Albert Cornelis Baantjer

De Cock en de dwaze maagden

1

Te midden van een stroom haastige reizigers sjokte rechercheur De Cock van het aloude politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat op zijn gemak vanaf het Stationsplein, waar hij uit de tram was gestapt, naar het brede trottoir van het Damrak.

Het was aangenaam weer, zo laat in mei, een zacht verkwikkend briesje deed de vlaggen aan de steigers van de rondvaartboten wapperen en een vrolijk lentezonnetje scheen tussen de vlaggenmasten door onbekommerd naar de eeuwenoude geveltjes, die zich spiegelden in het zacht rimpelende water. Slechts een enkel dartel schapenwolkje aan een verder vlekkeloos blauwe hemel, herinnerde eraan dat het in Amsterdam ook wel eens regende.

De Cock voelde de lente in zich woelen. Voor zijn doen luchtig gekleed — de ’r’ was niet meer in de maand dus de eigengebreide trui mocht uit — blikte hij om zich heen naar de meisjes en jonge vrouwen die, na een bar en boze winter, gestoken in vluchtige toiletjes weer getuigden van een oprecht geloof in hun eigen bekoorlijkheden.

De Cock hield van de lente, van het prille jonge groen aan de bomen langs de grachten, van de vitale natuur, die de winterse soberheid van zich af had geschud.

Met louter vrolijke gedachten in zijn hoofd sjokte hij voort. Op het Damrak, kort voor de Oudebrugsteeg speelde een straatorgel een wals van Strauss met fraaie trillers en tromgeroffel. Voor de rammelende manser bleef De Cock staan en graaide in zijn broekzak naar een muntstuk. Tot zijn verwondering bleek het er een van vijf gulden. De oude rechercheur keek er even naar. In momenten van besluiteloosheid leed zijn zuinige calvinistische ziel een overtuigende nederlaag. Met een gulle lach om zijn mond wierp hij het muntstuk bij de manser in de koperen centenbak.

Secondenlang overwoog hij om vandaag niet naar de Warmoesstraat te gaan, om gewoon door te lopen, verder het Damrak af, langs het Rokin, de Munt en verder de Amstel langs nog voorbij Zorgvlied totdat hij de oude binnenstad met al haar problemen ver achter zich had gelaten. Hij trok gelaten zijn schouders op, maakte een grimas en stak voor een aanstormende tramtrein van lijn 9 het Damrak over naar de Oudebrugsteeg. Een tegemoetkomend hoertje lachte. De Cock in draf was een koddig gezicht.

In de Warmoesstraat zag hij tot zijn verbazing een penozejongen die hij in de bajes waande, met een glimlach op zijn gezicht aan hem voorbijgaan. De Cock schudde de verbazing van zich af en liep het bureau binnen. Joviaal groette hij de wachtcommandant en nam opmerkelijk kwiek de twee stenen trappen naar de recherchekamer. Toen hij de deur openzwaaide trof hij Vledder achter zijn computer.

Op het moment dat hij De Cock in het oog kreeg, draaide Vledder zich om en keek verstoord op.

’Je bent laat,’ riep hij vertoornd. ’Meer dan een half uur. Het lijkt wel of er elke dag een paar minuten bij komen.’ Hij schudde geërgerd zijn hoofd. ’Ik schat dat je op een zekere dag helemaal niet meer komt.’

De Cock grijnsde breed.

’Maak je geen zorgen. Dat is de zoete schijn van mijn charme.’ Vledder bromde.

’Larie. Het heeft niets met jouw charme te maken. Je moet gewoon op tijd komen, zoals iedere doodgewone ambtenaar.’ De Cock wierp zijn oude hoedje missend naar de kapstok, raapte het van de vloer en wurmde zich uit zijn regenjas. Daarna slenterde hij naar zijn bureau. De accolades rond zijn mond dansten een samba.

’Ben ik een doodgewone ambtenaar?’

Vledder keek gelaten naar hem op.

’Wat dan… de kroonprins?’

’Ik ben een door ervaring gelouterd speurder,’ glunderde De Cock. ’Het wordt hoog tijd dat de koningin mij tot ridder slaat.’

’Een ridder van de droevige figuur, een Don Quichot de La Mancha, zul je bedoelen.’

De Cock knikte met een twinkeling in zijn ogen.

’Dan ben jij Sancho Panza, zijn boertige knecht.’

De blijde uitdrukking gleed van zijn gelaat. Het gezicht van de oude rechercheur versomberde plotseling.

’Misschien heb je wel gelijk,’ sprak hij triest. ’Strijden tegen misdrijf is een donquichotterie, geboren uit een onnozel verlangen om het kwaad voor eeuwig uit te bannen, maar in feite een dwaas gevecht tegen windmolens.’

Hij maakte een vermoeid gebaar.

’Het wordt tijd dat onze bewindvoerders, onze regerende ministers, het fraaie werk van Miguel de Cervantes Saavedra eens aandachtig doorlezen. Het is de moeite waard. En wellicht, wellicht trekken ze de juiste conclusies.’

’Welke conclusies?’

De Cock gebaarde heftig.

’Dat zij de Don Quittes bij de politie meer hulpmiddelen moeten geven,’ riep hij opgewonden. ’Meer dan een kreupele Rocinante! Om de misdaad adequaat te kunnen bestrijden, dienen wij, beschimpte en belasterde gezagdragers, over meer gezag, macht en middelen te kunnen beschikken. De overheid behoort ons te bevrijden van het verlammende gevoel dat wij een bij voorbaat verloren strijd voeren.’

Vledder keek hem verwonderd aan.

’Wat een ernst, zo ineens,’ sprak hij verrast. ’Je komt vanmorgen als een vrolijke flierefluiter de recherchekamer binnen huppelen en plotseling begin je onze lieve en geduldige vaderlijke ministers schromelijk verzuim te verwijten.’

De Cock knikte.

’Het komt door Don Quichot,’ sprak hij kort. ’Sinds ik het verhaal van Don Quichot en Dulcinea heb gelezen, ben ik van die man gaan houden.’

Verder reageerde hij niet. Hij wees naar de computer op het bureau van Vledder.

’Waar ben je mee bezig?’

De jonge rechercheur maakte een hulpeloos gebaar.

’Een rapport, het zoveelste uitgebreide rapport over de dood van de chiromantiste en haar beide dochters.[1] Die affaire heeft nogal wat stof doen opwaaien. Uit onderzoek blijkt dat er in ons landje op uitgebreide schaal onbevoegd de geneeskunde wordt uitgeoefend, dat er soms medische adviezen worden gegeven die catastrofale gevolgen hebben. Er is nog steeds geen veroordeling in die zaak. Het schijnt dat de moordenaar Andries Korremans onder vele leden van ons volk op ruime sympathie kan rekenen.’

De Cock knikte.

’Ik was ook onder de indruk van de dood van Elisa, zijn kleine dochtertje, die…’ Plotseling stokte hij. Er werd op de deur van de grote recherchekamer geklopt en Vledder riep:

’Binnen.’ De deur ging langzaam open en in de deuropening verscheen de gestalte van een jonge vrouw met een weelde aan lichtblonde lokken, die licht golvend tot aan haar schouders reikten. De Cock schatte haar op achter in de twintig. Ze droeg een roodlederen rokje, strak en zo kort, dat haar fraaie slanke benen volledig tot hun recht kwamen. Haar witzijden blouse met volanten toonde wulpse rondingen, die, zo overdacht de oude rechercheur, hofschilder Peter Paul Rubens verheugd naar zijn palet hadden doen grijpen om haar in helder en warm koloriet te vereeuwigen. Toen ze naderbij schreed hield De Cock, zichtbaar betoverd, even zijn adem in. Ze was mooi, was zijn conclusie, uitzonderlijk mooi.

De jonge vrouw keek van Vledder naar De Cock en terug.

’Waar mag ik gaan zitten?’

Haar wat hese stem deed het hart van de grijze speurder bijkans smelten. Haastig kwam hij half overeind en wees naar de stoel naast zijn bureau.

’Neemt u plaats.’

Ze ging zitten en sloeg haar lange slanke benen over elkaar.

’Mijn vriend is verdwenen.’

De Cock maakte een afwerend gebaar.

’Voor u verdergaat, wie bent u?’

Ze keek hem glimlachend aan.

’Mariandel… Mariandel von Liechtenstein.’

’Van adel?’

Haar onderlip schoof iets vooruit.

’Mijn vader was,’ sprak ze grappend, ’een zwoegende groenteman. Ik heb nooit iets adellijks aan hem kunnen ontdekken.’ De Cock wuifde het onderwerp weg.

’Uw vriend is verdwenen?’

’Ja.’

’Wanneer?’

’Ongeveer een week geleden.’

’Weggelopen?’

Over het gezicht van Mariandel viel een schaduw.

’Een man loopt niet bij mij weg,’ antwoordde ze bits. ’Dat gebeurt niet. Er is nog nooit een man bij mij weg-ge-lo-pen.’ De Cock maakte een verontschuldigend gebaar.

’Ik wilde u niet kwetsen. Mannen hebben vaak neiging tot ontrouw.’

Mariandel von Liechtenstein schudde resoluut haar hoofd.

’Bij mij niet.’

De Cock onderdrukte een glimlach.

’Hoelang was u al met hem bevriend?’

Mariandel boog zich iets naar hem toe.

’Bijna vijf jaar.’ Haar ogen flikkerden. ’In die tijd heeft Matthias nooit een nacht in het bed van een ander doorgebracht.’

’Matthias?’

’Matthias von Ravensburg.’

De Cock bedwong de neiging om opnieuw naar adellijke afkomst te informeren.

’Oud?’

’Zevenendertig jaar.’

’Getrouwd… getrouwd geweest?’

Mariandel schudde haar hoofd.

’Matthias deed bij mij zijn eerste ervaringen op.’

De Cock vroeg niet welke.

’Waren er onenigheden tussen u en Matthias?’

’Nee.’

’Vreest u een ongeval?’

’Nee.’

De Cock zuchtte.

’Hebt u enig idee waarom uw vriend Matthias bij u wegblijft?’

’Niet vrijwillig.’

’Gedwongen?’

’Absoluut.’

’Door wie, om wat?’

Mariandel von Liechtenstein sloot even haar ogen.

’Matthias is een paar maal gezien in gezelschap van een jonge vrouw.’

’Toch ontrouw?’

Ze draaide zich naar hem toe. Furieus.

’Mannen lopen niet bij mij weg,’ snauwde ze, ’en mannen zijn mij niet ontrouw.’

De Cock liet haar kritiek langs zich heen gaan.

’Wat weet u van die jonge vrouw met wie Matthias een paar maal is gezien?’

Mariandel greep haar handtasje en nam daaruit een notitie.

’Ze heet Henriëtte, Henriëtte de Waal en ze woont aan de Binnenkant nummer 753 op de tweede etage.’

’Hoe komt u aan die gegevens?’

’Die heeft Matthias mij doorgebeld.’

De mond van De Cock viel halfopen.

’Doorgebeld?’

In zijn stem trilde verwondering.

’Ja.’

’Motiveerde hij zijn wegblijven bij u?’

Mariandel schudde haar hoofd.

’Matthias zei alleen: als er wat met mij gebeurt… informeer bij haar.’

’Meer niet?’

’Nee. Hij brak onmiddellijk af. Zijn stem klonk wat rauw, nerveus, opgewonden.’

’En?’

’Wat?’

’Bent u gaan informeren?’

Mariandel von Liechtenstein liet haar hoofd iets zakken. Haar blonde haren vielen als een gordijn voor haar gezicht.

’Ik ben een paar maal bij haar aan de deur geweest,’ sprak ze traag. ’De bel klinkt in het huis, maar niemand reageert.’

’De buren?’

Mariandel begon zacht te huilen.

’Er zijn geen buren,’ antwoordde ze snikkend. ’De panden er naast zijn als opslagruimten in gebruik.’

’Het adres was goed?’

Ze knikte traag.

’Op de huisdeur was een geschilferd emaillen naamplaatje met ”riëtte de Waal”. Het ”Hen” Van Henriëtte was verdwenen.’ De Cock knikte begrijpend.

’Het adres klopte.’

Mariandel keek met een betraand gezicht naar hem op.

’Ik heb dagen achtereen als een verliefde puber uren over de Binnenkant gewandeld in de hoop een glimp van hem te zien.’ Ze greep hem bij de mouw van zijn colbert vast.

’Ik… eh, ik wil Matthias terug,’ sprak ze hortend. ’Ik wil weten wat er met hem is gebeurd, wat hij heeft met die Henriëtte de Waal.’

De Cock keek haar schattend aan, registreerde elke uitdrukking van haar gelaat.

’U twijfelt toch niet?’

’Waaraan?’

’Uw… eh, uw eigen, uw eigen vrouwelijke invloed op Matthias?’

Mariandel von Liechtenstein trok haar kin iets op.

’Geen moment.’

Toen de jonge vrouw uit de recherchekamer was verdwenen, stond De Cock achter zijn bureau op en slenterde naar de kapstok. Vledder liep op hem af.

’Waar ga je heen?’

De Cock draaide zich naar hem toe.

’Naar de Binnenkant.’

’Naar die Henriëtte de Waal?’

’Ja.’

De jonge rechercheur grinnikte vreugdeloos.

’Dat is toch geen zaak voor ons,’ riep hij kriegel. ’Die Matthias is een andere vrouw tegengekomen en heeft zijn Mariandel laten zitten. Zulke dingen gebeuren in het leven. Als wij ons daarmee zouden moeten gaan bemoeien, dan…’

Hij maakte zijn zin niet af.

De Cock keek hem strak aan.

’Het is anders.’

’Wat?’

’Het is geen simpele liefdesbreuk.’

’Wat is het dan?’

De Cock trok zijn schouders op.

’Geen idee.’

Ze slenterden via de Lange Niezel en de Stormsteeg naar de Binnen Bantammerstraat en vandaar via de brug over de Eilandsgracht naar de Binnenkant. Voor nummer 753 bleven ze staan. De Cock nam het pand in ogenschouw. Het huis zag er oud en vervallen uit. De verf was van de kozijnen verdwenen en de buitendeur hing scheef in haar scharnieren.

De Cock duwde de deur open en besteeg de smalle houten trap. De treden kraakten onder zijn gewicht en zijn handen kleefden aan de vettig aanvoelende leuning. Vledder volgde mopperend.

’Het is onzin,’ gromde hij. ’We hebben hier niets te zoeken.’ De Cock reageerde niet. Op het portaaltje van de eerste etage bleef hij even staan, bracht zijn ademhaling wat op peil en hees zijn negentig kilo verder omhoog naar de tweede etage. De waarnemingen van Mariandel von Liechtenstein klopten. Op de deur van de tweede etage was een geschilferd wit emaillen naamplaatje geschroefd met ’riëtte de Waal’ in zwarte krulletters. De Cock keek er even naar. Er was een kleine dissonant die hem trof. Rechts van de deur was een koperen bouton. Hij drukte en in het inwendige van het huis klonk een bel. Het geluid klonk schel, resoneerde tegen wanden.

Omdat niemand reageerde drukte De Cock voor de tweede maal. Langer ditmaal. Toen het geluid was weggeëbd en niemand zich meldde, voelde hij aan de kruk. De deur was op slot. De Cock weifelde even, toen tastte hij in zijn broekzak naar het apparaatje dat hij eens, lang geleden, van zijn vriend en ex-inbreker Handige Henkie had gekregen toen die besloot het smalle pad der deugd te gaan bewandelen. Het was een koperen houdertje met daarin een keur van sleutelbaarden.

Vledder keek hem van terzijde aan.

’Je zou het apparaatje in mijn bijzijn niet meer gebruiken, heb je mij beloofd.’

De Cock zuchtte diep.

’Nood breekt wet,’ mompelde hij zacht.

Vledder schudde zijn hoofd.

’Van ”nood” is geen sprake. Er is niemand in nood.’ Hij zuchtte. ’Hoe wil je het binnendringen in de woning later verantwoorden? Er is geen enkele indicatie van een misdrijf.’ De Cock monsterde het slot. Het leek nieuw. Met kennersblik koos hij de juiste sleutelbaard.

’Wij vonden de woningdeur,’ legde hij uit, ’tot onze verbazing half openstaan en zijn puur uit ambtelijke nieuwsgierigheid naar binnen gegaan.’

Vledder snoof.

’Die deur is op slot,’ riep hij koppig. ’Dat apparaatje van jou bezorgt ons nog eens grote moeilijkheden.’

De Cock stoorde zich niet aan de opmerking van zijn jonge collega. Hij boog zich iets voorover, voelde de klavieren van het mechanisme en in enkele seconden had hij het slot geopend. Voorzichtig drukte hij met zijn knie tegen de woningdeur. De scharnieren krijsten een zacht protest.

Omzichtig, op alles voorbereid, duwde hij de deur verder open. De kamer die hij betrad, was schaars gemeubileerd. Er waren vier stoelen om een vierkante houten tafel op een vervuild vloerkleed. De wanden waren kaal. Van een van de muren was het behang verdwenen. De Cock begreep waarom de bel zo schel had geklonken. Het geluid werd door niets gedempt. Er was in de kille kamer vrijwel geen spoor van een permanente bewoning. Van een houten kast aan de wand hingen de deurtjes open.

De Cock keek om zich heen. Een half geopende deur gunde een blik in de keuken. De oude rechercheur koos de deur in het verlengde van de kamer. Hij voelde aan de ovalen houten kruk en draaide zachtjes. De deur gaf mee.

Ineens verstarde hij. In een bed, tegen de wand, ontwaarde hij onder een gebloemd dekbed de contouren van een menselijk lichaam.

Behoedzaam liep hij vooruit, pakte tussen duim en wijsvinger het dekbed vast en trok het naar zich toe.

Een moment deinsde hij terug. Het bleke gelaat van een jonge vrouw staarde hem met dode ogen aan. De verwarring bij de grijze speurder duurde maar even. Hij trok het dekbed geheel opzij en boog zich over het slachtoffer. In de hals van de jonge vrouw ontdekte hij blauwpaarse strangulatieplekken. Vledder hijgde in zijn nek.

’Dood?’ vroeg hij overbodig.

De Cock zuchtte.

’Gewurgd, met de hand.’

’Moord?’

’Absoluut.’

’Is het… eh, is het Henriëtte de Waal?’

De oude rechercheur kwam overeind, wierp nog een vluchtige blik op de dode en knikte traag.

’Dat vermoed ik.’

2

De Cock liet zijn blik nog eens over de dode dwalen. Ze had een knap, regelmatig, symmetrisch gelaat met iets oplopende jukbeenden, een wat spitse neus en helblauwe ogen. Haar kastanjebruine haren lagen op het kussen als een krans om haar gezicht. Toen Vledder het kamertje binnenkwam, draaide hij zich om.

’Heb je de meute gewaarschuwd?’

Vledder knikte.

’Via de centrale post aan het hoofdbureau. Ik kon onze eigen wachtcommandant niet te pakken krijgen. Zijn lijn was voortdurend bezet.’

De Cock grijnsde.

’En zo’n druk bureau wil de korpsleiding opheffen. Dwaas. Het politiebureau aan de Warmoesstraat is een begrip, een noodzakelijkheid.’

De oude rechercheur blikte om zich heen.

’Kijk eens of je hier in de woning ergens papieren, bescheiden vindt, waaruit haar identiteit blijkt. Er staat wel ”riëtte de Waal” op de deur, maar of die dode jonge vrouw ook werkelijk Henriëtte de Waal is, weten we niet.’

Vledder knikte begrijpend. Hij wees naar de dode vrouw op het bed.

’De moordenaar heeft haar toegedekt, duidt dat op enig sentiment, enige betrokkenheid met de dode?’

De Cock trok zijn schouders op.

’Misschien kon hij de aanblik van haar starende ogen niet verdragen.’

Vledder gebaarde voor zich uit.

’Ze is geheel gekleed, in het hemelsblauw, het lijfje, de rok. Het lijkt wel een soort uniform. In die kledij gaat men toch niet slapen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Kijk naar haar gevouwen handen. Ik schat dat ze elders in de woning is gewurgd en dat de moordenaar haar na zijn daad op dit bed heeft gelegd en haar handen heeft gevouwen.’ Vledder keek zijn oudere collega van terzijde aan.

’Toch betrokkenheid en sentiment.’

De Cock glimlachte.

’Dick, je wordt steeds beter. Nog even en ik kan met een gerust hart met pensioen.’

Vledder glunderde onder de lof.

’Blijf nog maar een poosje bij mij. Ik vind dat wel zo vertrouwd.’

Hij wees opnieuw naar de dode vrouw op het bed.

’Moeten we haar niet weer toedekken, de situatie herstellen zoals wij die hier aantroffen?’

’Doe maar.’

Terwijl Vledder het dekbed vastpakte en over het lijk drapeerde, stapte Bram van Wielingen het vertrek binnen. De Cock keek hem verwonderd aan.

’Dat is snel.’

De fotograaf grinnikte.

’Ik reed over de Prins Hendrikkade toen ik het bericht kreeg dat jij mij nodig had.’

De Cock duimde over zijn schouder.

’Hier pal achter.’

’Precies.’

Bram van Wielingen zette zijn aluminiumkoffertje op de vloer en keek om zich heen.

’Hoe komen jullie hier zo terecht?’

De Cock trok een stalen gezicht.

’Vledder en ik waren aan de wandel… een inspectietochtje. We troffen beneden aan de Binnenkant een deur halfopen… gingen de trap op… vonden hier een ongesloten deur en ontdekten een lijk.’

Bram van Wielingen keek hem grijnzend aan.

’Maak dat de kat wijs.’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaar.

’Het spijt mij, maar ik kan je geen ander verhaal vertellen.’ De fotograaf wees naar Vledder, die nog bezig was het lijk toe te dekken.

’Wat doet hij?’

’Wij herstellen de situatie zoals wij die aantroffen en die moet jij fotograferen. Als je dat gedaan hebt, trekken we het dekbed er weer af. Ik wil een goed portret van haar gezicht.’

’Jij weet nog niet wie zij is?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Vermoedelijk heet ze Henriëtte de Waal, maar zeker weet ik dat niet.’

Hij zweeg even.

’Komt Ben Kreuger nog? Ik wil wel dat deze woning op dactyloscopische sporen wordt onderzocht. Het is niet ondenkbaar dat de moordenaar hier ergens zijn vingerafdrukken heeft achtergelaten.’

Bram van Wielingen knikte.

’Ben heeft nog ’n klussie bij een inbraak hier in de buurt. Ik verwacht hem binnen een kwartier.’

Terwijl de fotograaf het flitslicht op zijn Hasselblad monteerde, kwam dokter Den Koninghe het kamertje binnen. Achter hem torenden twee onaandoenlijke broeders van de Geneeskundige Dienst met een brancard.

De Cock drukte dokter Den Koninghe hartelijk de hand. De oude rechercheur had een zwak voor de excentrieke dokter met zijn ouderwetse grijze slobkousen onder een deftige streepjesbroek, zijn stemmig zwarte jacquet en zijn verfomfaaide groen uitgeslagen garibaldihoed.

’Hoe maakt u het?’ vroeg hij opgewekt.

Door zijn ronde brilletje met metalen montuur keek de dokter naar de grijze speurder op.

’Best,’ antwoordde hij met krakende stem. ’De dood waart om mij heen.’

De Cock lachte.

’Dat, zo schat ik, is het droevige lot van een beproefd lijkschouwer.’

De dokter knikte.

’Dit wordt voor vandaag al mijn vierde schouw,’ sprak hij bedaard. ’Het is onbegrijpelijk. Buiten schijnt de zon, de lente bruist, de wil om te blijven leven zou toch bij eenieder moeten domineren.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

’Veel zelfmoorden?’

Dokter Den Koninghe liep hem knikkend voorbij naar de dode jonge vrouw. De Cock stapte achter hem aan en wees naar de vloer.

’We vonden haar onder dat dekbed.’

De lijkschouwer hurkte bij het gezicht van de jonge vrouw en bezag haar hals. Met de rug van zijn hand voelde hij aan haar wangen. Vervolgens schoof hij iets opzij, deed haar schoenen uit en betastte haar tenen. Hij schoof weer terug. Na een kleine aarzeling drukte hij met zijn duim en middelvinger haar oogleden toe. Het was een lief, devoot gebaar. Met gesloten ogen leek de gelaatsexpressie van de dode veel vriendelijker. Toen de oude lijkschouwer omhoog kwam, kraakten zijn knieën. Met trage bewegingen nam hij zijn bril af, pakte zijn pochet uit het borstzakje van zijn jacquet en poetste zijn glazen.

’Zij is dood,’ sprak hij laconiek.

De Cock knikte.

’Dat… eh, dat vermoedde ik al,’ reageerde hij simpel. ’Hoe vond zij de dood?’

’Strangulatie, met krachtige handen. Als ik de afdrukken in haar hals bezie, dan zijn vrijwel alle kraakbeenringetjes van haar luchtpijp gebroken of ernstig gekneusd.’

De Cock knikte begrijpend.

’Kunt u iets zeggen over het tijdstip van overlijden?’ vroeg hij voorzichtig.

Dokter Den Koninghe gebaarde naar de dode.

’Vermoedelijk al enkele dagen.’

’Enkele dagen?’

De oude lijkschouwer knikte traag.

’Het is in dit geval uiterst moeilijk om daar iets zinnigs over te zeggen,’ antwoordde hij bedachtzaam. ’Door de beslotenheid van het dekbed is haar lichaamstemperatuur uiterst langzaam gedaald. Toch is de lijkstijfheid al geheel verdwenen, zelfs aan de tenen. En dat, zo behoor jij als oudgediende te weten, gebeurt eerst na de derde dag van overlijden.’

Dokter Den Koninghe zette zijn bril weer op en borg zorgvuldig zijn pochet weg. Hij wierp nog een blik op de dode. Toen trok hij van onder zijn jacquet, uit een zakje van zijn parelgrijze vest, een knol van een horloge aan een zware zilveren ketting te voorschijn, klikte een deksel open en bekeek de cijferplaat.

’Ik vraag mij af hoeveel ik er vandaag nog te schouwen krijg,’ bromde hij. ’Het is pas twaalf uur.’ Hij schudde bedroefd zijn hoofd. ’Doodgaan, het is gewoon zonde van het fraaie weer.’ Hij borg zijn horloge weer weg, wuifde een groet en verliet het kamertje.

De Cock keek hem even na. Daarna draaide hij zich om en keek toe hoe Bram van Wielingen zijn aluminiumkoffertje sloot. ’Ben je klaar?’

’Ja.’

’Ik wil nog een foto van dit pand buiten, compleet met die scheef aan zijn scharnieren hangende halfopen buitendeur.’ Bram van Wielingen grijnsde.

’Ik begrijp het, ter bevestiging van dat zotte verhaal van jou, een in-spec-tie-tochtje.’

In zijn stem trilde de spot.

De Cock knikte glimlachend.

’Exact.’

Ben Kreuger kwam binnen, zette zijn koffertje op de vloer en spreidde zijn handen in een verontschuldigend gebaar.

’Sorry, ik ben laat. Ik zat opgesloten in het verkeer. Het Damrak zat muurvast.’

De Cock snoof.

’Het verkeer in Amsterdam lijdt al jaren aan een zwaar hartinfarct.’

Ben Kreuger grinnikte.

’En er is geen bypass meer te vinden.’

De dactyloscoop liet zijn blik langs de deur en het lijstwerk glijden.

’Er is volgens mij wel wat te kwasten,’ constateerde hij verheugd. ’Ik denk dat er heel wat prentjes vanaf komen.’ De Cock glimlachte.

’Doe je best. Jouw vrouw krijgt van mij een bloemetje als jij de vingertjes[2] van de dader vindt.’

’Dat heb je mij wel eens meer beloofd.’

De Cock ging aan de opmerking voorbij.

’Ik wil ook dat je vingertjes van het slachtoffer neemt.’

’Weet je wie zij is?’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

’Vermoedelijk heet ze Henriëtte de Waal. Maar zij lijkt mij niet het type dat in ons dactyloscopisch bestand voorkomt. Wel lijkt het mij zinnig om aan de hand van haar vingerafdrukken vast te stellen of zij hier min of meer permanent woonde. Deze woning lijkt meer op een vluchtadres.’

’Voor wie?’

De Cock wees naar de dode.

’Voor haar.’

Ben Kreuger fronste zijn wenkbrauwen.

’Met een naamplaatje op de deur?’

De Cock wreef over zijn kin.

’Er is iets vreemds met het naamplaatje. Het plaatje zelf is oud… het ”Hen” van Henriëtte is geschilferd, maar de koperen schroefjes zijn nieuw.’

Ben Kreuger hurkte bij zijn koffertje, pakte zijn dikke glasplaat met inkt en keek omhoog.

’Jouw sores.’

De Cock reageerde niet.

Toen Ben Kreuger de handen van het slachtoffer had losgemaakt en haar vingerafdrukken had genomen, schoof de oude rechercheur de vingers weer in elkaar. Daarna wenkte hij de broeders van de Geneeskundige Dienst naderbij en gebaarde dat zij hun gang konden gaan.

Zij tilden de dode jonge vrouw behoedzaam van het bed op de brancard, drapeerden een laken over haar heen, sloegen de canvasflappen dicht en sjorden de riemen vast. Zacht wiegend droegen ze haar het kamertje uit.

De Cock keek naar Vledder, die vanuit het woonvertrek naar het slaapkamertje kwam.

’Heb je iets gevonden?’

Vledder hield een hemelsblauwe muts omhoog, een soort kepie met aan beide zijden in goudborduursel RDCA gevolgd door een gestileerd vleugeltje.

’Dit is alles wat ik heb gevonden. Vermoedelijk hoort het bij het hemelsblauwe uniformpje dat ze droeg.’

De Cock bekeek de kepie.

’Wat betekent RDCA?’

Vledder liet het topje van zijn rechterwijsvinger over het borduursel glijden.

’Samen met het vleugeltje vormt het een logo, het logo van Real Dutch Continental Airlines.’

’Bekend?’

Vledder knikte overtuigend.

’Ik heb er wel eens mee gevlogen.’

In tintelend lenteweer slenterden de rechercheurs van de Binnenkant via de Binnen Bantammerstraat, de Stormsteeg en Lange Niezel terug naar de Warmoesstraat. Vledder lachte.

’Ik heb Ben Kreuger nog nooit zo horen foeteren. Vet, riep hij steeds, vet. Alles is vet. Er komt geen behoorlijk greepje af.’ De Cock glimlachte.

’Ben Kreuger is bezeten van de dactyloscopie. Hij hoopt altijd het beslissende spoortje te vinden. Als de oppervlakken, zoals vaak in oude woningen en kraakpanden, te vet zijn, komen er alleen maar vieze smeervegen op de folie.[3]’

Vledder blikte opzij. Zijn gezicht stond ernstig.

’Ik heb bewondering voor je, dat je ondanks mijn afwijzende, bijna cynische houding, doorzette. Wist jij dat wij daar een lijk zouden vinden?’

’Hoe bedoel je, door-zet-te?’

Vledder maakte een vaag gebaar.

’Ik… eh,’ sprak hij schuchter, ’ik zou na zo’n melding van Mariandel von Liechtenstein… een weinig opwindende zaak over een verdwenen geliefde… niet direct op pad zijn gegaan.’ De Cock trok een bedenkelijk gezicht.

’Dat zou dan niet verstandig zijn geweest. Ik zag voldoende reden om de zaak direct aan te pakken. Geloof me, ik heb daar aan de Binnenkant niet direct een lijk verwacht. Maar mij bekroop vrijwel onmiddellijk een gevoel van onbehagen.’

’Intuïtie?’

De Cock maakte een afwerend gebaar.

’Het interesseert mij niet hoe je het noemen wil. Het verhaal van Mariandel von Liechtenstein bevatte elementen die mij gruwelijk nieuwsgierig maakten. Al had ik aan de Binnenkant die deur op de tweede etage open moeten trappen, dan had ik het gedaan.’

Vledder lachte.

’Je bent gelukkig met de erfenis van je vriend Handige Henkie.’

’Beslist.’

’Wat waren die elementen, waarvan je sprak?’

De Cock gebaarde voor zich uit.

’Niet zozeer het feit dat Matthias von Ravensburg aan de zijde van de knappe en erotisch gewilde Mariandel was verdwenen, maar dat hij haar had gebeld met de mededeling dat de jonge vrouw met wie hij was gezien, ene Henriëtte de Waal was, woonachtig op de Binnenkant met de toevoeging: als er wat met mij gebeurt… informeer bij haar.’

Vledder grinnikte vreugdeloos.

’We behoeven bij haar niet meer te informeren.’ Hij zweeg even. ’Zou die Matthias von Ravensburg betrokken zijn bij de moord op Henriëtte de Waal?’

’Hoe?’

’Als dader?’

De Cock keek hem verrast aan.

’Als de man die haar wurgde?’

Vledder knikte.

’Als we straks aan de kit zijn, kunnen we hem op de telex zetten.’ De Cock schudde zijn hoofd.

’Geen ooaaveetje,[4]’ sprak hij beslist. ’Niet als verdacht van moord. Daarvoor zie ik nog geen argumenten, geen motieven. Het feit dat Matthias de naam van Henriëtte de Waal aan Mariandel doorbelde, compleet met haar adres, wijst niet in de richting dat hij het plan had haar te doden. Wat mij wel verbaast, is dat Matthias von Ravensburg zich nog steeds niet bij Mariandel heeft gemeld. Die jonge vrouw aan de Binnenkant, als dat Henriëtte de Waal is, stierf al enige dagen geleden.’

’Je bedoelt dat zijn mededeling aan Mariandel: als er iets met mij gebeurt… informeer bij haar al enige dagen zinloos is.’ De Cock knikte instemmend.

’De enige verklaring zou kunnen zijn, dat hij nog niet weet wat de jonge vrouw aan de Binnenkant is overkomen.’ Het gezicht van de oude rechercheur verhardde.

’Toch…’ sprak hij strak, ’het gedrag van die Matthias von Ravensburg intrigeert mij. Doe straks maar wat navraag, bij onze administratie, bij het bevolkingsregister en verstuur een telex met het verzoek tot opsporing van zijn verblijfplaats.’

’Meer niet?’

’Nee.’

’Wat doen we verder?’

’We gaan op bezoek.’

’Bij wie?’

Het gezicht van De Cock vergleed in een zoete grijns.

’The Real Dutch Continental Airlines, vragen of ze een personeelslid missen.’

3

Met Vledder aan het stuur reden ze met hun Golf vanaf de houten steiger achter het politiebureau naar de Oudebrugsteeg en vandaar rechts het Damrak op. Het was druk op de weg en warm in de wagen. De jonge rechercheur trok zijn kin omhoog en streek met de vingers van zijn linkerhand tussen zijn hals en de strakke boord van zijn overhemd.

’Wanneer krijgen wij bij de politie,’ gromde hij, ’ook eens auto’s met airco. Als onze Golf een poosje op de steiger in de zon heeft gestaan, is het in de wagen niet te harden van de hitte.’ Hij blikte opzij.

’Heb jij er geen last van?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik ben tijdens een hittegolf geboren.’

’Scheelt dat?’

De Cock grinnikte.

’Absoluut.’

Een poosje reden ze zwijgend door. Vledder had aan zijn kant het portierraam een eindje opengedraaid. De hitte trok langzaam uit de Golf weg.

De Cock drukte zich iets omhoog.

’Ben je nog iets te weten gekomen?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Niet veel. Matthias von Ravensburg staat ingeschreven op de Bloemgracht.’

De Cock knikte begrijpend.

’De woning van Mariandel von Liechtenstein. Zij woonden samen.’

’Precies. Al enige jaren. Er is geen ander adres van hem bekend.’

’En Henriëtte de Waal?’

’Die woont, woonde op de Herenmarkt tegenover het West Indisch Huis.’

’Niet aan de Binnenkant?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Daar woont niemand. Officieel is het gehele huis onbewoond. Het pand is een tijdje gekraakt geweest. Het werd drie maanden geleden door de politie ontruimd. Tezamen met de twee belendende percelen, zo werd mij gezegd, zal het pand binnenkort worden gerenoveerd. Een verzoek om er nieuwbouw te plaatsen is door de gemeente afgewezen.’

’Strafblad?’

Vledder glimlachte.

’Het zijn lieverdjes. Een blanco register. Matthias von Ravensburg en Henriëtte de Waal komen in onze administratie niet voor.’

’Weet je al iets van de burgerlijk staat van Henriëtte de Waal?’

’Ze heeft de Nederlandse nationaliteit en was nog ongehuwd. Ze had volgende maand vierentwintig jaar moeten worden.’ De jonge rechercheur staarde enige tijd voor zich op de weg. Op zijn gezicht lag een sombere trek.

’Te mooi en te jong om te sterven.’

De Cock liet zich weer onderuitzakken.

’Daar,’ sprak hij hoofdschuddend, ’heeft haar moordenaar blijkbaar anders over gedacht.’

Vledder stuurde de wagen de ringweg op.

’We hebben samen al vele moorden behandeld, toch kan ik nog steeds niet wennen aan het idee dat de ene mens de andere mens doodt.’

De Cock negeerde de opmerking.

’We zullen straks eens een kijkje gaan nemen in haar woning aan de Herenmarkt,’ sprak hij praktisch. ’Ook moeten we haar ouders nog inlichten.’

Vledder knikte.

’Als onze dode van de Binnenkant inderdaad Henriëtte de Waal heet.’

’We zullen het straks weten, hoop ik.’

Vledder wees op de A4 in de buurt van Schiphol naar een groot grijs gebouw met de letters RDCA boven een gestileerde vleugel. De jonge rechercheur glimlachte.

’Real Dutch Continental Airlines,’ riep hij enthousiast. ’Ze vliegen met Boeings 747.’

De receptioniste achter de balie in het lichtblauw en zonder kepie keek vragend van De Cock naar Vledder en terug. De oude rechercheur lichtte beleefd zijn hoedje.

’Mijn naam is De Cock,’ sprak hij vriendelijk. ’De Cock, met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ’En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn rechercheurs van politie, verbonden aan het bureau Warmoesstraat. Wij hadden graag een onderhoud met de directeur van deze onderneming.’

’De directeur?’

’Ja.’

’Kan ik de directeur zeggen waarover u hem wenst te spreken?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Dat kunt u niet. Dat vertellen we hem zelf wel.’

De receptioniste voerde een kort telefoongesprek. Daarna stond ze van haar stoel op.

’De heer Van der Horst,’ sprak ze minzaam, ’is bereid u te ontvangen.’

Ze wees voor zich uit.

’Daar is de lift. U gaat naar de negende etage. Vanuit de lift neemt u de gang naar rechts. Aan het eind van die gang is het kantoor van de heer Van der Horst.’

De Cock knikte haar dankbaar toe, draaide zich om en liep over een glimmende tegelvloer naar de liftdeuren. Vledder volgde. Op de negende etage stapten ze uit.

De Cock blikte verrast om zich heen.

Aan de wanden van de brede gang hingen prachtige schilderijen. Hij herkende de stijl van Oudhollandse meesters en ontdekte werken van Franse impressionisten. In het midden van de gang hing een fraaie Monet, die hij van reproducties kende, naast een verrukkelijk landschap van Auguste Renoir. Vledder liep voor hem uit. De jonge rechercheur maande hem om op te schieten, maar De Cock was zo geïmponeerd door al het schoons om zich heen, dat hij telkens opnieuw verrast bleef staan. Het leek alsof hij door een geliefd museum dwaalde. Aan het eind van de lange brede gang stond een teakhouten deur halfopen. De Cock stapte binnen. Vledder volgde op een meter.

De heer Van der Horst bleek een knap ogende man in een fijngesneden driedelig kostuum van een licht glimmende donkerblauwe stof. Hij gebaarde beminnelijk naar een zitje in een hoek van zijn kantoor.

’Neemt u plaats,’ jubelde hij. ’Het is bepaald een eer om de beroemde speurder De Cock te mogen ontvangen. Vertel mij waarom onze onderneming zich in uw belangstelling mag verheugen.’

De Cock liet zich in een fauteuil zakken en legde zijn hoedje naast zich op het tapijt.

’Laat ik u eerst feliciteren,’ sprak hij opgetogen, ’met de prachtige collectie schilderijen die u buiten op de gang hebt hangen. Buitengewoon. Volgens mij vertegenwoordigen ze een vermogen.’

De heer Van der Horst nam tegenover hem plaats en knikte.

’Dat hebt u juist gezien.’

Hij glimlachte. Het licht in zijn grijze ogen twinkelde.

’Ik heb nooit geweten dat rechercheurs van politie ook kunstminded waren.’

De Cock knikte.

’Ik bewonder de Franse impressionisten. Als ik er geld voor had, dan schafte ik mij een origineel aan.’

’Deze werken zijn origineel.’

’Hebt u die prachtige collectie zelf verzameld?’

De heer Van der Horst schudde zijn hoofd.

’De oprichter van onze airline was een groot kunstverzamelaar. Hij had de werken die u in de gang hebt bewonderd, thuis in zijn woning in Heemstede.’

De heer Van der Horst maakte een triest gebaar.

’Toen zijn vrouw stierf heeft hij zijn villa in Heemstede verkocht en zijn gehele collectie schilderijen naar zijn kantoor laten overbrengen.’

’En daar hangen ze nog.’

De heer Van der Horst stak gebarend de wijsvinger van zijn rechterhand omhoog.

’Opnieuw. Toen we dit gebouw betrokken, het oude werd te klein, hebben we de traditie voortgezet. Het was ook de wil van de oude heer Franken. Hij heeft kort voor hij stierf in zijn testament laten opnemen dat het zijn wil was, dat de collectie in het kantoor van de onderneming tentoongesteld bleef. Ik denk dat het zijn manier was om ook na zijn dood bij onze onderneming betrokken te blijven.’

De heer Van der Horst maakte een charmant gebaartje.

’Ik… eh, ik neem aan dat dit niet het onderwerp is waarover u mij wilde spreken.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Wij hebben vanmorgen een jonge vrouw dood aangetroffen. Vermoord. Wij zijn uiteraard op zoek naar de dader. De jonge vrouw was gekleed in een lichtblauw kostuum en in haar nabijheid troffen wij een kepie met het logo van uw onderneming.’

’Een lid van mijn personeel.’

De Cock knikte.

’Dat nemen we aan.’

’Haar naam?’

’Henriëtte… Henriëtte de Waal.’

De heer Van der Horst trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

’De naam komt mij bekend voor. Ik kan er niet zo gauw een gezicht bij bedenken. Ik ken niet al mijn personeelsleden persoonlijk.’ Hij stond op en liep naar zijn bureau. ’Ik zal de heer De Koning laten komen. Hij beheert ons personeelbestand. De Koning heeft haar beslist in zijn computer. Ik zal hem vragen om een uitdraai mee te nemen. Hoe was de naam ook weer?’ De Cock kwam uit zijn fauteuil omhoog en liep hem na. ’Henriëtte de Waal, en vraag aan die heer De Koning of hij ook een duidelijke foto van haar heeft. Haar identiteit staat nog niet geheel vast.’

De heer Van der Horst knikte begrijpend en belde.

Na enkele minuten kwam met slepende tred een wat stoffige, reeds kalende man het kantoor van de directeur binnen. Hij droeg een vormloos kostuum van donkerbruine corduroy. Het colbert toonde slijtplekken aan de onderarmen. Hij gaf een Aviertje aan Van der Horst.

De directeur keek naar hem op.

’Ken jij die Henriëtte de Waal?’

De heer De Koning knikte.

’Ik heb haar zelf aangenomen.’

’Is ze al lang bij ons in dienst?’

De heer De Koning schudde zijn hoofd.

’Een paar maanden, schat ik. De dag van haar indiensttreding staat op dat A-viertje. Ook haar foto. Die is niet zo duidelijk op de uitdraai, maar ik heb ook het origineel meegenomen.’ De Cock kwam tussenbeide.

’De Koning?’ vroeg hij streng. ’Voornaam?’

’Lubbert de Koning.’

’Wanneer hebt u Henriëtte de Waal voor het laatst gezien?’ De heer De Koning keek hem wantrouwend aan. In zijn staalblauwe ogen trilde meer levenskracht dan zijn uiterlijk deed vermoeden.

’Is er wat met haar?’ vroeg hij kort.

De Cock trok zijn gezicht strak.

’Ze werd vermoord.’

’Dus toch.’

De Cock monsterde de expressie op zijn gelaat.

’U bedoelt?’ vroeg hij indringend.

De heer De Koning zuchtte.

’Ze belde mij een paar dagen geleden op en zei dat ze voorlopig niet op kantoor kwam. Bent u ziek? vroeg ik. Ik ben niet ziek, antwoordde ze, maar ik word met de dood bedreigd.’ De Cock keek hem onderzoekend aan.

’Met-de-dood-bedreigd,’ herhaalde hij klemmend.

De heer De Koning knikte.

’Dat zei ze. En voor ik verder iets kon vragen, had ze opgehangen.’

’Heeft u iemand van dat gesprek verwittigd… de politie ingeschakeld?’

De heer De Koning schudde traag zijn hoofd.

’Inzake personeelsperikelen ben ik niet meer te schokken. Zelfs niet als iemand zegt dat hij of zij met de dood wordt bedreigd.’

Ze reden van Schiphol naar de snelweg. Vledder had moeite om bij het voortrazende verkeer in te voegen. Hij foeterde luidkeels, maar onthield zich van beledigende manualen. De Cock stoorde zich niet aan het verkeer. Hij pakte uit de binnenzak van zijn colbert de foto die hij van de heer De Koning had gekregen en bekeek die aandachtig.

’Het is Henriëtte de Waal. Zonder twijfel.’

’Laat eens zien?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Let jij maar op het verkeer. Als we aan de kit zijn, krijg je tijd genoeg om haar te bekijken.’

Hij stopte de foto weer in zijn binnenzak.

’Ik vond het een gênante vertoning.’

’Wat?’

’Dat Van der Horst zijn ondergeschikte uitkafferde in ons bijzijn. Dat was niet netjes.’

Vledder trok zijn schouders op.

’Volgens Van der Horst had De Koning hem over dat telefoontje van Henriëtte de Waal moeten inlichten. En daar is wel wat voor te zeggen.’

’De Koning heeft die kreet van Henriëtte de Waal niet serieus genomen. Jammer. Ik had graag geweten wie haar bedreigde en waaruit die bedreiging bestond.’

Vledder blikte opzij.

’Gaan we nu naar de Herenmarkt of wil je eerst naar de kit.’

’De kit. Misschien zijn er al reacties op ons telexbericht.’

Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, wenkte Jan Kusters De Cock met een kromme vinger. De grijze speurder liep met opgestoken wijsvinger quasi dreigend op hem toe.

’Als je een lijk voor ons hebt, ga ik gillen.’

De wachtcommandant schudde lachend zijn hoofd.

’Geen lijk. Boven zit een man op je te wachten.’

’Wat voor een man.’

’Geen flauw idee.’

’Heb je niet naar zijn naam gevraagd?’

Jan Kusters schudde zijn hoofd.

’Ik had klanten aan de balie. Hij was al naar boven voor ik er erg in had.’

’Zit hij er al lang?’

’Een kwartiertje, niet langer.’

De Cock liep van hem weg en nam de trap naar de tweede etage. Vledder volgde.

Op de bank bij de deur naar de grote recherchekamer zat een slanke man. De Cock schatte hem op achter in de dertig. Hij was gekleed in een bruin kostuum van ruige tweed. Toen hij de grijze speurder in het oog kreeg, stond hij van de bank op en liep naar hem toe.

’Ik kom me bij u melden.’

De Cock keek hem schattend aan, bezag zijn olijfkleurige huid en zijn zwarte golvende haren.

’Melden?’

De man knikte.

’U hebt toch mijn opsporing verzocht?’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

’Wie bent u?’

’Matthias, Matthias von Ravensburg.’

De Cock bedwong een lichte rilling. Uiterlijk onbewogen beduidde hij de man hem te volgen. De oude rechercheur liet hem plaatsnemen op de stoel naast zijn bureau. Rustig deed hij zijn regenjas uit en hing zijn oude hoedje aan de kapstok. In slome tred liep hij naar zijn bureau en ging zitten.

’Hoe weet u,’ opende hij, ’dat ik belangstelling voor u heb?’

’Een vriend had uw telexbericht gelezen.’

’Een vriend?’

Matthias von Ravensburg knikte.

’Een politieman. Hij vroeg aan mij of ik onschuldig was. Toen ik dat bevestigde, raadde hij mij aan om mij bij u te melden.’ Hij zweeg even.

’De naam van die politieman,’ sprak hij bedachtzaam, ’noem ik u niet.’

De Cock knikte begrijpend.

’U bent onschuldig?’

’Ja.’

’Waaraan?’

’De dood van Henriëtte de Waal.’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

’Hoe weet u van haar overlijden?’

Matthias von Ravensburg zuchtte diep.

’Ik heb haar gevonden.’

’Dood?’

’Ja, met striemen in haar nek.’

’Waar?

’In dat hok aan Binnenkant. Ze voelde nog warm. Ik heb mond-op-mondbeademing op haar toegepast… heb geprobeerd haar te reanimeren… maar niets hielp. Toen heb ik haar op dat bed gelegd, haar handen gevouwen en haar toegedekt.’

’Meer niet?’

Matthias von Ravensburg keek hem verwonderd aan.

’Wat had ik meer moeten doen?’

De Cock voelde hoe de ergernis in zijn aderen kroop.

’U had 112 moeten bellen, de politie moeten waarschuwen, een ambulance.’

De oude rechercheur struikelde haast over zijn woorden.

’U kunt toch niet zomaar een moord verdoezelen?’ Matthias von Ravensburg liet zijn hoofd zakken.

’Ik was totaal in de war. In een soort trance heb ik de deur afgesloten en ben weggegaan.’

De Cock grinnikte vreugdeloos.

’U hebt toch tijd genoeg gehad om tot bezinning te komen. Als wij haar lijk niet hadden ontdekt, lag Henriëtte de Waal nog steeds onder dat dekbed. Waarom hebt u later geen melding gemaakt van haar dood.’

’Ik durfde niet. Ik was bang dat men mij van die moord zou beschuldigen.’

De Cock negeerde de opmerking.

’Henriëtte heeft vermoedelijk kort voor haar dood met haar werkgever gebeld. Ze zei dat ze voorlopig niet op kantoor kwam. Bent u ziek?’ vroeg men haar. En toen antwoordde Henriëtte: Ik ben niet ziek, maar ik word met de dood bedreigd.’ De oude rechercheur keek hem strak aan.

’Bent u die bedreiger?’

’Nee.’

’Heeft Henriëtte tegen u iets over die bedreiging met de dood gezegd?’

’Nee.’

’U bent wellicht de laatste die Henriëtte nog in leven heeft gezien, maakte ze op u de indruk dat ze voor haar leven vreesde?’ Matthias von Ravensburg schudde zijn hoofd.

’Ik heb niets aan haar gemerkt.’

De Cock strekte zijn rechterwijsvinger naar hem uit.

’Wat had u met haar?’

’Niets.’

De Cock spreidde zijn handen.

’U bent in haar gezelschap gezien, u kende dat adres aan de Binnenkant. Er was toch sprake van een relatie.’

Matthias von Ravensburg schudde opnieuw zijn hoofd.

’Geen relatie zoals u bedoelt.’

De Cock snoof.

’Hoe bedoel ik het?’

’Een seksuele relatie, die was er niet.’

’Wat was er dan.’

’Daar laat ik mij niet over uit.’

De Cock boog zich naar hem toe.

’Henriëtte de Waal werd vermoord.’ In zijn stem trilde wanhoop. ’En ik ben op zoek naar haar moordenaar. En daarbij verwacht ik van u alle medewerking.’

Matthias von Ravensburg trok zijn gezicht strak.

’Ik ben onschuldig aan de dood van Henriëtte de Waal en met deze simpele mededeling zult u het moeten doen.’

4

Vledder keek De Cock verslagen aan.

’Je liet hem gaan. Je liet hem gewoon gaan.’ Zijn stem trilde. ’Als vrij man liet je hem het bureau uit huppelen.’

De jonge rechercheur grinnikte vertwijfeld.

’Terwijl wij niet eens weten waar hij zich ophoudt, waar hij verblijft. Die vent liegt. Ik geloof niets van zijn verhaal.’ De oude rechercheur trok zijn schouders op.

’We leven niet meer in de Middeleeuwen,’ reageerde hij gelaten. ’In ons huidige rechtsbestel worden verdachte personen geen biechtkinderen meer genoemd. De tortuur is afgeschaft. De pijnbank is verdwenen en ik ben gelukkig niet meer gerechtigd om hem de duimschroeven aan te draaien.’

Het klonk cynisch, maar uit de mond van De Cock vertrouwd.

’Hij had ons kunnen helpen.’

De Cock maakte een hulpeloos gebaar.

’Matthias von Ravensburg is niet verplicht om ons zijn medewerking te verlenen. Dat mag hij weigeren. Ik kan hem niet dwingen om iets te zeggen wat hij niet zeggen wil. Verklaringen moeten in alle vrijheid worden afgelegd. Dat staat in de wet.’ Vledder schudde geërgerd zijn hoofd.

’We hadden hem toch een paar dagen in de cel kunnen stoppen. Misschien was hij dan tot ander gedachten gekomen.’ De Cock keek hem vragend aan.

’Op basis waarvan? Op welke gronden hadden wij hem moeten arresteren?’

Vledder stak zijn kin naar voren.

’Verdacht van moord.’

’Op Henriëtte de Waal?’

’Ja.’

’Noem mij feiten en omstandigheden waarop ons vermoeden zou moeten rusten… hoe wij een rechtbank hadden kunnen overtuigen van zijn schuld.’

Vledder reageerde heftig.

’Natuurlijk had die Matthias von Ravensburg een relatie met Henriëtte de Waal. Die twee kenden elkaar drommels goed.’ De Cock spreidde zijn handen.

’Dat ontkent hij toch niet. Hij wil ons alleen de aard van die relatie niet onthullen.’

’Waarom niet?’

De Cock glimlachte.

’Het is aan ons, rechercheurs, om op die vraag een antwoord te vinden.’

’Misschien ligt in die relatie… hoe die ook moge zijn… wel het motief voor de moord op Henriëtte de Waal.’

De Cock keek zijn jonge collega schattend aan.

’Wat blijf je toch hameren,’ sprak hij ernstig. ’Denk je oprecht dat Matthias von Ravensburg Henriëtte de Waal heeft omgebracht?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

’Dat denk ik.’

’Waarom?’

Vledder ademde diep.

’Hij zegt dat hij haar dood aantrof. Ze voelde volgens hem nog warm aan. Maar dat geloof ik niet. Hij heeft haar zelf gewurgd en dat is de ware reden waarom hij geen ambulance heeft laten komen en waarom hij de politie niet heeft ingeschakeld. Hij wilde het moment van ontdekking zo ver mogelijk wegschuiven. Als jij vanmorgen niet zo doortastend was geweest, lag Henriëtte de Waal daar nog te rotten onder een…’

Vledder stokte.

Mariandel von Liechtenstein stormde met een rood hoofd de grote recherchekamer binnen. Haar lange blonde haren wapperden. Voor het bureau van De Cock bleef ze hijgend staan. Haar fraaie boezem danste.

’Hij heeft mij gebeld.’

De Cock keek haar onbewogen aan.

’Ga zitten,’ gebood hij streng. ’Wie heeft u gebeld?’ Mariandel liet zich op de stoel naast zijn bureau zakken. ’Matthias.’

’En?’

’Hij zegt dat hij bij u is geweest.’

De Cock knikte.

’Dat klopt.’

Mariandel gebaarde wild.

’Waarom hebt u hem niet vastgehouden? Dat kunnen jullie toch? Waarom hebt u mij niet gewaarschuwd, dan had ik hem kunnen ophalen… meenemen naar huis. Ik heb hem al zo lang gemist.’ Ze snikte.

’Matthias zegt dat hij voorlopig niet bij mij terugkomt.’ De Cock zuchtte.

’Heeft hij ook gezegd waarom hij voorlopig niet bij u terugkomt?’

Mariandel schudde haar hoofd.

’Daar heeft hij niets over gezegd. Hij was heel kort. Gejaagd. Ik denk dat hij bij die meid is aan de Binnenkant.’

’Bij Henriëtte de Waal?’

Mariandel knikte nadrukkelijk.

’Dat kan toch niet anders? Bij wie zou hij dan moeten zijn?’ De Cock boog zich iets naar haar toe.

’Heeft Matthias gezegd waarom hij hier bij ons aan het bureau was?’

’Nee.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

’Hij heeft u niet verteld wat er met Henriëtte de Waal is gebeurd?’

Mariandel keek hem onderzoekend aan.

’Is er wat met haar gebeurd?’

De Cock knikte.

’Ze werd vermoord.’

’Vermoord?’

’Ja, duidelijk.’

’Hoe?’

’Gewurgd.’

Mariandel aarzelde. In haar blauwe ogen blonk argwaan.

’Met… eh, met de handen?’

’Inderdaad.’

Mariandel keek verschrikt op. De argwaan verdween. Haar ogen werden groot en angstig en haar handen trilden.

’Mat… Matthias,’ stotterde ze. ’Matthias legde wel eens zijn handen om mijn hals. Plagerig. Als een spel. Dan lachte hij op een vreemde manier, niet blij, vrolijk, maar satanisch. Het waren momenten dat ik doodsbang voor hem was.’

Toen Mariandel de recherchekamer had verlaten, keek Vledder zijn oude leermeester uitdagend aan.

’Wat heb ik gezegd?’ riep hij triomfantelijk. ’We hebben de moordenaar van Henriëtte de Waal uit onze handen laten glippen. De verklaring van Mariandel von Liechtenstein getuigt…’ De Cock onderbrak hem. Ongeduldig.

’…dat hij tot een wurgmoord in staat is?’

Vledder knikte.

’Zeker. Die Matthias von Ravensburg is een onbetrouwbare vent. Hij liegt zelfs tegen de vrouw die hem liefheeft en met wie hij vijf jaar heeft samengewoond.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Hij heeft niet gelogen. Hij heeft alleen zaken voor haar verzwegen.’

Vledder negeerde de opmerking.

’Zal ik toch maar een ooaaveetje over hem versturen, als verdacht van moord?’

De Cock glimlachte om Vledders enthousiasme.

’Ik voel er nog niets voor,’ sprak hij hoofdschuddend. ’Bedenk dat hij zelf heeft gezegd: als er iets met ”mij” gebeurt. Hij verwacht blijkbaar iets, iets wat hem kan overkomen.’ De oude rechercheur maakte een weids gebaar.

’Het is volgens mij nog veel te vroeg om hem te laten arresteren. Wat heb ik er aan als ik Matthias von Ravensburg na een paar dagen weer los moet laten. Laten we rustig wachten tot onze bewijsvoering een hechtere basis heeft. En misschien maakt hij vandaag of morgen een foutje.’

Terwijl Vledder mokte, stond De Cock van zijn stoel op en slenterde naar de kapstok.

Vledder kwam hem na.

’Waar ga je heen?’

De Cock draaide zich half om.

’Kijken hoe Henriëtte de Waal onder normale omstandigheden woonde en leefde. Misschien vinden we bij haar thuis brieven, bescheiden, die ons wat wijzer maken.’

In de toch nog kille avondlucht van mei slenterden ze via de Oudebrugsteeg en de Nieuwendijk naar de Haarlemmerstraat. Het was er gezellig druk. Sinds grotendeels het verkeer uit de smalle straat was geweerd, hadden zich er steeds meer kleine horecabedrijfjes gevestigd. Vaak met een exotische keuken. In een zoete walm van steeds wisselende geuren sloften ze bij het oude West Indisch Huis naar de Herenmarkt.

Voor het huis van Henriëtte de Waal bleven ze staan. De Cock bekeek de witte plastic drukbouton, waaronder de emaillen naamplaatjes van Annette van Dijk en Josine Wijngaarden. In het hout was een afdruk te zien waar een derde naamplaatje bevestigd was geweest. De oude rechercheur wees ernaar.

’Iemand heeft het naamplaatje van Henriëtte de Waal hier losgeschroefd en op de Binnenkant aan de deur van dat krot bevestigd.’

Vledder snoof.

’Matthias von Ravensburg.’

De Cock reageerde niet. Hij drukte op de bouton en hoorde het geluid van een bel. Na enkele seconden werd de deur geopend door een jonge vrouw. De Cock schatte haar op rond de vijfentwintig jaar. Ze droeg een rode blouse op een blauwe spijkerbroek. Haar voeten staken in een paar pantoffels. Met verbazing in haar ogen keek ze de beide mannen aan.

De grijze speurder lichtte beleefd zijn hoedje.

’Mijn naam is De Cock met… eh, met ceeooceekaa.’ Hij duimde opzij. ’En dat is mijn collega Vledder. Wij zijn als rechercheur verbonden aan het politiebureau in de Warmoesstraat.’ De jonge vrouw fronste haar wenkbrauwen.

’Recherche?’

De Cock knikte. Hij gleed met de wijsvinger van zijn linkerhand langs de naamplaatjes aan de deur.

’Wie bent u, Annette van Dijk of Josine Wijngaarden?’

’Annette van Dijk.’

’Als ik goed ben geïnformeerd, dan woont hier toch ook ene Henriëtte de Waal?’

Annette van Dijk knikte.

’Haar naamplaatje is gestolen.’

’Door wie?’

’Geen idee.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

’Kunnen we binnen even praten?’

Annette van Dijk deed de deur verder open en liet de rechercheurs langs zich heen gaan. Daarna deed ze de deur dicht en leidde hen naar een gezellig ingerichte woonkamer met veel schemerlampen, een lage bank en twee fauteuils om een ronde tafel. Verder waren er een paar lederen poefs en een breedbeeld televisietoestel.

Annette van Dijk beduidde de rechercheurs dat ze in de fauteuils konden plaatsnemen. Zelf ging ze tegenover hen op de bank zitten.

’Is er wat?’ vroeg ze onzeker. ’Ik zie niet graag recherche bij ons aan de deur.’

De Cock negeerde de vraag. Hij legde zijn hoedje naast zich op het vloerkleed.

’Hoe lang wonen jullie hier al met z’n drieën?’

’Een paar jaar.’

’En het gaat goed?’

Annette van Dijk toonde verwondering.

’Waarom zou het niet goed gaan?’

De Cock glimlachte.

’Onder jonge vrouwen komen gemakkelijk strubbelingen voor, verschil van inzichten… jaloezie… nieuwe liefdes.’ Annette van Dijk schudde haar hoofd.

’Dat speelt bij ons niet.’

Het klonk overtuigend.

De Cock blikte om zich heen.

’Heeft Henriëtte de Waal in deze woning een eigen slaapvertrek?’

Annette van Dijk knikte.

’Uiteraard heeft ze die. We hebben alledrie ons eigen slaapvertrek.’

De Cock stond op.

’Mogen we daar even kijken.’

Annette van Dijk kwam ook overeind en schudde haar hoofd.

’Daar kan ik u geen toestemming voor geven,’ sprak ze pertinent. ’Henriëtte is er niet. Ze is al een paar dagen weg. Als zij het zelf goed zou vinden, dan…’

Ze maakte haar zin niet af.

De Cock ging weer zitten.

’Enig idee waar Henriëtte is?’

Ook Annette van Dijk nam opnieuw plaats en trok haar schouders op.

’Ze had een nieuw vriendje. Henriëtte deed daar nogal geheimzinnig over. Misschien is ze bij hem.’

’U weet niet wie dat vriendje is?’

Annette van Dijk schudde haar hoofd.

’Josine en ik hebben haar daarover wel gepolst, maar Henriëtte liet niets los. Ze was op dat punt toch nooit erg mededeelzaam. Liefdes, zo vond zij, waren een privé-aangelegenheid. Daar hadden Josine en ik niets mee te maken.’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

’Hebt u in verband met Henriëtte wel eens iets gehoord over een adres aan de Binnenkant?’

Annette van Dijk keek hem verrast aan.

’Binnenkant?’

De Cock knikte.

’Binnenkant 753.’

’Wat is daar?’

De Cock vouwde zijn handen.

’Daar… eh, daar,’ sprak hij gedragen, ’hebben wij vanmorgen Henriëtte de Waal gevonden… vermoord.’

Annette van Dijk verstijfde. Met halfopen mond staarde ze naar de oude rechercheur.

’Vermoord?’

De Cock knikte.

’Iemand kneep haar keel dicht en hield dat een tijdje vol.’ Het was opzet dat hij zich zo cru uitdrukte.

Annette van Dijk slikte.

’Gewurgd?’

’Inderdaad.’

’Door wie?’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

’Het is onze taak haar moordenaar te ontmaskeren. Vandaar mijn vraag of wij haar slaapkamer mogen bekijken. Misschien vinden wij daar iets wat enig licht op de affaire werpt.’ Annette van Dijk bleef secondenlang besluiteloos zitten. Toen stond ze op en ging de rechercheurs voor naar een kleine slaapkamer aan de achterzijde van de woning.

Het kamertje was schaars gemeubileerd. Er stond een oude robuuste glanzend gepolitoerde kledingkast en een kleine kaptafel met een stoel. Naast het bed was een nachtkastje met een glazen plaat waarop een elektrische wekker stond.

Vledder doorzocht het kamertje systematisch. Onderzoeken in een woning was zijn specialiteit. Hij was daarin zeer nauwkeurig.

De Cock liep met Annette van Dijk terug naar de woonkamer. De jonge vrouw zag nog bleek van de schok.

’Hoe heeft dit kunnen gebeuren?’

De Cock trok zijn schouders op.

’We nemen aan dat Henriëtte de Waal op dat adres aan de Binnenkant haar moordenaar zelf heeft binnengelaten. Hoewel de woningdeur niet erg solide was, hebben wij geen sporen van braak gevonden.’

Annette van Dijk gebaarde met een trillende rechterhand.

’De moordenaar moet dus een bekende van haar zijn geweest.’ De Cock knikte traag.

’Althans iemand die zij vertrouwde en die dat adres aan de Binnenkant kende.’

’Hebt u al aanwijzingen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’We hebben vandaag al heel wat afgesjouwd, maar zijn nog geen steek verder gekomen.’

De oude rechercheur zweeg even. Nadenkend.

’Henriëtte heeft vermoedelijk kort voor haar dood met haar werkgever gebeld en gezegd dat ze voorlopig niet op kantoor kwam omdat zij met de dood werd bedreigd. Kunt u daar iets over zeggen?’

Annette van Dijk keek hem verschrikt aan.

’Met de dood bedreigd?’

In haar stem trilde ongeloof.

De Cock knikte.

’Dat heeft ze gezegd.’

Annette grinnikte.

’Het zal een grap van Henriëtte zijn geweest om iemand te plagen.’

De Cock liet het onderwerp rusten.

’Zegt u de naam Matthias von Ravensburg iets, heeft u die naam wel eens horen noemen?’

Annette van Dijk keek hem schuins aan.

’Hoe was de naam?’

’Matthias von Ravensburg.’

Annette van Dijk schudde haar hoofd.

’De naam komt mij niet bekend voor. Had hij iets met Henriëtte?’

Voor De Cock kon antwoorden, kwam Vledder in de woonkamer terug. Hij hield een enveloppe in zijn hand.

’Lag in haar nachtkastje,’ verduidelijkte hij.

De jonge rechercheur nam een brief uit de enveloppe en las hardop.

Henriëtte,

je kunt mij niet als oud vuil aan de kant zetten. Dat heb ik niet aan je verdiend. Blijf je weigeren mij te ontvangen, dan zul je de gevolgen daarvan wel ondervinden, voor eeuwig de jouwe…

Herman Frederiks’

Annette van Dijk sloeg in een reflex haar rechterhand voor haar mond.

’Herman, haar ex-verloofde. Hij heeft al een paar maal gedreigd haar om te brengen.’

5

Na Annette van Dijk op het hart te hebben gedrukt om Josine Wijngaarden bij thuiskomst onmiddellijk naar de Warmoesstraat te sturen, althans contact met hen op te nemen, slenterden de beide rechercheurs vanaf de Herenmarkt terug naar de gezellige Haarlemmerstraat en vandaar naar de Nieuwendijk. De Cock stak zijn handen in de steekzakken van zijn oude regenjas en huiverde.

’Het is koud,’ jammerde hij. ’Ik had de door mijn vrouw gebreide wollen trui nog wel een maand langer onder mijn colbertje kunnen houden.’

Vledder reageerde niet.

’Van die Annette van Dijk,’ bromde hij, ’zijn we ook niet veel wijzer geworden. Henriëtte de Waal moet een gesloten type zijn geweest. Over haar affaires met mannen liet ze niet veel los.’

De Cock blikte opzij.

’Heb je de brief bij je gestoken?’

’Van die Herman Frederiks?’

De Cock knikte.

’Informeer straks als we in de kit zijn bij het hoofdbureau of hij in onze administratie voorkomt. Hebben wij hem niet, dan ga je morgen met die brief naar de dactyloscopie en laat hem behandelen met jodiumdampen.[5] Wees verder voorzichtig met de enveloppe. Indien nodig kunnen we die gebruiken om zijn DNA vast te stellen.’

’Zijn DNA?’

De Cock knikte.

’Zijn DNAfingerprint.’

’Hoe?’

’Via zijn speeksel waarmee hij die enveloppe heeft dichtgelikt. We mogen dat DNA tegenwoordig als bewijs gebruiken.’

’Oké chef.’

’Ik ben je chef niet.’

Vledder lachte.

’Volgens Annette van Dijk was die Herman Frederiks een gewelddadige jongeman. Hij heeft op de Herenmarkt eens de ruiten ingegooid toen Henriëtte de Waal weigerde naar buiten te komen om met hem mee te gaan. Een man met dergelijke impulsen is tot alles in staat.’

De Cock keek hem van terzijde grijnzend aan.

’Ga je switchen?’

’Hoe bedoel je?’

’Laat je Matthias von Ravensburg varen en kies je voor Herman Frederiks?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Ik hou het voorlopig nog op Matthias von Ravensburg. Van dat idee stap ik niet af. Ik zie in hem de moordenaar van Henriëtte de Waal. Absoluut. Zonder enige twijfel.’

De jonge rechercheur zweeg even.

’Maar ik wil de mogelijkheid van die Herman Frederiks niet uitsluiten.’

De Cock knikte hem vriendelijk toe.

’Hou alle opties open,’ sprak hij laconiek.

Toen Vledder na een lang gesprek met de politieadministratie de hoorn op het toestel teruglegde, keek De Cock hem vragend aan. ’Komt hij voor?’

Vledder knikte.

’Duidelijk. Herman Frederiks is eenendertig jaar, van beroep barkeeper en heeft al vijf veroordelingen terzake mishandeling achter de rug. Bij de meeste mishandelingen was sprake van ernstig letsel.’

De jonge rechercheur raadpleegde de notities die hij had gemaakt.

’En weet je wie in begin december jongstleden aangifte tegen hem heeft gedaan?’

De Cock keek hem onverstoord aan.

’Henriëtte de Waal?’

Vledder knikte instemmend.

’Precies. Henriëtte de Waal, met als haar getuigen Annette van Dijk en Josine Wijngaarden.’

’Ik neem aan dat die mishandeling plaatsvond op de Herenmarkt.’

’Inderdaad.’

’Waar woont die… eh, die Herman Frederiks?’

’Oude Waal 847. Op de tweede etage.’

De Cock keek hem geschrokken aan.

’Oude Waal 847, dat is bijna recht tegenover dat pandje aan de Binnenkant waar wij Henriëtte de Waal hebben gevonden, de overkant van het water.’

’Weet je dat zeker?’

De Cock knikte traag.

’Daar zal niet veel aan mankeren. Vanuit het raam van zijn woning kan hij dat pandje aan de overkant van het water voortdurend in het oog houden.’

Vledder begon een betoog:

’We kunnen ervan uitgaan dat Herman Frederiks heeft geweten dat zij daar soms bivakkeerde. Het is heel goed mogelijk dat hij haar wel eens dat pandje heeft zien binnengaan. Misschien zelfs meerdere keren.’

De jonge rechercheur staarde somber voor zich uit.

’Op een dag zag hij zijn kans schoon. Hij overrompelde haar en kneep haar keel dicht.

’Uit wraak?’

Vledder knikte.

’Denk aan dat briefje dat die idioot haar schreef: Blijf je mij weigeren te ontvangen, dan zul je de gevolgen daarvan wel ondervinden. En dan: voor eeuwig de jouwe. Die vent is toch een geflipte vogel. Dat schrijf je toch niet aan een vrouw die de verloving met jou heeft verbroken.’

De jonge rechercheur wees naar de grote klok boven de toegangsdeur van de grote recherchekamer. Het was kwart voor elf.

’Zullen we nog?’

De Cock trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

’Naar de Oude Waal?’

’Ja.’

De oude rechercheur schudde zijn hoofd.

’Die man is barkeeper. Die werkt op dit moment en ik heb vanavond geen zin meer in een opgewekte kroegentocht door de oude binnenstad.’

De Cock stond van zijn stoel op.

’Morgen is een nieuwe dag. Voor ik vanavond ga slapen neem ik een kwartiertje om mij bezig te houden met de vraag die mij vanaf het begin kwelt.’

’En die vraag is?’

De Cock stak gebarend zijn wijsvinger omhoog.

’Waarom verbleef Henriëtte de Waal in dat pandje. Hoe gebruikte ze het. Als een geheime plek om iemand te beminnen? Er was een bed en…’

De grijze speurder stokte. Een jongeman kwam zonder te kloppen de recherchekamer binnen. De Cock schatte hem op achter in de twintig. Hij droeg een beige regenjas, waarvan de ceintuur om zijn middel was dichtgeknoopt.

Lange blonde haren wapperden langs zijn hoofd. Hij liep met dreunende stappen op De Cock toe.

’Is het waar?’ riep hij opgewonden. ’Is het waar?’

De oude rechercheur keek hem secondenlang onbewogen aan, monsterde zijn groene ogen, zijn knap, bijna jongensachtig gezicht en bezag zijn iets te weke mond. Hij gebaarde naar de stoel naast zijn bureau.

’Ga zitten,’ sprak hij kalm. ’En… eh, wat moet waar zijn?’ De jongeman nam plaats.

’Is Henriëtte dood?’

’Wie zegt dat?’

’Annette… Annette van Dijk. Ze belde mij op en zei dat u bij haar op de Herenmarkt was geweest en dat u had gezegd dat Henriëtte was vermoord.’

De Cock keek hem schuins aan.

’Wie bent u?’

’Etienne, Etienne Vandenbosch. Ik… eh, ik ben de vriend van Henriëtte.’

’Vriend?’

Etienne Vandenbosch knikte.

’We gaan al een paar maanden met elkaar om.’

’En Annette van Dijk belde u?’

’Ja.’

’Hebt u Annette wel eens ontmoet?’

Etienne Vandenbosch schudde zijn hoofd.

’Ik weet dat Henriëtte met twee vriendinnen op de Herenmarkt woonde, maar daar ben ik nooit geweest. Henriëtte wilde dat niet. Ze kwam altijd naar mij op de Brouwersgracht.’ De Cock knikte begrijpend.

’Kent u een adres van Henriëtte aan de Binnenkant?’ Etienne Vandenbosch keek hem verward aan.

’Had zij ook een adres aan de Binnenkant?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’U moet een vraag niet met een wedervraag beantwoorden. Mijn oude moeder vond dat niet gepast. Dus nogmaals: kent u een adres van Henriëtte de Waal aan de Binnenkant?’ Etienne Vandenbosch slikte.

’Ik wist alleen dat ze met twee vriendinnen aan de Herenmarkt woonde. Van een ander adres heb ik nooit gehoord.’ De Cock liet het onderwerp rusten.

’Wanneer hebt u haar voor het laatst gezien?’

’Een paar dagen geleden.’

’Exacter.’

’Vier dagen geleden.’

’Bij u thuis?’

Etienne Vandenbosch schudde zijn hoofd.

’In de Kalverstraat. Ze liep daar aan de arm van een oude vent.’

’Oude vent?’

Etienne Vandenbosch maakte een wrevelig gebaar.

’Nou ja. Hij was ouder dan ik en zeker ook ouder dan Henriëtte. Ik schatte hem op een jaar of veertig. Hij had zwart haar met golven en zijn gezicht zag wat gelig.’

’En?’

’Wat bedoelt u?’

’Hebt u Henriëtte om opheldering gevraagd?’

Etienne Vandenbosch schudde zijn hoofd.

’Dat durfde ik niet.’

’Waarom niet?’

Etienne Vandenbosch zuchtte diep.

’Toen ik op haar toe stapte, keek Henriëtte mij aan. Vreemd. Strak. Ze gaf geen enkel blijk van herkenning. Maar in haar mooie ogen las ik een waarschuwing… een teken dat ik niet naar haar toe moest komen. Toen ben ik doorgelopen.’

’U bent die twee gevolgd?’

Etienne Vandenbosch kneep even zijn ogen dicht.

’Ik was in de war. Geschokt. Ik verwachtte dat ze mij later uitsluitsel zou geven over haar gedrag. Ik had, zo dacht ik, daar wel recht op.’

Er welden tranen op in zijn ogen.

’Dat… eh, dat uitsluitsel zal ik nu nooit meer van haar krijgen.’

Het was al bijna half tien toen De Cock de volgende morgen bij het rustieke houten gebouw van het Noord Zuid Hollandsch Koffiehuis uit de tram stapte. Het fraaie zonnige lenteweer van de dag tevoren was verdwenen. Vanuit het westen was een grauw wolkendek over de stad gekropen. Een fijne motregen kleefde aan het prille groen van de bomen.

De Cock bleef even staan en keek rustig om zich heen. De oude rechercheur nam ’s morgens gemoedelijk de tijd. Terecht, meende hij. ’s Avonds en ’s nachts keek hij ook niet op een uurtje. Met de hemelsblauwe lucht en de tintelende lentezon waren ook de fleurig vrolijke toiletjes uit het straatbeeld verdwenen. De meeste vrouwen droegen nu regenkapjes en hulden zich in beschermend, maar foeilelijk vormloos plastic.

Te midden van een stroom haastige reizigers uit het Centraal Station slenterde hij op zijn gemak verder langs het Victoriahotel naar het brede trottoir van het Damrak.

Ook al botste men een paar maal tegen zijn brede rug, de grijze speurder voelde er niets voor om zijn tred te versnellen. Hij had nog een hele dag met misdaad voor de boeg en waarom zou hij zich haasten. Bij de Oudebrugsteeg miste hij het straatorgel. Hij dacht aan de manser en de vijf gulden van de vorige dag en stak glimlachend het Damrak over naar de Warmoesstraat.

Toen hij de grote recherchekamer binnenstapte, trof hij Vledder gewoontegetrouw achter zijn computer. De grijze speurder wachtte gelaten op een reprimande over zijn te laat verschijnen, maar die reprimande bleef uit.

’Commissaris Buitendam was vanmorgen om negen uur al bij mij.’

De Cock trok een zuur gezicht.

’Had hij commentaar?’

Vledder knikte.

’Hij vroeg sinds wanneer wij beiden al wandelend inspectietochtjes door de buurt maakten.’

De Cock lachte.

’Heb jij dat gisteren zo in het mutatierapport geschreven.’ Vledder trok een verongelijkt gezicht.

’Ik moest toch op een of andere manier duidelijk maken hoe wij aan de Binnenkant het lijk van Henriëtte de Waal aantroffen.’

’Commissaris Buitendam geloofde niet in ”in-spec-tie-tochtjes”?’

Vledder grinnikte.

’Hij had duidelijk bedenkingen. Hij zei: ”Het zal wel weer een gril van die oude De Cock zijn.” En dat heb ik maar zo gelaten.’

De oude rechercheur knikte instemmend.

’Als hij mij ter verantwoording roept, dan geef ik er wel een draai aan.’

De grijze speurder liet zich in de stoel achter zijn bureau zakken.

’Heeft Josine Wijngaarden al iets van zich laten horen?’ Vledder schudde zijn hoofd.

’Ik heb nog bij de wachtcommandant geïnformeerd. Ze heeft zich ook gisteravond na ons vertrek niet gemeld.’

’Niet netjes.’

Vledder schoof z’n stoel in de richting van De Cock.

’Die Annette van Dijk vertrouw ik niet. Ze zei dat ze het nieuwe vriendje van Henriëtte de Waal niet kende, dat ze niet wist hoe wij hem konden bereiken, maar ze belde hem wel op om te zeggen dat wij haar hadden bezocht omdat Henriëtte was vermoord.’

’Misschien heeft ze ergens bij de spullen van Henriëtte zijn telefoonnummer gevonden.’

Vledder schudde resoluut zijn hoofd.

’Ik heb haar kamertje grondig doorzocht. Er waren geen aantekeningen of telefoonnummers. Er was alleen die brief van Herman Frederiks. Verder niets.’

De jonge rechercheur keek naar hem op.

’Heb je het antwoord al?’

’Waarop?’

’De vraag wat Henriëtte de Waal in dat pandje aan de Binnenkant deed?’

De Cock gniffelde.

’Ik zou er een kwartiertje voor uittrekken, maar na mijn warme chocolademelk viel ik gisteravond als een blok in slaap.’ Vledder trok een ernstig gezicht.

’Ik heb er in bed wel over nagedacht. Als ze dat pandje aan de Binnenkant gebruikte als geheime ontmoetingsplaats met een of andere beminde, dan vraag ik mij toch af hoeveel beminden zij had.’

’Matthias von Ravensburg zegt dat zijn relatie met Henriëtte de Waal niets met seks had te maken. Etienne Vandenbosch, haar nieuwe vriendje, kende het adres niet. Is er nog een andere man in haar leven? Wellicht meerdere mannen?’

De Cock zuchtte.

’Misschien is er nog een andere mogelijkheid.’

’En die is?’

’Ze prostitueerde.’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Daar geloof ik niet in. Henriëtte de Waal was geen hoerig type. Ze leek mij…’

De jonge rechercheur maakte zijn zin niet af. Er werd op de deur van de grote recherchekamer geklopt. Vledder riep:

’Binnen.’

De deur ging langzaam open en in de deuropening verscheen de gestalte van een jonge vrouw. De Cock schatte haar op voor in de twintig. Ze droeg een soort doorschijnende plastic hoes, waaronder een roodwollen mantelpakje. Haar voeten staken in korte rode laarsjes. Ze deed haar regenkapje af en wapperde de regendruppels naar de vloer. Met grote, onelegante stappen beende ze de kamer in.

Voor het bureau van De Cock bleef ze staan.

’Ik moest mij melden.’

Het stem klonk hard. Onvrouwelijk.

De oude rechercheur wenkte naar de stoel naast zijn bureau.

’Gaat u zitten,’ sprak hij vriendelijk.

Ze trok wat wild haar hoes los en nam plaats.

’Annette zei dat ik mij bij u moest melden in verband met de dood van Henriëtte. Het werd gisteravond nogal laat en vanmorgen heb ik uitgeslapen. Daarom ben ik er nu pas.’ De Cock keek haar verwonderd aan. Er was geen spoor van emotie… geen blijk van verdriet.

’U bent Josine Wijngaarden?’

’Inderdaad.’

De Cock nam een kleine pauze.

’Mijn collega Vledder en ik hebben de taak om de moordenaar van Henriëtte de Waal te vinden. In dit verband heb ik twee belangrijke vragen: hebt u met betrekking tot Henriëtte de Waal wel eens een adres aan de Binnenkant horen noemen, door haarzelf of door anderen?’

Josine Wijngaarden schudde haar hoofd.

’Is dat in Amsterdam?’

De Cock antwoordde niet.

’Zegt de naam Matthias von Ravensburg u iets?’

Josine Wijngaarden weifelde even. Daarna schudde ze opnieuw haar hoofd.

’Zegt mij niets.’

’Hebt u die naam wel eens horen noemen?’

’Nee.’

’Henriëtte had sinds kort een nieuwe vriend. Hebt u die vriend wel eens ontmoet?’

Josine Wijngaarden schudde haar hoofd.

’Henriëtte deed nogal geheimzinnig over hem. Ze vertelde ons niets. Ze heeft hem nooit aan ons voorgesteld.’

’U kent ook zijn naam niet?’

’Nee.’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

’Annette heeft hem gisteren gebeld en hem gezegd dat Henriëtte werd vermoord.’

Josine Wijngaarden toonde verbazing.

’Dan weet Annette kennelijk meer dan ik.’

De Cock boog zich iets naar haar toe.

’U hebt Henriëtte de Waal goed gekend?’

Josine Wijngaarden trok haar linkerschouder iets op.

’We woonden al een paar jaar samen,’ sprak ze toonloos. ’Maar echt goed heb ik haar nooit gekend. Daarvoor was Henriëtte te gesloten.’

De Cock glimlachte.

’Heeft ze u nooit in vertrouwen genomen, nooit iets gezegd over zaken die haar bezighielden?’

Josine Wijngaarden weifelde even.

’Haar… eh, haar relatie met die barkeeper, met Herman Frederiks, was nogal heftig. Daar heeft ze mij wel eens iets over verteld. Ze wilde van hem af. Annette en ik drongen daar ook op aan. Er was steeds heibel voor onze deur op de Herenmarkt. Dan eiste die vent haar op. Die heibel wilden wij niet. Het was ook gênant voor de buren. Maar ondanks ons aandringen durfde Henriëtte de relatie niet te verbreken.’

’Waarom niet?’

Josine Wijngaarden kauwde trillend op haar onderlip. De Cock zag op haar gezicht voor het eerst tekenen van emotie, van bewogenheid, van beroering.

’Henriëtte was bang,’ lispelde ze. ’Josine, zei ze tegen mij, Josine, dat… eh, dat wordt dan mijn dood.’

6

Toen Josine Wijngaarden klossend op haar rode laarsjes de grote recherchekamer had verlaten, steunde De Cock met zijn ellebogen op het blad van zijn bureau, maakte van zijn handen een kommetje en liet zijn hoofd daarin zakken. Met een zoete grijns op zijn gezicht keek hij naar Vledder.

’Mag ik gokken wat jij denkt?’

De jonge rechercheur keek hem argwanend aan.

’Gokken wat ik denk?’ herhaalde hij.

’Ja.’

’Dat mag.’

De Cock streek met zijn pink over de rug van zijn neus.

’Jij denkt, waarom arresteren wij die Herman Frederiks niet.’ Vledder knikte traag.

’Je hebt gelijk, waarom arresteren wij die vent niet? Die vraag houdt mij inderdaad bezig.’

De Cock glimlachte.

’Ik kon het raden.’

Vledder maakte een afwerend gebaar.

’Het is ook logisch,’ sprak hij strijdbaar. ’Henriëtte de Waal was bang voor Herman Frederiks… doodsbang. Ze durfde de relatie met hem niet te verbreken. Ze wist aan den lijve hoe gewelddadig hij was en vreesde voor haar leven. Eerst toen Annette van Dijk en Josine Wijngaarden toezegden voor haar te getuigen en Herman Frederiks een paar maanden gratis logies in de Bijlmerbajes kreeg aangeboden, maakte ze de verloving uit.’ De Cock trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

’Wanneer is hij vrijgekomen?’

’Ongeveer een maand geleden.’

’Van wanneer dateert de brief die je in haar nachtkastje hebt gevonden?’

’Begin januari. Hij schreef die brief vanuit de Bijlmerbajes.’ De Cock dacht even na.

’Herman Frederiks heeft al een maand de tijd gehad om zijn snode plannen, zo hij die al had, uit te voeren.’

Vledder reageerde heftig.

’Hij had niet eerder de kans,’ riep hij emotioneel. ’Zolang Henriëtte de Waal netjes bij haar vriendinnen aan de Herenmarkt verbleef, was ze betrekkelijk veilig. Herman Frederiks zal niet het risico hebben willen lopen om opnieuw met de getuigenissen van Annette van Dijk en Josine Wijngaarden te worden geconfronteerd.’

’Dat klinkt redelijk.’

Vledder gebaarde voor zich uit.

’Herman Frederiks zag zijn kans schoon toen hij ontdekte dat Henriëtte de Waal wel eens in dat pandje aan de Binnenkant verbleef.’

De Cock reageerde niet direct. Het mechanisme van zijn denken draaide op volle toeren. Na enige tijd schudde hij zijn hoofd. Onder zijn huid kroop ergernis.

’Er klopt iets niet.’

Vledder keek hem verrast aan.

’Wat klopt er niet?’

De Cock strekte zijn armen en wees met beide wijsvingers in de richting van zijn jonge collega.

’We kunnen in alle gemoedsrust aannemen,’ betoogde hij, ’dat Henriëtte de Waal wist waar haar ex-verloofde woonde. Als zij zo bang voor hem was als Annette van Dijk en Josine Wijngaarden ons willen doen geloven, dan ging ze toch niet alleen en onbeschermd in een pandje recht tegenover zijn woning zitten?’ Vledder keek hem secondenlang verbijsterd aan.

’Dat… dat…’ stotterde hij, ’dat is een verrekt goede opmerking. Je hebt gelijk. Het een valt niet met het ander te rijmen. Men zou het gedrag van Henriëtte de Waal zelfs uitlokking kunnen noemen. Ze presenteerde zich als slachtoffer.’

De Cock schudde opnieuw zijn hoofd.

’Henriëtte de Waal zal in het verleden best wel eens een optater van haar vroegere verloofde hebben gekregen, maar in wezen was ze niet bang voor hem.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

’Waarom duwen Annette van Dijk en Josine Wijngaarden ons onderzoek dan zo nadrukkelijk in de richting van die Herman Frederiks?’

De Cock grinnikte.

’Een hele goede vraag, waarop ik het antwoord niet ken. Net zomin als ik snap wat Henriëtte de Waal in dat pandje aan de Binnenkant had te zoeken. Ik kan er geen enkele logica in ontdekken. Het was er vies, smerig. Ook het bed was vuil.’ De oude rechercheur liet zich achterover zakken.

’Hoe laat is de sectie?’

Vledder zuchtte.

’Om half twee moet ik op Westgaarde zijn.’

De jonge rechercheur maakte een hulpeloos gebaar.

’Ik heb de laatste jaren al zoveel gerechtelijke secties op gewurgde vrouwen meegemaakt, dat ik nu al uit mijn hoofd het sectierapport van dokter Rusteloos zou kunnen schrijven.’ Hij zweeg even.

’Wat ga jij intussen doen?’

’Een babbeltje maken met Herman Frederiks.’

’Alleen?’

De Cock glimlachte.

’Ik ben, net als Henriëtte de Waal, niet bang voor gewelddadige mannen.’

Vledder snoof.

’Maar ze werd wel vermoord.’

De Cock boog zich uitdagend naar hem toe.

’Door een man?’

De Cock slofte in een druilerige regen vanuit de Binnen Bantammerstraat naar de Oude Waal. Hij trok de kraag van zijn regenjas omhoog, schoof zijn oude hoedje naar voren en genoot. De oude rechercheur hield van Amsterdam en hij hield van de regen. En Amsterdam in de regen was in zijn ogen het summum van schoonheid. Wanneer de bomen aan de grachtenrand dropen en de oude geveltjes spiegelden in het natte asfalt, was er ondanks alle criminaliteit geen stad in de wereld zo bekoorlijk, zo beminnelijk als Amsterdam.

Voor nummer 847 bleef De Cock staan en keek over het water naar de Binnenkant. Tot zijn genoegen constateerde hij dat hij gelijk had. Het perceel Oude Waal 847 lag precies tegenover de ingang van het pandje waar Henriëtte de Waal werd vermoord. Hij draaide zich om en bekeek de toegangsdeur. Rechts aan de deurstijl was een drukbouton bij een zwart plastic naamplaatje met H. Frederiks in witte letters.

De oude rechercheur besloot niet te bellen. Met het apparaatje van Handige Henkie maakte hij de deur open en klom via een houten trap naar de tweede etage. Hij wachtte even tot zijn ademhaling weer op peil was en bonsde toen met zijn vuist op de woningdeur. Het duurde even. Toen werd de deur geopend door een krachtig gebouwde jongeman met blond krullend haar. Hij was gekleed in een kamerjas van donkerblauwe badstof, waaronder een paar harige benen in pantoffels uitstaken. Mooi was hij niet. Bloemkooloren en een scheve neus duidden op een carrière in een vechtsport. Met een halfopen mond en een blik van verwondering staarde hij naar de rechercheur. De grijze speurder schonk hem een beminnelijke glimlach. Daarna lichtte hij beleefd zijn hoedje.

’Mijn naam is De Cock,’ sprak hij vriendelijk. ’De Cock, met ceeooceekaa. Ik ben als rechercheur van politie verbonden aan het bureau Warmoesstraat.’

Hij zweeg even.

’U bent Herman Frederiks.’

De jongeman knikte.

’Dat klopt.’

De Cock gebaarde voor zich uit.

’Ik wilde even met u praten over uw gewezen vriendin Henriëtte de Waal.’

De uitdrukking op het gezicht van Herman Frederiks veranderde.

’Heeft ze weer aangifte tegen mij gedaan?’ vroeg hij met een ondertoon van angst.

De Cock schudde zijn hoofd.

’Zullen we de conversatie binnen voortzetten,’ sprak hij dwingend. ’Aan de deur praat het zo ongemakkelijk.’

Herman Frederiks deed een stap terug en liet de oude rechercheur langs hem heen gaan.

De woonkamer was chaotisch. Over de leuningen van alle stoelen hingen colbertjes, pantalons en andere kledingstukken en in de hoek bij het raam lag een stapel vervuild wasgoed. Herman Frederiks wuifde om zich heen.

’Let maar niet op de rommel. Ik kom net uit bed en ik heb nog niet opgeruimd.’

De Cock maakte een pluchen fauteuil vrij van kledingstukken en ging zitten.

Herman Frederiks nam tegenover hem plaats.

’Ik ben hier niet zo vaak,’ legde hij uit. ’Meestal bivakkeer ik bij mijn oude moeder in de Jordaan. Het huishouden ligt mij niet zo.’

De Cock glimlachte.

’Je zou moeten trouwen.’

Herman Frederiks trok zijn machtige schouders op.

’Ik ben ook niet zo goed in de omgang met vrouwen. Ik heb dat niet in mijn vingers.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Het zit niet in je vingers, maar in je hart.’

’Dan is daar iets mis mee.’

De Cock lachte.

’Jouw relatie met Henriëtte de Waal heeft toch geruime tijd geduurd.’

’Bijna drie jaar.’

’Wat ging er mis?’

’Ze maakte er een gewoonte van om mij te jennen. Wanneer we ergens in een café zaten, dan sjanste zij in mijn bijzijn met andere kerels. Dat maakte mij woedend. En dat wist ze.’

’Toch deed ze het?’

Herman Frederiks knikte.

’Steeds weer. Om mij kwaad te maken. Ze wachtte tot ik woedend werd en plofte. Daar had ze plezier in. Henriëtte had van die manies. Je wist nooit precies wat je aan haar had. Soms was ze erg lief en dan weer liet ze mijn bloed koken.’

De Cock knikte begrijpend.

’Dat waren van die momenten dat je je niet kon beheersen?’ Herman Frederiks maakte een verontschuldigend gebaar. ’Ik heb haar wel eens een hengst verkocht. Daar vroeg ze gewoon om.’

’Echt?’

Herman Frederiks gniffelde.

’Bij wijze van spreken dan.’

Hij zweeg even.

’En als ik het de volgende dag weer goed wilde maken, alles wilde uitpraten, dan stookten die twee meiden haar tegen mij op… hielden ze haar vast, zodat Henriëtte niet naar mij toe kon komen.’

’Je bedoelt die twee vrouwen met wie ze samenwoonde, Annette van Dijk en Josine Wijngaarden?’

Herman Frederiks snoof.

’Het zijn krengen, die twee, geloof me. Ze hebben mij er mooi ingeluisd met hun verhaaltjes voor de rechter. Ze hebben mij afgeschilderd als een soort beestmens met losse handjes.’

’Meineed?’

’Daar ging het aardig op lijken.’

’Heb je na jouw detentie nog contact gehad met Henriëtte?’ Herman Frederiks schudde zijn hoofd.

’Ik heb dat boek dichtgeslagen. Het is uit, over. Het was toch nooit wat geworden tussen ons twee. Onze karakters lagen te ver uit elkaar.’

De Cock boog zich iets naar hem toe.

’Je hebt haar vanuit de Bijlmerbajes nog een brief geschreven, voor eeuwig de jouwe.’

Herman Frederiks keek hem verrast aan.

’Heeft ze die brief aan u laten lezen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Die brief hebben we gevonden.’

Herman Frederiks staarde nadenkend voor zich uit.

’In het begin dacht ik dat Henriëtte die aangifte niet zelf had gewild, maar dat ze door die twee wijven was opgewarmd. Later, in de bajes, heb ik alles eens op een rijtje gezet.’

’En?’

’Ik zei het u al, het is over, uit. Ik heb het boek Henriëtte dichtgeslagen en ik ben niet van plan om het ooit weer op te pakken.’

’Was je gisteren hier?’

Herman Frederiks schudde zijn hoofd.

’Ik was gisteren bij mijn moeder. ’s Avonds om acht uur ben ik naar café Het Spruitje op de Rozengracht gestapt. Daar werk ik als barkeeper. Vannacht, na sluitingstijd, ben ik hier naar de Oude Waal gegaan. Straks komt mijn moeder om de zaak wat op te ruimen en om mijn was te doen.’

Hij grinnikte.

’Het wordt tijd. Ik heb geen schone broek meer aan mijn kont.’ De Cock stond op en liep naar het raam.

’Je hebt hier een mooi uitzicht.

Herman Frederiks kwam naast hem staan.

’Ik kijk nooit uit het raam.’

De Cock negeerde de opmerking. Hij wees voor zich uit over het water.

’Wie woont daar in die bouwval?’

Herman Frederiks trok zijn schouders op.

’Ik heb er wel eens junks gezien, zwervers, krakers. Er wordt gezegd dat die pandjes zullen worden gerenoveerd. Ze zijn totaal uitgewoond. Het is een schande dat men die mooie geveltjes heeft laten verslonzen. Maar de gemeente is soms zo laks.’ De Cock draaide zich naar hem toe.

’We hebben daar gistermiddag op de tweede verdieping een lijk gevonden.’

Herman Frederiks grinnikte.

’Het verbaast mij niks. Soms stikt het daar van ongure elementen.’

De Cock keek hem strak aan. Zijn scherpe blik tastte zijn gelaatstrekken af.

’Het was het lijk van Henriëtte de Waal… met een dichtgeknepen strot.’

Vledder stapte traag, met afhangende schouders, de grote recherchekamer binnen. Zijn anders zo heldere en vrolijk twinkelende ogen stonden dof en zijn gezicht zag asgrauw. Met een zucht liet de jonge rechercheur zich op de stoel achter zijn bureau zakken.

De Cock keek hem bezorgd aan.

’Wat is er? Ben je ziek?’

’Nee.’

’Grieperig?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Ik voel mij alleen een beetje rot,’ reageerde hij nukkig. De Cock knikte begrijpend.

’Hoe was de sectie?’ vroeg hij belangstellend.

Vledder leunde vermoeid achterover.

’We hebben het er wel eens meer over gehad. Bij een volgende gelegenheid woon jij de gerechtelijke sectie maar weer eens bij,’ sprak hij mat. ’Ik zal er nooit aan wennen. Ik heb er nog steeds moeite mee. Zo’n mooie jonge vrouw bij dokter Rusteloos onder het mes… het is alsof het hart in je lijf omkeert.’ De Cock trok gelaten zijn schouders op.

’Het hoort erbij. Het is een deel van je beroep. In mijn jonge jaren bij de recherche zat ik in hetzelfde schuitje.’

De oude rechercheur glimlachte.

’Maar ik wil het bij een volgende gelegenheid best eens van je overnemen. Ik lig er niet meer wakker van.’

Vledder keek naar hem op.

’Hoe ben jij gevaren? Was die Herman Frederiks thuis? Wat zei hij?’

De Cock wreef zich achter in zijn nek.

’Dat zijn drie vragen ineen.’

Hij zweeg even. Staarde nadenkend voor zich uit. Het beeld van de krachtig gebouwde jongeman met zijn machtige schouders doemde voor hem op.

’Herman Frederiks was thuis,’ ging hij verder, ’en liet mij binnen. Het was een prettig onderhoud. Ik denk dat ik een goed verhoor heb gedaan. Ik heb alleen zijn weerstandsvermogen, zijn geestelijke weerbaarheid, verkeerd ingeschat.’ Vledder keek hem wazig aan.

’Ik begrijp je niet.’

De Cock zuchtte.

’Ik ging voor het raam van zijn woning staan en bewonderde zijn uitzicht. Hij kwam naast mij staan en ik bracht het gesprek op die drie pandjes aan de Binnenkant. Herman Frederiks babbelde er ongedwongen over. Ik vertelde dat wij daar gisteren een lijk hadden gevonden. Herman Frederiks zei dat hem dat niets verbaasde, omdat er soms vreemd volk in die pandjes huisde.’ De oude rechercheur nam een kleine pauze.

’Toen zei ik: het was het lijk van Henriëtte de Waal, met een dichtgeknepen strot.’

Vledder schudde afkeurend zijn hoofd.

’Een beetje cru.’

De Cock knikte.

’Het was te veel, te veel voor Herman Frederiks. Hij keek mij lange seconden verbijsterd aan. Toen barstte hij los. Schreeuwde, gilde en jankte als een kind. Ik heb nog nooit een man zo zien huilen. Hij was niet tot bedaren te brengen, hij liet zich op de vloer vallen en brulde van verdriet. Ik heb nog een moment overwogen om het alarmnummer te draaien en te vragen om een ambulance. Gelukkig kwam kort daarna zijn oude moeder op bezoek. Die zag de situatie waarin haar zoon verkeerde, weet dat aan mij en schold mij uit voor rotte vis.’

Vledder lachte.

’Dat had ik mee willen maken. Hoe liep het af?’

De Cock ademde diep.

’Gelukkig kwam Herman Frederiks na enige tijd weer tot zichzelf. Toen zijn moeder hoorde wat de aanleiding van zijn verdriet was, toonde ze zich opgelucht. Wees blij, zei ze, dat je voorgoed van haar af bent.’

De oude rechercheur schudde het hoofd.

’Ook dat was verkeerd. Herman Frederiks begon opnieuw te brullen. Het was erbarmelijk om aan te zien. Die man werd door verdriet verscheurd. Op zijn eigen primitieve manier moet hij zielsveel van die Henriëtte de Waal hebben gehouden.’ Een tijdlang zwegen beiden. Het enige geluid kwam van gestommel beneden hen.

Ineens keek Vledder op en sloeg met de muis van zijn rechterhand tegen zijn voorhoofd.

’Ik heb je wat vergeten te vertellen.’

’Waarover?’

’De sectie. Dokter Rusteloos vond beschadigingen aan haar nieren en lever.’

’Was ze ziek?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Er moet nog een toxicologisch onderzoek komen, maar dokter Rusteloos meende de aard van de beschadigingen wel te kennen.’

’En?’

’Bedwelming.’

De Cock trok een vies gezicht.

’Bedwelming?’

Vledder knikte heftig.

’Volgens de patholoog-anatoom werd Henriëtte de Waal kort voor haar dood bedwelmd met chloroform.’

7

De Cock krabde zich achter het oor.

’De zaak wordt steeds mysterieuzer, steeds geheimzinniger. Er is geen touw meer aan vast te knopen. Henriëtte de Waal werd bedwelmd voordat ze werd gewurgd?’

Vledder knikte.

’Daar gaat dokter Rusteloos voorlopig van uit. Hij zegt dat hij beschadigingen van lever en nieren na bedwelming door chloroform in de praktijk wel meer is tegengekomen, in andere moordzaken uit het verleden. De beschadigingen die kunnen voorkomen, zijn ook de redenen waarom chloroform vrijwel niet meer voor anesthesie wordt gebruikt.’

De Cock wreef over zijn kin.

’Ik kan mij niet herinneren,’ sprak hij nadenkend, ’dat ik de combinatie bedwelming en verwurging wel eens tegen ben gekomen.’

’Heeft het zin?’

’Bedwelmen?’

’Ja.’

De Cock knikte.

’Een bewusteloos, weerloos slachtoffer is uiteraard gemakkelijker te verwurgen dan iemand die nog tegen kan spartelen.’

’Hebben wij iets aan dat gegeven?’

De Cock glimlachte.

’We moeten gewoon iemand zoeken die over chloroform kan beschikken. Ik denk niet dat het eenvoudig is om het spul in Nederland legaal te verkrijgen. Je moet eens informeren…’ De oude rechercheur stokte.

’Ik bedenk plotseling dat Matthias von Ravensburg niets over chloroform heeft gezegd. Hij beweerde dat Henriëtte nog warm aanvoelde toen hij haar in dat krot aan de Binnenkant vond. Hij had in een poging om haar te reanimeren mond op mond beademing toegepast. Volgens mij had hij die weeïg zoete geur van chloroform moeten opmerken.’

Vledder gromde.

’Jij liet hem onbelemmerd gaan,’ sprak hij afkeurend, ’maar Matthias von Ravensburg heeft vele van onze vragen onbeantwoord gelaten. Dat heb jij getolereerd. Als hij haar zelf heeft vermoord, is het begrijpelijk dat hij zweeg over chloroform.’ De Cock proefde de terechtwijzing.

’Hij komt nog wel eens aan de beurt.’

Het klonk dreigend. Vledder keek hem gespannen aan. ’Annette van Dijk.’

’Wat is er met Annette van Dijk?’

Vledder grabbelde in een lade van zijn bureau en nam daaruit een notitie.

’Hier heb ik het. Omdat Annette van Dijk had gelogen over Etienne Vandenbosch, de nieuwe vriend van Henriëtte de Waal, die ze blijkbaar wel kende, heb ik haar eens nagetrokken. Ik kon in onze administratie niets ten nadele van haar vinden, maar ze werkt als verpleegster in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam.’

De Cock knikte begrijpend.

’En zou wellicht in het bezit van chloroform hebben kunnen zijn.’ De oude rechercheur keek hem schattend aan.

’Zie jij in haar een dader?’ vroeg hij ongelovig.

’Zolang het motief voor ons nog duister is,’ antwoordde Vledder geprikkeld, ’blijft iedereen verdacht. Als Annette van Dijk liegt over Etienne Vandenbosch, dan kan haar bewering dat zij het adres aan de Binnenkant niet kende, ook een leugen zijn. Het zou mij niets…’

Vledder stokte.

Er werd op de deur geklopt en de jonge rechercheur riep:

’Binnen.’

De deur werd geopend en Herman Frederiks kwam groot, breed en met dreunende tred de recherchekamer binnen. Hij stapte naar het bureau van De Cock en liet zich onmiddellijk op de stoel naast zijn bureau zakken.

’Ik heb erover nagedacht,’ sprak hij gehaast. ’Ik wil u helpen. Ik wil u helpen om de moordenaar van Henriëtte te vinden. Ik beschouw dat als mijn plicht. Vanmiddag heb ik…’ De Cock stak afwerend zijn hand op.

’Wacht even, Herman. Ik wil je eerst voorstellen aan mijn jonge collega Dick Vledder. Hij was naar de sectie toen ik bij jou op bezoek was.’

Herman Frederiks stond op, gaf Vledder een hand en ging weer zitten.

’Is dat uw hulpje?’

De Cock lachte.

’Mijn collega.’

’Aardige jongen.’

De Cock knikte instemmend.

’Voor je mij uiteen gaat zetten op welke wijze je mij wilt helpen, eerst een vraag die ik jou vanmorgen vergat te stellen. Heb jij Henriëtte wel eens met de dood bedreigd?’

Herman Frederiks keek hem geschrokken aan.

’Met de dood bedreigd?’

De Cock knikte.

’Heb jij wel eens gedreigd haar iets te zullen aandoen?’ Herman Frederiks maakte een wegwerpgebaar.

’Ach… met de dood bedreigd,’ sprak hij achteloos. ’Ik heb wel eens tegen Henriëtte gezegd: als je nog eens met vreemde kerels sjanst, sla ik de kop van je romp. Maar dat meende ik niet. Dat is zo’n kreet, weet je. Je zegt ook wel een krijg de tyfus. Daar denk je toch niet bij na dat het een vreselijke ziekte is.’ De Cock wuifde het onderwerp weg.

’Je zou mij nog wat vertellen?’

Herman Frederiks boog zich naar hem toe.

’U moet die twee meiden van de Herenmarkt,’ sprak hij bedachtzaam, ’niet zonder meer uitsluiten omdat het toevallig meiden zijn. Ze zijn volgens mij niet zo onschuldig. Ik heb het nooit zo goed begrepen, maar volgens mij hadden ze Henriëtte in hun macht. Ik heb zo vaak tegen Henriëtte gezegd dat ze bij die twee weg moest gaan, maar dat deed ze niet. Het leek wel of ze niet van die twee los kon komen.’

De Cock keek hem onderzoekend aan.

’Lesbiennes?’

Herman Frederiks lachte vrijuit.

’Allemensen, nee, Henriëtte in ieder geval niet. Henriëtte was geen lesbienne.’ Hij grinnikte. ’En ik kan het weten.’

’Waar vrijden jullie met elkaar… op de Herenmarkt in haar kamertje?’

Herman Frederiks schudde zijn hoofd.

’Bij mij thuis.’

’Op de Oude Waal?’

’Ja.’

’En keek ze wel eens uit het raam?’

Herman Frederiks grinnikte om zoveel onnozelheid.

’Allicht. U hebt vanmorgen gezien hoe mooi ons uitzicht is.’

’Ze moet dat pandje over het water aan de Binnenkant hebben gekend?’

Herman Frederiks knikte.

’Zeker. We hebben het er samen wel eens over gehad, dat het zo zonde was…’

Hij stokte.

’Ik heb vanmiddag uit het raam gekeken… dat wilde ik u vertellen. Er was daar een vrouwtje dat veel belangstelling voor het pandje had waar Henriëtte werd vermoord. Ze liep er telkens langs en keek.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

’Wat voor een vrouwtje?’

Herman Frederiks verschoof iets op zijn stoel.

’Ik ben naar buiten gegaan om haar eens van dichtbij te bekijken. Zo vanuit het raam is de afstand over het water wat groot.’

’Je bent naar de Binnenkant gelopen?’

Herman Frederiks knikte.

’Wauw, wat een meid. Een plaatje, gewoon een plaatje. Lang blond haar, een prachtige boezem en mooie lange slanke benen. Het regende, maar zelfs in het plastic was ze mooi.’

Toen Herman Frederiks uit de grote recherchekamer was verdwenen met de toezegging dat hij vanaf nu het pandje aan de Binnenkant in de gaten zou houden, keken de beide rechercheurs elkaar aan.

Het was Vledder die hun gedachten verwoordde.

’Wat doet Mariandel von Liechtenstein bij dat pandje aan de Binnenkant?’

De Cock knikte.

’De beschrijving die Herman Frederiks gaf, liet aan duidelijkheid niets te wensen over. Er zijn gelukkig meer mooie vrouwen op deze aardkloot, maar ik ga er absoluut vanuit dat het Mariandel was die belangstelling toonde.’

Vledder zwaaide.

’Is haar betrokkenheid bij de moord op Henriëtte de Waal groter dan zij heeft toegegeven? In hoeverre heeft zij tegen ons gelogen? Door haar zijn wij naar de Binnenkant gestapt en hebben daar het lijk van Henriëtte de Waal ontdekt.’

De Cock knikte.

’Drie dagen na haar dood,’ sprak hij somber. ’Wij hebben die weeïg zoete lucht van chloroform niet meer kunnen ruiken. Die was al vervlogen.’

Vledder snoof.

’Wist Mariandel op dat moment al wat wij aan de Binnenkant zouden vinden?’

’Mogelijk.’

’Hoe?’

’Door haar vriend Matthias von Ravensburg.’

Vledder keek hem gretig aan.

’Zullen wij haar nog eens onder verhoor nemen, echt, met wat meer druk?’

’Wanneer?’

’Nu?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Het is gisteravond ook laat geworden.’

De oude rechercheur streek met de toppen van zijn vingers langs zijn hals.

’Ik heb een ander voorstel. Mijn dorstige keel snakt naar het fluweel van een cognackie.’

Vledder lachte vrolijk.

’Smalle Lowietje.’

Lowietje, ter aanduiding van zijn geringe borstomvang in penozekringen meestal Smalle Lowietje genoemd, trok zijn levendig muizensmoeltje in een vriendelijke plooi, veegde zijn vingers langs zijn morsig vest en stak de oude rechercheur spontaan zijn hand toe.

’Welkom in mijn nederig etablissement.’ De Cock hees zijn zware bovenlijf op een barkruk. ’Sinds wanneer spreek jij bescheiden van een nederig etablissement?’

Smalle Lowietje grinnikte.

’Sinds een of andere vent van de Warenwet toevallig ontdekte dat ik ondanks een verbod, mijn clientèle toch warme kroketten en bitterballen serveerde en hij mij opnieuw duidelijk maakte dat de inrichting van mijn kroeg voor het serveren van dergelijke versnaperingen niet deugt.’

’Gaan de kroketten en bitterballen er nu uit?’

Smalle Lowietje trok zijn schouders op.

’Nonsens. In ieder huishouden vind je op de kookplaat een pannetje frituurvet en in de koelkast kroketten en bitterballen. En dat mag ik in mijn etablissement niet hebben?’ De tengere caféhouder wuifde het onderwerp weg. Hij bracht een gulle lach. ’Hetzelfde recept?’

Zonder op antwoord te wachten dook hij onder de tapkast en kwam weer boven met een fles pure Franse cognac Napoleon, die hij met een haast devoot gebaar voor de rechercheurs neerzette.

’Ik heb nog steeds een leuk voorraadje,’ lispelde hij vergenoegd. ’Voorlopig kan ik je nog bedienen.’

Hij pakte drie diepbolle glazen en schonk in, statig, plechtig, als gold het een ceremonieel gebeuren.

Smalle Lowietje dronk altijd een glas mee.

De Cock keek vriendelijk glunderend toe. Hij hield van die momenten. En hoewel hij wist dat de tengere caféhouder een dief was, een heler, een man die in zijn leven vrijwel alles had gedaan wat God in zijn wijsheid had verboden, hield hij van Lowietje.

Toen Smalle Lowietje zijn ceremonie had voltooid, nam de grijze speurder het bolle glas op en warmde de cognac schommelend in de kom van zijn hand. Met gesloten ogen snoof hij de prikkelende geur en liet, met op zijn grof gezicht een expressie van opperste verrukking, het gouden vocht door zijn keel glijden.

’Dit nu,’ sprak hij hoofdknikkend, ’zijn van die schaarse momenten van hemels geluk, die wij hier op aarde al mogen beleven.’

Smalle Lowietje keek hem met een blik vol genegenheid aan.

’De Cock,’ sprak hij bewonderend, ’je zegt het zo mooi. In jou leeft een poëet. Carmiggelt zou het je niet verbeterd hebben.’ De grijze speurder zette zijn glas neer.

’Heb je gehoord dat de korpsleiding van de Amsterdamse politie het plan heeft om het bureau Warmoesstraat te sluiten?’ Smalle Lowietje schudde zijn hoofd.

’Dat gebeurt niet,’ sprak hij ferm. ’De hele buurt is erop tegen. We hebben al een commissie gevormd om tegen die sluiting te protesteren. De burgemeester moet dat verbieden. En als die niet luistert, gaan we met spandoeken naar Den Haag.’ De Cock keek hem schuins aan.

’Zit jij in die commissie?’

Smalle Lowietje knikte nadrukkelijk.

’Ik ben penningmeester.’

De Cock gniffelde.

’Linke soep.’

De tengere caféhouder keek hem verontwaardigd aan.

’Niks vuile handjes. Dit wordt voor mij een eerlijke strijd. Bureau Warmoesstraat moet blijven.’

De Cock liet zich nog eens inschenken.

’Hoe… eh, hoe kom ik aan chloroform?’

’Chloroform?’

De Cock knikte.

’Dat goedje waarmee je iemand kan bedwelmen.’

’Heb jij dat nodig?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Wij zijn bezig met de moord op een jonge vrouw. Ze werd gewurgd, maar voordat iemand zijn of haar handen om haar nek sloeg, was zij, zo nemen wij met stelligheid aan, bedwelmd… weerloos gemaakt met chloroform.’

’Een rotstreek.’

De Cock grinnikte.

’Daar zijn we het over eens.’

’Waar gebeurde het?’

’In een kraakpandje aan de Binnenkant.’

Het muizensmoeltje van Smalle Lowietje werd gekweld door ernstig denkwerk.

’De Binnenkant. Daar tippelde Dolle Greet. Dat kraakpandje gebruikte ze als afwerkplek.’

Met de zachte gloed van cognac in hun aderen verlieten de twee rechercheurs het schemerig intieme lokaaltje van Smalle Lowietje en schuifelden te midden van een leger van behoeftigen over de oude Achterburgwal.

Het was donker en druk op de Wallen. Het seksbedrijf draaide op volle toeren. Vrijwel elk hoertje was bezet. Het leek alsof het voorjaar de heren der schepping prikkelde tot extra uitgaven. Voor de deur van het werkkamertje van een exotische schone uit de Soedan, die net een gordijn opentrok, stonden zelfs mannen in de rij.

Vanaf de Achterburgwal liepen ze door de smalle Oude Kennissteeg en staken daar de brug over naar het Oudekerksplein. Het begon te motregenen en De Cock trok de kraag van zijn regenjas omhoog.

Vledder keek hem van terzijde aan.

’Ken jij Dolle Greet?’

De Cock knikte.

’Ik dacht niet dat ze nog wat deed. Ze is niet zo jong meer. Ze heeft nooit achter een raam gezeten. Ze tippelde altijd en bracht haar klantjes naar zo’n derderangs hotelletje.’

Vledder glimlachte.

’Een kraakpand is goedkoper.’

Bij de Sint Annendwarsstraat drukte De Cock een groene deur open en hees zijn negentig kilo een smalle, steile en krakende trap op.

Vledder kwam hem na.

’Wat doen wij hier?’ vroeg hij verbaasd.

Zijn oude collega klom verder.

’Kijken of Dolle Greet thuis is.’

Op het portaaltje van de eerste etage voelde De Cock aan de kruk van de woningdeur. Toen die meegaf, duwde hij de deur open en stapte meteen via het keukentje de woonkamer binnen. Op een lage bank, slechts gehuld in een zwarte peignoir, zat Dolle Greet. Het plotseling bezoek van de beide mannen bracht haar niet uit haar evenwicht. Ze keek naar De Cock op.

’Hee, ouwe dievenvanger. Moet je mij hebben?’

De Cock schudde lachend zijn hoofd.

’Ik heb niets tegen je, Greet.’ Hij keek haar onderzoekend aan. ’Moet je niet op pad vanavond?’

Dolle Greet wees naar haar keel.

’Ik heb een beetje last van astma en met dat natte weer, het gaat op je keel zitten.’

’Jij tippelt toch op de Binnenkant en brengt je klantjes naar een kraakpand?’

’Je bent goed geïnformeerd.’

De Cock negeerde de opmerking.

’We hebben in dat kraakpandje op de tweede etage een vrouwtje gevonden… vermoord.’

Dolle Greet sloeg een hand voor haar mond.

’Zo’n jong ding in een blauw uniform?’

’Ja.’

’Och God.’

’Heb je haar daar vaak gezien?’

Dolle Greet schudde haar hoofd.

’Een enkele keer. Ik had net op de eerste etage een klantje afgewerkt en schikte nog wat aan mijn kleren, toen ze langs de trap af naar beneden kwam. Ik heb maar een glimp van haar gezien.’

’Wanneer was dat?’

’Een dag of wat geleden. Dat weet ik niet meer zo precies.’

’Heb je wel eens iemand in haar gezelschap gezien?’

’Nee.’

’Heb je wel eens iemand… net als die meid… van boven van die trap zien komen?’

Dolle Greet knikte.

’Een man.’

’Wat voor een man?’

’Een heer. Een goedgeklede man.’

De Cock zuchtte.

’Heb je niet meer? Ik bedoel, kun je die man niet verder omschrijven?’

Dolle Greet schudde haar hoofd. Op haar gezicht lag een pijnlijke trek.

’Het was donker, aardedonker… ’s avonds een uur of elf. Ik… eh, ik tippel altijd in het donker. Dan valt mijn ouwe kop niet zo op.’

Ze liepen van de Sint Annendwarsstraat terug naar het Oudekerksplein en via de Enge Kerksteeg naar de Warmoesstraat. Vledder zuchtte.

’Dat bracht ook niet veel op. Wat is een heer, een net geklede man? Ze heeft geen gezicht gezien en kan verder niets zeggen over de kleding van die man.’

’Het is niet meer dan een impressie. In ieder geval weten we dat Henriëtte de Waal op dat late uur nog bezoek kreeg.’ Vledder blikte opzij.

’Van haar moordenaar?’

De Cock ademde diep.

’Je kunt van Dolle Greet niet verwachten dat ze de dagen precies bijhoudt. Zolang ik haar ken, leeft ze gewoon van de ene dag in de andere.’

Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, wenkte Jan Kusters hen naar de balie.

De Cock liep op hem toe.

’Wat heb je?’

De wachtcommandant wees omhoog.

’Boven zit een jonge vrouw op je te wachten. Je mag haar wel een glaasje water geven. Het lijkt of ze geesten heeft gezien.’ De Cock luisterde niet langer. Hij stormde de trappen op naar de tweede etage. Op de bank bij de toegangsdeur naar de grote recherchekamer zat Mariandel von Liechtenstein.

Toen ze de oude rechercheur in het oog kreeg, kwam ze overeind en waggelde naar hem toe.

De Cock ving haar op.

’Wat is er?’ vroeg hij verschrikt.

Mariandel von Liechtenstein slikte.

’Er ligt een dode vrouw.’

’Waar?’

’In dat kraakpand aan de Binnenkant.’

8

De Cock leidde Mariandel von Liechtenstein de grote recherchekamer in en liet haar op de stoel naast zijn bureau plaatsnemen.

De oude rechercheur wenkte Vledder.

’Haal een glas water voor haar.’

De jonge rechercheur keek hem verward aan.

’Moeten we niet…?’

Hij maakte zijn zin niet af.

De Cock schudde zijn hoofd.

’Lijken lopen niet weg.’

De grijze speurder ging achter zijn bureau zitten en wendde zich tot Mariandel von Liechtenstein.

’Hoe weet u,’ opende hij vriendelijk, ’dat daar in het kraakpand aan de Binnenkant een dode vrouw ligt?’

Voordat Mariandel kon antwoorden, reikte Vledder haar een glas water. Ze pakte het dankbaar aan en nam een paar slokken. Haar tanden tikten tegen het glas.

’Ik heb haar zien liggen,’ antwoordde ze zacht.

’U bent dus dat pand ingegaan?’

Mariandel zette het glas voor zich op het bureau. Haar handen trilden nog, maar er kwam weer wat kleur op haar wangen.

’Ik wil Matthias terug.’

Het klonk bijna smekend.

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

’Matthias heeft zich nog niet met u in verbinding gesteld?’

’Nee.’

’Ook niet telefonisch?’

Mariandel schudde haar hoofd.

’Hij geeft taal noch teken. Ik ben zo bang dat er iets met Matthias is gebeurd. Die gedachte houdt mij de hele dag bezig. U weet niet hoeveel voetstappen ik daar aan de Binnenkant al heb liggen. Ik loop daar maar heen en weer. Die plek trekt mij aan als een magneet. In mijn hart heb ik de zekerheid dat ik Matthias daar nog eens zal treffen.’

Ze zweeg even.

’Als hij nog leeft.’

De Cock boog zich iets naar haar toe.

’Hoe ging dat vanavond. Ik bedoel, hoe vond u die dode vrouw?’

Mariandel ademde diep.

’Ik ben al een paar maal in dat pand de trap opgelopen naar de tweede verdieping. Ik heb aan de deur gevoeld. Die was steeds op slot.’

De Cock keek haar verrast aan.

’Vanavond niet?’

’Ook.’

De Cock toonde verbazing.

’Hoe kwam u dan binnen?’

’Met een sleutel.’

De Cock spreidde zijn handen.

’Dat behoeft wel enige verklaring,’ sprak hij streng. ’Hoe kwam u aan een passende sleutel?’

Mariandel pakte haar glas weer op en nam enige slokken.

’Het feit dat Matthias bij mij weg is gegaan, kan ik niet verkroppen. Het spookt in mijn hoofd. Ik kan het niet vatten. Al dagenlang peins ik mij suf, zoek naar het waarom. Mijn trots zegt me dat hij niet vrijwillig van mij wegblijft. Er moet iets zijn wat hem ervan weerhoudt om terug te keren. Ik kan niet geloven dat hij…’

De Cock onderbrak haar woordenstroom.

’De sleutel,’ sprak hij kort.

Mariandel maakte een verontschuldigend gebaar.

’Ik heb al de kostuums van Matthias doorgesnuffeld, zijn colberts, zijn broekzakken. Niets. Uiteindelijk heb ik met een schroevendraaier zijn afgesloten secretaire opengebroken. In een van de laatjes van die secretaire vond ik een sleutel. Toen ik die zag, wist ik intuïtief dat het de sleutel was van die deur op de tweede etage van het kraakpand.’

’En dat klopte?’

Mariandel knikte traag.

’Precies.’

De Cock keek haar vragend aan.

’Wat dacht u daar te vinden?’

’Matthias, Matthias zelf, of iets wat mij op zijn spoor zou kunnen brengen. Ik moet steeds denken aan wat hij tegen mij zei: Als er iets met mij gebeurt… informeer bij haar.’

De Cock glimlachte.

’Dat was bij Henriëtte de Waal. En Henriëtte de Waal is dood.’ Mariandel knikte heftig.

’Dat weet ik.’ Ze schreeuwde plotseling met een jankende ondertoon. ’U hebt het mij zelf verteld. Maar ik weet waarachtig niet meer wat ik nog moet geloven of niet. Ik ben… eh, ik ben zo…’

De Cock keek haar onbewogen aan.

’U vond een andere dode vrouw.’

Mariandel zuchtte.

’Ik had van huis een zaklantaarn meegenomen,’ sprak ze rustiger. ’Toen ik met de sleutel de deur had opengemaakt, vond ik haar. Ze lag midden in de kamer. Op haar rug. Ik bukte mij over haar heen, scheen in haar gezicht en zag onmiddellijk dat ze dood was.’

De Cock knikte begrijpend.

’Herkende u haar?’

’Hoe bedoelt u?’

’Was die vrouw iemand die u al eens had ontmoet, die u kende?’

’Nee.’

’Hebt u iets geroken?’

Mariandel knikte.

’Een roesje.’

’Een wat?’

’Een roesje, zo noemden we dat vroeger in de verpleging wanneer iemand voor een kleine ingreep met chloroform werd verdoofd.’

’En dat… eh, dat roesje rook u?’

Mariandel knikte weer.

’Die weeïg zoete geur van chloroform herken ik onmiddellijk.’ Ze zweeg. Met grote starende ogen blikte ze langs De Cock heen in het niets. Haar gezicht werd ineens wasbleek. Het was alsof een afschuwelijk beeld terugkwam in haar herinnering. ’Ze had… eh, ze had ook striemen,’ sprak ze toonloos. ’Striemen in haar nek, roodpaarse striemen.’

Mariandel richtte haar blik weer op de oude rechercheur.

’En weet u wat ik op dat moment dacht? Ik wil het u niet verzwijgen.’

De Cock keek haar strak aan.

’Wat dacht u?’

Mariandel slikte.

’Dat… dat is het werk van Matthias.’

Ze liepen via de Lange en de Korte Niezel naar de Stormsteeg en vandaar via de Binnen Bantammerstraat naar de Binnenkant. Het regende niet meer. Zo nu en dan prikte een bleke maan even door een donker wolkendek.

Vledder keek opzij.

’Je houdt Mariandel von Liechtenstein niet vast?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik zie geen gronden voor een arrestatie.’

’Je laat haar naar huis brengen?’

De Cock knikte.

’Jan Kusters zou ervoor zorgen.’

’Geloof je haar verhaal?’

De Cock tuitte zijn lippen.

’Het sluit wel aan bij hetgeen Herman Frederiks mij vertelde.’ Vledder schudde zijn hoofd.

’Dat verhaal van die sleutel vind ik vreemd.’

’In welke opzicht?’

Vledder gebaarde.

’Matthias von Ravensburg zei dat hij na het vinden van het lijk van Henriëtte de Waal de deur weer had afgesloten. Mariandel von Liechtenstein zegt geen contact meer met hem te hebben gehad. Had Matthias dan twee sleutels van die deur op de tweede etage?’

’Blijkbaar.’

Vledder snoof.

’En dan nog iets. Jij hebt destijds die deur op de tweede etage met het apparaatje van Handige Henkie opengemaakt. Heb jij, nadat we ons werk hadden gedaan en het lijk van Henriëtte de Waal was afgevoerd, die deur weer met dat apparaatje afgesloten?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Die moeite heb ik niet genomen. Herinner je je nog… volgens ons ambtelijk inzicht was die deur destijds niet afgesloten.’ Vledder bromde.

’Toch is het een mysterie met die sleutels. Henriëtte de Waal had een sleutel. Ik heb die na de gerechtelijke sectie in haar kleding gevonden. Als de dode vrouw die daar nu ligt, ook een sleutel in haar bezit heeft, dan vraag ik mij toch af hoeveel sleutels er van die deur in omloop zijn.’

De Cock ademde diep.

’En ik vraag mij af welke vrouw wij straks in dat krot zullen aantreffen.’

’Hoe denk je binnen te komen? Mariandel zegt… precies zoals haar Matthias… dat ze de deur weer achter zich in het slot heeft gedraaid.’

De Cock glimlachte.

’Ik heb twee mogelijkheden.’

’Twee?’

De Cock knikte.

’Mijn apparaatje en de sleutel die ik van Mariandel heb afgenomen.’

Op de Binnenkant voor nummer 753 bleven ze staan. De Cock nam het pand opnieuw in ogenschouw. De oude rechercheur vroeg zich af wat hem in deze zaak nog te wachten stond. Hij moest zichzelf bekennen dat zijn onderzoeken tot nu toe weinig hadden opgeleverd.

Met een diepe zucht duwde hij de deur open en besteeg de smalle houten trap. Op het portaaltje van de eerste etage bleef hij staan en bezag de mogelijkheden die Dolle Greet had gehad om de ’heer’ die vanaf de tweede etage kwam, waar te nemen. Het was vrijwel nihil. De Cock bedacht dat zij niet veel meer dan een silhouet had gezien.

Na een kleine pauze hees hij zijn negentig kilo omhoog naar de tweede verdieping. Hij wachtte tot Vledder naast hem stond en gaf hem de sleutel die hij van Mariandel had genomen.

’Aan jou de eer om op een volkomen legale wijze een woningdeur te openen.’

Vledder stoorde zich niet aan de spot. Hij nam de sleutel aan en opende de deur. Omzichtig stapte hij naar binnen.

De Cock liet het ovaal van zijn zaklantaarn door het vertrek dwalen. Hij liet het licht rusten op het gezicht van een dode vrouw midden in de kamer. Haar ogen staarden wijd opengesperd naar de zoldering. Haar pupillen reageerden niet. De oude rechercheur hurkte met krakende knieën naast haar neer, snoof nog vluchtig een weeïg zoete lucht en bekeek de striemen in haar hals.

De hete adem van Vledder streek langs zijn nek.

’Het is… het is,’ stamelde hij, ’het is Annette van Dijk.’ De Cock knikte.

’Een tweede moord door dezelfde dader.’

Bram van Wielingen zette zijn aluminiumkoffer naast zich op de vloer en liet zijn zaklantaarn door het vertrek dwalen.

’Is hier geen licht?’ riep hij geïrriteerd.

De Cock schudde zijn hoofd.

’Dit is een kraakpand. Stroom en water zijn al ruim een jaar geleden afgesloten.’

’Wij waren hier toch al meer?’

De Cock knikte.

’Dat was overdag. Toen kwam er nog genoeg licht van buiten het kamertje binnen.’

Bij het licht van zijn zaklantaarn monteerde Bram van Wielingen een flitser op zijn Hasselblad. Hij wees naar de dode vrouw op de vloer.

’Weet je al wie zij is?’

De Cock knikte.

’Haar naam is Annette, Annette van Dijk. Ze woonde op de Herenmarkt samen met de jonge vrouw die wij hier een dag of wat geleden gewurgd aantroffen.’

Bram van Wielingen keek hem vragend aan.

’Ben je al wat verder met je onderzoek?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik heb nog nooit zo’n mysterieuze zaak onder handen gehad.’ Bram van Wielingen grinnikte.

’Ik wens je sterkte.’

De fotograaf bracht zijn camera omhoog en flitste in het dode gelaat van Annette van Dijk.

Vledder kwam naast De Cock staan.

’Ik vroeg mij af hoe wij de vorige keer hier een elektrische bel hebben kunnen horen terwijl er geen stroom is.’

’En?’

’Ik heb het gevonden. Een splinternieuwe bel op batterijen. Pas aangelegd. Ook het deurslot is nieuw. Het lijkt of men hier vrij recent een geheim ontmoetingspunt heeft gecreëerd.’ De Cock reageerde niet. Hij ontdekte in de deuropening het silhouet van dokter Den Koninghe met achter hem op het portaal twee broeders van de geneeskundige dienst met een brancard.

De oude rechercheur begroette de kleine lijkschouwer hartelijk en leidde hem in het donker naar de dode vrouw in het midden van het vertrek. Dokter Den Koninghe bukte bij haar neer. De Cock bescheen voor hem de striemen in haar nek.

’Strangulatie,’ opperde hij.

De lijkschouwer kwam na een tijdje knikkend overeind. De Cock beschouwde gelaten de ceremonie die dokter Den Koninghe gewoonlijk opvoerde met bril en pochet.

’Ze is dood,’ sprak hij rustig.

De Cock knikte instemmend.

’Hebt u chloroform geroken?’

De lijkschouwer keek naar hem op.

’Chloroform?’

De Cock glimlachte.

’De vrouw die haar vond, sprak van een ”roesje”. Ze had, zei ze, een roesje waargenomen.’

Dokter Den Koninghe schudde zijn hoofd.

’Ik heb niets geroken. Maar chloroform is zeer vluchtig. De geur verdwijnt snel. Bovendien is mijn reukvermogen niet zo best meer.’

Hij zweeg even. Nadenkend.

’Een roesje,’ ging hij verder. ’Het is mogelijk. Ze is nog niet zo lang dood. Hooguit een paar uur. Ze kan inderdaad een roesje hebben waargenomen.’

Dokter Den Koninghe glimlachte.

’Het hangt ook af van het feit hoe morsig de dader met de chloroform is omgegaan. Als hij of zij veel van dat spul heeft gebruikt, blijft de geur langer hangen.’

De Cock wees naar de dode vrouw op de vloer.

’Ik ga ervan uit dat ze eerst is bedwelmd en daarna gewurgd.’ Dokter Den Koninghe keek hem aan.

’Andersom heeft weinig zin.’

Hij draaide zich om en liep grinnikend weg.

De Cock kneep even zijn beide ogen dicht en lachte toen om zijn eigen domheid.

In een sombere stemming liepen de beide rechercheurs van de Binnenkant weg. Het was weer gaan regenen en De Cock trok de kraag van zijn regenjas omhoog. Hij keek opzij.

’Heb je de deur afgesloten?’

Vledder knikte.

’Met al de sleutels die er naar mijn mening in omloop zijn, heeft het weinig zin. Annette van Dijk had ook een sleutel. Ik vond die toen de broeders haar lijk hadden weggehaald. Hij lag onder haar rug.’

De Cock schoof zijn hoedje naar voren.

’Vertel morgen bij de sectie aan dokter Rusteloos van dat roesje dat Mariandel heeft geroken.’

Vledder knikte.

’Misschien heeft hij ook al de uitslag van het toxicologisch onderzoek inzake de moord op Henriëtte de Waal.’

Ze liepen een tijdje zwijgend voort. Het was Vledder die het zwijgen verbrak.

’Wie nam het initiatief om in dat krot een nieuwe elektrische bel aan te leggen en de deur van een nieuw slot te voorzien?’ De Cock trok zijn schouders iets op.

’Ik schat Henriëtte de Waal. Zij kende de plek door haar omgang met Herman Frederiks.’

Vledder zwaaide geërgerd.

’Maar waarom? Het was niet haar plan om daar te gaan wonen. Ze had een veel comfortabeler stek aan de Herenmarkt.’ De Cock knikte.

’Het is, zoals jij al opmerkte, beslist bedoeld als een plaats om iemand in het geheim te onmoeten. Tot die conclusie zijn wij al eerder gekomen.’

Vledder bleef in de regen plotseling midden in de Stormsteeg staan.

De Cock reageerde verrast.

’Wat is er?’

De jonge rechercheur stak zijn kin iets naar voren.

’Ik ken plotseling het motief voor de beide moorden,’ sprak hij gehaast. ’De oplossing.’

De Cock keek hem schuins aan.

’En dat is?’

’Jaloezie.’

’Van wie?’

’Mariandel von Liechtenstein.’

De Cock trok zijn wenkbrauwen samen.

’Leg mij dat eens uit.’

Vledder gebaarde druk met zijn handen.

’Mariandel von Liechtenstein zag in Henriëtte de Waal een mededingster, een rivale in de liefde. Ze kon en kan nog steeds het feit niet verwerken dat Matthias van haar weg is gegaan. Ze weet dat niet aan zichzelf, maar zag Henriëtte als oorzaak van dat vertrek.’

’En wurgde haar?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

’Uit jaloezie. Na de dood van Henriëtte kwam Matthias toch niet bij haar terug. Mariandel von Liechtenstein vermoedde dat Matthias weer een nieuwe liefde had gevonden en verwachtte dat Matthias met die nieuwe liefde afspraakjes had op dezelfde plek als met Henriëtte. Ze hield die plek aan de Binnenkant nauwlettend in het oog en ontdekte op diezelfde plek opnieuw een vrouw… Annette van Dijk.’

’En wurgde haar?’

Vledder knikte opnieuw.

’Mariandel von Liechtenstein heeft niet alleen een motief, jaloezie, maar ze voldoet ook aan een paar secundaire voorwaarden.’

’Zoals?’

De ogen van Vledder glansden.

’Ze had een sleutel van dat krot en wist en weet hoe chloroform als een roesje werkt.’

9

De Cock keek zijn jonge collega bewonderend aan.

’Een mooi requisitoir, een perfect opgebouwde aanklacht tegen Mariandel von Liechtenstein. Er is in jou een prima officier van justitie verloren gegaan.’

Vledder bloosde onder de lofzang.

’Het kwam zo in mij op. Ineens was alles klaar en helder voor mij.’

De Cock glimlachte.

’Eerlijk gezegd valt er tegen jouw redenering weinig in te brengen. Jaloezie kan iemand verteren en daarbij is het niet eens van belang of de jaloezie gerechtvaardigd is, of daarvoor gronden zijn.’

De oude rechercheur liep door.

Vledder kwam hem in de regen na.

’Wat doen we ermee?’

’Waarmee?’

’Wat ik je liet horen.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Niets,’ antwoordde hij kalm. ’Voorlopig helemaal niets.’ Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

’Je zegt zelf dat er tegen mijn requisitoir weinig valt in te brengen.’

De Cock knikte.

’Dat is juist. Maar niet ieder requisitoir, niet elke aanklacht, hoe goed ook opgebouwd, leidt tot een veroordeling.’ Vledder keek hem argwanend aan.

’Jij gelooft niet in de schuld van Mariandel von Liechtenstein?’ Het was nu De Cock die plotseling bleef staan. Het was op de brug naar de Lange Niezel.

’Jij kunt best gelijk hebben,’ betoogde hij nadrukkelijk. ’Mariandel von Liechtenstein kan uit pure jaloezie tot moord zijn gekomen.’

’Nou?’

De Cock zuchtte.

’Alleen is het motief jaloezie zo moeilijk te bewijzen. Als wij Mariandel met de juiste rechtsmiddelen tot een bekentenis konden brengen, zou zij aan ons kunnen verklaren dat zij uit jaloezie had gehandeld… dat zij door jaloezie werd gedreven. En dan zal de rechter dat vermoedelijk als motief voor haar daden aanvaarden.’

’Je bedoelt… het fenomeen jaloezie is op zich niet aantoonbaar?’ De Cock knikte.

’Heel goed. Hetzelfde geldt voor haat. Een dader kan zeggen dat hij het slachtoffer uit haat heeft vermoord, maar als hij over dat motief zwijgt, hoe weten we dan dat de moord uit haat werd geboren?’

Vledder gromde.

’Wij sluiten Mariandel von Liechtenstein verder uit?’ vroeg hij tartend.

De Cock schudde zijn hoofd.

’Waarachtig niet,’ antwoordde hij geprikkeld. ’Ik voel wel wat voor jouw zienswijze, maar ik wil eerst over meer materiële bewijzen beschikken voor ik tot actie tegen haar overga.’ Vledder liep mokkend door en De Cock slenterde achter hem aan. De afstand werd gaandeweg kleiner. Aan het eind van de Lange Niezel liepen ze weer op gelijke hoogte.

Vledder blikte speels opzij. Er dartelde een glimlach om zijn lippen.

’We waren het weer eens niet met elkaar eens,’ sprak hij wat verlegen.

De Cock knikte met een grijns op zijn gezicht.

’Dat houdt mij jong. Maar ik zei al, ik voel best wat voor jouw theorie.’

In de Warmoesstraat, in de hal van het politiebureau, liep de oude rechercheur naar de balie en boog zich half over de zittende Jan Kusters.

’Nog nieuwe meldingen?’

De wachtcommandant schudde zijn hoofd.

’Gelukkig niet,’ verzuchtte hij. ’Het heeft hier vandaag al genoeg gespookt.’

De Cock glimlachte.

’Wanneer spookt het niet aan de Warmoesstraat?’

Hij duimde opzij naar zijn jonge collega.

’Wij hebben weer eens een lijk gevonden. Een jonge vrouw. Vledder zal dat onmiddellijk in jouw mutatierapport vermelden. Dan ben je weer volkomen op de hoogte.’

’Waar?’

’Wat bedoel je?’

’Waar was dat lijk?’

’Binnenkant zeven-vijf-drie.’

’Daar hadden we er toch al een?’

De Cock knikte.

’Dit is nummer twee.’

’Een ongezond adres.’

’Dat kun je wel zeggen. De mooie Mariandel von Liechtenstein ging daar met een sleutel in haar hand een kijkje nemen en stuitte op een dode vrouw.’

De wachtcommandant fronste zijn wenkbrauwen.

’Zij was toch ook min of meer betrokken bij dat eerste lijk op dat adres?’

De Cock keek even waarschuwend naar Vledder.

’Door haar vonden wij op de Binnenkant, puur bij toeval, de dode Henriëtte de Waal.’

’Ik herinner mij zoiets.’

’Heb je die mooie vrouw naar huis laten brengen?’ Jan Kusters knikte.

’Ik zei tegen de diender die haar naar huis bracht: breng tijdens de rit dat lijk op de Binnenkant eens ter sprake. Dat heeft die diender keurig gedaan.’

’En?’

De wachtcommandant maakte een grimas.

’Mariandel von Liechtenstein liet zich niet uithoren. Ze zei alleen: ”Het waren allebei sletten.” Verder commentaar wilde ze niet leveren.’

Van achter de schrijfmachine van de wachtcommandant keek Vledder naar De Cock op.

’Sletten, een uiting van jaloezie?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Van haat.’

Ze slenterden vanuit de Warmoesstraat via de Oudebrugsteeg naar de Nieuwendijk. Vledder keek op zijn polshorloge.

’Het is al tien uur. Wil je per se nu nog naar de Herenmarkt?’ De Cock knikte.

’Zeker. Ik wil eindelijk wel eens een doorbraak in deze zaak.’ Vledder gniffelde.

’En dacht je die op de Herenmarkt te vinden?’ vroeg hij spottend.

De Cock trok zijn schouders op.

’Van de drie vriendinnen zijn er nu twee gesneuveld. Ik wil de derde waarschuwen voor de gevaren die er, zo lijkt het, voor haar op de Binnenkant bestaan.’

Vledder schudde zijn hoofd.

’De gevaren schuilen niet op de Binnenkant, maar in een relatie met Matthias von Ravensburg.’

De Cock keek opzij.

’Jij denkt,’ vroeg hij peinzend, ’dat net als Henriëtte de Waal ook Annette van Dijk een relatie had met Matthias von Ravensburg?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

’Die had ze. Daarom kwam Mariandel von Liechtenstein in het geweer.’

De Cock grinnikte.

’Ik heb er nog eens over nagedacht, maar dat is toch puur speculatief. Er is geen enkele indicatie dat Annette van Dijk iets met Matthias von Ravensburg had of dat Mariandel von Liechtenstein van zo’n relatie wist. Mariandel zegt dat ze de dode vrouw die zij in dat krot aan de Binnenkant aantrof, in het geheel niet kende.’

Vledder grijnsde.

’Die ontkenning was toch haar redding!’ riep hij luid en overtuigend. ’Als Mariandel von Liechtenstein had gezegd dat ze Annette van Dijk kende… wel eens in gezelschap van haar Matthias von Ravensburg had gezien, dan was jij vermoedelijk wel met graagte op mijn jaloezie-theorie ingegaan.’

De jonge rechercheur staarde bars voor zich uit.

’Ik moet die Mariandel von Liechtenstein niet. Ze doet zich voor als een vrouw die alles wil doen om haar geliefde Matthias bij haar terug te krijgen, maar bij elke gelegenheid suggereert zij ons dat Matthias von Ravensburg de man is die de wurgmoorden op zijn geweten heeft.’

De Cock gaf geen weerwoord. Zwijgend liepen ze verder van de Nieuwendijk via de Haarlemmerstraat naar de Herenmarkt. De Cock belde. Na ongeveer een minuut opende Josine Wijngaarden de deur. Ze droeg een slobberig lichtblauw joggingpak. Het jack van het pak had diagonale witte strepen en een geborduurd embleem op het borstzakje. Met een blik van verbazing in haar helgroene ogen keek ze van De Cock naar Vledder en terug.

’Is er wat?’

Opnieuw viel het De Cock op hoe onvrouwelijk haar stem klonk.

’Wij wilden even met u praten.’

Josine Wijngaarden keek hem kort aan.

’Duurt het lang?’ vroeg ze geprikkeld. ’Ik heb nog een afspraak.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Hoe sneller u ons binnen laat, hoe sneller wij weer weg zijn.’ Josine deed een stap opzij en liet de rechercheurs langs zich heen gaan. Daarna deed ze de deur dicht.

De Cock en Vledder liepen inmiddels door naar de gezellig ingerichte woonkamer met de vele schemerlampen. Zonder daartoe te zijn uitgenodigd liet De Cock zich in een van de fauteuils zakken. Hij nam zijn hoedje af en legde dat naast zich op het vloerkleed. Vledder bleef achter haar staan, als een trouwe adjudant.

Josine Wijngaarden nam tegenover hem op de bank plaats.

’Hebt u de moordenaar van Henriëtte al gevonden?’ vroeg ze hard.

De Cock schudde zijn hoofd.

’Wij doen ons best.’

Josine Wijngaarden grinnikte vreugdeloos.

’Dat zal wel.’

De Cock negeerde de opmerking.

’Ik heb u vanmorgen gevraagd of u wel eens een adres aan de Binnenkant hebt horen noemen. U hebt toen ontkennend geantwoord. Ik stel die vraag nog eens: hebt u wel eens een adres aan de Binnenkant horen noemen of kent u zelf zo’n adres?’ Josine Wijngaarden keek hem verstoord aan.

’Waarom zou ik op die vraag nu anders antwoorden dan vanmorgen?’

De Cock weifelde even.

’Omdat wij,’ sprak hij strak, ’vanavond op dat adres na Henriëtte de Waal nu ook een dode Annette van Dijk hebben aangetroffen.’

Josine Wijngaarden sloeg haar rechterhand voor haar mond.

’Annette… dood?’

De Cock knikte.

’Op eenzelfde wijze gewurgd als Henriëtte de Waal.’ Josine Wijngaarden zuchtte diep.

’Verschrikkelijk.’

De Cock keek haar onderzoekend aan.

’Is dit voor u een reden om uw antwoorden van vanmorgen te wijzigen?’

Josine Wijngaarden keek naar hem op. Op haar gezicht lag een verbeten trek.

’Nee.’

Het klonk hard, onverzettelijk.

’U kent geen Matthias von Ravensburg?’

’Nee.’

’U hebt nooit van ene Mariandel von Liechtenstein gehoord?’

’Nee.’

’U kunt mij inzake de moorden op Henriëtte de Waal en Annette van Dijk geen aanwijzingen geven?’

’Nee.’

De Cock boog zich iets naar haar toe.

’Josine Wijngaarden,’ sprak hij vriendelijk, ’ik weet niet waarom Henriëtte de Waal en Annette van Dijk werden vermoord, ik tast daarover nog volkomen in het duister, maar mijn gevoel zegt mij, dat u alledrie betrokken bent bij iets dat tot die twee moorden heeft geleid.’

De oude rechercheur zweeg even, toen veranderde hij van toon.

’In dat kader acht ik het niet onmogelijk dat u het derde slachtoffer wordt.’

Josine Wijngaarden schudde haar hoofd.

’Ik ben niet bang.’

De Cock nam haar scherp op.

’Ik denk,’ sprak hij zacht, ’dat Henriëtte de Waal en Annette van Dijk ook niet bang zijn geweest. Toch werden zij verrast en vonden een wurgende hand om hun hals.’

Josine Wijngaarden stond van de bank op.

’Ik heb met hun dood niets te maken.’

De Cock stak in een gebaar van wanhoop zijn armen omhoog.

’Ik probeer uw leven te redden.’

Josine Wijngaarden snoof.

’U spreekt wartaal. U hoeft mijn leven niet te redden. Daar vraag ik niet om.’

De Cock zuchtte.

’Ik ben ervan overtuigd dat u mij kunt helpen om de moordenaar of moordenares van uw beide vriendinnen te ontmaskeren.’

Josine Wijngaarden schudde haar hoofd.

’Zij waren mijn vriendinnen niet. Wij woonden alleen samen. Verder was er niets tussen ons.’

Ze grijnsde.

’En het vinden van hun moordenaar of moordenares… daar heeft de staat u voor ingehuurd.’

Ze liepen in een bedrukte stemming van de Herenmarkt weg. Het regende nog steeds. Het natte asfalt van de Haarlemmerstraat weerspiegelde veelkleurige lichtreclames. Maar het was stil. De aanhoudende regen had de mensen verjaagd. De Cock sjokte somber voor zich uit starend verder en Vledder schuimbekte.

’Wat een stinkgriet,’ riep hij hartgrondig. ’Wat een brok gevoelloos rotwijf. Geen greintje medeleven of verdriet. Of het wegvallen van een mens met wie je jaren hebt samengewoond niets betekent. Toen ze zo tegen jou tekeerging, had ik haar bijna een klap op haar bek gegeven.’

De Cock glimlachte.

’Ik ben blij,’ sprak hij simpel, ’dat je dat niet hebt gedaan. Daar draai je tegenwoordig als politieman de kast voor in.’ Vledder bromde.

’Die griet is geschift.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Dat is ze beslist niet. Integendeel, ik schat haar uiterst intelligent.’

Vledder maakte een hulpeloos gebaar.

’Waarom zo’n houding?’

De Cock grijnsde.

’Omdat Josine Wijngaarden vermoedelijk wel bij de moorden is betrokken en ons dat op geen enkele wijze wil laten blijken.’

Toen ze de hal van het politiebureau binnenstapten, wenkte Jan Kusters De Cock met een kromme vinger.

De oude rechercheur liep naar hem toe.

’Ik ben in feite allang naar huis. Je kunt mij nergens meer op afsturen.’

De wachtcommandant lachte.

’Zolang ik je ken, zwerf je bij nacht en ontij door de buurt.’ De Cock negeerde de opmerking.

’Wat heb je?’

Jan Kusters wees naar de zoldering.

’Boven zit een jongeman op je te wachten. Hij kwam hier een minuut of vijf geleden binnen en vroeg naar jou.’

’Hoe heet hij?’

De wachtcommandant raadpleegde een notitie.

’Klaassen… met dubbel aa en dubbel ss.’

De Cock grijnsde.

’Als zijn voornaam maar geen Jan is.’

De oude rechercheur liep bij de wachtcommandant weg en besteeg de trappen naar de tweede etage.

Vledder volgde.

Op de bank bij de toegangsdeur naar de grote recherchekamer zat een jongeman. De Cock schatte hem op achter in de twintig. Hij droeg een groene trenchcoat met schouderflappen. Toen hij de oude rechercheur in het oog kreeg, kwam hij van de bank overeind en stapte dreunend op hem toe.

’Wat is er met Annette?’

De Cock reageerde niet direct. Hij keek de jongeman onderzoekend aan. Hij had stug donker haar, grote bruine ogen en zijn gezicht was bedekt met een baard van enkele dagen.

’Wat is er met Annette?’

De jongeman herhaalde zijn vraag.

De Cock vatte hem bij de arm en leidde hem de grote recherchekamer binnen. Daar liet hij hem op de stoel naast zijn bureau plaatsnemen. De grijze speurder zwiepte zijn oude hoedje missend naar de kapstok en ging met zijn regenjas nog aan achter zijn bureau zitten. Hij boog zich naar de jongeman toe.

’Hoe weet jij dat er iets met Annette is gebeurd?’

’Josine belde mij nog geen kwartier geleden op. Ze zei dat u bij haar was geweest en had gezegd dat Annette was vermoord.’ De Cock maakte een berustend gebaar.

’Dan behoef ik u toch niets meer uit te leggen.’

De jongeman verschoof iets op zijn stoel.

’Ik wil weten hoe het is gebeurd… waar, en wie het heeft gedaan.’

De Cock bracht zijn gezicht in een beminnelijke plooi.

’Wie bent u en vanwaar uw belangstelling?’ vroeg hij vriendelijk.

De jongeman knoopte zijn jas los.

’Ik ben Casper, Casper Klaassen. Annette van Dijk is… eh, was mijn vriendin. Wij gaan al meer dan twee jaar met elkaar om.’

’Nooit aan trouwen gedacht?’

Casper Klaassen knikte.

’Wel gedacht, maar geldgebrek heeft onze plannen vertraagd. We wilden goed beginnen… compleet met een eigen huis.’ De Cock knikte begrijpend.

’Wij hebben Annette gevonden op de tweede etage van een kraakpand aan de Binnenkant. Heeft Annette wel eens iets over zo’n kraakpand gezegd?’

Casper Klaassen schudde zijn hoofd.

’Wat had ze daar te zoeken?’

De Cock glimlachte.

’Een goede vraag, waarop ik jou het antwoord schuldig moet blijven.’

Hij zweeg even.

’Kwam je wel eens op de Herenmarkt?’

Casper Klaassen knikte traag.

’Een enkele keer. Niet dat ik daar pontificaal op visite ging, maar ik haalde Annette wel eens af om te gaan stappen. Ze was meestal niet direct klaar. Dan onderhield ik mij intussen met de anderen.’

’Je kent dus Josine?’

’Uiteraard.’

’En Henriëtte de Waal?’

’Ook.’

De Cock boog zich vertrouwelijk naar voren.

’Wie is Matthias von Ravensburg?’

Casper Klaassen glimlachte.

’Een docent.’

De oude rechercheur keek hem verrast aan.

’Een docent?’

’Ja.’

’Waar?’

’Aan de Amsterdamse Academie voor Beeldende Kunst.’

’Hoe weet jij dat?’

Casper Klaassen gebaarde.

’Van Annette. Henriëtte heeft daar gestudeerd. Matthias von Ravensburg was haar docent… en soms nog iets meer dan dat.’ De Cock glimlachte.

’Een verhouding?’

Casper Klaassen knikte nadrukkelijk.

’Volgens mijn Annette. Henriëtte werd er wel mee geplaagd. Oude liefde roest niet. Soms vlamde die oude liefde heftig op. Dan gingen die twee samen weer uit.’

’Ondanks de andere liefdes van Henriëtte?’

Casper Klaassen grijnsde.

’Ondanks die andere liefdes. Henriëtte nam het met de liefde niet zo nauw.’

’Heeft jouw Annette ook aan die Amsterdamse Academie voor Beeldende Kunst gestudeerd?’

Casper Klaassen schudde zijn hoofd.

’Annette zat in de verpleging. Ze werkte in het Academisch Medisch Centrum.’

’Geen vetpot.’

Casper Klaassen maakte een berustend gebaar.

’Ik werk op een handelskantoor. Dat betaalt ook niet veel, maar Annette verwachtte binnenkort over voldoende financiële middelen te beschikken.’

De Cock trok een denkrimpel in zijn voorhoofd.

’Hoe?’

Casper Klaassen trok zijn schouders iets op.

’Een erfenis van een oudoom. Ze deed er nogal geheimzinnig over.’

’En u vroeg niet verder?’

Casper Klaassen spreidde zijn handen in een hulpeloos gebaar.

’Annette… Annette was een nogal dominante tante. Daar bedoel ik niets kwaads mee. Ze regelde alles. Ze was bedillerig. Verpleegsters zijn of worden dat op den duur door hun beroep. Je zult wel zien, zei ze, mag jij een huis voor ons uitzoeken.’

10

Toen De Cock de volgende morgen, slechts twintig minuten te laat, de grote recherchekamer binnenstapte, trof hij Vledder, zoals gewoonlijk, achter zijn computer.

Eerst toen De Cock tegenover hem was gaan zitten, keek hij op.

’Goedemorgen. Goed geslapen?’

’Redelijk. Alleen wat kort.’

Vledder grinnikte.

’Ik had gisteravond om tien uur al naar huis gewild, maar jij ging maar door.’

’Ik ben blij dat wij het hebben gedaan.’

Vledder knikte instemmend.

’Het verhaal van die Casper Klaassen vind ik een doorbraak in ons onderzoek. Vooral het gegeven dat Annette van Dijk een financieel voordeel verwachtte. En een niet gering voordeel. Als men denkt daarvan een huis te kunnen kopen…’

De Cock plukte aan het puntje van zijn neus.

’Erfenis van een oudoom?’

Vledder gniffelde.

’Dat is natuurlijk een pertinente leugen. Bovendien is het gemakkelijk te achterhalen of ze een gefortuneerde oudoom had, van wie ze geld kon verwachten. Ik bel wel even met de burgerlijke stand.’

De Cock knikte.

’Dat zou ik dan ook eerst maar doen.’

Vledder boog zich iets over zijn toetsenbord heen.

’Zeker, maar Annette van Dijk werd niet voor niets vermoord.’ De Cock grijnsde.

’Had onze Henriëtte de Waal ook een gefortuneerde oudoom?’ Vledder keek hem argwanend aan.

’Wat bedoel je daarmee?’

De grijze speurder kauwde even op zijn onderlip.

’Verwachtte ook Henriëtte de Waal een groot financieel voordeel?’

Vledder strekte zijn rechterarm naar hem uit.

’Je wilt zeggen, dat beide vrouwen mogelijk om dezelfde redenen werden vermoord?’

De Cock knikte.

’En vrijwel zeker door dezelfde dader.’

Vledder trok een vies gezicht.

’Waar ligt dan het verband tussen die twee… buiten dat zij samenwoonden op de Herenmarkt?’

De Cock trok zijn schouders op.

’Annette van Dijk heeft tegen ons gelogen. Zij moet van het bestaan van dat adres aan de Binnenkant op de hoogte zijn geweest. Bovendien, zo blijkt nu uit de verklaring van haar vriend Casper Klaassen, kende ze Matthias von Ravensburg en wist van de relatie die Henriëtte de Waal met deze man had.’ Vledder glimlachte.

’Oude liefde roest niet.’

De Cock negeerde de opmerking.

’Ik ben ervan overtuigd dat ook Josine Wijngaarden niet de waarheid spreekt.’

’Zou zij iets met de beide moorden te maken hebben?’

’Mogelijk.’

’Hoe?’

De Cock spreidde zijn handen.

’Ik… eh, ik heb gedacht,’ sprak hij weifelend, ’aan de mogelijkheid dat zij alledrie een complot hebben gesmeed tegen iemand… iemand die uit reactie de dames stuk voor stuk om zeep helpt.’

’Kunnen we die Josine Wijngaarden niet onder druk zetten?’

’Ik weet niet hoe.’

’Een groep volgers op haar spoor zetten.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik denk niet dat wij commissaris Buitendam zover kunnen krijgen. Het kost nogal wat manuren en we hebben te weinig argumenten.’

De oude rechercheur stond op en slenterde naar de kapstok. Vledder kwam hem na.

’Waar ga jij heen?’

De Cock draaide zich half om.

’Waar gaan wij heen,’ verbeterde hij.

’Oké, waar gaan wij heen?’

De Cock wurmde zich in zijn regenjas.

’Naar Hilversum.’

Vledder lachte.

’Om aan rechercheur De Cock van de televisie te vragen ons bij het onderzoek te helpen?’

De grijze speurder gniffelde.

’Een goede hint. Die lost een moord in nog geen vijftig minuten op. Wij zijn al drie dagen bezig, zonder resultaat.’ De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik kreeg gisteravond laat nog een ingeving. Ik heb Mariandel von Liechtenstein gebeld en haar gevraagd of haar Matthias een vriend had bij de politie. Daar sprak hij toch over.’

’Dat herinner ik mij. Hij wilde de naam van die vriend niet noemen.’

’Precies.’

’Kende Mariandel die vriend?’

De Cock knikte.

’Commissaris Kauwenaar in Hilversum.’

Vledder ranselde de oude Golf over de drukke A1. De Cock zat diep onderuitgezakt naast hem. Om de hypnose van de heen en weer zwiepende ruitenwissers te ontgaan had hij de rand van zijn oude hoedje tot op de rug van zijn neus geschoven. Vledder blikte opzij.

’Wat dacht je bij een commissaris van politie te bereiken?’ De Cock schoof zijn hoedje iets terug en keek schuin omhoog. ’Niet veel. Commissarissen van politie zijn in de regel geen goede gesprekspartners. Maar misschien weet hij waar wij Matthias von Ravensburg kunnen vinden.’

Hij zweeg even.

’Zijn er gefortuneerde oudooms?’ vroeg hij plotseling. Vledder lachte.

’Zowel Henriëtte de Waal als Annette van Dijk had genoeg oudooms, maar daar was niemand bij van wie men een pittige erfenis kon verwachten.’

’Dus loog Annette tegen haar goede, maar wat sullige vriend Casper Klaassen.’

Vledder snoof.

’Die vrouwen van de Herenmarkt zijn notoire leugenaarsters.’

’Dwaze maagden.’

Vledder gniffelde.

’Voor hun maagdelijkheid geef ik geen stuiver.’

De Cock schoof zijn onderlip naar voren.

’Waarom liegt iemand?’

’Omdat hij of zij de waarheid liever niet openbaart.’ De Cock knikte.

’Heb je nog met de Amsterdamse Academie voor Beeldende Kunst gebeld?’

Vledder knikte.

’Hij is daar inderdaad in dienst als docent. Al vele jaren. Maar hij heeft verlof opgenomen.’

’Wanneer?’

’Ik heb het uitgerekend. Dat moet op de dag zijn geweest dat hij Henriëtte de Waal dood in dat kraakpand aan de Binnenkant aantrof. Sindsdien heeft men daar niets van hem vernomen. Maar dat verwachtte men ook niet. Hij is met vakantie. En dat is een normale zaak.’

’Over eventuele vakantieplannen heeft hij niet gesproken?’

’Het verzoek om verlof gebeurde telefonisch.’

’In paniek?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Daar heb ik niet naar gevraagd.’

De Cock schoof zijn hoedje terug tot op de rug van zijn neus. Een tijdlang reden ze zwijgend voort. Zelfs het nutteloze kunstwerk van oud-minister May-Weggen[6] ontlokte Vledder geen commentaar.

De jonge rechercheur wees naar een verkeersbord.

’Hilversum… nog vijftien kilometer.’

Commissaris Kauwenaar zat dik, breed en indrukwekkend achter zijn immens groot bureau. Toen De Cock en Vledder door een brave ondergeschikte bij hem werden aangediend, kwam hij overeind en zwaaide minzaam naar een zitje van stalen meubelen in een hoek van het vertrek.

’U kunt daar plaatsnemen.’

De beide rechercheurs gehoorzaamden gewillig.

Commissaris Kauwenaar ging tegenover hen zitten. Hij bracht zijn handen naar voren en drukte de vingertoppen tegen elkaar.

’Niemand heeft uw bezoek aan mij aangekondigd,’ sprak hij met enige toorn in zijn stem. ’En commissaris Buitendam beschouw ik toch als een vriend.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’De heer Buitendam weet van dit bezoek niets af. We hebben hem dat niet verteld. Gewoonlijk volg ik mijn eigen impulsen.’

’En die impulsen voeren u naar mij?’

De Cock knikte.

’Wij doen een onderzoek naar de moord op twee jonge vrouwen in Amsterdam. In dit onderzoek stuiten wij bij herhaling op de naam Matthias von Ravensburg. Volgens betrouwbare bronnen bent u met die Matthias von Ravensburg bevriend.’

’Dat klopt.’

De Cock glimlachte.

’Na het vinden van het stoffelijk overschot van Henriëtte de Waal, heeft de heer Von Ravensburg zich bij ons gemeld. Hij deed dit, zo hij zei, op aanraden van een vriend van hem bij de politie.’

De oude rechercheur wachtte even voor het effect.

’Was dat advies van u?’

’Is daar iets mis mee?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Hij was alleen niet erg mededeelzaam. Dat heeft ons onderzoek ernstig geschaad.’

Commissaris Kauwenaar zwaaide afwerend.

’Dat kan ik mij nauwelijks voorstellen.’

De Cock trok zijn gezicht in een ernstige plooi.

’Toch wel. Wanneer de heer Von Ravensburg openhartiger was geweest, dan hadden wij wellicht een tweede slachtoffer kunnen voorkomen.’

De oude rechercheur boog zich iets naar hem toe.

’Was hij op uw aanraden zo zwijgzaam?’

Commissaris Kauwenaar snoof. Op de bolle wangen van zijn rond gezicht kwamen rode blosjes.

’Is dit een verhoor?’ vroeg hij kwaad.

De Cock trok achteloos zijn schouders op.

’U mag het noemen hoe u wilt.’

Commissaris Kauwenaar gebaarde heftig.

’Ik heb Matthias von Ravensburg in bescherming willen nemen tegen Amsterdamse praktijken.’

De Cock grijnsde.

’Wijken die af van de gebruiken in Hilversum?’ vroeg hij argeloos.

Commissaris Kauwenaar klemde zijn lippen opeen.

’De recherche van Amsterdam heeft een reputatie. En dat is geen beste.’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaar.

’Wij hebben de heer Von Ravensburg voorkomend behandeld. Dat kan hij ook in de toekomst van ons verwachten. Maar ons onderzoek is nu in een fase gekomen waarin wij het weigeren van het verstrekken van inlichtingen niet langer kunnen toestaan. De heer Matthias von Ravensburg zal ons de waarheid moeten vertellen.’

’Anders?’

’Verzoek ik per telex zijn opsporing, aanhouding en voorgeleiding.’

’Terzake?’

De Cock voelde hoe de woede in zijn aderen kroop.

’Moord, c.q. medeplichtigheid daaraan. Zegt u mij waar wij de heer Von Ravensburg kunnen treffen.’

Commissaris Kauwenaar kwam wild uit zijn stoel overeind. ’Ik zeg u niets,’ riep hij woedend.

Ook De Cock en Vledder stonden op.

De oude rechercheur keek de woedende man voor zich strak aan.

’U belemmert dus ons onderzoek… bewust?’

Het gezicht van commissaris Kauwenaar werd vuurrood. Een zenuwtrek zwiepte over zijn wangen. Hij strekte zijn arm in de richting van de deur.

’Eruit.’

De Cock en Vledder gingen.

De beide rechercheurs reden in mineurstemming naar Amsterdam terug. Het regende nog steeds, feller dan op de heenweg. Ook het verkeer op de A1 was intensiever. Langs de vrachtwagens spatte het vuile water van de weg hoog op.

Vledder keek opzij.

’Ik vind niet,’ sprak hij afkeurend, ’dat je deze aangelegenheid goed hebt aangepakt. Zo behandel je geen superieuren.’ De Cock drukte zich omhoog.

’Ik ken geen superieuren. Ik ken alleen lieden die hoger in rang zijn dan ik.’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Het ging niet goed tussen jullie twee.’

De Cock reageerde geërgerd.

’Wat was er verkeerd?’

’Je maakte die man kwaad.’

De Cock brieste.

’Hij maakte mij kwaad,’ riep hij fel. ’Maar ik had gelukkig meer zelfbeheersing dan hij. Wat een hooghartig gewauwel. Moet onze eigen Buitendam hem eerst melden dat wij op bezoek komen… compleet met het hoe en waarom van onze missie?’ De oude rechercheur grinnikte vreugdeloos.

’Hij beschermde zijn vriend tegen Amsterdamse praktijken. Wat een onzin. Hebben wij zo’n slechte reputatie? Hij heeft Matthias von Ravensburg gewoon geïnstrueerd hoe hij ons onderzoek kon dwarsbomen. Commissaris Kauwenaar is meer vriend dan politieman.’

Vledder keek hem verrast aan.

’Meer vriend dan politieman?’

’Ja.’

’En dat neem je hem kwalijk?’

’Absoluut.’

’Een goede vriend gaat toch voor alles?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Wanneer je als praktiserend politieman tijdens een onderzoek vriendschap boven je plicht stelt, hoor je bij de politie niet thuis. Neem dan ontslag. Als uiterste consequentie. Maar speel geen dubbelrol.’

Vledder keek hem verschrikt aan.

’Wat ben je fel!’

De Cock knikte.

’Terecht, meen ik. Volgens mij houdt commissaris Kauwenaar die Matthias von Ravensburg voor ons verborgen. Wellicht kent hij zelfs de toedracht van de moorden in Amsterdam.’

’Hoe?’

De Cock gebaarde heftig.

’Via Matthias von Ravensburg. Die zal hem alles hebben opgebiecht en hem om raad hebben gevraagd. Misschien verleent hij hem zelfs onderdak. En dat vind ik een kwalijke zaak.’ Het gezicht van Vledder kreeg een peinzende trek. ’Denk jij dat Matthias von Ravensburg bij die moorden is betrokken?’

’Ja.’

Vledder keek hem verward aan.

’Als moordenaar?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Niet als moordenaar. Zo zit het niet. Ik denk niet dat commissaris Kauwenaar zijn vriend in bescherming had genomen wanneer Matthias von Ravensburg hem een moord had opgebiecht.’ De oude rechercheur grinnikte.

’Zover zou zijn vriendschap toch niet gaan.’

’Hoe is Matthias von Ravensburg er dan bij betrokken?’ De oude rechercheur liet zich onderuitzakken.

’Daar hoop ik nog eens achter te komen.’

’Hoe laat is de gerechtelijke sectie op het lijk van Annette van Dijk?’

’Twee uur. Dokter Rusteloos heeft eerst nog twee secties in Rotterdam.’

De Cock schoof de mouw van zijn regenjas iets terug en keek op zijn horloge.

’Het is kwart over een. We hebben nog drie kwartier. Redden we dat?’

Vledder knikte.

’Als we niet in een file terechtkomen.’

’Zal ik gaan.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

’Waarheen?’

’Naar de sectie.’

’Waarom?’

De Cock haalde zijn schouders op.

’De laatste keer vroeg je of ik de volgende sectie op mij wilde nemen.’

Vledder glimlachte.

’Daar ben ik al weer overheen.’

De Cock knikte hem bemoedigend toe.

’Mooi. Zo zie ik je graag. Hou jij de Golf maar tot je beschikking en laat mij in de buurt van Diemen uitstappen.’

’Heb je plannen?’

De Cock knikte.

’Ik wil nog eenmaal proberen om Josine Wijngaarden tot andere gedachten te brengen.’

’Waar ben je bang voor?’

De Cock sloot even zijn beide ogen.

’Dat ze contact opneemt met haar moordenaar.’

Op het Stationsplein stapte De Cock uit de tramtrein van lijn 9. In zijn slome slenterpas sjokte hij vandaar via de Prins Hendrikkade en de Haarlemmerstraat naar de Herenmarkt. Voor de deur bleef hij staan. Hij ontdekte dat iemand nu ook het naamplaatje van Annette van Dijk had verwijderd. Het stemde hem bitter. In zijn oude recherchehart groeide verzet tegen die malle meiden, die blijkbaar hun eigen dood zochten.

Hij belde langdurig, maar er kwam geen reactie.

De Cock bekeek het slot. Het was van een simpele constructie. Hij blikte wat schichtig om zich heen om te zien of iemand zijn handelingen in ogenschouw nam. Toen die blik hem geruststelde, nam hij het apparaatje van Handige Henkie uit zijn broekzak en in luttele seconden had hij deur ontgrendeld. Voorzichtig duwde hij met zijn knie de deur verder open en ging naar binnen.

De schemerlampen brandden niet. Van buiten, via de halfgesloten gordijnen, kwam maar weinig licht. De oude rechercheur keek om zich heen. Een impuls om kasten te doorzoeken, onderdrukte hij. Rechts van hem, in een hoek van het vertrek, stond op een halfrond tafeltje een telefoon. Hij liep erheen. Op een velletje van een blocnote stond een telefoonnummer. In een opwelling pakte hij de hoorn van het toestel en draaide het nummer. Op het moment dat iemand zich meldde, legde hij de hoorn op het toestel terug.

Verbijsterd staarde hij voor zich uit.

In het raderwerk van zijn denken schoot een vonk. Het systeem draaide direct op volle toeren. Reeksen van denkbeelden, mogelijkheden en motieven drongen zich aan hem op. Hij liet de notitie liggen, nam het nummer over in zijn zakboekje en verliet de woning. Buiten draaide hij de deur weer op slot. Met een gebaar van tederheid streelde hij het apparaatje van Handige Henkie en liet het in zijn broekzak glijden.

Op weg naar de Warmoesstraat overviel hem een sinister voorgevoel. Het klauwde in zijn borst en omklemde zijn hart. Half in draf liep hij verder, de Warmoesstraat voorbij, de Lange Niezel in. Verder via de Stormsteeg en de Binnen Bantammerstraat naar de Binnenkant. Voor het kraakpand 753 bleef hij staan. Hij voelde hoe zijn bloed pulseerde in een slagader in zijn nek.

Toen het kloppen iets rustiger was geworden en ook zijn ademhaling zijn oude ritme had hervonden, ging hij naar binnen en hees zijn negentig kilo langs een krakende trap naar de tweede etage. Opnieuw tastte hij naar zijn geliefd apparaatje. Toen hij de deur had geopend, was hij niet geschokt. Ze lag daar, zoals hij had verwacht haar te vinden… Josine Wijngaarden, met roodpaarse striemen aan haar hals.

11

De Cock had moeie voeten.

Ze waren er ineens, onaangekondigd. Het kwam als een donderslag bij heldere hemel. Hij leunde achterover en legde zijn voeten op een hoek van zijn bureau. Met een van pijn vertrokken gezicht bevoelde hij zijn kuiten. Het was alsof geniepige kleine duiveltjes uit pure boosaardigheid met duizend spelden in zijn kuiten prikten. Hij kende de pijn die uit de holten van zijn voeten kwam, langs zijn hielen omhoogtrok en zich vastzette in zijn kuiten. Hij wist ook wat die pijn betekende. Telkens als de zaken slecht verliepen, als zijn onderzoeken dreigden te verzanden en als hij het machteloze gevoel had volkomen in het duister te tasten, gaven die helse duiveltjes acte de présence. Vledder keek hem bezorgd aan.

’Zijn ze er weer… de duiveltjes?’

De Cock knikte en sloot zijn ogen. Enkele minuten bleef hij zo zitten, bewegingloos en geconcentreerd. Zijn markant gezicht leek een stalen masker. Om de pijn te verdrijven zette hij zijn tanden in zijn onderlip.

’Het gaat wel weer over,’ sprak hij mat. ’Die pijn is nog wel te verdragen, maar de wetenschap dat wij na drie moorden en dagen van intensief speuren met ons onderzoek in feite nog geen stap verder zijn gekomen, bezorgt mij een angstig voorgevoel.’ Vledder keek hem met een blik vol ongeloof aan.

’Ben je bang dat wij er niet uitkomen… dat de moordenaar ons ontglipt?’

’Dat kan toch gebeuren. Hoeveel moorden blijven niet onopgelost?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Niet bij ons.’

De Cock snoof.

’Die stomme Josine Wijngaarden. Als ze naar mij had geluisterd, had ze nu nog geleefd en waren wij dichter bij de oplossing gekomen. We hadden haar dan als lokaas voor de moordenaar kunnen gebruiken. Nu hebben wij niets meer om hem tot actie te bewegen. De drie meiden zijn dood. Ik denk dat de moordenaar of moordenares van niemand meer iets heeft te duchten.’

De oude rechercheur trok de pijpen van zijn pantalon iets terug en wreef over zijn kuiten. Het verzachtte de pijn. Toen de pijn geheel was weggetrokken, veranderde de uitdrukking op zijn gezicht. Hij leek weer strijdbaar. Met een paar wilde gebaren schoof hij de pijpen van zijn pantalon terug en nam zijn benen van het bureau.

’Hoe was de sectie?’

Vledder gebaarde achteloos.

’Een kopie van gisteren en morgen… een kopie van vandaag.’

’Geen beschadigde lever en nieren?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Dat is individueel. Het lijf van Annette van Dijk kon chloroform blijkbaar wel verdragen. Buiten de gebroken kraakbeenringetjes in haar luchtpijp zag ze er vanbinnen puntgaaf uit.’ De jonge rechercheur keek op.

’Heb jij nog wat geroken vanmiddag?’

’Bij Josine Wijngaarden bedoel je?’

’Ja.’

’Nauwelijks waarneembaar. Er hing nog wel iets van een weeïg zoete lucht. Maar drie dagen achtereen is daar met chloroform gemorst en van enige ventilatie is in dat hok geen sprake.’ Vledder grinnikte.

’Ik ben blij dat er op de Herenmarkt geen vier vrouwen bijeen woonden.’

De Cock knikte begrijpend.

’Dan konden wij morgen wellicht nog een moord verwachten.’ De oude rechercheur kwam opmerkelijk kwiek uit zijn stoel overeind.

’Hoe laat hebben we het?’

Vledder grinnikte.

’Kan je niet meer klokkijken?’ vroeg hij. ’Het is kwart over tienen.’

De Cock trok zijn kin iets op.

’Mooie tijd,’ riep hij opgeruimd. ’Ik heb wat bedacht om het commissaris Kauwenaar in Hilversum flink lastig te maken. We sturen hem iemand op zijn dak die hij niet zo gemakkelijk ambtelijk van zich af kan schudden.’

’Wie?’

De Cock grijnsde.

’Mariandel von Liechtenstein.’

Vledder reageerde verrast.

’Mariandel von Liechtenstein?’

De Cock knikte.

’Jij gaat straks naar haar toe en vertelt haar dat wij ervan overtuigd zijn dat commissaris Kauwenaar in Hilversum haar Matthias von Ravensburg verborgen houdt. Mogelijk zelfs in zijn eigen woning. Zeg haar, dat commissaris Kauwenaar dat vermoedelijk zal ontkennen. Druk haar op het hart dat zij niet uit Hilversum moet vertrekken voor zij haar Matthias weer in de armen heeft gesloten.’

Vledder glimlachte.

’Ik vind dit weer zo’n vuile vossenstreek van jou. Alleen jij kunt zoiets verzinnen. Commissaris Kauwenaar zal je vervloeken.’

De Cock grijnsde.

’Dat doet hij maar. Uiteraard heb je gelijk: een vos verliest wel zijn haren, maar niet zijn streken. Besef wel dat ik mij vanmorgen vreselijk aan die Kauwenaar heb geërgerd.’

De grijze speurder gleed langzaam met de top van zijn pink over de rug van zijn neus.

’En laat Mariandel von Liechtenstein,’ sprak hij nadenkend, ’in Hilversum aan commissaris Kauwenaar duidelijk maken dat ik inmiddels het aandeel van Matthias van Ravensburg in de affaire van de dwaze maagden ken.’

Vledder keek hem met grote ogen aan.

’Ken jij zijn aandeel?’ vroeg hij verbijsterd.

De Cock schudde zijn hoofd.

’Niet precies. Maar dat behoeven Mariandel von Liechtenstein en commissaris Kauwenaar niet te weten. De mededeling kan voor Kauwenaar een reden zijn om Matthias von Ravensburg niet langer voor ons verborgen te houden.’

’Maar je krijgt toch problemen als je die bewering niet waar kunt maken?’

De Cock plukte aan zijn onderlip.

’Het is… eh, het is niet helemaal een slag in de lucht. Ik hoop vanavond meer duidelijkheid te krijgen.’

’Waarin?’

’De manier waarop Matthias von Ravensburg in de affaire betrokken raakte.’

Vledder keek nadenkend aan.

’Ga jij vanavond ook nog op pad?’

De Cock knikte.

’Een eenzame missie,’ sprak hij raadselachtig. ’Een bezoek aan een oude vriend.’ Hij grijnsde breed. ’Vriend… het is meer een gabber.’

De Cock rolde zijn bureaustoel op wieltjes wat naar achter en stond op. Licht waggelend slenterde hij naar de kapstok, wurmde zich in zijn regenjas, pakte zijn oude hoedje en schoof het achter op zijn hoofd. Zwaaiend liep hij de recherchekamer uit. Via de Oudebrugsteeg, de Nieuwezijds Kolk, langs het Korenmetershuisje liep hij naar de Nieuwezijds Voorburgwal en stak de rijbaan over. Na een paar steegjes kwam hij op de Blauwburgwal en bereikte via de Heren- en de Prinsenstraat, de Prinsengracht.

Peinzend sjokte hij over het smalle trottoir. Het was stil op de gracht, bijna beangstigend stil. Het geraas van het verkeer was ver weg. Langs de walkant tussen de bomen scharrelde een eenzame rat.

De Cock merkte hem nauwelijks op. De moord op de drie dwaze maagden spookte door zijn gedachten. Hij vroeg zich af hoe zij zo dom hadden kunnen handelen. De eerste moord, de moord op Henriëtte de Waal, had toch een waarschuwing moeten zijn.

Hij stak de rijbaan van de Westerstraat over en liep naar de Noordermarkt. Achter de hervormde kerk, voor een klein huisje met een hoog raam, bleef hij staan. Midden op de ruit stond in sierlijke krulletters:

’Peter Karstens’, en daaronder, in letters van veel kleiner formaat: ’schilder-kunstenaar’.

De Cock schoof de mouw van zijn regenjas iets omhoog en keek op zijn horloge. Het was bijna elf uur. Hij gleed met duim en wijsvinger over zijn neusvleugels en grinnikte.

’Een onchristelijke tijd voor een bezoek,’ mompelde hij binnensmonds. Toch rukte hij aan de glimmend gepoetste koperen trekker. Ver weg in het inwendige van het huis rinkelde een bel. De Cock voelde zich niet bezwaard. Hij kende reeds lang de gewoonten van de bewoner en wist dat die meestal tot diep in de nacht in de weer was.

Het duurde niet lang voor de deur werd geopend. Een man met donkerblond warrig haar, gekleed in een slobberbroek en een glanzende witzijden blouse, keek hem aan. De wenkbrauwen gefronst. Zijn bruine ogen glommen van verwondering.

’De Cock!’ riep hij blij verrast. ’Waarachtig, het is de oude De Cock. Man, waar ben je mee bezig? Dat doe je toch niet. Zo kort tegen middernacht kom je toch niet iemand arresteren?’ De Cock lachte.

’Heb ik jou,’ antwoordde hij vrolijk, ’ondanks al jouw schelmenstreken, ooit gearresteerd? Ik kom gewoon even op bezoek.’ De kunstenaar aarzelde even. Toen maakte hij een lichte buiging en spreidde zijn armen. In zijn blouse met wijde mouwen was dat een sierlijk gebaar.

’Slecht betaald beschermer van het grootkapitaal, ambtelijk grootinquisiteur, snood en geniepig belager van weduwen, maagden en wezen, stomme bonnenschrijver,’ schertste hij, ’treed binnen.’

De Cock reageerde niet. Hoofdschuddend stapte hij langs hem heen.

Na het voorportaal belandde hij in een hoog, diep vertrek. Het was er schemerig. Het enige licht kwam van een straatlantaarn voor het huis, aan de rand van het trottoir. Het wierp lange schaduwen over ezels met half afgemaakte schilderijen. Peter Karstens ging De Cock voor naar een trap, die aan het einde van het vertrek draaiend omlaag liep. Na een korte smalle gang kwamen ze in een intieme ruimte met een lage zoldering. Op een ruwhouten tafel brandden flakkerend een paar kaarsen naast flessen rode wijn en fraai geslepen kristallen bokalen. Twee ervan waren gevuld.

De Cock keek rond. Plotseling ontdekte hij een jonge vrouw. Hij schatte haar op achter in de twintig. Ze zat schuin op een brede leren bank. In het halfduister had hij haar aanvankelijk niet opgemerkt. In het schijnsel van het kaarslicht was ze van een bijna serene schoonheid. Haar huid glansde zacht. Boven een korte zwarte rok met split droeg ze een ruim geplooide blouse, die haar boezem nauwelijks verhulde. Lang zwart haar golfde over haar halfblote schouder. Toen ze even bewoog, zag De Cock dat het split van haar rok tot heel hoog reikte. Het maakte hem wat duizelig. Zijn puriteinse ziel raakte bij een dergelijke aanblik altijd wat in de war.

Peter Karstens wees in haar richting.

’Mag ik je even voorstellen… Maria.’ De kunstenaar aarzelde enige seconden. ’Of was ze er de vorige keer ook al?’ De Cock slikte.

’Ze… eh, ze was er de vorige keer ook,’ antwoordde de grijze speurder timide. ’En… eh, ze is nog steeds even mooi.’ Peter Karstens stak zijn armen omhoog.

’Luister,’ galmde hij ontroerd, ’een wonder… een absoluut wonder… een ambtenaar met gevoel voor schoonheid.’ De Cock ging achteloos voorbij aan het theatraal gedrag van de man. De spot deerde hem niet. De oude rechercheur wist dat de kunstenaar voortdurend in onmin met de maatschappij leefde. Peter Karstens was een vrijbuiter, een boekanier met een ontembare kunstenaarsziel die niet paste in het keurslijf van een geordende samenleving.

Peter Karstens wees naar de flessen op de ruwhouten tafel.

’Een verrukkelijke haut-médoc,’ riep hij opgetogen. ’Een Château Camensac van een gezegend wijnjaar.’

De kunstenaar pakte een schoon glas en schonk behoedzaam in. Daarna keek hij vragend op.

’Je drinkt toch een glas mee?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

’Graag.’

De schilder zette de fles op tafel terug en ging tegenover hem zitten. Om zijn mond gleed een zoete glimlach.

’Gewoon op bezoek,’ sprak hij spottend. Hij blikte op zijn polshorloge. ’Een ambtenaar… op dit uur.’ Hij schudde zijn hoofd. ’Het spijt me, maar daar geloof ik niet in.’

De Cock reageerde niet direct. Hij pakte zijn glas op en proefde. De wijn was werkelijk voortreffelijk.

’Je weet,’ sprak hij met het glas nog in zijn hand, ’dat ik een groot bewonderaar ben van de schilders van het impressionisme… Monet… Renoir… Cézanne… Toulouse-Lautrec… onze eigen Breitner. Bij het zien van werken van deze meesters, raak ik ontroerd.’

Peter Karstens snoof.

’Ik kan mij zo’n ontroering bij jou nauwelijks voorstellen.’ De Cock negeerde de opmerking. Hij zette zijn glas voorzichtig voor zich neer.

’Ik ben kortgeleden geconfronteerd met een prachtige verzameling schilderijen… Franse impressionisten tussen imponerende Oudhollandse meesters. De eigenaar van de verzameling beweerde dat de kunstwerken echt en onvervalst waren, maar ik had zo mijn twijfels. Ik meende in sommige werken jouw kunstenaarshand te zien. Niemand maakt zulke fraaie vervalsingen als jij.’

Peter Karstens maakte felle afwerende bewegingen.

’Ik maak geen vervalsingen,’ verbeterde hij luid. ’Ik herschep meesterwerken. Dat is heel iets anders. Mijn werk mag de naam vervalsing beslist niet dragen. Ik kijk naar oude meesters, bestudeer hun techniek en maak hun werk opnieuw. En soms… wanneer zo’n oude meester in het verleden even in de fout is gegaan… wat vaker is gebeurd dan erkende kunstkenners willen toegeven… verbeter ik zijn werk.’

De Cock weifelde even.

’Heb jij,’ formuleerde hij voorzichtig, ’kortelings een serie Franse impressionisten en Oudhollandse meesters opnieuw gescha-pen?’

Peter Karstens knikte traag.

’Stuk voor stuk ben ik daar bijna een jaar mee bezig geweest. Steeds bracht men mij een ander werkstuk. Het was alles bijeen een hele klus, maar op het resultaat ben ik apetrots.’ De Cock boog zich iets naar hem toe.

’Peter… wie gaf jou die opdracht?’

De kunstenaar glimlachte.

’Ben ik ermee gebaat dat ik jou mijn opdrachtgever noem?’ Een lichte wanhoop maakte zich van De Cock meester. Hij stak zijn handen gestrekt naar voren.

’Peter… in drie luttele dagen zijn drie jonge levenslustige vrouwen… ongeveer in de leeftijd van jouw Maria… door iemand gedood… kil gewurgd nadat zij met chloroform weerloos waren gemaakt.’

De grijze speurder zweeg even voor het effect.

’Ik vermoed,’ ging hij gedragen verder, ’dat dit gebeurde omdat iemand heeft ontdekt dat de uitgestalde schilderijen niet meer de oorspronkelijke verzameling vormden, maar bestond uit een reeks door jouw hand herschapen meesterwerken.’ Peter Karstens grinnikte.

’De hele verzameling is er alleen maar mooier door geworden.’ De Cock knikte.

’Die overtuiging heb ik ook,’ sprak hij minzaam. Hij boog zich opnieuw naar voren. Zijn handen ineengevouwen. ’Peter… wie gaf jou die opdracht?’

Peter Karstens keek hem secondenlang aan. Toen, na enige aarzeling, wendde hij zich tot Maria naast hem op de bank.

’Pak even die visitekaartjes,’ gebood hij haar.

Maria kwam omhoog en sloeg haar been over de rug van de leren bank. Een tweede been volgde. De Cock hield zijn adem in. Verbijsterd keek hij toe en het bloed steeg hem naar het hoofd. Onder haar korte rokje droeg Maria niets.

Heupwiegend gleed ze naar een notenhouten kabinetje aan de wand. Uit een verticaal vakje nam ze een stapeltje visitekaartjes en reikte die Peter Karstens aan. De kunstenaar legde de kaartjes voor zich op tafel en nam ze stuk voor stuk door.

’Het was een slome man,’ sprak hij zacht, mijmerend, ’een slome Hollander.’

Zijn blik verhelderde.

’Hier heb ik het… Le Roi Lumière.’

De Cock keek hem wantrouwend aan.

’Le Roi Lumière… een slome Hollander?’

Peter Karstens maakte een verontschuldigend gebaar.

’Ik ben niet… zoals jij… een slaaf van het gezag… ik vraag niet naar een legitimatie.’

12

Toen De Cock de volgende morgen meer dan anderhalf uur te laat en met een nog zacht gonzend hoofd van de verrukkelijke Château Camensac de grote recherchekamer binnenstapte, draaide Vledder zijn bureaustoel om en keek bestraffend naar hem op.

’Ik dacht,’ riep hij bezorgd, ’dat je vandaag helemaal niet meer kwam. Ik heb net jouw vrouw gebeld. Ze zei dat jij je roes had uitgeslapen, maar nu toch onderweg was.’

De Cock keek hem geschrokken aan.

’Roes uitslapen… zei ze dat?’ vroeg hij ongelovig.

Vledder knikte.

’Volgens je vrouw ben je gisteravond lichtjes aangeschoten thuisgekomen.’

De Cock smeet zijn hoedje missend naar de kapstok.

’Onzin. Ik was nog goed ter been, had geen waggelende gang en sprak geen wartaal.’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Ze zei niet dat je dronken was… teut… bezopen… maar ietwat tipsy.’

De Cock keek zijn jonge collega schattend aan.

’Vanwaar jouw ongerustheid over mijn wegblijven,’ riep hij verbolgen. ’Is er wat?’

Vledder knikte met een ernstig gezicht.

’Commissaris Buitendam was hier om negen uur. Vermoedelijk was hij er al eerder. Hij was razend… liep te ijsberen door de kamer. Je moet onmiddellijk bij hem komen.’

De Cock grijnsde.

’Onmiddellijk duurt bij mij wat langer.’

De oude rechercheur deed zijn regenjas uit, raapte zijn hoedje van de vloer en sjokte naar zijn bureau.

Vledder volgde hem met zijn blik.

’Zo laat ben je nooit,’ begon hij opnieuw. ’Mag ik dan ongerust worden?’

De Cock wuifde het onderwerp weg en liet zich in zijn stoel zakken.

’Hoe ben jij gisteravond gevaren?’ vroeg hij zakelijk. Vledder glimlachte.

’Mariandel von Liechtenstein was heel aardig. Ze kletste ongedwongen over haar relatie met Matthias. Ze schonk zelfs een aperitiefje voor me in. Ik voelde me best op mijn gemak bij haar.’

De Cock toonde verbazing.

’Ik dacht dat jij haar niet mocht.’

Vledder knikte.

’Dat was ook zo, maar ik heb gisteravond toch een ander beeld van haar gekregen. Ze mist haar Matthias heel erg.’ De jonge rechercheur zuchtte omstandig.

’Het lijkt mij als man heerlijk om door zo’n verrukkelijke vrouw zo intens te worden bemind.’

De Cock beluisterde de hemelse toon, keek zijn jonge collega nadenkend aan en krabde zich achter in zijn nek.

’Gaat ze naar Hilversum?’

Vledder knikte nadrukkelijk.

’Vanmorgen. Ik heb haar aangeraden om zo rond de klok van tien uur op het politiebureau te zijn.’

’Kent ze commissaris Kauwenaar?’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Ze wist dat haar Matthias wel eens contact met hem had. Commissaris Kauwenaar was een oude vriend van Matthias, nog vanuit de middelbare schooltijd. Zelf heeft ze hem nooit ontmoet.’

’Heb jij haar goed geïnstrueerd?’

Vledder knikte.

’Toen ik haar vertelde dat jij wist welk aandeel haar Matthias had bij de moorden op die drie vrouwen, raakte ze bijna in paniek. Ze kon zich niet voorstellen dat Matthias bij moorden op vrouwen betrokken kon zijn. Het leek haar onmogelijk. Matthias was in haar ogen zo zachtaardig… zo zonder enige agressie, dat van geweld geen sprake kon zijn.’

De Cock gniffelde.

’Je hebt je gisteravond aardig laten omturnen. Je bent zeker vergeten dat Mariandel von Liechtenstein diezelfde Matthias bij ons een paar maal als een wurger heeft gepresenteerd.’ Vledder boog beschaamd zijn hoofd.

’Je hebt gelijk,’ sprak hij verslagen. ’Daar heb ik gisteravond in het geheel niet aan gedacht.’

De jonge rechercheur zweeg een tijdje.

’Matthias,’ vroeg hij timide, ’weet je al meer van zijn aandeel?’ De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik heb alleen een vermoeden.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

’Waar was jij gisteravond… waar heb je dat roesje opgelopen?’ De Cock glimlachte.

’Bij Peter Karstens.’

Vledder trok een vies gezicht.

’Die vriend van jou… die vreemde kunstenmaker op de Noordermarkt?’

De Cock zwaaide afwerend.

’Peter Karstens is geen kun-sten-maker, maar een begenadigd kunstenaar.’

Vledder snoof.

’Een gore vervalser.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Geen vervalser,’ verbeterde hij geduldig, ’maar een imitator. Wanneer hem dat vriendelijk wordt gevraagd en de geldelijke beloning voldoende is om er een leuke partij goede haut-médocs of bourgognes van de kopen, imiteert hij het werk en de stijl van andere kunstenaars… uit welk tijdperk dan ook. En dat doet Peter Karstens op een voortreffelijke en zeer kunstzinnige wijze. Ik heb thuis boven het dressoir een Monet van hem hangen die ik voor geen origineel zou willen ruilen.’

Vledder lachte smalend. Na een kleine inzinking kreeg hij zijn bravoure terug.

’Een echte Monet kost een vermogen. Dat doek van jou is niets waard.’

De Cock tikte met zijn wijsvinger tegen zijn borst.

’Voor mij wel. Ik heb heel veel reproducties van dat schilderij gezien, maar het doek van mij is het mooiste.’

Vledder keek hem niet-begrijpend aan.

’Wat heeft de vervalser Peter Karstens met onze zaak te maken?’ De Cock gebaarde in zijn richting.

’Denk daar maar eens over na.’

’Denken… moet dat?’

De Cock knikte nadrukkelijk.

’Pijnig je hersens maar eens,’ sprak hij bestraffend. ’Ik leg je niet alles uit. Peter Karstens heeft het afgelopen jaar een fraaie verzameling Franse impressionisten en Oudhollandse meesters her-schapen, zoals hij dat noemt. En zijn opdrachtgever daartoe was ene Le Roi Lumière.’

De mond van Vledder viel halfopen.

’Le Roi Lumière… wie is dat… zijn we die wel eens tegengekomen?’

De Cock glimlachte.

’Vast wel.’

Commissaris Buitendam, de lange statige politiechef van het bureau Warmoesstraat, keek de grijze speurder schattend aan… peilde zijn stemming. Na een pauze van enkele seconden wuifde hij met een slanke hand.

’Ga zitten, De Cock,’ sprak hij geaffecteerd.

De oude rechercheur schudde zijn hoofd.

’Ik blijf staan,’ reageerde hij nukkig.

Buitendam maakte een berustend gebaar.

’Zoals je wilt.’ Hij zweeg even om indruk te maken en strekte zijn rug. ’Ik neem aan,’ sprak hij zalvend, ’dat je bereid bent om je excuus aan te bieden.’

De Cock grinnikte.

’Aan wie en waarvoor?’

Buitendam gebaarde voor zich uit.

’Aan commissaris Kauwenaar, voor jouw gedrag gistermorgen in Hilversum.’

De commissaris schudde zijn hoofd.

’Het is toch onaanvaardbaar, zelfs onduldbaar om zonder enige aankondiging vooraf een commissaris van politie een streng verhoor af te nemen. Kauwenaar was uiterst ontstemd.’ De Cock lachte.

’Als iemand redenen had om ontstemd te zijn, dan was ik het. Commissaris Kauwenaar verstopt een belangrijke getuige voor mij en weigert mij de plek te noemen waar ik hem kan vinden. Dat is onaanvaardbaar. Hij belemmerde mij in mijn onderzoek.’

Buitendam gebaarde heftig.

’Daar zal commissaris Kauwenaar een gegronde reden voor hebben gehad.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Die had en heeft hij niet. Kauwenaar beschermt een vriend van hem uit het verleden… een vriend die vermoedelijk betrokken is bij de moorden op de drie vrouwen aan de Binnenkant.’ Buitendam snoof.

’Onmogelijk.’

De Cock boog zich iets voorover.

’Onmogelijk,’ herhaalde hij snerpend. ’Ik heb zelfs een sterk vermoeden dat commissaris Kauwenaar het motief van die moorden kent.’

’Niet waar.’

De Cock gebaarde naar de telefoon.

’Ik raad u aan hem even te bellen met de vraag of de heer Kauwenaar mij dat motief even wil openbaren… en wel onmiddellijk.’

Buitendam stond op. Hij zag rood tot diep in zijn nek en zijn neusvleugels trilden. Bevend wees hij naar de deur.

’Eruit.’

De Cock ging.

Toen De Cock in de grote recherchekamer terugkwam, keek Vledder hem onderzoekend aan.

’Was het weer zover?’

De Cock knikte.

’Hij was woest en stuurde mij zijn kamer af.’

’Wat wilde hij van je?’

De Cock gniffelde.

’Dat ik commissaris Kauwenaar in Hilversum mijn excuses aanbood voor mijn onbehoorlijk en onaanvaardbaar gedrag van gistermorgen.’

’Excuses?’

’Ja.’

’En?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik zie geen reden voor excuses. Mijn gedrag was niet onbehoorlijk en wat ik deed was in het belang van het onderzoek.’

’En nu?’

De Cock trok zijn schouders op.

’Buitendam zoekt het maar uit.’

De oude rechercheur zweeg even.

’Het is feitelijk te gek voor woorden,’ ging hij verbolgen verder. ’In ons district worden drie jonge vrouwen vermoord… moorden die nog onopgelost zijn. Onze commissaris praat daar niet over… informeert niet eens naar de stand van ons onderzoek. Nee, een collega-commissaris, een kopie van Buitendam, voelt zich in zijn wiek geschoten en dat heeft dan al zijn interesse… daarvoor moet ik bij hem op het matje komen.’ De Cock liet zich in zijn stoel zakken.

’Buitendam… een lieve man… maar hij had beter broodbezorger kunnen worden.’

Vledder lachte.

’Laat hij het niet horen… kun je echt je excuses aanbieden.’ Rond de mond van de grijze speurder dartelde een glimlach. ’Dat zou ik dan deemoedig doen.’

Vledder lachte.

’Ik zie het voor me. Jij met gebogen hoofd, een trek van onderdanigheid op je gezicht en…’

De jonge rechercheur stokte.

Mariandel von Liechtenstein kwam de grote recherchekamer binnenstappen. Ze liep op De Cock toe, omhelsde hem en gaf hem en zoen op beide wangen. Daarna ging ze schuifelend op de stoel naast zijn bureau zitten.

’Ik heb hem.’

’Wie?’

Mariandel von Liechtenstein wuifde.

’Matthias. Hij ligt in ons bed, slaapt en snurkt als een os.’ Op haar gezicht kwam een glans van vertedering.

’Een heerlijk gezicht… een heerlijk gehoor. Ik heb het zo lang moeten missen.’

De Cock keek haar onderzoekend aan.

’Gaf commissaris Kauwenaar,’ vroeg hij ongelovig, ’zomaar zijn medewerking?’

Mariandel von Liechtenstein schudde haar hoofd.

’Niet zomaar. In het begin zei hij dat hij geen Matthias von Ravensburg kende, dat hij niet begreep wat ik van hem, de commissaris, verlangde. Eerst toen ik hem vertelde dat u mij had aangeraden om me met hem in verbinding te stellen, werd hij soepeler.’

De Cock knikte begrijpend.

’Hebt u commissaris Kauwenaar ook gezegd dat ik het aandeel van Matthias kende in de wurgmoorden op de vrouwen aan de Binnenkant?’

Mariandel von Liechtenstein knikte.

’Ik geloof dat die mededeling de doorslag gaf. Hij werd plotseling heel galant en vriendelijk. Ik zal u naar Matthias brengen, zei hij.’

’En dat heeft hij gedaan?’

Mariandel von Liechtenstein knikte opnieuw.

’Hij bracht mij met zijn wagen naar zijn villa aan de Oud Blaricummerweg in Naarden. Achter die villa is een grote tuin met een kolossaal tuinhuis… een soort opbergplaats voor tuingereedschap.’

’Daar zat Matthias?’

Mariandel von Liechtenstein sloeg haar handen voor haar gezicht.

’Wat zag hij eruit… verschrikkelijk. Matthias had zich al die tijd niet geschoren, had bijna niets gegeten en had nauwelijks geslapen. Toen Matthias mij zag, begon hij te huilen… als een kind… als een groot hulpeloos kind. Hij heeft zeker een half uur in mijn armen gelegen voor hij wat tot bedaren kwam.’ De Cock knikte begrijpend.

’Hoe bent u thuisgekomen?’

Mariandel von Liechtenstein gebaarde.

’Commissaris Kauwenaar heeft een taxi voor ons gebeld. Die heeft ons naar Amsterdam gebracht. Thuis heeft Matthias zich geschoren. Hij heeft wat gegeten en viel toen als een blok in slaap.’

Ze boog zich ver naar De Cock toe. Haar knap, lief gezicht was dichtbij.

’Zonder u,’ sprak ze zwoel, ’had ik hem misschien nooit teruggekregen. Ik ben u hoogst dankbaar.’ Ze schudde haar hoofd. ’Ik laat hem nooit meer gaan.’

De Cock trok zijn gezicht strak.

’Matthias von Ravensburg is mij iets schuldig,’ sprak hij plechtig. ’Een soort ereschuld. Zo voel ik dat. Als hij straks is uitgeslapen, brengt u hem persoonlijk naar mij toe. Geen aarzelingen, geen uitstel, geen uitvluchten. Die duld ik niet. Matthias moet mij zijn verhaal te vertellen… volledig… en voor mij een telefoongesprek voeren met een tekst die ik voor hem zal opstellen. Daarna gaan wij vanavond samen op pad. En als alles goed gaat, krijg je hem terug… om verder de nacht met hem door te brengen.’

Mariandel von Liechtenstein keek hem verschrikt aan. ’En als iets niet goed gaat?’

De Cock maakte een hulpeloos gebaar.

’Als politieman loopt men risico’s.’

’En Matthias?’

De oude rechercheur negeerde de vraag. Hij knikte haar bemoedigend toe.

’Vertrouw op mijn ervaring.’

13

Rechercheur De Cock zat naast Vledder in de donkere laadruimte van een oude gammele bestelbus met op de buitenkant als opschrift de naam van een niet bestaand aannemersbedrijf. Hij had de bestelauto tijdelijk van het hoofdbureau te leen. En dat was niet voor de eerste keer.[7] Het onooglijke busje werd door de rechercheurs van kamer 119 zo nu en dan als geheime observatiepost gebruikt. De Cock onderkende de waarde daarvan en wanneer hij het noodzakelijk achtte, eiste hij het busje op. Middels wijkagent Joep de Groot had hij aan het water op de Binnenkant tegenover het bewuste kraakpand een parkeerplaats voor het busje gereserveerd. Via kijkgaten aan de achterkant van het busje had hij een goed zicht op de ingang met de scheefhangende toegangsdeur. Vledder hield het uitzicht over de gracht. De Cock had opnieuw een beroep gedaan op zijn collega’s Appie Keizer en Fred Prins. Zoals steeds hadden zij blijmoedig hun medewerking toegezegd. Appie Keizer acteerde als een onopvallende in lompen gehulde oude zwerver, terwijl De Cock de sterke en zwaargebouwde Fred Prins in het kraakpand had geposteerd. De grijze speurder had zijn aanvankelijk plan om Matthias von Ravensburg als lokaas in het krot op de tweede etage op te sluiten, laten varen. De oude rechercheur vond het risico te groot. Het leek hem onmogelijk om de man voldoende bescherming te bieden wanneer hij met de opdoemende dader zou worden geconfronteerd. Een bedwelming met chloroform was snel gebeurd. En een vierde slachtoffer in hetzelfde kraakpand onder zijn toezicht kon hij zich niet permitteren.

Hij had Matthias von Ravensburg samen met Mariandel von Liechtenstein, met toestemming van beiden, tot afloop van de actie in een celletje opgesloten. Jan Kusters zou voor enig toezicht zorgen.

Als het inzicht van de grijze speurder juist was, droeg de dader voldoende attributen bij zich om tot een afdoende bewijsvoering te komen. Hij dacht daarbij aan een flesje met chloroform en een passende sleutel van de toegangsdeur tot de ruimte waar de drie vrouwen de dood hadden gevonden. Moordenaars en inbrekers, zo was zijn ervaring, weken zelden van een eenmaal gevolgde werkwijze af.

Toch was De Cock er niet helemaal gerust op dat zijn plan zou slagen. Er kon nog van alles misgaan. De gehele opzet berustte op zijn theorie, dat Matthias von Ravensburg als laatste een bedreiging voor de moordenaar vormde. Na de dood van die man had hij van niemand meer iets te duchten.

De oude rechercheur blikte op de verlichte wijzerplaat van zijn polshorloge. Het was kwart voor tien. Hij had nog een kwartier. Volgens de afspraak die Matthias von Ravensburg onder zijn toezicht met de moordenaar had gemaakt, zou de ontmoeting om exact tien uur in het vertrek op de tweede etage plaatsvinden. De grijze speurder hield er terdege rekening mee dat de moordenaar uit oogpunt van verrassing iets eerder zou komen opdagen. Dat was hem wel eens vaker overkomen. De Cock glimlachte fijntjes. Maar hoe dan ook, de moordenaar wachtte geen Matthias von Ravensburg, maar een zeer weerbare Fred Prins, die, zo was De Cocks overtuiging, de man gemakkelijk onder controle zou brengen.

De oude rechercheur bedacht dat hij veel had te danken aan het tweetal Appie Keizer en Fred Prins. Het aantal keren dat deze mannen hem in een avontuur hadden bijgestaan, was bijna niet meer te tellen. Hij zou Buitendam, in goede bui, eens attenderen op het feit dat deze mannen wel eens voor een beloning in aanmerking dienden te komen.

De mobilofoon in de binnenzak van zijn regenjas kraakte. De stem van Appie Keizer kwam door.

’Van welke kant verwacht je dat hij zal komen?’

De Cock pakte zijn mobilofoon.

’Dat had ik je moeten zeggen. De Binnenkant heeft eenrichtingsverkeer. Als goed weggebruiker komt hij vanuit de richting Kalkmarkt. Maar daar zou ik maar niet op rekenen. Ik weet ook niet of hij te voet komt of met een auto. Het lijkt mij het beste dat je zo dicht mogelijk in de buurt van het kraakpand blijft.’ Hij borg zijn mobilofoon weer weg en stootte Vledder aan. ’Kan jij met jouw nachtkijker beide zijden van de Binnenkant in het oog houden?’

Vledder bromde.

’Niet tegelijk.’

’Probeer het toch maar. Je kunt van de ene zijde van de wagen naar de andere stappen. Er zijn kijkgaten aan beide kanten van de bus.’

De mobilofoon in zijn regenjas kraakte en opnieuw kwam de stem van Appie Keizer door.

’Vanaf de Kalkmarkt komt langzaam een auto rijden. Ik heb zijn kenteken genoteerd. Het is een bordeauxrode Peugeot vier-nulzes.’

Vledder naast hem ademde diep.

’Hij rijdt door.’

De Cock snoof.

’Hij kijkt of de kust hier veilig is. Hij kan rondrijden via de Prins Hendrikkade en straks weer vanuit de richting Kalkmarkt komen.’ Vledder gniffelde.

’Ik verwacht niet dat hij zijn wagen voor de deur van het kraakpand parkeert.’

De Cock reageerde niet. Hij voelde hoe de spanning bezit van hem nam. Zijn hart bonkte in een hoog tempo en een ader pulseerde in zijn hals.

De minuten verstreken langzaam… elke minuut een eeuwigheid. Appie Keizer kwam opnieuw door.

’Er komt te voet een man vanuit de richting Kalkmarkt. Ik kan zijn gelaatstrekken van hieruit niet onderscheiden. Maar ik ga niet dichter naar hem toe want dan hoort hij misschien mijn stem.’

De Cock stootte Vledder aan.

’Heb je gehoord wat Appie zei? Kan je hem met de kijker zien?’

’Ja. Hij komt dichterbij. Nog even, dan moet jij hem vanuit de achterdeuren ook kunnen zien.’

De Cock hijgde.

’Het is hem. Hij gaat naar binnen.’

De Cock en Vledder verlieten haastig de laadruimte van het bestelbusje en posteerden zich bij de toegangsdeur van het kraakpand. Binnen klonk een hevig rumoer en enkele seconden later stormde een man langs hen heen de straat op.

Appie Keizer en Vledder zetten onmiddellijk de achtervolging in. Vooral Vledder had een snelle start. De afstand tussen hem en de vluchtende man werd zichtbaar kleiner.

Half waggelend kwam Fred Prins de trap van het kraakpand af. Om zijn kleding hing de weeïg zoete geur van chloroform. De Cock keek hem verschrikt aan.

’Wat is er gebeurd?’

Fred Prins keek hem met geloken ogen aan.

’Smeer… smeerlap,’ stotterde hij. ’Toen hij mij zag smeet hij een flesje met chloroform tegen de kale muur. Het plofte uit elkaar en de inhoud droop van de wand. Ik was even bedwelmd.’ De Cock knikte.

’En hij zag kans te vluchten.’

’Ik kon er niets aan doen.’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Natuurlijk niet,’ sprak hij geruststellend. ’Ik heb niet bedacht dat de man het flesje met chloroform ook als projectiel kon gebruiken.’

De oude rechercheur keek de gracht af en zag hoe Vledder de vluchtende man met een flying tackle velde.

Nog onvast ter been liep Fred Prins aan de zijde van De Cock naar de plek waar Vledder met zijn volle gewicht boven op een liggende man zat. Toen ze naderbij waren gekomen, keek de jonge rechercheur hijgend omhoog. Hij wees naar het hoofd tussen zijn knieën.

’Het is De Koning… Lubbert de Koning van de ErDeeCeeAa… die stoffige personeelschef van de Real Dutch Continental Airlines.’

De Cock knikte traag.

’Le Roi Lumière.’

14

De ding-dong in de gang dreunde nog een beetje na. De Cock deed de deur van zijn woning open. Voor hem op de stoep stond Vledder. De jonge rechercheur lachte wat verlegen. In zijn linkerhand bungelde een fraai boeket frisse lentebloemen.

’Voor je vrouw,’ legde hij uit. ’Hoe langer ik jou ken, hoe meer ik jouw vrouw…’

De Cock stak afwerend zijn hand op.

’Je hebt mij de vorige keer beloofd dat je van tekst zou veranderen.’

Vledder schudde zijn hoofd.

’Waarom? Mijn inzichten omtrent jou zijn hetzelfde gebleven. Ik heb vaak moeite om jouw invallen te volgen. Jouw vrouw zal daar zeker smartelijk onder lijden… vandaar mijn bewondering voor haar.’

De grijze speurder bekeek het boeket.

’Geen rode rozen?’

Vledder glimlachte.

’Dit is de keuze van Edmay, en ik heb mij voorgenomen om in de toekomst haar ideeën te volgen. Ze is een wijze jonge vrouw.’

’En die heb jij nodig?’

Vledder knikte.

’Net zoals ik in mijn werk jou nodig heb.’

De Cock fronste zijn wenkbrauwen.

’Jullie zouden toch zo rond de kerstdagen trouwen? Ik had als jouw getuige al een splinternieuw kostuum gekocht en een overhemd met een butterfly… je weet wel, zo’n chic vlinderdasje.’

Vledder gebaarde met zijn vrije rechterhand.

’We stellen het een jaartje uit… om te sparen. Nu de hypotheekrente zo laag is, kunnen we wellicht een huis kopen.’

’Toe maar.’

’Het is de trend.’

De Cock wuifde om zich heen.

’Ik,’ sprak hij somber, ’betaal gelaten mijn jaarlijks stijgende huurkosten.’

De jonge rechercheur liep verder de gang in.

’Zijn de anderen er al?’

De Cock knikte.

’Appie Keizer en Fred Prins zitten bij mijn vrouw en hebben het hoogste woord. En zoals gewoonlijk luistert mijn vrouw geduldig.’

Ze stapten de woonkamer binnen. Mevrouw De Cock kwam onmiddellijk overeind en schudde Vledder ter begroeting de hand. Met een gebaar van opperste verrukking nam ze het boeket in ontvangst.

’Wat mooi.’

Ze wuifde uitnodigend naar een diepe fauteuil.

’Ga zitten,’ riep ze vrolijk. ’Mijn man vroeg zich al af waar je bleef.’

Vledder nam plaats. Zijn gezicht stond ernstig.

’Ik… eh, ik heb even geaarzeld of ik vanavond wel zou komen.’ Mevrouw De Cock keek hem verrast aan.

’Waarom?’

’Ik was nogal moe. Ik heb de hele dag gesjouwd om alles te regelen.’

’Wat moest je regelen?’

’Heeft uw man van de begrafenis verteld?’

Mevrouw De Cock schudde haar hoofd.

’Jurrian is thuis niet altijd even openhartig.’

Vledder keek naar De Cock.

’Zal ik?’

De grijze speurder knikte.

’Daar is toch niets geheimzinnigs aan?’

Vledder zuchtte diep.

’Uw dierbare echtgenoot is soms een sentimentele oude dwaas. Hij vond het een gepaste gedachte om de drie dwaze maagden tegelijkertijd op een en dezelfde dag te laten begraven. Ze zijn alledrie, zo is zijn redenering, door hetzelfde idee bevangen geweest en hebben daardoor alledrie de dood ontmoet.’

Hij zweeg even.

’Het heeft mij vandaag heel wat moeite en vooral heel veel overredingskracht gekost om alle kennissen en familieleden van de slachtoffers op een lijn te krijgen.’

De jonge rechercheur glimlachte.

’Het is mij gelukt.’

De Cock keek hem dankbaar aan.

’Ik had niet anders van je verwacht.’

Fred Prins vroeg om aandacht.

’De begrafenis van die meiden laat mij koud,’ sprak hij kil. ’Ik wil eindelijk wel eens weten waarom een of andere idioot mij in een bedwelmende walm van chloroform zette. Ik heb die lucht nog in mijn neus. Bij mijn thuiskomst die avond heeft Ann, mijn Ierse vrouw, de kleren die ik aanhad direct in de wasmachine gestopt. Toen ik haar vertelde wat mij was overkomen, riep ze…’

De Cock stak ter onderbreking zijn armen omhoog. ъ

’That dangerous old man again.’

Fred Prins knikte nadrukkelijk.

’Exact. Als het aan haar lag, verleende ik jou in de toekomst nooit meer assistentie.’

De Cock grijnsde.

’Ik stuur haar een bloemetje,’ sprak hij sussend.

De oude rechercheur vatte de fles cognac Napoleon, die hij speciaal voor dergelijke gelegenheden in voorraad hield, en vulde ruim de bodem van diepbolle, voorverwarmde glazen. Hij reikte die zijn vrienden aan. Daarna hield hij zijn glas omhoog.

’Een toost… toost op de misdaad.’

Mevrouw De Cock keek hem niet-begrijpend aan.

’Op de misdaad?’ herhaalde ze.

De grijze speurder knikte.

’Ons bestaansrecht. In een wereld zonder misdaad hadden wij geen functie.’

Fred Prins boog zich naar voren.

’Je sprak van dwaze maagden… waarom? Gingen ze als maagd de dood in?’

De Cock nam een slok van zijn cognac.

’Het heeft met maagdelijkheid niets van doen. In de bijbel staat de parabel van de wijze en de dwaze maagden. De wijze maagden gingen goed voorbereid de bruidegom tegemoet. Hun lampen waren gevuld en zij hadden extra olie bij zich. De dwaze maagden hadden geen extra voorbereidingen getroffen. Toen de bruidegom wat lang op zich liet wachten, was hun olie opgebrand en misten zij de bruiloft.’

Fred Prins keek hem vragend aan.

’Je wilt daarmee zeggen dat de drie vrouwen die aan de Binnenkant werden vermoord, geen voorbereidingen hadden getroffen?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Ze waren dom en voor hun misdadig streven onbekwaam. Hun persoonlijke lampen van hebzucht brandden wel, maar hun onzorgvuldigheid, hun gebrek aan een gepast wantrouwen, werd hen noodlottig. Zo kwam ik ertoe om deze affaire de zaak van de dwaze maagden te noemen.’

Appie Keizer zwaaide ongeduldig.

’Waar ligt het begin?’

De Cock zette zijn glas naast zich neer.

’Het begin ligt bij een fraaie en zeer kostbare schilderijenverzameling op het kantoor van de Real Dutch Continental Airlines op Schiphol. Ik heb die verzameling gezien en was geïmponeerd. Lubbert de Koning werkte al vele jaren op dat kantoor. Hij was hoofd van de personeelsafdeling en rechterhand van de directeur, de heer Van der Horst. Wanneer de directeur zelf niet aanwezig was, leidde Lubbert de Koning in zijn plaats de buitenlandse gasten rond.

Op een dag liet De Koning aan een Amerikaan de kostbare schilderijenverzameling zien. De rijke Amerikaan was onmiddellijk enthousiast en bood aan de verzameling in zijn geheel te kopen. De Koning beloofde de Amerikaan om de zaak met zijn directeur te bespreken.’

Vledder grinnikte.

’Dat deed hij niet?’

De Cock schudde zijn hoofd.

’Lubbert de Koning kwam tot een heel andere gedachte. Hij nam een van de schilderijen weg, ging daarmee naar Peter Karstens aan de Noordermarkt en vroeg hem of hij daarvan een kopie kon schilderen.’

Vledder maakte een grimas.

’En jouw vriend Peter Karstens kon dat wel.’

Het klonk spottend.

De Cock negeerde de spot.

’Peter Karstens kon dat. Inderdaad.’

Fred Prins kwam tussenbeide.

’Merkte niemand op het kantoor dat er een schilderij van de wand weg was?’

De Cock knikte.

’Zeker, maar Lubbert de Koning vertelde aan de mensen die het opviel, dat de schilderijen stuk voor stuk aan een schoonmaakbeurt toe waren, maar spoedig weer op hun oude plek zouden prijken.’

Vledder gniffelde.

’Ik begrijp het. Wanneer Peter Karstens een schilderij klaar had, dan hing De Koning de vervalsing op en stuurde de echte naar de man in Amerika.’

De Cock glimlachte.

’En ontving de kolossale bedragen die hij vroeg.’

Appie Keizer keek verrast op.

’Wanneer kwam er een kink in de kabel.’

De Cock zuchtte diep.

’Op het moment dat Lubbert de Koning… onwetend van haar achtergrond… Henriëtte de Waal in dienst nam.’

Appie Keizer keek hem niet-begrijpend aan.

’Wat was haar achtergrond?’

De Cock pakte zijn glas en nam nog een slok.

’Henriëtte de Waal,’ sprak hij bewogen, ’had voor zij een kantoorbaan bij de luchtvaartmaatschappij ambieerde, vele jaren gestudeerd aan de Amsterdamse Academie voor Beeldende Kunst.’

Vledder knikte begrijpend.

’Zij wist iets van kunst… van schilderijen.’

De Cock zette zijn glas weer neer.

’Op een kwade dag ontdekte Henriëtte de Waal dat tussen de verzameling schilderijen in de gang naar het kantoor van de directeur enkele vervalsingen hingen… terwijl eenieder… ook directeur Van der Horst… beweerde dat de schilderijen echt en onvervalst waren en een vermogen vertegenwoordigden.’ Fred Prins zwaaide ongeduldig.

’En toen?’

’Henriëtte wilde zekerheid. Om die zekerheid te krijgen stapte ze naar haar vroegere docent aan de Academie voor Beeldende Kunst.’

Vledder keek hem met glinsterend ogen aan.

’Matthias von Ravensburg.’

De Cock knikte.

’Henriëtte de Waal smokkelde Matthias het kantoor van de luchtvaartmaatschappij binnen en liet hem de collectie zien. Matthias von Ravensburg geldt in het wereldje van de kunst als een expert op het gebied van Oudhollandse meesters.’

’Hij deelde de conclusies van Henriëtte de Waal?’

De Cock knikte opnieuw.

’Matthias von Ravensburg was het volkomen met haar eens. Vrijwel alle schilderijen van de collectie waren vervalsingen.’ De Cock zweeg even.

’Toen beging Matthias von Ravensburg een grote fout. Henriëtte de Waal vroeg hem, als expert op zijn gebied, of hij haar een verklaring wilde geven dat hij had geconstateerd dat de schilderijen in het kantoor van de luchtvaartmaatschappij vervalsingen waren.’

Vledder keek hem verrast aan.

’Die verklaring gaf hij?’

In zijn stem trilde ongeloof.

De Cock knikte.

’Een prachtig document.’

’Wat deed ze ermee?’

De Cock maakte een verontschuldigend gebaar.

’Ik moet nu een stel gissingen maken. Ik weet niet wat er zich tussen die drie vrouwen aan de Herenmarkt heeft afgespeeld. Niemand kan mij er nog iets over zeggen. Ik neem aan dat Henriëtte de Waal haar bevindingen, haar waarnemingen, aan de anderen heeft verteld en dat zij gezamenlijk besloten om de luchtvaartmaatschappij te gaan chanteren.’

Appie Keizer keek hem peinzend aan.

’Waarmee?’

De Cock gebaarde in zijn richting.

’De kunstverzameling van de Real Dutch Continental Airlines had een internationale faam en het openbaar maken van het feit dat het slechts vervalsingen betrof, zou het aanzien en de reputatie van de maatschappij beslist geen goed doen.’

Vledder vroeg om aandacht.

’Wie nam het initiatief?’

’Henriëtte de Waal. Ze stelde een chantagebrief op poten samen, voegde daarbij de verklaring van de expert Matthias von Ravensburg en stuurde dat naar de maatschappij.’

’Allemensen. Wist Matthias von Ravensburg daarvan?’ De Cock schudde zijn hoofd.

’Aanvankelijk niet. Later heeft ze hem ingelicht, maar toen draaide de zaak al.’

’Hoe?’

’De brief van Henriëtte de Waal bereikte niet directeur Van der Horst. Die was met zijn gezin op vakantie in Zuid-Frankrijk. Omdat Henriëtte de Waal een lid van het personeel was, kwam de brief…’

Vledder onderbrak hem.

’…in handen van De Koning.’

De Cock knikte.

’Die onderkende onmiddellijk het gevaar. Hij stelde zich met Henriëtte de Waal in verbinding. De Koning deed voorkomen of hij door de maatschappij was gemachtigd om met haar over het geëiste bedrag te onderhandelen. Hij vroeg haar om een geheime plek te creëren waar de onderhandelingen zouden kunnen plaatsvinden en waar hij haar in handzame coupures het overeengekomen bedrag zou overhandigen.’

Vledder snoof.

’En Henriëtte de Waal trapte daar in.’

De Cock knikte.

’Uit haar relatie met Herman Frederiks kende zij het kraakpand aan de Binnenkant. Ze liet er een bel aanbrengen en op de deur een nieuw slot, met vele sleutels. Ook nam ze haar naamplaatje van de Herenmarkt en schroefde dat op de deur van het kraakpand aan de Binnenkant. Haar vriendinnen kregen sleutels en ze bezorgde Matthias von Ravensburg een sleutel en ze stuurde er een naar Lubbert de Koning.’

Vledder knikte voor zich uit.

’Toen kon het doek op voor het drama.’

De Cock dronk zijn glas leeg en schonk zichzelf en zijn gasten nog eens in.

’Lubbert de Koning heeft mij niet willen vertellen hoe hij aan de chloroform kwam. Vermoedelijk is die afkomstig van een vriend of vriendin, die hij niet bij de zaak wil betrekken. Wel heeft hij bekend dat hij het plan had om de mensen die hem chanteerden, te doden. Hij weigerde om iets van het vermogen dat hij door de schilderijen had vergaard met anderen te delen. Chanteurs waren in zijn ogen verachtelijke lieden, die niets anders dan de dood verdienden. Ik heb uren met hem gesproken. Hij heeft in die tijd geen enkel teken van berouw getoond. Voor de vrouwen die hij had gewurgd, kende hij alleen maar minachting.’

Vledder fronste zijn wenkbrauwen.

’Wat betekent Le Roi Lumière?’

De Cock glimlachte.

’Hoe kwam De Koning aan Lumière?’

De Cock nam zijn glas weer op.

’De naam Lubbert betekent ”de schitterende, de stralende onder het volk”.’

Vledder snoof.

’What’s in a name?’

De Cock liet zich in zijn fauteuil terugvallen. De lange uiteenzetting had hem wat vermoeid.

De gesprekken werden algemener. De gruwelijke gebeurtenissen aan de Binnenkant raakten wat op de achtergrond. Mevrouw De Cock verdween naar de keuken en kwam terug met schalen vol lekkernijen.

Vledder boog zich naar De Cock toe.

’Ik begrijp niet dat Annette van Dijk en Josine Wijngaarden niet zijn afgeschrikt door de dood van Henriëtte de Waal.’ De Cock trok zijn schouders op.

’Ik denk dat ze elkaar niet hebben vertrouwd en dat zowel Annette van Dijk als Josine Wijngaarden dacht de onderhandelingen met de maatschappij beter te kunnen voeren dan hun voorgangster c.q. voorgangsters. De gedachte veel geld te kunnen bemachtigen, heeft hun achterdocht versluierd.’

Vledder ademde diep.

’Matthias von Ravensburg zal het behoorlijk benauwd hebben gekregen toen hij het lijk van Henriëtte ontdekte. Ik begrijp niet waarom De Koning hem niet direct heeft aangepakt.’ De Cock schudde zijn hoofd.

’Ik heb daar met De Koning over gesproken. Matthias von Ravensburg chanteerde hem niet. Eerst na het telefoontje dat ik Matthias von Ravensburg liet voeren, ging De Koning tot actie over.’

Vledder grinnikte.

’Het werd zijn ondergang.’

Het was vrij laat toen de laatste gasten vertrokken. De Cock nam zijn derde glas cognac. Zijn vrouw schoof een poef bij en ging pal tegenover hem zitten.

’Het was dit keer, geloof ik, een uiterst moeilijk onderzoek?’ De Cock knikte.

’Dat was het. Ik begreep er aanvankelijk niets van. Eerst toen ik van Casper Klaassen, de vriend van Annette van Dijk, hoorde dat Henriëtte de Waal aan de Amsterdamse Academie voor Beeldende Kunst had gestudeerd en dat Matthias von Ravensburg daar haar docent was, begon er iets bij mij te dagen. Het moest iets te maken hebben met de schilderijen in het kantoor van Real Dutch Continental Airlines.’

De oude rechercheur glimlachte.

’In die richting ben ik toen gaan zoeken en Peter Karstens bracht mij een stukje verder.’

Mevrouw De Cock tikte op de knie van haar man.

’Waarom bleef Matthias von Ravensburg bij Mariandel von Liechtenstein weg? Hij moet toch begrepen hebben dat ze dodelijk ongerust werd.’

De Cock nam nog een slok van zijn cognac.

’Henriëtte de Waal. Ondanks zijn relatie met Mariandel von Liechtenstein… echt een… eh, een warme schoonheid… had hij iets met Henriëtte dat steeds weer opbloeide. Ze troffen elkaar dan ergens in de binnenstad in een hotel. Nadat Matthias het lijk van Henriëtte had ontdekt, werd hij door angst bevangen. Hij wilde voor alles voorkomen dat ook Mariandel von Liechtenstein bij de zaak betrokken zou raken, daarom bleef hij uit haar buurt.’

Een tijdlang zwegen ze. Plotseling keek Mevrouw De Cock liefjes naar haar man op.

’Wat dacht je… ben ik een dwaze maagd?’

De grijze speurder knikte met een lach op zijn gezicht.

’Beslist… anders was jij nooit met mij getrouwd.’

Примечания

1

Zie: De Cock en de onsterfelijke dood.

2

Papillairlijnenbeeld.

3

Het materiaal waarmee na het inpoederen met aluminiumpoeder een vingerafdruk wordt afgenomen.

4

Opsporing, Aanhouding en Voorgeleiding.

5

Met jodiumdampen kunnen vingerafdrukken op papier zichtbaar worden gemaakt.

6

De extra rijbaan van ƒ 52 miljoen op de A1 tussen de afslag Almere en de afslag Amsterdam-Zuidoost die bedoeld was om de files op te lossen.

7

Zie: De Cock en de geur van rottend hout.

Content

Albert Cornelis Baantjer
De Cock en de dwaze maagden

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Примечания