Элеанора Ляхновіч

Турба-Элік і яго сябры

Прывітанне, маленькі чытач!

Вітае цябе мама хлопчыка Глеба, якому 5 год. Як і ўсякі хлопчык Глеб любіць гуляць з машынкамі. Ён выдумляе для сваих цацак прыгоды і мімаходам ублытвае ў сваю гульню ўсіх і ўсё навокал. Самая ўлюбёная цацка хлопчыка — маленькая машынка Турба-Элік, якую ён склаў з пластмасавага канструктара Лега.

Таксама ў Глеба ёсць лепшы сябар — хлопчык Вова, а ў Турба-Эліка — металічная машынка Гонка-Стрыж.

Хлопчыкі і машынкі разам гуляюць і вандруюць. Аднак яны трапляюць не толькі ў цікавыя гісторыі, але і ў жахлівыя ператрусы!

Я падслухала і падгледзіла, як гуляе Глеб з машынкамі, а потым запісала і замалявала ўсе гісторыіі, якія з імі адбываліся. Вось яны — перад табой! Калі ласка, дружа, адчыняй кнігу, разглядай малюнкі і слухай…

Самае сіняе мора

Сёння субота — ня трэба ісці ў дзіцячы садок. Хлопчык Глеб сядзіць дома і раскладвае на падлозе квадратныя керамічныя плітачкі, якія тата прынёс яму з працы. Плітачкі розных памераў, але амаль што аднолькавага сіняга колеру! Аказваецца, сіні колер мае безліч разнастайных адценняў!

Ён можа быць светлы — блакітны,

сіне-зялёны — бірузовы,

ультрамарынавы,

цёмна-блакітны і сіні, амаль чорны…

Глеб сядзеў і думаў, што можна выкласьці з сініх плітачак і прыдумаў: ён выкладзе мора! Але не прастое, а Чорнае! Ён вельмі добра яго запомніў, калі летась ездзіў з бацькамі на Поўдзень. Мора было бяскрайняе і сіняе-сіняе, а каля берага — блакітнае-блакітнае!.. Цікава, а чаму дарослыя называюць яго Чорным? Глебаў тата, марскі капітан, аднойчы па сакрэту сказаў, што капітаны ведаюць, чаму мора называюць Чорным… але Глеб не стаў дапытвацца ў таты — чаму. Ён захацеў, каб любімае мора мела тайну…

Як мазаіку выкладвае хлопчык плітачкі, марскія каменьчыкі і ракушкі, якія ён назбіраў на беразе — і атрымліваецца сапраўднае мора! Раптам Глеб узгадаў пра вельмі карысную і неабходную для капітана рэч — компас!

— Тата мне казаў, - прамовіў хлопчык, — што зялёная стрэлачка компаса заўсёды накіравана на Поўнач, а супрацьлеглы канец  стрэлачкі — на Поўдзень. Так, Чорнае мора знаходзіцца на Поўдні… І Глеб паклаў компас такім чынам, што мазаіка-мора апынулася аккурат на Поўдні.

Засталося пабудаваць горад на беразе мора. Ён памятаў, што Паўднёвы горад сонечны і вясёлы. Глеб пазычыў у маці рознакаляровыя паралончыкі для мыцця посуду — выдатны будаўнічы матэрыял, лёгкі і устойлівы. Пабудаваўшы прыморскі горад, хлопчык пайшоў палуднаваць.

А тым часам…

Прыгоды на Чорным моры

Пакуль хлопчык Глеб гуляў у сваім пакоі з плітачкамі, за ім уважліва сачыў Турба-Элік і яго сябар серабрысты Гонка-Стрыж. Калі Глеб пайшоў палуднаваць, машынкі пераглянуліся і асьцярожна выехалі на сярэдзіну пакоя. Турба-Элік шэптам запытаўся ў сябра:

— Паслухай, Стрыж, ты ведаеш, што такое мора?

— Не, Элік, ня ведаю, — таксама шэптам адказаў Гонка-Стрыж.

— А чаму мора чорнае? — дапытваўся Турба-Элік. — А што такое поўдзень?

— І гэтага я ня ведаю… Але паглядзі: хлопчык пакінуў на падлозе таямнічы прадмет — компас.

— Пакажы-ка, Стрыж.

Турба-Элік пад’ехаў бліжэй і ўгледзіўся ў компас.

— Бі-бі-бо! Узгадаў! Я аднойчы чуў, як тата тлумачыў Глебу, навошта патрэбны компас. Ён — надзейны спадарожнік турыста і ў моры і на сушы! З ім не заблукаеш! Зялёная стрэлачка компаса заўсёды накіравана на Поўнач. Яна нават у цемры свеціцца, як светлячок, бо фосфарная! А супрацьлеглы канец стрэлачкі, чырвоны, накіраваны на Поўдзень.

— І што, Элік, калі мы паедзем у накірунку чырвонай стрэлачкі, мы трапім на Подзень?! — запытаўся Гонка-Стрыж.

— Бі-бі-бо! Стрыж! Які ты здагадлівы! Так, сапраўды, мы трапім на Поўдзень! Мы даведаемся, што такое Подзень і што такое мора! Паехалі! Бі-бі-бо-о-о!

І сябры паехалі на Поўдзень, трымаючы перад сабой хлопчыкаў компас.

…………………………………………………………………………………………………………

Прыехалі машынкі на Поўдзень і вачам сваім не вераць — такая прыгажосць наўкола! Паўсюль сіняе-сіняе мора, выкладзенае з сініх плітачак, аздобленае ракушкамі і рознакаляровымі каменчыкамі! Вось бы пакупацца ў моры! Але перадусім сябры памыліся ў аўтамыйцы, бо пакуль ехалі на Поўдзень, дужа запыліліся. Памыўшыся, Турба-Элік і Гонка-Стрыж сталі шукаць які-небудзь плыт, каб паплаваць па моры, бо машынам строга забаронена купацца ў марской вадзе (чаму, як ты думаеш, дружа?). І тут сябры убачылі паралонавыя губкі і разважылі, што гэта спецыяльныя аўтамабільныя матрацы для марскіх прагулак — паралацы.

— Бі-бі-ба! — закрычаў Турба-Элік. — Мы знайшлі, на чым можна паплаваць па моры — на надзіманых паралацах!

І яны паплылі. Плывуць і дзівяцца — якое мора прыгожае і непрадказальнае! Блізка берега — блакітнае-блакітнае! Далей ад берага — бірузовае — сіняе — сіне-фіалетавае — цёмна-сіняе, а на самым глыбокім мейсцы — чорнае…

— Дык вось чаму мора называюць Чорным! — ускрыкнуў Турба-Элік. — Я здагадаўся, хто першы назваў яго гэтак — адважны капітан! Аднойчы ён заплыў на самую глыбокую глыбіню і ўбачыў, што мора насамрэч — чорнае! Глядзі, Стрыж, яно не сіняе і не блакітнае, як ля берага, а скрозь— чорнае! А пешаходы на пляжы дзівяцца: і чаму блакітнае мора называюць Чорным?..

— Сапраўды, Элік, — пагадзіўся з сябрам Гонка-Стрыж. — Але ж і далёка мы заплылі! Мора на глыбіні не толькі чорнае, але і жахлівае, і хвалі марскія ненадзейныя…

— Бі-ба-а! Якія вялікія хвалі! Яны шпурляюць паралацы як трэскі! Трымайся, Стрыж!..

— Нам трэба вяртацца да берага, Элік! — закрычаў спалоханы Стрыж. — Мы вельмі далёка заплылі!

— Далёка, Стрыж, — на Поўдзень!

— А-а-а! Я зараз перакульнуся! Ратуйце! Памажыце!

— Бі-бі-бі! Дапамажыце!

І сябры сталі адчайна бібікаць і клікаць на дапамогу. І раптам бачаць — ляціць да іх жоўценькая машынка пад парасонам і крычыць:

— Не хвалюйцеся, сябры! Я вас выратую! Эй, серабрыстая гонка! Трымай ратавальны магніт!

Гонка-Стрыж прычапіўся да магніта і падняўся ў паветра, следам за жоўтым ратаўніком, які трымаў магніт на вяроўцы. Незнаёмец паставіў Стрыжа на пясок, а сам паляцеў за Турба-Элікам. Аднак Эліка магніт не прыцягнуў (цікава — чаму? Адкажы-ка, мой дружа!) Тады ратаўнік кінуў Турба — Эліку вяроўку і прыбуксаваў да берага…

На беразе машынкі абсохлі і супакоіліся.

— А давайце знаёміцца, сябры! — прапанаваў жоўты незнаёмец. — Мяне завуць Сонейка. Я працую ратаўніком на водах! А вы хто? І адкуль прыехалі?

— Я — Турба-Элік, а гэта — мой сябра серабрыстая Гонка-Стрыж. Мы прыехалі з шафы хлопчыка Глеба. Нам вельмі хацелася паглядзець на мора, мы паплылі на паралацах, а марскія хвалі аднеслі нас гэтак далёка — у чорнае мора, і гэтак непрыкметна, што мы нават не заўважылі!.. Дзякуй табе, Сонейка, што выратаваў нас!

— Калі ласка, гэта мая праца. Але ведайце, што на паралацах нельга далёка заплываць, бо на глыбіні чорныя марскія хвалі небяспечныя — куляюць не толькі надзіманыя паралацы, але і жалезныя караблі.

— Скажы, Сонейка, — запытаўся Стрыж, — ты — звычайная металічная машынка, як я, а гэтак добра лятаеш! Скажы — як?

— А вось як, — адказвае жоўты ратаўнік. — Адчыняеш дверцы, машыш імі, як крыламі — і ляціш! Толькі высака я не магу ўзняцца.

— Бі-бі-бо! — весела ўскрыкнуў Турба-Элік. — У мяне таксама ёсць дверцы-крылцы!

— А ў мяне няма, — сумна ўздыхнуў Стрыж.

— Затое ты — супер-гонка! — нагадаў яму Элік. — Ты перагоніш самую хуткую машынку, нават цацачны Ферары хлопчыка Вовы, сябра нашага Глеба!

— А хто такі Глеб? — пацікавіўся Сонейка.

— Глеб — гэта хлопчык, наш лепшы сябра! — адказалі Элік і Стрыж. — А хочаш, мы і цябе з ім пазнаёмім? Паехалі да нас у госьці!

— З задавальненнем, машынкі! — пагадзіўся жоўты ратаўнік. — У мяне якраз пачынаюцца канікулы. А куды ехаць?

— Сапраўды — куды ехаць, каб вярнуцца дадому? — задумаўся Турба-Элік, а потым весела закрычаў. — Бі-бі-бо! Я ведаю! Дзе наш надзейны спадарожнік компас? Ён дапаможа і падкажа, ў які бок нам трэба ехаць!..

………………………………………………………………………………………………………

Дружа, а ці ведаеш ты, у які бок трэба ехаць машынкам, каб вярнуцца абратна? І як можа ў гэтым дапамагчы компас?

Вандроўка на Поўнач

І машынкі паехалі да дому, на Поўнач. Пакуль яны ехалі, надыйшла ноч. Няпроста арыентавацца ў цемры! Але сябрам дапамагаў компас. Яго зялёная стрэлачка свяцілася ўначы, як светлячок. Машынкам дужа хацелася спаць, але яны ехалі і ехалі, таму-шта спяшаліся да дому.

Машынкі ехалі на Поўнач доўга — даўжэй чым на Поўдзень! — пакуль не развіднелася. І тут яны ўбачылі, што трапілі ў невядомую краіну — у краіну Паўночных гор! Хутчэй за ўсё, сябры выпадкова мінавалі свой прыпынак і апынуліся далёка на Поўначы.

А на Поўначы іх сустрэлі горы і цішыня.

Дружа, ты бачыў сапраўдныя Паўночныя горы? Не? Вось і машынкі не бачылі і вельмі здзівіліся, убачыўшы, якія горы велічныя, грозныя і прыгожыя! Скажу табе па сакрэту: насамрэч Турба-Элік і яго сябры трапілі не ў сапраўдныя горы, а ў скрыню з каменнямі. Гэта была калекцыя камянёў, якія калісьці назбіраў на Поўначы хлопчыкаў тата. Ён ўзяў толькі самыя прыгожыя камяні: чорна-блішчастыя, празрыста-белыя, зялёныя і пярэстыя…

У машынак ад здзіўлення адчыніліся капоты — так уразіла іх каменная прыгажосць! Яны стаялі сярод паўночных камянёў ціха і насцярожана. Нязвыклая цішыня іх чамусьці палохала. А баяліся яны нездарма! Бо ў скрыні з каменнямі жыў грозны вартавы — Папяровы Дыназабр! Яго зрабіў Глеб. А было гэта вось так.

Папяровы Дыназабр

Аднойчы вечарам Глеб намаляваў на паперы дракона. Потым размаляваў яго каляровымі алоўкамі і выразаў з паперы нажніцамі. Затым прыладзіў яму лапы і крылы — дракон атрымаўся вельмі прыгожы і лагодны! Хлопчык задаволена агледзіў свой твор… але раптам прыжмурыўся і пагрозліва рыкнуў:

— Дыназабррр!

Дракон адразу ж пераўтварыўся ў грознага Дыназабра. Глеб паставіў яго на паліцу і пайшоў спаць.

…Дыназабр агледзіўся, паварушыў лапамі, расправіў крылы — і паляцеў. Ляціць і грозна рыкае:

— Абрр-забрр, абрр-забрр…

Пераляцеў цераз пакой, дзе спаў хлопчык, паляцеў у залю. Палятаў у цемры. Знайшоў самы ціхі і цёмны куток — пад дыванам. У куце ён абачыў цёмную скрыню. У скрыні — паўночныя камяні. Яшчэ раз папераджальна рыкнуў і схаваўся ў каменнях.

Так Папяровы Дыназабр стаў вартаўніком Паўночных Гор.

Ратаванне Сонейка

На Поўначы зрабілася цёмна. Машынкі ўключылі фары і павольна паехалі па вузкай горнай дарозе. Першым ехаў Сонейка, за ім — Турба-Элік, за Турба-Элікам — Гонка-Стрыж. Раптам Сонейка бачыць: перад ім вялікая чорная пячора — і кліча да сябе сяброў:

— Элік! Стрыж! Хутчэй сюды! Я абачыў пячору-нару! Яна нагадвае тунэльны гараж! Паехалі туды, пагуляем!

— А я не паеду, — кажа Гонка-Стрыж. — Мне ўсяго 4 гады і я баюся ехаць у невядомы тунэль.

— А я не баюся, бо я — адважны ратаўнік! — сказаў гэтак Сонейка і рушыў у пячору. За ім — Турба-Элік. Раптам Сонейка як закрычыць:

— Вой! Сябры! Ратуйцеся! Мяне схапіў нейкі страшны звер і трымае за колцы! Ая-яй! Ратуйце…

Спалоханы Турба-Элік заднім ходам на 3-яй хуткасці выскачыў з небяспечнага тунэля. Машынкі так пералякаліся, што з перапуду ўключылі ўсе свае аўтасігналы: гудкі, аварыйкі, сігналізацыі,і нават «дворнікі»…

Нават калі яны супакоіліся, у гарах доўга яшчэ гуло рэха: бі-бі-бі, бу-бу-бу… Потым ізноў стала ціха. Сябры сталі думаць, што ім рабіць. Думалі яны, думалі і прыдумалі — трэба ратаваць свайго сябра. Турба-Элік і кажа:

— Я паеду на перагаворы са страшным зверам, што жыве ў пячоры, а ты, Стрыж, заставайся тут.

Турба-Элік паехаў павольна, пасвяціў у цёмны тунэль фарамі: нічога няма. Яшчэ праехаў. Запаліў фары дальняга бачання, паглядзеў: нікога няма. Бібікнуў… і бачыць: зыркаюць на яго грозныя зялёныя вочы, а страшная пашча рыкае — абрр-забрр… Турба-Элік з перапуду аж заглох. А страшны звер падпоўз да машынкі — здаецца, вось-вось праглыне яе… І раптам — з явіўся Стрыж!

— Пік-пік! Не бойся, Турба-Элік! Я з табой! Мы разам будзем біцца са страшным зверам і пераможам яго!

— Не трэба са мной біцца, — кажа звер з пячоры, — і я не страшны, а гррозны Папярровы Дыназабрр, вартаўнік Паўночных горр!

— Калі ты не хочаш біцца, тады аддавай так нашага сябра, Сонейка, якога ты захапіў у палон!

— Сонейка не аддам, яшчэ і вас сцапаю!

— Навошта мы табе? — дзівяцца машынкі.

— Ох… Мне патрэбны сябры, — уздыхнуў Дыназабр, — бо я вельмі адзінокі і мне сумна сьцерагчы гэтыя камяні і горы.

— А навошта табе сьцерагчы горы, га, Папяровы Дыназабр? Няўжо іх можна скрасьці? — дапытваюцца машынкі.

— Горы скрасьці немагчыма, — адказвае Дыназабр. — Насамрэч я сцерагу горную цішыню.

— Цішыню???

— Так, цішыню. Ва ўсім свеце ёсць адзінае месца, дзе яшчэ можна пачуць цішыню — гэта горы. Людзі наўмысна прыязджаюць ў горы, каб паслухаць цішыню. Потым яны ходзяць па гарам, любуюцца імі, малююць — я іх не чапаю. А вось свавольнікаў, якія крычаць у гарах, шкодзяць і смецяць, на машынах ездзяць і бібікаюць, я пужаю: сяджу ў пячоры і грозна рыкаю — абрр-забрр! Аж камяні трасуцца! Шкоднікі пужаюцца і больш не лезуць ў горы — баяцца землятрусу.

— А якая яна, горная цішыня? Я ніколі не чуў цішыні, - задуменна сказаў Турба-Элік, — бо ў мяне амаль заўсёды працуе матор.

— І я таксама не чуў цішыні, асабліва ў горадзе, — пагадзіўся з Элікам Гонка-Стрыж. — Нават калі я выключаю рухавік, усёроўна чую вакол сябе нейкія гукі, напрыклад, як працуе тэлевізар, альбо кампутар, ці радыё, ці халадзільнік, электрачайнік, гадзіннік, мабільнік, ліфт, фен, цягнік, самалёт, блендэр, пральная машына…

— Дык паслухайце цішыню, пакуль вы ў гарах, — прапанаваў Дыназабр, і машынкі сцішыліся.

Давай, дружа, і мы разам з машынкамі паслухаем цішыню.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Турба-Эліку вельмі спадабалася цішыня — ён нават прыжмурыў свае залатыя вочкі.

— Папяровы Дыназабр! Калі ласка, прабач нас, што мы парушылі горную цішыню сваімі аўтасігналамі, - кажа Турб-Элік. — Мы гэтак больш не будзем. Мы зараз жа ціхенька паедзем абратна, ты толькі адпусці нашага сябра Сонейка…

— І вы мяне прабачце, што напалохаў вас, — адказвае Дыназабр. — Сонейка, хадзі сюды! Выбачай, што я схапіў цябе. Вы харрошыя сябры!

— А хочаш, і ты станешся нашым сябрам! — прапанаваў Турба-Элік. — Паехалі да нас у госьці! Мы будзем разам гуляць у хованкі, у даганялкі, у нас можна бібікац! Згодны, Папяровы Дыназабр?

— Дзякуў вялікі! — узрадаваўся Дыназабр. — Сябры! Сядайце на мяне! Я вас хутка перанясу праз Паўночныя Горы! Гайда, ляцім у ваш горад!

Машынкі селі на свайго новага сябра Папяровага Дыназабра і паляцелі да дому. Зверху яны абачылі родную шафу і пасьпяхова прызямліліся на яе.

Жалезны Цмок

Папяроваму Дыназабру дужа спадабалася ў гасьцях. Сябры парашылі гуляць у хованкі. Гульню распачаў Дыназабр. Ён закрыў вочы і пачаў лічыць: «Адзін, два, тры…» а машынкі ў гэты час хаваліся хто-куды. Гонка-Стрыж на 4-ай хуткасьці ўехаў у татаў тапак, Сонейка схаваўся за пыласосам, а Турба-Элік — пад коўдрай. «…чатырры, пяць — я іду шукаць», — скончыў лічылачку Дыназабр і паляцеў шукаць сяброў.

Потым жмурыў Турба-Элік: «Раз, два, тры…» Папяровы Дыназабр схаваўся ў кнізе. Сонейка скокнуў у скрыню з гуталінам. Стрыж занадта доўга думаў, куды схавацца, і таму Элік першым яго застукаў…

…А тым часам Глебаў тата рамантаваў у калідоры хлопчыкаў ровар. Спецыяльным інструментам — жалезным газавым ключом — тата падняў сядзенне: Глеб ва ўсе вочы глядзеў на гэты устрашальнага выгляду ключ. Потым хлопчык узяў цяжкі інструмент у рукі… Але раптам войкнуў і выпусціў яго — Глебу падалося, што ключ, шчоўкнуўшы чыгуннымі сківіцамі, сам выслізнуў з рук! Чорная прылада з раззяўленай пашчай вельмі напужала хлопчыка, таму ён гэтак і пакінуў яе на падлозе і стаў гуляць з іншымі інструментамі з татавай скрыні.

…А машынкі ўсё гулялі ў хованкі. На гэты раз жмурыў Гонка-Стрыж. Усе пахаваліся хто-куды, адзін Турба-Элік яшчэ вагаўся, куды яму лепш схавацца. Ён заехаў у калідор, дзе тата рамантаваў ровар, убачыў скрыню з прыладамі і толькі хацеў туды скокнуць, як раптам!.. дарогу яму перагарадзіла страшэнная жалезная пачвара з раззяўленай пашчай і злосна ляснула зубамі. Турба-Элік нават развярнуцца не паспеў, каб уцячы, як адчуў — сківіцы Жалезнага Цмока схапілі яго і са ўсяе моцы сціснулі… Імгненне — і Элік рассыпаўся на мноства запчастак: колцы, дверцы, фары паляцелі ў розныя бакі… Тым часам Жалезны Цмок як віхур уляцеў у дзіцячы пакой і стаў усё грызьці, ламаць і знішчаць на сваім шляху… Сябры бачылі, што зрабілася з Турба-Элікам, і не разгубіліся: яны выклікалі атрад салдацікаў, якія расстралялі зламысную пачвару з пушак… Але пластыкавыя ядры толькі паказыталі Цмока… Ні баявая машына пехоты на батарэйках, ні цяжкая артылерыя кубікаў, ні нават фанарык з чырвоным лазерам не здолелі спыніць ліхадзействы Жалезнага Цмока! Страшэннымі сківіцамі ён схапіў Сонейка за колцы і адарваў іх разам з пярэднім мастом… Адно колца пакацілася па падлозе, а Цмок — хап! і праглынуў яго… Хацеў хапнуць і маленькага Стрыжа, але Гонка-Стрыж на тое і гонка! — уцёк і схаваўся пад ложкам. Дыназабр кінуўся да Жалезнага Цмока біцца, але злодзей нават увагі не звярнуў на папяровага ваяку. Цмок паляцеў знішчаць астатнія цацкі…

і ніхто не даў рады адолець Жалезнага Цмока, пакуль не прыйшоў тата. Ён вельмі здзівіўся, калі ўбачыў, колькі шкоды нарабіў злодзей — жалезныгазавы ключ! Узяў і скруціў яго сталёвым дротам так, што і варухнуцца больш не мог Жалезны Цмок, і схаваў у скрыню з інструментамі.

Новыя крылы Турба-Эліка

…Папсаваныя Жалезным Цмокам машынкі эвакуатар павёз на рамонт у СТА — станцыю тэхнічнага абслугоўвання. Галоўны аўтамеханік СТА — хлопчык Глеб — наноў склаў Турба-Эліка з канструктара Лега і прыладзіў да корпуса машынкі новыя моцныя крылы (каб Турба-Элік мог імгненна уцякаць ад розных там пачвараў!). А галоўны аўтаслесар СТА — хлопчыкаў тата — паставіў Сонейку новы пярэдні мост з новымі колцамі. Потым машынкі паехалі ў аўтамыйку памыцца.

Калі Турба-Элік і яго сябры сустрэліся, яны ад радасці сталі абдымацца, цалавацца і дзяліцца апошнімі навінамі. Між іншым, Папяровы Дыназабр распавёў, што, пакуль машынкі рамантаваліся, ён аблётаў увесь пакой, агледзіў усе шафы і выпадкова натрапіў на невядомую істоту, якая хавалася за шкатулкай… Ён прапанаваў сябрам высветліць, што гэта за істота, — і сябры рушылі насустрач новым прыгодам!

Прынцэса Ружа

Папяровы Дыназабр паляцеў наперадзе — машынкі паехалі следам. Прыязджаюць яны да шафы і бачаць: стаіць на паліцы матуліна касметычка, люстэрка, духі, шкатулка… і — ах! А за шкатулкай хаваецца незвычайнай прыгажосці цацачная кошачка — ружовая, з белымі пухкімі шчочкамі і блакітнымі вочкамі! Элік, Стрыж і Дыназабр імгненна закахаліся ў прыгажуню, а жоўты ратаўнік Сонейка ад захаплення ажно паружавеў!

— Ах, якая прыгажуня! — уздыхнуў Гонка-Стрыж.

— Як зорка-зараніца! — пагадзіўся з ім Турба-Элік.

— Ах, скажыце, калі ласка, як вас завуць? — запытаўся ў кошачкі паружавеўшы Сонейка.

— Так не культурна знаёміцца, машынкі! Спачатку павінны прадставіцца вы, нязваныя госьці, - адказвае гэтак дзіўная істота, выходзячы з-за шкатулкі.

Сябры пастроіліся ў радок і выразна адрэкамедаваліся:

— Я — Сонейка, ратаўнік на Чорным моры!

— Я — Стрыж, супер-гонка!

— Я — Турба-Элік, вясёлая машынка!

— Я — Папярровы Дыназабрр, вартаўнік цішыні!

— Вельмі прыемна, а я — Прынцэса Ружа! — мяўкнула ружовая кошачка, потым ўскочыла на сваю шкатулку і стала прыхарошвацца. Машынкі не зводзілі вачэй з Прынцэсы Ружы.

— Ах, а давайце разам гуляць! — прапанавала котка. — Я згубіла сваё любімае люстэрка. Хто мне яго адшукае?

Cябры наперабой закрычалі: я! я! я! — і кінуліся шукаць коткіна люстэрка. Яны падносілі Прынцэсе Ружы розную драбязу, якую знаходзілі пад шафай і ў кутах дзіцячага пакоя: бліскучыя фанцікі, пацеркі, наклейкі, шкельцы, дэталі канструктара, засушаны агрызак, леташнюю муху — аднак сярод гэтага багацця люстэрка не было.

— Можаце больш не шукаць маё любімае люстэрка, — мяўкнула Ружа. — Я знайшла яго — яно ляжала ў маёй шкатулцы.

Ружа прымацавала люстэрка на паліцы і пачала перад ім прыбірацца; яна прычасала свой хвосцік, затым пафарбавала маціцовым* лакам кіпцюрыкі, потым начапіла на вушка заколку з жамчужынай. Сябры зачаравана сачылі за кожным рухам Прынцэсыі па чарзе падносілі патрэбныя упрыгожанні. Ружа дазволіла сваім сябрам узяць на ўспамін аб ёй якое-небудзь упрыгожанне. Турба-Элік выбраў бліскаўку, прыладзіў да капота — атрымалася мігцелка. Сонейка прыклеіў на матор залацістую наклейку з коцікам. Гонка-Стрыж прымацаваў да колца серабрысты бранзалет, а Папяровы Дыназабр начапіў на хвост ружовы матузок.

Прынцэса Ружа задаволена агледзіла сваю світу і мяўкнула:

— Якія вы прыгожыя, мае сябры!

Потым яна цяжка ўздыхнула і прыжмурыла свае блакітныя вочкі.

— Чаму ты раптам засумавала, мілая Ружа? — занепакоіўся Сонейка.

— Ах! У мяне ёсць сакрэт, але я павінна трымаць яго ў тайне. А гэта вельмі цяжка! Ах!

— Калі гэтак цяжка, то падзяліся сваёй тайнай з намі, тваімі сябрамі! — параіў ёй Турба-Элік.

— Ах! Гэта немагчыма! Я а-а-анікому не адкрыю тайну, інакш сакрэт стане несапраўдным.

— Ну і не трэба! — пакрыўдзіўся Турба-Элік. — Затое ў нас ёсць компас! Бі-бі-бо!

Прынцэса Ружа не ведала, што такое компас, аднак пасаромелася распытаць аб ім ў машынак, бо зразумела, што сваім недаверам пакрыўдзіла сяброў.

Прынцэсса Ружа ўздыхнула яшчэ раз і сказала:

— Ну добра. Я адкрыю вам па сакрэту сваю тайну. Сакрэт у тым… — котка азірнулася наўкола і загаварыла шэптам, — сакрэт у тым, што я умею рабіць «сакрэцікі»!

— Сакрэцікі??? — здзівіліся сябры.

— Так! У мяне ёсць свае ўласныя «сакрэцікі»! Кожная дзяўчынка павінна мець свае «сакрэцікі»!.. Каб захоўваць іх у тайне!

— А кожны хлопчык павінны мець компас, каб заўсёды ведаць пэўны накірунак! — сказаў Турба-Элік. Ён зусім не разумеў, ад чым гаворыць Ружа. Дзявоцкія сакрэцікі яго не цікавілі. У Эліка свярбелі колцы пакатацца-палётаць з сябрамі навыперадкі, памігацець новай мігалкай… Аднак сябры, як зачараваныя, слухалі Ружу. Асабліва Сонейка — ён не на міг не адводзіў ад коткі сваіх вочак.

— Мілая Ружа! Калі ласка, навучы нас рабіць «сакрэцікі»! — папрасіў ён. Прынцэса Ружа прыязна глянула на Сонейка і ўсміхнулася: жоўты ратаўнік ёй вельмі спадабаўся. І яна пагадзілася адкрыць сябрам свой сакрэт як рабіць «сакрэцікі».

«Сакрэцікі»

— Для «сакрэціка», па-першае, патрэбна зямля, — пачала свой аповяд Прынцэса.

— Зямля? Ого! — здзівіўся Гонка-Стрыж. — А я меркаваў, што для сакрэціка дастаткова мець лепшага сябра! Напрыклад, расказваеш па-сакрэту лепшаму сябру які-небудзь сакрэт — і атрымліваецца сакрэцік!

— Ха-ха-ха! — весела засмяялася Ружа. — Які ж гэта «сакрэцік», калі аб ім апроч цябе яшчэ нехта ведае? Аб тваім «сакрэціку» ніхто не павінны ведаць! Таму яго і захоўваюць у зямлі!

— Па-другое, — працягвала котка, — трэба мець вось такую шкатулачку, каб складаць ў яе каштоўнасьці.

Прынцэса Ружа саскочыла са сваёй прыгожай шкатулкі і адчыніла лапкай вечка. Сябры падыйшлі бліжэй і зазірнулі ў шкатулку… А там! — дыяменты! брыльянты!! самацветы!!! Зіхацяць як зоркі-зараніцы! Сябры не маглі адвесьці вачэй ад ззяння камянёў! Нават Турба-Эліку расхацелася гуляць у даганялкі.

— Бі-бі-бо-о-о! Брыльянты! Адкуль у цябе каштоўнасці? А яны сапраўдныя? — сталі наперабой запытвацца сябры.

— Ха-ха-ха! — засьмяялася Ружа. — Гэта зусім не брыльянты, а звычайныя блішчастыя гузікі! У шкатулцы захоўваецца калекцыя гузікаў хлопчыка Глеба.

— Мілая Ружа! Пакажы нам свае надзвычайныя гузікі!

— Калі ласка, сябры! Глядзіце, кожны гузік адметны і абавязкова бліскучы: вось гэты, жоўты — як дыямент; а вось гэты, чырвоны, з брыльянцікам у сярэдзіне — як рубін; вось гэты — падобны да блакітнай зоркі… Кожны раз, калі Глеб з бацькамі ідзе ў краму, яны абавязкова наведваюць аддзел з гузікамі. Глеб выбірае самы найпрыгажэйшы гузік і бацькі яго купляюць. З цягам часу ў Глеба назьбіралася цэлая калекцыя гузікаў, а таксама рознай бліскучай драбязы: бліскавак, пацерак, стразаў…

Сябры з захапленьнем перабіралі гузікі і слухалі котку.

— Дык вось, сябры, для «сакрэціка» нам спатрэбіцца зямля і шкатулка з каштоўнасьцямі. Зямлю мы знойдзем у кветніках, дзе растуць матуліны кветкі-герані… Пойдзем, я пакажу вам, як зрабіць «сакрэцік»!

І кошачка саскочыла з паліцы на падваконьнік, з падваконьніка — у кветнік. Лапкай яна разграбла ў глебе ямку, паклала туды бліскучы фаньцік, затым — гузік-блакітную зорку. Зверху закрыла ўсё шкельцам і гатовы «сакрэцік» прысыпала зямлёй.

— Вось так! — сказала котка. — Важна пакласьці ўсё гэтак, каб зямля не трапіла ў сярэдзіну ямкі. Для «сакрэціка» найлепш падыйдуць бліскучыя фанцікі, фольга, гузікі, брошкі, цукеркі, жывыя кветкі, каляровыя шкельцы… А рабіць «сакрэцікі» лепш за ўсё на вуліцы, а не ў кветніку.

— А як ты потым адшукаеш свой «сакрэцік»? — запытаўся Турба-Элік.

— А гэта таксама сакрэт! — адказала Прынцэса Ружа. — Прыдумай, як пазначыць свой тайнічок!

— Бі-бі-бо! Вельмі проста! Прыкмячаеш, напрыклад, якое-небудзь дрэва на вуліцы і ад яго па компасу адлічваеш на поўнач 10 крокаў. На азначанным месцы майстрыш «сакрэцік». І знайсці яго можна ізноў жа — пры дапамозе компаса!

— Але давайце ўжо рабіць «сакрэцікі»! — нецярпліва нагадаў Гонка-Стрыж, і сябры разышліся па кветнікам.

Стрыж паклаў у свой тайнічок фольгу і гузік з «брыльянтам». Элік — бліскучы фанцік і цукерку-ледзянец з малінавым смакам. Сонейка — залацісты фанцік і ружовую кветку герані. А Дыназабр доўга не мог знайсці падыходзячае ўпрыгожанне, але нарэшце знайшоў — леташнюю муху-бомбавозку. Гэтак яму ўпадабалася яе пазалачонае брушка! Дыназабр схаваў муху ў «сакрэціку» і замілавана прысыпаў яго зямлёй.

Затым сябры вырашылі адпачыць.

Адпачыўшы, яны захацелі праведаць свае «сакрэцікі». Выпадкова Турба-Элік раскапаў «сакрэцік» Сонейка. А Папяровы Дыназабр знайшоў «сакрэцік» Турба-Эліка, выцягнуў адтуль ледзянец і цішком схрумстаў яго.

Раптам спалохана ўскрыкнула Ружа:

— Вой! Што гэта? Дапамажыце! Мне кепска!

І машынкі кінуліся да сяброўкі на дапамогу.

— Што здарылася, Ружа? — занепакоіўся жоўты ратаўнік. — Хто напалохаў цябе?

— Паглядзі сюды, Сонейка! Які жах! — котка, зажмурыўшы вочкі, паказвала лапкай на «сакрэцік» Папяровага Дыназабра. Сябры паглядзелі на «сакрэцік» і ўбачылі там… муху-бомбавозку. А Дыназабр, адчуўшы нядобрае, схаваўся ў хлопчыкаву шкарпэтку.

— Я хацела яшчэ раз паглядзець на свой «сакрэцік», — жалілася котка, — раскапала яго і бачу — замест маёй любімай блакітнай зоркі ў ім ляжыць муха!!

— Не хвалюйся, Ружа, мы закапаем яе абратна! — сказаў Сонейка і прысыпаў каварны «сакрэцік» зямлёй.

Аднак Ружа не супакойвалася.

— Чуеце? Гудзіць! Муха з-пад зямлі гудзіць!

Сябры прыслухаліся: сапраўды, нешта гудзела. Аднак гукі чуліся не з-пад зямлі, а з паветра. Гудзенне нарастала, узмацнялася, а потым перарасло ў брукатанне: бррр-у-у-у-у… Сябры паглядзелі ўгару і ўбачылі… неапазнавальны лятаючы аб’ект.

Касмічны разведвальнік

Неапазнавальны аб’ект спачатку скрозь абляцеў дзіцячы пакой, а затым вакол здзіўленых сяброў і ўрэшце прызямліўся побач з імі, злажыўшы свае вострыя крылцы, як нажніцы.

— Вой, хто гэта? — ускрыкнула Прынцэса Ружа і на ўсялякі выпадак схавалася за Сонейкам.

— Я — касмічны разведвальнік. Завуць мяне Цыркуль. Я прыляцеў на планету Зямля, каб разведаць, якая яна і хто на ёй жыве. Вітаю вас, зямляне! — павітаўся касмічны госць.

— Прывітанне, касмічны разведвальнік. А адкуль ты прыляцеў? — запытаўся Турба-Элік.

— Я прыляцеў з Луны. Там жыве мой сябра лунаробат Цоп. Мне падабаецца ваша планета. Давайце сябраваць, зямляне! Гайда, абляцім вакол Зямлі!

— Гайда! Паляцелі! — пагадзіліся сябры і пачалі адно за адным узнімацца ў паветра. Прынцэса Ружа ледзь не заплакала ад таго, што не можа паляцець разам з усімі — у яе няма крылаў! Аднак Ружы ізноў дапамог Сонейка — ён падараваў сяброўцы свой парасон, потым падхапіў яе пад лапкі, і яны паляцелі следам за Цыркулем.

А Гонка-Стрыж застаўся ў адзіноце. Ён хутка лётае толькі па зямлі, таму яго і празвалі Стрыжам, а лятаць у паветры ён можа толькі верхам на Папяровым Дыназабры. Стрыж агледзіўся — Дыназабра анідзе не было. Стрыж уздыхнуў і замаркоціўся…

Аднак сябры — на тое яны і сябры! — заўважылі, што Стрыжа няма сярод іх і вярнуліся абратна на зямлю. Думалі яны, думалі, як дапамагчы маленькаму сябру, і прыдумалі — трэба адшукаць Папяровага Дыназабра! Касмічны разведвальнік па рацыі выклікаў на дапамогу лунаробата Цопа, і усе разам кінуліся на пошукі зніклага таварыша.

…………………………………………………………………………………………………………

Скажу табе па сакрэту, дружа: пакуль сябры шукалі Папяровага Дыназабра, ён ціхамірна спаў сабе ў хлопчыкавай шкарпэтцы. Узгадай-ка, мой уважлівы чытач, — як ён туды трапіў?

…………………………………………………………………………………………………………

Шукалі-шукалі Дыназабра і знайшлі. Вылез ён са шкарпэткі, пасадзіў Стрыжа сабе на спіну, і паляцелі сябры насустрач новым прыгодам!

Невядомая планета

Ляцяць сябры па-над Зямлёй і дзівяцца — якая яна рознакаляровая, прыгожая, любая! Далёка абачылі і Поўдзень, і знаёмае Чорнае мора, выкладзенае з сініх плітачак, і Паўночныя горы, і татаву скрыню з інструментамі, дзе ляжыць адолены Жалезны Цмок, і кветнікі з «сакрэцікамі»… І раптам бачаць: на стале ў дзіцячым пакоі стаіць аграмадны аранжавы шар! Адкуль ён ўзяўся? І што гэта?

Касмічны разведвальнік Цыркуль паляцеў да невядомага аб’екта. Ён абляцеў шар па арбіце, аднак нічога не выявіў. Тады ён даслаў да аб’екта лунаробата Цопа. Цоп падрабязна даследаваў паверхню шара і хутка павяртаўся да сваіх сяброў з дакладам:

— Аграмадны аранжавы шар — гэта планета-гігант Гарбуз зорнай сістэмы Агарод, што ў сузор’і Лецішча. Жыхары планеты — гарбузікі — жывуць у яе асяродку. Планета Гарбуз трапіла у наш пакой дзякуючы тату хлопчыка Глеба. Тата прывёз яе з сузор’я Лецішча на касмалёце і пакінуў на стале. Планета прыдатная для жыцця.

— Бі-бі-бо-о-о! — закрычаў Турба-Элік. — Сябры! Гайда катацца па Гарбузу як па горцы!

Сябры з радасцю пагадзіліся з прапановай Эліка. Яны прыгарбузіліся на аранжавы гігант і пачалі з’язджаць адно за адным з яго стромкіх бакоў, куляцца, смяяцца і зноў катацца. Яны ссоўваліся то па адным, то гуртам і гэтак загуляліся, што не заўважылі, як планета-гігант ад іхных штуршкоў скранулася з месца і павольна пакацілася па сталу. Сябры, адчуўшы небяспеку, паспрабавалі спыніць планету… Аднак яна ўжо набрала хуткасць і кацілася ўсё спрытней і спрытней і мімаходам прыціснула Папяровага Дыназабра… Напужаныя машынкі пасыпаліся са стала як гарох… а за імі наўздагон і аранжавы гігант — БУМ! — зрынуўся на падлогу і разбіўся на кавалкі……………………

І тут сябры ўбачылі жыхароў аранжавай планеты — маленькіх гарбузікаў! А Турба-Элік тым часам агледзіў сваіх сяброў, ці цэлыя яны, затым пералічыў і — недалічыўся Папяровага Дыназабра! Элік паклікаў Цыркуля, і яны разам паляцелі на пошукі Дыназабра. Яны знайшлі яго з паламаным крылам на стале. Сябры падхапілі параненага таварыша пад лапы і і перанеслі на падлогу. Котка Ружа асцярожна апрацавала ранку клеем ПВА і перавязала крылца ружовым матузком. Дыназабр падзякаваў сяброў за клопат, а Ружы удзячна пацалаваў лапку.

Неўзабаве прыйшла мама Глеба, убачыла касмічную аварыю і сказала, што без лятаючай талеркі тут не абыйсціся. Цыркуль выклікаў па рацыі талерку, і мама пазбірала на яе кавалкі зрынутай планеты і панесла на кухню… А потым усю зіму Глеб, мама і тата, Турба-Элік і яго сябры частаваліся смачнымі і карыснымі стравамі, прыгатаванымі з аранжавай планеты Гарбуз: кашай-гарбузянкай і семкамі-гарбузікамі.

Вясёлы аўтабан

Сёння ізноў субота — ня трэба ісці ў дзіцячы садок. Мама хлопчыка Глеба стаіць перад люстэркам і аглядае свае веснавыя абновы — паліто і сумачку. Маці вельмі падабаецца яе новае ўбранне, і ўсё ж ей падаецца, што новаму строю бракуе яркага ішаліка. «Трэба пашукаць у сваёй шафе,» — разважыла гэтак матуля і пачала вымаць з шафы шалік за шалікам і прымяраць іх перад люстэркам.

— Не пасуе, не пасуе, не пасуе, — задумліва вымаўляла маці, прымяраючы чарговы шалік. Яна перамерыла спачатку ўсе свае шалікі, затым усе татавы і хлопчыкавы. Аднак татавы шалікі аказаліся зусім не яркія, а цмяныя — шэрыя і сінія. Глебавы шалікі былі і яркія і пярэстыя, але замаленькія. Тады маці паклікала тату і сказала:

— Тата, паглядзі —за вокнамі вясна, а наш гардэроб такі бедны на веснавыя фарбы! Давай купім сабе прыгожыя яркія шалікі: мне бэзавы, а табе бірузовы …

Пакуль тата з мамай размаўлялі, хлопчык Глеб збіраў рознакаляровыя шалікі, раскіданыя матуляй па пакою. Потым ён стаў іх прымяраць і круціцца, як маці, перад люстэркам, паўтараючы:

— Пасуе, і гэты пасуе, і гэты… Мама! Мне пасуюць да твару ўсе шалікі! Калі яны табе не падыходзяць, можна я забяру іх сабе?

Маці пагадзілася, і Глеб стаў думаць, што з імі рабіць. Думаў ён, думаў і прыдумаў: нада скласці з шалікаў дарогу. І хлопчык пачаў акуратна раскладваць па падлозе шалік за шалікам, прасуючы іх далонямі, пакуль не атрымалася прыгожая і рознакаляровая дарога, доўгая і звілістая. Глеб уявіў сябе машынкай і «паехаў» па дарозе. Па шырокім шалікам ехаць было проста, а па вузкім — давялося балансаваць рукамі, каб не зрынуцца ў кювет, то бок на падлогу. Потым хлопчыку надакучыла гуляць у адзіноце, і ён паклікаў у гульню сваіх сяброў на чале з Турба-Элікам.

Сябры выйшлі на сярэдзіну пакоя і здзівіліся, убачыўшы незвычайную рознакаляровую дарогу.

— Бі-бі-бо! Якая цікавая аўтатраса! — узрадаваўся Турба-Элік. — Я гэткай яшчэ ніколі не бачыў!

— Ах, якая прыгожая шаша! Колькі на ёй кветак! — сказала ў захапленні Прынцэса Ружа.

— Пік-пік! — бібікнуў Стрыж. — А куды яна вядзе: на поўдзень альбо на поўнач? Да Чорнага мора альбо да Белага?

— А мы зараз даведаемся, — сказаў касмічны разведвальнік Цыркуль. — Папяровы Дыназабр! Паляцелі разам, абачым дарогу з паветра!

— А я даследую і празандзірую дарогу панізу, — прапанаваў лунаробат Цоп.

Дыназабр і Цыркуль хутка вярнуліся і паведамілі сябрам:

— Мы агледзілі дарогу з паветра: яна вельмі пярэстая і хвалістая, але цяжка сказаць — куды яна накіроўваецца: у яе шмат паваротаў на ўсе 4 бакі свету!

Потым вярнуўся Цоп і далажыў:

— Невядомая дарога — гэта аўтабан, спецыяльная хуткасная дарога для аўтамашын. Выкладзены ён з рознакаляровых шалікаў. Канцавы пункт напрамку аўтабана — невядомы.

— Цікава-цікава! І якія сюрпрызы рыхтуе нам гэты аўтабан? — сказаў Сонейка.

— Якая загадкавая шаша! — мяўкнула кошачка Ружа.

— Бі-бі-бо! Сябры, а паехалі катацца па аўтабану навыперадкі! — прапанаваў Турба-Элік, і сябры рушылі наперад. Яны паехалі па першаму шаліку. Ім падалося, што яны раптам трапілі ў вясну!!! Дарога была як мурава, зялёная, аздобленая блакітнымі кветкамі-пралескамі! Здавалася — у паветры гулі пчолкі і спявалі жаўранкі. Дыназабр лунаў па-над блакітна-зялёным шалікам і ўяўляў сябе птушкай, а потым не вытрываў і заспяваў няхітрую песеньку:

— Зю-зю-зю! Зю-зю-зю!

Следам за Дыназабрам не стрымаўся і запеў Цыркуль:

— Цыр-кулцык! Цыр-кулцык!

А за імі замуркала сваю песеньку Прынцэса Ружа:

— Мяў-мурррняў!

Да сяброў далучыўся і Турба-Элік:

— Бі-бі-бо! Бі-бі-моль!

І Гонка-Стрыж:

— Пік-пік! Пік-пік!

І Сонейка:

— Соль-фасоль! Соль-фасоль!

І лунаробат Цоп:

— Цоп-цып-цып!

Сябры заспявалі разам — атрымаўся веснавы хор!

Цыр-кулцык, цыр-кулцык!

Зю-зю-зю! Пік-пік-пік!

Цоп-цып-цып! Бі-бі-моль!

Мяў-мурняў! Соль-фасоль!

Турба-Элік і яго сябры з вясёлай песенькай ехалі па чароўнай дарозе і неўзабаве апынуліся на шаліку у рознакаляравы гарошак. Першым гэта заўважыў Сонейка:

— Сябры! Здаецца, мы трапілі на ягадную дарогу!

— Ах, як смачна яна пахне суніцамі! — мяўкнула Ружа.

— Сапраўдная сунічная паляна! — узрадаваўся Гонка-Стрыж. — Пік-пік! Давайце частавацца!

Па гэтаму шаліку сябры ехалі павольна, раз-пораз прыпыняліся, каб паласавацца ягадамі.

— А я лепш люблю маліны!  — сказала кошачка, калі наелася суніц.

— А я — ажыны!  — сказаў Сонейка

— А я — чарніцы! — сказаў Стрыж.

— А я — буякі!  — сказаў Турба-Элік.

— А я — лунякі! — сказаў Цыркуль.

— А я — маррошкі! — сказаў Папяровы Дыназабр.

— Няпраўда, не бывае гэткіх ягадаў! — запярэчыла Ружа.

— А вось і бывае! — пакрыўдзіўся Дыназабр.

— Так. Бывае. Марошкі — жоўтыя ягады, смачныя, салодкія. Растуць у Паўночных гарах ля Белага мора, — паведаміў лунаробат Цоп.

— Ах! Я і не ведала… Прабач, Дыназабрушка! — перапрасіла котка.

— Увага! На аўтабане растуць ягады на любы густ! — дадаў Цоп.

І сябры рушылі далей па смачнай дарозе ў рознакаляровы гарошак, мімаходам сілкуючыся ягадамі. Калі Турба-Элік наеўся, ён азірнуўся… і ажно падскочыў з перапуду! — замест сваіх сяброў ён убачыў незнаёмыя сінія машынкі, чарнільнага кракадзіла і фіялетавага ката… Але сябры хутка высветлілі — што да чаго. Аказваецца, пачаставаўшыся сінімі буякамі і фіялетавымі чарніцамі і ажынамі, яны самі зрабіліся сінімі і фіялетавымі! І сябры пачалі смяяцца адзін з аднаго… А калі супакоіліся Сонейка і кажа:

— Спачатку мы ехалі па музычнай дарозе, зараз — па смачнай. Цікава — а якая дарога чакае нас наперадзе?

— А я мяркую, — сказала Прынцэса Ружа, — што спачатку мы ехалі па вясновай дарозе, зараз — па летняй, а наперадзе нас чакае асенняя і зімняя дарогі.

— А мне здаецца, — сказаў Турба-Элік, — што мы ўвесь час едзем ведаеце па чым? — па вясёламу аўтабану!

— Ха-ха-ха! — засмяяўся Сонейка. — Па вясёламу аўтабану вандруе вясёлая аўтабанда!

І ўсе ізноў сталі смяяцца, але раптам пайшоў дождж. І зараз жа сябры заўважылі, што вясёлая дарога скончылася, а пачалася сумная, шэрая і слізкая. Дожджык — яго зрабіў Глеб пры дапамозе пырскалкі — умомант змыў з сяброў сінюю ягадную фарбу. Яны паехалі жвавей, балазе дарога была роўная, і неўзабаве апынуліся на чарговым шаліку — снежнабелым, звязаным з воўны. І адразу застраглі! Па пухкім шаліку не круціліся нават шыпаваныя калёсы Турба-Эліка! Машынкі безнадзейна буксавалі ў белых ваўняных сумётах. Дыназабр і Цыркуль паспрабавалі ўзляцець, як раптам ўзнялася снежная бура і здунула сяброў абратна ў сумёты. Тады лунаробат Цоп выклікаў па рацыі лятаючую талерку. Талерка прыляцела, пазбірала вясёлую аўтабанду на борт і стартавала. Яна перанесла сяброў скрозь снежны буран і прызямлілася на чарговы шалік.

Шалік здарыўся вельмі прыгожы, ярка-паласаты — як вясёлка! Паехалі сябры па новай дарозе з вясёлкавым настроем!

Раптам ў паветры з’явіліся дзівосныя празрыстыя пузыры… Яны пераліваліся ўсімі вядомымі колярамі! Папяровы Дыназабр рынуўся паляваць за бліскучымі пузырамі, аднак ад ягонага дотыку самы вялікі пузыр — ПУХ! — і лопнуў! Ад нечаканасці Дыназабр страціў арыенцір і ўпаў на лунаробата Цопа. Цоп паставіў сябра на лапы, а хлопчык Глеб весела засмяяўся! Бо гэта ён навыдзімаў мыльных вясёлкавых пузыроў, якія гэтак ўразілі Дыназабра!..

А потым хлопчыка паклікала мама, і ён разам з бацькамі паехаў у краму купляць шалікі і, канешне, новы блішчасты гузік! Глеб вельмі спадзяваўся, што заадно з гузікам, бацькі купяць яму яшчэ і новы шалік, напрыклад, малінавы, альбо жоўты, а яшчэ лепш хамелеонавы — гэта яго любімы колер! Вось узрадуюцца маленькія цацачныя сябры, калі ўбачаць новыя шалікі-дарогі — бэзавы, бірузовы і асабліва хамелеонавы! А потым хлопчык чамусці засумаваў. «Як там мая вясёлая аўтабанда? — падумаў ён. — І якія прыгоды адбываюцца з імі на вясёлым аўтабане?..»

* * *

Аб прыгодах Турба-Эліка і яго сяброў можна распавядаць бясконца. Але сёння мы паставім кропку. Дружа! Табе спадабалася казка? Калі гэтак, то я вельмі рада. А калі не, то прыдумай свае гісторыі, запішы і замалюй — і яны стануць лепшымі казкамі ў свеце!

Пакуль я пісала і малявала гэтую кнігу, хлопчык Глеб вырас і ў яго з’явіўся брацік Савушка. Глебу споўнілася 8 год. Ён ужо захапляецца тайнамі акіяна і космаса.

А Турба-Эліка Глеб падараваў свайму малодшаму браціку. Брацік падрасце і будзе гуляць з машынкай, выдумляць прыгоды і гісторыі і ўблытваць у іх усё навокал сябе.

2010 г. — 29. 04. 2013 г.

Памер арыгінальных малюнкаў 24 х 19,7 см; матэрыял папера, акварэль, акрыл, лінарыт.

Content

Элеанора Ляхновіч
Турба-Элік і яго сябры

Самае сіняе мора

Прыгоды на Чорным моры

Вандроўка на Поўнач

Папяровы Дыназабр

Ратаванне Сонейка

Жалезны Цмок

Новыя крылы Турба-Эліка

Прынцэса Ружа

«Сакрэцікі»

Касмічны разведвальнік

Невядомая планета

Вясёлы аўтабан