar de narcoticabrigade gegaan. Men was daar van mening dat die Frederik van Ravenstein het slachtoffer was geworden van een liquidatie. dat hij door leden van een of andere concurrerende bende was vermoord.

Frederik van Ravenstein stond bij de narcoticabrigade al geruime tijd bekend als een groothandelaar in drugs. Voornamelijk cocaïne. Zij wilden de zaak graag van de Warmoesstraat overnemen.’

‘Waarom?’

‘Zij hoopten bij het onderzoek de aanvoerlijnen te ontdekken, die Frederik van Ravenstein voor zijn drugshandel had opgebouwd. connecties met mensen uit Zuid-Amerika.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Ze waren hevig geïnteresseerd.’

De Cock gniffelde.

‘Dat waren ze. hevig geïnteresseerd. en enthousiast. Zo en passant zouden zij dan ook wel even de moord oplossen.

Commissaris Buitendam had er geen bezwaar tegen dat de moord naar Narcotica ging. En ik was allang blij dat ik van de zaak was verlost. Ik zat destijds tot over mijn oren in het werk.’

‘En?’

‘Wat bedoel je?’

‘Hebben ze, zo en passant, ook even de moord op die Van Ravenstein opgelost?’

De Cock gebaarde naar de menukaart voor zich op zijn bureau.

‘Als ik deze bekentenis bezie, dan hebben ze steeds in de verkeerde richting gezocht. De moord op Frederik van Ravenstein was geen liquidatie door een andere concurrerende bende, maar een koele afrekening met een chanteur.’

Vledder grinnikte.

‘En de dader ligt op het kerkhof.’

De Cock knikte traag voor zich uit. Op zijn brede gezicht lag een peinzende uitdrukking.

‘Zo lijkt het.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Zo lijkt het,’ herhaalde hij vragend. ‘Is die Hendrik-Pieter Donkersloot dan niet dood en begraven?’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘Vermoedelijk wel. Dat is ook heel eenvoudig na te gaan. Een enkel telefoontje naar de recherche in Rotterdam en ze zoeken dat voor ons uit.’

Vledder trok rimpels in zijn voorhoofd.

‘Waar denk je dan aan?’

De Cock nam de menukaart op en keek nog eens naar het priegelig handschrift.

‘Een geraffineerde vervalsing.’

Ze reden vanaf het Damrak via de Prins Hendrikkade naar de Haarlemmer Houttuinen en vandaar langs de Haarlemmerpoort over het Nassauplein naar de Haarlemmerweg. Het was warm en drukkend. De zon stond nevelig aan een bedompte hemel en het asfalt stonk. Vledder blikte glunderend opzij.

‘Dit is toch heel wat anders dan die oude gammele Kever,’ riep hij enthousiast. ‘Het stuurt lekker en de wegligging is een stuk beter.’ Hij tikte zijn collega op zijn linkerknie. ‘Hoe zit je?’

De Cock trok aan de autogordel om zijn buik.

‘Moet dat?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Vast en zeker.’

De Cock bromde.

‘Ik voel mij net een paard. ingespannen.’

Vledder reageerde niet. Hij draaide met zijn nieuwe Golf de Einsteinweg op en koos richting Den Haag.

‘Hadden wij de luitjes van de narcoticabrigade niet moeten waarschuwen dat wij in hun zaak duiken?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Zo zie ik het niet. Ik duik niet in hun zaak. althans voorlopig niet. Pas als ik sterk het vermoeden heb dat de moord op Frederik van Ravenstein niets met drugs heeft uit te staan, maar alles met chantage, zal ik commissaris Buitendam vragen of wij de zaak weer kunnen overnemen.’

Vledder knikte begrijpend.

‘Zou de narcoticabrigade al wat hebben bereikt. in ruim een jaar?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik heb nooit iets van hen gehoord of vernomen. geen enthousiaste berichten over positieve resultaten. Ik denk dat ze bij hun onderzoek op een dood spoor zijn geraakt.’

‘Dan hadden ze de zaak toch terug kunnen geven?’

De Cock grinnikte.

‘En toegeven dat ze hebben gefaald?’ De oude rechercheur schudde zijn hoofd. ‘Dat zullen ze nooit doen. Dat komt hun eer te na. Ik denk dat ze op nieuwe ontwikkelingen wachten. hopen op een plotselinge gunstige wending.’

‘Ze hadden jou toch op de hoogte kunnen houden?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Het is ook een tikkeltje mijn eigen schuld,’ sprak hij vergoelijkend. ‘Ik heb bij hen nooit naar de stand van zaken geïnformeerd. Het interesseerde mij ook niet zo veel. Ik had wel wat anders aan mijn hoofd. Het is dat die menukaart plotseling opduikt en die vreemde bekentenis mij intrigeert, anders.’ Hij maakte zijn zin niet af. Met een grijns om zijn mond blikte hij opzij. ‘En ik gun jou een ritje naar Rotterdam. in onze nieuwe Golf.’

Heel tevreden klemde Vledder zijn handen vaster om het stuur en drukte zijn voet nog steviger op het gaspedaal.

Vledder keek De Cock van terzijde aan.

‘Weet je waar we moeten zijn in Rotterdam? Het is een moeilijke stad om iets te vinden. Ik ben er al vaak geweest, toch verdwaal ik er steeds weer.’

De Cock tastte in het borstzakje van zijn colbert naar een notitie.

‘Dat zegt men ook van Amsterdam,’ bromde hij. ‘En ik ben daar nog nooit verdwaald.’ Hij streek het wat verkreukelde blaadje op zijn knie glad en bekeek zijn aantekeningen. ‘Volgens Gert-Jan van Brunschoten kwam de collectie boeken van het adres Molenlaan 1317.’

Vledder knikte.

‘Die weet ik wel te vinden,’ riep hij opgetogen. ‘Dat is niet moeilijk. Als ik mij goed herinner, is het een vrij deftige laan in Rotterdam-Hillegersberg.’

De Cock staarde voor zich uit.

‘Ik hoop alleen dat ze er nog is.’

‘Wie?’

‘Die mevrouw Donkersloot. Anders zullen wij aan boekhandelaar Van Brunschoten moeten vragen of hij weet naar welk bejaardenoord zij is verbannen.’

Vledder lachte.

‘Dat noem jij ver-ban-nen?’

De Cock knikte met een ernstig gezicht.

‘Ken jij een beter woord?’

De jonge rechercheur trok zijn schouders op.

‘Het klinkt zo cru, zo hard, zo meedogenloos. alsof de ouder wordende mens ruw en tegen zijn wil uit de maatschappij wordt gestoten en tot zijn dood toe wordt opgesloten.’ Hij fronste zijn wenkbrauwen. ‘Zo erg is het toch niet om in een tehuis voor bejaarden te worden opgenomen?’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar.

‘Het interesseert mij niet hoe jij erover denkt en welke definitie jij eraan wil geven,’ sprak hij kort, bijna nukkig. ‘Ik vind verbannen in dit verband een goed woord. En daar blijf ik bij.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Een gevoelig onderwerp… geloof ik… voor jou.’

De Cock reageerde niet. Hij blikte om zich heen naar het woelige Rotterdamse stadsverkeer. Hij zocht naar overeenkomstenmet de verkeerschaos in Amsterdam, maar herkende die niet.

Vledder verminderde de snelheid van de Golf en wuifde voor zich uit.

‘Hier is dan de Molenlaan. Je ziet het. Er staan zelfs bomen.’

De Cock knikte instemmend.

‘En er is ook plaats om te parkeren.’ Hij lachte vrolijk. ‘Weet je wat ik hier gelukkig mis?’

‘Nou?’

‘Amsterdammertjes.’

Halverwege de laan zette Vledder de Golf aan de kant van de weg. Ze stapten uit en slenterden op hun gemak verder.

Nummer 1317 bleek een statig oud herenhuis met een glanzend gelakte deur, waarin op ooghoogte een kijkraampje achter smeedwerk zat.

De Cock belde. Het duurde enige tijd, toen werd het kijkraampje opengedaan en verscheen achter het smeedwerk een gerimpeld vrouwengelaat. In de grijze ogen lag een blik van wantrouwen.

De Cock bracht zijn beminnelijkste glimlach.

‘U bent mevrouw Donkersloot?’

‘Ja.’

De oude rechercheur maakte een lichte buiging.

‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij vriendelijk. ‘Met. eh, met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie van het bureau Warmoesstraat in Amsterdam. Wij wilden eens met u praten.’

‘Waarover?’

De Cock glimlachte opnieuw.

‘Het onderwerp is. eh, is te delicaat om het via een deurraampje af te doen.’

De vrouw aarzelde enige seconden. Daarna verdween haar gezicht, ging het kijkraampje dicht en werd de glimmend gelakte deur geopend. Half in de deuropening stond een lange, magere vrouw in een effen zwarte japon. Ze had zilvergrijs haar, dat strak langs haar gezicht was getrokken en eindigde in een wrong. De wantrouwende blik lag nog in haar ogen.

‘Komt u binnen,’ sprak ze zacht. ‘Let niet op de rommel. Ik ben bezig alles overhoop te halen en weg te doen.’

Ze deed de deurachter de rechercheurs dicht en slofte voor hen uit door een lange donkere gang.

‘Over een week ga ik naar een bejaardenoord. Na de dood van mijn man heb ik nog een paar maanden geprobeerd om hier te blijven wonen, maar het is geen doen. Het huis is te groot, te oud en te tochtig.’

De vrouw leidde de rechercheurs naar een ruim hoog vertrek met vier leren fauteuils op een kale doffe parketvloer. Ze maakte een verontschuldigend gebaar.

‘Het is niet erg gezellig. Maar gaat u zitten. De perzen op de vloer heb ik al verkocht.’

De Cock liet zich in een fauteuil zakken en keek naar een bijna lege vitrinekast.

‘Is er niemand die u helpt?’

In zijn stem trilde verbazing.

Mevrouw Donkersloot ging tegenover hem zitten en schudde haar hoofd.

‘Mijn man en ik leidden al jaren een teruggetrokken leven. Wij bemoeiden ons met niemand. We hadden geen vrienden of kennissen. Ik weet niet aan wie ik om hulp moet vragen.’

‘Was uw man al lang ziek?’

Mevrouw Donkersloot schudde haar hoofd.

‘Hij mankeerde nooit iets. was altijd kerngezond.’ Ze gebaarde naar een lege fauteuil. ‘Op een morgen kwam ik uit bed en toen zat hij daar. dood. De dokter zei: een hartaanval.’

‘Had uw man hartklachten?’

Mevrouw Donkersloot trok haar schouders iets op.

‘Niet dat ik weet. Tegen mij heeft hij nooit over zijn hart geklaagd.’

De Cock zweeg even en veranderde van onderwerp.

‘Als ik goed ben geïnformeerd, dan bezat uw man een uitgebreide bibliotheek.’

Mevrouw Donkersloot knikte nadrukkelijk.

‘Zijn trots.’ Haar ogen glinsterden even. ‘Voornamelijk boeken over geschiedenis. Daar was hij erg in geïnteresseerd. De mensen moesten de lessen uit de geschiedenis ter harte nemen, zei hij dan tegen mij. Er zijn altijd wel perioden in de geschiedenis aan te wijzen die met onze huidige situatie zijn te vergelijken. De geschiedenis leert ons wat het vervolg was. Ze stelt ons in staat om gemaakte fouten uit het verleden in het heden te vermijden.’

De Cock schonk haar een glimlach van bewondering.

‘Dat klinkt erg zinvol.’

De lof deed mevrouw Donkersloot zichtbaar goed.

‘Mijn man was een denker. had een filosofische aard. Hij mijmerde graag over wat hij noemde de pelgrimstocht der mensheid.’

De Cock boog zich iets naar voren.

‘Wat. eh, wat deed uw man?’

‘Hoe bedoelt u?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Had hij een eigen vermogen?’

Mevrouw Donkersloot schudde haar hoofd.

‘Hij deed zaken.’

‘Dat is een vaag begrip.’

Mevrouw Donkersloot keek de oude rechercheur schuins aan. Op haar gezicht gloorde iets van een glimlach.

‘Dat zijn de zaken van mijn man voor mij ook altijd gebleven. vaag.’

‘U was niet nieuwsgierig?’

Mevrouw Donkersloot maakte een hulpeloos gebaar.

‘Och, in het begin wel.’ Ze schonk hem een moede glimlach. ‘Begrijpelijk. Welke vrouw is niet geïnteresseerd in het doen en laten van haar man? Maar ik kreeg op mijn vragen steeds zulke ontwijkende en vaak nietszeggende antwoorden, dat ik op den duur niets meer aan hem vroeg. over zijn zaken, bedoel ik. Verder converseerden wij gewoon met elkaar. Hendrik vond dat het prettigst.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Kwam uw man voor zaken wel eens in Amsterdam?’

‘Zeker. Minstens tweemaal in de maand.’

‘Voor langere tijd?’

Mevrouw Donkersloot knikte.

‘Twee of drie dagen. Dan bleef hij in Amsterdam overnachten.’

De Cock keek haar gespannen aan.

‘Waar?’

‘In de Poort van Eden.’

3

Ze reden met hun Golf van de Molenlaan weg. Zwijgend. Het drukke stadsverkeer van Rotterdam vergde van Vledder alle aandacht. Op het gezicht van de jonge rechercheur lag een norse trek. Hangend in zijn autogordel zat De Cock wat onderuitgezakt naast hem. In zijn gedachten beleefde hij het onderhoud met mevrouw Donkersloot opnieuw. Het verbaasde hem dat de vrouw het bezoek van twee rechercheurs van politie uit Amsterdam zonder meer had geaccepteerd. Ze had geen moment werkelijk naar de reden van dat bezoek geïnformeerd. niet gevraagd wat nu precies het doel van hun komst was. En dat, zo vond De Cock, was hoogst merkwaardig zeg maar ongebruikelijk.

Was ze erop voorbereid? Had ze een dergelijk bezoek verwacht. hoezo. waarom? Was mevrouw Donkersloot inderdaad onkundig van hetgeen haar man deed. of was dat een smoes. een voorwendsel om lastige vragen te omzeilen? Een fontein van vragen spoot in zijn gedachten omhoog.Toen ze de snelweg naar Amsterdam hadden bereikt en het verkeer om hen heen wat minder intensief werd, blikte Vledder opzij.

‘Moesten wij daarvoor helemaal naar Rotterdam?’ vroeg hij honend.

De Cock keek hem verward aan.

‘Hoe bedoel je dat?’

Vledder snoof.

‘Je hebt die mevrouw Donkersloot totaal niets gevraagd.’ In zijn stem vibreerde het onbegrip. ‘Die hele moord bij ons in Amsterdam achter de Westerkerk is niet eens ter sprake gekomen. Je hebt zelfs met geen woord over de bekentenis van haar man gerept.’

De Cock knikte.

‘Dat klopt,’ sprak hij wat timide. ‘Je hebt gelijk. Ik kon niet. Ik kon er geen goede opening voor vinden. Ik wist gewoon niet hoe.’

Vledder trok zijn neus iets op.

‘Jij. jij wist niet hoe?’ vroeg hij met een zweem van ongeloof. ‘Hoe oud ben je? Dit is toch niet jouw eerste verhoor in een moordzaak?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Ik kon echt niets bedenken,’ sprak hij verontschuldigend. Hij zweeg even, plukte nadenkend aan zijn onderlip. ‘Wat had ik haar moeten zeggen? Mevrouw Donkersloot, wist u dat uw man vorig jaar in Amsterdam een moord heeft gepleegd. Was het u bekend dat uw man een geheimzinnige moordenaar was… Hoeveel avonden had hij al schietoefeningen gedaan voor hij met zijn pistool op zak op pad ging?’ Het klonk grof en een tikkeltje cynisch. ‘Of had ik haar doodleuk die bekentenis moeten laten zien?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Exact, dat had je moeten doen,’ riep hij overtuigend. ‘Je had haar die bekentenis moeten laten zien en tevens aan haar moeten vragen of dat priegelschrift op de achterkant van die menukaart inderdaad het handschrift van haar man was.’

De jonge rechercheur wond zich op.

‘Het enige wat wij nu te weten zijn gekomen, is dat haar man wel eens in Amsterdam in de Poort van Eden logeerde. Als je mij vraagt. een bedroevend resultaat voor een hele trip naar Rotterdam.’

De Cock liet de kritiek van zijn jonge collega gelaten over zich heen gaan. Het trof hem niet. Hij wist van zichzelf heel goed dat hij lang niet altijd even rationeel handelde. Zijn hersenen werkten nu eenmaal niet als een geprogrammeerde computer. En daar was hij trots op. Het liefst liet hij zich leiden door hetgeen zijn gevoel hem ingaf en dat gevoel vertelde hem dat zijn houding ten opzichte van mevrouw Donkersloot juist was geweest. Hij blikte even opzij en bekeek het norse gezicht van Vledder. Peinzend wreef hij over zijn kin. Hoe, zo overdacht hij, verklaar je je gevoel? Zacht kreunend drukte hij zich iets omhoog.

‘Ik denk niet,’ begon hij voorzichtig, ‘dat mevrouw Donkersloot op de hoogte was van de criminele activiteiten van haar man. Hij vertelde haar nooit iets. En uit ervaring wijs geworden. vroeg zij ook nooit naar zijn handel en wandel. hoewel zij daar uiteraard wel nieuwsgierig naar was.’ De oude rechercheur spreidde zijn beide handen. ‘Bovendien weten wij niet of de activiteiten van de heer Donkersloot inderdaad wel crimineel waren.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘De man pleegde een moord. is dat niet crimineel genoeg?’

De Cock zuchtte.

‘Wat hebben we concreet. ’ zo vatte hij geduldig samen, ‘. een menukaart van de Poort van Eden met op de achterkant een bekentenis van een moord uit een oud geschiedenisboek van een overleden man. Meer niet. Je weet wat er in het Wetboek van Strafvordering staat? Strafvervolging vervalt bij de dood van de verdachte. Wel, de verdachte is dood. dood en begraven. Er is geen zaak meer. Dead on arrival noemen ze dat in Amerika.’ Hij zweeg even en ademde diep. ‘Maar ik geloof er niet in.’Zijn stem klonk geprikkeld.

Vledder keek hem van terzijde aan.

‘Waarin geloof jij niet?’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar.

‘Dat de zaak dood is en begraven,’ antwoordde hij emotioneel.

‘En ik geloof ook niet dat iemand zomaar. uit een soort vrijetijdsbesteding. een bekentenis schrijft over een door hem gepleegde moord en die bekentenis dan als een grap voor later in een oud geschiedenisboek stopt. Zo’n type man was die Donkersloot volgens mij niet. Hij was een man met een filosofische aard. een denker. Achter zijn handelen moet een gedachte schuilen.’

Vledder trok achteloos zijn schouders op.

‘Lees zijn bekentenis. Hij voelde zijn einde naderen en wilde niet dat een onschuldige voor zijn daad wordt bestraft.’

De Cock reageerde ongewoon heftig.

‘Larie. hij voelde zijn einde niet naderen. Dat is een complete leugen. Er was geen sprake van een naderend einde. Volgens zijn vrouw was Hendrik-Pieter Donkersloot kerngezond. mankeerde nooit iets.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Jij denkt dat die bekentenis vals is?’

Op het gezicht van de Cock kwam een pijnlijke trek.

‘Hendrik-Pieter Donkersloot schrijft in zijn bekentenis op die menukaart, dat hij driemaal bewust en bij zijn volle verstand op Frederik van Ravenstein heeft geschoten en wel met een oude Sauer 7.6 mm. Tijdens de voorlichting aan de pers destijds. ik wist op dat moment nog niet dat de zaak naar Narcotica zou overgaan. heb ik, om mij tegen mogelijke valse bekentenissen te beschermen. gezegd dat het lijk van Frederik van Ravenstein in de Prinsengracht was gevonden met twee kogelgaten in zijn borst. Dat heeft ook in de kranten gestaan.’

Vledder keek hem met grote ogen aan.

‘Het waren er drie.’

De Cock knikte.

‘Precies. En dat is in overeenstemming met het gestelde in de bekentenis.’ Hij hield zijn gestrekte wijsvinger voor zijn neus.

‘En daar komt nog iets bij. Dokter Rusteloos vond tijdens de gerechtelijke sectie een in het lichaam van Frederik van Ravenstein achtergebleven kogel.. een 7.6 mm.’

De mond van Vledder viel half open.

‘En dat zijn zaken,’ sprak hij verrast, ‘die alleen maar aan de moordenaar bekend konden zijn.’

De Cock knikte traag.

‘Zo is het.’

Vledder grijnsde.

‘Is de dader dus toch onze Hendrik-Pieter Donkersloot?’

De Cock glimlachte.

‘Je zei het al: de dader ligt op het kerkhof.’

Met hun nieuwe Golf gleden ze in een matig gangetje aan het bedrijvige Schiphol voorbij, passeerden de woelige verkeersknooppunten Badhoevedorp en De Nieuwe Meer en reden het oude Amsterdam binnen. De zon versluierde onmiddellijk en uit een vrijwel dicht grijsgrauw wolkendek vielen grote dikke zware regendruppels. Ze ploften op de brede voorruit en dansten roffelend op het dak.

De Cock grinnikte.

‘Zo ken ik Amsterdam weer.’

Vledder negeerde de opmerking en zette de ruitenwissers aan. De Cock keek een tijdje naar de monotoon voortzwiepende wissers en vond dat ze in de nieuwe Golf op hem dezelfde hypnotische werking hadden als voorheen bij de oude Kever. Hij sloot zijn ogen en liet zich wat onderuit zakken.

‘Je weet de Warmoesstraat wel alleen te vinden?’

Vledder zwaaide naar de voorruit.

‘Blindelings.’

De oude rechercheur gniffelde.

‘Ik zou er mijn ogen maar bij open houden,’ sprak hij jolig.

De jonge rechercheur nam weer de route via de Haarlemmerweg en het Nassauplein, waar een stenen Domela Nieuwenhuis nog steeds strijdbaar de arm hief. Op het Haarlemmerplein zat het verkeer hopeloos vast. Slechts stapvoets kwamen ze vooruit. Toen ze eindelijk de Oudebrugsteeg hadden bereikt, slaakte De Cock een zucht van verlichting.

‘Zet die Golf gauw op de steiger. Mijn droge keel dorst naar een cognackie.’

Haast automatisch slenterden De Cock en Vledder vanaf de Oudebrugsteeg de Warmoesstraat in. Voor de blauwstenen stoep van het politiebureau bleven ze staan, keken elkaar enige seconden aan en lachten. Daarna schoven ze, rechts uit de flank, de Heintje Hoekssteeg in. Bij Onse Lieve Heer op Solder, volgens De Cock het liefste museum ter wereld, liepen ze rechtsaf de Oudezijds Voorburgwal op.

Het was stil op de Wallen. Voor het immense leger der behoeftigen was het nog te vroeg en de plenzende regen dreef de anderen van de straat. Bij de meeste bordelen waren de gordijnen nog gesloten. Op het Oudekerksplein zat een bedaagde hoer aan een breiwerkje. Ze zwaaide toen het tweetal aan haar voorbij trok. Ze sjokten over het bruggetje van de Oude Kennissteeg en gingen de Achterburgwal op. Op de hoek van de Barndesteeg slopen ze bijna heimelijk het intieme café van Smalle Lowietje binnen.

De Cock had echt wel trek in een paar scheuten uit de fles cognac Napoleon, die Smalle Lowietje speciaal voor hem onder de tapkast had gereserveerd. Cognac stimuleerde zijn denken en hij had het idee dat zijn denken wel enige stimulans kon gebruiken. Die vreemde bekentenis achterop de menukaart prikkelde hem. Zijn gevoel zei hem dat er iets niet klopte, maar zijn verstand vond geen gronden om dat gevoel te ondersteunen.

Smalle Lowietje streek met zijn handen langs zijn morsig voorschoot en kwam opgewekt naar hem toe.

‘Ik ben blij je weer eens te zien,’ kirde hij. ‘Dat is een tijd geleden. Heeft de commissaris je een drankverbod opgelegd?’

De Cock hees zich op een kruk en schudde zijn hoofd.

‘Ik laat mij door de commissaris geen verboden opleggen,’ antwoordde hij nukkig. ‘Het is de laatste tijd alleen zo ellendig druk. Wij komen er haast niet meer toe om frequent een bezoek te brengen aan jouw. eh, jouw gerenommeerd etablissement.’

Hij strekte zijn arm uit en prikte met zijn wijsvinger Smalle Lowietje speels op de borst.

‘Doe je plicht.’

De caféhouder gehoorzaamde met de welwillendheid van een goede kastelein. Aalglad dook hij onder de tapkast, greep achter zich naar drie diepbolle glazen en schonk kolkend in.

De Cock keek vriendelijk glunderend toe. Hij hield van die momenten. En hoewel hij wist dat de smalle caféhouder een dief was, een heler, een man die in zijn leven vrijwel alles had gedaan wat God in zijn wijsheid had verboden. hield hij van Lowietje.

‘Proost!’ Hij nam zijn glas op, schommelde het in de hand en snoof de prikkelende geur van de cognac op. Voorzichtig nam hij een slokje. Zacht gleed het fluwelen vocht langs zijn dorstige keel. Hij keek naar het glas en zette het met een teder gebaar op de tapkast terug.

‘Lowie,’ sprak hij ernstig, ‘laat alle zonden varen en bekeer je. Ik wil je ook in de hemel ontmoeten.’

Op het vriendelijke muizensmoeltje van Smalle Lowietje kwam een grijns.

‘Als kastelein?’

De Cock knikte.

‘Precies, dat bedoel ik.’

De tengere caféhouder nipte aan zijn glas.

‘Bezig met een nieuwe moord?’ vroeg hij achteloos.

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niet met een nieuwe, maar een oude. van vorig jaar. De moord op Frederik van Ravenstein.’

Smalle Lowietje fronste zijn wenkbrauwen.

‘Daar is jullie narcoticabrigade toch mee bezig?’

De Cock keek hem verrast aan.

‘Hoe weet jij dat?’

‘Ze zijn destijds bij mij geweest. vorig jaar, begin augustus. Ze wilden inlichtingen.’

‘Over wie?’

‘Frederik van Ravenstein.’

‘Kende jij hem?’

Smalle Lowietje trok zijn schouders op.

‘Wat heet kennen? Ik heb hem persoonlijk nooit ontmoet. Maar in mijn etablissement hoor ik wel eens wat. Volgens de geruchten was hij een van de grote financiers van de handel in drugs. Met een paar anderen beheerste hij dat hele wereldje. Volgens zeggen handelde hij niet zelf. Dat liet hij aan mindere goden over. Hij verdiende alleen schatten aan die handel. schatten aan de ellende van de junks.’ In de stem van de tengere caféhouder sloop enige emotie. ‘Het was een zegen voor de mensheid dat hij werd neergelegd.’

‘Enig idee wie dat flikte?’

Smalle Lowietje schudde zijn hoofd.

‘Daar is, zover ik weet, nooit iets van uitgelekt.’ Hij keek de oude rechercheur vragend aan. ‘Wil je het echt graag weten?’

‘Ja.’

De caféhouder trok een grimas.

‘Wees maar voorzichtig. Het is een heel link wereldje.’

De Cock glimlachte om de bezorgde toon.

‘Wat heb jij onze rechercheurs van de narcoticabrigade destijds geadviseerd?’

Smalle Lowietje maakte een wijds gebaar.

‘Eens te gaan neuzen op de plek waar die grote jongens regelmatig samenkomen.’

‘En dat is?’

‘De Poort van Eden.’

4

Met een lichte gloed van cognac in hun aderen verlieten de beide rechercheurs het schemerige lokaaltje van Smalle Lowietje.

Het was inmiddels druk geworden op de Wallen. De regen had opgehouden en de avondparade langs de lonkende dametjes kwam op gang. In de genadige stralenbundels van mild roze licht zagen ze er bedrieglijk begeerlijk uit. Soms ontstond voor een raam een kleine volksverzameling wanneer een jong hoertje in felle arbeidsdrift iets te veel vrouwelijk schoon etaleerde. Een glimlach van herinnering gleed om de lippen van De Cock. Vroeger kwam dat niet voor. De oude prostituees hadden een dergelijke concurrentievervalsing nooit geduld en hun jonge gildezuster onmiddellijk tot de orde geroepen. Maar de hoeren van de oude stempel waren bijna allen van de Wallen verdwenen. Achter de ramen zat over het algemeen jong goed en veel exotische import.

Via de Achterburgwal, de Korte en de Lange Niezel kwamen ze in de Warmoesstraat.

Toen ze de hal van het politiebureau binnen liepen, wenkte Jan Kusters hen met een kromme vinger.

De Cock liep naar de balie en spreidde vragend zijn beide handen.

‘Wat is er?’

De wachtcommandant kwam achter zijn bureau vandaan.

‘Boven zit een jongeman op je te wachten.’

‘Op mij?’

Jan Kusters knikte nadrukkelijk.

‘Hij vroeg naar rechercheur De Cock.’

De oude rechercheur schoof de mouw van zijn regenjas iets terug en blikte op zijn horloge.

‘Dat kan niet. Volgens mijn arbeidstijden behoor ik hier al niet meer te zijn.’

Jan Kusters lachte.

‘Arbeidstijden… daar heb jij je van je levensdagen nog nooit aan gehouden.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘Waarom heb je hem naar boven laten gaan?’ vroeg hij licht verwijtend. ‘Je wist toch niet of ik vanavond nog zou terugkomen?’

De wachtcommandant wees omhoog.

‘De jongeman meende dat jij zeer zeker nog naar het bureau zou terugkomen. Hij zei ervan overtuigd te zijn dat je nog aan het werk was.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Zei hij dat?’ vroeg hij ongelovig.

Jan Kusters knikte. ‘Volgens hem had je een ernstige zaak onderhanden.’

‘Heeft hij zijn naam genoemd?’

De wachtcommandant schudde zijn hoofd.

‘Ik heb er, eerlijk gezegd, ook niet naar gevraagd,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Blijf boven op de bank maar wachten,’ zei ik. ‘Maar als hij er binnen een uur niet is, zou ik maar weggaan. Dan komt hij beslist niet meer.’

De Cock liep van de balie weg. Met Vledder in zijn kielzog beklom hij opmerkelijk kwiek de stenen trappen naar de tweede etage.

Op de bank, naast de deur van de grote recherchekamer, zat een jongeman. De Cock schatte hem op voor in de dertig. Hij droeg een groene trenchcoat met grote flappen op rug en schouders.

Toen de jongeman de oude rechercheur in het oog kreeg, kwam hij van de bank overeind en liep op hem toe.

‘Mijn naam is Evert-Hendrik Waterman,’ riep hij opgewekt. ‘U bent rechercheur De Cock?’

De oude rechercheur knikte gereserveerd.

‘Met. eh, met ceeooceekaa.’

De jongeman glimlachte.

‘Men had mij gezegd dat u zo zou reageren.’

De Cock keek hem schattend aan. Evert-Hendrik Waterman, zo vond hij, had een vriendelijk open gezicht met een brede kin, levendige lichtblauwe ogen en blond krullend haar.

‘Wie is men?’

‘Mensen, met wie ik over u heb gesproken.’

De Cock grinnikte.

‘Ik wist niet,’ sprak hij spottend, ‘dat ik wel eens onderwerp van gesprek was.’

Evert-Hendrik Waterman knikte.

‘Toen ik wist dat u de zaak Donkersloot behandelde, heb ik eens naar u geïnformeerd.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Welke zaak behandel ik?’

Evert-Hendrik Waterman keek de oude rechercheur verward aan.

‘De. eh, de zaak Donkersloot.’

De Cock hield zijn hoofd iets schuin.

‘Bestaat er zoiets als een. eh, een zaak Donkersloot?’ vroeg hij met ingehouden verbazing.

De vraag bracht de jongeman zichtbaar in verwarring.

‘U. eh, u was vanmiddag toch in Rotterdam. bij. eh, bij mijn tante?’

De Cock keek hem verrast aan.

‘Mevrouw Donkersloot in Rotterdam is uw tante?’

‘Inderdaad. mijn tante. Ze is de weduwe van Hendrik-Pieter Donkersloot, mijn oom. oudste broer van mijn moeder. Ik ben naar hem vernoemd. voor een deel. van Evert-Hendrik is Hendrik van hem.’

De Cock ging de jongeman voor naar de grote recherchekamer en liet hem op de stoel naast zijn bureau plaatsnemen. Daarna trok hij zijn regenjas uit, wierp zwierig zijn oude hoedje naar de kapstok en miste een halve meter. In feite miste hij altijd. Met een kreun en een zucht raapte hij zijn trouwe hoofddeksel op, hing hem ordentelijk over een haak en slofte naar zijn bureau. Intussen werkten zijn oude hersenen op volle toeren. De komst en de uitlatingen van Evert-Hendrik Waterman hadden hem verrast. Hij liet zich in zijn stoel achter zijn bureau zakken en keek de jongeman glimlachend aan.

‘Waaruit bestaat volgens jou de zaak Donkersloot?’ vroeg hij vriendelijk.

Evert-Hendrik Waterman wuifde in zijn richting.

‘De boeken. de boekencollectie van mijn oom.’

‘Wat is daarmee?’

Evert-Hendrik Waterman keek hem verbaasd aan.

‘Weet u dat niet?’

De Cock streek langzaam met zijn pink over de rug van zijn neus. Het was een gebaar om tijdwinst te boeken.

‘Ik weet niet,’ sprak hij voorzichtig, ‘of wij hetzelfde onderwerp op het oog hebben?’

Evert-Hendrik Waterman fronste zijn wenkbrauwen.

‘U kwam toch naar Rotterdam in verband met de boekenverzameling van mijn oom?’ In zijn stem klonk iets van wantrouwen.

De Cock keek de jongeman onderzoekend aan.

‘Wie zegt dat?’

Evert-Hendrik Waterman gebaarde driftig.

‘Tante. Ze zei, dat het spoor van de diefstal van de boekencollectie naar Amsterdam leidde en dat daarom u, rechercheur De Cock, het onderzoek van de Rotterdamse politie had overgenomen.’

De Cock wreef nadenkend over zijn kin.

‘Bij die Rotterdamse politie,’ formuleerde hij zorgvuldig, ‘had uw tante aangifte gedaan van de diefstal van de boekencollectie?’

Evert-Hendrik Waterman knikte.

‘Die boekencollectie is namelijk van mij.’

‘Van u?’

Evert-Hendrik Waterman knikte opnieuw. Nadrukkelijk.

‘Hij was voor mij bestemd. Na de dood van mijn oom Hendrik zou ik die boekencollectie van hem erven. Dat had hij mij beloofd. Het moet ook ergens in zijn testament staan.’

‘En nu is de collectie gestolen?’

Evert-Hendrik Waterman keek hem achterdochtig aan.

‘Dat weet u toch?’

De Cock ontweek de opmerking.

‘Wanneer heeft die diefstal plaatsgevonden?’

‘Op de dag van de begrafenis. Ik denk dat de inbrekers de rouwadvertenties van mijn oom in de kranten hebben gelezen en de dag van de begrafenis hebben aangegrepen om de boekencollectie weg te halen. Ze wisten dat ze dan ongestoord hun gang kon gaan.’

‘Was de collectie erg waardevol?’

‘Voor mij wel.’

‘In welk opzicht?’

‘Als herinnering aan mijn oom. Oom Hendrik was in mijn ogen een bijzonder lieve man, die veel aandacht aan mij besteedde. als kind al. Het echtpaar had zelf geen kinderen. En vooral mijn oom beschouwde mij min of meer als zijn eigen zoon. Ik was dan ook erg verdrietig toen ik van mijn tante te horen kreeg dat de collectie was gestolen.’

De Cock staarde enige tijd peinzend voor zich uit. In zijn herinnering doemde het beeld op van een oud huis in Rotterdam. het beeld van een lange, magere oude vrouw met strak getrokken zilvergrijs haar. In een effen zwarte japon, rustig zittend tegenover hem, in een leren fauteuil op een kale doffe parketvloer. Hij wist met dat beeld niet goed raad. Het had geen diepte. Het was alsof er een dimensie aan ontbrak. of hij het nooit wezenlijk in zich had opgenomen. Langzaam zakte het beeld weg. terug naar de stoffige rommelzolder van zijn herinnering.

Hij keek opzij naar de jongeman op de stoel naast zijn bureau. Ineens schoot door zijn hoofd een wilde gedachte. Het trof hem als een bliksemslag. Met zijn scherpe blik hield hij de gelaatstrekken van de jongeman gevangen. Gespannen lette hij op iedere reactie. op elke trilling van de huid.

‘Evert-Hendrik Waterman,’ vroeg hij strak, ‘houd je van geschiedenis?’

Vledder keek De Cock grijnzend aan.

‘Ik zei je toch al dat je vanmiddag niet erg op dreef was. Die oude tante in Rotterdam heeft je aardig in de maling genomen.’

De oude rechercheur keek naar hem op.

‘Heeft ze inderdaad aangifte gedaan van diefstal van de boekencollectie?’

Vledder knikte.

‘Ik heb net even geïnformeerd. Volgens de recherche in Rotterdam was haar verhaal over de diefstal erg aannemelijk. Het gebeurde daar vaak, dat mensen bij terugkomst van een begrafenis of crematie bemerkten dat er bij hen was ingebroken.’

De Cock wreef over zijn kin.

‘Een uiterst sluwe intelligente vrouw. die weduwe Donkersloot. Ik begin langzamerhand ook te twijfelen aan haar verhaal over het bejaardenhuis, waarin ze zou worden opgenomen.’

Vledder boog zich iets naar hem toe.

‘Je bedoelt,’ riep hij verrast, ‘dat het een leugen is. dat ze helemaal niet van plan is om naar een bejaardenhuis te verhuizen?’

De Cock keek hem instemmend aan.

‘Het verhaal van het bejaardenhuis kan best een aardige dekmantel zijn.’

‘Voor wat?’

‘Een aanvaardbaar motief om je van alles te kunnen ontdoen.’

Vledder grinnikte.

‘De uitgebreide boekencollectie van je overleden man. compleet met daarin een volledige bekentenis van een gepleegde moord.’

De Cock knikte.

‘Bijvoorbeeld. Het is ook een heel geschikt voorwendsel om probleem-en geruisloos uit een bepaalde omgeving te verdwijnen.’ Hij zweeg even en dacht na. ‘Heb je de recherche in Rotterdam gezegd, dat haar aangifte vals was?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Dat leek mij in verband met die gevonden bekentenis niet zo verstandig.’

De Cock knipoogde.

‘Heel goed,’ sprak hij prijzend. ‘Het is beter dat men haar in Rotterdam over die valse aangifte voorlopig niet benadert. Dat zou ons onderzoek wel eens kunnen doorkruisen.’ Hij trok een pijnlijk gezicht. ‘Toch begrijp ik er, eerlijk gezegd, nog geen steek van. Waarom. waarom die aangifte?’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Misschien was die boekencollectie wel van grote waarde en hoog verzekerd.’

‘Je bedoelt dat mevrouw Donkersloot het plan had om een verzekeringsmaatschappij op te lichten?’

‘Dat kan toch?’

De Cock keek bedenkelijk.

‘We zullen het uiteraard moeten natrekken,’ reageerde hij traag, ‘maar dat motief voor het doen van die valse aangifte spreekt mij niet zo aan. Ik geloof ook niet dat die boekencollectie zo waardevol was. Dat blijkt noch uit de uitlatingen van Gert-Jan van Brunschoten, noch uit hetgeen Evert-Hendrik Waterman van de collectie zegt. Ze was zeker wel omvangrijk en kan voor Evert-Hendrik Waterman van sentimentele waarde zijn geweest. Meer zie ik niet. Ik bedoel, ze was niet kunstzinnig of antiquarisch.’

Vledder reageerde wrevelig.

‘Er moet voor het doen van die valse aangifte toch een motief zijn? Mevrouw Donkersloot moet daar iets bij hebben gedacht.’

Om zich goed te kunnen concentreren kneep De Cock zijn beide ogen half dicht. Moeizaam trachtte hij zich in de denkwereld van de oude vrouw te verplaatsen. haar situatie te vatten.

‘De vraag is,’ sprak hij rustig formulerend, ‘of mevrouw Donkersloot wist, dat haar neef Evert-Hendrik Waterman na de dood van haar man de gehele boekencollectie zou erven?’

Vledder knikte vaag.

‘Ik neem aan van wel. Volgens mij wist ze dat. Absoluut. Men mag toch aannemen, dat echtelieden over dergelijke dingen met elkaar praten.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Dan wist ze ook dat de boekencollectie op het moment van het doen van de valse aangifte in feite niet meer in haar bezit was, maar in eigendom was overgegaan naar haar neef Evert-Hendrik Waterman.’

‘Wat zegt dat?’

De Cock staarde peinzend voor zich uit.

‘Veel.. volgens mij heel veel.’

Vledder klapte ritmisch met zijn vlakke hand op het blad van zijn bureau.

‘Maar wat?’ riep hij ongeduldig.

De Cock strekte zijn wijsvinger naar hem uit.

‘Hoewel ze wist dat de boekencollectie na de dood van haar man aan neef Evert-Hendrik Waterman toekwam, liet ze die door boekhandelaar Van Brunschoten uit haar woning weghalen. Aan haar neef vertelde ze dat de collectie op de dag van de begrafenis van haar man uit haar woning was gestolen. en om die diefstal voor die neef geloofwaardig te maken, deed ze bij de recherche in Rotterdam een valse aangifte.’ Hij zweeg even en ademde diep. ‘Dat alles betekent volgens mij maar een ding: mevrouw Donkersloot wilde per se voorkomen dat de boekencollectie van haar man in handen van haar neef kwam.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Waarom?’

De Cock grijnsde.

‘Dat, Dick Vledder, lijkt mij een intelligente vraag.’

5

Ze liepen de wachtcommandant groetend aan de balie voorbijen stapten het bureau uit. De Cock keek omhoog. Uit een lucht, die zo donker was als een grauwe moltondeken, zakte gestaag een fijne miezerige motregen. De druppels kleefden aan zijn gezicht.

De oude rechercheur bromde een verwensing. Moe en nog vol van gedachten over een vreemde bekentenis in een oud geschiedenisboek, was hij de avond tevoren pas laat in slaap gesukkeld. Maar midden in de nacht was hij plotseling weer woelend wakker geworden na een angstige droom, waarin een moordende oude dame hem honend en schaterlachend na wees.

De Cock keek nog eens naar de lucht. Het weer, zo vond hij, kon zijn humeur niet verbeteren. Hij schoof zijn hoedje iets naar voren en trok de kraag van zijn regenjas omhoog. Vanuit de Warmoesstraat slenterden ze rechtsaf de Oudebrugsteeg in, staken met doodsverachting de rijbaan van het Damrak over en sjokten in een stroom van in plastic verpakte vakantiegangers over het brede trottoir naar de Dam.

Vledder blikte opzij.

‘Weet je waar de Poort van Eden is gevestigd?’

De Cock knikte.

‘Op de Keizersgracht, niet ver van de Hartenstraat. Ik ben er wel eens geweest. lang geleden. In verband met een zelfmoord. Toen was de oude heer Boerstange nog directeur. Een man die de politie een warm hart toedroeg.’

Vledder grijnsde.

‘Dan is hij zeker gestorven.’

De Cock reageerde niet.

‘Nu is er een nieuwe directie,’ ging hij onverstoord verder. ‘Volgens de mensen van onze hotelcontrole is het interieur de laatste jaren ingrijpend veranderd. vernieuwd. gemoderniseerd. Ook het klantenbestand heeft een opmerkelijke verandering ondergaan. Vroeger logeerden er over het algemeen eenvoudige mensen met een smalle beurs. vertegenwoordigers, kleine zakenlieden. Nu herbergt men er louter managers, directeuren, captains of industry.’

Vledder snoof.

‘En luitjes die in het geniep de handel in drugs financieren.’

De Cock knikte.

‘Volgens onze vriend Smalle Lowietje, en die is in de regel goed geïnformeerd. Die ervaring heb ik. We moeten met hem nog eens uitgebreid over die drugshandel praten en ik wil ook zo spoedig mogelijk het dossier van de narcoticabrigade zien.’

‘Over de moord op Van Ravenstein?’

‘Precies. Ik wil weten wat zij hebben bereikt. welke bronnen ze hebben aangeboord. Het heeft weinig zin om bepaalde zaken te herhalen.’

Vanaf de Dam liepen ze langs het Koninklijk Paleis via de Mozes Aaronstraat en de Nieuwezijds Voorburgwal naar de Raadhuisstraat. Vandaar schuifelden ze linksaf de Keizersgracht op. Na enige passen bleef De Cock op de gracht plotseling staan en draaide zich om. De grijze speurder wees met een brede armzwaai naar de fraaie in lichte nevelen gehulde contouren van de oude Westertoren.

‘De plek van de moord en de Poort van Eden. op nog geen steenworp afstand.’

De bedrijfsleider bracht de beide rechercheurs bij de nieuwe directeur van het hotel-restaurant de Poort van Eden, die hen minzaam ontving. Hij wuifde met een verveeld gebaar naar twee zetels voor zijn bureau en blikte daarbij nadrukkelijk op zijn horloge.

‘Mijn naam is Van Beuningen. Arnold van Beuningen,’ sprak hij gehaast. ‘Zoals u vermoedelijk reeds door mijn bedrijfsleider is meegedeeld, ben ik hier algemeen directeur. Ik hoop dat de heren zo vriendelijk willen zijn om niet te veel van mijn kostbare tijd in beslag te nemen, het runnen van een bedrijf als dit is een tijdrovende bezigheid.’

De Cock grijnsde.

‘Tijd,’ sprak hij wat afwezig, ‘is een vreemd begrip. Voor het plegen van een moord zijn in de regel een paar seconden al voldoende. Maar het oplossen van een moord is, gelooft u mij, doorgaans een zeer tijdrovende bezigheid.’ In zijn woorden sloop een lichte spot.

Arnold van Beuningen keek hem onderzoekend aan.

‘En daar kwam u voor. moord?’

De Cock knikte.

‘De moord op Frederik van Ravenstein.’

De directeur reageerdemet verbazing.

‘Daarvoor zijn toch al eens heren van uw dienst bij mij geweest?’

‘Van de narcoticabrigade.’

‘Ja, en u bent.?’

‘Van het bureau Warmoesstraat.’

Arnold van Beuningen keek verstoord.

‘Die verschillen zijn voor mij niet interessant,’ sprak hij geprikkeld. ‘Ik kan u alleen zeggen. wat ik destijds ook tegen uw heren van de. eh, de narcoticabrigade heb gezegd. dat ons hotel, de Poort van Eden, met de dood van de heer Van Ravenstein niets van doen heeft. Er bestaat geen enkele betrokkenheid. in welke zin ook.’

De Cock glimlachte.

‘Dat hebt u snel vastgesteld.’ Hij boog zich iets naar voren. ‘Ten tijde van zijn dood,’ gokte hij, ‘logeerde die Van Ravenstein toch in uw hotel?’

Het gezicht van Arnold van Beuningen kleurde.

‘Dat is toch niet belangrijk,’ antwoordde hij fel. ‘Of die man hier overnachtte. of het plan had om hier te overnachten. wat doet dat ertoe?’

De Cock negeerde de vraag.

‘Kende u de activiteiten van de heer Van Ravenstein?’

‘Hoe bedoelt u?’

‘Wat hij deed. waarin hij handelde. in welke kringen hij zich bewoog?’

De heer Van Beuningen reageerde woedend. Zijn corpulente habitus trilde van nijd en zijn bureaustoel kraakte.

‘Ik drijf een hotel. geen jongenskostschool.’ Hij schreeuwde wild. ‘Het interesseert mij geen bliksem wat mijn gasten uitspoken. daar heb ik niets, maar dan ook totaal niets mee te maken. Voor mijn part lichten ze de Nederlandse Bank op of… eh, of…’ Hij bleef in zijn zin steken.

De Cock schonk hem een wrange glimlach.

‘… of bestieren ze de handel in drugs?’

Arnold van Beuningen zuchtte diep. Uit zijn kleine diepliggende ogen vuurde haat. De felrode kleur op zijn gezicht trok langzaam weg. De woede maakte daarna plaats voor koele observatie.

‘U stelt onmogelijke vragen,’ sprak hij kalm, hoofdschuddend. ‘Vragen, waarop ik het antwoord schuldig blijf. Ik ben niet verantwoordelijk voor het gedrag van mijn gasten.’ Hij kwam moeizaam uit zijn stoel overeind. ‘Ik herhaal. voor de laatste maal. ons hotel, de Poort van Eden, heeft met de dood van de heer Van Ravenstein niets te maken. Ik wens dan ook van verdere recherchebezoeken over dit onderwerp verschoond te blijven.’

De Cock bleef zitten. Demonstratief. Langzaam gleed zijn blik tastend naar de man omhoog. Het dikke ronde vlezige gezicht met de diephangende onderkin wekte gevoelens van afkeer in hem op. Ook verzette de oude rechercheur zich tegen een lichte wrevel, die de zwaarlijvige directeur door zijn hautaine houding bij hem deed opwellen. Met enige moeite produceerde De Cock een glimlach.

‘Meneer Van Beuningen,’ vroeg hij, en zijn stem klonk vriendelijk, ‘kent u. of hebt u ene heer Donkersloot gekend?’

‘Donkersloot?’

De Cock knikte.

‘Hendrik-Pieter Donkersloot. een al wat oudere heer. Volgens mijn informaties verbleef hij frequent in uw hotel.’

Toen ze de Poort van Eden verlieten, regende het nog steeds. Het humeur van De Cock was aardig opgevijzeld. Ondanks de geringe medewerking van de directeur was de oude rechercheur niet ontevreden. Tijdens het onderhoud was in hem de overtuiging gegroeid, dat de dikke Arnold van Beuningen veel meer van de affaire wist dan hij had willen toegeven. Om de mond van de grijze speurder speelde een zoete glimlach. De garantie dat de directeur van verdere recherchebezoeken verschoond zou blijven, kon hij hem niet geven.

Vledder keek hem van opzij aan.

‘Het was volgens mij dom van die Arnold van Beuningen om te zeggen dat hij Hendrik-Pieter Donkersloot niet kende. In de hotelregisters van de Poort van Eden ben ik de naam Donkersloot ettelijke malen tegengekomen.’ Hij zweeg even voor het effect. ‘En zal ik je eens wat vertellen?’

‘Nou?’

‘Hij logeerde er ook in de nacht dat Frederik van Ravenstein werd vermoord.’

De Cock reageerde niet direct.

‘Die hotelregisters zullen destijds ook door de luitjes van de narcoticabrigade zijn nageplozen. Het heeft hen niet op een idee gebracht.’

Vledder gniffelde.

‘Zij hadden geen bekentenis op een menukaart. Wij wel. Het feit dat Hendrik-Pieter Donkersloot die bewuste avond in het hotel de Poort van Eden verbleef, brengt hem toch dicht bij de moord.’

De Cock glimlachte.

‘Op een steenworp afstand.’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Precies. Ik weet niet hoe jij erover denkt, maar ik begin toch waarde aan die bekentenis te hechten. Indien chantage als motief voor de moord blijkt te kloppen, is de zaak rond.’

De Cock grijnsde.

‘En ligt de dader op het kerkhof.’

Vledder beluisterde de ironische ondertoon.

‘Geloof jij niet dat Hendrik-Pieter Donkersloot is gestorven?’

De Cock lachte.

‘Die is inderdaad dood en begraven. Dat heb ik voor alle zekerheid even nagetrokken. Grondig. Sinds die Antwerpse affaire met het HVS — Het Heilig Verbond van de Stervenden — ben ik in die dingen erg voorzichtig geworden.’*(* Zie De Cock en moord op de Bloedberg.)

Vledder keek hem onderzoekend aan.

‘Wat zit je dan dwars?’

De Cock gebaarde heftig.

‘De waarheid.’

‘Geloof je niet dat Donkersloot die bekentenis heeft geschreven?’

De Cock zuchtte.

‘Dat is het niet,’ reageerde hij wat wrevelig. ‘Donkersloot zal die bekentenis best zelf hebben opgesteld en geschreven. We moeten nog wat schrift van hem te pakken zien te krijgen en een grafoloog inschakelen om dat vast te stellen. Daarin zie ik geen problemen.’

‘Waarin dan wel?’

‘Ik geloof niet dat Hendrik-Pieter Donkersloot die moord heeft gepleegd.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Waarom dan die bekentenis?’

De Cock knikte traag voor zich uit.

‘Inderdaad. waarom die bekentenis? Die vraag spookt al door mijn hoofd vanaf het moment dat Gert-Jan van Brunschoten die menukaart bracht. Als we het antwoord op die vraag kenden. hadden we de zaak vermoedelijk opgelost.’

Een tijdlang liepen ze zwijgend voort. Ondanks de gestaag vallende regen was het druk in de binnenstad. Om hen heen klonk een waterval van vreemde tongklanken. Hoewel de stad al jarenlang de reputatie had bijzonder misdadig te zijn, bleef Amsterdam een toeristische trekpleister. Via het Damrak en de Oudebrugsteeg belandden de beide rechercheurs weer in de Warmoesstraat. In de ruime hal van het politiebureau bleef De Cock even staan, sloeg zijn hoedje uit en wuifde naar Jan Kusters. Tot zijn verbazing had de wachtcommandant achter de balie hem niets te melden.

Met Vledder in zijn kielzog besteeg hij de stenen trappen naar de tweede etage. Toen ze de grote recherchekamer binnenstapten, begon op het bureau van De Cock de telefoon te rinkelen.

De oude rechercheur grinnikte.

‘Het lijkt wel of ze ruiken dat we er zijn.’

Vledder liep hem voorbij en nam de hoorn op. De jonge rechercheur luisterde slechts een paar seconden. Toen legde hij de hoorn op het toestel terug. Zijn gezicht stond ernstig.

De Cock keek hem aan.

‘Wie was dat?’

‘Evert-Hendrik Waterman.’

‘En.’

Vledder slikte.

‘Tante Donkersloot is spoorloos verdwenen.’

6

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘Spoorloos?’

Vledder knikte.

‘Volgens Evert-Hendrik Waterman. Hij was vanmorgen naar zijn tante gegaan om nog eens over die boekencollectie van zijn oom te praten. Toen hij aan de Molenlaan kwam, vond hij het huis verlaten en volledig ontruimd. En van tante Donkersloot geen spoor.’

De Cock deed zijn natte regenjas uit, hing hem aan de kapstok en sjokte naar zijn bureau.

‘Bel straks eens even met het Bevolkingsregister in Rotterdam. Misschien heeft ze daar een adreswijziging doorgegeven.’

Vledder keek naar hem op.

‘Verwacht je dat?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Het heeft er veel van weg dat tante Donkersloot neef Evert — Hendrik niet alleen de boekencollectie van haar man misgunt, maar ook verder geen enkel contact meer met hem wil.’ Hij dacht even na, en vervolgde: ‘Ik had toch nog eens graag een onderhoud met haar.’

‘Over haar valse aangifte?’

De Cock knikte.

‘Ook dat. Maar verder over haar geheel veranderde houding ten opzichte van neef Evert-Hendrik Waterman. Sinds de dood van haar echtgenoot schijnen de betrekkingen danig bekoeld. Ik vraag mij af wat daarvan de reden kan zijn.’ Hij zweeg even en ging achter zijn bureau zitten. ‘En dan nog iets.. ik had vannacht een akelige droom. ik droomde van een moordende oude dame, die mij honend en schaterlachend na wees. Die dame was lang en mager, droeg een effen zwarte japon en had zilvergrijs haar in een wrong.’

Vledder knikte:

‘Weduwe Donkersloot.’

‘Mijn nachtmerrie.’

Vledder gniffelde.

‘Heeft ze verteld waarom ze jou honend en schaterlachend na wees?’

De Cock lachte.

‘Nee, jammer genoeg, niet. Voor ik het haar kon vragen, werd ik wakker.’

Er werd op de deur van de recherchekamer geklopt en Vledder riep:

‘Binnen!’

De deur ging langzaam open en in de deuropening verscheen een forsgebouwde man. Hij droeg een donkerblauwe plastic jas, waar de regen vanaf drupte. Met een witte zakdoek wreef hij het water van zijn gezicht en zijn kalend voorhoofd. Aarzelend liep hij op De Cock toe.

De grijze speurder herkende de man onmiddellijk als de bedrijfsleider van de Poort van Eden. Met een trek van verbazing op zijn gezicht kwam hij van zijn stoel overeind en wenkte uitnodigend naar de stoel naast zijn bureau.

‘Een complete verrassing. moet ik zeggen. Heeft de directeur u gestuurd?’

De man nam hoofdschuddend plaats, knoopte met nerveuze bewegingen zijn regenjas los en keek naar De Cock omhoog.

‘Ik… eh, ik kom uit mijzelf. Ik ben er gewoon even tussenuit geglipt. Ik… eh, ik wil eens met u praten.’ Hij blikte wat schichtig in de richting van de jonge rechercheur. ‘Vertrouwelijk.’

De Cock ging weer zitten en gebaarde voor zich uit. ‘Dat is mijn collega Vledder,’ sprak hij vriendelijk, ‘mijn assistent. en hoogst betrouwbaar. Voor hem heb ik geen geheimen.’

De man verschoof iets op zijn stoel.

‘Ik heb u wel begroet, maar mij nog niet aan u voorgesteld. En dat is heel onbehoorlijk. Mijn naam is Valenkamp. Pieter Valenkamp. Maar ik heb liever dat u die naam zo snel mogelijk weer vergeet.’

De Cock keek hem vragend aan.

‘Hetgeen betekent?’

Pieter Valenkamp maakte een verontschuldigend gebaar.

‘Ik zei het u al. mijn mededelingen zijn van vertrouwelijke aard.’

De Cock spreidde zijn handen.

‘Zo vertrouwelijk dat ik ze niet in een openbare procesgang kan gebruiken?’

Pieter Valenkamp knikte.

‘Precies. Dat bedoel ik. Ik voel er weinig voor om over een tijdje met een paar kogels in mijn lijf uit een of andere gracht te worden gevist.’

De Cock frunnikte aan het puntje van zijn neus.

‘Zoals wijlen de heer Van Ravenstein.’

Pieter Valenkamp knikte opnieuw. Traag en nadenkend.

‘Zoals,’ herhaalde hij langzaam, ‘wijlen de heer Van Ravenstein.’

De bedrijfsleider nam een kleine pauze en veranderde van toon.

‘Ik werkte al in de Poort van Eden toen de oude heer Boerstange nog directeur was. Hij heeft mij ook tot zijn bedrijfsleider gemaakt.’ Er gleed een glimlach van vertedering over zijn gezicht. ‘Een fijne man, die oude Boerstange. Toen was de Poort van Eden ook nog een fijn hotel.. een hotel voor aardige mensen.’

‘En dat is het niet meer?’

Pieter Valenkamp schudde zijn hoofd.

‘De heren die nu het hotel bevolken, zijn mijn vrienden niet. Ik kom hier niet om te roddelen. zo moet u dat niet zien.’ Hij bracht zijn vlakke rechterhand onder zijn kin. ‘Maar dat gedoe zit mij tot hier. Ik was allang van plan om er eens met iemand over te praten. het kwam er alleen niet van. Maar toen ik vanmorgen u weer eens voor mij zag. ’ Hij maakte zijn zin niet af. ‘Die Arnold van Beuningen deugt niet,’ ging hij verder, ‘voor geen cent. Direct nadat u weg was, heeft hij als een gek zitten telefoneren. Wel een uur lang. Ik kwam even bij hem om iets te bespreken over het menu van morgen. woedend en met een rood hoofd joeg hij mij zijn kamer af.’

‘U weet niet met wie hij sprak. naar welke stad hij belde?’

‘Nee. Hij heeft een eigen toestel. een eigen nummer. Zijn gesprekken worden niet door de hotelcentrale geregistreerd.’

De Cock keek hem schattend aan.

‘Uw… eh, uw ongenoegen,’ vroeg hij voorzichtig, ‘betreft uitsluitend uw huidige directeur, de nieuwe opzet van het hotel?’

Pieter Valenkamp schudde zijn hoofd.

‘Het is die kliek. mensen die schatten verdienen aan de drugs. aan de ellende van anderen. Van dat geld is de Poort van Eden overgenomen. zijn de verbouwingen gefinancierd. Het hotel is zo’n beetje het hoofdkwartier van de internationale drugshandel geworden.’

De Cock hield zijn hoofd iets scheef.

‘En tot die mensen, die kliek, behoort Arnold van Beuningen?’

Pieter Valenkamp knikte nadrukkelijk.

‘Na de moord vorig jaar op Van Ravenstein heeft hij de leiding overgenomen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Van Ravenstein was de aanvankelijke leider?’

Pieter Valenkamp klemde zijn lippen op elkaar, en zei bijna onhoorbaar:

‘Inderdaad. En het zou mij niets verbazen als Van Beuningen de man is die de moord op Van Ravenstein heeft beraamd.’

‘En door een ander heeft laten uitvoeren?’

Pieter Valenkamp grijnsde.

‘Wat kan je verwachten. die vette patser maakt zelf zijn handen niet vuil.’

De Cock gebaarde in zijn richting.

‘Bestonden er tegenstellingen, conflicten. spanningen?’

Pieter Valenkamp trok zijn gezicht in een ernstige plooi.

‘Er gingen vorig jaar in het voorjaar al geruchten over een op handen zijnde afrekening. Ze kwamen nog wel regelmatig in het hotel bijeen, maar het boterde al geruime tijd niet tussen Arnold van Beuningen, Van Ravenstein, Teijsterling en Donkersloot.’

De Cock kwam met een ruk naar voren.

‘Donkersloot, zegt u?’

Pieter Valenkamp knikte.

‘Donkersloot. hij was een van hen.’

Het duurde enige seconden voor De Cock de mededeling had verwerkt. Het was uiteraard een redelijke verklaring voor de vele bezoeken die Hendrik-Pieter Donkersloot aan Amsterdam en de Poort van Eden bracht. Toch schokte hem de gedachte, dat Donkersloot een vooraanstaand lid was van een misdaadsyndicaat. Die indruk had hij niet en dat gevoel was nooit bij hem opgekomen. zelfs niet nadat Smalle Lowietje hem had verteld welke reputatie de Poort van Eden genoot. ‘Is die Donkersloot dood?’ vroeg hij verward en totaal overbodig.

Pieter Valenkamp knikte.

‘Een acute hartstilstand. heb ik gehoord.’ De bedrijfsleider gebaarde beschaamd. ‘Het klinkt uit mijn mond misschien wat vreemd, maar zijn plotselinge dood deed mij toch een beetje verdriet. Van dat gore stelletje was die Donkersloot verreweg de aardigste man. altijd vriendelijk, belangstellend. had voor eenieder een goed woord. Ik heb nooit begrepen waarom zo’n man zich met die smerige handel inliet.’ Er gleed een glimlach over het gezicht van Pieter Valenkamp. ‘Wilt u geloven dat ik eens op het punt heb gestaan om hem dat te vragen?’

‘Het intrigeerde u?’

‘Precies, dat is het goede woord. Het paste gewoon niet bij die man.’

De Cock boog zich iets naar voren.

‘Hebt u enig idee, waardoor de tegenstellingen in de groep zijn ontstaan?’

Pieter Valenkamp maakte een schouderbeweging.

‘De besprekingen, die de heren met elkaar voerden, waren uiteraard geheim. Daar werd ik niet bij toegelaten. Maar als de heren moesten worden bediend, dan deed ik dat. En dan ik ving wel eens wat op.’

‘Zoals?’

‘Dat Donkersloot het plan had om zich uit de groep terug te trekken.’

‘En dat stonden de anderen niet toe?’

Op het gezicht van Pieter Valenkamp kwam een pijnlijke trek.

‘Dat weet ik niet,’ antwoordde hij. ‘Dat is mij nooit helemaal duidelijk geworden. Maar er slopen zekere spanningen in de groep. Vooral Van Ravenstein en Teijsterling hadden het nogal eens met elkaar aan de stok. met Donkersloot als een sussende vredestichter. Het leek alsof men elkaar niet meer vertrouwde. of er sprake was van onderling bedrog. Voor mij was de moord op Van Ravenstein dan ook geen verrassing.’

De Cock knikte instemmend.

‘Ik begrijp het. U had een dergelijke uitbarsting verwacht.’

Pieter Valenkamp beaamde het vreugdeloos.

‘Het moest er een keer van komen. Arnold van Beuningen zal wel weer een van zijn befaamde menu’s hebben samengesteld.’

De Cock keek hem vol onbegrip aan.

‘Menu’s?’

Pieter Valenkamp knikte.

‘Normaal stelt onze kok de menu’s samen, meestal in overleg met mij en met Van Beuningen. Maar soms doet Arnold van Beuningen dat alleen. Dan komen er uitgebreide menu’s op de kaart, ingewikkelde menu’s met vele gangen.’

De Cock keek de bedrijfsleider hoofdschuddend aan.

‘Ik. eh,’ sprak hij onzeker. ‘Ik begrijp het, eerlijk gezegd, nog niet.’

Pieter Valenkamp glimlachte.

‘Ik weet niet precies hoe het gaat,’ sprak hij weifelend. ‘Het is mij nooit verteld. Ik ken ook de code niet. Ik weet alleen dat geen enkel lid van de groep financiers ooit een persoonlijk contact had met de werkelijke handelaren in drugs. met de koeriers. met de mensen die werkelijk risico’s lopen. Ik neem zelfs aan dat de dames en heren elkaar niet eens kennen. Volgens mij worden de opdrachten doorgegeven via de menukaart van het restaurant.’

De Cock keek de bedrijfsleider met open mond aan.

‘Via de menukaart. open en bloot?’

Pieter Valenkamp knikte.

‘Als men de code kent. weet welke boodschap het ingewikkelde menu verbergt.’

De Cock ademde diep.

‘En eenieder die de code kent,’ formuleerde hij bedachtzaam, ‘kan van zo’n menukaart lezen wat hem te doen staat. wat de financieel krachtige heren van hem verlangen?’

‘Zo is het.’

De Cock wreef peinzend over zijn brede kin. Daarna strekte hij zijn hand naar de bedrijfsleider uit.

‘En u denkt,’ vroeg hij gespannen, ‘dat Arnold van Beuningen zijn opdracht tot de moord op Frederik van Ravenstein via zo’n gecodeerde menukaart heeft overgebracht?’

Pieter Valenkamp trok zijn gezicht strak.

‘Dat denk ik, ja.’

De Cock sloot even zijn ogen van verbijstering.

‘Moord,’ sprak hij zacht en zijn stem trilde een beetje. ‘Moord à la carte.’

7

Toen Pieter Valenkamp was vertrokken, viel er een diepe stilte. De Cock had de bedrijfsleider aangeraden om in de Poort van Eden gewoon zijn werk te blijven doen en vooral niets te laten blijken van de achterdocht die hij jegens zijn directeur koesterde. De grijze speurder achtte het gevaar niet denkbeeldig, dat een moordzuchtige Arnold van Beuningen met vergaande rancunemaatregelen zou komen. In het wereldje van de handel in drugs was een mensenleven nauwelijks in tel. Doodvonnissen werden lichtvaardig uitgesproken en uitgevoerd. Liquidatie noemde men dat.

De Cock zette zijn beide ellebogen steunend op het bureau en liet zijn hoofd in het kommetje van zijn handen rusten. De ontwikkeling zinde hem niet en hij overwoog om al zijn wetenschap over de affaire over te dragen aan de narcoticabrigade en zich volledig uit de zaak terug te trekken. Maar iets hield hem tegen. een vreemd gevoel van onbehagen. een vaag besef, dat de kern van de zaak toch niet in de Amsterdamse Poort van Eden lag, maar in een oud verlaten herenhuis aan een deftige laan in Rotterdam.

Het was Vledder die de stilte verbrak.

‘Je hebt Pieter Valenkamp de bekentenis van Donkersloot niet laten zien.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat leek mij niet verstandig,’ legde hij uit. ‘Het is mijns inziens beter dat de bedrijfsleider voorlopig de gedachte blijft koesteren dat Van Beuningen de man was die de opdracht gaf om Frederik van Ravenstein te vermoorden. Dat houdt hem opmerkzaam. Daarom liet ik Pieter Valenkamp van de kaart alleen de voorkant zien. het menu. Ik was benieuwd of het een befaamd Arnold van Beuningen-menu was met een verborgen code.’

‘Dat was het niet.’

De Cock zuchtte.

‘Jammer. Volgens Pieter Valenkamp worden de kaarten, waarop een dergelijk gecompliceerd menu voorkomt, door Arnold van Beuningen de volgende dag onmiddellijk vernietigd. Ik hoop dat de bedrijfsleider zich aan zijn woord houdt en ons heel omzichtig zo’n exemplaar in handen probeert te spelen wanneer Arnold van Beuningen weer eens meent bijzondere opdrachten te moeten verstrekken.’

Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Kunnen wij wat met zo’n kaart doen?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘Het is nogal vaag. Al heeft het er alle schijn van. we weten niet of de berichtgeving inderdaad via zo’n menukaart gebeurt. Valenkamp denkt dat. En misschien heeft hij gelijk. Maar bewijzen daarvoor hebben wij niet.’

Vledder schoof een stoel bij en ging daar omgekeerd op zitten. Op zijn jong gezicht lag een trek van wrevel.

‘Ik geloof er niet in,’ sprak hij hoofdschuddend. ‘En het klopt ook niet. Gezien de verhoudingen in het syndicaat lijkt het mij vrijwel ondenkbaar, dat Arnold van Beuningen aan HendrikPieter Donkersloot de opdracht geeft om de toenmalige leider Van Ravenstein te vermoorden. Bovendien hoefde in dat geval de opdracht tot moord niet via die ingewikkelde weg van een gecompliceerd menu te gebeuren. Er waren onderling regelmatig contacten.’

De Cock keek hem bewonderend aan.

‘Heel goed,’ sprak hij lovend, ‘heel goed. Dat is voor het eerst in deze affaire, dat ik je een paar verstandige dingen hoor zeggen. Je hebt gelijk, het klopt ook niet.’ Hij stak waarschuwend de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog. ‘We moeten uiterst alert en heel voorzichtig zijn met de uitspraken van Pieter Valenkamp. De bedrijfsleider heeft duidelijk een aversie tegen zijn huidige directeur. een aversie die ik begrijp. Die Arnold van Beuningen is ook mij niet sympathiek. Maar zo’n afkeer kan gemakkelijk tot allerlei hersenspinsels leiden.’

Vledder stak zijn kin iets naar voren.

‘Toch ben ik ervan overtuigd dat daar aan de Keizersgracht in de Poort van Eden vreemde dingen gebeuren.’

De Cock knikte.

‘Daar kunnen we rustig van uitgaan.’ Hij zweeg even met een peinzende trek op zijn gezicht. ‘Wat weten we in feite van die vierde man in het syndicaat?’

‘Je bedoelt Teijsterling?’

‘Precies.’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Niet veel. niet veel meer dan zijn eigen opgaven voor het hotelregister van de Poort van Eden: Adelbert Teijsterling, oud 33 jaar, woonachtig in Bussum. Volgens Pieter Valenkamp de minst opvallende man van het illustere viertal.’

De Cock grijnsde.

‘Van wie er overigens nog maar twee in leven zijn.’ Hij pauzeerde. Razendsnel lieten zijn hersenen de mogelijkheden van onderzoek de revue passeren. ‘Je moet straks maar even met Narcotica bellen. Misschien dat de naam Teijsterling bij hen een reactie opwekt. En noem ook even de naam Arnold van Beuningen. Ze zijn destijds bij hem geweest. Volgens mij moeten zij de activiteiten in de Poort van Eden kennen. weten welke luitjes daarbij betrokken zijn. Ik vraag mij af wanneer ze mij eindelijk dat dossier sturen.’

Vledder snoof.

‘De bedrijfsleider van de Poort van Eden, die Pieter Valenkamp hebben ze destijds blijkbaar niet verhoord. En dat is volgens mij toch een omissie. Als hij tegen hen net zo openhartig was geweest als tegen ons, dan waren ze vermoedelijk een eind verder gekomen met hun onderzoek.’

Er werd zacht op de deur van de recherchekamer geklopt en de jonge rechercheur riep:

‘Binnen!’ Het klonk hard en geïrriteerd.

De deur ging na zijn roepen langzaam open. In de deuropening verscheen de gestalte van een jonge vrouw. Ze wachtte even voor het effect, de hand in de zij, de linkerheup iets naar voren. Toen schreed ze op de mannen toe, traag, met sierlijke bewegingen.

De Cock hield zijn adem in. Ze was mooi, vond hij, uitzonderlijk mooi, bijna klassiek, met een weelde aan uitbundige vormen, die ze geraffineerd etaleerde. In een routineus gebaar griste ze tijdens haar bevallig voortbewegen een doek van haar hoofd. Lang, goudblond haar golfde glanzend over een van regendruppels parelende purperrode lakjas.

Vledder stond op en trok haastig zijn stoel met zich mee. Met een wat stijve buiging zwaaide De Cock naar de vrije zetel naast zijn bureau. Als dank schonk ze hem een zoete glimlach.

‘U bent rechercheur De Cock?’

De grijze speurder knikte met een kleine twinkeling in zijn ogen.

‘Met ceeooceekaa,’ reageerde hij zonder na te denken.

Ze gleed met haar beide handen over haar fraai gevormde zitvlak en nam plaats. Daarna streek ze een blonde lok uit haar gezicht en keek de oude speurder lief en onderzoekend aan.

‘U staat algemeen bekend als een uitstekend rechercheur,’ opende ze liefjes. ‘Daarom ben ik zo blij dat u de zaak hebt overgenomen. Het is al meer dan een jaar geleden. Misschien komt er nu eindelijk wat schot in.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Welke zaak?’ vroeg hij verrast. ‘Welke zaak zou ik hebben overgenomen?’

Over haar gezicht gleed een trek van teleurstelling.

‘Fatman zei het,’ sprak ze verontschuldigend. ‘Hij belde mij vanmiddag op. was nogal opgewonden en zei dat de zaak van de moord op mijn Friedrich nu door u werd behandeld.’

De Cock trok zijn neus iets op.

‘Wie is fatman?’

Ze lachte vrolijk.

‘Zo noemen wij hem. Arnold van Beuningen. Hij is. laat ik voorzichtig formuleren. vrij dik, vet, corpulent. Vandaar. fatman.’

De grijze speurder knikte begrijpend. Hij keek haar nog eens aan, scherp, onderzoekend. Ze was, zo stelde hij vast, attractief, zinnelijk. Maar de betovering, die hij bij haar verschijning in de recherchekamer zo sterk had ondervonden, zakte iets weg. maakte plaats voor nuchtere zakelijkheid.

‘En wie is uw Friedrich?’

Er gleed een glimlach van vertedering over haar gezicht.

‘Frederik van Ravenstein. Dat is zijn ware naam. Maar ik noemde hem altijd Friedrich von Ravenstein. Hij was van Duitse afkomst. een echte Pruis. Hij had een grote glimmende kale schedel en liep altijd met zo’n stijve nek.’ Ze trok grinnikend haar hoofd in haar hals. ‘Alsof hij voortdurend met een verrekijker voor zijn ogen liep. Kent u dat?’

De Cock negeerde de vraag.

‘En wie bent u?’

Ze lachte opgewekt.

‘Annelies. Annelies Breitenbach. Ook al van Duitse afkomst. Ik heb nog familie in Berlijn. Mischien dat ik het daarom zo goed met mijn stijve Friedrich kon vinden.’

De Cock boog zich iets naar haar toe.

‘U was met die Frederik van Ravenstein getrouwd?’

Annelies Breitenbach schudde lachend haar hoofd.

‘Ge-trouwd.’ Het klonk als een vies besmet woord. ‘Ik was zijn vriendin. al jaren.’ Ze keek naar hem op. ‘Hij had wel ergens een vrouw en een paar kinderen, maar van hen heb ik nooit iets gezien of gehoord. Ik heb er Friedrich wel eens naar gevraagd, maar dat onderwerp zinde hem niet. Daar sprak hij niet graag over. Hij beschouwde die periode als afgedaan. Hij had ook geen enkel contact meer. noch met zijn vrouw noch met zijn kinderen.’ Ze knikte traag voor zich uit. ‘Hij onderhield hen wel. Maandelijks stuurde hij geld. genoeg, dacht ik.’

De geringschattende toon waarop ze sprak, beviel De Cock niet. Zijn puriteinse ziel kwam ertegen in opstand. Het huwelijk was, naar zijn gevoel, een heilig instituut, dat wel wat spot kon verdragen, maar in wezen diende te worden gerespecteerd.

‘U woonde met hem samen?’

Annelies Breitenbach knikte nadrukkelijk.

‘Al bijna zeven jaar. En ik had het goed bij hem. ik kon mij van alles permitteren.’

‘Zoals?’

‘Kleren. mooie auto. Uitgaan op z’n tijd. Heel chic. Fijne lange vakanties.’

‘Wist u hoe uw Friedrich aan zijn geld kwam?’

Annelies Breitenbach knikte opnieuw.

‘Hij deed zaken. met fatman en anderen.’

‘Wat voor zaken?’

Annelies Breitenbach trok haar schouders op.

‘Dat weet ik niet,’ reageerde ze lacherig. ‘Het interesseerde mij ook niet zoveel. Ik heb hem nooit naar zijn wijze van zaken doen gevraagd. Ik denk dat hij dat ook niet van mij verwachtte.’

‘Dat u iets vroeg?’

‘Precies. Ik was zijn pleziertje en deed bij tijd en wijle wat hij van mij verlangde. Je moet in het leven niet te veel willen weten. Wat niet weet, wat niet deert, zei mijn moeder altijd. Hij had geld en op een of andere manier hield ik van die oude stijve hark. Hij was voor mij als een vader. een vader, die ik nooit heb gehad. nooit heb gekend.’

De Cock beluisterde de emotie in haar stem.

‘Waar woont u nu?’

Annelies Breitenbach gebaarde wat vaag om zich heen.

‘Friedrich had een aardig stulpje in de buurt van Blaricum. Gelukkig had hij tijdig maatregelen getroffen, zodat ik ook na zijn dood in die villa kon blijven wonen.’ Ze zuchtte diep. ‘Hij was altijd heel zorgzaam voor me.’

De Cock keek haar schattend aan.

‘Verwachtte uw Friedrich dat hij spoedig zou sterven. gezien de maatregelen die hij ten aanzien van u nam?’

Het gezicht van Annelies Breitenbach versomberde.

‘We waren bang. allebei.’

De Cock kneep zijn beide ogen half dicht.

‘Voor wat. voor wie?’

Annelies Breitenbach wreef zich achter in haar nek. Het was een gebaar van vermoeidheid. Ze sloot haar beide ogen en haar lange blonde haren vielen als een gordijn voor haar gezicht.

‘Ik heb het,’ sprak ze zacht, ‘ook aan die andere rechercheurs verteld.’

‘Van de narcoticabrigade?’

Annelies Breitenbach knikte traag.

‘Maar ze hebben er niets mee gedaan. Volgens mij hebben ze het niet eens onderzocht.’

‘Wat niet?’

Annelies Breitenbach zuchtte diep.

‘Ik weet wie Friedrich vermoordde.’

De Cock boog zich met een ruk naar voren.

‘U weet wie Frederik van Ravenstein vermoordde?’ In zijn stem trilde ongeloof.

Annelies Breitenbach knikte strak voor zich uit.

‘Adelbert Teijsterling. hij was. en is nog steeds verliefd op mij.’

8

De Cock lachte hartelijk.

‘Als elke verliefdheid leidde tot moord, dan was het tekort aan gevangeniscellen in Nederland nog oneindig veel groter.’

Annelies Breitenbach lachte niet. Ze hield haar gezicht in een ernstige plooi en keek de oude rechercheur streng, bestraffend aan.

‘U kent Adelbert Teijsterling niet,’ sprak ze gedragen. ‘U hebt hem vermoedelijk nooit ontmoet. Maar ik verzeker u. hij is een brute man. een man die nergens voor terugdeinst. Friedrich was als de dood voor hem. Hij zei, dat hij uit eigen ervaring wist hoe meedogenloos die man te werk ging. Volgens Friedrich had Adelbert Teijsterling ondanks zijn betrekkelijk jonge leeftijd al heel wat op zijn kerfstok. Als mij wat overkomt, zei Friedrich tegen mij, dan ben ik niet zijn eerste slachtoffer.’

De ernst van Annelies Breitenbach verraste De Cock.

‘Heeft Adelbert Teijsterling Van Ravenstein rechtstreeks met de dood bedreigd?’ vroeg hij verbaasd.

Annelies Breitenbach schudde haar hoofd.

‘Niet rechtstreeks, maar via mij.’

‘Hoe?’

Annelies Breitenbach zuchtte diep.

‘Laat ik het chronologisch vertellen. anders wordt het zo’n chaotisch verhaal.’ Ze verschoof iets op haar stoel. ‘Op een dag, nu ongeveer anderhalf jaar geleden, ging ik met Friedrich mee naar Amsterdam. Hij moest daar zijn in de Poort van Eden voor een of andere bespreking. In de tussentijd zou ik in de binnenstad een paar inkopen doen. Toen ik na een uur of wat terugkwam in de Poort van Eden was daar die Adelbert Teijsterling en Friedrich stelde mij aan hem voor. Vrijwel direct begon hij avances te maken. grof, onbeschaamd. waar Friedrich bij was. Vanaf dat moment had ik geen rust meer. Hij belde mij voortdurend op en stuurde mij bijna elke dag bloemen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Hoe reageerde Van Ravenstein?’

‘Friedrich vond het vervelend, maar had niet de moed om Teijsterling erover aan te spreken. Hij was bang voor hem. “Leg die Teijsterling geen strobreed in de weg,” zei hij, “of je bent er geweest.”’

‘Zo erg?’

‘Ja.’

De Cock keek haar schuins aan.

‘Wilde Van Ravenstein dan,’ vroeg hij ongelovig, ‘dat u op de avances van Adelbert Teijsterling inging?’

Annelies Breitenbach schudde haar hoofd.

‘Absoluut niet.’ In haar stem trilde pure verontwaardiging. ‘Friedrich wilde mij niet kwijt. Voor geen goud. Maar hij raadde mij wel aan om uiterst voorzichtig te zijn.’

‘En dat was u. voorzichtig?’

‘Ja.’

‘Moedigde u hem aan?’

Annelies Breitenbach reageerde furieus.

‘Aanmoedigen?’ riep ze verachtelijk. ‘Ik mocht hem niet. Ik houd niet van die opdringerige jonge mannen. Dat machoachtige gedoe ligt mij niet. En dat zei ik hem ook. Ik maakte hem duidelijk dat ik niet van plan was om bij Friedrich weg te gaan, ook al was hij een stuk ouder dan ik.’ Ze streek met gespreide vingers door haar blonde haren. ‘Op een dag,’ sprak ze op veranderde toon, ‘ontmoette ik Adelbert Teijsterling op de Dam. Bij toeval. puur bij toeval. Ik kwam net uit De Bijenkorf, waar ik had gewinkeld. Hij vatte mij nogal ruw bij mijn arm en dwong mij om met hem in de wintertuin van Krasnapolsky een kop koffie te drinken. Omdat ik op straat geen opschudding wilde, ben ik met hem mee gegaan. Hij deed mij allerlei voorstellen en vroeg mij wat ik in Frederik van Ravenstein zag.

Volgens hem was hij een stijve, oude, uitgebluste man, zonder enige glamour. Toen ik Teijsterling opnieuw duidelijk maakte dat ik beslist niet van plan was om bij Friedrich weg te gaan, werd hij kwaad en zei hij letterlijk:

‘Dan blijft mij niets anders over, dan die oude vent bij jou weg te halen… voorgoed.’ Ze sloeg haar beide handen voor haar gezicht. ‘De volgende dag was Friedrich verdwenen. Hij kwam niet thuis in Blaricum. Een paar dagen later viste men in Amsterdam zijn lijk uit het water van de Prinsengracht.’

De Cock liet haar even begaan. Toen ze na een poosje haar handen voor haar gezicht wegnam, zag hij tranen in haar ogen. Hij boog zich iets naar haar toe.

‘Dringt die Adelbert Teijsterling zich nog steeds aan u op?’

Annelies Breitenbach knikte.

‘Hij stuurt nog steeds bloemen en belde mij tot voor kort vrij regelmatig. Sinds enkele weken heb ik een geheim nummer, zodat ik van zijn telefonades ben verlost. Bovendien durft hij mij niet meer te benaderen.’

De Cock keek haar verwonderd aan.

‘Waarom niet?’

‘Ik heb hem gezegd dat als hij mij te na komt, ik hem neer zal schieten. waar ook. al is het midden in de stad.’

‘U hebt een wapen?’

Annelies Breitenbach klemde haar lippen op elkaar. Haar kin kwam iets naar voren.

‘Een goede FN 9 mm.’ Ze zweeg even voor het effect. ‘En ik kan ermee omgaan.’ Het klonk dreigend.

‘U bent lid van een schietvereniging?’

Annelies Breitenbach schudde haar hoofd.

‘Friedrich heeft mij leren schieten. Hij was een wapengek. We oefenden samen in het bos of op de hei. En in de winter gingen we vaak naar een stil strand.’ Ze glimlachte vertederd. ‘Friedrich vond mijn Belgische FN niet zo’n best wapen. Hij zwoer bij zijn oude Duitse Sauer 7.6 mm. Volgens hem het beste pistool dat ooit was gemaakt.’

De Cock wreef over zijn brede kin.

‘Hebt u Adelbert Teijsterling wel eens, rechtstreeks, zonder omwegen, van de moord op Frederik van Ravenstein beschuldigd?’

Annelies Breitenbach knikte nadrukkelijk.

‘Diverse malen. vrijwel tijdens elk telefoongesprek dat ik met hem had. Ik heb hem ook gezegd dat ik mijn verdenkingen had doorgesluisd naar de rechercheurs van de narcoticabrigade.’

‘En. wat zei hij?’

‘Laten ze het maar bewijzen. Ik ben gewend om mijn werk grondig te doen.’

De Cock gebaarde in haar richting.

‘Teijsterling heeft tegenover u nooit ontkend dat hij verantwoordelijk was voor de moord op Frederik van Ravenstein?’

Annelies Breitenbach schudde haar hoofd.

‘Hij heeft het nooit ontkend en hij heeft het nooit bekend. Wel heeft hij dikwijls laten doorschemeren dat de dood van Friedrich het gevolg was van de liefde die hij, Teijsterling, voor mij koesterde en het feit dat ik die liefde afwees.’ Ze sloot even haar beide ogen en haar onderlip trilde. ‘In feite heb jij hem vermoord, zei hij steeds.’

De Cock liet zich terugvallen in zijn stoel. Annelies Breitenbach was weg, maar de geur van haar parfum hing nog om he heen. Boven zijn hoofd zoemde een defecte tl-balk en buiten, in de Warmoesstraat, galmde een dronken sloeber een droevig lied. Het was, zo bedacht hij peinzend, blijkbaar het noodlot van vrouwen met een erotische uitstraling om voortdurend in moeilijkheden te geraken. Schoonheid was beslist niet altijd een zegen en zeker geen garantie voor puur geluk. De grijze speurder keek naar Vledder, die ijverig doende was om aantekeningen te maken. ‘Wanneer gaan wij samen die Adelbert Teijsterling arresteren?’ lokte hij uit.

De jonge rechercheur keek op.

‘Geloof jij haar?’

De Cock knikte.

‘Ik geloof haar.’

Vledder reageerde verrast.

‘Jij gelooft dat Adelbert Teijsterling Frederik van Ravenstein heeft vermoord?’

De Cock schonk hem een milde glimlach.

‘Ik geloof dat Annelies Breitenbach oprecht de overtuiging heeft, dat Teijsterling haar Friedrich heeft omgebracht en hoopt dat wij dat eens zullen bewijzen. Het is overigens wel opmerkelijk dat Frederik van Ravenstein vrijwel onmiddellijk sterft nadat Teijsterling zijn min of meer bedekte bedreiging heeft uitgesproken.’

Vledder keek hem onderzoekend aan.

‘Jij wilt de mogelijkheid open houden dat Teijsterling werkelijk die moord op zijn geweten heeft?’

De Cock grinnikte.

‘Ik wil voorlopig iedere mogelijkheid open houden.’ In zijn stem trilde een lichte wanhoop. ‘De narcoticabrigade schatte de moord op Frederik van Ravenstein op een gebruikelijke liquidatie in de drugshandel. Pieter Valenkamp tipt Arnold van Beuningen als de moordenaar in verband met een machtsstrijd. Annelies Breitenbach houdt het op Adelbert Teijsterling inzake een liefdesaffaire en een vriendelijke Hendrik-Pieter Donkersloot schrijft een gedetailleerde bekentenis en noemt als motief chantage. Het lijkt wel een tombola. Als jij in die grabbelton van mogelijkheden een oplossing ziet, dan mag je dat zeggen.’

Vledder schoof zijn aantekeningen van zich af.

‘Ik zie geen lijn,’ sprak hij hoofdschuddend. ‘Het motief dat de bedrijfsleider van de Poort van Eden aandroeg, spreekt mij van alle mogelijkheden nog het meeste aan.’

De Cock plukte nadenkend aan zijn onderlip.

‘Machtsstrijd binnen het syndicaat met Arnold van Beuningen als de intellectuele dader?’

Vledder knikte.

‘Dus in zekere zin toch een liquidatiemoord. Al weet ik echt niet hoe dat te rijmen valt met de bekentenis van die dode Donkersloot uit Rotterdam. Die past er gewoon niet in.’ De jonge rechercheur kwam met een wild, wat wrevelig gebaar uit zijn stoel overeind. ‘Ik heb het ellendige gevoel dat wij hier nooit meer uitkomen,’ riep hij geprikkeld. ‘Dat kan ook bijna niet. We lopen een jaar achter. En dat. ’ Hij stokte. De telefoon op het bureau van De Cock rinkelde. Vledder boog zich voorover, nam de hoorn op en luisterde. Het gezicht van de jonge rechercheur versomberde. ‘Waar?’ vroeg hij toonloos. Vrijwel onmiddellijk daarna legde hij de hoorn op het toestel terug.

De Cock keek naar hem op.

‘Wie was dat?’

‘Beneden. de wachtcommandant.’

‘En?’

‘Er ligt een man achter het Centraal Station aan het uiteinde van steiger zevenentwintig.’

‘Dood?’

Vledder knikte.

‘Vermoord.’

Voor de ingang van de steiger stond een jonge diender. Toen hij de beide rechercheurs in het oog kreeg, liep hij op hen toe.

‘Ik heb de meute[1] al voor jullie gewaarschuwd,’ riep hij monter.

De Cock keek hem glimlachend aan.

‘Prima.’

De jonge diender wees naar een politiewagen, die iets verderop stond.

‘De man, die het lijk ontdekte, heb ik nog even voor u vastgehouden. Hij zei dat hij aan het einde van de steiger, een beetje uit het zicht, in het IJ stond te plassen toen hij plotseling ontdekte dat naast hem een lijk lag. Hij is toen het Centraal Station ingelopen en heeft iemand van de spoorwegpolitie gewaarschuwd. En die heeft ons weer ingeseind.’

‘Heb je de naam van de man genoteerd?’

De jonge diender knikte.

‘Ik zal straks zijn naam bij de wachtcommandant in het rapport vermelden.’

De Cock blikte om zich heen.

‘Waar is je collega?’

De jonge diender gebaarde achter zich.

‘Aan het eind van de steiger bij het lijk.’ Hij maakte een korte hoofdbeweging en grinnikte. ‘Hij is zeker bang dat hij wegloopt.’

De Cock reageerde niet. Hij kon het grapje niet erg waarderen. Zonder verder iets te zeggen liep hij langs de jonge diender heen de steiger op. Het stonk er naar teer en afgewerkte olie. Links lag een oude roestige schuit. De trossen, waarmee hij lag vastgemeerd, kraakten en het vuile water van het IJ klotste tegen de boeg. Langs een houten beurtvaarthuisje met dichtgetimmerde ramen bereikte hij de achterkant van de steiger. Een jonge diender keek even naar hem op, tikte groetend aan zijn pet en wees zwijgend naar een lijk aan zijn voeten.

De Cock hurkte bij de dode neer en schrok. Ondanks het vale avondlicht, herkende hij de man onmiddellijk.

Vledder boog zich half over hem heen. De hete adem van de jonge rechercheur walmde in zijn nek.

‘Dat… eh, dat is…’ Verder kwam hij niet.

De Cock sloeg het colbert van de dode iets terug en monsterde de verwondingen. Daarna kwam hij traag overeind en knikte.

‘Arnold van Beuningen,’ sprak hij toonloos, ‘met drie kogels in zijn borst.’

9

De Cock liet zijn blik over de dode glijden. Arnold van Beuningen lag op zijn rug. Zijn bolle buik stak ver omhoog en zijn benen waren iets gespreid. Zijn linkerarm, met de handpalm naar boven, wees naar het water. Zijn andere arm lag gestrekt langs zijn omvangrijk lichaam.

De Cock gebaarde om zich heen.

‘Als de broeders van de Geneeskundige Dienst straks het lijk hebben weggehaald, moeten we even op mogelijke sleepsporen letten.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Verwacht je dat ze met het lijk hebben gesleept?’

De Cock knikte.

‘Ik vermoed,’ sprak hij terughoudend, ‘dat de moordenaar het lijk in het water heeft willen laten verdwijnen. Dat vertraagt de ontdekking en geeft de dader wat tijd.’

Vledder keek hem vragend aan.

‘Net als bij Van Ravenstein?’

‘Precies. Men zal het hebben geprobeerd, maar ik schat dat de dikke Van Beuningen te zwaar zal zijn geweest voor dat karwei.’

‘Dat duidt wel op een eenmansactie.’

De Cock grinnikte.

‘Ik denk dat de dikke Van Beuningen zelfs voor twee man te zwaar is.’

De grijze speurder keek over het IJ. Het was ongewoon druk op het brede, bijna rimpelloze water. De vakantietijd en de eerste zwoele zomeravond van het jaar deden zich gelden. Rond een statig wit cruiseschip met ontelbare twinkelende lichtjes gleed een ware vloot van fraaie jachten, motorkruisers en volgepropte rondvaartboten.

Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Zou de moordenaar over het water zijn gekomen?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Het kan. met een of andere pieremachochel. Maar het is niet noodzakelijk. Het lijkt er gewoon op dat Arnold van Beuningen hier met zijn moordenaar of moordenares een geheime afspraak had. Dit is echt zo’n plek voor dat soort afspraken.’

Langs het houten beurtvaarthuisje slofte dokter Den Koninghe naderbij. Achter hem sjokten twee broeders van de Geneeskundige Dienst met hun onafscheidelijke brancard. Met uitgestoken hand en een blijde lach om zijn mond liep De Cock op Den Koninghe toe. De grijze speurder kende hem al vele jaren en was bijzonder op de kleine en altijd wat excentriek geklede lijkschouwer gesteld. Met zijn ouderwetse grijze slobkousen onder een deftige streepjesbroek, zijn stemmig jacquet en zijn verfomfaaide groen uitgeslagen garibaldihoed, leek hij een verlate figuur uit een voorbije eeuw.

‘Hoe gaat het?’ vroeg hij belangstellend.

Dokter Den Koninghe bromde.

‘Ik weet niet wat de mensen tegenwoordig bezielt,’ riep hij pathetisch. ‘Dit is al mijn vijfde lijkschouw vanavond. mijn vijfde. Het lijkt er waarachtig op of de ene helft van de Amsterdammers opgewekt bezig is de andere helft stelselmatig uit te moorden.’

De Cock knikte.

‘In dit onzalige drugstijdperk,’ sprak hij somber, ‘lijkt Amsterdam veel op het Amerikaanse Chicago van tijdens de drooglegging. Daar werd toen ook aan de lopende band gemoord.’

Den Koninghe wond zich op.

‘De Amerikaanse drooglegging was een compleet fiasco. Het heeft veel te lang geduurd, voordat men dat heeft willen inzien. Twaalf jaar. Toen waren er duizenden vermoord en stierven er nog eens tienduizenden aan methylalcoholvergiftiging.’

De Cock legde vertrouwelijk zijn hand op de schouder van de oude lijkschouwer.

‘En wat denk je van ons huidige drugsbeleid?’

Dokter Den Koninghe antwoordde niet. Hij wees naar het lijk op de steiger.

‘Dat is een hele berg vlees,’ sprak hij grijnzend. Hij nam zijn garibaldihoed af, trok de pijpen van zijn streepjesbroek iets omhoog en knielde bij de dode neer.

De Cock keek gespannen toe.

De kleine lijkschouwer sloeg de beide panden van het colbert terug, knoopte het witzijden overhemd los en bekeek de drie kogelwonden. Ze zaten dicht bij elkaar. binnen een kring van nog geen tien centimeter. Met krakende knieën kwam de dokter overeind. Met precieze gebaren nam hij zijn bril af, pakte zijn pochet uit het borstzakje van zijn jacquet en poetste de glazen.

‘Hij is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock knikte met een strak gezicht.

‘Daar was ik al bang voor.’

Den Koninghe gebaarde in de richting van de dode.

‘Nog niet zo lang. De lichaamstemperatuur is nog vrij hoog. Geen afkoeling.’ Hij keek even omhoog. ‘Heb je die kogelwonden gezien?’

‘Ja. Drie op een kluitje.’

‘Een goede schutter. Ik vermoed dat minstens twee kogels het hart hebben geraakt.’ De lijkschouwer duwde zijn pochet terug in het borstzakje van zijn jacquet, zette zijn hoed op, draaide zich om en wuifde tot afscheid.

De grijze speurder keek hem na tot hij Bram van Wielingen in het oog kreeg.

De fotograaf liep met grote stappen op hem toe. Zijn aluminium koffertje met apparatuur bungelde aan zijn rechterarm.

‘Heb je veel wensen?’ vroeg hij gehaast.

De Cock grijnsde.

‘Je moet zeker weer ergens heen?’

Van Wielingen knikte.

‘Een feestje van de bridgeclub. Eenmaal per jaar doen we aan potverteren. Dat is altijd een gezellige boel. Ik wil dat niet graag missen.’

‘Jij hangt, geloof ik, van feestjes aan elkaar.’

Bram van Wielingen koos met kennersblik een camera uit zijn koffertje en monteerde een flitslicht.

‘Je moet van het leven genieten.’ Hij flitste in het dode gezicht van Arnold van Beuningen. ‘Zoveel tijd is er niet. Alles bijeen is het leven maar kort.’ Hij keek even naar De Cock op. ‘En misschien heb ik wel te veel dode gezichten gezien.’

De Cock reageerde niet. Hij bezag nauwlettend welke shots Van Wielingen nam. Toen de fotograaf klaar was, knikte hij goedkeurend. Bram van Wielingen pakte zijn spulletjes bij elkaar, sloeg zijn koffertje dicht en haastte zich langs het beurtvaarthuisje de steiger af.

Ben Kreuger keek hem na en liep daarna op de grijze speurder toe. Hij duimde over zijn rug.

‘Had hij weer haast?’

De Cock knikte met een grijns.

‘Een feestje.’

De dactyloscoop bekeek het lijk en nam daarna de omgeving in zich op. Zijn gezicht betrok.

‘Er is hier voor mij niet veel te doen.’ Hij gebaarde in de richting van de dode. ‘Weet je al wie hij is?’

De Cock knikte.

‘Arnold van Beuningen.’

‘Hebben we zijn vingertjes al?’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Ik denk het. Maar neem ze maar voor alle zekerheid. Dat hoeft niet nu, het kan ook morgen voordat dokter Rusteloos gaat snijden.’

Ben Kreuger verdween met een groet en De Cock wenkte de broeders naderbij.

Ze keken met bedrukte gezichten naar het zware lichaam van Arnold van Beuningen.

‘Daar hebben we wel een takeltje bij nodig,’ bromde de oudste broeder. ‘Een klein model kraanwagen.’

De Cock glimlachte.

‘We helpen wel even.’

Met z’n vieren lukte het om het zware lijk van Van Beuningen op de brancard te leggen. Daarna droegen ze hem zwoegend naar de ambulancewagen. De broeders sloegen de deuren dicht, spraken woorden van dank, stapten in en reden weg.

De Cock keek hen na tot de rode achterlichten in de avondnevel oplosten.

Volgens gewoonte, minstens een halfuur te laat, kwam De Cock de volgende morgen opgewekt de grote recherchekamer binnenstappen. Een goede nachtrust had het lichaam van de grijze speurder verfrist en zijn geest verkwikt. Hij zwaaide zijn oude hoedje naar de kapstok en miste. Met een jolige grijns op zijn gezicht bukte hij zich, raapte zijn hoedje op en hing het over een haak. Daarna deed hij zijn onafscheidelijke regenjas uit en slenterde naar Vledder, die zijn vingers rap over zijn elektronische schrijfmachine liet dansen.

‘Hoe laat is de sectie?’

De jonge rechercheur liet zijn vingers even rusten en keek op.

‘Dokter Rusteloos heeft gemeld dat hij er om tien uur zal zijn.’ Hij keek op zijn horloge. ‘Binnen een paar minuten moet ik weg, anders kom ik te laat op Westgaarde.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Let op de kogels,’ sprak hij waarschuwend. ‘Misschien is er eentje in het vette lichaam van Arnold van Beuningen blijven steken. Ik ben benieuwd naar het kaliber.’

Vledder knikte vaag. Daarna kwam de jonge rechercheur met een ernstig gezicht van zijn stoel overeind.

‘Enkele minuten over negenen,’ sprak hij gespannen, ‘stond commissaris Buitendam al naast mijn bureau. Hij vroeg naar jou.’

‘En?’

Vledder zuchtte.

‘Er is, geloof ik, herrie in de tent.’

De Cock keek hem verbaasd aan.

‘Herrie?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Iets met de narcoticabrigade, heb ik begrepen.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik vond ze daar al wat vreemd doen, toen ik vanmorgen bij hen naar Arnold van Beuningen en Adelbert Teijsterling informeerde. Ze zeiden dat ze voorlopig geen inlichtingen gaven. Het schijnt te zijn uitgelekt dat wij bezig zijn in de zaak Van Ravenstein te rommelen.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht.

‘Wie gebruikte het woord rom-me-len?’

‘Die luitjes van Narcotica.’

De Cock klemde zijn lippen op elkaar. Hij wond zich zichtbaar op. Met een rood gezicht draaide hij zich om en dreunde met grote stappen de kamer uit. Vledder liep hem na, probeerde hem tegen te houden, maar kwam te laat.

Commissaris Buitendam, de lange statige chef van het politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat, wenkte met een slanke hand.

‘Kom binnen, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd, ‘en ga zitten.’ Hij kwam opgeruimd achter zijn bureau vandaan en wenkte vriendelijk uitnodigend naar een zitje van stalen meubelen bij het raam, waar de commissaris slechts zijn prominente gasten ontving.

De grijze speurder trok zijn gezicht in een onwillige plooi, nors en ontoegankelijk. De toenadering van zijn chef wees hij meestal hooghartig van de hand. Sinds jaren leefde hij op gespannen voet met de commissaris. De Cock hield het graag zo, beducht voor inmenging in zijn wijze van onderzoek.

‘Als het u hetzelfde is. ik blijf liever staan.’

Op het bleke gezicht van de commissaris kwam een lichte blos.

‘Zo je wilt.’ Hij liep terug naar zijn bureau en nam wat stijfjes plaats. ‘Jij hebt bij de narcoticabrigade het dossier van de moord op Frederik van Ravenstein opgevraagd?’

‘Ja.’

‘Waarom?’

‘Omdat ik enige aanwijzingen in die zaak heb. aanwijzingen dat de moord op Frederik van Ravenstein vermoedelijk slechts zijdelings iets te maken heeft met narcotica.’

Commissaris Buitendam schonk hem een flauwe glimlach.

‘De chef van de narcoticabrigade,’ sprak hij vriendelijk, ‘heeft daar duidelijk een andere mening over.’

De Cock grijnsde.

‘Dan heeft hij een jaar de tijd gehad om zijn mening waar te maken.’

Commissaris Buitendam zwaaide voor zich uit.

‘Je weet zelf,’ sprak hij vergoelijkend, ‘uit eigen ervaring, dat onderzoeken niet altijd even succesvol verlopen. dat er buiten onze schuld wel eens vertragingen optreden.’

De Cock knikte.

‘Zeker, maar een jaar vertraging vind ik wel wat veel.’ Hij gniffelde. ‘Volgens mij hebben ze tot nu geen enkele vordering gemaakt. En ik heb een sterk vermoeden dat juist die geringe vorderingen. dat gebrek aan enig resultaat. voor hen de reden is om mij tot dusver dat dossier te onthouden.’

De grijze speurder zweeg even. Hij stak zijn kin iets omhoog en zijn ogen vonkten.

‘Als ze mij dat dossier vandaag niet komen brengen, dan kom ik het morgen persoonlijk even halen. desnoods met meester Medhuizen, onze nieuwe officier van justitie aan mijn arm.’

Commissaris Buitendam bedwong een uitbarsting van woede. Hij stak zijn beide handen vooruit en drukte de vingertoppen tegen elkaar.

‘De chef van de narcoticabrigade wil ook,’ sprak hij wat trillend, ‘het onderzoek van de moord op Arnold van Beuningen overnemen.’

De Cock schudde resoluut zijn hoofd.

‘Geen denken aan. Het staat voorlopig helemaal niet vast dat de moord op Arnold van Beuningen een drugs related crime is… een misdaad verband houdende met drugs. waarmee de narcoticabrigade zich zo nodig moet bemoeien. Tot zolang houden wij aan de Warmoesstraat de zaak in behandeling. En als ik er na een jaar nog niet uit ben, dan kunnen ze de zaak krijgen. Begrijpt u dan staan we quitte.’

Het gezicht van Buitendam werd rood.

‘Volgens de chef van de narcoticabrigade heb je, zonder enige ruggespraak met hem, al veel te lang in de zaak Van Ravenstein gerommeld.’

De Cock balde zijn vuisten tot zijn knokkels wit werden.

‘Ge-rom-meld!’ riep hij woest. ‘Ik rom-mel niet aan een zaak. Ik onderzoek. ik re-cher-cheer. En als u dat na al die jaren nog niet duidelijk is geworden, dan begin ik toch ernstig aan uw opmerkingsgave te twijfelen.’

Commissaris Buitendam kwam woedend achter zijn bureau vandaan. Er flikkerde vuur in zijn ogen en zijn neusvleugels trilden. Hij strekte zijn hand naar de deur.

‘Eruit!’

De Cock ging.

10

Vledder maakte een verontschuldigend gebaar.

‘Ik kon vanmorgen echt niet langer wachten. Ik kwam al bijna te laat op Westgaarde. Hoe liep het af?’

‘Wat?’

‘Jouw onderhoud met Buitendam?’

De Cock grinnikte vreugdeloos.

‘Het was zoals altijd.’

‘Hij stuurde je de kamer af?’

De Cock knikte.

‘Buitendam kan het gewoon niet laten. Die man is direct aangebrand.’

Vledder gniffelde.

‘En jou treft geen enkele blaam?’

De Cock schoof zijn onderlip vooruit.

‘De commissaris was blijkbaar opgejut door de chef van de narcoticabrigade. Die vond dat wij al te lang in de zaak Van Ravenstein hadden gerommeld. Tegen dat begrip rommelen maakte ik bezwaren.’ De oude rechercheur zuchte: ‘Ik begrijp het wel. Die luitjes van de narcoticabrigade hebben in meer dan een jaar vrijwel niets bereikt en nu beven ze van ellende, dat wij de zaak mogelijk, buiten hen om, tot een oplossing brengen.’

Vledder keek ondeugend.

‘Ik zou het best leuk vinden.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘De chef van de narcoticabrigade,’ sprak hij ernstig, ‘wilde ook de moord op Arnold van Beuningen van ons overnemen.’

Vledder keek hem met grote ogen aan.

‘Dat heb je toch geweigerd… hoop ik?’

‘Ik heb gezegd. na een jaar. als wij er dan nog niet uit zijn. dan mogen ze bij Narcotica aan de zaak Van Beuningen gaan rommelen.’

Vledder lachte.

‘Dat rommelen zit je knap dwars, geloof ik.’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Ik heb mijn werk als rechercheur altijd positief benaderd. Rommelen heeft naar mijn gevoel een negatieve klank.’ De grijze speurder liet het onderwerp rusten, en ging over tot de orde van de dag. ‘Hoe was de sectie?’

Vledder glimlachte.

‘Zelfs de oude dokter Rusteloos was verbaasd. De patholoog-anatoom had in zijn lange leven nog nooit een sectie verricht op een lijk met zo’n enorme vetlaag. Ongelooflijk.’

‘Was Ben Kreuger er nog?’

Vledder knikte.

‘Hij heeft vingers van het lijk genomen. Volgens de dactyloscoop kwam Arnold van Beuningen wel voor in het bestand: een oplichting, zeven jaar geleden. Een zaak waarvoor hij overigens niet is vervolgd. Ben Kreuger zei dat hij voor alle zekerheid de beide prentjes toch even met elkaar zou vergelijken. Er wordt de laatste tijd nogal met identiteiten geknoeid.’

‘Kogels?’

Vledder frommelde met zijn vingers in het borstzakje van zijn colbert, viste daaruit een propje vloeipapier en gaf dat aan De Cock.

‘Onbeschadigd, goed geconserveerd, in het vet blijven steken. een kogel 7.6 mm.’

De oude rechercheur pulkte het propje vloeipapier open en bekeek het projectiel.

‘Prachtig. nu het pistool nog.’

Vledder blikte naar hem op.

‘Een oude Sauer?’

De Cock glimlachte. ‘Hendrik-Pieter Donkersloot is dood. Maar ik neem niet aan dat mevrouw Donkersloot zijn pistool bij hem in de kist heeft gelegd.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Je bedoelt dat hetzelfde wapen nu door een ander kan zijn gehanteerd?’

De Cock maakte een schouderbeweging.

‘Het is een voor de hand liggende conclusie. De moorden op Van Ravenstein en Van Beuningen lijken op elkaar qua modus operandi. eenzelfde wijze van uitvoering. betrekkelijk stille ontmoetingsplekken. water in de directe omgeving.’ Hij zweeg even en krabde zich achter in zijn nek. ‘En weet je waar ik gisteravond voor het naar bed gaan aan dacht?’

‘Nou?’

‘Waar is de oude Sauer 7.6 mm van de vermoorde Frederik van Ravenstein gebleven?’

De mond van Vledder viel half open.

‘Annelies Breitenbach?’ Zijn stem trilde een beetje. ‘Zou. eh, zou zij…’

De Cock zuchtte.

‘Het is haar niet vreemd. Ze kan met een wapen omgaan. Bovendien behoeft de relatie, die zij met haar Friedrich had, echt niet zo lief en zonnig te zijn geweest als zij ons wil doen geloven.’ Hij stak gebarend de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog. ‘En ze kende fatman Arnold van Beuningen.’

‘Het tweede slachtoffer.’

‘Precies.’

Vledder knikte traag voor zich uit.

‘Annelies Breitenbach,’ sprak hij bedachtzaam. ‘Het was nog niet eerder bij mij opgekomen. Aan haar had ik, eerlijk gezegd, in het geheel niet gedacht. Maar ze kan door haar verhouding met Frederik van Ravenstein best volledig op de hoogte zijn geweest van de misdadige activiteiten van het syndicaat.’

De Cock grijnsde.

‘En ze is in haar eentje een soort chantagetocht langs de leden van het syndicaat begonnen?’

‘Onmogelijk?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Zeker niet.’

Vledder trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Zaten bij Frederik van Ravenstein de kogelwonden ook zo mooi dicht op een kluitje?’

De Cock knikte traag.

‘Ik dacht destijds ook direct aan een ervaren schutter. iemand die weet hoe hij een pistool moet hanteren. In de regel vindt men de kogelwonden op grotere afstand van elkaar en zijn er missers.’ De grijze speurder leunde in zijn stoel achterover en kauwde peinzend op zijn onderlip. ‘Toch zitten mij een paar dingen dwars,’ ging hij verder. ‘Dingen, die ik niet begrijp. Zowel Van Ravenstein als Van Beuningen waren opgegroeid in het kwaad. mensen met ervaring in de misdaad. die daarin een toppositie bekleedden.’ Hij spreidde zijn beide handen. ‘Welke macht had de moordenaar om hen beiden ongewapend naar afgelegen ontmoetingsplaatsen te dirigeren?’

Vledder glimlachte.

‘Onze Annelies Breitenbach,’ sprak hij gnuivend, ‘is een mooie aantrekkelijke jonge vrouw. En voor een geheim rendez-vous met zo’n begeerlijk schepsel neem je geen pistool mee.’

De Cock keek hem bewonderend aan.

‘Dat is een juiste analyse,’ sprak hij prijzend. ‘Liefde maakt blind en minder waakzaam.’ Hij streek met zijn vingers door zijn grijze haren. ‘Maar we hebben ook nog steeds een bekentenis van ene Hendrik-Pieter Donkersloot en die geeft als motief voor zijn daad een chantage gepleegd door Van Ravenstein.’

Vledder trok achteloos zijn schouders op.

‘Je zei het zelf al. de mooie Annelies Breitenbach kan best als een soort femme fatale door de groep zijn getrokken. Wie weet welke relatie zij met de overleden Hendrik-Pieter Donkersloot had. Misschien lag in zo’n verhouding wel de chantagemogelijkheid, die door Van Ravenstein werd uitgebuit.’

De Cock streek met zijn pink over de rug van zijn neus.

‘Je bent goed op dreef,’ sprak hij bewonderend. ‘Een relatie,’ ging hij voorzichtig formulerend verder, ‘waarin Annelies Breitenbach haar vriend of geliefde Hendrik-Pieter Donkersloot kon bewegen om een bekentenis te schrijven voor de moord op Frederik van Ravenstein. een moord, die zij zelf had begaan.’

Vledder keek hem glunderend aan.

‘Met de oude Sauer 7.6 mm, die ze hem van tevoren had ontfutseld.’

Er viel een diepe stilte. Beide rechercheurs worstelden met hun gedachten. Ze laveerden van de ene mogelijkheid naar de andere.

Het was Vledder die de stilte verbrak.

‘Annelies Breitenbach is een ideale verdachte,’ sprak hij. ‘En we hebben mogelijkheden. We moesten maar eens met een bevel tot huiszoeking op zak naar Blaricum.’ Hij wees naar de kogel op het bureau van De Cock. ‘Als we die oude Sauer 7.6 mm bij haar vinden en bij schietproeven komen dezelfde krassporen tevoorschijn, dan. ’ De jonge rechercheur maakte zijn zin niet af.

‘…hebben we de zaak rond,’ vulde De Cock aan. Het klonk niet erg overtuigend.

Vledder keek hem, onderzoekend aan. ‘Niet. eh, niet tevreden?’ vroeg hij weifelend.

De Cock antwoordde niet direct. Hij boog zich weer naar voren.

‘Ik zou voor jouw theorie voelen,’ sprak hij voorzichtig, ‘als we de bekentenis van Hendrik-Pieter Donkersloot bij Annelies Breitenbach hadden gevonden. als zij werkelijk in het bezit van die bekentenis was geweest. Maar die bekentenis lag in een oud geschiedenisboek. onbereikbaar voor Annelies Breitenbach voor het geval ze hem onverhoopt eens nodig mocht hebben. Begrijp je, Dick, dat dempt mijn enthousiasme.’

Vledder liet zijn hoofd zakken.

‘Ik had even het gevoel dat we op de goede weg waren,’ sprak hij wat timide. ‘En ik wil het idee toch nog niet loslaten. Misschien weet de neef van Hendrik-Pieter Donkersloot of zijn oom een of andere buitenechtelijke liefdesaffaire had.’

De Cock wees voor zich uit.

‘Maar wel met onze bevallige Annelies Breitenbach,’ sprak hij streng. ‘Elke andere relatie met een vrouw past niet in het schema.’ Hij keek de jonge rechercheur strak aan. ‘En houd in je denkwereldje altijd rekening met de stelling een chanteur moordt niet. Dat is dom. Een chanteur heeft er juist belang bij, dat zijn slachtoffer in leven blijft. Als zijn slachtoffer dood is, kan hij of zij niet meer betalen. Als er toch wordt gemoord, dan is de dader nooit de chanteur.’ Hij zweeg even; ging wat geprikkeld verder. ‘Ik weet het niet, ik weet niet of in de zaak waar wij mee bezig zijn chantage wel het motief is. Een chanteur heeft iets. kent iets. beschikt over een wetenschap die een ander graag geheim wil houden. en bereid is om voor die geheimhouding te betalen. Als bij beide moorden, zowel op Van Ravenstein als op Van Beuningen, sprake was van chantage, dan rijst onmiddellijk de vraag: wat wist het slachtoffer en wat wilde de moordenaar geheim houden? Korter gezegd: wie chanteerde wie en waarmee?’

Vledder knikte begrijpend.

‘Kom daar eens achter.’

De grijze speurder hield zijn wijsvinger voor zijn neus.

‘Buiten Annelies Breitenbach, is er mischien nog maar een die ons dat kan vertellen.’

‘Teijsterling?’

De Cock knikte.

‘Adelbert Teijsterling.’

Er werd op de deur van de grote recherchekamer geklopt en vrijwel onmiddellijk daarna ging de deur open. De oude rechercheur keek verrast toe. In de deuropening stond Gert-Jan van Brunschoten. Hij wuifde joviaal en liep met grote stappen naar het bureau van De Cock.

‘Dag, hier ben ik weer.’

‘Dat zie ik.’

Gert-Jan van Brunschoten liet zich op de stoel naast het bureau zakken.

‘Ik heb een trein gemist,’ sprak hij hijgend. ‘Anders was ik er nog een halfuurtje eerder geweest.’

De Cock glimlachte.

‘Had je zo’n haast?’

Gert-Jan van Brunschoten knikte.

‘Nogal. Vader wil dat ik op tijd voor het eten terug ben.’

‘En wanneer eten jullie?’

‘Na het sluiten van de winkel. Vader vindt dat in ieder geval bij de avondmaaltijd het gezin compleet bij elkaar aan tafel moet zijn. Daar is hij erg op gesteld.’ Hij grinnikte even. ‘En vader is daar ook erg streng in. Ik heb eens een keer. ’

De Cock onderbrak hem.

‘Je bent toch destijds met je vader meegeweest naar de Molenlaan?’

Gert-Jan van Brunschoten keek hem vragend aan.

‘Om die boekenverzameling op te halen?’

De Cock knikte.

‘Precies. Herinner je je nog dat oude huis?’

‘Zeker.’

‘En mevrouw Donkersloot?’

Gert-Jan van Brunschoten knikte.

‘Ik vond haar wel een aardige vrouw. Ik heb nog een tientje van haar gekregen omdat ik zo met die boeken had gesjouwd.’

‘Ze is verdwenen.’

Gert-Jan van Brunschoten keek hem verbaasd aan.

‘Nee toch?’

De Cock spreidde zijn handen.

‘Niemand weet waar ze is gebleven. Dat huis aan de Molenlaan staat leeg.’

‘Gut.’

De Cock lachte om de reactie en liet het onderwerp verder rusten.

‘Moest je weer zo nodig naar Amsterdam?’ vroeg hij vriendelijk.

Gert-Jan van Brunschoten lachte geheimzinnig. ‘Ik heb weer wat gevonden.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘In die boekenverzameling?’

Gert-Jan van Brunschoten knikte.

‘Ik heb een paar dagen geen tijd gehad om er in te snuffelen. Een winkelmeisje was ziek geworden. Ik moest helpen in de zaak. Maar vanmiddag heb ik weer eens een uurtje zitten bladeren.’

‘En?’

Gert-Jan van Brunschoten knoopte zijn overhemd los.

‘In een geschiedenisboek. weer zo’n menukaart van de Poort van Eden in Amsterdam.’

De Cock keek hem gespannen aan.

‘Met een bekentenis van een moord?’

Gert-Jan van Brunschoten reikte de kaart over en knikte.

‘Een moord op Arnold van Beuningen.’

Vledder boog zich voorover en griste de menukaart uit de handen van De Cock.

‘Dat kan niet,’ schreeuwde hij. ‘Dat kan niet. dat kan niet. dat…’

11

De Cock keek naar de binnenkomende Vledder op.

‘Heb je Gert-Jan naar de trein gebracht?’

De jonge rechercheur ging puffend in de stoel achter zijn bureau zitten, trok een zakdoek uit zijn broekzak en wiste het zweet van zijn voorhoofd.

‘Het is warm buiten en druk. Het lijkt alsof de hele wereld naar Amsterdam is getrokken om over het Damrak te flaneren.’

‘Zit die jongen op de trein?’

‘Maak je geen zorgen,’ antwoordde hij. ‘Gert-Jan is op tijd terug in Rotterdam voor de gezamenlijke avondmaaltijd ten huize van de familie Van Brunschoten.’ Het klonk spottend.

De Cock trok zijn gelaat in een ernstige plooi. De spottende toon was de oude speurder niet ontgaan.

‘Ik vind het Centraal Station bij ons in Amsterdam nu eenmaal geen veilige omgeving,’ sprak hij zichtbaar gepikeerd. ‘Vooral niet midden in de zomer. Dan huist daar zoveel ongeregeld spul. de grote hal van het station is vaak een broeinest van allerlei min of meer misdadige randfiguren. Ik voel mij voor de veiligheid van die Gert-Jan van Brunschoten verantwoordelijk. En in wezen zijn wij dat ook. Die jongen komt helemaal uit Rotterdam om ons ter wille te zijn.’ Zijn gezicht versomberde. ‘Zoveel supporters heeft de politie niet. niet meer.’

Vledder negeerde de opmerking.

‘Wordt het langzamerhand geen tijd om die hele boekenverzameling van wijlen Hendrik-Pieter Donkersloot in beslag te nemen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Formeel hebben wij daar het recht niet toe. Wij zouden daarvoor de officier van justitie of de rechter-commissaris moeten inschakelen.’ Hij trok achteloos zijn schouders op. ‘Maar ik vind het niet nodig. Toen jij die jongen naar de trein bracht, heb ik vader Van Brunschoten in Rotterdam gebeld en heb hem gevraagd om de boekenverzamelingnvan Donkersloot voorlopig geheel intact te houden en er niets van te verkopen. Dat heeft hij mij beloofd.’ Hij grinnikte. ‘En onze Gert-Jan zal wel blijven neuzen, denk ik.’

Vledder wees met een gebaar van wanhoop naar de menukaart op het bureau van De Cock.

‘Ik herhaal het maar weer eens. dat kan toch niet. Dat is totaal onmogelijk. Arnold van Beuningen werd gisteravond vermoord en de man die zegt voor die moord verantwoordelijk te zijn, Hendrik-Pieter Donkersloot, is al maanden dood.’

De Cock nam de menukaart op en bekeek hem nog eens van beide kanten.

‘Hotel-restaurant de Poort van Eden, Keizersgracht, Amsterdam. Menu à la carte.’ Hij draaide de kaart om. ‘Hetzelfde priegelige handschrift,’ constateerde hij zuchtend. ‘Ik, Hendrik-Pieter Donkersloot,’ ging hij op plechtige toon verder, ‘leg hierbij een volledige bekentenis af. Ik heb een moord begaan. Met mijn pistool, een oude Sauer 7.6 mm, schoot ik bewust en bij mijn volle verstand driemaal op Arnold van Beuningen. Hij keek naar mij alsof ik een geest was, zakte in elkaar en was vrijwel op slag dood. Ik had een afspraak met hem achter het Centraal Station in Amsterdam, op de De Ruijterkade, aan het uiteinde van steiger zevenentwintig. Het is daar vrij stil. Ik zou hem op die plek vijftigduizend gulden in bankbiljetten van honderd gulden overhandigen. Dat had hij van mij verlangd. Omdat ik mij er van bewust was dat een chanteur doorgaat tot zijn slachtoffer totaal bankroet is, besloot ik om hem te doden. Ik was eerst van plan om hem op het uiteinde van die steiger te laten liggen, maar om de ontdekking van mijn daad iets te vertragen, liet ik zijn lichaam in het water van het IJ zakken. Ik voel geen wroeging, maar nu mijn einde nadert, doe ik deze bekentenis omdat ik niet wil dat mogelijk een onschuldige voor mijn daad wordt gestraft.’

De oude rechercheur wierp de menukaart voor zich neer en vouwde zijn handen.

‘Wat valt je op?’

Vledder maakte een schouderbeweging.

‘Dezelfde tekst als bij de bekentenis van de moord op Frederik van Ravenstein.’ Hij zweeg even. ‘En hetzelfde motief: chantage.’

De Cock glimlachte fijntjes.

‘Inderdaad, hetzelfde motief. Maar de tekst is beslist niet gelijk aan de bekentenis van de moord op Van Ravenstein. Wat mij direct trof was dat het tijdstip ontbrak. Er staat in deze bekentenis niet wanneer de moord werd gepleegd. In de bekentenis van de moord op Frederik van Ravenstein wordt dat tijdstip exact aangegeven.’ Hij drukte zijn wijsvinger tegen het puntje van zijn neus. ‘En dan nog iets. in deze bekentenis staat dat hij het lichaam van Arnold van Beuningen in het water van het IJ had laten zakken. Dat is niet gebeurd. vermoedelijk omdat de dikke Van Beuningen te zwaar bleek om te worden versleept.’ Hij keek vragend naar Vledder.

‘Conclusie?’

De jonge rechercheur aarzelde.

‘De bekentenis werd geschreven voordat de moord werd gepleegd.’

De Cock lachte.

‘Ik vind dat niet zo’n bijster intelligente opmerking,’ sprak hij licht vernederend. ‘Natuurlijk werd deze bekentenis geschreven voordat de moord op Arnold van Beuningen werd gepleegd.’ Hij wees naar de menukaart voor zich op zijn bureau. ‘De schrijver van dit fraaie epistel is allang dood en begraven.’ De oude rechercheur schudde zijn hoofd. ‘Er is een andere conclusie, die naar mijn gevoel veel belangrijker is.’

‘En?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Voor de moord op Arnold van Beuningen,’ sprak hij gedecideerd, ‘bestonden reeds lang van tevoren gedetailleerde plannen.’

Vledder knikte.

‘Je hebt gelijk,’ sprak hij ernstig. ‘Dat ligt in deze bekentenis opgesloten. Alleen het tijdstip van de moord stond nog niet vast. Over de plaats, steiger zevenentwintig achter het Centraal Station, en de wijze van uitvoering, drie schoten met een Sauer 7.6 mm, was men het al eens.’

De Cock strekte zijn hand naar hem uit.

‘Wie?’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

‘Wat bedoel je?’

De Cock boog zich met een ruk naar voren.

‘Wie is men. wie zijn de mensen, die tot de liquidatie van. ergo de moord op Arnold van Beuningen besloten? Met andere woorden: wie vormden met wie een dodelijk complot?’

Vledder spreidde zijn armen in wanhoop.

‘Een van hen was beslist onze Hendrik-Pieter Donkersloot. Hij wist wat er zou gaan gebeuren. Hij moet bij het ontwerpen van die gedetailleerde plannen tot moord zeer nauw betrokken zijn geweest.’ Het gezicht van de jonge rechercheur verhelderde plotseling. ‘En misschien heeft hij die plannen wel helemaal zelf uitgedacht.’ Vledder zweeg even voor het effect. ‘…en alleen, zonder hulp van anderen uitgevoerd. Is er helemaal geen sprake van een complot. Waren de moorden op Van Ravenstein en Van Beuningen pure eenmansacties.’

De Cock kneep zijn lippen op elkaar.

‘Hendrik-Pieter Donkersloot is dood en begraven.’

Vledder keek hem vragend aan.

‘Weet je dat nu wel zeker?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Ik heb telefonisch navraag gedaan bij het bevolkingsregister in Rotterdam. Omdat telefoongesprekken altijd risico’s van vergissingen inhouden, heb ik ook de Rotterdamse recherche ingeschakeld. Ze hebben de gegevens van het bevolkingsregister voor mij nagetrokken en het klopte.’ Hij klapte zijn handen tegen elkaar. ‘Het enige wat wij nog kunnen doen, is nagaan welke arts de verklaring van overlijden heeft uitgeschreven en eens met die man gaan praten.’ De oude rechercheur glimlachte. ‘Ik ben overtuigd van zijn dood, maar als het voor jouw gemoedsrust beter is.’ Hij maakte zijn zin niet af en kwam uit zijn stoel overeind. In zijn zo typische slenterpas beende hij naar de kapstok.

Vledder kwam hem na.

‘Waar ga je heen?’

‘Naar Bussum.’

‘Wat wil je daar doen?’

De Cock zette zijn oude hoedje op.

‘Adelbert Teijsterling vertellen dat hij op het punt staat om te worden vermoord.’

De mond van Vledder viel half open.

‘Wat?’

De Cock draaide zich half om.

‘Spreek ik soms Russisch?’

Het duurde ruim drie kwartier voordat Vledder zijn nieuwe Golf door het drukke stadsverkeer had geloodsd en de A1 op reed. De jonge rechercheur slaakte een zucht van verlichting en leunde iets achterover.

‘Nog even,’ schertste hij, ‘en onze Amsterdamse stedenmaagd krijgt een hartinfarct. Haar aderen zijn al dichtgeslibd.’

De Cock glimlachte.

‘Laat onze hoogste politiechef van het verkeer het niet horen. Die meent dat de Amsterdamse situatie nog best acceptabel is.’

Vledder snoof.

‘Is die man dan blind?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Hij blijft graag in functie.’

Vledder grinnikte en blikte opzij.

‘Ben je echt van mening dat Adelbert Teijsterling op het punt staat om te worden vermoord?’

De Cock krabde zich achter in zijn nek.

‘Hoewel ik omtrent de motieven nog volkomen in het duister tast, ben ik bang dat Adelbert Teijsterling het volgende slachtoffer zal zijn. Hij is de laatste van het illustere viertal, die nog in leven is.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Jij denkt dat iemand heel opgewekt bezig is de gehele financiële top van de Nederlandse drugshandel uit te roeien?’

De Cock grinnikte.

‘Of dat nu heel opgewekt gebeurt, weet ik niet. Maar het lijkt er wel op. Ik beschouw dat als een reële mogelijkheid. Bovendien voel ik mij moreel verplicht om Teijsterling te waarschuwen.’

Vledder trok zijn neus iets op.

‘Moreel verplicht?’ vroeg hij ongelovig. ‘Van welke moraal ga je dan uit?’

De Cock antwoordde niet direct. Hij wreef met zijn vlakke hand over zijn brede gezicht.

‘Ik had in het begin meer alert moeten zijn,’ begon hij aarzelend. ‘Waakzamer. Toen Gert-Jan van Brunschoten die eerste bekentenis vond, had ik onmiddellijk aan de Rotterdamse recherche het verzoek moeten doen om de gehele boekenverzameling van de overleden Hendrik-Pieter Donkersloot door te bladeren. Ik heb dat nagelaten. verzuimd, omdat ik dacht met een enkel geval van doen te hebben.’

Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Die oude moord op Frederik van Ravenstein.’

De Cock knikte.

‘Een moord, die al meer dan een jaar geleden is gepleegd en waardoor het onderzoek door de narcoticabrigade vermoedelijk is vastgelopen. Ik hoopte aan de hand van die vreemde bekentenis tot een sluitende bewijsvoering te komen. Meer niet. Ik heb aan de mogelijkheid van verdere moordacties in die zaak niet gedacht. Ik was werkelijk verrast en diep geschokt toen Gert-Jan van Brunschoten met die tweede bekentenis kwam.’

‘Je bedoelt de bekentenis voor de moord op Arnold van Beuningen. Waarom?’

‘Wat bedoel je?’

‘Waarom was je diep geschokt?’

De Cock draaide zich half naar de jonge rechercheur toe.

‘Als dat winkelmeisje in Rotterdam niet ziek was geworden. als Gert-Jan van Brunschoten zijn vader niet in de zaak had hoeven helpen. en hij die tweede bekentenis in de boekenverzameling van Donkersloot een dag eerder had gevonden. dan hadden we Arnold van Beuningen op tijd kunnen waarschuwen om niet naar die afspraak te gaan. Begrijp je, dan had hij nu nog geleefd.’

Vledder trok achteloos zijn schouders op.

‘Rouw jij om zijn dood?’ Hij snoof verachtelijk. ‘Hoeveel jonge mensen zou hij door zijn handel in drugs de dood hebben ingejaagd? Hoeveel levens zal hij hebben verwoest? Hoeveel jonge mannen in de criminaliteit gedreven, hoeveel meisjes en jonge vrouwen gedegradeerd tot hoer?’ Hij snoof opnieuw. ‘Rouw jij om zijn dood?’

De Cock keek zijn jonge collega verwonderd aan. De felle toon, de emotionaliteit, die in zijn woorden trilde, had hem verrast. De oude rechercheur plukte aan zijn onderlip en knikte traag voor zich uit.

‘Ik rouw om zijn dood,’ sprak hij bijna statig, ‘omdat ik die mogelijk had kunnen voorkomen. omdat vermoedelijk door mijn persoonlijke nalatigheid een medemens het leven verloor.’

Vledder protesteerde heftig.

‘Noem je zo’n dikke vieze patser nog een medemens. een man, die fortuinen heeft verdiend aan het leed van anderen?’

De Cock zuchtte diep.

‘Ik ben er niet voor om over andere mensen te oordelen,’ sprak hij zacht. ‘Dat is mijn werk niet. gelukkig niet. Daarvoor hebben we rechters en uiteindelijk Onze Lieve Heer. Ik heb alleen een eigen geweten, een geweten waarnaar ik bereid ben om te luisteren en. een eigen verantwoordelijkheid.’

Vledder keek hem ongelovig aan.

‘Als jij die bekentenis een dag eerder in handen had gekregen, had jij dan die Arnold van Beuningen gewaarschuwd?’

‘Absoluut.’

Vledder blikte voor zich uit op de weg.

‘Ik denk,’ verzuchtte hij, ‘dat ik daar nog eens een nachtje over had geslapen.’

De Cock keek hem secondenlang aan en tikte hem toen op zijn arm.

‘Bussum. hier rechtsaf.’

12

‘Weet je waar wij moeten zijn?’

De Cock knikte.

‘Als ik goed ben geïnformeerd in het Rembrandtkwartier op nummer 1138 aan de Brediusweg.’

Vledder keek hem verrast aan.

‘Hoe kom je aan die informatie? In het hotelregister van de Poort van Eden stond alleen dat hij in Bussum woonachtig was. geen nader adres.’

‘Ik heb de politie in Bussum gebeld. Ze vertelden mij, dat het huis van Teijsterling is aangesloten op het stil alarm.’

‘En verder?’

‘Wat bedoel je?’

‘Kenden ze hem?’

‘Als crimineel?’

‘Ja.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Er was bij de politie in Bussum niets ten nadele van hem bekend. Hij staat gewoon te boek als een eerbaar zakenman. Ook in onze eigen politieadministratie komt hij niet voor. Adelbert Teijsterling heeft een blanco strafregister.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘En als wij de knappe Annelies Breitenbach mogen geloven,’ reageerde hij opgewonden, ‘dan is die Adelbert Teijsterling een meedogenloze brute man, die nergens voor terugdeinst. een man, die volgens haar eigen Friedrich von Ravenstein ondanks zijn nog korte leven al heel wat op zijn kerfstok had.’

De Cock gebaarde achteloos.

‘Dat kan toch? Sommige criminelen hebben een soort instinct ontwikkeld om uit handen van politie en justitie te blijven. Ik ken er wel een paar, die al jaar en dag van de misdaad leven zonder ooit met de politie of justitie in aanraking te komen.’

‘Zo’n man is Teijsterling?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Als dat zo is, betekent het alleen dat Adelbert Teijsterling een sluwe man is, die we uiterst omzichtig moeten benaderen.’

Vledder grijnsde.

‘En voor zo’n man voel jij je moreel verplicht om hem te waarschuwen dat hij mogelijk op het punt staat om te worden vermoord?’ Zijn stem trilde van ongeloof en spot.

De Cock hield zijn gezicht strak. Het kostte de oude rechercheur geen moeite om de spot te negeren.

‘Zeker,’ sprak hij traag, ‘die morele plicht voel ik.’

Vledder probeerde het opnieuw:

‘Herinner jij je nog, dat Frederik van Ravenstein eens heeft gezegd: als mij wat overkomt, dan ben ik niet het eerste slachtoffer van Teijsterling?’

De Cock knikte.

‘Dat herinner ik mij,’ antwoordde hij gelaten.

Vledder ging opgewonden door.

‘Wat komen wij dan hier in Bussum doen?’ reageerde hij fel. ‘Als die Adelbert Teijsterling iets overkomt, dan is dat toch niet meer dan. eh, dan gerechtigheid. zijn verdiende loon.’

Met een pijnlijke trek op zijn gezicht keek De Cock zijn jonge collega onderzoekend aan.

‘Wat ben je wild. opstandig?’

Vledder klemde zijn kaken op elkaar.

‘Ik ben niet wild of opstandig,’ reageerde hij geëmotioneerd. ‘Ik maak mij alleen maar kwaad. Waar bemoeien we ons mee? Als die drugsbaronnen elkaar willen afslachten, dan is dat toch prachtig. daar is de gemeenschap toch alleen maar bij gebaat? Moeten wij dat voorkomen. moeten wij zo’n vent waarschuwen dat zijn moordenaar in aantocht is? Dat weet hij vermoedelijk beter dan wij.’

De Cock glimlachte fijntjes.

‘Dat waarschuwen,’ sprak hij geheimzinnig. ‘is ook niet de enige reden dat ik naar Bussum trek om hem te ontmoeten.’ De oude rechercheur blikte even opzij. ‘Wat denk je van het idee, dat Adelbert Teijsterling het plotseling niet zo’n aangename gedachte meer vond om de geweldige winsten uit de drugshandel met anderen te delen?’

De ogen van Vledder werden plotseling groot. Hij slingerde met zijn nieuwe Golf half over de vluchtstrook, maar corrigeerde snel.

‘Dat is het!’ riep hij wild enthousiast. ‘Dat is het. het motief voor de moorden op Van Ravenstein en Van Beuningen. De sluwe Adelbert Teijsterling heeft het gefikst. Hij is klaar. Hij heeft nu zijn doel bereikt. Volledig. De anderen zijn dood. Hij hoeft niet meer te delen. Alle winsten van de drugshandel zijn nu verder voor hem alleen.’ Hij klapte met zijn vlakke hand tegen zijn voorhoofd. ‘Stom, dat deze gedachte nog niet eerder bij ons is opgekomen.’

De Cock keek even opzij. Zijn reactie bleef uit.

De Brediusweg bleek een lange statige laan met machtige kastanjebomen en prachtige villa’s, sluimerend in het groen. Bij een oprijlaan, omzoomd door een haag van hoge, in de zwoele zachte zomeravond zoetgeurende paarse rodondendrons, ontdekte Vledder half verscholen in het groen een met graniet afgedekte gemetselde pilaar met 1138 in sierlijk brons.

De jonge rechercheur stopte en wees voor zich uit.

‘Wat dacht je. kunnen we met onze splinternieuwe Golf nu wel voorrijden?’

De Cock lachte.

‘Wij rijden voor,’ antwoordde hij simpel.

Het grove grind van de oprijlaan knarste onder de banden van de Golf. Achter een vuurrode Mitsubishi Starion, die voor de ingang stond, bracht Vledder de politiewagen tot stilstand. Traag stapten de beide rechercheurs uit en slenterden onder een luifel door naar een zware, blank gelakte, eiken toegangsdeur.

De Cock blikte om zich heen.

‘Zie jij ergens een naambord?’

Vledder schudde zijn hoofd en wees links van de deur.

‘Er is wel een bel.’

De Cock drukte en ergens ver weg in het huis klonk wat gedempt een ding-dong. Het duurde enkele minuten. Toen werd de zware deur geopend door een jonge blonde vrouw. De Cock schatte haar op voor in de twintig. Ze droeg een strakke zwarte japon met een kort koket wit schortje, waarvan de rand was geplisseerd. Met een vragende blik in haar ogen keek ze van De Cock naar Vledder en weer terug.

De grijze speurder lichtte beleefd zijn hoedje en maakte een lichte buiging.

‘Mijn naam is De Cock,’ sprak hij vriendelijk, ‘met… eh, ceeooceekaa.’ Hij wenkte opzij. ‘En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie uit Amsterdam en komen voor een onderhoud met de heer Teijsterling.’

Het gezicht van de jonge vrouw betrok.

‘Ik weet niet of de heer Teijsterling u kan of wil ontvangen.’

De Cock knikte haar bemoedigend toe.

‘Probeer het maar,’ drong hij beminnelijk aan. ‘Zeg de heer Teijs terling dat het een zaak is van leven of dood en dat wij niet van plan zijn om op een ander tijdstip terug te komen.’

De jonge vrouw deed de deur verder open, liet de beide politiemannen binnen en leidde hen naar de hal.

‘Blijft u hier wachten,’ gebood ze gedecideerd. ‘Ik zal de heer Teijsterling vragen of hij tijd heeft voor een onderhoud met u.’ Bevallig heupwiegend liep ze van hen weg een lange brede gang in.

De Cock keek haar na en vroeg zich ondeugend af wat in de villa nu precies haar functie was.

Na een paar minuten kwam ze terug en wenkte.

‘Komt u maar mee.’ Ze wiegde voor hen uit de brede gang in.

Ongeveer halverwege bleef ze staan en hield uitnodigend de deur van een kamer open. De Cock en Vledder stapten binnen. Het was een bijna vierkant vertrek met zware balken aan de zoldering. Om een fraaie schouw van een sepiakleurig natuursteen stonden vier diepe lederen fauteuils. In de meest rechtse fauteuil zat een breedgeschouderde man in een glanzende donkerblauwe kamerjas.

Met een brede lach om zijn mond kwam hij overeind en liep met uitgestoken hand op De Cock toe.

‘Wat een eer, wat een eer,’ riep hij met gemaakte vreugde. ‘Een groot speurder in huis. Welkom.’

De grijze speurder keek hem onderzoekend aan. Hij schatte de man op half in de dertig. Hij had een dik, wat pafferig gezicht, en donkere strak naar achteren gekamde haren, glanzend van de pommade. Zijn lichtbruine ogen stonden waakzaam.

Nadat Adelbert Teijsterling de beide rechercheurs opgewekt de hand had geschud, wees hij uitnodigend naar de brede fauteuils.

‘Neem plaats. neem plaats,’ jubelde hij. ‘Willen de heren iets te drinken?’

De Cock keek op zijn horloge en besefte triest dat hij voor vandaag een bezoek aan het café van Smalle Lowietje wel kon vergeten.

‘Een cognac… graag.’

Adelbert Teijsterling glimlachte.

‘Uw favoriete drankje, heb ik eens ergens gelezen.’ Hij keek naar Vledder. ‘Hetzelfde?’

De jonge rechercheur knikte. Adelbert Teijsterling liep naar de deur, schreeuwde commando’s in de gang, kwam weer terug en ging rustig tegenover De Cock zitten.

‘Een zaak van leven en dood?’ vroeg hij met een glimlach.

De oude rechercheur legde zijn hoedje naast zich op het parket en overdacht op welke wijze hij zou antwoorden.

‘Ik zal beginnen,’ opende hij voorzichtig, ‘u te vertellen wat ik weet en ik ben niet zo onnozel om te verwachten dat u mijn verhaal onmiddellijk zult bevestigen.’ Hij zweeg even, stak zijn handen gespreid naar voren en drukte de vingertoppen tegen elkaar.

‘De heren Donkersloot, Van Ravenstein, Van Beuningen en u vormden een groep, die de handel in drugs financierde. Voor zover wij weten, stierf Donkersloot een natuurlijke dood, maar de heren Van Ravenstein en Van Beuningen werden op een bijna identieke wijze vermoord. Ik verwacht dat ook u een dezer dagen het verzoek zult ontvangen voor een ontmoeting op een of andere stille plek. Ik raad u aan om op dat verzoek niet in te gaan, maar in plaats daarvan mij in te lichten waar en op welk tijdstip de ontmoeting is gepland. Ik kan dan mijn maatregelen treffen. Uiteraard ben ik erg benieuwd van welke man of vrouw het initiatief voor de ontmoeting uitgaat.’

Adelbert Teijsterling knikte begrijpend.

‘Dat zou dan de man of vrouw moeten zijn, die ook verantwoordelijk is voor het doden van Van Ravenstein en Van Beuningen.’

De Cock hield zijn hoofd iets scheef.

‘U hebt beide heren gekend?’

Er gleed een glimlach om de mond van Teijsterling.

‘Ik heb hen gekend, ja.’

‘En Donkersloot?’

Adelbert Teijsterling knikte.

‘Ook. Een aardige man. zo op het oog.’

De Cock beluisterde de toon.

‘Slechte ervaringen met Donkersloot?’

Teijsterling schudde zijn hoofd.

‘Daar laat ik mij niet over uit. evenmin over de aard van mijn relatie met de heren, die u noemde. U zult dat begrijpen.’

‘En mijn verzoek?’

Adelbert Teijsterling antwoordde niet. De deur van de kamer ging open en de jonge blonde vrouw kwam binnen met een blad, waarop een doffe donkere fles Remy Martin en drie diepbolle glazen. Ze schonk kolkend in, reikte ieder een glas en verdween.

De Cock warmde het glas in zijn hand.

‘Mijn verzoek?’ herhaalde hij.

Teijsterling nam een kleine slok van zijn cognac.

‘Wat zijn voor mij de consequenties?’

De Cock glimlachte.

‘Dat u als een goed burger meewerkt aan het ontmaskeren van de man of de vrouw die het ook op uw leven heeft voorzien.’

Adelbert Teijsterling schudde zijn hoofd.

‘Dat bedoel ik niet. Stel, dat u door mijn bemiddeling de moordenaar of moordenares van Van Ravenstein en Van Beuningen in handen krijgt en hij of zij legt daarna tegenover u enige voor mij zwaar belastende verklaringen af. dan zou u wellicht genoodzaakt zijn om ambtelijk iets tegen mij te gaan ondernemen. Tenzij.’ Hij maakte zijn zin niet af en schonk De Cock een vette glimlach.

‘Tenzij wat?’

Adelbert Teijsterling gebaarde wat vaag in de ruimte.

‘Ik lever u een moordenaar of moordenares. en ik vertrouw op u zwijgzaamheid.’

De Cock gleed met zijn pink over de rug van zijn neus.

‘Bestaat zo’n mogelijkheid?’

‘Welke?’

‘Dat de moordenaar of moordenares ten aanzien van u zwaar belastende verklaringen aflegt?’

Adelbert Teijsterling trok zijn brede schouders op.

‘Als iemand het idee heeft opgevat om mij te vermoorden, dan zal hij of zij. zo neem ik aan. daar gegronde redenen voor hebben. al kan ik mij niet indenken welke.’ Hij zweeg even en leunde in zijn fauteuil achterover. ‘Maar als ervaren speurder bent u volgens mij toch op de verkeerde weg. Mijn leven loopt geen enkel gevaar.’

De Cock kneep zijn ogen half dicht en bezag de trekken op het vlezige gelaat van de man voor hem.

‘Dat weet u zeker?’

Adelbert Teijsterling knikte overtuigend.

‘De kern van de gepleegde moorden ligt namelijk niet in die door u vermeende drugshandel. of de financiering daarvan. Dat heeft er niets mee te maken.’

De Cock grijnsde.

‘En omdat de drugshandel. of de financiering daarvan. er niets mee te maken heeft, loopt ook uw leven geen gevaar?’

Adelbert Teijsterling schudde zijn hoofd en zuchtte.

‘Ik probeer mij slechts in uw denkwereld te verplaatsen. U gaat uit van een soort syndicaat dat de handel in drugs financiert. Van de leden van dat door u vermeend syndicaat ben ik de laatste nog in leven. Daarom zegt u bang te zijn dat ook ik word vermoord en vraagt u mijn medewerking bij het ontmaskeren van de dader.’

Hij schudde opnieuw zijn hoofd en strekte zijn hand naar De Cock uit.

‘Degene, die Frederik van Ravenstein en Arnold van Beuningen vermoordde, heeft mij als slachtoffer niet nodig. Ze heeft haar doel al bereikt.’

De oude rechercheur boog zich naar voren.

‘Haar doel?’ vroeg hij geschokt.

Adelbert Teijsterling knikte.

‘Annelies Breitenbach. ze heeft al vele jaren een verhouding met Pieter Valenkamp. bedrijfsleider van de Poort van Eden.’

13

Adelbert Teijsterling deed hen uitgeleide. Hij hield de zware eikenhouten deur voor hen open en wuifde tot afscheid. Vriendelijk, bijna joviaal. Maar op zijn knap, week en wat pafferig gezicht lag een zoete grijns alsof hij een persoonlijke triomf beleefde.

De beide rechercheurs sloften naar hun wagen. Voordat De Cock instapte, keek hij nog even om naar het silhouet van de man in de deuropening. Een breedgeschouderde Adelbert Teijsterling. Hij vroeg zich af wat mogelijk een nabije toekomst bracht, of hun wegen zich nog eens zouden kruisen, en onder welke omstandigheden?

Vledder draaide de wagen op het grind en reed met zijn Golf de oprijlaan af. Het was donker op de Brediusweg. Hoog boven hen, door het gebladerte van de oude bomen, tintelde zilverwit maanlicht. Ze reden zwijgend verder. Aan het einde van de Brediusweg stopte Vledder aanvankelijk voor het rode licht, maar toen geen enkel verkeer zich aandiende, reed hij door en sloeg rechts af.

De Cock zag het. Hij wilde er iets van zeggen, maar hield zich in. Hoe vaak, bedacht hij, gingen mensen, ook in het maatschappelijk verkeer, door het rode licht? Te vaak, vond hij, veel te vaak. En wie corrigeerde? Wie stond er bij het kruispunt om toe te zien dat eenieder zich aan de regels hield? Politie? Er was te weinig politie, veel te weinig politie. of waren er, ook maatschappelijk gezien, te veel kruispunten? Er speelde een glimlach om zijn lippen. Zijn eigen gedachten amuseerden hem.

Pas op de brede A1 naar Amsterdam verbrak Vledder het stilzwijgen. Hij blikte even opzij naar De Cock, die met zijn autogordels worstelde. De oude rechercheur kon nog maar moeilijk aan die riemen om zijn borst wennen. Ze benauwden hem.

‘Wat denk je?’

De Cock keek even op.

‘Waarvan?’

‘Het idee, dat Annelies Breitenbach verantwoordelijk is voor de beide moorden?’

De oude rechercheur bromde.

‘Dat idee heeft mij al meer beziggehouden.’

‘En?’

‘Ik kon nooit een deugdelijk motief vinden.’

Vledder reageerde enthousiast.

‘Dat motief is er,’ riep hij opgewekt. ‘Duidelijk, naar mijn gevoel. Ik vind wat Teijsterling opperde nog zo gek niet. Zet het maar eens op een rijtje. Mooie, levenslustige Annelies Breitenbach leeft samen met de oude, stramme Frederik van Ravenstein, maar heeft tegelijkertijd een intieme verhouding met Pieter Valenkamp, bedrijfsleider, een ambitieus man, die graag een eigen hotel wil beginnen. Annelies Breitenbach brengt de oude Frederik van Ravenstein zover, dat hij haar, een eigen villa en een aardig lief kapitaaltje bezorgt en schiet hem daarna uit dankbaarheid met zijn eigen pistool, een oude Sauer 7.6 mm, overhoop. Haar volgende obstakel is de dikke Arnold van Beuningen, een man, aan wie haar boezemvriend Pieter Valenkamp, zo wij zelf hebben kunnen constateren, een hartgrondige hekel heeft. Ze lokt hem naar het einde van steiger zevenentwintig aan het IJ, beëindigt met diezelfde oude Sauer 7.6 mm zijn leven en maakt op deze wijze voor haar vriend Pieter Valenkamp de weg vrij om de door hem zo begeerde Poort van Eden over te nemen.’

De Cock grinnikte.

‘Prachtig. Prachtig,’ jubelde hij. ‘En door jou zo fraai cynisch samengevat.’

Het klonk te uitbundig. Het ontging Vledder niet. Hij keek de grijze speurder argwanend aan.

‘Is het niet goed?’ vroeg hij achterdochtig. ‘Mankeert er wat aan? Deugt de redenering van Adelbert Teijsterling niet?’

De Cock tuitte zijn lippen.

‘Het is best een aardige redenering,’ sprak hij traag en bedachtzaam. ‘Het zou mij. en zelfs een officier van justitie kunnen overtuigen. En misschien schuilt er ook wel een grond van waarheid in.’ Hij trok een zorgelijk gezicht. ‘We moeten echter wel bedenken dat het idee van Adelbert Teijsterling komt. een man, die zijn amoureuze toenaderingen tot Annelies Breitenbach zag stranden en mogelijk jegens haar wraakgevoelens koestert.’

‘Is Teijsterling zo’n man?’

De Cock maakte een kriegelig gebaar.

‘Dat is de tweede keer dat je mij een dergelijke vraag stelt,’ reageerde hij geprikkeld. ‘Ik kan moeilijk peilen wat voor een soort man die Adelbert Teijsterling is. Dit was de eerste en enige keer dat ik hem heb ontmoet. Ik weet van hem niet meer dan jij.’ De oude rechercheur zweeg even.

‘Ten aanzien van vrouwen, zou ik zeggen dat hij behoort tot het soort mannen dat in het ziekenhuis nog knipoogt tegen de zuster die hen aflegt.’

Vledder lachte.

‘Adelbert Teijsterling gaf overigens ruiterlijk toe, dat hij uitgebreide pogingen in het werk had gesteld om de mooie Annelies Breitenbach voor zich te winnen, maar dat hem dat niet was gelukt.’

‘Dat was ook de enige bekentenis die over zijn lippen kwam. een bekentenis waarmee hij overigens geen enkel risico liep. Van een bedreiging van Van Ravenstein inzake zijn liefde voor Annelies Breitenbach wilde hij niets weten. Als Annelies Breitenbach, zo zegt hij, van een dodelijke bedreiging spreekt, dan heeft zij zijn woorden verkeerd opgevat. Ook verder hield hij zich volkomen op de vlakte. Hij gaf toe dat hij dikwijls in Amsterdam in de Poort van Eden heeft vertoefd en de heren Van Beuningen, Donkersloot en Van Ravenstein goed had gekend, maar over hun betrokkenheid met de drugshandel liet hij zich niet uit. Ook zijn eigen aandeel in het verbond liet hij zwevende.’ De oude rechercheur schoof zijn onderlip naar voren. ‘Een sluwe man. die Adelbert Teijsterling. en naar mijn gevoel een uiterst gevaarlijk tegenstander.’

Vledder keek strak voor zich uit en reageerde niet. Het leek alsof hij niet had geluisterd. of de woorden van zijn oude collega niet tot hem waren doorgedrongen. Hij verminderde de snelheid van de Golf en verliet bij de afslag Naarden-Vesting de snelweg.

De Cock keek verrast opzij.

‘Wat ga je doen?’

‘We gaan terug.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Naar Bussum. naar Adelbert Teijsterling?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Naar Blaricum.’

De Cock trok een vies gezicht.

‘Wat. Blaricum?’

‘Ja. Blaricum. naar de villa van Annelies Breitenbach.’

‘Om wat te doen?’

Vledder gebaarde heftig.

‘Kijken of ze nog in het bezit is van het pistool van haar dode vriend Frederik van Ravenstein.’

‘Die oude Sauer 7.6 mm?’

‘Ja, wat anders?’

De Cock keek hem verward aan.

‘Heb jij dan een bevel tot huiszoeking?’ vroeg hij ongelovig.

‘Nee,’ antwoordde Vledder onverschillig, ‘waarom. jij hebt toch zo’n apparaatje?’

Vledder reed met de nieuwe Golf terug naar de A1. Ondanks het late uur was het razend druk op de autoweg. Grote glanzende wagens reden hen met hoge snelheid voorbij.

De Cock keek verbaasd om zich heen.

‘Ik dacht dat wij tegenwoordig een snelheidsbeperking kende,’ bromde hij.

Vledder knikte voor zich uit.

‘Ze rijden hier als gekken.’

De Cock blikte opzij.

‘En jij rijdt door het rode licht.’ Hij kon het niet nalaten om het alsnog te zeggen.

Vledder snoof.

‘Verkeerslichten zijn er om het verkeer te regelen en als er geen verkeer is…’

‘…dan hebben die verkeerslichten voor jou geen enkele waarde?’ vulde De Cock vragend aan.

‘Precies.’

De oude rechercheur schudde afkeurend zijn hoofd, maar liet het onderwerp verder rusten. De puriteinse ziel van De Cock paste niet in deze moderne, jachtige computertijd. Naar zijn eigen gevoel was hij minstens een eeuw te laat geboren. Hij hoorde thuis in de tijd van de postkoets, van hoorngeschal, de diligence, de trekschuit en het hanteren van de lange waardige Goudse pijp, die in haar broosheid iedere snelle en onverwachte beweging onmogelijk maakte.

Bij de afslag Huizen-Blaricum verliet Vledder de A1 en reed in een matig gangetje verder over de Crailoseweg.

De jonge rechercheur keek even opzij.

‘Volgens mij ligt de villa van Annelies Breitenbach in Blaricum aan de Schapendrift. Dat is het oude adres van Frederik van Ravenstein, zoals het in het hotelregister van de Poort van Eden stond vermeld.’

De Cock knikte.

‘Dat heeft ze toch gezegd: Van Ravenstein heeft ervoor gezorgd dat ik ook na zijn dood in zijn villa kon blijven wonen. ’

Hij zweeg nadenkend, om vervolgens te vragen:

‘Wat doen we als ze thuis is?’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Bellen we aan?’

De Cock plukte aan zijn neus. ‘En vragen haar of ze ons even dat pistool wil geven. die oude Sauer 7.6 mm, waarmee zij Van Ravenstein en Van Beuningen heeft omgebracht?’ Zijn stem droop van sarcasme.

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Zo cru en direct hoeven wij dat niet te doen,’ reageerde hij kalm. ‘Annelies Breitenbach heeft ons zelf verteld, dat Frederik van Ravenstein een oude Sauer 7.6 mm had. We kunnen haar toch vragen waar dat pistool na zijn dood is gebleven?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

‘Zeker. dat kunnen we vragen. Maar denk je nu echt dat ze ons onmiddellijk de plek zal wijzen waar ze dat pistool heeft verborgen? Ik bedoel. in het geval dat onze Annelies Breitenbach werkelijk verantwoordelijk is voor de moord op die beide mannen?’

Vledder zuchtte omstandig.

‘Misschien is ze niet thuis, is ze in Amsterdam in de Poort van Eden bij haar vriend Pieter Valenkamp. Dan peuter jij met dat apparaatje van Handige Henkie de deur open en gaan we op ons gemak in haar villa op zoek naar die oude Sauer 7.6 mm.’

De Cock lachte.

‘Optimist.’ De oude rechercheur draaide zich iets naar hem toe en veranderde van toon. ‘Lijkt het je niet beter,’ sprak hij ernstig, ‘om eerst eens na te gaan of er werkelijk sprake is van een verhouding tussen Annelies Breitenbach en die Pieter Valenkamp. Bedenk goed. als die verhouding er niet is, vervalt voor haar het motief en daarbij de hele theorie van Adelbert Teijsterling.’

Vledder gromde.

‘Wij zijn nu toch bijna in Blaricum,’ bepleitte hij. ‘Waarom zullen we het niet proberen? Als wij dat pistool vinden en bij proeven blijkt dat met die oude Sauer van wijlen Frederik van Ravenstein de dodelijke schoten zijn afgevuurd, dan zijn we er. dan is de zaak rond.’

‘Met de knappe Annelies Breitenbach als de veelvuldige moordenares?’

‘Ja.’

De Cock draaide zich terug en zweeg. Hij wilde zijn jonge collega niet verder ontmoedigen. Maar in zijn hart was hij niet overtuigd.

Toen Vledder de nieuwe Golf in het oude Blaricum de Schapendrift op reed, herkende de oude rechercheur de weg — de huizen, de villa’s, de begroeiing aan de rand — maar kon zich niet meer herinneren bij welke moordzaak in het verleden diezelfde Schapendrift een rol had gespeeld.

Vledder bracht de wagen tot stilstand en wees door de voorruit.

‘Volgens de nummering moet het de volgende villa zijn.’ Hij keek even opzij. ‘Heb je het apparaatje bij de hand?’

De Cock grinnikte.

‘Altijd. Sinds mijn vriend Handige Henkie als inbreker het rechte pad op ging, maak ik er als rechercheur op een kromme manier gebruik van.’

Vledder lachte ontspannen.

‘Misbruik, bedoel je.’

Ze verlieten de wagen en slenterden over de stille, door een volle maan beschenen Schapendrift naar de villa. Voor de oprijlaan bleven ze even staan. Een grote zwarte kat schoof met een hoge rug voor hun voeten het struikgewas in.

De Cock keek hem grijnzend na.

‘Een slecht teken,’ mompelde hij.

Op een brievenbus, hangend aan een half openstaand hek, stond nog F. van Ravenstein in witte letters. Ze gingen eraan voorbij. Het grove grind knarste onder de zolen van hun schoenen. De villa leek verlaten. Er was geen teken van leven. Nergens brandde licht. Omzichtig gingen ze verder. De Cock nam het koperen houdertje met de uitschuifbare stalen sleutelbaarden uit zijn broekzak en liep tussen twee hoog oprijzende coniferen naar de donker groen gelakte toegangsdeur. Toen hij de constructie van het slot bekeek, ontdekte hij tot zijn verbazing dat de toegangsdeur niet geheel was gesloten. Er was een nauwelijks waarneembare kier.

De oude rechercheur zette zijn rechterschouder tegen de deur en drukte zachtjes. De deur gaf mee. Langzaam duwde hij haar verder open.

Vledder hijgde in zijn nek.

‘Is er iemand binnen?’ fluisterde hij.

De Cock antwoordde niet. Behoedzaam liep hij verder. Hij stopte het apparaatje van Handige Henkie weer in zijn broekzak, pakte zijn zaklantaarn en liet een ovaal van licht voor zich uit dansen. Na een glazen tochtdeur bereikte hij de hal. Vledder kwam naast hem staan.

‘Is er iemand binnen?’ fluisterde hij opnieuw.

De Cock trok zijn schouders op. Plotseling ontdekte hij in de rechterhand van zijn jonge collega een pistool.

De oude rechercheur tikte met zijn wijsvinger boven op de loop van het wapen.

‘Voordat je er iemand mee bezeert,’ siste hij zacht, ‘doe dat ding weg.’

Met zichtbare tegenzin deed Vledder het pistool terug in zijn schouderholster.

Achter de deur links van hen klonk enig gerucht. De Cock deed onmiddellijk zijn zaklantaarn uit. Op hun tenen slopen de rechercheurs naar de deur en posteerden zich aan beide zijden. Na lange seconden ging de deur eindelijk open en iemand schuifelde langs hen heen de hal in.

In een flitsende greep pakte Vledder de figuur achter bij de schouder en drong de linkerarm met kracht op de rug. Er klonk een kreet van schrik en pijn.

De Cock floepte zijn zaklantaarn weer aan en scheen in het verbaasde gezicht van een jongeman. De oude rechercheur schatte hem op rond de vijfentwintig jaar. Hij had een lang ovaal gezicht, blauwe ogen en kort, bijna gemillimeterd haar. Uit zijn rechterhand gleed een breekijzer. Het kletterde op de marmeren tegels van de hal.

De Cock stapte op de jongeman toe.

‘Wie ben je?’ vroeg hij streng.

De jongeman aarzelde even.

‘Erik. Erik van Ravenstein.’

‘Wat kom je hier doen?’

Over het lange gezicht van de jongeman gleed een wrange grijns.

‘Zoeken. zoeken naar het geld van mijn vader.’

14

De Cock raapte het breekijzer op en gaf Vledder een teken dat hij Erik van Ravenstein uit zijn houdgreep kon loslaten. Hij keek naar de handen van de jongeman en liet daarna zijn blik weer omhoog glijden. Op zijn breed gezicht lag een grijns.

‘Hebt u nooit van dactyloscopie gehoord?’ vroeg hij met enig sarcasme. ‘Nooit gehoord, dat men bij het plegen van een inbraak handschoenen moet dragen omdat men anders het risico loopt om op de plaats van het misdrijf vingerafdrukken achter te laten?’

Erik van Ravenstein liet zijn hoofd zakken.

‘Ik ben geen inbreker,’ sprak hij nukkig. ‘En ik pleeg geen misdrijf.’

De Cock veinsde verbazing. Hij stak het breekijzer omhoog.

‘Hoe moet ik uw aanwezigheid hier met dit brok ijzer in uw hand dan verklaren?’

Erik van Ravenstein maakte een vaag gebaar.

‘Ik… eh, ik…’

Verder kwam hij niet.

De Cock duimde over zijn schouder.

‘Welke voorwerpen hebt u daarbinnen met uw vingers beroerd?’

Erik van Ravenstein schudde zijn hoofd.

‘Geen enkel voorwerp. niets nog. Die griet heeft de indeling van de kamers totaal veranderd.’

Hij wees voor zich uit.

‘Vroeger stond daar in die kamer vaders bureau met rechtsonder een grote metalen geldkist, waarin hij zijn belangrijkste papieren bewaarde. Nu is het een slaapkamer.’

De Cock negeerde de opmerking. Hij hield zijn hoofd iets schuin.

‘Griet?’ vroeg hij met quasi onbegrip. ‘Over welke griet sprak u?’

Erik van Ravenstein maakte een hoofdbeweging.

‘Die griet, met wie vader huisde.’

‘Je bedoelt Annelies Breitenbach?’

Erik van Ravenstein knikte.

‘Zo heet ze, ja. Annelies Breitenbach. Ik ga al een flink poosje zoveel mogelijk haar gangen na. Op donderdag, zo weet ik, is ze altijd in Amsterdam in de Poort van Eden. Ze heeft daar iets met een man die daar werkt.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘En het is nu donderdag.’

Er gleed een glimlach over het gezicht van de jongeman.

‘Daarom ben ik vanavond gegaan. Ik had uiteraard niet op u gerekend.’ Hij blikte om zich heen. ‘Is er ergens een alarm afgegaan?’

De Cock antwoordde niet. Hij keek Erik van Ravenstein nog eens scherp onderzoekend aan. De jongeman maakte op hem geen onsympathieke indruk. Integendeel. Zijn ongekunstelde openheid trof hem.

‘Hoe bent u binnengekomen?’

‘Met een sleutel van het huis.’

‘Had u die?’

Erik van Ravenstein knikte nadrukkelijk.

‘Nog van vroeger. We hebben hier gewoond.. mijn moeder, mijn jongere broer en ik. toen. eh, toen vader nog normaal was.’

‘Wanneer. eh,’ vroeg De Cock aarzelend, ‘wanneer werd hij abnormaal?’

Erik van Ravenstein maakte een schouderbeweging.

‘Opeens. opeens nam hij jonge meiden mee naar huis. steeds anderen. die bleven dan hier logeren. En vader sliep bij ze. Als mijn moeder daar iets van zei, dan lachte hij haar uit. Het was een onhoudbare situatie. Op het laatst heeft moeder hem een ultimatum gesteld: of die meiden eruit. of wij.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Jullie dus,’ stelde hij zuchtend vast. De oude rechercheur stak zijn geopende rechterhand naar voren. ‘De sleutel.. van het huis.’

Erik van Ravenstein tastte in zijn broekzak en gaf de sleutel aan De Cock. De grijze speurder bekeek de sleutelbaard. ‘Heb je er nog meer. thuis?’

‘Nee. Deze had moeder nog bewaard.’

‘Weet je moeder dat je hier bent?’

Erik van Ravenstein schudde zijn hoofd.

‘Het is een eigen initiatief. Moeder zou het nooit hebben goedgekeurd.’

De Cock knikte begrijpend en wuifde naar de deur.

‘We gaan eruit.’ Toen ze allen de villa hadden verlaten, nam de oude rechercheur de sleutel van Erik van Ravenstein en sloot daarmee de toegangsdeur zorgvuldig af. Daarna stak hij de sleutel in zijn broekzak.

Met de jongeman in hun midden liepen ze over de stille Schapendrift terug naar de plek, waar Vledder de Golf had geparkeerd.

Het bleke maanlicht tekende van hen langgerekte silhouetten op het asfalt.

De Cock liet Erik van Ravenstein op de achterbank plaatsnemen. Daarna stapte hij in en beduidde Vledder om weg te rijden.

De jongeman boog zich iets naar voren.

‘Wat gaan jullie met mij doen?’ In zijn stem trilde onzekerheid en angst.

De Cock draaide zich half om.

‘Daar moet ik nog eens over nadenken.’ Hij zweeg even. ‘Je zei,’ ging hij verder, ‘dat je naar geld van je vader zocht?’

Erik van Ravenstein knikte.

‘Toen vader nog leefde stuurde hij moeder elke maand een toelage. Het was genoeg, we konden er ruim van komen. Nadat hij was vermoord, hebben wij geen rooie cent meer ontvangen. En dat is nu al meer dan een jaar. Moeder had nog wel wat geld achter de hand, niet veel, maar genoeg om dat jaar door te komen. We teren wel in. Ik heb weliswaar een redelijke baan, verdien echt niet slecht, maar mijn jongere broer studeert nog. En dat kost veel geld.’

De Cock toonde verbazing.

‘Hebben jullie in dat hele jaar dan geen enkele actie ondernomen om het geld van je vader te achterhalen?’

Erik van Ravenstein knikte.

‘Zeker. Na de dood van vader is moeder een paar maal hier in Blaricum geweest en heeft met die griet gesproken. Die griet zegt dat er geen geld meer is. dat zij financieel niet in staat is om onze gebruikelijke toelage op te brengen. We hebben een advocaat in de arm genomen. Het bleek dat vader geen enkel testament had laten opmaken. Maar op een of andere slinkse manier staat die villa op naam van die griet en vader heeft, volgens de bevindingen van onze advocaat, in Nederland nergens meer een banktegoed.’ De jongeman zwaaide heftig. ‘En dat kan niet. Vader was een vermogend man.’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

‘Is het gehele vermogen van jouw vader naar de bankrekening van die. eh, die griet gesluisd?’

Hij pauzeerde even en kneep een diepe denkrimpel in zijn voorhoofd.

‘Zullen we haar in het vervolg gewoon Annelies Breitenbach noemen?’ stelde hij vriendelijk voor. ‘Dat woord griet heeft zo’n nare klank, vind je niet?’

Erik van Ravenstein berustte in het voorstel:

‘Oké, Annelies Breitenbach. Thuis hebben we het altijd over die griet van vader… vandaar.’

De Cock glimlachte.

‘Ik begrijp het.’ Hij blikte vriendelijk naar hem op. ‘Ik heb je een vraag gesteld.’

Erik van Ravenstein knikte.

‘Ik weet het. of het gehele vermogen van mijn vader naar de bankrekening van die griet is gesluisd?’

‘Precies.’

Erik van Ravenstein maakte een hulpeloos gebaar. ‘Die, eh, ik bedoel Annelies Breitenbach heeft destijds aan mijn moeder laten zien welke bedragen aan geld zij van vader in de loop der tijd als geschenk of toelage heeft gekregen. Dat was alles bijeen een aardig kapitaaltje, dat ze blijkbaar goed had beheerd, maar gezien in het licht van mijn vaders gehele vermogen, hoogstens een paar procenten. Het is natuurlijk mogelijk, dat die Annelies Breitenbach geld van mijn vader op buitenlandse banken heeft staan. in landen met een bankgeheim. Dat is moeilijk te achterhalen. Volgens onze advocaat komen wij daar normaal nooit achter.’

De Cock snoof.

‘Toen dacht jij: ik ga eens in die villa snuffelen om te zien of er ergens bescheiden zijn, waaruit blijkt dat Annelies Breitenbach zo’n geheime buitenlandse bankrekening heeft.’

Erik van Ravenstein knikte heftig:

‘Met zo’n bewijs in handen zouden moeder en ik haar, geholpen door onze advocaat, danig onder druk hebben kunnen zetten. Het geld van vader moet toch ergens zijn gebleven? Dat kan hij nooit in zijn geheel hebben opgemaakt. zelfs niet aan de zijde van zo’n. eh, zo’n dure juffrouw als Annelies Breitenbach.’ De jongeman liet zich even terugzakken op de achterbank van de Golf, maar kwam vrijwel direct weer met een ruk naar voren. ‘Hebt u er al over nagedacht, wat u met mij gaat doen?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘Wat doet de politie met mensen die in de woning van een ander snuffelen?’

‘Die gaan de cel in?’

De Cock grinnikte.

‘Als er ruimte is. Dat geeft tegenwoordig nog wel eens problemen.’ De oude rechercheur ademde diep.

‘Maar dat is voor mij nu van geen overweging. Je woont nog thuis bij je moeder?’

‘Ja.’

‘Waar?’

‘In Amsterdam in de Churchilllaan.’

De Cock strekte zijn wijsvinger naar de jongeman uit.

‘We brengen je thuis.’

Erik van Ravenstein keek hem argwanend aan.

‘En verder?’

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Verder niets. Jij en ik vergeten dat wij elkaar vanavond hebben ontmoet.’

Om de mond van Erik van Ravenstein gleed een verlegen glimlach.

‘Kan dat?’

De Cock knikte vaag.

‘Het kan,’ sprak hij achteloos. Hij gebaarde opzij. ‘Ook mijn collega kan zwijgen als het graf. Dat hoort zo’n beetje bij ons beroep.’ De oude rechercheur plukte nadenkend aan het puntje van zijn neus. ‘Ben je van plan ermee door te gaan?’

‘Waarmee?’

‘Zoveel als mogelijk de gangen van die Annelies Breitenbach na te gaan?’

Erik van Ravenstein knikte.

‘Het is volgens mij de enige manier om ooit nog eens achter het geld van vader te komen.’

‘Aan wie. eh, aan wie rapporteer jij je bevindingen? Ik bedoel, aan wie vertel je wat je van die Annelies ziet of hoort?’

‘Aan niemand.’

De Cock keek naar hem op.

‘Als je dat nu eens aan mij deed. of aan mijn collega. Je kunt ons vinden in het politiebureau aan de Warmoesstraat.’

Erik van Ravenstein fronste zijn wenkbrauwen.

‘U bent geïnteresseerd?’

De Cock schonk hem een zoete grijns.

‘Hooglijk.’

Nadat ze Erik van Ravenstein in de nabijheid van zijn woning hadden afgezet, reden ze van de Churchilllaan naar de Apollolaan.

Vledder blikte opzij.

‘Vond je het wel verstandig om met die jongeman zo’n afspraak te maken?’

De Cock haalde zijn schouders op.

‘Wat bleef mij anders over? Ik kon Erik van Ravenstein moeilijk voor inbraak of een poging daartoe arresteren en aan de politie in Blaricum overdragen. Dan kwam onze eigen positie in gedrang. Hoe zouden wij onze aanwezigheid in de villa van Annelies Breitenbach moeten verklaren. we kwamen toevallig langs en zagen toevallig een deur openstaan?’

Vledder grinnikte.

‘Dat is toevallig te veel.’

De Cock liet zich wat onderuitzakken.

‘Bovendien is Erik van Ravenstein geen inbreker. Hij komt alleen op voor zijn eigen erfdeel en dat van zijn moeder en zijn broer.’

‘Van geld dat zijn vader door misdrijf heeft verkregen.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Daar heeft die jongeman geen schuld aan. Het is zelfs de vraag of Erik en de andere leden van zijn familie weten op welke wijze vader Van Ravenstein zijn vermogen heeft verkregen.’

Vledder klapte ongedurig op het stuurwiel van zijn Golf.

‘Het is toch vreemd dat al dat geld is verdwenen. dat er voor Erik en zijn familie niets meer over is?’

De Cock knikte.

‘We moeten eens nagaan of Arnold van Beuningen een vermogen heeft nagelaten. of dat ook hij bij zijn dood vrijwel bankroet was.’

Vledder toonde zich verrast.

‘Daarin zou best eens het motief voor de beide moorden kunnen schuilen,’ riep hij enthousiast.

De Cock reageerde niet. Hij blikte om zich heen naar het voorbij glijdend straatbeeld.

‘Waar ga je heen?’

‘Ik breng jou naar huis.’

De Cock schudde resoluut zijn hoofd.

‘We gaan eerst even terug naar de Kit. We zijn een aardig poosje weg geweest. Misschien zijn er nieuwe ontwikkelingen.’

Vledder trok een beteuterd gezicht. ‘Het is al elf uur. Ik wil wel eens op tijd naar bed.’

‘Morgen.’

De jonge rechercheur sputterde nog wat tegen, maar sloeg toch een andere weg in. Het was nog druk in de oude binnenstad. Op het Damrak zaten de terrasjes overvol. Het zwoele zachte weer lokte de mensen uit hun huizen. Vledder parkeerde de nieuwe Golf op de steiger. De beide rechercheurs stapten uit en slenterden via de Oudebrugsteeg naar de Warmoesstraat. De deuren van de cafés in de straat stonden open en flarden muziek drongen naar buiten.Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, wenkte Jan Kusters hen vanachter de balie. De Cock liep naar hem toe.

‘Heb je wat?’

De wachtcommandant wees omhoog.

‘Boven zit al meer dan een uur een jonge vrouw op je te wachten. Ik was eerst van plan om haar weg te sturen, maar ik heb je vrouw gebeld en die zei dat je nog niet thuis was.’

De Cock glimlachte.

‘Toen dacht jij: die komt nog wel even langs de Kit.’

Jan Kusters grinnikte.

‘Ik ken je toch.’

‘Heeft ze een naam genoemd?’

De wachtcommandant schudde zijn hoofd.

‘Ik heb ook niet naar haar naam gevraagd. Ze was erg nerveus. Ik heb geprobeerd om haar af te schepen. morgen terug te laten komen, maar ze wilde van geen wijken weten.’

De Cock liep van de balie weg en besteeg de trappen naar de tweede etage. Vledder volgde. Op de bank voor de ingang van de grote recherchekamer zat een jonge blonde vrouw.

Toen ze De Cock in het oog kreeg, stormde ze op hem af, wild, ongeremd, met een betraand gezicht.

‘U moet hem stoppen,’ riep ze wanhopig. ‘U moet hem tegenhouden voor het te laat is.’

De Cock keek haar verward aan. Hij herkende haar als de jonge blonde vrouw, die hij diezelfde avond in een villa in Bussum had ontmoet, gekleed in een strakke zwarte japon met een kort koket wit schortje, waarvan de rand was geplisseerd.

‘Wie. wie moet ik tegenhouden?’ sprak hij niet-begrijpend.

Ze greep hem aan de kraag van zijn regenjas vast.

‘Adelbert. Adelbert Teijsterling. Hij is weg. weg om vermoord te worden.’

15

De Cock trok een vies gezicht.

‘Weg. om vermoord te worden?’ herhaalde hij vragend.

De jonge vrouw knikte heftig.

‘Hij heeft zijn pistool bij zich gestoken.’

De Cock hield zijn blik strak op haar gericht.

‘Waarvoor?’ vroeg hij streng. ‘Om te moorden. of om vermoord te worden?’

De jonge vrouw keek hem met tranen in haar ogen angstig aan, maar antwoordde niet. De Cock pakte haar bij haar rechterarm vast en voelde dat haar lichaam beefde. Hij draaide haar zachtjes om en leidde haar naar de grote recherchekamer, waar hij haar op de stoel naast zijn bureau liet plaatsnemen.

Vledder bracht haar een glaasje water. Ze nam het met trillende handen aan en dronk een paar slokjes. Haar tanden klapperden tegen het glas. De Cock liet haar even begaan, wachtte geduldig tot ze wat rustiger werd.

‘Hoe heet u?’ vroeg hij vriendelijk.

Ze zette het nog halfvolle glas voor haar neer.

‘Agatha. Agatha van Alphen.’

‘In welke relatie staat u tot de heer Adelbert Teijsterling?’

‘Ik ben zijn vriendin. al ruim twee jaar. Maar voor anderen wil Adelbert niet weten dat we een verhouding hebben.’

‘Waarom niet?’

‘Het schaadt zijn aanzien.’

De Cock keek haar verbijsterd aan.

‘Het schaadt zijn aanzien?’ herhaalde hij ongelovig.

Agatha van Alphen knikte.

‘Dat zegt hij.’

De Cock snoof verachtelijk.

‘Daarom waart u als een soort wulpse dienstbode door de villa rond?’ Het klonk niet vriendelijk.

Agatha van Alphen liet haar hoofd iets zakken.

‘Ik vind het zelf ook verschrikkelijk, maar Adelbert wil het zo. Als er bezoek komt, dan doe ik gauw dat malle schortje voor.’

‘Zoals vanavond?’

Agatha van Alphen knikte.

‘Zoals vanavond,’ herhaalde ze effen. ‘Ik schrok geweldig toen u zich als rechercheur van politie aandiende.’

‘Waarom?’

Agatha van Alphen zuchtte diep.

‘Ik heb steeds het gevoel dat hij vandaag of morgen zal worden opgepakt.’

De Cock veinsde onbegrip.

‘Heeft hij iets gedaan. een moord gepleegd… of zo?’

Agatha van Alphen gebaarde wat vaag in de ruimte.

‘Ik heb het idee dat Adelbert zich met louche zaken bezighoudt.’

‘Zoals?’

Agatha van Alphen schudde haar hoofd.

‘Daar praat ik liever niet over. Ik weet het ook niet precies. Adelbert laat daarover nooit iets los. Bovendien ben ik niet hier om Adelbert te belasten. Dat kunt u ook niet van mij verwachten. Ik ben zijn vriendin. ik hou van hem. ondanks zijn soms wat bruut gedrag.’

De Cock trok een ernstig gezicht.

‘En nu bent u bang dat hem iets zal overkomen?’

Agatha van Alphen sloot even haar beide ogen.

‘Al maanden voel ik een klemmende band om mijn hart. vrees ik elk moment dat er iets gaat gebeuren. Daarom was ik vanavond zo nieuwsgierig. wilde graag weten waarvoor u kwam. Daarom heb ik aan de deur staan luisteren.’

De Cock schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Dat is niet netjes.’

Agatha van Alphen trok achteloos haar schouder op.

‘Ik heb het gesprek dat u met Adelbert voerde vrijwel woordelijk gevolgd.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Dan hebt u ook gehoord, dat ik verwachtte dat hij een dezer dagen een verzoek zou ontvangen voor een ontmoeting op een of andere stille plek. en dat ik hem aanraadde niet op dat verzoek in te gaan?’

Agatha van Alphen slikte.

‘Dat is het. En ik weet dat hij niet naar uw raad zal luisteren. Daarvoor ken ik hem te goed. Hij zal eropaf gaan. alleen. en zijn eigen zaken opknappen. zoals hij dat altijd al heeft gedaan.’

De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

‘En dat is in dit geval heel gevaarlijk.’

Agatha van Alphen knikte.

‘Nadat u beiden waren vertrokken, heb ik hem dat ook gezegd. Heel duidelijk. Ik ben niet gek. Ik weet toch wat er met Van Ravenstein en met Van Beuningen is gebeurd.’

‘En?’

‘Adelbert wilde van mijn betoog niets weten. Hij zei, dat Frederik van Ravenstein en Arnold van Beuningen werden vermoord om motieven die niet op hem van toepassing waren. Daarom hoefde ik niet bang zijn dat hem iets overkwam. Ik zei tegen Adelbert dat hij loog. glashard loog. Toen hij mij uitlachte, kon ik mij niet langer bedwingen en vertelde hem dat ik het hele gesprek tussen u en hem had gehoord. dat ik aan de deur had staan luisteren. en dat ik ervan overtuigd was dat zijn leven wel degelijk gevaar liep. hetzelfde gevaar waarvan Van Ravenstein en Van Beuningen het slachtoffer werden.’

De Cock beluisterde de hartstochtelijke, emotionele toon waarop ze sprak.

‘Hoe reageerde Adelbert?’

Agatha van Alphen stak haar beide armen naar voren.

‘Hij werd woedend. schold mij uit voor slet. voor alles wat mooi en lelijk is. Hij was werkelijk razend. Hij greep mij vast, sleurde mij de salon uit en sloot mij in de slaapkamer op.’ Ze schonk de oude rechercheur een trieste glimlach. ‘Dat heeft hij wel meer gedaan.’ Ze zuchtte diep. ‘Hij heeft een paar korte telefoongesprekken gevoerd. Ik merkte dat aan het getik van het tweede toestel in onze slaapkamer. Luisterend aan de slaapkamerdeur hoorde ik hem lopen in de gang naar de kast waar hij zijn pistool bewaart. Daarna beende hij met grote stappen dreunend naar de voordeur. Ik heb toen een raam van de slaapkamer opengeschoven en heb mij in de tuin laten zakken. Op mijn blote voeten ben ik over het grind van de oprijlaan achter hem aan gerend.’ Ze schudde triest haar hoofd. ‘Ik kwam te laat. Hij zat al in zijn wagen.’

Agatha van Alphen zweeg. Een tijdlang staarde ze wat wezenloos voor zich uit. Kennelijk liet ze de gebeurtenissen in haar gedachten nog eens de revue passeren.

De Cock bekeek haar profiel, de lijn van haar voorhoofd, neus en kin. Ze was niet lelijk, concludeerde hij. Integendeel. Met haar lange blonde haren deed ze hem denken aan de betoverende Annelies Breitenbach. Om de lippen van de oude speurder gleed een glimlach. Wat vrouwen betrof kon hij de smaak van die Adelbert Teijsterling wel waarderen.

‘Ik heb een kleine auto,’ ging Agatha van Alphen opeens verder, ‘een Fiat Ritmo. Hij staat altijd opzij van het huis. Ik ben ingestapt en ben hem achterna gereden. Maar na een paar honderd meter was hij al uit het zicht. Die Mitsubishi Starion is zo snel.’

De Cock wreef zich achter in zijn nek. Het was een gebaar van vermoeidheid.

‘Enig idee waar hij heen is?’

Agatha van Alphen schudde haar hoofd.

‘Nee,’ sprak ze triest, ‘geen flauw idee. Volgens mij wist Adelbert vanavond precies welke afspraak u bedoelde. had hij een verzoek tot zo’n geheime ontmoeting al een paar dagen geleden ontvangen.’

De Cock had moeie voeten. Met zijn broekspijpen tot aan zijn knieën opgerold stak hij zijn behaarde, witbleke benen in een teil dampend water. Parelend bruiszout kriebelde tussen zijn tenen. Voorovergebogen en met een van pijn vertrokken gezicht streek hij met zijn handen langs zijn enkels. Het leek hem toe dat een legioen venijnige duiveltjes met lange scherpe naalden in de bollen van zijn kuiten prikten. De pijn gaf hem een onbehaaglijk gevoel van verslagenheid. Hij wist wat die pijn betekende. Wanneer een onderzoek slecht verliep, wanneer hij het idee had steeds verder van de oplossing weg te drijven, togen venijnige duiveltjes ten aanval en voelde hij zijn voeten. Hij blikte schuins omhoog naar zijn vrouw.

‘Moet er nog warm water bij?’ vroeg ze bezorgd met een zware ketel in haar hand.

De Cock knikte. ‘Voorzichtig.’

In zijn stem klonk angst. Ze schonk vanuit de ketel in de teil.

‘Nog meer?’

De oude rechercheur maakte een afwerend gebaar.

‘Ik hoef niet levend gekookt te worden,’ riep hij knorrig. ‘Ik ben geen kreeft.’

Mevrouw De Cock lachte. Ze kende de stemmingen van haar man en wist dat zijn slechte humeur meer met zijn werk dan met zijn voeten te maken had.

‘Ben je er nog niet uit?’ vroeg ze liefjes.

De Cock schoof zijn benen heen en weer.

‘Waaruit?’ vroeg hij overbodig.

‘Die moorden à la carte.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Vroeger leek het oplossen van een moordzaak op een kruiswoordpuzzel,’ sprak hij mopperend, ‘nu zijn het cryptogrammen.’ Hij trok zijn rechterbeen iets omhoog en liet het water van zijn voet druipen. ‘Vroeger droeg een crimineel een zwarte trui en had een baard van een paar dagen. Nu draagt hij een passende stropdas bij een kostuum van een keurige snit en is cleanshaven.’

Grommend trok hij zijn andere been uit het water en pakte een handdoek.

Mevrouw De Cock hoorde hem hoofdschuddend aan.

‘Maak wat voort, Jurrian,’ spoedde ze hem aan. ‘Je moet naar de Warmoesstraat.’ De Cock snoof. ‘Ik ben avond aan avond op pad. Ze kunnen ’s morgens wel een uurtje op mij wachten.’

Mevrouw De Cock zuchtte omstandig.

‘Vledder heeft al een paar maal gebeld en gevraagd waar je bleef.’

De oude rechercheur keek op.

‘Wat wil dat joch?’

Mevrouw De Cock bukte zich en nam de teil onder zijn voeten weg.

‘Het is geen joch verbeterde ze bestraffend. ‘Hij is je collega. Een hardwerkende jongeman, aan wie jij veel plezier beleeft. Hij was nogal enthousiast vanmorgen en sprak over een belangrijke ontwikkeling.’

De Cock bromde, liet zijn broekspijpen zakken en trok zijn sokken aan.

‘Wat voor een ontwikkeling?’

‘Dat heeft hij niet verteld. Hij zei, dat hij zo snel mogelijk met jou naar Meppel wilde.’

De Cock trok de veter van zijn schoen kapot.

‘Mep-pel?’ Hij sprak het uit alsof het een vies woord was.

Toen De Cock die morgen de grote recherchekamer binnenstapte, trof hij Vledder zoals gewoonlijk achter zijn elektronische schrijfmachine. De rappe vingers van de jonge rechercheur dansten over de toetsen. Toen hij de oude speurder in het oog kreeg, hield hij op en wachtte geduldig tot De Cock achter zijn bureau had plaatsgenomen.

‘Wat ben je laat vanmorgen?’

De Cock leunde in zijn stoel achterover, stak zijn beide benen omhoog en wees.

‘Ik had moeie voeten. Gisteravond al, maar ik was toen te moe en te suf om erover na te denken. Ik ben in bed gerold en sliep direct. Vanmorgen voelde ik het weer. Ik heb toen mijn onwillige onderdanen eerst maar eens in een teil met warm water gezet.’

Vledder blikte bezorgd naar hem op.

‘Hoe is het nu?’ vroeg hij belangstellend.

De Cock kneep even in zijn beide kuiten en liet daarna zijn benen zakken.

‘Het is weg.’

Het gezicht van Vledder klaarde op.

‘Gelukkig. een pak van mijn hart.’

De Cock keek hem met enige achterdocht aan. Maar op het gezicht van de jonge rechercheur was geen spot te lezen.

‘Heb je nog de aandacht gevestigd op die rode Mitsubishi Starion?’

Vledder knikte.

‘Ik kon er natuurlijk geen compleet opsporingsbericht van maken. met een dringend verzoek tot opsporing, aanhouding en voorgeleiding. Zoals de stand van zaken nu is, kunnen we die Adelbert Teijsterling niets ten laste leggen. Rijden in een felrode Mitsubishi Starion is nog steeds geen strafbaar feit.’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

‘Ik ben toch benieuwd waar die wagen ergens opduikt. Zie je, diep in mijn hart deel ik de angst van Agatha van Alphen. Het zou mij niets verbazen als het mis ging.’

‘Een nieuwe moord?’

De Cock knikte.

‘Een nieuwe moord,’ herhaalde hij somber.

‘Met Adelbert Teijsterling als slachtoffer?’

De Cock antwoordde niet. Het leek alsof hij de vraag niet had gehoord. Zijn gezicht stond ernstig.

‘En ik weet niet hoe ik het moet voorkomen. Ik ben nu eenmaal geen helderziende. Als ik de plek wist.’ Hij zweeg, maakte zijn zin niet af. Plotseling keek hij peinzend op. ‘Mijn vrouw had het over Meppel.. wat heb jij met Meppel?’

Vledder lachte.

‘Daar gaan wij straks heen.’

‘Naar Meppel?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

‘Daar woont de weduwe Donkersloot.’

De Cock schoot met een ruk naar voren.

‘Wat?’

Vledder knikte opnieuw.

‘In het bejaardenhuis Reestoord aan de Zuiderlaan.’

16

Vledder stuurde de nieuwe Golf vanaf de steiger achter het politiebureau de Oudebrugsteeg op en zette de ruitenwissers aan.

Het mooie warme zonnige weer van de laatste dagen was door aangekondigde depressies verjaagd. Amsterdam lag weer onder een grauw wolkendek, waaruit gestaag felle regenbuien plensden. Op het brede trottoir van het Damrak werden vrouwelijke bekoorlijkheden niet langer vrijmoedig in luchtige toiletjes geetaleerd, maar voor het oog onzichtbaar in plastic verpakt. Het gaf een somber straatbeeld. Maar naar het gevoel van De Cock was Amsterdam juist mooi als het regende. Dan glom het asfalt, tintelden de keitjes op de Dam en hadden de eeuwenoude geveltjes de meeste luister.

Hij keek opzij.

‘Heb je nog genoeg benzine?’ vroeg hij bezorgd. ‘Mijn geografische kennis is niet zo groot, maar volgens mij is dat Meppel een eind weg.’

Vledder knikte.

‘Ik heb het nagekeken. Het is ruim honderdvijftig kilometer. Ik heb de tank dan ook tot zijn nek toe laten volgooien.’

De Cock glimlachte fijntjes.

‘Je zult wel blij zijn dat je met onze nieuwe Golf zo’n lange rit mag maken?’ In zijn stem klonk een lichte spot, maar hij wachtte het antwoord niet af. ‘Hoe kom je zo plotseling aan dat adres van de weduwe Donkersloot?’ vroeg hij op een andere toon. ‘Heeft ze zich eindelijk in Rotterdam laten uitschrijven?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Die jongen belde het vanmorgen door.’

‘Welke jongen?’

Vledder lachte.

‘Die zo graag rechercheur wil worden.’

De blik van De Cock verhelderde.

‘Gert-Jan van Brunschoten. van de boekhandel.’

Vledder knikte.

‘Toen hij hier van ons had gehoord dat de weduwe Donkersloot in Rotterdam was verdwenen, besloot hij haar in zijn eentje op te sporen. Hij beschouwde dat als een soort test. of hij voldoende vaardigheden had om later rechercheur te worden. In de omgeving van de Molenlaan heeft hij dagen achtereen, bijna huis aan huis geïnformeerd of iemand wist waar ze naartoe was gegaan. Hij vertelde steeds hetzelfde verhaal, dat hij altijd gewend was om haar op haar verjaardag een presentje te brengen en dat hij die traditie graag wilde voortzetten.’

De Cock lachte.

‘Het is toch een handig joch.’

Vledder knikte.

‘Tot hij een oude dame trof, die kort tevoren een ansichtkaart van mevrouw Donkersloot had ontvangen, een fraaie foto van een groot tehuis, omzoomd door groen. Op die foto was op de tweede etage een raam aangekruist.’

‘En daar stond ook haar adres op?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Alleen haar naam. mevrouw Donkersloot. Maar de ansichtkaart was een afbeelding van het bejaardenhuis Reestoord aan de Zuiderlaan in Meppel.’

De Cock knikte begrijpend.

‘En het kruisje duidt de plek aan waar ze in dat bejaardenhuis woont?’

‘Dat dacht Gert-Jan, ja. En ik geloof dat hij daarin gelijk heeft.’

Een tijdlang reden ze zwijgend door. Het drukke stadsverkeer eiste van Vledder alle aandacht. Pas toen ze de snelweg hadden bereikt, blikte de jonge rechercheur opzij.

‘Je zult mevrouw Donkersloot nu toch een aantal directe vragen moeten stellen.’

De Cock reageerde verbaasd.

‘Hoe bedoel je?’

Vledder antwoordde niet direct. Hij keek de oude rechercheur onderzoekend aan.

‘Je hebt de oude menukaarten van de Poort van Eden met die bekentenissen aan de achterkant toch wel bij je gestoken?’ In zijn stem trilde achterdocht.

De Cock knikte bedaard.

‘Daarvoor heb ik die aktetas meegesleept.’

Vledder gebaarde voor zich uit.

‘Ik wil toch eindelijk wel eens zekerheid of die bekentenissen inderdaad door haar man zijn geschreven en. ik wil haar reactie daarop.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Ik kon destijds ook niet voorzien dat ze plotseling van de aardbodem zou zijn verdwenen,’ sprak hij verontschuldigend. ‘Voor het tonen van die bekentenissen heb ik geen kans meer gehad. Misschien lukt het nu, dankzij Gert-Jan van Brunschoten.’

Vledder mopperde:

‘Tenzij ze inmiddels weer is verkast.’

De Cock tuitte zijn lippen en schudde zijn hoofd.

‘Vanuit een bejaardenhuis verkast men, zoals jij het uitdrukt, in de regel nog slechts eenmaal.. heel vredig. naar een laatste rustplaats.’

Meppel bleek een mooie stad en de Zuiderlaan een mooie laan met veel rust en groen. Voor Reestoord parkeerde Vledder de Golf binnen een gedeeltelijk ommuurde ruimte. De Cock stapte wat verkreukeld uit. Ondanks het feit dat de Golf beslist een betere zit kende dan de goede oude Kever, veroorzaakte lange autoritten bij hem toch lichte verschuivingen van spieren, botten, bloedvaten en ledematen. Het duurde een tijdje voor alles weer enigszins op zijn plaats zat. Toen sjokte hij met zijn aktentas onder zijn arm zichtbaar vermoeid achter Vledder aan naar de ingang. Reestoord, zo vond De Cock, was het toonbeeldvan een goed geoutilleerd bejaardenverblijf in een schitterende omgeving. Het leek hem beslist aangenaam om hier te wonen. Hij vroeg zich af of hij niet alvast een plaatsje voor hem en zijn vrouw kon reserveren, maar bedacht met enige weemoed, dat hij nog een goed aantal jaren van zijn bejaardenstatus was verwijderd.

Een vriendelijke jonge verzorgster in een glanzend witte jasschort bracht hen met een brede comfortabele lift naar de tweede etage en klopte bescheiden op de deur van een appartement. Toen zacht ‘ja’ werd geroepen, ging ze naar binnen. Het duurde slechts luttele minuten tot ze weer naar buiten kwam en zei dat mevrouw bereid was hen te ontvangen. Ze hield de deur voor de rechercheurs uitnodigend open.

Mevrouw Donkersloot keek naar hen op. Om haar mond met een krans van fijne rimpeltjes speelde een glimlach.

‘Ik vroeg mij af hoe lang het zou duren voordat jullie mij hadden gevonden.’ Het klonk vriendelijk.

De Cock keek haar onderzoekend aan. Mevrouw Donkersloot, zo constateerde hij, zag er goed uit. Veel beter dan de laatste keer, toen hij haar in dat oude, bijna lege huis in Rotterdam had ontmoet. Haar zilvergrijze haren eindigden niet meer in een wrong en de effen zwarte japon had plaatsgemaakt voor een kleurig mantelpakje.

De oude rechercheur ging tegenover haar in een rieten fauteuiltje zitten.

‘U had ons wel verwacht. een dezer dagen?’

Mevrouw Donkersloot knikte.

‘Ik begreep dat u terug zou komen.’

‘Waarom?’

‘Het leven van mijn man gaf daar alle aanleiding toe.’

De Cock glimlachte.

‘U weet dus meer van het doen en laten van uw man dan u ons tijdens ons bezoek in Rotterdam heeft willen openbaren?’

Mevrouw Donkersloot maakte een verontschuldigend gebaar.

‘Ik wilde het aandenken aan mijn man niet bezoedelen. Hij is altijd en goede echtgenoot voor mij geweest. lief, toegewijd, aandachtig en ouderwets betrouwbaar.’

De Cock keek haar schuins aan.

‘Wat viel er dan te be-zoe-de-len?’

Mevrouw Donkersloot liet haar hoofd iets zakken.

‘In het za kendoen was Hendrik-Pieter een hele andere man. hard, meedogenloos. Hij had een passie voor het verdienen van geld. Ik heb wel eens tegen hem gezegd dat hij erfelijk was belast. Onze oud-Hollandse kooplieden uit de gouden eeuw hadden eenzelfde instelling. Op welke manier zij aan hun geld kwamen, interesseerde hen niet.’

De Cock keek haar strak aan.

‘U wist dat uw man de handel in drugs financierde?’

Mevrouw Donkersloot knikte traag.

‘Dat wist ik,’ antwoordde ze zacht. ‘Ik ben er altijd op tegen geweest, maar hij wuifde mijn bezwaren steeds lachend weg. Zijn standpunt was: als ik het niet doe. doet een ander het. En waarom zou een ander er wel geld aan verdienen en ik niet?’

De Cock schonk haar een trieste glimlach.

‘Ik ken die stelling.’

Hij zweeg even, wuifde daarna in haar richting.

‘En zijn broeders in het kwaad waren Frederik van Ravenstein, Arnold van Beuningen en Adelbert Teijsterling?’

Mevrouw Donkersloot keek hem bewonderend aan.

‘U bent goed op de hoogte.’

De Cock negeerde de opmerking.

‘Hebt u hen wel eens ontmoet?’

Mevrouw Donkersloot knikte.

‘Een paar maal. onuitstaanbare typen. En dat bleek ook later.’

‘Wanneer?’

‘Toen Hendrik-Pieter ermee op wilde houden.’

‘Waarom? Had hij gezien welk een vernietigende werking drugs op mensen heeft?’

Mevrouw Donkersloot schudde haar hoofd.

‘Dat was mijn mans motief niet. Hij had geen enkel medelijden met drugsgebruikers. Dat kon hij niet opbrengen. Mensen, zo meende hij, hadden een vrije keuze. Als ze voor drugs kozen, was dat hun eigen individuele verantwoordelijkheid en dienden zij de gevolgen van die keuze zelf te dragen.’

De Cock keek haar verward aan.

‘Waarom wilde hij er dan mee ophouden?’

Mevrouw Donkersloot zuchtte.

‘Ongeveer twee jaar geleden reisde mijn man in opdracht van het syndicaat naar Zuid-Amerika om nieuwe contacten te leggen.’

‘Voor het leveren van cocaïne?’

‘Inderdaad. Oude relaties waren naar de mening van het syndicaat hun verplichtingen onvoldoende nagekomen. Daarom zocht men nieuwe wegen. Omdat Hendrik-Pieter vloeiend Spaans sprak was hij de aangewezen man. Bovendien beheerde mijn man de financiën. Hij kende de mogelijkheden.’

‘En toen?’

Mevrouw Donkersloot verschoof iets in haar fauteuil.

‘Mijn man kwam in Zuid-Amerika in contact met schatrijke drugsbaronnen. Mensen die op een waarlijk uitzinnige wijze in weelde baadden. Zo uitzinnig, dat het mijn man tegen zijn borst stuitte. Hij bezag al die weelde met walging. In zijn hart was mijn man een pure calvinist. Overdaad schaadt, was zijn lijfspreuk. Ondanks het vele geld dat hij verdiende, hebben wij nooit weelde gekend. We hadden het goed samen. op een rustige, degelijke manier.’

‘Wilde hij zich daarom terugtrekken. omdat die drugsbaronnen hem tegenstonden?’

Mevrouw Donkersloot schudde haar hoofd.

‘Dat was niet de enige reden. Het klinkt u misschien vreemd in de oren, maar in feite was mijn echtgenoot — meedogenloos financier van de handel in drugs — een sociaal bewogen mens.’ Ze strekte haar rug en haar gezicht kleurde. ‘Ik houd dit pleidooi voor mijn overleden man, omdat ik meen dat hij dat verdient.’ Ze zweeg even en ademde diep. ‘In Zuid-Amerika zag hij ook hoe de gewone bevolking in armoede en ellende leefde. Mensen, die in zijn ogen geen schuld hadden aan hun eigen situatie. Mensen, die geen mogelijkheden hadden tot het maken van een keuze, zoals de drugsgebruikers hier, en voor de miserabele omstandigheden waarin ze leefden niet zelf verantwoordelijk waren.’

Mevrouw Donkersloot liet zich terugzakken in haar fauteuil.

‘Die mensen besloot mijn man te helpen en daarom wilde hij uit het syndicaat. Hij wilde terug naar Zuid-Amerika om daadwerkelijk iets voor die mensen te doen.’

De Cock liet haar woorden op zich inwerken. Hij had aandachtig naar haar hartstochtelijk pleidooi voor haar gestorven man geluisterd.

‘De andere leden van het syndicaat stonden niet toe dat uw man uittrad?’ vroeg hij.

Mevrouw Donkersloot schudde traag haar hoofd.

‘Ze zetten hem onder druk. pleegden chantage. zeiden dat ze in Amsterdam de narcoticabrigade over zijn activiteiten zouden inlichten. verklaarden zich zelfs bereid om tegen hem voor een rechtbank te getuigen.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Waarom die haat? Toen uw man stierf moesten zij toch ook zonder hem verder?’

Mevrouw Donkersloot likte aan haar droog geworden lippen.

‘Mijn man was geen crimineel. had geen criminele ziel zoals die anderen. Ze mochten hem niet. In feite werd hij alleen om zijn kennis en financiële vaardigheden geduld.’

‘Afgunst?’

Mevrouw Donkersloot knikte traag.

‘Zo zou men het kunnen noemen.’

De Cock boog zich iets naar haar toe.

‘Hoe reageerde uw man op hun tegenwerking?’

‘Hendrik-Pieter was er een beetje verdrietig onder. Misschien wel veel verdrietiger dan hij uiterlijk liet blijken. Ik geloof ook dat de houding van de andere leden van het syndicaat zijn gezondheid heeft ondermijnd. met die fatale hartaanval als uiteindelijk gevolg.’

‘Gaf hij zijn plannen op?’

Mevrouw Donkersloot schudde heftig haar hoofd.

‘Zeker niet,’ riep ze enthousiast. ‘Hij is daarna nog een paar maal terug geweest naar Zuid-Amerika en heeft daar met eigen geld hulporganisaties in gang gezet. Hij had grootse plannen voor een dorp met eigen werkplaatsen, winkels en scholen.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

‘Vreesde hij geen repercussies van de andere leden van het syndicaat?’

Mevrouw Donkersloot glimlachte.

‘Ik denk dat ze niets wisten. dat ze niet op de hoogte waren. dat ze geen enkel vermoeden hadden wat mijn man in ZuidAmerika dreef. Hendrik-Pieter bleef ogenschijnlijk zijn werk voor het syndicaat gewoon voortzetten. Er veranderde voor hen in feite niets.’

‘Maar de haat bleef. ook van de zijde van uw man?’

‘Zeker. Hendrik-Pieter kon hun onderlinge gekrakeel vaak niet uitstaan. Als hij uit Amsterdam terugkwam na zo’n bijeenkomst in de Poort van Eden, dan luchtte hij tegenover mij wel eens zijn hart. “Het zijn schoften!” riep hij dan in woede. “Ik had mij nooit met dat rapalje moeten inlaten.”’

De Cock stak zijn handen naar voren, drukte zijn vingertoppen tegen elkaar.

‘Is bij hem nooit de gedachte gegroeid om zich van die anderen te ontdoen. letterlijk?’

Mevrouw Donkersloot keek hem niet-begrijpend aan.

‘U… eh, u bedoelt… moord?’

De Cock knikte bedaard.

‘Moord,’ herhaalde hij sinister. Hij nam zijn aktetas, plukte daaruit de bekentenis van de moord op Frederik van Ravenstein en reikte haar die met een zorgelijke blik in zijn ogen aan.

‘Leest u eens?’

Mevrouw Donkersloot pakte de menukaart. Vanaf het tafeltje naast haar fauteuil griste zij haar bril, zette die op en las. De Cock keek gespannen toe hoe de vrouw de woorden in haar opnam. Nog voor ze de laatste regels had gelezen, gleed de menukaart uit haar machteloos geworden handen op de vloer. Haar mond met de vele rimpeltjes zakte wijd open. Ze keek nog even naar De Cock. een ontredderde blik van stomme verbijstering. Toen sloot ze haar ogen en gleed bewusteloos opzij.

17

Ze reden in Meppel van Reestoord weg. Vledder staarde strak en nors voor zich uit op de weg. De Cock zat diep onderuitgezakt zonder autogordel om naast hem. De oude rechercheur was bevangen door een vreemd gevoel van onbehagen. Hij was kwaad op zichzelf en wist niet waarom. De haastig gewaarschuwde dokter van het bejaardenoord had de oude mevrouw Donkersloot binnen enkele minuten weer tot bewustzijn gebracht, maar de rechercheurs verboden het verhoor verder voort te zetten. De arts achtte dat, gezien de labiele gezondheidstoestand van de vrouw, niet verantwoord.

Maar De Cock had nog tal van vragen: over de valse aangifte van diefstal van de boekenverzameling van haar man, haar vreemde houding ten opzichte van haar neef, of ze van plan was geweest om met haar man mee te gaan naar Zuid-Amerika, wat ze in feite wist van de moord op Frederik van Ravenstein?

De grijze speurder vroeg zich bezorgd af of hij die namiddag het moment, waarop hij mevrouw Donkersloot de bekentenis liet zien, wel goed had gekozen, en of het wellicht beter was geweest die bekentenis voorlopig in het geheel niet ter sprake te brengen. Al bij het eerste bezoek aan de vrouw in Rotterdam had hij bij zichzelf gevoelsmatig weerstanden bemerkt tegen het tonen van die bekentenis en een reactie van haar zoals nu min of meer verwacht.

Vledder keek hem van terzijde aan.

‘Wat nu?’ In zijn stem klonk wanhoop.

De Cock drukte zich iets omhoog.

‘We zullen op z’n minst een paar dagen moeten wachten voor wij ons opnieuw in Meppel kunnen vertonen. En zoveel tijd hebben we niet. Ik vrees dat de ontwikkelingen in deze zaak daarvoor te snel gaan.’ Hij keek even opzij, met een grijns op zijn gezicht. ‘In ieder geval heb je je zin. Je hebt antwoord gekregen op de vraag die je bezighield.’

Vledder reageerde verward.

‘Ik begrijp je niet.’

De Cock schonk hem een moede glimlach.

‘Je wilde eindelijk wel eens zekerheid of die bekentenissen op de menukaarten inderdaad door Hendrik-Pieter Donkersloot waren geschreven. Ik dacht dat de reactie van mevrouw Donkersloot op die vraag een voldoende antwoord was.’

Vledder knikte traag.

‘Het brengt ons alleen niet veel verder.’ Zijn gezicht versomberde. ‘Waarom moest dat mens juist nu in katzwijm vallen?’ Hij schudde zuchtend zijn hoofd. ‘We hadden haar zelf moeten bijbrengen en die dokter buiten de deur moeten houden.’

De Cock keek hem bestraffend aan.

‘Ik voel er niets voor om de gezondheid van een oud mens op het spel te zetten. voor wat dan ook. Ik vind haar reactie heel begrijpelijk. Als je plotseling ervaart dat je gestorven man niet alleen een financier was van de handel in drugs, maar ook nog een moordenaar. ’ Hij maakte zijn zin niet af.

‘Zou ze dat niet hebben geweten?’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Dat geloof ik niet. In ieder geval wist ze niets van die door haar man geschreven bekentenissen af. Vanaf het prille begin, toen Gert-Jan met die eerste bekentenis bij ons kwam, ben ik van die stelling uitgegaan. En dat om de simpele reden, dat mevrouw Donkersloot ze anders nooit gelijk met de boekenverzameling van haar man in Rotterdam aan Van Brunschoten verkocht. met de grote kans dat de bekentenissen in verkeerde handen terechtkwamen.’

Vledder trok zijn schouders op.

‘Dat kan toeval zijn geweest. misschien wist zij wel van die bekentenissen af, maar kende ze niet de plek waar haar man die had verborgen.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Als mevrouw Donkersloot van die bekentenissen op de hoogte was geweest, dan had ze na de dood van haar man net zolang naar die bekentenissen gezocht, tot ze die had gevonden. En ze daarna vernietigd. Dat ligt toch voor de hand?’

Vledder knikte vaag.

‘Toch heb ik het gevoel dat mevrouw Donkersloot van alles volkomen op de hoogte is, dat ze precies weet wat er is gebeurd… dat ze ook het geheim van die vreemde bekentenissen kent.’

De Cock reageerde wrevelig.

‘Als je ervan uitgaat dat mevrouw Donkersloot het bestaan van die bekentenissen kende, dan wist ze ook dat haar man het plan had opgevat om op een dag Arnold van Beuningen in Amsterdam aan het uiteinde van steiger zevenentwintig neer te schieten.’ Hij zweeg even voor het effect. ‘Dan heb ik voor jou een vraag. Voor Hendrik-Pieter Donkersloot zijn voornemen in daden kon omzetten stierf hij aan een hartaanval. Wie voelde zich toen geroepen om de moord op Arnold van Beuningen alsnog volgens plan ten uitvoer te brengen?’

Ze reden Amsterdam binnen. Het verkeer was intens en het regende er nog steeds.

Vledder gebaarde naar de dikke vette druppels op de voorruit.

‘De hele weg is het droog,’ bromde hij, ‘en zo gauw rijd je die gore stad binnen of het plenst.’ Hij wees omhoog. ‘Zou Amsterdam er hierboven niet zo goed voorstaan?’ Hij snoof verachtelijk. ‘Het zou mij waarachtig niets verbazen.’

De Cock reageerde niet. Het raderwerk van zijn denken zat in de hoogste versnelling. Hij voelde dat de zaak onontkoombaar naar een dramatisch einde voerde. dat een explosie van geweld niet lang meer op zich zou laten wachten. Het verlammende was dat hij er niets tegen kon doen. dat hem de middelen ontbraken om dat komende geweld te keren.

Vledder parkeerde de Golf op de steiger en stapte uit. De Cock pakte zijn aktetas met de bekentenissen. Gezien de lange autorit volgde hij Vledder opmerkelijk kwiek. Hij keek om zich heen. Het seksbedrijf kwam langzaam op gang. Een stoet behoeftigen trok schuifelend door de Lange Niezel naar de Wallen. Het werd schemerdonker. De straatverlichting floepte aan. Toen ze in de Warmoesstraat de hal van het politiebureau binnenstapten, riep

Jan Kusters hen naar de balie. De wachtcommandant wuifde in de richting van De Cock.

‘Er zit alweer zo’n bloedmooie meid boven op je te wachten.’ Hij schudde lachend zijn hoofd. ‘Wat zien die kinderen in jou?’

‘Hoe heet ze?’

Jan Kusters raadpleegde een notitie.

‘Annelies Breitenbach.’

De Cock grinnikte.

‘Zo’n kind zal je bij je op schoot hebben.’

De oude rechercheur stapte van de balie weg en liep met twee treden tegelijk de trap op naar de tweede etage.

Op de bank bij de deur naar de grote recherchekamer zat de knappe Annelies Breitenbach. Ze droeg dezelfde purperrode lakjas als tijdens haar vorige bezoek. Toen ze De Cock in het oog kreeg, stond ze op, streek een blonde lok uit haar gezicht en liep op de grijze speurder toe.

Onderwijl blikte ze op haar horloge.

‘Ik zit hier al bijna een uur.’ Het klonk bars, als een beschuldiging. ‘En elke minuut is kostbaar. Ik moet met u spreken.’

De Cock keek haar onderzoekend aan. Annelies Breitenbach, zo vond hij, zag bleek en haar make-up was slecht verzorgd. Rond haar ogen was de mascara verveegd en op haar tanden was een spoor van lipstick. Ook haar lange blonde haren hadden minder glans. Hij liep voor haar uit naar de grote recherchekamer en liet haar op de stoel naast zijn bureau plaatsnemen.

De Cock schoof een lade open en borg daarin zijn aktetas met de bekentenissen. Daarna, met zijn regenjas nog aan en zijn oude hoedje nonchalant achter op zijn hoofd, ging hij zitten en zwaaide uitnodigend in haar richting.

‘Steek van wal.’

Annelies Breitenbach kneep haar lippen opeen.

‘Teijsterling,’ siste ze.

De Cock spreidde zijn beide handen.

‘Wat is er met Teijsterling?’

‘Hij bazuint overal rond dat ik de oude Friedrich von Ravenstein om zeep heb geholpen en dat ik ook verantwoordelijk ben voor de moord op fatman Arnold van Beuningen.’

De Cock keek haar strak aan.

‘En dat is niet zo?’

Annelies Breitenbach reageerde heftig:

‘Natuurlijk is dat niet zo. Ik heb met die beide moorden niets. maar dan ook niets te maken. Het is laster. pure laster. Nu die Teijsterling zijn zin niet krijgt, probeert hij wraak te nemen. strooit hij praatjes rond. Het is een vent van niks. een plebejer. Pieter is woedend.’

De Cock wreef met zijn pink over de rug van zijn neus. Door zijn gespreide vingers keek hij haar aan.

‘Pieter Valenkamp?’

‘Ja.’

‘Jouw geliefde?’

Annelies Breitenbach knikte.

‘Al een paar jaar.’

‘Ook toen Friedrich nog leefde?’

Annelies Breitenbach liet haar hoofd zakken.

‘Friedrich von Ravenstein was een lieve oude man, van wie ik hield. echt. Een man, die mij graag liefkoosde. streelde.’ Ze trok haar schouders iets op en gebaarde verontschuldigend. ‘Maar daar bleef het bij.’

De Cock knikte begrijpend.

‘Dat was voor jou te weinig.’

‘Op den duur wel.’

‘Kende Adelbert Teijsterling de parallelverhouding, die jij met beide mannen had?’

Annelies Breitenbach deed haar ogen even dicht.

‘Ja,’ verzuchtte ze, ‘die kende hij. Teijsterling heeft dikwijls op die parallelverhouding gezinspeeld. Hij zei dat ik in feite geen reden had om hem als minnaar af te wijzen, dat voor mij een man meer of minder toch niet telde.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Niet bepaald elegant,’ grinnikte hij. ‘Weet Pieter Valenkamp op welke wijze Adelbert Teijsterling u steeds benadert?’

Annelies Breitenbach borg haar gezicht in haar beide handen.

‘Pieter maakt hem dood,’ snikte ze. Haar lichaam trilde. ‘Hij heeft mijn pistool bemachtigd en is van plan om Teijsterling neer te knallen.’ Ze nam haar handen voor haar gezicht weg.

Met tranen in haar ogen keek ze De Cock smekend aan.

‘En hij doet. hij doet. ben ik eindelijk dat hele zootje uit de Poort van Eden kwijt.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

‘Zei hij dat?’

Annelies Breitenbach zuchtte diep.

‘U moet met hem praten. u moet hem tegenhouden. Ik wil hem niet ook kwijt. zoals Friedrich. Pieter Valenkamp is geen partij voor Teijsterling. Die vent loopt ook altijd gewapend rond.’

De Cock plukte nadenkend aan zijn onderlip.

‘Dat pistool, dat Pieter Valenkamp heeft bemachtigd. is dat jouw FN 9 mm?’

‘Ja.’

‘Waar is die oude Sauer 7.6 mm van jouw Friedrich von Ravenstein gebleven?’

Annelies Breitenbach keek verrast naar hem op.

‘Die had Friedrich bij zich. altijd.’

De Cock keek haar schuins aan.

‘Ook op de avond dat hij werd vermoord?’

Annelies Breitenbach knikte nadrukkelijk.

‘Ook,’ herhaalde zij, ‘op de avond dat hij werd vermoord.’

Toen Annelies Breitenbach was vertrokken, keek Vledder De Cock vragend aan.

‘Wat gaan we doen? We kunnen moeilijk wachten tot Pieter Valenkamp die Adelbert Teijsterling afslacht. of omgekeerd. Nu we van Annelies Breitenbach weten dat er iets broeit, zullen we moeten optreden. Er blijft ons geen andere keus.’

De oude rechercheur reageerde niet direct. Even leek hij besluiteloos. Onbeweeglijk staarde hij voor zich uit. Toen nam hij zijn oude hoedje van zijn hoofd en smeet het naar een leeg bureau.

‘Probeer of je Fred Prins en Appie Keizer te pakken kunt krijgen.’

Vledder maakte een hulpeloos gebaar.

‘Die twee zullen wel thuis zijn.’

De Cock wuifde geagiteerd.

‘Dan bel je ze thuis. Ze moeten onmiddellijk komen opdraven. Ik wil dat ze naar de Poort van Eden gaan om die Pieter Valenkamp te bewegen om dat pistool aan hen af te geven. desnoods arresteren ze hem wegens verboden wapenbezit.’

Vledder keek hem verbaasd aan.

‘Waarom gaan we zelf niet? Het duurt toch minstens een halfuur voordat Appie Keizer en Fred Prins aan de Warmoesstraat zijn.’

De Cock schudde zijn hoofd.

‘Wij blijven hier,’ sprak hij kort.

De oude rechercheur stond op en begon in lange slenterpassen door de grote recherchekamer te stappen. In de lome gang van zijn tred lieten zijn gedachten zich gemakkelijker ordenen. Hij hoorde hoe Vledder de telefoon pakte en zijn verzoek aan Fred Prins en Appie Keizer doorgaf. De Cock had in het verleden al dikwijls een beroep op die twee jonge collega’s van hem gedaan. Hij wist dat hij in spoedeisende gevallen altijd op hen kon rekenen.

Vledder trok zijn elektronische schrijfmachine naar zich toe en draaide er een proces-verbaal in. Plotseling bleef De Cock staan. De telefoon op zijn bureau rinkelde. Het was het moment waarop hij al de hele avond had gewacht.

Hij zag hoe Vledder de hoorn opnam en luisterde. Het duurde slechts enkele seconden. Toen legde de jonge rechercheur de hoorn op het toestel terug.

Hun blikken kruisten.

‘Wie was het?’

‘Agenten van de surveillancedienst.’

‘En?’

‘Ze hebben zojuist de rode Mitsubishi Starion gesignaleerd.’

‘Waar?’

‘In het westelijk Havengebied.’

De Cock keek hem gespannen aan.

‘Hebben ze hem tot stoppen gedwongen?’

Vledder schudde zijn hoofd.

‘Ze konden hem niet inhalen. In de buurt van de Noordzeeweg zijn ze hem kwijtgeraakt.’

In een flitsende beweging griste De Cock zijn oude hoedje van het lege bureau en rende naar de deur. Zijn voetstappen dreunden. Vledder hield hem enkele seconden in zijn blik gevangen.

De Cock in draf was een koddig gezicht. Toen rende hij hem na.

18

Veel te snel voor het drukke stadsverkeer reed Vledder achter het Centraal Station om langs het Havengebouw naar de Westerdoksdijk en vandaar via de Van Diemenstraat en de Tasmanstraat naar de Spaarndammerdijk. In de bochten kreunde de motor en gierden de banden een protest.

De Cock keek z’n chauffeur van terzijde aan.

‘Doe een beetje voorzichtig met onze nieuwe Golf. De staat is niet zo gul. We zullen er nog lang mee moeten doen.’

Vledder reageerde verongelijkt.

‘Jij ging toch onmiddellijk rennen.’

De Cock knikte.

‘Dat stille westelijke Havengebied van Amsterdam is nu precies zo’n plek, die de moordenaar zou kiezen. Althans, dat verwachtte ik al…’

‘Voor een ontmoeting met Teijsterling?’

De Cock knikte opnieuw.

‘Ik denk dat Agatha van Alphen gelijk krijgt,’ sprak hij somber. ‘Adelbert Teijsterling zal niet naar mijn raad luisteren en er alleen op af gaan. zijn eigen zaakjes opknappen. zoals hij dat altijd al heeft gedaan.’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Als die Adelbert Teijsterling niet zo’n verschrikkelijk eigenwijze vent was en ons tijdig over de plaats van de ontmoeting had ingelicht, dan hadden we in rustig overleg een val voor de moordenaar kunnen opzetten en hem wellicht zonder enig bloedvergieten kunnen overmeesteren.’ Hij zweeg even en ademde diep. ‘Sommige mensen weten het altijd beter.’

Vledder reageerde niet. Hij reed de Transformatorweg op en keek opzij.

‘Hoe verder?’

De Cock trok zijn schouders op.

‘Het westelijk Havengebied is nogal uitgestrekt. Het is daar bijna zoeken naar een naald in een hooiberg. Het lijkt mij het beste dat je voor de Basisweg kiest. Daar komen een stel wegen op uit, die in de avond en de nacht meestal volkomen verlaten zijn.’

Tot ontzetting van De Cock negeerde Vledder een paar maal het rood van de stoplichten en reed de Basisweg op. Langs het gebouwencomplex van het dagblad De Telegraaf trokken ze verder het westelijk Havengebied in. Links, in roestig bruin, liep een enkel spoor tussen verwilderd groen. De Cock voelde hoe de spanning bezit van hem nam. Zijn oude hart klopte wild in een onstuimig ritme en zijn vingertoppen tintelden. Vledder reed met onverminderde vaart verder. Op de lange weg voor hen was niets te zien. De Cock tuurde gespannen naar iedere zijweg. Bijna gelijktijdig zagen de beide rechercheurs rechts van hen op de Moezelhavenweg een verlaten politiewagen met volle lichten en ver openstaande portieren.

Vledder remde met kracht en de autogordels verhinderden dat De Cock met zijn hoofd door de voorruit vloog. Daarna reden ze aan de politiewagen voorbij. Een honderd meter verder, bij een onverlichte vuurrode Mitsubishi Starion, stond een jonge diender.

Vledder bracht de Golf slippend tot stilstand. Ze stapten uit en de jonge diender liep op hen toe. Hij wees met een brede armzwaai achter zich.

‘Een schietpartij,’ sprak hij hijgend. ‘Misschien een paar minuten geleden. We hebben die rode Mitsubishi Starion vanavond al een paar maal in het Havengebied gesignaleerd, maar die wagen is zo verrekte snel. We waren hem telkens weer kwijt.’ Hij draaide zich om en liep voor hen uit. ‘De bestuurder ligt aan de andere kant van de wagen. We hebben via de mobilofoon de Geneeskundige Dienst gewaarschuwd, maar volgens mij is hij al dood.’

De Cock keek naar hem op.

‘En die andere?’

De jonge diender wees voor zich uit.

‘Die ligt verderop. Daar staat mijn collega bij. Die vent is zwaar gewond, maar leeft. heeft nog een polsslag.’

De Cock bukte zich bij het lichaam van de man naast de vuurrode Mitsubishi en herkende onmiddellijk het gezicht van Adelbert Teijsterling. Bij zijn rechterhand lag een zwaar pistool.

De grijze speurder floepte zijn zaklantaarn aan en scheen in de wijd opengesperde ogen. Er was geen enkele pupilreactie meer. Met krakende knieën kwam de oude rechercheur overeind en liep met Vledder in zijn kielzog verder de Moezelhavenweg op. Een dertig meter verder leunde een jonge diender wat verveeld met zijn schouder tegen een stalen roldeur. Aan zijn voeten lag het lichaam van een man. Op het zien van de rechercheurs kwam hij van de roldeur vandaan. Hij wees naar beneden.

‘Volgens mij heeft hij eerst van die ander de volle laag gekregen voor hij zelf is gaan schieten.’

De Cock keek hem vragend aan.

‘Waar baseer je dat op?’

De jonge diender duimde in de richting van de rode Mitsubishi.

‘Die andere is in zijn rug geschoten. vermoedelijk toen hij wegliep.’

De Cock keek naar het slachtoffer. Hij droeg een groene trenchcoat met grote flappen aan de schouders. Zijn benen waren iets gespreid. Zijn regenjas en colbert hingen open. Op zijn wit overhemd zaten ter hoogte van zijn buik twee grote bloedvlekken.

De Cock knielde bij hem neer en bezag de verwondingen.

Achter boog Vledder zich over hem heen. De jonge rechercheur hijgde in zijn nek.

‘De neef. de neef van Donkersloot. Waterman. Evert-Hendrik Waterman.’

De Cock knikte voor zich uit. Bij de linkeroksel van de man lag een klein pistool. De oude rechercheur pakte een ballpoint uit de binnenzak van zijn colbert, stak die in de loop van het wapen en kwam met het pistool omhoog.

Vledder keek ernaar en slikte.

‘Een Sauer 7.6 mm.’

19

De Cock deed de deur van zijn woning open. Voor hem, op de stoep, stond Vledder. De jonge rechercheur lachte wat verlegen. In zijn linkerhand bungelde een bos fraaie rode rozen. ‘Voor jouw vrouw. Hoe langer ik jou ken. hoe meer ik haar ga bewonderen.’

De Cock kon het grapje wel waarderen. Lachend deed hij een stap opzij.

‘Kom erin.’

‘Zijn de anderen er al?’

De Cock knikte. ‘Appie Keizer en Fred Prins zitten bij mijn vrouw en hebben de grootste verhalen.’

‘Hoe is het met hen gegaan gisteravond?’

‘Ze hebben weinig moeite gehad. Pieter Valenkamp bood nauwelijks weerstand. Hij gedroeg zich als een lammetje. Zonder enig protest gaf hij vrijwel direct het pistool uit handen. Ze hebben het in beslag genomen. Annelies Breitenbach bezat geen machtiging voor het hebben van een vuurwapen.’

‘Was zij ook in de Poort van Eden?’

‘Ja.’

Ze stapten gezamenlijk de woonkamer in. Mevrouw De Cock kwam onmiddellijk overeind en schudde Vledder ter begroeting de hand. Met een gebaartje van verrukking nam ze de rozen in ontvangst. Ze wuifde uitnodigend naar een diepe leren fauteuil.

‘Ga zitten,’ riep ze hartelijk. ‘Mijn man vroeg zich al af waar je bleef.’

Het gezicht van de jonge rechercheur versomberde.

‘Evert-Hendrik Waterman is dood,’ sprak hij triest. ‘Ik was vanmiddag nog even aan de Warmoesstraat. Toen vertelde Jan Kusters het mij. Ze hebben het in het AMC nog wel geprobeerd, maar hij was niet meer te redden. De verwondingen, die hij door de kogels in zijn buik had opgelopen, waren te ernstig.’

De Cock knikte.

‘Ik weet het. Ik was nog bij hem.’

‘Wanneer?’

‘Vannacht. Ik werd van bed gehaald. Hij had naar mij gevraagd.’

‘Heb je hem gesproken?’

‘Ja.’

‘Lang?’

De Cock maakte een vaag gebaar.

‘Lang genoeg.’

Vledder keek hem gespannen aan.

‘Was je bij hem toen.?’

De oude speurder draaide zijn hoofd iets weg.

‘Ik was bij hem,’ antwoordde hij zacht. ‘Het ging heel kalm, heel vredig. veel vrediger dan ik had verwacht.’ Hij zweeg even, wreef met de rug van zijn hand langs zijn ogen. ‘Het moment deed mij denken aan Marianne van Buuren.[2] Ook zij stierf toen ik aan haar bed zat. Maar bij haar dood was ik toch meer betrokken… voelde ik hartenpijn.’

‘Nu niet?’

‘Minder.’

Er viel een diepe stilte. Ook Appie Keizer en Fred Prins zwegen. Het was alsof de geest van Evert-Hendrik Waterman plotseling even in hun midden was. Duidelijk. Indringend. Manifest.

Het was mevrouw De Cock, die de stilte verbrak.

‘Gaan jullie toch zitten,’ riep ze wat geprikkeld. ‘Het is geen staande receptie.’

Ze namen plaats en De Cock pakte de fles fijne cognac Napoleon, die hij speciaal voor dergelijke gelegenheden in voorraad hield. Hij vulde ruim de bodem van de diepbolle, voorverwarmde glazen en reikte die zijn vrienden aan. Daarna hield hij zijn glas omhoog.

‘Op het einde van het syndicaat.’

Fred Prins nam de toast niet over.

‘Welk syndicaat?’ vroeg hij.

De Cock glimlachte.

‘Het syndicaat dat huisde in hotel-restaurant de Poort van Eden, waar jullie gisteravond waren. Jij en Appie Keizer kennen de voorgeschiedenis niet. Maar er was eens. bepaald geen sprookje. een syndicaat dat zich bezig hield met de financiering van de handel in drugs. De vier heren van het syndicaat kwamen regelmatig in Amsterdam in dat hotel-restaurant bijeen. De leiding was in handen van ene Frederik van Ravenstein, een man van Duitse afkomst, en het financieel beheer werd gevoerd door een erkend expert op dat gebied, Hendrik-Pieter Donkersloot, van oorsprong een Rotterdamse volksjongen.’

De Cock bracht zijn glas weer omhoog.

‘Ik toast ook op hem. ik heb hem nooit gekend. nooit ontmoet. maar zijn weduwe hield voor zijn leven. voor zijn bizar gedrag zo’n schitterend pleidooi, dat er iets van haar liefde. haar bewondering voor hem op mij overvonkte.’

De Cock nam een slok van zijn cognac en zette het glas naast zich op een tafeltje.

‘Hendrik-Pieter Donkersloot had een passie voor het verdienen van geld. Het kon hem weinig schelen op welke wijze hij rijkdommen verzamelde. desnoods met de handel in drugs. Voor drugsgebruikers. voor verslaafden. had hij geen enkel erbarmen. Het was volgens zijn zienswijze. hun eigen vrije keuze. hun eigen verantwoordelijkheid. Men behoeft het met die zienswijze uiteraard niet eens te zijn. maar ook dat is een keuze. Twee jaar geleden werd hij door het syndicaat naar ZuidAmerika gestuurd om nieuwe contacten te leggen. Tijdens zijn bezoek aan dat werelddeel zag hij de enorme verschillen tussen de rijkdom van de drugsbaronnen en de armoede en ellende van de bevolking. Het oude hart van de volksjongen kwam er door in beroering en hij besloot iets aan die armoede en ellende van de mensen te doen. Hij stichtte scholen, winkels en werkplaatsen en spendeerde daaraan vrijwel zijn gehele privévermogen.

Om niet in moeilijkheden te geraken, hield hij zijn welzijnsactiviteiten voor de andere leden van het syndicaat verborgen. Zelfs toen hij zich wilde terugtrekken om zich volledig op zijn activiteiten in Zuid-Amerika te concentreren, gaf hij daarvoor geen reden op. Maar de andere leden van het genootschap stonden niet toe dat hij uit het syndicaat verdween. Zij konden zijn financiële adviezen niet missen en Donkersloot zette zijn werkzaamheden voor het syndicaat gewoon door.’

De Cock stak gebarend zijn wijsvinger omhoog.

‘Donkersloot had een neef. Evert-Hendrik Waterman. die hij min of meer als zijn zoon beschouwde. Die neef was onderwijzer in Rotterdam, maar was daarnaast begaan met het lot van de thuis-en daklozen in zijn stad. Hij was lid van een commissie, die de belangen voor die vaak vergeten volksgroep behartigde. Op een dag, nu ruim een jaar geleden, kon de commissie min of meer bij toeval beslag leggen op een kapitaal pand, dat als opvangcentrum voor thuis-en daklozen zou kunnen dienen.

Er waren wel wat fondsen, maar men kwam ruim een ton. honderdduizend gulden. tekort. Neef Waterman dacht daar wel een oplossing voor te weten. Hij toog naar zijn rijke oom en vroeg hem of hij die ton wilde opbrengen. Donkersloot zei dat het hem speet, maar dat hij geen geld meer had en repte toen voor het eerst van zijn activiteiten in Zuid-Amerika. Hij raadde zijn neef aan om contact op te nemen met Frederik van Ravenstein, een man die ook veel geld aan de drugshandel verdiende en best in staat zou zijn om die ton voor een goed doel te besteden.’

De Cock schudde afkeurend zijn hoofd.

‘Neef Waterman legdehet verkeerd aan. Toen Van Ravenstein weigerde hem het geld te geven, zinspeelde neef Waterman op de schatten die Van Ravenstein met zijn handel in drugs had verdiend. Dat was een dure fout. Van Ravenstein voelde zich bedreigd en kreeg vermoedelijk het idee dat Waterman hem wilde chanteren. Van Ravenstein was een sluwe man, gehard in de misdaad. Hij zei dat hij van gedachten was veranderd en dat hij bereid was om het geld op een stille plek, zonder getuigen, aan Waterman te overhandigen en maakte met hem een afspraak in Amsterdam op de Westermarkt achter de Westertoren. Niets vermoedend ging Waterman naar de ontmoetingsplek. Toen hij oog in oog met Van Ravenstein stond, trok die plotseling een pistool en zei dat hij op chantage maar één antwoord kende: de dood van de chanteur. Waterman raakte in paniek. Hij greep naar het pistool. Er volgde een worsteling, waarin Waterman kans zag om Van Ravenstein het pistool af te nemen. Van Ravenstein was daar niet door geschokt. Hij zei dat Waterman toch spoedig zijn dood tegemoet kon zien. er waren huurmoordenaars genoeg.

Toen schoot Evert-Hendrik Waterman. Driemaal haalde hij de trekker van de oude Sauer 7.6 mm over. Frederik van Ravenstein stierf ter plekke door kogels uit zijn eigen pistool. Evert-Hendrik Waterman sleepte het lijk moeizaam naar de Prinsengracht en liet het daar in het water zakken.’

De Cock zweeg even en nam nog een slok van zijn cognac.

‘Dat was de prelude. de opening van hetgeen later gebeurde.’

Vledder boog zich naar voren.

‘Dus Evert-Hendrik Waterman vermoordde Frederik van Ravenstein. Waarom schreef Donkersloot dan een bekentenis, waarin hij zichzelf als de moordenaar presenteerde?’ De Cock zette zijn glas weer neer.

‘Dat zal ik je vertellen. Neef Waterman stapte naar zijn oom en biechtte hem de moord op Van Ravenstein op. Toen ging de oude Donkersloot denken en kwam met een plan. een plan dat neef Waterman zijn ton zou opleveren en voor hemzelf genoeg geld om zijn activiteiten in Zuid-Amerika voort te zetten en mogelijk uit te breiden. Hij spiegelde de leden van het syndicaat een geweldige winstgevende transactie voor. een grootse transactie, waarmee miljoenen te verdienen zouden zijn. en hij adviseerde hen om daarvoor al de financiële middelen waarover zij konden beschikken, aan hem ter hand te stellen. Ik zei al: Hendrik-Pieter Donkersloot stond bekend als een financieel genie en genoot alle vertrouwen. Zonder bedenkingen werden er enorme bedragen op zijn rekening gestort. Donkersloot gaf neef Waterman zijn ton en sluisde de rest van het geld door naar zijn hulpacties in Zuid-Amerika. Donkersloot begreep dat zijn bedrog eens zou uitkomen en dat hem dan slechts een ding wachtte: een kille liquidatie. Daarom had hij in zijn plan een paar veiligheden ingebouwd. Om een liquidatie in de toekomst te voorkomen besloot hij, dat de nog overgebleven leden van het syndicaat — Arnold van Beuningen en Adelbert Teijsterling — na de overdracht van hun vermogen, moesten sterven voordat zijn bedrog werd ontdekt. En als uitvoerder koos hij zijn neef Evert-Hendrik Waterman.

In ruil voor de beide moorden beloofde hij zijn neef nog meer geld voor de thuis-en daklozen en. bekentenissen. een bekentenis voor de moord op Frederik van Ravenstein, die neef al begaan had, en bekentenissen voor de moorden die de neef nog moest plegen.

Donkersloot zou zelf, na een kleine ingreep van een plastisch chirurg, met een nieuwe identiteit voorgoed naar Zuid-Amerika vertrekken en mocht neef Waterman door de moorden in moeilijkheden komen, dan kon hij de bekentenissen van zijn oom tonen om zijn eigen onschuld te bewijzen.’

Vledder slikte.

‘Die Donkersloot had toch een geraffineerd misdadig brein.’

De Cock knikte.

‘Maar de dood kwam onverwacht. Plotseling maakte een hartaanval een einde aan het leven van de geniale Hendrik-Pieter Donkersloot. een man met een dualistische ziel. misdadig. maar ook barmhartig voor mensen, die buiten hun schuld in armoede en ellende leefden.’

De Cock zweeg. Hij leunde in zijn fauteuil achterover. Het betoog, de uiteenzetting, had hem wat vermoeid. Hij dronk zijn glas leeg.

Vledder keek hem vol onbegrip aan.

‘Maar waarom ging Waterman door? Na de dood van zijn oom had hij toch geen verplichtingen meer. hoefde hij de moorden toch niet meer uit te voeren?’

De Cock zuchtte.

‘Neef Waterman dacht daar anders over. Hij meende dat de nagedachtenis aan zijn oom hem verplichtte om de moorden alsnog te plegen. Bovendien zag hij een mogelijkheid om aan nog meer geld te komen. Waterman ging ervan uit dat de overgebleven leden van het syndicaat het bedrog van zijn oom inmiddels hadden ontdekt. Hij nam contact op met Arnold van Beuningen en zei hem dat hij wist waar Donkersloot het geld van het syndicaat had gelaten en dat hij tegen een bepaalde vergoeding bereid was om dat geheim aan hem te openbaren.’

Vledder grijnsde.

‘Daarom ging Arnold van Beuningen niets vermoedend naar de De Ruijterkade, steiger zevenentwintig.’

Het gezicht van De Cock stond somber.

‘Ik had Arnold van Beuningen niet kunnen waarschuwen, daarvoor kreeg ik de bekentenis van Gert-Jan te laat in handen, maar Adelbert Teijsterling was een gewaarschuwd man. Hij besloot om niet hetzelfde lot te ondergaan als Van Ravenstein en Van Beuningen. Hij schoot voordat neef Waterman de oude Sauer 7.6 mm op hem kon richten. Pas toen Teijsterling wegliep, krabbelde Waterman overeind en vuurde hem in zijn rug.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

‘Ik ken iemand die zijn dood zal toejuichen.’

De Cock beaamde dat:

‘Annelies Breitenbach.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

‘Dan moet in de boekenverzameling van Donkersloot ook nog een bekentenis schuilen voor de moord op Adelbert Teijsterling?’

De Cock knikte.

‘En we moeten nog een keer naar Reestoord aan de Zuiderlaan in Meppel. Ik heb voor de oude mevrouw Donkersloot toch nog wel een paar vragen. ’

‘Ik ook!’ zei Vledder. ‘Waarom zij de boekenverzameling van haar man niet aan haar neef gunde bijvoorbeeld!’

‘Ik denk dat zij de bekentenis van haar man liever door een neutraal persoon wilde laten vinden. Als neef Waterman ermee was komen aanzetten bij de politie, had hij meteen de aandacht op zichzelf gevestigd. Dat wou ze voorkomen.’

‘En wist zij dat er meer dan één bekentenis was?’

De Cock schudde nadenkend zijn hoofd.

‘Ik neem aan van niet. Als zij het wel had geweten, had ze die waarschijnlijk achtergehouden. Ze kon niet vermoeden dat haar neef na de dood van haar man met moorden door zou gaan.’

Vledder lachte.

‘Je hebt het allemaal alweer op een rijtje. Ik snap niet wat je haar nog moet vragen.’

‘Vragen of mijn vermoedens juist zijn. Ik heb graag zekerheid.’

‘Nou, voor mij hoeft het niet. Die zekerheid heb ik nu wel. Maar ik rij je graag naar Meppel. Zeg, iets anders: moeten we de narcoticabrigade nog inlichten?’

De Cock grijnsde.

‘Zij onthielden ons hun dossier, wij sturen ze het onze.’

De grijze speurder schonk nog eens in. Het gesprek werd algemener en het verdwenen syndicaat zakte wat op de achtergrond.

Mevrouw De Cock kwam uit de keuken met schalen vol met lekkernijen en liep presenterend rond. De oude rechercheur placht op strikt vertrouwelijke momenten wel eens te onthullen dat hij zijn lang en gelukkig huwelijksleven louter dankte aan de culinaire gaven van zijn vrouw.

Het was al vrij laat toen de laatste gasten vertrokken. De Cock liet zich in zijn fauteuil onderuitzakken en schonk zich nog eens in. Zijn vrouw schoof een poef bij en kwam bij hem zitten.

‘Ik wist het allang.’

‘Wat?’

‘Dat het die neef was.’

De Cock keek haar verrast aan.

‘Dat wist jij al?’ vroeg hij ongelovig.

‘Ja.’

‘Waarom heb je mij dat nooit gezegd?’

Mevrouw De Cock lachte fijntjes.

‘Och, ik dacht, daar komt hij zelf wel achter.’

Примечания

1

De mensen die een moord behandelen

2

* Zie De cock en de dansende dood.

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en moord a' la carte

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

Примечания