Juliette Benzoni

Błękitna Gwiazda

Szczęśliwy będziesz ty, który przeczytasz tę zagadkę,

Gwiazdy na górze, gwiazdy na dole; Wszystko, co jest na górze, ukaże się na dole.

Szczęśliwy będziesz ty, który przeczytasz tę zagadkę.

Hermes Trismegiste

Dla tych, których kocham..

Prolog

Powrót

Zima 1918 -1919

Świt wciąż nie nadchodził. W grudniu często wydaje się, że noc odczuwa perfidną przyjemność, żeby jak najdłużej nie schodzić ze sceny... Od kiedy pociąg przekroczył Brenner, gdzie świeżo wzniesiony obelisk wyznaczał nową granicę byłego cesarstwa austro- węgierskiego, książę Aldo Morosini nie zmrużył oka nawet na kilka minut, nie mogąc zasnąć. W popielniczce znajdującej się w starym przedziale, który zajmował sam od Innsbrucka, piętrzyły się niedopałki. Palił papierosa za papierosem i chcąc przegonić dym, musiał bez przerwy otwierać okno. Wtedy mroźne powietrze wdzierało się do środka wraz z popiołem wyrzucanym przez starą, wysłużoną lokomotywę, która lata świetności dawno już miała za sobą. Ale równocześnie wpadała znajoma, balsamiczna woń drzew szpilkowych i alpejskiego śniegu zmieszana z czymś łagodniejszym, ledwo odczuwalnym, przywodzącym na myśl tak dobrze znane zapachy laguny.

Podróżny w napięciu czekał na Wenecję, jak ongiś na kobietę w tym, co nazywał swoją „wieżą obserwacyjną". Tylko może z większą niecierpliwością, gdyż wiedział, że Wenecja nigdy go nie zawiedzie.

Nie zamknąwszy okna, opadł na wytarte, aksamitne siedzenie przedziału pierwszej klasy z sypiącymi się, drewnianymi boazeriami, zmatowiałymi lustrami, w których jeszcze niedawno odbijały się biate mundury oficerów jadących na spotkanie austriackiej floty zacumowanej w Trieście. Zostawił za sobą świat pogrążony w potwornościach i anarchii dla pokonanych, a witał z ulgą nadzieję przeznaczoną dla zwycięzców, do których sam należał, co odkrył nie bez pewnego zdziwienia...

Wojna skończyła się dla niego 24 października 1917 roku. Stanowił część potężnej rzeszy bez mała trzystu tysięcy włoskich jeńców wziętych pod Caporetto razem z trzema tysiącami armat. Z tego powodu ostatni rok spędził w tyrolskim zamku zamienionym na obóz wojenny, w którym, dzięki przywilejowi, dostał pokój. Choć niewielki, miał tę zaletę, że zajmował go sam. I to z prostej, chociaż niezgodnej z przepisami przyczyny: przed wojną, podczas pewnego polowania na Węgrzech u Esterhazych, znalazł się w towarzystwie generała Hotzendorfa, który wówczas wiele mógł.

Porządny gość z tego Hotzendorfa! Zdolny do przebłysków geniuszu na zmianę z dramatycznymi okresami spadku potencjału intelektualnego. Z wyglądu: pociągła, inteligentna twarz przekreślona wąsami à la arcyksiążę, szczotka jasnych włosów, zamyślone oczy nieokreślonego koloru. Bóg jeden wie, co się z nim stało po usunięciu ze stanowiska w lipcu tego roku na skutek porażek poniesionych na froncie włoskim pod Asagio... Zakończenie wojny skazało go na anonimowość, a dla Morosiniego był już tylko znajomym z dawnych czasów.

Pociąg smagany podmuchami zimnego wiatru dotarł do Treviso około szóstej rano. Jeszcze tylko trzydzieści kilometrów dzieliło go od ukochanego miasta. Książę drżącymi palcami zapalił ostatniego papierosa i powoli wypuścił dym... jeszcze austriacki. Następny będzie miał boski smak odzyskanej wolności.

Nastał już dzień, kiedy pociąg wjechał na długą groblę, przy której cumowały statki. W szarym świetle poranka laguna błyszczała jak stare cynowe naczynie. Miasto spowite żółtawą mgłą ledwo ukazywało swoje zarysy, a przez szeroko otwarte okno wpadał słony zapach morza i krzyk mew. Nagle serce Alda zaczęło bić w szczególnym rytmie spotkań zakochanych, chociaż u kresu podróży nie czekała na niego ani żona, ani narzeczona... Jedyna kobieta, matka, której nigdy nie przestał uwielbiać, niedawno umarła, zaledwie kilka tygodni przed jego uwolnieniem; otwierając ranę tym bardziej bolesną, że spotęgowaną przez uczucie absurdu i zawodu; ranę, którą trudno będzie zagoić. Izabela de Montlaure, księżna Morosini, spoczywała na wyspie San Michele w barokowym mauzoleum w pobliżu kaplicy Emilienne. I za chwilę biały pałac wyrastający niby kwiat nad Canale Grande otworzy przed nim swoje puste podwoje pozbawiony duszy...

Myśl o domu pomogła Morosiniemu oddalić ból: pociąg wjeżdżał na stację, a nie wypadało witać Wenecji ze łzami w oczach. Hamulce zazgrzytały, jeszcze jeden lekki wstrząs i lokomotywa wypuściła parę.

Aldo zdjął z siatkowej półki skromny bagaż, wyskoczył na peron i ruszył biegiem przed siebie.

Natychmiast ujrzał Zachariasza stojącego tuż przy schodach prowadzących prosto do wody. Kamerdyner Morosinich, wyprostowany jak struna, w meloniku i długim, czarnym płaszczu, czekał na swego pana w sztywnej pozie, do której tak się przyzwyczaił, że stanowiła jego drugą naturę. Była to postawa raczej trudna do osiągnięcia dla porywczego wenecjanina, którego wygląd w czasach młodości upodabniał bardziej do tenora operowego niż do kamerdynera w książęcym domu.

Lata korzystania z obfitych posiłków Ceciny sprawiły, że Zachariasz nabrał ciała i pewności siebie, a nawet osiągnął prawie olimpijski majestat, zabarwiony odrobiną pogardy, którego tak bardzo zazdrościł swoim angielskim kolegom po fachu. Równocześnie, rzecz dziwna, nadwaga upodobniła go do cesarza Napoleona I, z czego był bardzo dumny. Ale Cecine denerwowały jego uroczyste ceregiele, chociaż wiedziała, że miał gołębie serce. Ciągle narzekała, że gdyby widział ją, jak pada martwa, troska o własną godność wzięłaby górę nad smutkiem, i w pierwszym odruchu zmarszczyłby z dezaprobatą brwi wobec takiego nieodpowiedniego zachowania.

A jednak... Widząc Alda w zbyt obszernym, wyświechtanym uniformie, z ziemistą cerą właściwą osobom, które znosiły biedę i brak słońca, sztywny Zachariasz porzucił nagle całe swoje nadęcie. Ze łzami w oczach rzucił się w stronę przybysza, aby zabrać jego torbę, zdejmując jednocześnie melonik z takim zapałem, że wypuścił go z rąk, a ten niczym czarny balon potoczył się do kanału, gdzie zaczął wesoło unosić się na powierzchni wody. Ale Zachariasz zdawał się nie zwracać na to uwagi.

-  Książę!... - jęknął. - Boże, w jakim opłakanym stanie, mój Boże!

Aldo wybuchnął śmiechem:

-  Dajże spokój, nie przesadzaj! Lepiej byś mnie uściskał!

Mężczyźni padli sobie w ramiona, co obserwowała wzruszona młoda kwiaciarka, rozkładająca właśnie stragan. Chwyciwszy wspaniały, ciemnoczerwony goździk, wręczyła go podróżnemu z nieśmiałym dygnięciem.

-  To od Wenecji na powitanie jednego z jej odnalezionych dzieci - rzuciła. - Proszę to przyjąć, excellenza\ Ten kwiat przyniesie ci szczęście...

Kwiaciarka była ładna i tak świeża, jak jej kwiaty. Mo-rosini przyjął prezent i oddał jej uśmiech.

-  Zatrzymam ten kwiat na pamiątkę. Jak się nazywasz, moje dziecko?

- Desdemona.

Rzeczywiście, było to iście weneckie powitanie!

Morosini wciągnął do nosa mocny zapach goździka, po czym wetknął go do butonierki i ruszył za Zachariaszem, przeciskając się przez gęsty tłum, któremu nie dałaby rady żadna wojna: tłum chłopców hotelowych wykrzykujących nazwy swoich miejsc pracy, urzędników pocztowych niosących listy na statek i gondolierów wypatrujących porannych klientów. Do całej tej zaaferowanej czeredy dołączyła załoga vaporetto, który zatrzymał się na stacji Santa Lucia.

-  Zaledwie armaty przestały strzelać, a już zjechali się turyści? - dziwił się Morosini.

Kamerdyner wzruszył ramionami.

-  U nas nigdy nie brak turystów. Chyba morze musiałoby pochłonąć miasto, żeby nikt do nas nie przyjechał... aito nie jest pewne!

W dole schodów czekała długa, wspaniała gondola z siedzeniami wyściełanymi amarantowym aksamitem wyszywanym złotą nicią. Otaczał ją wianuszek dzieci i ciekawskich: nieczęsto widywano takie piękne gondole przed dworcem. Gondolier, wielki rudzielec, smukły jak brzoza, z wielkim oddaniem rzucił się za zgubą i wyłowił kapelusz Zachariasza z wody, po czym zawołał:

-  Witaj w domu, książę! To dla nas wielki dzień i wielka radość!

Morosini ścisnął mu dłoń.

-  Dziękuję ci, Zian! Masz rację, to przepiękny dzień. Nawet jeśli słońce się gniewa.

W tej chwili słońce zabłysło na chwilę nad zieloną kopułą San Simone, jakby chciało przyjacielsko mrugnąć okiem. Aldo chłonął morskie powietrze, podczas gdy Zian przeskoczywszy lekko na ogon czarnego „skorpiona" ozdobionego czerwonozłotymi siatkami, jednym ruchem długiego wiosła skierował go na sam środek Canale Grande, defilując przed rzędem koronkowych, kamiennych pałaców.

Książę powtarzał w pamięci ich nazwy, jakby chcąc się upewnić, że nie zniknęły podczas jego nieobecności: Vendramin-Calergi, Fontana, Pesaro, Sagredo, dwa Cornery, Cà d'Oro, Manin, w którym przyszedł na świat ostatni doża, Dandolo, Loredano, Grimani, Papadopoli, Pisani, Barbarigo, Mocenigo, Rezzonico, Contarini... Siedziby te otwierały przed podróżnym Złotą Księgę Wenecji, ale przede wszystkim oznaczały rodzinę i przyjaciół. Do twarzy im było z poranną mgłą, która miłosiernie ukrywała gdzieniegdzie odpadający tynk czy spękany mur... Wreszcie, za drugim zakrętem tej długiej, wodnej arterii ukazała się renesansowa fasada zwieńczona dwoma strzelistymi obeliskami z białego marmuru, na którego widok Morosi-ni otrząsnął się z zamyślenia. Nareszcie w domu...

-  Cecina już czeka - rzucił Zachariasz. - Cała się wystroiła na pana przyjazd.

Mam nadzieję, że się panu spodoba.

W rzeczy samej, u stóp wysokiego sklepionego portalu, od którego prowadziły długie białe schody znikające w zielonej wodzie, stały trzy kobiety podobne do zestawu kominkowego: ta w środku, bardziej okrągła, wyglądała jak przysadzisty zegar, a dwie po bokach - dwa smukłe świeczniki.

-  A zatem, pośpieszmy się! - rzucił Aldo, spoglądając z rozbawieniem na odświętną suknię z czarnego jedwabiu z mocno zaprasowanymi plisami i koronkowy czepek zdobiący kucharkę. - Cecina długo nie wytrzyma w tym odświętnym stroju. Twierdzi, że to szkodzi jej inspiracji, a ja od wielu miesięcy marzę o porządnym śniadaniu!

-  Niech pan będzie spokojny! Wczoraj cztery razy wysyłała mnie na San Servolo, aby kupić największe scampi i najświeższą botega. Ale ma pan rację: lepiej pohamować zły humor Ceciny!

To nie ulegało wątpliwości. Humory Ceciny były tak samo znane w pałacu Morosinich, jak jej talenty kulinarne, jej szalona hojność i niesamowity przyodziewek. Urodzona u stóp Wezuwiusza, była jak gorąca lawa, wrząca i popędliwa, co w Wenecji czyniło z niej pewien ewenement. Ludzie byli tu bardziej stateczni i powściągliwi.

Stanowiła najważniejszą pamiątkę przywiezioną przez matkę Alda z podróży poślubnej. Hrabina Morosini natknęła się na nią w zaułku Neapolu rozpaczającą nad ciałem brata, ofiarą jednej z band grasujących w biednych dzielnicach. Cecina prócz brata nie miała nikogo i sama o mały włos uniknęła podobnego losu.

Ogarnięta współczuciem dla biednej kobiety, księżna Izabela postanowiła wziąć ją do siebie na służbę.

Wenecja przypadła do gustu małej neapolitance pomimo klimatu, jak dla niej niezbyt rozweselającego, i chłodnych mieszkańców, ale rzymski profil i gorące, czarne oczy młodego Zachariasza, który wtedy był drugim służącym, szybko ujęły ją za serce.

Kiedy pojawiła się oczywista wzajemność, ożeniono ich pewnego letniego dnia w kaplicy pałacyku, który rodzina Morosini posiadała nad brzegami Brenty. Na przyjęciu weselnym Zachariasz wypił za dużo valpolicella, dlatego podczas nocy poślubnej Cecina, wystawiona na pastwę lubieżnych instynktów pijaka, sprała świeżo poślubionego kijem od szczotki i zanurzyła jego głowę w cebrzyku z zimną wodą. A następnie udała się do kuchni, by przygotować najczarniejszej, najmocniejszej, najbardziej zawiesistej i pachnącej kawy, jaką kiedykolwiek było mu dane pić. Tak potraktowany szybko oprzytomniał i zapomniawszy o laniu szczotką, na kolanach prosił wybrankę o wybaczenie.

Od tamtej pamiętnej nocy 1884 roku w małżeństwie Pierlunghi przekleństwa i złorzeczenia mieszały się z pocałunkami i czułymi słówkami oraz specjalnymi daniami, które Cecina przygotowywała po kryjomu dla swojego męża, kiedy kucharka pałacowa poszła spać, gdyż w tamtych czasach Cecina zajmowała posadę pokojówki.

Zachariasz przepadał za tymi kolacyjkami we dwoje, ale pewnego wieczoru zdarzyło się, że książę Enrico, ojciec Alda, wrócił ze swojego kółka wcześniej niż zwykle i wiedziony smakowitym zapachem dochodzącym z kuchni odkrył, co się święci. Mimo to najzwyczajniej w świecie zasiadł przy stole razem z Zachariaszem, poprosił o talerz, kieliszek i wziął udział w tajemnej uczcie. Tydzień potem wściekła kucharka cisnęła swój fartuch na głowę intrygantki, która porzuciwszy insygnia pokojówki, objęła panowanie wśród książęcych rondli i garnków i przywództwo nad kuchennym personelem z całkowitym i pełnym błogosławieństwem państwa domu.

Księżna Izabela, pochodząca z bardzo szlachetnej i starej rodziny książąt de Montlaure z Langwedocji, często prosiła Cecinę o przygotowywanie potraw według przepisów z tamtej strony Alp. Dzięki temu dzieciństwo Alda uprzyjemniały pyszne suflety, na przemian z chrupiącymi lub rozpływającymi się w ustach tartami, kremami i wszystkimi tymi cudami, które mogą powstać w kuchni, kiedy kapłanka sanktuarium postanowi dogadzać stołownikom. A że nie było dane Cecinie doczekać się dziecka, wszystkie macierzyńskie uczucia skupiła na młodym paniczu, który nie mógł się z tego powodu uskarżać.

Książę i księżna dużo podróżowali, toteż Aldo często zostawał w pałacu sam. Spędzał wtedy błogie godziny, siedząc w kuchni na taborecie, przyglądając się, jak Cecina oddaje się smacznej alchemii, jak beszta i łaje kuchcików, a przy tym wyśpiewuje wielkim głosem arie operowe i pieśni neapolitańskie, których znała nieskończoną ilość. Trzeba ją było widzieć przystrojoną wielobarwnymi wstążkami na modłę neapolitańską i udrapowaną, pod śnieżnobiałym fartuszkiem z perkalu, w kolorowych fatałaszkach poszerzanych w miarę, jak figura ich coraz grubszej właścicielki zbliżała się do kształtu kuli.

Pomimo tylu atrakcji Aldo nie spędzał całego życia w kuchni. Przydzielono mu francuskiego nauczyciela, Hieronima Buteau, młodego Burgundczyka o światłym umyśle, który starał się przelać posiadaną wiedzę do głowy ucznia, ale w porządku nieco chaotycznym. Mieszał Greków i Rzymian, Dantego i Moliera, Byrona i faraonów, Szekspira i Goethego, Mozarta i Beethovena, Musseta, Stendhala, Chopina, Bacha i romantyków niemieckich, królów Francji, weneckich dożów i cywilizację Etrusków, boską surowość sztuki romańskiej i szaleństwa renesansu, Erazma i Karte-zjusza, Spinozę i Racine'a, słowem wszystko, co kotłowało się w jego głowie, mając nadzieję, że uczyni z chłopca prawdziwego erudytę. Wprowadził go też w niektóre interesujące kwestie matematyki, fizyki i nauk biologicznych, lecz przede wszystkim w historię kamieni szlachetnych, które darzył niezwykle silnym uczuciem. Jego staraniem, w wieku osiemnastu lat, młody Morosini władał pięcioma językami, umiał odróżnić ametyst od turmalinu, beryl od korundu, piryt miedziany od samorodka złota, czy orvieto od lacrima--christi.

Oczywiście królestwo Ceciny także zainteresowało nauczyciela. Kucharka stała się wdzięcznym słuchaczem jego niezwykłych popisów krasomówczych przerywanych miłą degustacją. Ale bakałarz nigdy nie przekroczył granic przyzwoitości. Efekt tego był taki, iż Hieronim Buteau, który przybył do Wenecji chudy jak tyczka, znacząco przybrał na wadze.

Pewnego dnia książę Enrico powiadomił nauczyciela syna, że rozważa wysłanie Alda do szkoły w Szwajcarii. Lecz nie było mowy o tym, by pozbywać się człowieka takiego jak Buteau. Został on więc pałacowym bibliotekarzem. Innymi słowy, dostał się do raju, w którym poświęcał czas swemu wielkiemu dziełu opisującemu weneckie społeczeństwo w XV wieku. Odrywał się od tego zajęcia tylko po to, by oddawać się przyjemnościom podniebienia, smakując arcydzieła Ceciny...

Po śmierci ojca, który spadł z konia w lesie Rambouillet podczas polowania na jelenia z księżną d'Uzès, Aldo niczego nie zmienił w ustalonym porządku rzeczy. Wszyscy kochali pana Buteau i nikomu nie przyszłoby do głowy, że mógłby pewnego dnia zniknąć. Dopiero wojna pozbawiła chłopca jego wygodnej synekury. Niestety nie wiadomo, co się z nim stało... Po tym, jak został uznany za zaginionego w Chemin des Dames, wyciągnięto wniosek, że znalazł ponurą, lecz tym bardziej chwalebną śmierć. - Cecina opłakiwała go jak brata i wymyśliła nawet   przepis na placek z czarnymi porzeczkami, który nazwała  jego imieniem.

Kiedy gondola przybiła do stopni, czekająca tam Ceci-na ze łzami w oczach i okrzykiem, który przyciągnął ciekawskich do okien i spłoszył łowiące ryby mewy, rzuciła się na szyję swemu „małemu księciu", jak go zwykła nazywać pomimo wysokiego wzrostu.

- Madona Santissimal... Do czego oni mi cię doprowadzili, ci bezbożnicy!... To niemożliwe, że tak cię urządzili!... Mojego małego!... Mojego Aldino!... Czy na tym podłym świecie nie ma już sprawiedliwości?...

-  Ależ jest sprawiedliwość, Cecino, skoro Niemcy i Austria przegrały wojnę!

-  Ale to za mało!

Morosini, pogrążony w morzu uścisków i łez, wkrótce znalazł się w kuchni i zasiadł na ulubionym taborecie, nie rozumiejąc, w jaki sposób mógł przebyć wielki przedsionek, le cortile i kredens pałacu, niczego nie zauważając... Tymczasem przed nim już parowała filiżanka kawy, podczas gdy zażywna kobieta smarowała masłem świeże bułeczki dopiero co wyciągnięte z pieca.

-  Jedz i pij! - rozkazała tonem nieznoszącym sprzeciwu. - Porozmawiamy później.

Aldo z na wpół zamkniętymi oczami wdychał z lubością zapach wspaniałego napoju, na siłę zjadł jedną bułeczkę, aby zrobić Cecinie przyjemność, gdyż wzruszenie odebrało mu apetyt, wypił trzy filiżanki aromatycznej kawy, po czym, odsuwając naczynie, oparł się łokciami o blat stołu.

-  Cecino, opowiedz mi teraz o matce... Chcę wiedzieć, jak to się stało...

Neapolitanka zamarła przed jednym z kredensów, w którym układała naczynia. Jej plecy zesztywniały, jakby dosięgnął je pocisk.

-  Cóż miałabym ci powiedzieć? - odparła z głębokim westchnieniem, nie odwracając się.

-  Wszystko, gdyż ja nic nie wiem. Twój list nie był zbyt jasny.

-  Nigdy nie byłam biegła w pisaniu... Ale nie chciałam, żeby ktoś inny powiadomił cię o tym nieszczęściu. Wydawało mi się, że jeśli dowiesz się o tej tragedii ode mnie, twój ból będzie mniejszy. A poza tym Zachariasz był zbyt przejęty, żeby mógł sklecić choć kilka linijek. Wbrew pozorom jest taki uczuciowy!

Aldo wstał, podszedł do Ceciny i otoczył ją czule ramieniem, wzruszony żałością, która w niej wzbierała.

-  Masz rację, moja dobra Cecino. Nikt nie znamnie lepiej niż ty, ale teraz usiądź i opowiadaj. Nawet dziś nie mogę uwierzyć, że to się stało naprawdę...

Przysunął jej krzesło, na które kobieta opadła, wyciągając chusteczkę, by wytrzeć oczy. Po czym, wydmuchawszy również nos, westchnęła:

-  Nie mam zbyt wiele do powiedzenia... Wszystko stało się tak nagle... Tego dnia twoja kuzynka Adriana wpadła na herbatę, kiedy pani poczuła się źle. Nie była chora, ale bardzo zmęczona. Pani Adriana nalegała, żeby położyła się do łóżka, i zaprowadziła ją do pokoju. Po jakimś czasie zeszła na dół i powiedziała, że Jej Wysokość nie będzie jeść kolacji, ale żebym zaparzyła jej herbaty lipowej. Lecz kiedy poszłam do niej z herbatą, nie chciała jej wypić. Była nawet lekko poirytowana tym, że pani Adriana kazała jej pić coś, na co nie miała najmniejszej ochoty. Na to ja próbowałam ją przekonać, że napar lipowy z miodem jest najlepszy na uspokojenie nerwów, ale widząc, że najwyraźniej też ją denerwuję i że ma ochotę się zdrzemnąć, postawiłam czajnik z naparem na nocnym stoliku i życząc jej spokojnej nocy, zeszłam do kuchni, nakazując Livii, aby jej nie przeszkadzała. Następnego dnia rano, kiedy pokojówka zaniosła pani śniadanie, usłyszałam straszny krzyk i płacz. Szybko weszliśmy na górę, Zachariasz i ja... i zrozumieliśmy, że pani Izabela odeszła z tego świata, i że... och, mój Boże!

Aldo, walcząc z bólem, pozwolił jej szlochać na swoim ramieniu, po czym spytał:

-  Kto to jest Livia?

-  To ta wyższa z dwóch służących, które zobaczyłeś po przyjeździe. Ona i Prisca zastępują, wraz z nami, dawny personel; mężczyźni poszli na wojnę lub odeszli do swoich kobiet, zaś ci starsi, zbyt niespokojni, woleli wrócić do rodzin. A poza tym, brakowało pieniędzy, żeby utrzymywać tyle służby. Venturina, pokojówka twojej matki, zmarła na grypę, a Livia została przyjęta na jej miejsce. To dobra dziewczyna, sumiennie spełniająca obowiązki, i pani była z niej zadowolona.

-  A co powiedział lekarz? Wiem, że matka nigdy go nie wzywała. Jednak w tych okolicznościach musieliście powiadomić doktora Grazianiego?

-  Doktor Graziani jest sparaliżowany od dwóch lat i nie opuszcza fotela. Ten, którego wezwaliśmy, mówił o ataku serca...

-  To nie ma sensu! Moja matka nigdy nie chorowała na serce, a po śmierci ojca wiodła życie raczej surowe...

-  Rozumiem to, ale, jak powiedział doktor, wystarczy jeden raz i...

W tej chwili do kuchni wpadł Zachariasz. Czerwone oczy Ceciny, bolesny wyraz twarzy Alda mówiły same za siebie... Wkrótce jego wzruszenie połączyło się z ich bólem.

-  Co za niepowetowana strata, don Aldo! Duch tego pałacu odszedł wraz z naszą ukochaną księżną...

Zachariaszowi łzy kapały z nosa, ale się opanował, oznajmiając, że dzwonił właśnie mecenas Massaria z zapytaniem, czy książę Morosini zechce go przyjąć przed południem, jeśli, oczywiście, nie jest zbyt zmęczony po podróży.

Aldo, nieco zdziwiony i zaniepokojony takim pośpiechem, zgodził się na tę wizytę; najlepiej o wpół do dwunastej. Przynajmniej zdążmy się jeszcze odświeżyć. Czekała go pierwsza prawdziwa kąpiel od tak dawna.

-  Woda gotowa - oznajmił Zachariasz, wracając do zwykłego, uroczystego tonu. - Będę asystował Waszej Ekscelencji.

-  Nie ma mowy! Tam, skąd wracam, nauczyłem się radzić sobie sam! Jedyne, o co cię proszę, to spróbuj znaleźć w mojej garderobie coś, co by na mnie pasowało.

Niemile zaskoczony takim obrotem sprawy kamerdyner wyszedł z kuchni. Morosini wrócił zaś do Ceciny, aby zadać jej jeszcze jedno pytanie: czy hrabina Vendramin jest w Wenecji?

Nagle Cecina zmieniła się nie do poznania, wyprostowała ramiona, napuszyła się niczym kwoka i oznajmiła, że nic jej o tym nie wiadomo.

Morosini skwitował odpowiedź Ceciny skąpym uśmiechem. Właściwie spodziewał się tego. Z niewyjaśnionej przyczyny Cecina, która raczej sprzyjała jego przygodom z kobietami, nienawidziła Dianory Vendramin. Co prawda, nie znała jej osobiście, ale opierała się na plotkach z rynku, i na tym, że hrabina była cudzoziemką. Pomimo kosmopolityzmu Wenecji jej rdzenni mieszkańcy żywili do „ludzi z Północy" antypatię, którą po części można było wyjaśnić długą okupacją austriacką, a Dianora była Dunką...

W wieku osiemnastu lat ta córka zrujnowanego barona, powodowana szalonym uczuciem wyszła za jednego z najszlachetniejszych patrycjuszy na lagunie, chociaż był od niej starszy o ładne czterdzieści lat. Dwa lata później została wdową. Jej mąż zginął w pojedynku z rumuńskim szlachcicem, któremu zawrócił w głowie nordycki czar i szafirowe źrenice młodej kobiety.

Aldo Morosini poznał ją kilka miesięcy przed wybuchem wojny, podczas Wigilii Bożego Narodzenia 1913 roku, u lady de Grey, znanej professional beauty, która przyjmowała w pałacu na Lido kosmopolityczne towarzystwo - co prawda nieco „zwariowane", lecz eleganckie i bogate. Tego dnia hrabina Vendramin wracała do świata, z którego odeszła przed trzema laty po śmierci męża. Ta dyskretna postawa pozwoliła jej uniknąć wielu zniewag, chociaż i tak powiadano, że ów Rumun był jej kochankiem i że ona wybrała ten sposób, aby pozbyć się bogatego, lecz niewygodnego męża.

Tak późne pojawienie się młodej kobiety, w chwili gdy siadano do stołu, sprawiło, że ucichły rozmowy. Wyglądała zjawiskowo: odziana została przez krawca Poireta w jedwabną, jasnopopielatą suknię z nutą błękitu, przetykaną drobnymi perłami, której zwiewna linia, z wysoko odciętą talią, czule otulała gibkie ciało. Przypominała kwiat pokryty szronem. Suknia otulała kostki godne tancerki i toczone nogi, których kształt podkreślało pęknięcie materiału zakończonego krótkim trenem. Długie i wąskie rękawy sięgały do połowy dłoni pokrytych diamentami, a głęboki dekolt ukazywał pyszne ramiona i wspaniałe piersi. Burzę jedwabistych włosów upiętych na modłę grecką zwieńczał dwustukaratowy diadem, stanowiący komplet z obręczą opasującą długą, wdzięczną szyję. W istocie, było to prawdziwie królewskie wejście i każdy, a zwłaszcza każda, zdał sobie z tego sprawę. Ale nikt bardziej niż książę Morosini, który oniemiał pod tym przejrzystym spojrzeniem. Dianora Vendramin była tak piękna, że przyćmiewała nawet samą księżniczkę Ruspoli, która tego wieczoru nosiła słynne perły należące ongiś do Marii Mancini.

Aldo nie zwracał uwagi na ogólną rozmowę zachwycony perspektywą, że ta śnieżna sylfida miała siedzieć obok niego przy stole. Wpatrywał się w nią jak zaczarowany, niezdolny przypomnieć sobie nawet godzinę później, o czym z nią mówił. Nie rozumiał słów, lecz wsłuchiwał się w melodię jej niskiego, jakby przyćmionego głosu, który drażnił jego nerwy jak smyczek struny skrzypiec.

O północy, kiedy służący w upudrowanych perukach pootwierali okna, aby wpuścić dźwięki dzwonów kościoła Narodzenia Pańskiego i kolędy śpiewane przez dzieci zgromadzone w gondolach, pocałował ją w rękę, życząc jej tak cudownego Bożego Narodzenia jak to, które przeżywał dzięki niej. Wtedy ona uśmiechnęła się do niego...

Później długo tańczyli, a kiedy ją odprowadził, odważył się, drżącym, nieswoim głosem, mówić jej o miłości, próbował wyznać uczucie, które w nim rozpaliła. Słuchała go bez słowa, z zamkniętymi oczami, spowita w miękką pelerynę z szynszyli, tak iż pomyślał, że Dianora śpi. Zbity z tropu, zamilkł. Wtedy na wpół otwarła powieki i wyszeptała, opierając głowę na jego ramieniu:

-  Niech pan mówi... Tak bardzo lubię pana słuchać... Pocałował ją w usta, a później, w antycznej i wspaniałej siedzibie, którą młoda kobieta posiadała na Campo San Polo, z jej ciała ześlizgnęła się jasnopopielata suknia, a on zanurzył twarz w uwolnionej masie jasnych, jedwabistych włosów, nie mogąc uwierzyć w tak królewski prezent bożonarodzeniowy, jaki sprawił mu los...

Minęło kilka miesięcy. Szaleńcza namiętność rozkwitła wśród zapachu drzew pomarańczowych w willi w Sorrento, gdzie ogrody schodziły aż do morza. W nim kochankowie kąpali się nago w blasku księżyca, a potem spędzali czas w małym pałacu ukrytym w rododendronach nad brzegiem jeziora Como. Para uciekła z Wenecji przed tysiącem pogardliwych spojrzeń. Poza tym Aldo nie chciał obrazić matki, wiedząc, że ta obawia się związku syna z kobietą, uważaną za niebezpieczną.

Pomimo to pewnego dnia zaproponował Dianorze, aby została księżną Morosini, lecz hrabina odmówiła, tłumacząc, że czasy nie sprzyjają małżeństwu. Od kilku miesięcy niepokojące wieści gromadziły się nad Europą niczym czarne chmury zwiastujące burzę. Wydawało się, że lada dzień rozpęta się nawałnica.

-  Mój drogi, może się zdarzyć, że pójdziesz na wojnę, a ja nie lubię się bać. A jeszcze mniej bawi mnie rola wdowy, którą jestem, o czym pomagasz mi zapomnieć...

-  Mogłabyś całkiem to wymazać z pamięci, jeśli kochasz mnie tak, jak śmiem w to wierzyć. A niepokój będzie taki sam, niezależnie od tego, czy będziesz mężatką, czy nie.

-  Być może, ale przynajmniej nie będzie się mówiło, że przyniosłam ci pecha. A poza tym, zostając twoją żoną, będę zmuszona cierpieć, a z tobą chciałabym zaznać tylko szczęścia...

Dwudziestego ósmego czerwca 1914 roku, podczas gdy arcyksiążę Franciszek Ferdynand, spadkobierca Austro-Węgier, zginął w Sarajewie wraz z małżonką od kul Gavri-lo Principa, Dianora i Aldo popłynęli łodzią na jezioro. Dianora, miłośniczka Stendhala, chętnie utożsamiała się z księżną Sanseveriną, podziwiając jej pasję życia, umiłowanie wolności i usposobienie. Denerwowało to trochę jej kochanka.

-  Ta rola nie pasuje do ciebie ze względu na wiek, ja również nie pasuję do roli młodego Fabrizia, który zresztą nigdy nie był jej kochankiem! Ku jego wielkiemu żalowi! Ale za to ja jestem twoim kochankiem, i to bardzo zakochanym.

- Wszystko ma swój koniec...

-  To niewłaściwe słowo dla naszej miłości... i żałuję, że chciałaś opuścić Sorrento dla tego wspaniałego, lecz melancholijnego jeziora... Wolałem podziwiać cię w słońcu ubraną jedynie w rozpuszczone włosy!

-  Co za barbarzyńca! A ja myślałam, że ci się podobam... Podczas całej tej powolnej promenady nie pozwoliła mu zbliżyć się do siebie. Nie nalegał, czasem miewała kaprysy, które osłabiały pożądanie Alda, lecz książę chętnie poddawał się takiemu nastrojowi, wiedząc, że to, co go potem czeka, wynagrodzi mu pokusę znoszoną przez niego ze stoickim spokojem.

Właśnie tak było tej nocy. Dianora oddała mu się bardziej żarliwie niż kiedykolwiek, nie ustając w pieszczotach, jakby nie mogła nasycić się miłością. Zgadując, że być może ich chwile szczęścia są policzone, młoda kobieta chciała zostawić kochankowi niezatarte wspomnienia, jednak Aldo o tym nie wiedział lub nie chciał wiedzieć...

Kiedy następnego dnia rano służący przyniósł wiadomość o wypadkach w Sarajewie, Dianora natychmiast kazała pakować swoje bagaże.

-  Muszę wracać do Danii bez zwłoki - wyjaśniła Morosiniemu zdziwionemu tak pośpieszną decyzją. - Mam nadzieję, że król Krystian potrafi ochronić naszą neutralność, w każdym razie będę tam bezpieczniejsza niż we Włoszech, gdzie zawsze traktowano mnie jak cudzoziemkę, żeby nie powiedzieć, jak szpiega!

-  Nie opowiadaj głupstw! Zostań moją żoną, a będziesz bezpieczna!

-  Nawet jeśli będziesz daleko?... To jest wojna, Aldo, nie możesz mieć złudzeń! W tej sytuacji wolę być wśród swoich i natychmiast się z tobą pożegnać. Pamiętaj jednak, że bardzo cię kochałam!

Dianora cofnęła się przed pocałunkiem, odpychając delikatnie Alda, i podała mu jedynie dłoń.

-  Tak będzie dla nas lepiej! - skwitowała ze smutnym uśmiechem, który mu się wcale nie spodobał. - Koło się zamyka wraz z tym gestem, gdyż wszystko się zaczęło od podobnego u lady Grey. Od tamtej pory nie rozstawaliśmy się i podoba mi się, że nasze rozstanie jest tak samo eleganckie...

Dianora po tych słowach wsiadła do automobilu, który miał ją zawieźć do Mediolanu. Nie chciała, aby pojechał wraz z nią. Nie odwróciła się ani razu. Trochę kurzu spod kół było ostatnim wspomnieniem, jakie Morosini zachował o kochance.

Opuściła jego życie tak, jak wychodzi się z domu: zamknęła za sobą drzwi, nie zostawiając adresu ani nadziei na spotkanie...

-  Musimy zdać się na przypadek - powiedziała. - Bywa, że czas powraca...

-  To dewiza Wawrzyńca Wspaniałego - odparł. - Jedynie Włoszka może w nią wierzyć. Ale nie pani!

Nawet jeśli Dianora uważała rozstanie za eleganckie, ten sposób pozbycia się kochanka głęboko zranił zarówno miłość własną, jak i męską dumę Alda. Zanim poznał Dia-norę, miał wiele przygód, którym nie nadawał większego znaczenia. Zawsze kończyły się z jego inicjatywy, ale nie gwałtownie, lecz w sposób raczej przyjemny dla zainteresowanej, gdyż miał pewien talent do przekształcania swoich miłostek w przyjaźnie.

Ale nic podobnego nie zdarzyło się tym razem. Nagle stał się niewolnikiem wspomnienia tak upojnego, że nie opuszczało go ono przez całe cztery lata wojny. Myśląc o Dianorze, czuł pożądanie i złość, a jednocześnie chęć zemsty podsycaną tym, że ostrożna Dania, będąca co prawda krajem neutralnym, pomagała Niemcom. Płonął z chęci spotkania, choć był pewny, że to już niemożliwe. Dzieliło ich zbyt wiele trupów, zbyt wiele ruin... Z przyczyn od nich niezależnych wyrósł pomiędzy nimi mur nienawiści.

Wspomnienie o Dianorze zabrało Morosiniemu trochę czasu.

Tymczasem opuścił kuchnię, ścigany zaniepokojonym spojrzeniem Ceciny, i udał się na salony.

Ogarnęła go atmosfera uroczystego, niczym niezakłóconego i uspokajającego piękna domu. Obraz Dianory zniknął; nigdy nie przekroczyła progu tego pałacu.

Wzrokiem i dłonią pieścił świeczniki ze złoconego brązu, pozostałość z galery dowodzonej przez jednego z Moro-sinich w bitwie pod Lépante. Dawniej, podczas uroczystych wieczorów, zapalano je, a w ich blasku lśniły wielokolorowe posadzki i malowane belki sufitu, których nie dało się podziwiać inaczej, jak odchylając głowę do tyłu. Powoli wszedł po szerokich schodach, których balustrada z tralka-mi wypolerowana była setkami dłoni, i na piętrze udał się doportego, długiej galerii-muzeum, jakimi szczyciło się wiele weneckich pałaców.

Galeria poświęcona była tematyce morskiej. Wzdłuż murów pokrytych znanymi portretami ciągnęły się drewniane półki z herbami na przemian z konsolami z porfiru, na których, w szklanych pojemnikach, nadymały się żagle karawel, galer i statków la Serenissime Republica. Portrety mężczyzn ubranych z niezwykłym przepychem stanowiły oprawę dla najbardziej imponującego obrazu przedstawiającego dożę w zbroi i purpurowym płaszczu, ze złotym corno na głowie, o dumnym spojrzeniu: Francesco Morosinie-go, czterokrotnie, w randze generała, staczającego bitwy przeciw Turkom, zmarłego w 1694 w mieście Nauplion, jako najwyższy zarządca weneckiej floty.

Chociaż rodzinę rozsławiło dwóch innych dożów - Marino, od 1249 do 1253, i Michele, którego zabrała dżuma w 1382 roku po zaledwie czterech miesiącach rządów - był to największy z Morosinich, człowiek wyjątkowy, łączący siłę z mądrością, autor jednej z najsłynniejszych stron w historii Wenecji...

Aldo przystanął na chwilę przed obrazem wielkiego przodka. Zawsze podziwiał jego szlachetną, bladą twarz otoczoną siwymi włosami, wąsy i hiszpańską bródkę wokół cienkich ust, głęboko osadzone czarne oczy, dumnie spoglądające spod zmarszczonych brwi zdradzających niecierpliwość natury. Można było odnieść wrażenie, że malarz miał niemałe trudności ze zmuszeniem modela do długiego pozostawania w bezruchu...

Aldo pomyślał, że w obliczu takiego splendoru musi wyglądać mizernie w starym, wystrzępionym uniformie. Przodek zdawał się przeszywać go srogim spojrzeniem, pytając o sprawozdanie z wyczynów wojennych, które, przyznał, były raczej mierne. Nagle, pchnięty nieznaną siłą, zgiął kolano, tak jakby zrobił przed żywym dożą, i wyszeptał:

-  Nie przyniosłem hańby, Najjaśniejszy Panie! Jestem nadal jednym z was...

Po czym wstał i wbiegł na drugie piętro, unikając po drodze pokoju matki. Wkrótce miał się zjawić notariusz, a zatem nie była to dobra chwila, by oddawać się smutkowi...

Aldo, choć z przyjemnością odnajdywał znajome wnętrza, jak najszybciej chciał zrzucić znoszone odzienie jeńca wojennego. Zdążył jeszcze włożyć goździk od małej kwiaciarki do wąskiego, mieniącego się barwami tęczy flakonu i postawić go na stoliku nocnym. Po czym, zrzuciwszy zniszczone ubranie, z ulgą zanurzył się w wannie wypełnionej niebiańsko gorącą wodą o zapachu lawendy. Dawniej lubił kąpiel przeciągać w czasie, paląc papierosy i czytając pocztę. To magiczne miejsce sprzyjało refleksji. Lecz tym razem, natarłszy się mydłem aż po czubek głowy, poprzestał na zdarciu z siebie wojennego brudu. Kiedy skończył, woda przybrała szary kolor i nie skłaniała do rozmyślań. Szybko z niej wyskoczył, wyciągnął zatyczkę, wysuszył się, natarł angielską lawendą, a następnie, narzuciwszy płaszcz kąpielowy, który wydał mu się szczytem komfortu, ogolił się, zapalił papierosa i wrócił do swojego pokoju.

Słyszał, jak w sąsiedniej garderobie krzątał się Zachariasz, wyciągając z płóciennych pokrowców garnitury różnego kroju i koloru, które oceniał krytycznym okiem.

-  Przyniesiesz mi wreszcie coś do ubrania czy wrzuciłeś moją garderobę do ogniska? - krzyknął Morosini.

-  I tak powinienem zrobić! Nic już nie będzie na pana pasowało. Wszystko będzie wisieć na panu jak na wieszaku. Może z wyjątkiem strojów wieczorowych, gdyż dzięki Bogu, w ramionach nic panu nie ubyło!

Aldo podszedł do niego i roześmiał się.

- Nie mogę przyjąć starego Massarii w białym garniturze i białym krawacie! Daj mi to!

„To" okazało się spodniami z popielatej flaneli i granatowym blezerem, który nosił w Oksfordzie, dokąd się udał, żeby przez rok doskonalić swój angielski. Do tego wybrał koszulę z białego, naturalnego jedwabiu i zawiązał krawat we „flagowych barwach" starego college'u. Po czym przyjrzał się sobie i rzekł:

-  Wyglądam całkiem nieźle...

Nie jest pan wymagający! Te miękkie koszule nie mają żadnej elegancji. W sam raz nadają się dla studentów i robotników! Mówiłem to panu sto razy. Nie ma nic nad...

-  Skoro nie podoba ci się moja koszula, idź sprawdzić, czy notariusz już przyszedł. Jego sztywny kołnierzyk z pewnością cię pocieszy! Zaprowadź go do biblioteki.

Aldo wziął rogową szczotkę, próbując uładzić bujne, czarne włosy, na których z czasem, przy skroniach, pojawiły się srebrne pasma. Przyglądał się sobie bez najmniejszej pobłażliwości; gdzie podziały się jego muskuły? A co do twarzy... postarzał się i wyglądał teraz na więcej niż trzydzieści pięć lat. Tylko oczy, stalowoniebieskie, a zielone w chwilach złości, zawsze beztroskie i kpiące, zachowały młodość, podobnie jak białe zęby, które chętnie odsłaniał w nonszalanckim uśmiechu.

-  To śmieszne! - westchnął. - Trzeba będzie to wszystko doprowadzić do porządku, uprawiać sporty, pływać! Na szczęście morze jest niedaleko!

Doprowadziwszy się do porządku, zszedł do biblioteki. To było jego ulubione pomieszczenie. Spędził tu wiele wspaniałych chwil z kochanym panem Buteau, który potrafił przedstawiać z równym liryzmem tragiczną śmierć Marino Faliero, przeklętego doży, odzwierciedloną przez malarza Eugène Delacroix, jak sonety Petrarki, czy zapach potrawki z zająca po królewsku. Po wejściu w wiek męski Aldo lubił tutaj przesiadywać z ostatnim cygarem wieczoru, słuchając, jak szemrze fontanna na dziedzińcu. Wśród wiekowych murów wykładanych dębem i starymi grawiurami czuło się jeszcze słodki zapach najprzedniejszych cygar hawańskich.

Biblioteka, podobnie jak portego, zdradzały morskie tradycje rodziny Morosinich. Prawdziwy skarb złożony z archiwalnych map zamknięty byt w wielkim mapniku. Zawierał on, oprócz katalońskiego atlasu Żyda Cresque'a, zabytkowe mapy żeglarskie, wytyczone na rozkaz księcia Henryka Żeglarza. Przechowywano tu także słynną mapę wenecjanina Andrei Bianco, na której ukazano część Karaibów i fragment Florydy, wytyczonych, zanim jeszcze Krzysztof Kolumb postawił żagle na swoich karawelach. Nie brakowało tu też map genueńskich, bizantyjskich, majorkańskich czy weneckich.

Malowane szafy skrywały księgi pokładowe i stare traktaty nawigacyjne. Jedna z witryn chroniła astrolabia, armilarne kule oraz jeden z pierwszych kompasów. Na genialną mapę półkul ziemskich stojącą na podstawie z brązu przed środkowym oknem padały promienie słońca, a powyżej półek tłoczyły się inne globusy, nadzwyczajne, lecz... bezużyteczne. Do tego lunety, sekstansy, busole i zadziwiająca żelazna namagnesowana ryba, o której powiadano, że służyła wikingom do przebycia tego, co było Oceanem Atlantyckim. Świat, jego historia i najbardziej nieprawdopodobne przygody ludzkości spoczywały wśród tych półek, uginających się od cennych woluminów oprawnych w wielobarwne skóry i błyszczące okucia. W tym miejscu zapach przeszłości mieszał się z dymem cygar...

Morosini palcem wskazującym uniósł pokrywkę wielkiego mahoniowego pudełka, w którym ongiś przechowywał długie hawańskie cygara sprowadzane z Kuby, oznaczone rodowym herbem. Było puste, ale na dnie leżało kilka okruchów tytoniu, do których przysunął nos. Miał nadzieję, że przynajmniej ta przyjemność zostanie mu zwrócona...

Ciche kasłanie sprowadziło go na ziemię. Nieśmiały głos wyszeptał:

-  Hm... Mam nadzieję, że nie przeszkadzam...

Ale książę, wyciągnąwszy ręce, już szedł na spotkanie gościa.

-  Co za radość znowu pana widzieć, drogi mecenasie! Jakże się pan miewa?

-  Dobrze, dobrze... dziękuję, ale to pana należałoby o to spytać, książę.

Tylko niech mi pan nie mówi, że źle wyglądam - odparł Morosini. - Zajęła się mną już Cecina. Ale, niechże pan siada! - dodał, wskazując stary skórzany fotel, a sam zajął krzesło stojące obok trema. - Nic się pan nie zmienił - zauważył, przyglądając się sympatycznej twarzy z małym nosem ozdobionym monoklem, wystającej ponad nienagannym, sztywnym kołnierzykiem, którego widok musiał ucieszyć Zachariasza. Książę lubił mecenasa Massarię. Jego wąsy i przyprószona siwizną bródka należały może do ubiegłego stulecia, podobnie jak jego zacne serce i skrupulatne sumienie, ale równocześnie był to człowiek uważany za profesjonalistę, doświadczony doradca finansowy oraz stary przyjaciel rodziny. Jego przywiązanie do matki Alda nie było dla nikogo tajemnicą; jednak nikt nie odważyłby się z tego żartować, gdyż uczucie to było szczere.

Pod pretekstem, że najbardziej ceni sobie własną wolność, Piętro Massaria nigdy się nie ożenił, co pozwoliło mu uniknąć kolejnych związków, które ongiś chciał mu narzucić ojciec. Ale tak naprawdę przez całe życie kochał tylko jedną kobietę na świecie: księżnę Izabelę. Pozbawiony nadziei - i to nie bez powodu! - że się z nią ożeni, ani że zostanie jej kochankiem, notariusz stał się jej najwierniejszym i dyskretnym sługą, zachowując w głębi zawsze zamkniętego kuferka, jako jedyny skarb, mały portret księżnej, który sam namalował na podstawie fotografii.

Gwałtowna śmierć tej, którą kochał nad życie, zupełnie go załamała. Aldo zauważył to, bacznie mu się przyglądając. Wbrew temu, co powiedział przed chwilą, mały notariusz dźwigał coś więcej niż swoje sześćdziesiąt dwa lata. Jego przysadziste ciało skurczyło się, a zaczerwienione powieki za szkłami okularów zdradzały zbyt częste łzy.

-  A zatem, jakie dobre wiatry pana sprowadzają? - spytał Aldo. - Przypuszczam, że ma mi pan coś ważnego do powiedzenia...

...i dlatego zjawiam się skoro świt w dniu pańskiego powrotu? Kiedy się dowiedziałem, że pan wrócił, zależało mi, aby być pierwszym z pańskich przyjaciół, którzy pana powitają. A poza tym pomyślałem, że im wcześniej zostanie pan poinformowany o swych finansach, tym lepiej. Obawiam się jednak, że wiatry, o których pan raczy! wspomnieć, nie należą do najlepszych. Ale pan zawsze był energicznym młodzieńcem i śmiem przypuszczać, że wojna nauczyła pana patrzeć prawdzie prosto w oczy.

-  Z pewnością! - odparł Morosini wesołym tonem, ukrywając niepokój zasiany przez tak zagadkowy wstęp. -Ale napijmy się najpierw czegoś. Za naszą starą przyjaźń.

Z zastawy stojącej na stoliku wybrał dwa szklane kieliszki grawerowane złotem i karafkę z kompletu wypełnioną w trzech czwartych napojem w kolorze bursztynu.

-  To tokaj mojego ojca - oznajmił. - Można by rzec, że Zachariasz traktował tę karafkę niczym ampułkę z olejami świętymi; nie brakuje ani jednej kropli!

Nalał gościowi, a sam, z kieliszkiem w dłoni, usiadł przy tremie, pozwalając przyjacielowi delektować się węgierskim winem, które przypominało mu wiele sielankowych chwil. Sam też upił łyk i oświadczył:

-  A teraz słucham pana! Chociaż... chciałbym, o ile to możliwe, abyśmy nie mówili o mojej matce. Ja... ja ciągle nie mogę się z tym pogodzić...

-  Ja również... Jest mi bardzo przykro.

Massaria wychylił duszkiem kieliszek, po czym wyciągnąwszy chusteczkę, przetarł okulary, włożył je z powrotem na nos, wreszcie, drżącymi wargami, nadającymi jego twarzy dziwny grymas niepodobny do uśmiechu, powiedział:

-  Niech mi pan wybaczy. W moim wieku emocje mogą wydawać się śmieszne.

-  Nie sądzę, ale zajmijmy się interesami. Jaka jest moja sytuacja?

Obawiam się, że nie najlepsza... Kiedy zmarł pański ojciec, pan już o tym wiedział, majątek...

-  .. .został nadszarpnięty - przerwał Morosini z odrobiną niecierpliwości. - Wiem, że na początku wojny nasz majątek nie był już taki jak kiedyś i sam jestem za to po części odpowiedzialny. Dlatego, drogi mecenasie, powiedz otwarcie, co mi zostało.

-  Szybko się z tym uporam. Trochę pieniędzy... pańskiej matki, willa de Stra, ale jest na niej założona hipoteka aż po odgromnik, no i ten pałac, który na szczęście nie jest obciążony.

-  To wszystko?

-  Przyznaję to z żalem... ale właśnie dlatego zależało mi żeby widzieć się z panem tak szybko, gdyż chyba mam pewien sposób...

Aldo nie słuchał. Zamyślił się, wziął butelkę tokaju i podszedł z nią do kominka, proponując trunek gościowi, ale ten odmówił.

Starał się robić dobrą minę do złej gry, w rzeczywistości jednak czuł przygnębienie: jego pałac, jeden z największych w Wenecji, wymagał pokaźnych sum na utrzymanie, gdyż poza erozją, na którą cierpiało całe miasto nad laguną, miał jeszcze jedną wadę - niezbędna była liczna służba. Kiedy willa na prowincji, zbudowana przez Palladia, zostanie sprzedana, po spłaceniu hipotek nie zostanie z pewnością wiele, aby utrzymać główny dom. Należało zatem znaleźć, i to jak najszybciej, jakieś intratne zajęcie...

Ale jakie?... Aldo musiał przyznać, że oprócz jazdy konnej, polowania, tańca, gry w golfa, tenisa i polo, żeglarstwa, jazdy samochodem, całowania z elegancją dłoni patrycjuszek i romansowania nie umiał prawie nic. A to za mało, żeby zacząć karierę i odbudować fortunę. Był jeszcze co prawda skarb rodzinny, o którym wiedział tylko on i matka, ale myśl o wystawieniu go na sprzedaż mierziła go. Izabella Morosini zbyt go kochała...

Oparł się łokciami o kominek i utkwiwszy oczy w płomieniach, nalał sobie trzeci kieliszek i wypił go jednym haustem.

-  Nie ma pan chyba zamiaru się upić? - rzekł notariusz z nutą surowości w głosie. - Przed chwilą wspomniałem, że znam chyba sposób na pańskie kłopoty, ale pan mnie nie słuchał.

-  To prawda... Proszę o wybaczenie!... Zna pan sposób? Jaki, na Boga!

-  Małżeństwo. Bardzo zaszczytne małżeństwo, proszę mi wierzyć, w przeciwnym wypadku nigdy bym go panu nie zaproponował.

Oczy księcia zogromniały ze zdziwienia.

-  Czy dobrze słyszę?

-  Dobrze pan słyszał. Proszę się ożenić, a obiecuję panu wielką fortunę!

-  Tylko tyle? Dobrze, że uprzedził mnie pan, iż propozycja jest zaszczytna. To pozwala wyeliminować wszystkie te damy z wysokich sfer o zimnych sercach i samotne wdowy... ale nie wiekuiste brzydactwa...

-  Czegóż pan chce? W wieku trzydziestu pięciu lat człowiek żeni się z młodą kobietą.

-  Naprawdę? - odparł Aldo sceptycznie. - A więc, proszę mówić dalej! Umiera pan przecież z niecierpliwości, a ja nie będę panu wchodzić w słowo.

-  Sprawy mają się tak: ma dziewiętnaście lat, jest świeża jak pączek róży i ma najpiękniejsze oczy na świecie... to z rzeczy najbardziej oczywistych według pogłosek.

-  To znaczy, że pan jej nigdy nie widział? A skąd pan ją wziął?

-  Ze Szwajcarii!

-  To żart?

-  Oto okrutne słowa w stosunku do Szwajcarek! Myślę, że panu wiadomo, iż nie brakuje tam pięknych kobiet? Ale do rzeczy! Otóż, pewien bankier z Zurychu, Moritz Kleder-mann, ma córkę jedynaczkę, Lizę, której niczego nie od-

mawia. Mówi się o niej, że jest urocza, a jej posag może przyprawić o zawrót głowy niejednego księcia.

-  To o niczym nie świadczy. W obecnych czasach niektórzy z nich nie mogą związać końca z końcem.

-  Co do Lizy, zdaje się, że się zakochała... Morosini wybuchnął wesołym śmiechem.

-  Jakie to romantyczne! Zakochała się we mnie... gdy zobaczyła moje zdjęcie z czasów, kiedy byłem przystojny, w jakimś przedwojennym magazynie dla pań.

A ponieważ teraz nie jestem do siebie podobny...

-  Czy może mi pan wreszcie nie przerywać? Nie chodzi o pana, ale o Wenecję!

-  O Wenecję?... - spytał Morosini z widocznymi oznakami niezadowolenia, że notariusz pozwolił sobie na uśmiech.

-  Właśnie, zakochała się w naszym pięknym mieście! Urzekły ją jego czar, jego wąskie uliczki, kanały, pałace i jego historia - odparł notariusz z rozmarzeniem. - Musi pan przyznać, że nie ma w tym nic dziwnego; pani de Polignac, książę de Bourbon, lady de Grey, malarz Daniel Curtis i jego kuzyn Sargent... nie wspominając o jej piewcach z dawnych czasów: Byronie, Wagnerze, Browningu i wielu innych.

-  Zgoda, ale w takim razie, dlaczego pańska posaż-na panna nie postąpi tak jak oni? Niech kupi lub wynajmie pałac w Wenecji, zamieszka w nim i cieszy się życiem. Marnuje się tu wiele starych, pięknych siedzib, które wołają o pomoc.

-  Ona nie chce zamieszkać w dowolnym pałacu! Poza tym, nie chce być jeszcze jedną turystką. Jej marzeniem jest zintegrowanie się z Wenecją, chciałaby nosić jedno z tych starych, słynnych nazwisk, słowem, stać się wenecjan-ką, i chce, żeby jej dzieci też były wenecjanami. Jedno jest pewne: odpowiada pan w całej rozciągłości wymaganiom panny Kledermann. Jest pan księciem, a w Złotej Księdze Wenecji pańskie nazwisko jest jednym z najznakomitszych, podobnie jak pański pałac. I cieszy się pan doskonałym zdrowiem - co ma swoją wartość dla dziewczyny ze zdrowej Helwecji!

-  Jest pan dla mnie zbyt łaskaw! Lecz istnieje pewien szczegół, na który nie zwrócił pan uwagi: zakładając, że rozważę tę propozycję, nie można zrobić księżniczki Morosini ze szwajcarskiej protestantki.

-  Kledermann jest z pochodzenia Austriakiem i katolikiem. Liza również.

-  Ależ pan ma odpowiedź na wszystko! A jednak nie zamierzam ożenić się z nieznajomą w celu podreperowania fortuny. Gdybym na to przystał, nie mógłbym spojrzeć prosto w twarz doży Francescowi. Proszę uważać mnie za wariata, jeśli pan chce, ale przysiągłem sobie, że nigdy nie upadnę tak nisko.

-  Czy nisko upaść to ożenić się z panną ładną, inteligentną, łagodnego usposobienia i szlachetną? Ostatnimi czasy opiekowała się rannymi w szpitalu...

Morosini oddalił się od kominka, przy którym zrobiło się za gorąco, podszedł do gościa i położył swą wielką dłoń na jego ramieniu.

-  Drogi przyjacielu, jestem panu niezmiernie wdzięczny za pańskie starania, ale sytuacja nie zmusza mnie jeszcze do tego typu kupczenia. Chciałbym, jeśli kiedyś się ożenię, wziąć przykład z moich rodziców i zawrzeć prawdziwe małżeństwo z miłości, choćby narzeczona była biedna jak mysz kościelna. Wystaw sobie pan, że ja mam być może lepszy sposób, żeby wywinąć się cało z opresji.

-  Wizygocki szafir pańskiej matki? - spytał Massaria bez zmrużenia oka. - Czy nie sądzi pan, że szkoda go sprzedawać? Tak bardzo była do niego przywiązana...

-  Mówiła panu o nim? - spytał Aldo, nie kryjąc zdziwienia.

We wzroku starego człowieka pojawiła się melancholia.

-  Donna Izabela raczyła mi go pokazać pewnego wieczoru, który był chyba najpiękniejszym w moim życiu, gdyż ten gest zaufania upewnił mnie, że traktowany jestem jak prawdziwy przyjaciel. Równocześnie byłem zdruzgotany. Proszę sobie wyobrazić, że pańska matka właśnie sprzedała większość klejnotów, aby utrzymać pałac, i myśl o pozbyciu się tego rodzinnego cudeńka była dla niej bolesna.

-  Sprzedała swoją biżuterię? - krzyknął Aldo przybity tą wiadomością.

-  Owszem, i na dodatek to mnie, pomimo mojej odrazy do tego typu posunięć, przypadło dokonanie transakcji. Ale szafir Receswinthe'a*1 nadal do niej należy. Został panu przekazany w depozycie i ma go dostać pański najstarszy syn, jeśli Bóg da panu dzieci. Oto dlaczego powinien pan zastanowić się naprawdę poważnie nad moją propozycją.

-  Po to, aby pozwolić wnukom jakiegoś szwajcarskiego bankiera, by zostały powiernikami ponadtysiącletniego królewskiego klejnotu?

-  A dlaczego nie? Niech się pan tak nie zżyma! Pan, który kocha kamienie, musi wiedzieć, że Kledermann posiada wspaniałą kolekcję klejnotów, a wśród nich znajduje się kolia z ametystów, która należała do Katarzyny Wielkiej, szmaragd przywieziony z Meksyku przez Corteza i dwa diamenty Mazarina*2.

-  Niech pan przestanie! Jeszcze mogłoby się okazać, że kolekcja ojca pociąga mnie bardziej niż posag jego córki. Zna pan moją pasję i pociąg do kamieni, które zawdzięczam poczciwemu panu Buteau. Ale nie uda się panu wpędzić mnie w zasadzkę. Na razie zapomnijmy o tym wszystkim i zjedzmy razem obiad.

-  Nie, dziękuję. Czeka na mnie prokurator Alfonsi, lecz przyjdę chętnie innym razem skosztować potraw wyczarowanych przez Cecinę.

Notariusz wstał, uścisnął dłoń Morosiniemu, a następnie wraz z nim skierował się do drzwi biblioteki, przy których się zatrzymał.

-  Niech mi pan obieca, że zastanowi się nad moją propozycją. Jest bardzo poważna.

-  Nie wątpię i obiecuję, że o niej pomyślę... ale tylko po to, by zrobić panu przyjemność.

Kiedy Aldo został sam, zapalił papierosa, opierając się chęci nalania sobie jeszcze jednego kieliszka. Zazwyczaj nigdy nie pił i sam był zdziwiony tą nagłą pokusą. Być może było to spowodowane tym, że od powrotu został zbyt szybko przeniesiony z jednego świata do drugiego. Jeszcze wczoraj więzień, dzisiaj wracał do dawnego życia i dawnej osobowości. Tak bardzo pragnął znaleźć się pośród znajomego otoczenia i kochanych twarzy! Ledwo jednak zdołał wysiąść z pociągu, już musiał stawić czoło przyziemnym problemom życia codziennego. W głębi serca miał żal do mecenasa Massarii, że nie dał mu trochę więcej czasu, nawet jeśli jego wizyta była spowodowana wyłącznie względami przyjaźni.

Doszło do tego, że nieomal zaczął żałować zimnej więziennej pryczy, na której grzały go przynajmniej marzenia, podczas gdy teraz, wróciwszy do rodowej siedziby, czuł się w niej obco. Jaki związek mógł istnieć pomiędzy książęcym amantem Dianory Vendramin a powracającym z wojny, zrujnowanym Aldem?

Gdyż trzeba przyznać, Aldo był zrujnowany i nie miał żadnego pomysłu na przyszłość. Sprzedaż szafiru - zakładając, że by się na to zdecydował - pozwoliłaby mu może przetrwać przez jakiś czas, ale co potem? Czy trzeba będzie również sprzedać pałac i odejść, zapewniwszy Cecinie i Zachariaszowi przyzwoitą pensję? Tylko dokąd? Do Ameryki, tego schronienia nieudaczników i stylu życia, który mu się nie podobał? A może do francuskiej Legii Cudzoziemskiej, do której wstąpił jego kuzyn? Przecież miał dosyć wojny. A więc?... Zostać nikim i zapaść się w nicość?... Miał taki apetyt na życie! Pozostawało to niedorzeczne małżeństwo, które wielu uznałoby za normalne, lecz jemu wydawało się poniżające, być może dlatego, że widział kilka takich dziwnych małżeństw z rozsądku pomiędzy bogatymi jankeskimi spadkobiercami a zubożałymi pannami z wyższych sfer. Fakt, iż kandydatka była Szwajcarką, nie zmieniało w najmniejszym stopniu odrazy księcia. A poza tym uważał, że byłoby to nieuczciwe wobec młodej kobiety, która zasługiwała na trochę miłości. Jak mógłby ją pojąć za żonę z obrazem Dianory w sercu?

Pomimo wstrętu czuł jednak, że w jakiś sposób to rozwiązanie go pociąga. Wrzucił papierosa do kominka i udał się na górę do apartamentów matki, tak jak to robił, kiedy na horyzoncie pojawiało się jakieś zmartwienie.

Przez chwilę zawahał się przed drzwiami, wreszcie nacisnął klamkę, stwierdzając z ulgą, że w pokoju wita go słońce, a nie ciemności, których się obawiał. Przez jedno z okien, które ktoś otworzył, wpadało rześkie powietrze, a w kominku wesoło buchał jasny ogień. Na komodzie, obok jego własnej fotografii w mundurze oficera, w kryształowym wazonie stały żółte tulipany. Pokój nic się nie zmienił...

Obszerny i jasny, był arcydziełem wdzięku i elegancji, godną oprawą dla wielkiej damy, ale również pięknej kobiety. Urządzony w stylu francuskim z uroczym łożem zasłoniętym okrągłym baldachimem, jasnymi, wysokimi boazeriami, zasłonami i tapetami z haftowanej satyny współgrającymi z płytkami z kości słoniowej, gdzie wisiał portret kobiety, którą Aldo zawsze poważał. Chociaż był to portret księżnej de Montlaure, która podczas rewolucji zapłaciła głową za wierność królowej Marii Antoninie, przedstawiał zadziwiające podobieństwo z jego matką. I co dziwne, zawsze wolał to płótno od tego, które przedstawiało Izabelę Morosini w sukni balowej, pędzla Sargenta, wiszące w salonie obok portretu jego babki stryjecznej, Felicji, pędzla Winterhaltera.

Było tu kilka obrazów na płytach z kości słoniowej, między innymi głowa dziecka pędzla Fragonarda i wyborny Gu-ardi, a także stare, iryzydowane wyroby ze szkła podobne do baniek mydlanych.

Aldo podszedł powoli do toaletki zastawionej tysiącem czarujących drobiazgów potrzebnych kobiecie wyrafinowanej. Podnosił szczotki do włosów z pozłacanego srebra i kryształowe buteleczki opróżnione do połowy; otworzył jedną z nich, by odnaleźć ten drogi zapach, zarazem świeży i dziki, ogrodu po deszczu. Potem wziął wielki koronkowy szal, którym zmarła księżna lubiła się otulać, schował w nim twarz i upadłszy na kolana, przestał walczyć z rozpaczą i załkał.

Łzy przyniosły mu ulgę, oczyszczając z niepewności i przepędzając zniechęcenie. Odkładając szal na fotel, zrozumiał, że nie tylko nie pozwoli, by cudzoziemka chodziła po tych dywanach, ale również nie rozstanie się z rodzinnym pałacem. To oznaczało, że należało dokonać selekcji wspomnień, ustalić skalę wartości... Wniosek nasuwał się sam: jeśli klejnot mógł ocalić dom, należało się z nim rozstać. Nie, nie dla pierwszego lepszego kupca, oczywiście. Muzeum byłoby nabywcą wymarzonym, ale z pewnością zapłaci mniej niż kolekcjonerzy. A zatem, należało wyjąć kamień ze skrytki...

Upewniwszy się, że drzwi są zamknięte, Morosini zbliżył się do wezgłowia łoża i na rzeźbionej kolumnie podtrzymującej baldachim odnalazł znane tylko jemu miejsce wewnątrz rzeźbionego kwiatu, które przycisnął. Kolorowa złocona podpora obróciła się na niewidocznych zawiasach, ukazując wgłębienie, gdzie w małym, skórzanym woreczku księżna Izabella przechowywała wspaniały szafir gwiaździsty oprawiony jak wisior. Nigdy nie zdecydowała się powierzyć go bankowi. Łóżko przyjechało z Francji wraz z nią i od ponad dwustu lat stanowiło wygodną i pewną skrytkę dla tego królewskiego klejnotu, który spokojnie przetrwał w niej rewolucję, a nikt nawet nie domyślał się jego istnienia.

Z miłości do rodziców, a zarazem dla własnej przyjemności, żeby mieć go zawsze pod ręką, Izabela trzymała go tutaj. Nigdy go nie wkładała, uważając kamień za zbyt cenny i za ciężki na jej szczupłą szyję. Natomiast lubiła trzymać go w dłoni, próbując odnaleźć ciepło innych rąk, które go pieściły przed wiekami.

Po otwarciu kolumny woreczek sam wypadał na ziemię.

Ale skrytka była pusta...

Morosini uczuł, jak jego serce zamiera. Nerwowo przeszukiwał skrytkę długimi palcami, ale niczego nie znalazłszy, ciężko opadł na łoże. Na jego czole perliły się krople zimnego potu. Gdzie się podział szafir? Sprzedany? To niemożliwe. Massaria by o tym wiedział. Przecież sam twierdził, że szafir jest ciągle w pałacu! A więc?... Czy matka uznała za stosowne zmienić kryjówkę?

Sam nie wierząc w powodzenie, jął nerwowo przetrząsać zawartość wszystkich szaf, z których żadna nie zapewniała takiego bezpieczeństwa jak stara kryjówka wykonana przez genialnego stolarza. Nic nie znalazłszy, powrócił do łoża, które również starannie przeszukał. Nagle, przyszło mu do głowy, że matka, czując zbliżającą się śmierć, chciała ostatni raz potrzymać kamień i że wypadł z jej bezwładnej dłoni.

Przesunąwszy stoliki nocne, pociągnął łoże, odsuwając je od ściany, ukląkł, a następnie położył się na dywanie, aby sprawdzić, co jest pod spodem. Łóżko było tak ciężkie, że z pewnością nikt go nie przesuwał od czasu jego zainstalowania.

Kiedy tak leżał z nosem przy podłodze, poczuł słodkawą woń. Spostrzegłszy przedmiot, który mógł być skórzanym mieszkiem, wyciągnął ramię i natknął się na... zdechłą mysz, którą odrzucił z obrzydzeniem. Wtem coś zwróciło jego uwagę: mały korpus był sztywny, prawie wyschnięty, ale z pyszczka gryzonia wystawało coś małego, czerwonawego, coś, co w mgnieniu oka zidentyfikował. Był to kawałek owocowej galaretki malinowej, którą uwielbiała matka i którą specjalnie dla niej sprowadzano z Francji. Zawsze było ich kilka w bombonierce z Sèvres, którą trzymała przy łóżku. Aldo uniósł porcelanowe, pozłacane wieczko: pudełko było puste do połowy.

On również lubił te słodycze, które pamiętał z dzieciństwa. Sięgnął po jedną z nich, kiedy jego wzrok padł na zdechłą mysz. Powstrzymał wyciągniętą dłoń, gdyż przez głowę przemknęła mu dziwna myśl. Myśl szalona i bezsensowna, ale im bardziej starał się ją przepędzić, tym usilniej powracała. Wymyślając sobie od idiotów, znowu sięgnął po galaretkę i już skierował ją do ust, kiedy ponownie jakaś niewidzialna siła go powstrzymała.

-  Ja chyba tracę zmysły... - wymamrotał, czując, że więcej nie sięgnie po podejrzane łakocie.

Podszedł do intarsjowanego różnymi gatunkami drewna sekretarzyka, skąd wyjął kopertę, wsunął do niej mysz, kawałek malinowej galaretki i drugi nietknięty z pudełka, wsunął pakiecik do kieszeni, włożył płaszcz i zbiegł na dół, informując Zachariasza, że ma coś pilnego do załatwienia na mieście.

-  A co z obiadem? - zaniepokoiła się Cecina, która pojawiła się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki.

- Jeszcze daleko do południa, a ja niedługo zabawię. Idę do apteki.

-  Co ci jest? Chyba nie jesteś chory?... Dio mio, wiedziałam... - lamentowała Cecina.

-  Ależ nie, nie jestem chory. Mam ochotę przywitać się z Franco Guardinim.

-  W takim razie przynieś mi kalomelu*3!

Morosini, podziwiając zmysł praktyczny kucharki, opuścił pałac tylnymi drzwiami i udał się na Campo Santa Mar-gherita, gdzie Franco Guardini miał sklep. Był to jego najstarszy przyjaciel. Razem przystąpili do pierwszej komunii po wspólnym wyjąkaniu zasad Kościoła na lekcjach katechizmu.

Guardini był synem znanego lekarza z Wenecji, ale zamiast pójść w ślady ojca, został sklepikarzem. Franco pasjonował się chemią i botaniką, podczas gdy ludzkie ciało wzbudzało w nim z trudem ukrywane obrzydzenie i nawet kiedy profesor Guardini, niczym brodaty anioł zagłady, wygnał go z domu po dość żywej sprzeczce, Franco trzymał fason. Dopiero dzięki księżnej Izabelli, która ceniła tego poważnego i roztropnego chłopca, Franco mógł skończyć studia, po czym śmierć nieprzejednanego ojca uczyniła go spadkobiercą pokaźnego majątku. Spłacił swoją dobrodziejkę do ostatniego lira, a jego wdzięczność miała znamiona szacunku.

Franco przyjął Morosiniego z lekkim uśmiechem, który był u niego oznaką nieokiełznanej radości, uścisnął mu dłoń, poklepał po ramionach, wypytał o zdrowie, po czym, tak jakby rozstali się nie dalej niż poprzedniego dnia, spytał, co mógłby dla niego zrobić.

-  A nie sądzisz, że miałem po prostu ochotę cię zobaczyć? - odparł Aldo, wybuchając śmiechem. - Ale jeśli mamy porozmawiać, zabierz mnie do twego gabinetu.

Aptekarz skinieniem głowy poprosił przyjaciela, żeby szedł za nim, i otworzył drzwi ukryte w starej boazerii sklepu. Ukazało się pomieszczenie z regałami wypełnionymi książkami. Na środku znajdowało się małe biurko z dwoma krzesłami po bokach. Panował tu nadzwyczajny porządek.

-  Słucham! Znam cię zbyt dobrze, by się nie domyślić, że coś cię trapi.

-  To proste... albo raczej nie, to nie jest proste i zastanawiam się, czy nie pomyślisz, że jestem szalony - westchnął Morosini, wyjmując z kieszeni pakiecik i kładąc go na biurku.

-  Co to takiego?

-  Popatrz sam, chciałbym, żebyś to zbadał. Franco otworzył pakiecik i przyjrzał się zawartości.

-  Gdzie to znalazłeś?

-  W pokoju mojej matki, pod łóżkiem. Przyznać muszę, że to martwe stworzenie trzymające w pyszczku kawałek owocowej galaretki, którą matka tak lubiła, zrobiło na mnie dziwne wrażenie. Nie jestem w stanie ci powiedzieć, co wtedy poczułem, ale jedna rzecz jest pewna: kiedy chciałem zjeść kawałek galaretki z pudełka, coś mnie powstrzymało.

Franco w milczeniu wziął wszystko ze stołu i przeszedł do sąsiedniego pomieszczenia, w którym mieściło się jego prywatne laboratorium. To tam oddawał się badaniom i eksperymentom, które nie zawsze miały związek z farmacją. Morosini często tu zachodził, nazywając to miejsce „jaskinią czarownika", gdzie bronił myszy i świnek morskich, które przyjaciel trzymał dla swoich eksperymentów. Lecz tym razem nie zaprotestował, kiedy Franco ruszył w kierunku jednego ze pensjonariuszy i postawił go na stole, gdzie zaświecił mocną lampę. Następnie, za pomocą malutkiej pincety włożył do pyszczka myszy kawałek galaretki znaleziony pod łóżkiem księżnej Izabeli. Zwierzątko schrupało z przyjemnością podany smakołyk, ale kilka minut później wyzionęło ducha, na szczęście bez żadnych męczarni. Franco spojrzał znad okularów na przyjaciela, który nagle zbladł jak papier.

-  Może jednak nie oszalałeś? Popatrzymy na dalszy ciąg.

Tym razem Franco podał drugiej myszy kawałek galaretki, której nie zjadł Morosini, i teraz również zwierzę wyzionęło ducha.

-  Czy to są słodycze, które księżna Izabela przechowywała w swoim pokoju?

-  Tak, to była jej słabostka. Nie wiem, w jaki sposób udawało jej się je zdobywać podczas wojny.

-  Sprowadzała je z południa Francji i jak się zdaje nigdy nie miała z tym kłopotów. Powinieneś przynieść mi resztę tych słodyczy. W tym czasie postaram się ustalić, od czego zdechły te myszy...

-  Zgoda, ale wrócę dopiero po obiedzie, inaczej Ceci-na zrobi mi awanturę. Chyba nie wątpisz, że przygotowała istną ucztę. Á propos ... nie zjadłbyś ze mną obiadu?

-  Nie, dziękuję. Ta historia tak mnie intryguje, że odechciało mi się jeść.

-  Ja również nie jestem bardzo głodny... Och, byłbym zapomniał! Czy mógłbyś dać mi kalomelu dla Ceciny?

-  Znowu? Czy ona robi z tego kanapki, do diaska? Zżymając się, Franco napełnił małą buteleczkę chlorkiem rtęci.

-  Powiedz temu łakomczuchowi, że gdyby pochłaniała mniej czekolady, nie potrzebowałaby łykać tego proszku...

Po kwadransie Morosini zasiadł do wspaniałej uczty przygotowanej przez Cecinę.

Po skończonym posiłku oznajmił, że musi się trochę przejść, a poza tym chciałby odwiedzić swoją kuzynkę Ad-rianę. Zian będzie czekać na niego w gondoli o czwartej.

Chwilę później, z resztą galaretki owocowej, wrócił do laboratorium Guardiniego. Franco, zazwyczaj tak pogodny, przeszedł ciekawe przeobrażenie. Zza błyszczących szkieł okularów spoglądały zasępione oczy, a czoło żłobiły głębokie zmarszczki. Morosini nie zdążył nawet zadać pytania.

-  Przyniosłeś resztę?

-  Przyniosłem. Zrobiłem dwa pakunki, jeden z tymi, które były w szafie, a drugi z resztkami, które znajdowały się w bombonierce.

Znowu dwie myszy zostały zaproszone do tego, co mogło okazać się ich ostatnim posiłkiem, ale zdechła tylko jedna; ta, która zjadła smakołyk wyjęty z małej bombonierki.

-  Widać czarno na białym - westchnął aptekarz, przecierając okulary. - Cukierki zawierają skopolaminę, alkaloid, którego farmaceuci nigdy nie używają. Ktoś musiał jej tam dodać... Źle się czujesz?

Aldo nagle zbladł jak papier i musiał usiąść. Nie odpowiadając, ujął głowę w dłonie, aby ukryć łzy. Pomimo niejasnych obaw, które odczuwał do tej pory, w głębi duszy nie wierzył, że ktoś mógłby źle życzyć jego matce. Buntował się całym swoim jestestwem przeciwko tej oczywistości. Dlaczego ktoś chciałby zgładzić niewinną i dobrą kobietę? W udręczonym sercu syna smutek mieszał się z przerażeniem i złością.

Franco, szanując ból przyjaciela, nie odzywał się.

Po chwili Morosini opuścił dłonie, bez wstydu ukazując zaczerwienione oczy. - To znaczy, że została zamordowana, czy tak?

-  Bez wątpienia. Zresztą, mogę ci to teraz powiedzieć: zdziwiło mnie nagłe zatrzymanie akcji serca zdiagnozowane przez lekarza. Ponieważ znalem dobrze jej stan zdrowia, było to dla mnie niewytłumaczalne, chociaż natura sprawia czasem jeszcze większe niespodzianki. Nie rozumiem jednego - powodu tak ohydnego czynu.

-  Bałbym się poznać ten powód; zamordowano moją matkę, aby ją okraść. Chodzi o sekret rodzinny, który teraz został odkryty.

Aldo opowiedział o historii cennego szafiru, dodając, że miał nadzieję, iż dzięki niemu uda mu się wyjść z kłopotów finansowych, i o tym, jak zauważył zniknięcie klejnotu.

-  Oto wyjaśnienie, ale ono prowadzi do innego pytania: kto?

-  Naprawdę nie mam pojęcia. Od mojego wyjazdu do wojska matka nie wychodziła z domu i poza kilkoma zaufanymi osobami również nie przyjmowała nikogo...

-  Czy już rozmawiałeś o tym z kuzynką?

-  Nie, jeszcze się z nią nie widziałem. Kiedy powiadomiłem o moim powrocie, wysyłając telegram do Ceciny, prosiłem ją, żeby nikogo nie informowała. Nie miałem ochoty odbierać kondolencji na dworcu. Co prawda Mas-saria spadł mi na głowę już dziś rano, ale dlatego, że widział, jak wysiadam z pociągu. Wracając do tego, o czym mówiliśmy, nie mam pojęcia, kto mógł popełnić morderstwo i kradzież, gdyż sądzę, że te dwie zbrodnie są ze sobą związane. Wokół matki byli sami zaufani ludzie i z wyjątkiem dwóch dziewcząt przyjętych przez Cecinę, nie mamy więcej służby...

-  Podczas twojej nieobecności donna Izabela mogła spotkać ludzi, których ty nie znasz. Tak długo cię nie było...

-  Spytam Zachariasza w zupełnej tajemnicy. Gdybym powiedział Cecinie o naszym odkryciu, wypełniłaby całą Wenecję lamentem, a nie mam ochoty rozgłaszać tej tragedii...

-  Czy nie zamierzasz zawiadomić policji?

Morosini wyciągnął papierosa, zapalił go i wypuścił kilka obłoków dymu, po czym odparł:

-  Nie. Obawiam się, że nasze odkrycie zwiera za mało szczegółów...

-  A czy skradziony klejnot to drobny szczegół?

-  Przecież nie mam żadnego dowodu kradzieży. Mogliby powiedzieć, że matka sprzedała go, nie wspominając o tym notariuszowi. Należał do niej, mogła nim dysponować. Tylko jedna rzecz byłaby przekonująca dla policji: autopsja. .. ale nie mogę się na nią zdecydować. Nie chcę, żeby zakłócano jej spokój... nie, nie zniósłbym tej myśli!

-  Mogę cię zrozumieć. A jednak, chyba masz ochotę dowiedzieć się, kto był zabójcą?

-  Oczywiście, ale wolę sam go szukać. Jeśli wydaje mu się, że popełnił zbrodnię doskonałą, będzie mniej ostrożny...

-  A dlaczego nie zabójczyni? Trucizna jest ulubionym narzędziem kobiet.

-  Być może... W każdym razie on lub ona przestanie się strzec. A wtedy, wcześniej czy później, szafir ujrzy światło dzienne. Jest to klejnot wyjątkowej urody i jeśli wpadł w ręce kobiety, ta na pewno zechce pokazać go światu. Tak, jestem tego pewny: znajdę go, a on doprowadzi mnie do zbrodniarza, a wtedy...

-  Czy sam chcesz wymierzyć sprawiedliwość?

-  Bez chwili wahania! Dziękuję ci za pomoc, Franco. Będę cię informował o postępach w tej sprawie.

Po powrocie do domu Aldo zabrał Zachariasza do swego pokoju pod pretekstem, że potrzebuje pomocy przy zmianie ubrania. Wyjawienie tego, czego książę właśnie się dowiedział, było prawdziwym szokiem dla wiernego sługi. Odrzucił maskę spokoju, a z jego oczu popłynęły gorzkie łzy.

-  Na miłość boską, opanuj się! Jeśli Cecina zauważy, że płakałeś, zasypie cię pytaniami, a ja nie chcę, żeby się dowiedziała...

-  Słusznie, ma pan rację... A czy ma pan jakieś podejrzenia, kto mógł to zrobić?

-  Nie, najmniejszych, i w tym celu potrzebuję twojej pomocy. Kto odwiedza!

mamę ostatnimi czasy?

Zachariasz zebra! myśli i stwierdził, że nikt specjalny nie gościł w pałacu. Wymienił kilka nazwisk starych weneckich przyjaciół, z którymi księżna Izabela grała w karty lub w szachy, rozmawiała o muzyce i malarstwie. Pod koniec lata regularnie odwiedzała ją markiza de Sommieres, która była matką chrzestną Izabeli. Siedemdziesięcioletnia kobieta dobrze się trzymała i przez prawie okrągły rok, z wyjątkiem trzech zimowych miesięcy spędzanych w swoim paryskim pałacu, podróżowała od rodzinnego zamku do dworu przyjaciół, w towarzystwie dalekiej kuzynki, starej panny, praktycznie niewolnicy markizy, która jednak za nic w świecie nie zaniechałaby tego wygodnego życia. Markiza natomiast długo by nie zniosła jej towarzystwa, gdyby kuzynka nie udowodniła, że natura wyposażyła ją w węch psa myśliwskiego w zdobywaniu ploteczek i wieści o drobnych skandalach, którymi leciwa dama się delektowała, popijając szampana, co należało do jej niewinnych słabostek. Nie, w żadnym razie nie można było podejrzewać tego raczej komicznego duetu: pani de Sommieres uwielbiała swoją chrześnicę i nie przestawała jej rozpieszczać jak w czasach, kiedy Izabela była małą dziewczynką.

-  Ach! - krzyknął nagle Zachariasz. - Przychodził też lord Killrenan!

-  Dobry Boże! A ten skąd się wziął?

-  Z Indii czy jakoś tak... Sam nie wiem...

Stary wilk morski, mierzący niewiele ponad sto sześćdziesiąt centymetrów wzrostu, bardziej niż do swoich prastarych rodzinnych dóbr przywiązany był do swojego statku zwanego „Robert-Bruce" i mieszkał na nim częściej niż w zamku w Szkocji. Powszechnie było wiadomo, że ten niepoprawny egoista ma tylko jedną słabość: uwielbiał księżnę Izabelę. Kiedy się dowiedział, że została wdową, przybył, aby złożyć u jej stóp swoje stare nazwisko, statek i miliony, ale matka Alda odmówiła, wierna pamięci męża, którego kochała do ostatnich dni.

-  Nie przerabia się życia, tak jak nie przerabia się sukni, powiadała.

Bardziej zakochany, niż chciał to przyznać, sir Andrew przyjął odmowę księżnej do wiadomości, ale nie pogodził się z przegraną, i co dwa lata powracał złożyć u stóp wybranki wyrazy uwielbienia i prośby, którym zawsze towarzyszył olbrzymi bukiet kwiatów oraz kosz egzotycznych przypraw. Z tych ostatnich najbardziej cieszyła się Cecina. Wiedział, że Izabela nie przyjęłaby niczego więcej...

Jego też nie można było podejrzewać...

-  Im więcej o tym myślę, tym mniej rozumiem - westchnął Zachariasz. - Nie można nikogo oskarżyć, chociaż ten, kto zaplanował tę odrażającą zbrodnię, musiał dobrze znać naszą księżnę i nawet mieć wstęp do jej pokoju.

-  A medyk, który się nią opiekował po tym, jak zniknął jej osobisty lekarz?

-  Doktor Licci? Podejrzewać go to tak, jakby podejrzewać Cecinę lub mnie. To istny święty. Dla niego pieniądze liczą się tylko o tyle, o ile może z nich mieć pożytek dla swoich pacjentów. To lekarz ubogich i sam częściej podrzuca temu i owemu banknot, niż domaga się honorariów. Księżna bardzo go lubiła i często korzystała z jego pośrednictwa w swojej działalności dobroczynnej...

Aldo postanowił na razie przerwać poszukiwania. Teraz należało złożyć wizytę kuzynce Adrianie, która jako ostatnia widziała księżnę Izabelę przy życiu. Nie żeby żywił choćby cień podejrzenia, zawsze była jego przyjaciółką, prawie siostrą, i już zarzucał sobie, że nie zawiadomił jej o swoim powrocie. Była mądra i piękna, i być może znalazłaby w pamięci jakiś szczegół, który pomógłby sprowadzić poszukiwania na właściwy tor.

-  Zawieź mnie do hrabiny Orseolo - powiedział do gondoliera - ale przepłyńmy przez rio Palazzo. Nie przywitałem się jeszcze z placem św. Marka, a powinienem od tego zacząć.

Zian uśmiechnął się pod wąsem i końcem długiego wiosła odepchnął gondolę od pozieleniałych schodów nabrzeża. Aldo wcisnął się w fotel i szczelnie owinął płaszczem. Na wodzie nie było ciepło. Po nieśmiałym, porannym słońcu nie zostało ani śladu, zastąpiła je szaruga trwająca przez cały dzień.

Nad spokojną taflą wody unosiło się echo skrzypiec próbujących grać walca.

Minęli pałac Loredan należący do don Carlosa. Był cichy i ciemny. Opustoszały lub nawet opuszczony. Książę jednak pamiętał, jak pewnego wieczoru usłyszał dochodzący stamtąd śpiew: to słynna Nellie Melba śpiewała Le Clair de Lunę Duparca przy akompaniamencie amerykańskiego pianisty George'a Copelanda. Chwila ta była tak upojna, że chętnie powtórzyłby ją tego wieczoru...

Kazał zatrzymać gondolę przed białymi kopułami Salute, pozdrowił Doganę*4, a następnie, przepływając kanał, który w tym miejscu zamieniał się w basen, kazał zatrzymać się przed Piazzetta, aby pokłonić się przyciemniałym złoceniom bazyliki św. Marka i białej koronce Pałacu Dożów, a potem wślizgnąć w mroczny cień Mostu Westchnień zaanektowanego przez wszystkich zakochanych świata, nie-domyślających się, że wspomniane westchnienia nie miały nic wspólnego z miłością...

Hrabina Orseolo mieszkała niedaleko w małym, różowym pałacyku sąsiadującym z Santa Maria Formosa. Był tu, na nabrzeżu, mur opleciony czarnym bluszczem i nad-proże z wąskim portalem z białego kamienia z latarniami po bokach. Gondola zatrzymała się w tym miejscu i Moro-sini chwycił kołatkę z brązu. Po chwili drzwi otworzyły się pod naciskiem niewidzialnej ręki służącego, który obrzucił nieznajomego surowym wzrokiem.

-  Czego pan chce? - spytał opryskliwie.

-  Można by rzec, że ton tego domu wiele się zmienił przez ostatnie cztery lata - zauważył sucho Morosini. - Widzieć się z hrabiną Orseolo, oczywiście!

-  Kim pan jest? - nie ustępował służący.

Usiłował zagrodzić drogę nieznajomemu, ale ten go odsunął, przyciskając trzy palce do jego piersi.

-  Jestem książę Morosini i chcę się widzieć z moją kuzynką, a ty mi w tym nie przeszkodzisz!

Nie przejmując się więcej służącym, Aldo przeszedł przez miniaturowy ogródek, gdzie nieokiełznane pnącza wiły się na oślep po starej studni, i dopadł do schodów prowadzących do gotyckiej galerii ze smukłymi kolumienkami, zza których przebłyskiwały błękity i czerwienie witraża oświetlonego od środka.

Jednakże gbur, który przywitał Morosiniego, nie dawał za wygraną. Pojawił się znowu, pędząc po dwa schodki i krzycząc:

-  Niech pan zejdzie! Rozkazuję panu zejść!

Morosini miał już tego dość i właśnie chciał powiedzieć coś natrętowi do słuchu, kiedy drzwi na galerii otworzyły się, ukazując kobietę, która po krótkim wahaniu rzuciła się na szyję gościowi, śmiejąc się i płacząc na przemian:

- Aldo!... To ty?... Jakże się cieszę, mój Boże!

Była przejęta do tego stopnia, że Morosini aż się zdziwił. Jeszcze nigdy kuzynka nie okazywała mu tak demonstracyjnie uczuć... Córka jedynego brata księcia Enrica, o pięć lat starsza od spadkobiercy rodu Morosinich, jako młoda dziewczyna wykazywała wyraźną tendencję do traktowania kuzyna z pewnym rodzajem pobłażania zabarwionego odrobiną pogardy. Ale tym razem to była prawdziwa eksplozja uczuć.

Szczęśliwy z powodu tak wylewnego przyjęcia, ale skrępowany niedyskretną obecnością służącego sterczącego kilka kroków od nich, Aldo czule ucałował kuzynkę.

-  Czy moglibyśmy wejść do środka... jeśli oczywiście ten osobnik nie ma nic przeciwko? - rzucił zgryźliwie.

Adriana roześmiała się i oddaliła służącego jednym gestem, po czym zaprowadziła gościa do domu.

-  Musisz wybaczyć Spiridionowi, jeśli zbyt gorliwie odgrywa rolę cerbera - powiedziała - ale jest mi oddany duszą i ciałem, od kiedy znalazłam go umierającego z głodu na plaży na Lido. To młody mieszkaniec Korfu, który uciekł z tureckiego więzienia, a ponieważ nie stać mnie było na zatrudnienie służby, oddaliśmy sobie nawzajem przysługę. Moja stara Ginewra jest coraz mniej żwawa. Młody i silny chłopiec jest tu bardzo potrzebny. Ale, ale, skąd się wziąłeś? Dlaczego mnie nie uprzedziłeś o powrocie?

-  Nikogo nie zawiadamiałem - skłamał Morosini. -Chciałem przyjechać sam.

Więźniowie wojenni nabierają dziwnych przyzwyczajeń.

Mówiąc to, obrzucił wzrokiem salon. Było to pomieszczenie pokaźnych rozmiarów o bardzo kobiecym wystroju nadającym mu ciepłą i intymną atmosferę. Zawdzięczało to ścianom obitym tkaniną w kolorze jesiennych liści, obrusom z turkusowego aksamitu pokrywającym stoły, jedwabnym abażurom lamp, kwiatom poustawianym tu i tam, książkom porozrzucanym w nieładzie i piętrzącym się partyturom muzycznym, którymi zarzucony był oryginalny barokowy klawesyn. Salon ani trochę się nie zmienił. Usiadłszy na jednym z dwóch foteli w stylu francuskiej regencji, Aldo zauważył, że mały niebieski Botticelli naprzeciw został zastąpiony przez inne płótno w podobnej tonacji, ale współczesne. Zniknęła również kolekcja chińskich waz, która dawniej zajmowała konsole. Wreszcie, jasna plama na ścianie zdradzała brak „Świętego Łukasza" przypisywanego Rubensowi.

-  Co tu się stało? - spytał, wstając, żeby przyjrzeć się z bliska. - Gdzie się podziały twoje porcelanowe naczynia... i Botticelli?

-  Zaraz ci wyjaśnię - musiałam je sprzedać.

-  Sprzedać?

-  Oczywiście. A z czego miała żyć przez cały ten czas wdowa, której mąż zostawił same długi i wielki pakiet tej niesamowitej rosyjskiej pożyczki, która zrujnowała połowę Europy? Zresztą, twoja matka przyznała mi rację... Widzisz, to był jedyny sposób, aby zachować ten pałac, na którym mi zależy najbardziej na świecie. Chyba wart jest, aby dla niego poświęcić kilka porcelanowych waz i dwa obrazy...

-  Mam nadzieję, że dostałaś dobrą cenę?

-  Doskonałą! Antykwariuszowi z Mediolanu, który zajął się sprzedażą, jestem winna moją wdzięczność, zresztą zostaliśmy przyjaciółmi. Czy to cię szokuje?

-  Nie żartuj. Mogę tylko przyznać ci rację. Podobnie jak moja matka. Z tą różnicą, że ona sprzedała swoje klejnoty...

-  Ponieważ należały do niej. Chciałam jej przedstawić Sylvia Brusconiego, ale ona zawsze odmawiała, twierdząc, że nie może dysponować przedmiotami, które należą tylko do ciebie jako spadkobiercy. Lecz zapomnijmy o tym wszystkim, przypatrz mi się raczej! Czy uważasz, że zmieniłam się przez ten czas?

-  Nic a nic! - odparł Aldo szczerze. - Jesteś piękna jak zawsze!

To było niezaprzeczalne, nawet jeśli kilka oznak zdradzało czterdziestkę. Dwadzieścia lat wcześniej Adriana była obiektem westchnień całej męskiej populacji Wenecji. Porównywano ją z włoskimi madonnami. Jej poważna, a zarazem delikatna uroda była absolutnie doskonała. Każdy jej gest stanowił odbicie szlachetności i godności. Była doskonałą małżonką dla Tommasa Orseolo, który na nią nie zasłużył, ale którego należycie opłakiwała, kiedy opuścił ten padół. Wzorowa żałoba po nim, naznaczona odwiedzaniem kościołów i uczestniczeniem w akcjach dobroczynnych, trwała przez dwa długie lata. Potem Adriana zaczęła udzielać się w środowisku muzycznym, które bardzo ją pociągało, jako że sama była dobrą klawesynistką. Poza koncertami nie wychodziła z domu wcale, a i sama rzadko przyjmowała u siebie. Wyjątki robiła dla zaufanych, jak księżna Izabela, która ubolewała, że kobieta zaledwie trzydziestoletnia wiedzie tak surowe życie.

-  Ona jest za młoda, żeby się tak umartwiać - powiadała. - Chciałabym, żeby ponownie wyszła za mąż i żeby miała dzieci. Byłaby wspaniałą matką!

Ale Adriana nie chciała powtórnego małżeństwa, z czego Aldo egoistycznie się cieszył. Ledwie co wyrósł z dziecięcych miłości, a skierował na kuzynkę pragnienia swej świeżo obudzonej męskości, zafascynowany jej delikatnym profilem, harmonijnymi kształtami ciała i gibką talią.

Czy miała tego świadomość, czy nie, młoda wdowa była niezwykle urodziwa i świeżo opierzony młodzieniec marzył, noc w noc, że rozwiązuje gęste, czarne włosy Adriany, które nosiła zawiązane w ciężki węzeł połyskujący na szczupłym karku. Adriana traktowała go jak młodszego brata, ale w dniu, kiedy całując ją, pozwolił ześlizgnąć się swym ustom z policzka do kącika jej ust, odepchnęła go tak gwałtownym gestem, że podobna rzecz nigdy więcej się nie powtórzyła. .. A potem mijały lata...

Powściągliwość, którą zawsze mu okazywała, czyniła jej gorące przyjęcie jeszcze dziwniejszym, zwłaszcza na oczach służącego. Poza tym, przyjrzawszy się jej baczniej, Aldo zauważył same różnice: lekki makijaż, który rozjaśniał jej cerę i nadawał skórze ciepły odcień kości słoniowej, suknia z aksamitu ściślej opinająca kształty ciała znajdującego się w tym stadium rozkwitu, w którym róża wkrótce zgubi swoje płatki. Również zapach, bardziej ciepły, bardziej pikantny... Wdychając go, Aldo, który przez lata uwięzienia nie spotkał ani jednej ładnej kobiety, poczuł, jak wraca dawne pożądanie. Hrabina być może odgadła jego uczucia, gdyż pod pretekstem poczęstowania go kieliszkiem marsali, usiadła dość blisko niego.

-  A więc - rzekła z uśmiechem, w którym ironia służyła za maskę nowemu rodzajowi kokieterii - znajdujesz mnie nadal piękną?... Czy tak piękną jak w czasach, dalekich niestety, kiedy podkochiwałeś się we mnie?

-  Rzeczywiście, zawsze się w tobie podkochiwałem -przyznał Morosini.

-  Był taki czas, kiedy byłeś bardzo zakochany - odparta ze śmiechem.

Aldo nie pozwolił jej kontynuować tego niebezpiecznego tematu. Przyszła mu do głowy myśl, że jej suknia z głębokim dekoltem tylko na to czekała, żeby się ześlizgnąć z kształtnego ciała. Pomimo wyraźnej pokusy nie chciał dać się porwać emocjom. Należało zdecydowanie uciąć ten temat.

-  To prawda, kochałem się w tobie - powiedział z uśmiechem, który złagodził poważny ton. - Adriano, nie przyszedłem do ciebie, aby rozmawiać o przeszłości, lecz o tym, co się zdarzyło trzy miesiące temu...

Piękna twarz o idealnym profilu pobladła i przybrała wyraz smutku. Adriana usiadła na kanapie, opierając się o sterty poduszek.

-  Śmierć ciotki Izabelli... - wyszeptała. - Ale co mogę ci powiedzieć, czego jeszcze nie powiedzieli ci Zachariasz i Cecina?

-  Nie wiem, chciałbym, żebyś mi opowiedziała szczegółowo o tym ostatnim wieczorze, kiedy widziałaś ją żywą.

Czarne oczy kobiety wypełniły się łzami.

-  Czy to konieczne? Nie ukrywam, że to wspomnienie jest tak bolesne, iż zarzucam sobie, że nie zostałam z nią przez całą noc. Gdybym przy niej wtedy była, mogłabym wezwać lekarza, pomóc jej, ale nie sądziłam, że jest tak bardzo chora...

Aldo, wzruszony bólem kuzynki, pochylił się i ujął w swe ręce jej dłonie.

-  Błagam, opowiedz mi wszystko o tamtym wieczorze, nawet jeśli sprawi ci to ból... Mam ważny powód, by cię o to prosić.

-  Jaki?

-  Wyjaśnię ci później. Najpierw opowiedz!

-  Cóż mogę rzec? Twoja matka miała katar, który ją bardzo męczył, ale kiedy przyszłam, wydawało się, że już czuje się dobrze. Piłyśmy herbatę w salonie i wszystko było w jak najlepszym porządku do chwili, kiedy wstała, żeby mnie odprowadzić. Zasłabła, zachwiała się i niemal upadła. Zawołałam pokojówkę, ale zamiast niej przybiegła Cecina. Tymczasem słabość mijała. Ciotce wracały kolory, ale obie z Ceciną nalegałyśmy, by położyła się do łóżka, a ponieważ Cecina miała na piecu konfitury, które mogły się przypalić, zaproponowałam, że ja z nią zostanę. Protestowała, ale mnie jednak bardzo zaniepokoił jej stan. Postawiłam na swoim i pomogłam jej położyć się do łóżka. Nie chciała, żebym wezwała lekarza, mówiąc, że jest bardzo senna. Więc ją zostawiłam, prosząc Cecinę, by jej nie przeszkadzała, bo nawet nie zjadła kolacji... A potem, następnego dnia rano, Zachariasz zadzwonił do mnie i wtedy dowiedziałam się... Nic nie pozwalało sądzić... Nic!

Adriana, nie mogąc dłużej panować nad emocjami, wy-buchnęła płaczem.

-  Nie masz sobie nic do zarzucenia, nic nie pozwalało przypuszczać, że moja matka opuści nas tak szybko... i w taki sposób!

-  Dla niej nie było to takie straszne jak dla nas. Umarła we śnie i tylko tym się pocieszam... Ale miałeś mi coś ważnego do powiedzenia?

-  Tak, i proszę cię o wybaczenie. Musisz to wiedzieć: mama nie umarła śmiercią naturalną. Została zamordowana.

Aldo czekał na krzyk, ale usłyszał tylko jęk i nagle ujrzał naprzeciw siebie kobietę, z której uszło życie. Przestraszył się, że Adriana traci przytomność, więc chwycił ją za ramiona, żeby nią potrząsnąć. Wtedy usłyszał szept:

-  Czy ty oszalałeś... Ależ to niemożliwe.

-  Nie tylko jest możliwe, ale nawet jestem tego pewny. Poczekaj.

Chwycił kieliszek marsali i podał jej. Wypiła duszkiem i natychmiast przyszła do siebie; jej oczy nabrały żywszych blasków, a głos mocy.

-  Czy zawiadomiłeś policję?

-  Nie. To, co znalazłem, nie jest wystarczające dla policji i mam zamiar sam szukać mordercy. Dlatego proszę cię, żebyś zachowała w tajemnicy to, co ci powiedziałem. Chciałbym oszczędzić matce wszelkiego rozgłosu, a jej ciału hańbiącej autopsji. Zresztą nie mam wcale zaufania do naszych weneckich policjantów. Nigdy nie wznieśli się do poziomu tych z Rady Dziesięciu*5. Potrafię chyba być bardziej skuteczny niż oni.

-  Ale, na Boga, dlaczego ktoś chciał ją zgładzić? Taką dobrą kobietę... taką...

-  Żeby ją okraść.

-  A czyż nie sprzedała wcześniej swoich klejnotów?

-  Tak, ale został jeszcze jeden - odparł Aldo, nie wdając się w szczegóły. - Wystarczający powód, aby skusić jakiegoś nieszczęśnika, którego, przysięgam na wszystkie świętości, dopadnę wcześniej czy później!

-  Będziesz musiał oddać go wymiarowi sprawiedliwości...

-  Sprawiedliwość wymierzę ja sam i wierz mi, będzie nieubłagana... nawet gdyby się okazało, że to ktoś z rodziny, ktoś bliski.

-  Jak możesz tak żartować? - oburzyła się hrabina. -Słowo daję, przez tę wojnę ludzie potracili poczucie przyzwoitości! A teraz opowiedz mi wszystko! W jaki sposób odkryłeś ten straszny fakt?

-  Jeszcze nie pora na to. Już i tak za dużo ci wyznałem. Ale gdyby ci się coś przypomniało lub gdybyś powzięła jakieś podejrzenia, musisz mi o tym powiedzieć!

Aldo wstał, ale hrabina chciała go zatrzymać.

-  Już odchodzisz? Zostań ze mną tego wieczoru.

-  Nie mogę, dziękuję, muszę wracać. Czy chciałabyś jutro przyjść do nas na obiad? Będziemy mieli dużo czasu, żeby porozmawiać, i więcej spokoju - dodał, rzucając okiem za witraż, za którym czaiła się sylwetka Spiridiona, żwawo przemierzającego galerię tam i z powrotem.

-  Nie bądź zbyt surowy dla tego chłopca. Jego szorstkość wynika z oddania, ale szybko się do ciebie przyzwyczai.

-  Nie jestem pewny, czy chcę rozwijać naszą znajomość. Á propos , gdzie jest stara Ginewra? Chętnie bym ją uściskał.

-  Zobaczysz ją innym razem, chyba że pójdziesz do kościoła. O tej porze jest na adoracji Najświętszego Sakramentu. Wiesz, że zawsze była bardzo pobożna, a na stare lata jest coraz bardziej gorliwa. Dopóki jej biedne nogi będą mogły ją nosić do ołtarza, wszystko z nią będzie dobrze!

*   *   *

-  Jej biedne nogi nosiłyby ją znacznie lepiej, gdyby nie modliła się na kolanach przez całe dnie, na zimnych płytach Santa Maria Formosa o to, by jej kochana donna Adriana odzyskała rozum i przepędziła Amalekitę ze swojej cnotliwej siedziby - oznajmiła Cecina, wrzucając do wrzątku makaron przeznaczony na kolację dla księcia.

-  Czy to Spiridiona nazywasz Amalekitą? Urodził się na Korfu, nie w Palestynie.

-  Tak mówi Ginewra. Nie ja. Mówi też, że od kiedy on się zjawił, cały dom jest nie do poznania i donna Adriana również. Nie sądzę, żeby Ginewra się myliła; to nieprzyzwoite, aby młoda jeszcze kobieta trzymała u siebie tego zbiega... A sam chyba musisz przyznać, że jest przystojny!

-  Jak to, nieprzyzwoite? Jest jej służącym! Od wieków byli w Wenecji służący, a nawet niewolnicy ze wszystkich stron świata, niejednokrotnie wybrani ze względu na swoją urodę - odparł Aldo, udając powagę. - Wy, stare plotkarki, twoja przyjaciółka i ty, zapominacie zbyt szybko, że donna Adriana to wielka dama!

- Nie jestem plotkarką! - krzyknęła oburzona Cecina. –I sama wiem lepiej, kim jest donna Adriana. Jej stara guwernantka i ja boimy się tylko, żeby nie zapomniała kiedyś o tej swojej wielkości. Czy wiesz, że daje mu lekcje śpiewu?... Pod pretekstem, że ten hultaj ma wspaniały głos.

Uważając, że kuzynka posuwa się nieco za daleko w swej miłości do muzyki, ale nie chcąc iść w ślady Ceciny, Aldo zadowolił się zdawkowym „Dlaczego nie?", cały czas zadając sobie pytania. Ten jej nowy sposób ubierania się... makijażu... Do jakiego stopnia piękny Grek wkradł się w łaski swojej dobrodziejki?

Ale w końcu to była sprawa Adriany, a nie jego.

Tego pierwszego wieczoru polecił, aby podano kolację w salonie, i włożył jeden z starych smokingów.

- Dzisiejszego wieczoru zjem kolację z moją matką i donną Felicją - oznajmił bardzo wzruszony. - Zachariaszu, nakryj do stołu pośrodku tych dwóch portretów... Chcę na nie patrzeć równocześnie.

Aldo przed podjęciem decyzji, która mogła mieć poważne konsekwencje, chciał zanurzyć się we wspomnieniach. Miały tu być obecne dusze dwóch kobiet, które uformowały jego młodość bardziej niż ojciec, światowiec rzadko przesiadujący w domu. Jak zawsze będą uważne i pomocne, zjednoczone miłością, którą go obdarzały...

W obu obrazach naturalnej wielkości nie było nic pospolitego, nic konwencjonalnego. Wisiały naprzeciw siebie. Sargent przedstawił Izabelę Morosini w jasnych kolorach, wychylającą się jak lilia z kielicha z obcisłej czarnej sukni. Za jedyną ozdobę miała krągłość odkrytych ramion oraz iście królewski tren. I żadnych klejnotów, poza pysznym szmaragdem na palcu serdecznym idealnej dłoni.

Dokładne oglądanie tego portretu uzmysławiało jego powinowactwo z dziełem Winterhaltera. Malarz dojrzałych piękności i falban musiał nagiąć się do wymagań swojej modelki. Żadnych połyskliwych satyn, zwiewnych muślinów czy bogatych koronek dla Felicji Morosini! Tylko długa, surowa, czarna suknia oddająca w pełni jej prawdziwie cesarskie piękno i mały cylinder opasany białą woalką. Uroda, którą zachowała aż do późnego wieku.

Urodzona jako księżniczka Orsini, w jednej z największych rodzin rzymskich, donna Felicja zgasła w swoim pałacu w roku 1896. Miała osiemdziesiąt cztery lata. Aldo liczył sobie wtedy zaledwie trzynaście; lecz wystarczająco dużo, aby nauczyć się kochać tę wielką damę o twardym i surowym charakterze, której wiek nie zniweczył nieposkromionej żywotności. Uważano ją w rodzinie za bohaterkę.

Wyszła za mąż w wieku siedemnastu lat za hrabiego Morosini, którego nawet nie znała, lecz którego natychmiast pokochała. Pół roku później została wdową. Za podburzanie do rewolty Austriacy, wtedy władający Wenecją, zastrzelili go pod murem Arsenału, zamieniając młodą kobietę w anioła zemsty. Felicja stała się zawziętą bonapartystką i zamieszkała we Francji, związała się z karbonaryzmem*6, zamierzała wydrzeć z bretońskiej fortecy w Taureau swego brata uwięzionego z powodu podobnych poglądów, potem walczyła na paryskich barykadach podczas rewolucji, ku wielkiemu zachwytowi malarza Eugène Delacroix, będąc jedną z jego platonicznych miłości. Następnie, nienawidząc króla Ludwika Filipa, zamierzała uwolnić ze złoconej klatki w Schónbrunnie księcia Reichstadt z rodu Napoleona, aby odzyskał cesarski tron. Kiedy przeszkodziła jej w tym zamiarze śmierć księcia, księżniczka Morosini, związana z hrabiną Cameratą, została przyjaciółką księżniczki Matyldy i poświęciła życie na odbudowanie cesarstwa francuskiego, którego była, przez długie lata, aktywną po-pleczniczką.

Wierna samej sobie oraz miłości do Francji, przebywając w Paryżu podczas strasznego oblężenia, które tak dramatycznie zakończyło panowanie Napoleona III, Felicja została ciężko ranna, przez co była o krok od śmierci. Miała wtedy pięćdziesiąt osiem lat. Miłość pewnego lekarza uratowała jej życie. To on, kiedy minęło niebezpieczeństwo, zmusił ją do powrotu do Wenecji, gdzie dziadkowie Alda przyjęli ją jak królową. Od tamtego dnia, z wyjątkiem kilku podróży do Paryża i Owerni do przyjaciółki Hortensji de Lauzargues, donna Felicja nie opuszczała pałacu Morosinich, gdzie u boku Alda zajmowała zaszczytne miejsce zmarłej babki.

Aldo, pomimo zmęczenia spowodowanego wypadkami dnia i poprzedzającą go nocą spędzoną w pociągu, znalazł wiele przyjemności w poszukiwaniu cieni przeszłości, wsłuchując się w odgłosy domu. Również w te dochodzące z zewnątrz: dzwonki gondoli zacumowanych do słupów, tak zwanych palli, obwiązanych wstążkami, echo dalekiej muzyki, syreny statków wpływających do basenu św. Marka. A w końcu, głos Ceciny i dyskretny odgłos kroków Zachariasza niosącego kolejną filiżankę kawy. Wszystkie te odnalezione drobiazgi powodowały, że myśl o rozstaniu z pałacem stawała się nie do zniesienia.

Rzecz jasna, pozostawało jeszcze „szwajcarskie rozwiązanie", ale im więcej o nim myślał, tym bardziej je od siebie odpychał. Podobnie jak obie szlachetne damy, które prosił o radę. Jedna i druga uznawały tylko małżeństwo z miłości lub przynajmniej we wzajemnym szacunku.

W tym momencie wzrok Alda, błądząc za błękitnym dymem z papierosa, którego właśnie zapalił, spoczął na chińskiej statuetce z epoki Tang przedstawiającej ducha wojny z twarzą wykrzywioną potwornym grymasem. Jej wartość była niezaprzeczalna i pozbyłby się jej bez najmniejszego żalu. Przypominając sobie o radykalnych cięciach, jakie Adriana uczyniła w swoich zbiorach, i że donna Izabela zgodziła się na nie, poczuł, że tu tkwiła odpowiedź na jego nieme pytania. Jego siedziba skrywała nieskończoną ilość starych przedmiotów, z których jedne

6 * Karbonaryzm - europejski ruch polityczno-społeczny skierowny przeciwko rządom absolutnym.

były mu drogie, zaś inne dużo mniej. Można by je spieniężyć, a przy okazji w sklepach antykwariuszy natknąć się na ślad szafiru. Wśród paryskich przyjaciół miał człowieka o dużym doświadczeniu i wielkim smaku, Gilles'a Vauxbruna, którego sklep przy placu Vendôme był jednym z najpiękniejszych w stolicy. Na pewno zgodziłby się mu doradzić i dopomóc w sprzedaży.

Po opuszczeniu salonu Aldo udał się do swojego pokoju. Niespiesznie wchodził po schodach, uśmiechając się do myśli, która powoli w nim dojrzewała, którą polerował i pieścił, podczas gdy jego wzrok zaczynał dokonywać wyboru, żeby nie powiedzieć - selekcji. Przy odrobinie szczęścia może uda się uratować dom lub nawet - dlaczego nie? - odbudować fortunę.

I w ten sposób książę Morosini został antykwariuszem...

Część I

Człowiek z Enklawy

Wiosna 1922

Rozdział pierwszy

Telegram

-  Ma pan rację, to istny cud!

Morosini wziął do ręki cięż ką bransoletę Mogołów, oprawne w złoto krocie szmaragdów i pereł otoczone bukietem szafirów i diamentów. Pieścił je przez chwilę, po czym położył przed sobą, przyciągnął ciężką lampę z końca biurka, zapalił ją i założył na oko jubilerską lupę.

W jasnym świetle lampy bransoleta zaczęła się mienić, rozrzucając niebieskie i zielone refleksy w całym pomieszczeniu. Tak jakby miniaturowy wulkan otworzył się w sercu małej doliny. Przez długie minuty książę podziwiał klejnot oczami zakochanego mężczyzny. Wreszcie, wyrwawszy się z kontemplacji, położył go w aksamitnym pudełku, zgasił lampę i westchnął.

-  To prawdziwy rarytas, sir Andrew, ale powinien pan wiedzieć, że moja matka nie przyjęłaby go.

Lord Killrenan wzruszył ramionami i poprawił monokl pod krzaczastymi brwiami.

-  Naturalnie. Ale ja nalegałem. Ten klejnot jest prawdopodobnie jedynym z tych, które ofiarował Szahdżahan swojej ukochanej małżonce Mumtaz Mahal i które nie zostały pogrzebane wraz z nią pod murami mauzoleum Tadż Mahal, zwanego świątynią miłości. Oczywiście, jest to symbol miłości. Dając go pańskiej matce, wyjaśniłem, że nie zmuszam jej, żeby została hrabiną Killrenan. Doszły mnie słuchy, że pozbywa się klejnotów, i chciałem wynagrodzić jej stratę. Miałem też nadzieję, że się uśmiechnie. Dostałem więcej - wybuchnęła śmiechem, ale w jej oczach błyszczały łzy. Poczułem, że jest wzruszona, i byłem z tego powodu prawie tak szczęśliwy, jakby przyjęła mój prezent. A kiedy odjechałem, zabrałem ze sobą odrobinę nadziei, lecz potem... Byłem na Malcie, kiedy dowiedziałem się o jej śmierci. Ta wiadomość mnie przybiła. Zarzucałem sobie, że nie zostałem z nią dłużej. Uciekłem na koniec świata. Myślę... myślę, że bardzo ją kochałem...

Monokl nie wytrzymał takich emocji i spadł na kamizelkę. Stary lord drżącą ręką wyjął z kieszeni chusteczkę, wytarł nos i włożył okrągłe szkła z powrotem na miejsce, zdradzając w ten sposób najwyższe wzruszenie, po czym jął przyglądać się kasetonom na suficie. Morosini uśmiechnął się.

-  Nigdy w to nie wątpiłem. Ona również, ale ponieważ widział się pan z moją matką na krótko przed jej odejściem, proszę mi powiedzieć, jak się wtedy czuła? Czy wyglądała na cierpiącą?

-  W żadnym wypadku! Być może była trochę nerwowa.

-  Czy mogę pana spytać, sir Andrew, dlaczego teraz przynosi mi pan tę bransoletę?

-  Żeby pan ją sprzedał. Donna Izabela nie chciała jej i dlatego klejnot stracił dla mnie całą wartość sentymentalną. Pozostaje wartość materialna. Ta okropna wojna nadszarpnęła największe fortuny, a jednocześnie wzmocniła inne, te podupadające. Muszę dokonać pewnych cięć. Ten klejnot nie będzie ofiarą, gdyż nigdy nie traktowałem go jak własności. Niech pan go spienięży jak najkorzystniej, a pieniądze złoży w moim banku. Dam panu adres.

-  Ale dlaczego ja i teraz? Matka zmarła cztery lata temu. Dlaczego nie powierzy pan bransolety domowi aukcyjnemu Sotheby's lub jednemu z wielkich paryskich jubilerów: Cartierowi, Boucheronowi czy innemu?

Za szklanymi okularami oczy starego mężczyzny zapłonęły.

-  Podoba mi się myśl, że będzie tu przebywał jakiś czas. A poza tym, zdobył pan, mój drogi, reputację eksperta, od kiedy zdecydował się zostać antykwariuszem.

Sarkazm lorda nie uszedł uwagi Morosiniego, który podjął temat natychmiast:

-  Czy to wygląda jak sklep? Zaskakuje mnie pan. Morosini objął spojrzeniem luksusowy wystrój swego biura, w którym stare boazerie i przeszklone biblioteczki otaczały niedokoń-

czony fresk Tiepolo. Pomalowane dwoma odcieniami szarości idealnie pasowały do delikatnej żółci aksamitnych tapet i cennego, chińskiego dywanu, na którym stało kilka bardzo pięknych mebli: biurko sygnowane przez Boulle'a i trzy fotele z tej samej epoki obite aksamitem, a zwłaszcza wielki, oparty na orle z rozpostartymi skrzydłami pulpit z pozłacanego drewna, na którym leżał szeroko otwarty, bogato ilustrowany śpiewnik kościelny. Lord Killrenan wzruszył obojętnie ramionami.

-  Wie pan dobrze, że nie, chociaż nie ulega wątpliwości, iż został pan handlowcem. Pan, należący do jednej z dwunastu rodzin nazywanych Apostolskimi, które w roku 697, na prawie bezludnej wyspie, wybrały pierwszego dożę, Pa-ola Anafesto...

Morosini uśmiechnął się ironicznie.

-  Muszę oddać cześć pańskiej erudycji, sir Andrew, ale skoro zna pan tak dobrze historię naszej rodziny, powinien pan wiedzieć, że zajmowanie się handlem nigdy nie było przyczyną wstydu dla wenecjanina, nawet z najzacniejszego rodu, ponieważ to dzięki handlowi wspieranemu przez zbrojne ramię Najjaśniejszej Republiki zawdzięczamy swoje pradawne bogactwo. Parter tego pałacu, który zamieniłem na sklep i biura, był kiedyś magazynem. A poza tym, nie miałem wyboru, chcąc uratować chociaż mury. Czy teraz nadal uważa mnie pan za człeka upadłego?

Wziął szkatułkę ze swojego biurka i podał gościowi gestem nieznoszącym sprzeciwu. Ale sir Andrew ją odepchnął.

-  Proszę wybaczyć - wymamrotał. - Byłem niezręczny... być może dlatego, że chciałem pana wypróbować. Niech pan to zachowa i sprzeda.

-  Postaram się jak najszybciej...

-  Nie ma pośpiechu!

-  Kiedy zobaczę pana znowu?

-  Może już nigdy. Mam zamiar wrócić do Indii, a potem zwiedzić Pacyfik aż do Patagonii... a w moim wieku...

Morosini wręczył bankierowi potwierdzenie odbioru, zanotował adres banku i odprowadził gościa do łodzi, którą miał dopłynąć do swojego statku. Ale kiedy podali sobie ręce, stary lord przytrzymał dłoń Alda dłużej.

-  Byłbym zapomniał! Niech pan sprzeda klejnot, komu zechce, z wyjątkiem jednego z moich ziomków. Czy pan rozumie?

-  Nie bardzo, ale jeśli takie jest pana życzenie...

-  To więcej niż życzenie, to jest moja wola! Za żadną cenę bransoleta Mogołów nie może dostać się w ręce żadnej brytyjskiej rodziny!

Książę antykwariusz spotykał się z przeróżnymi kaprysami swoich klientów, i ten kolejny wcale go nie zdziwił.

-  Niech pan będzie spokojny! Dusza księżniczki Mum-taz Mahal nie będzie miała powodu do gniewu - zapewnił.

Po powrocie do swojego gabinetu Aldo nie mógł się powstrzymać, by jeszcze raz obejrzeć cenny depozyt. Ponownie zaświecił lampę i długo napawał oczy i duszę połyskiem kamieni szlachetnych. Fascynacja, jaką w nim wywoływały, pogłębiała się z każdym miesiącem.

Sukces przedsięwzięcia był natychmiastowy. Zaledwie dowiedziano się, że palazzo Morosini zamieniono w salon wystawowy, a już zbiegły się do niego tłumy turystów i ciekawskich. Głównie Amerykanów. Kupowali antyki całymi walizami, nawet się nie targując. Pytali tylko: How much! i sprawa była załatwiona.

Morosini sprzedał w krótkim czasie i za nieoczekiwanie wysoką cenę meble, gobeliny i bibeloty, które poświęcił, aby rozkręcić swój interes. Mógłby w trzy miesiące sprzedać całą zawartość pałacu i wycofać się z interesu po zarobieniu fortuny, gdyż klienci, oczarowani jego uroczym sklepem urządzonym w wiekowych murach, o ścianach wyłożonych marmurem, ozdobionych freskami i obficie udekorowanych herbami rodowymi, byli gotowi popełniać istne szaleństwa. Wielokrotnie musiał nawet odmówić sprzedaży samych murów za cenę, która wystarczyłyby na zakup Pałacu Dożów.

Od tej pory sam zajął się poszukiwaniem rzadkich przedmiotów. Szczególnie klejnotów. Co było zgodne z jego osobistymi upodobaniami, ale również czynił to w nadziei na odnalezienie śladu zaginionego szafiru.

Na razie bez sukcesu. Natomiast jego reputacja znawcy starych kamieni szlachetnych umocniła się dzięki fantastycznemu zbiegowi okoliczności: w Rzymie, dokąd się udał, by nabyć boazerie, w domu przeznaczonym do rozbiórki znalazł zielony kamień pokryty w trzech czwartych zaschniętym błotem i żwirem. Po oczyszczeniu okazał się on wielkim szmaragdem, jednym z tych, którymi posługiwał się cesarz Neron do obserwowania zapasów w cyrku. To był prawdziwy triumf.

Nękany propozycjami kupna, wolał oddać kamień do muzeum na Kapitolu za śmieszną cenę, która nie napełniła jego kiesy, lecz podwoiła sławę. Na dodatek wenecka arystokracja, która początkowo go bojkotowała, teraz pośpiesznie oddawała mu hołd. Proszono go o konsultacje w sprawie rodzinnej biżuterii i w 1922 roku stał się jednym z najbardziej cenionych europejskich ekspertów w tej dziedzinie.

Aldo kontemplował bransoletę, żałując, że nie może jej kupić dla siebie. Klejnot ten byłby najcenniejszą ozdobą małej kolekcji, którą zaczynał gromadzić. Chociaż początek jego fortuny wyglądał nader obiecująco, nie mógł sobie jeszcze pozwolić na żadne ekstrawagancje, a zakup tego klejnotu byłby szaleństwem.

Zamknął go pośpiesznie w nowej skrytce, którą kazał zainstalować za boazerią. Była niewidoczna i bardziej dyskretna niż ciężka i niezniszczalna średniowieczna skrzynia, w której przechowywał oficjalnie dokumenty i kamienie. Uśmiechnął się sam do siebie na myśl, że przed rozstaniem się z klejnotem księżniczki jeszcze przez jakiś czas będzie nim mógł nasycić oczy i palce. To było przynajmniej jakieś pocieszenie.

Skrytka wróciła na swoje miejsce, kiedy Mina, jego sekretarka, zapukała do drzwi i weszła z listem w dłoni.

-  Tak, Mino?...

-  Przyszedł do pana list z Paryża, w którym jest napisane, że księżniczka Ghika... to znaczy dawna kurtyzana Lianę de Pougy, ma zamiar wystawić na sprzedaż kolekcję dywanów z XVIII wieku. Czy jest pan zainteresowany?

Morosini wybuchnął śmiechem.

-  To, co mnie interesuje najbardziej, to mina, z jaką mi to pani oznajmiła! Mogła pani pozostać przy księżniczce, bez dodawania szczegółów, które tu nie pasują...

-  Proszę mi wybaczyć, lecz w istocie są fortuny, których pochodzenie może wydać się dwuznaczne. Według mnie, piękne rzeczy, luksus, rzadkie przedmioty i cenne klejnoty powinny należeć tylko do kobiet przyzwoitych. Być może to koncepcja trochę... holenderska, ale nie pojmuję, dlaczego we Francji, Włoszech i innych krajach kobiety posiadające najpiękniejsze klejnoty są również najbardziej rozwiązłe.

-  Co takiego? Nie ma żadnej renomowanej kokoty w kraju tulipanów? - odpalił książę złośliwie. - Żadnej striptizerki z klasą tarzającej się w perłach i sobolowych futrach? Panno van Zelden, pani mnie zadziwia!

-  Jeśli nawet są, nie chcę o tym nic wiedzieć! - odparła młoda dziewczyna z godnością. - Co mam odpowiedzieć w sprawie dywanów?

-  Nie jestem zainteresowany. Mamy ich krocie, a zajmują zbyt dużo miejsca.

Nie licząc tego, jak traktują je mole.

-  Dobrze. Odpowiem zatem w tym duchu.

-  A tak na marginesie, kto napisał ten list? Sekretarka poprawiła okulary, aby odczytać podpis.

-  Jakaś pani de... Guebriac, jak myślę. Pyta, czy nie wybiera się pan wkrótce do Paryża.

W pamięci Alda ukazała się ładna twarz z czarującymi dołeczkami w policzkach. Od kiedy zajmował się interesami, liczba kobiet, które uznały za nieodzowne skontaktować się z nim, niewyobrażalne wzrosła. Wyciągnął rękę.

-  Proszę mi dać ten list! Sam na niego odpowiem.

-  Jak pan sobie życzy.

Mina chciała wyjść, ale książę ją zatrzymał.

-  Mino!

-  Tak, proszę pana?

-  Chciałbym zadać pani pytanie: ile pani ma lat? Sekretarka uniosła lekko brwi zza rogowych okularów.

-  Dwadzieścia dwa. Myślałam, że pan wie.

-  I pracuje pani u mnie już prawie od roku, jak mi się zdaje?

-  Tak, to prawda... Czy ma pan wobec mnie jakieś zastrzeżenia?

-  Nie, nie o to chodzi... Jest pani doskonała... albo raczej, mogłaby pani być, gdyby ubierała się pani mniej surowo... Przyznam, że czegoś tu nie rozumiem.

Jest pani młoda, mieszka w Wenecji, gdzie kobiety ubóstwiają być kokietkami, a odziewa się pani jak angielska guwernantka. Czy nie miałaby pani ochoty podkreślić co nieco swoje walory?

-  Nie sądzę, żeby pańscy klienci docenili sekretarkę o wyglądzie kokoty!

-  Bez przesady, ale wydaje mi się, że trochę mniej surowości...

Ogarnął wzrokiem szczupłą i wysoką sylwetkę Miny, od solidnych butów z brązowej skóry po sharmonizowany z nimi kostium ze spódnicą sięgającą aż do kostek i żakietem, w którym sekretarka podobna była do papierowej tutki z łakociami. Zestaw nieznacznie rozjaśniała bluzka z białej piki z wąskim kołnierzykiem. Twarz o delikatnych rysach i jasnej skórze, usianej tu i ówdzie na kształtnym nosie piegami, prawie całkowicie ukrywała się za dużymi, błyszczącymi okularami w stylu amerykańskim, pod którymi trudno było się domyślić koloru oczu. Morosini zauważył tylko, że były ciemne, dość duże i raczej bystre. Oczywiście ani śladu makijażu! Włosy, w głębokim, rudym odcieniu zostały ścisło upięte w kok na szyi, z którego nie wystawał ani jeden kosmyk. W sumie Mina van Zelden może byłaby i niebrzydka, gdyby inaczej się ubrała, ale obecnie bardziej przypominała surową guwernantkę niż sekretarkę eleganckiego i czarującego księcia. To prawda, że zdawała się odnosić sukcesy, zwłaszcza wśród anglosaskiej klienteli, gdyż nadawała temu nieco zmysłowemu pałacowi ton powagi, który zawsze wzbudza zaufanie.

Mina, niewzruszona uwagą chlebodawcy, zadowoliła się stwierdzeniem, że sekretarka wcale nie musi być piękna, i że Morosini nie zatrudnił jej z powodu urody. Koniec i kropka.

Jednak początek jej kariery in casa Morosini był dość oryginalny, a nawet cokolwiek pikantny. Książę wychodził właśnie ze ślubu w kościele San Zanipolo*6. Zatrzymawszy się, by popatrzeć na orszak, usłyszał głośny krzyk. Obejrzał się i ledwo zdążył dostrzec damskie nogi znikające w Rio dei Mendicanti: to była Mina, która cofając się, by lepiej móc przyjrzeć się ogromnej statui kondotiera Col-leone na koniu, wzniesionej przed kościołem, nagle straciła grunt pod nogami i runęła do brudnej wody kanału.

Morosini pośpieszył jej na pomoc swoją gondolą, gdyż Zian czekał nieopodal.

Syrenę wyciągnięto z wody, ułożono w łodzi i Aldo zabrał ją do pałacu, gdzie Cecina zajęła się nią z zapałem i kompetencją, z których była znana. Udało się jej nawet namówić nieznajomą na zwierzenia: młoda Holenderka opłakiwała stratę torby, która wpadła do wody wraz ze wszystkimi pieniędzmi. Ocalał tylko paszport, który zostawiła w walizce w skromnym pensjonacie dla panien, gdzie się zatrzymała.

Ponieważ nie było takiego zmartwienia czy smutku, który oparłby się Cecinie, niedoszła topielica nakarmiona mandorle*7 i kawą zaczęła traktować wybawczynię niemal jak matkę. Ta zaś, litując się nad nieszczęśliwą dziewczyną i wzruszona jej nienagannym włoskim, postanowiła wziąć jej sprawy w swoje ręce. Udała się zatem do swego pana, żeby wspólnie się zastanowić, co by można było zrobić dla tej młodej niewiasty...

Na szczęście Morosini mógł bardzo dużo. Właśnie rozstał się z sekretarką, signorą Rasca, która miała skłonność do mylenia swoich funkcji z zadaniami przewodnika muzeum i codziennie przyprowadzała liczną rodzinę, przyjaciół i znajomych, aby podziwiali piękne rzeczy zgromadzone przez jej chlebodawcę. Przymykała przy tym oczy, kiedy jeden z drugim postanowił zabrać sobie jakiś drobiazg na pamiątkę. Dlatego, po krótkiej rozmowie z poszkodowaną, książę poczuł, że podziela punkt widzenia Ceciny: Mina, poza holenderskim, który był jej językiem ojczystym, znała cztery inne. Również jej znajomość sztuki była całkiem przyzwoita.

Uznając przemowę za skończoną, Morosini stwierdził, że jest już prawie południe, wziął rękawiczki i kapelusz, i otworzył drzwi do biura Miny, żeby jej przypomnieć, iż dzisiaj je obiad z klientem.

Przy nabrzeżu czekało już na niego pachnące nowością motoscaffo*8, z jasnego mahoniu i błyszczącej miedzi, pojazd wspaniały i anachroniczny zarazem. Była to jedna z pierwszych łodzi motorowych na lagunie. Aldo odczuwał radość dziecka, prowadząc tę piękną zabawkę.

Włączył silnik i ruszył niespiesznie, kierując się prosto na plac św. Marka.

Chłodny kwietniowy dzień pachniał algami. Książę an-tykwariusz napełnił płuca morską bryzą nadciągającą z Lido i popędził przed siebie. W basenie, naprzeciwko San Giorgio Maggiore, z wojennego statku najeżonego działami wysypał się tłum żołnierzy w białych, płóciennych mundurach. Kilkaset metrów dalej „Robert-Bruce", czarny jacht lorda Killrenana, podnosił kotwicę.

Morosini pozdrowił go gestem dłoni i skierował się prosto do pałacu książęcego, który w kapryśnym słońcu przypominał szeroką, różową wyszywankę wykończoną frędzlami białej koronki. Szczęśliwy, zacumował łódź i poprawiwszy krawat, wyskoczył na nabrzeże, rzucił uprzejme „dzień dobry" prokuratorowi Spinelli, który rozmawiał z nieznajomym pod kolumną San Teodoro, obdarował uśmiechem młodą kobietę w błękitnej sukience i skierował się na Piazzetta.

Otoczyły go setki białych gołębi krążących w locie, zanim usiadły na marmurach jeszcze błyszczących od kropli deszczu. Lubił tę południową godzinę, w której serce miasta zaczynało bić mocniej. O tej porze przed bazyliką św. Marka, jej złoconymi kopułami i końmi z brązu, „wielki salon" Wenecji przyjmował na swych białych płytach turystów zagranicznych i wiernych bywalców na czymś w rodzaju wiecznie trwającego karnawału, który odradzał się każdego dnia, w południe i o zachodzie słońca. Wtedy kawiarnie zapełniały się tłumem głośnych klientów.

Morosini dobrze wiedział, że po drodze spotka wielu znajomych, ale zdecydował, że nie będzie się zatrzymywał, gdyż był umówiony na obiad u Pilsena z klientem z Węgier, a nie znosił przychodzić na spotkania jako drugi.

Nagle zaklął w duchu, stwierdzając, że los znowu sprzysiągł się przeciw niemu, i że na pewno się spóźni. W jego stronę zmierzało bowiem zjawiskowe stworzenie ściągające na siebie spojrzenia przechodniów. Była to ostatnia żona doży, królowa Wenecji bez korony, i jej ostatnia czarodziejka, markiza Casati. Spowita w purpurowe szaty zmierzała ku niemu lekkim krokiem, cesarska, dramatyczna i blada jak śmierć. Przed nią podążał paź również odziany w purpurę, prowadząc na smyczy panterę zbyt spokojną, by nie była nafaszerowana jakąś miksturą. Zwierzę miało złotą obrożę nabijaną rubinami. Za markizą szła kobieta wyglądająca jak ofiara okoliczności.

Kiedy się spotykało Luizę Casati, trzeba było przygotować się na to, że jej włosy znowu będą innego koloru niż ostatnio. Tego dnia okazały się oślepiająco rude pod zwiewnymi piórami kapelusza. Markiza była kobietą bardzo wysoką, a w jej bladej twarzy wyróżniały się ogromne czarne oczy, powiększone przez czernidła makijażu, i usta podobne do świeżej rany. Casati zbliżała się majestatycznym krokiem, przyciskając do piersi pęk czarnych irysów. Na jej widok ludzie nieruchomieli, jakby zobaczyli maskę Meduzy lub samą Śmierć, której ponure rytuały markiza odprawiała z lubością, nie troszcząc się zbytnio o powodowany efekt. Nagle uśmiechnęła się i podeszła do Morosiniego, który pochylił się w ukłonie. Podała mu królewskim gestem dłoń ozdobioną ciężkim pierścieniem, po czym, skierowawszy na niego monokl wysadzany diamentami, wydała okrzyk dźwięczny jak wiolonczela:

-  Drogi Aldo! Co za przyjemność spotkać pana, mimo iż nie odpowiedział pan na moje zaproszenie na dzisiejszy bal! Myślę, że to nie pańska wina: bileciki zostały wysłane... Ale pan ich nie potrzebuje, i oczywiście liczę na przybycie...

To nie było pytanie. Casati prawie nigdy ich nie stawiała, a jeśli nawet, to nie czekała na odpowiedź. Mieszkała nad Canale Grandę w Casa Dario, chylącym się ku ruinie pałacu z marmuru, porfiru i lapis lazuli, ale spowitym w romantyczny gąszcz bluszczy i glicynii. Urządziła w nim wspaniałe salony, mieszkając wśród cennych przedmiotów, futer i złotych naczyń, otoczona czarnoskórymi służącymi, których przebierała, zależnie od nastroju, za orientalnych książąt lub niewolników. Przyjęcia, które wydawała, były oszałamiające, ale Morosini nie przepadał za ich oryginalnością. Któregoś wieczoru, kiedy do niej przypłynął, musiał przejść między dwoma wielkimi tygrysami. Na schodach stali młodzi, na wpół nadzy gondolierzy pomalowani złotą farbą, z której powodu jeden z nich umarł jeszcze tej samej nocy. Tragedia ta dodała ponurej sławy legendzie Casati. Zaprosiwszy dwieście osób na bal, markiza wynajęła jeden z placów, kazała odgrodzić go od pospólstwa kordonem utworzonym z powiązanych ze sobą pozłacanymi łańcuchami służących odzianych jedynie w szkarłatne przepaski na biodra. W istocie nie było takiej ekstrawagancji, której by jej nie przypisywano. Powiadano nawet, że w jej francuskiej posiadłości w Vésinet, w czarującym Różowym Pałacu, który kupiła od Roberta de Montesquieu, hodowała węże. Co było zresztą najczystszą prawdą.

Morosiniego nie pociągał słynny bal i odpowiedział, że ma zajęty wieczór.

Casati zmarszczyła brwi.

-  Czy został pan do tego stopnia sklepikarzem, że wzdraga się na myśl, że mógłby przeżyć u mnie chwilę na miarę wieczności?

-  No właśnie! - odparł Morosini, którego nalegania hrabiny zaczęły złościć. - Sklep ma swoje wymagania, a ja dziś wieczór muszę wyjechać do Genewy, gdzie mam podpisać ważny kontrakt. Musi mi pani wybaczyć.

-  Zdecydowanie nie! Niech pan zadzwoni, że ma grypę. Szwajcarzy nienawidzą mikrobów, a pan pojedzie później. No, proszę się nie dać błagać! Jeśli chciałby się pan dowiedzieć czegoś o damie, którą pan bardzo kochał...

Aldo poczuł ukłucie w sercu.

-  Kochałem ich kilka.

-  Ale jedną bardziej niż inne... Przynajmniej cała Wenecja była o tym przekonana.

Aldo zmieszał się, nie wiedząc, co odpowiedzieć. Ale z opresji wybawiła go towarzyszka markizy, która podeszła bliżej i oznajmiła z nutą zniecierpliwienia:

-  Już czas, Luizo, żebyś mnie przedstawiła. Nie lubię, jak się o mnie zapomina.

-  To rzeczywiście niewybaczalne - podchwycił Aldo z uśmiechem. - Jestem książę Morosini i proszę panią o wybaczenie, że byłem nie tylko tak nietaktowny jak nasza przyjaciółka, ale na dodatek ślepy.

W istocie dama była zachwycająca. Ale nie zawdzięczała swojej urody ani eleganckiemu strojowi, ani dyskretnemu makijażowi. Ta szczupła blondynka nosiła kostium z surowego jedwabiu o doskonałym kroju, który w niczym nie przypominał „tutki z łakociami" Miny van Zelden. Pomimo niezadowolenia brzmiącego w jej głosie był on słodki i melancholijny. Jej jasnoszare, przejrzyste oczy wydawały się niezgłębione. Urocze stworzenie!

-  A więc - rzekła markiza nieoczekiwanie w dobrym nastroju - oto, jak się urządziłam! To prawda, że mam w zwyczaju zabierać dla siebie pierwszy plan.

Przebacz mi, moja droga. Aldo, oto lady Mary Saint Albans, która przybyła specjalnie, aby u mnie tańczyć. Oto jeszcze jeden powód, by mnie odwiedzić. A teraz musimy już odejść.

Nie czekając na odpowiedź i wykonawszy ostatni, przyjazny gest, Casati skierowała się do czekającej na nią gondoli ze srebrnym dziobem. Piękna Angielka odwróciła się i obdarzyła Morosiniego promiennym uśmiechem. Aldo był rozdarty i nie wiedział, co robić. Sądząc po emocji, jaką odczuwał na myśl, że w końcu się dowie, co się dzieje z Dia-norą, musiał przyznać po raz kolejny, że nie jest uleczony. Czy będzie miał dość siły, by nie wykonać „ukazu" Luizy? Klient, z którym miał się spotkać, był bardzo ważny. Z drugiej strony, jego duma cierpiała na myśl, że jak potulny pies pobiegnie za rzuconą przynętą.

Może stałby jeszcze tak długo, śledząc rozkojarzonym wzrokiem purpurowy ślad damy z czarnymi irysami, gdyby nagle nie wyrwał go z zamyślenia wesoły głos:

-  Co takiego mówiła czarownica? Czy postanowiła włożyć dzisiaj maskę Meduzy?

Los chyba uwziął się na Morosiniego i postanowił, że spóźni się na spotkanie, o którym zdążył już zapomnieć. Westchnąwszy, odwrócił się i ujrzał Adrianę.

-  Można by rzec, że jej nie znasz! Chciała mnie zmusić, żebym przyszedł do niej na bal dzisiaj wieczorem, podczas gdy ja mam co innego do roboty.

Kuzynka wybuchnęła śmiechem. Wyglądała pięknie i zdawała się być w wyśmienitym humorze. Odziana w czarno-biały kostium zgodnie z ostatnim krzykiem mody i czarujący biały kapelusz zwieńczony długim, czarnym piórem, wyglądała jak uosobienie elegancji.

-  To proste: nie chodź tam! Jest zdolna rzucić cię na pożarcie panterze lub wrzucić do swojego zwierzyńca. Niektórzy powiadają, że trzyma w nim mureny, na modłę rzymskich cesarzy.

-  Jest zdolna do wszystkiego. Co nie przeszkadza, że jada się u niej wybornie...

-  U Momina także! Powinieneś zaprosić mnie na obiad. Jestem bardzo głodna, a poza tym dawno nie rozmawialiśmy.

-  Niestety, przykro mi, ale nie mogę. Batory już na mnie czeka w Pilsen!

-  Ten człowiek od pięknych, emaliowanych bibelotów?

-  Ten sam! Nie mogę go zaprosić do siebie, gdyż nie znosi kiszonej kapusty, z którego to powodu Cecina uważa go za nieznośnego barbarzyńcę. Ale bardzo żałuję. Wyglądasz bosko!

Kuzynka roześmiała się i obróciła wokół własnej osi jak modelka.

-  Nie do wiary, co potrafi magia paryskiego krawca, nieprawdaż? Mam na sobie jedną z ostatnich kreacji Madelaine Vionnet... i jedną część Longhi, którą tak korzystnie dla mnie sprzedałeś. Tylko mi nie mów, że to szaleństwo! Jeśli mam ponownie wyjść za mąż, muszę dbać o wygląd... Ale, ale... skoro jesteś spóźniony, chodźmy! Odprowadzę cię do Pilsen.

Para zbliżała się do słynnej tawerny założonej w Wenecji podczas okupacji austriackiej. Mały ogródek zawsze gromadził spory tłumek amatorów oryginalnych wędlin.

Nagle pojawiła się Mina: czerwona, zdyszana, z potarganymi włosami; widać było, że nawet nie miała czasu włożyć kapelusza i wyglądała na bardzo rozgorączkowaną.

-  Dzięki Bogu, książę, że nie jest pan jeszcze przy stole! - krzyknęła.

-  Nie mogę uwierzyć, ależ to jakaś konspiracja! Wszyscy się chyba zmówili, żeby nie pozwolić mi tu zjeść! Co się pani stało, Mino? Mam nadzieję, że nic groźnego! - dodał bardziej serio.

-  Nie sądzę, ale przyszedł telegram! Z Warszawy! Pomyślałam, że powinien pan o nim jak najszybciej wiedzieć. Jeśli zależy panu na tym spotkaniu, musi pan wsiąść do wieczornego pociągu do Paryża, aby zdążyć na Nord-Express, który odjeżdża jutro wieczorem, a ja muszę zarezerwować miejsca!

Wyjęła z kieszeni niebieski papier, rozpostarła go i podała księciu. Nie odpowiadając, Morosini przebiegł wzrokiem lakoniczny telegram:

Jeśli interesuje Pana wyjątkowa sprawa, będę szczęśliwy, mogąc spotkać się z Panem w Warszawie dwudziestego drugiego. Proszę przyjść około ósmej wieczór do winiarni „ U Fukiera ".

Z poważaniem, Szymon Aronow

-  A kto to taki? - spytała Adriana, która nie krępując się, czytała kuzynowi przez ramię.

Morosini był zbyt zaskoczony; nie usłyszał pytania i nie odpowiedział. Zastanawiał się, ale ponieważ hrabina powtórzyła pytanie, włożył telegram do kieszeni i uśmiechnął się.

-  To mój polski klient. Mina ma rację. Muszę wracać do domu.

-  A co z twoim Węgrem?

-  Och, byłbym o nim zapomniał! - Pomyślał chwilę i zwrócił się do Adriany: - Posłuchaj, droga kuzynko, ponieważ jesteś głodna, oddasz mi wielką przysługę, udając się na obiad z Batorym. Powiesz Scapiniemu, kierownikowi sali, że jesteście moimi gośćmi...

- Icóż ja mam rzec temu człowiekowi?

-  No więc, że musiałem nagle wyjechać i że cię prosiłem o dotrzymanie mu towarzystwa. Nie będzie zaskoczony, ponieważ już cię zna, a nawet mogę zapewnić, że go to ucieszy. Lubi ładne kobiety co najmniej tak jak emaliowane bibeloty z XII wieku, a gdyby przypadkowo zakochał się w tobie, zrobisz najlepszy interes w swoim życiu. Jest wdowcem, a w jego żyłach płynie więcej błękitnej krwi, niż w moich i twoich razem wziętych, ponieważ pochodzi z rodziny królewskiej, jest szalenie bogaty, a nad jego dobrami słońce nigdy nie zachodzi.

-  Możliwe, ale ostatnio, gdy go spotkałam, zalatywał końskim łajnem.

-  To normalne! Jak wszyscy Węgrzy szlacheckiego rodu jest w połowie człowiekiem, w połowie koniem. Posiada wspaniałe stajnie, a na koniu jeździ jak bóg.

-  Nie przekonasz mnie! Puszta mnie nie pociąga, nie zamierzam też spędzić życia na grzbiecie centaura! A poza tym...

-  Adriano! Tylko tracimy czas! Mimo to idź z nim na obiad. Co do bibelotów, pokażesz mu je jutro. Przekażę je Minie. Razem z cenami. Zrób to dla mnie, odwdzięczę ci się - dodał pieszczotliwym tonem, który przybierał w niektórych sytuacjach i który rzadko nie odnosił zamierzonego skutku.

Chwilę później Adriana Orseolo wchodziła do Pilsen z gracją godną markizy Casati. Tymczasem Morosini zdążał w stronę placu św. Marka, aby dotrzeć do swej łodzi.

Telegram w jego kieszeni zakłócił mu spokój, ale przede wszystkim spowodowało to specjalne podniecenie myśliwego, który natrafił na świeży ślad zwierzyny. Otrzymać telegram od prawie mitycznej osoby było czymś niecodziennym.

W istocie nazwisko Szymona Aronowa, stało się już legendą w wąskim i zamkniętym gronie wielkich kolekcjonerów klejnotów. I jeżeli lord Astor, Guggenheim, Pierpont Morgan czy Harry Winston, nowojorski jubiler, ukazywali się na wielkich aukcjach międzynarodowych, to Szymona Aronowa nikt nigdy nie widział.

Kiedy ogłaszano gdzieś w Europie aukcję starych klejnotów, w sali pojawiał się mały, niepozorny człowiek z kozią bródką i w okrągłym kapeluszu. Nigdy nie licytował, zadowalając się dyskretnymi gestami w stronę licytatora, który zdawał się zawsze pełen uszanowania wobec niego. Drobny człowieczek często kupował rzeczy, które przyprawiały o ból głowy kustoszy muzeów.

W końcu dowiedziano się, że nazywa się Elie Amschel i że jest zaufanym Szymona Aronowa, którego ciągłą nieobecność wyjaśniał nieodmiennie niedyspozycją fizyczną, ale zamykał się jak ostryga, gdy tylko stawiano mu inne pytania, a przede wszystkim - gdzie mieszka jego zleceniodawca. Znano jedynie adresy banków szwajcarskich, które prowadziły interesy tego Żyda, zapewne niewiarygodnie bogatego. Co do małego pana Amschela, kupował, czasem odsprzedawał, zawsze cichy, zawsze dyskretny, zawsze uprzejmy, po czym znikał, napotykając u wyjścia z sal aukcyjnych nieodstępują-cy go ani na krok kwartet ochroniarzy o azjatyckich rysach.

Tajemnicza postać Szymona Aronowa wzniecała ciekawość, ale hermetyczny świat kolekcjonerów rządził się swoimi zasadami, które niebezpiecznie byłoby złamać; najważniejszą z nich była zasada milczenia.

Wracając do domu, Morosini obserwował kątem oka sekretarkę. Mina wróciła do równowagi, którą utraciła po odebraniu telegramu. Poprawiła wzburzoną fryzurę i trzymając ręce skrzyżowane na kolanach, siedziała wyprostowana jak struna z tyłu lodzi, spoglądając obojętnie na znajome widoki.

-  Powiedz, Mino - rzucił nagle Morosini - co wiesz o Szymonie Aronowie?

-  Nie rozumiem, proszę pana.

-  A jednak to proste. Skąd wiedziałaś, że telegram podpisany tym nazwiskiem może być wystarczająco ważny, aby zmieniać mój plan dnia i kazać mi pędzić na drugi koniec Europy?

-  Dlatego że... jest to bardzo znane nazwisko wśród kolekcjonerów.

-  Z pewnością, ale ja nie przypominam sobie, żebym o nim słyszał.

-  Pamięć panu szwankuje. Pamiętam, że chodziło o kolekcję czarnych pereł francuskiej śpiewaczki, panny Gaby Deslys, która niedawno zmarła. A poza tym, dobrze pan wie, że pracowałam przez jakiś czas u pewnego handlarza diamentów w Amsterdamie. Jeśli panu przeszkodziłam - dodała obrażonym tonem - proszę o wybaczenie i o...

-  Niech pani nie plecie głupstw! Za nic w świecie nie chciałbym się spóźnić na to spotkanie.

Rzeczywiście, za nic w świecie! Spojrzenie Alda zatrzymało się przez chwilę na niebieskich i zielonych mozaikach pałacu Dario, uroczego i cennego, ze swoim bluszczem i rododendronami zdobiącymi wejście. Do jednego z palli w białe i czarne pasy była przycumowana gondola ze srebrnym dziobem. Odmawiając zaproszeniu Casati, straci być może ostatnią szansę odnalezienia Dianory, a z Luizy uczyni sobie wroga... A jednak nawet za taką cenę nie odwołałby podróży do Polski. Odczuwał coś w rodzaju ulgi tchórza, że został uchroniony przed wielkim niebezpieczeństwem, ponieważ był przesądny jak każdy porządny wenecjanin. Widział znak od losu w zmiętym zwitku papieru, który spoczywał na dnie jego kieszeni. Za kilka godzin miał wsiąść do pociągu i o wszystkim zapomnieć, nawet o Casati.

- À propos, Mino - podjął rozmowę - dlaczego zatem wysyła mnie pani do Paryża? Czy nie byłoby prościej wsiąść do pociągu relacji Triest-Wiedeń i przesiąść się na Wiedeń-Warszawa?

Spojrzenie, które rzuciła mu sekretarka przez szkła okularów, było pełne dezaprobaty.

-  Nie wiedziałam, że lubi pan podróżować wagonami bydlęcymi! Z tego, co mi wiadomo, Nord-Express oferuje komfortowe warunki, a na dodatek dotrze pan do Warszawy dwadzieścia cztery godziny przed pociągiem z Wiednia, który odjeżdża dopiero w czwartek.

Morosini wybuchnął śmiechem.

-  No i pomyśleć, że pani ma zawsze rację! Znowu zostałem pobity na głowę!

Cóż ja bym bez pani począł!

Morosini po powrocie do domu napisał do hrabiny Casati list z przeprosinami. Potem wybrał mały, stary świecznik w kształcie czarnego niewolnika owiniętego wokół bioder złotą przepaską i zawołał Minę.

-  Proszę kazać zanieść list wraz z tym drobiazgiem do Luizy Casati, ale dopiero jak opuszczę dom, nie wcześniej!

Sekretarka oceniła prezent krytycznym okiem.

-  Czy nie wystarczyło posłać dwa lub trzy tuziny róż?

-  Ona marnuje ich co najmniej setkę dziennie. To tak jakbym posłał jej pęczek szparagów lub kilka kotletów. To będzie lepsze.

Mina wymamrotała coś na temat upodobania damy do czarnych niewolników, co Alda rozbawiło.

-  A cóż to, wierzy pani plotkom, Mino? Chciałbym znaleźć czas, aby omówić z panią upodobania naszej przyjaciółki, lecz mój pociąg odjeżdża za trzy godziny, a mam jeszcze dużo do zrobienia...

Co powiedziawszy, udał się do Zachariasza, który pakował jego walizę, zastanawiając się, jaka też pogoda może być w kwietniu w Warszawie. Był przekonany, że zaczyna się jakaś pasjonująca przygoda.

Następnie zszedł, aby przygotować bibeloty dla hrabiego Batorego i uporządkować plik papierów, kiedy doszedł do niego głos Miny oraz czyjś jeszcze.

-  To niemożliwe, milady, aby książę przyjął panią teraz! Przygotowuje się do podróży i ma bardzo mało czasu, ale jeśli mogłabym w czymś pomóc...

-  Nie, to z nim muszę się widzieć w jednej bardzo ważnej sprawie. Proszę mu powiedzieć, że nie zabiorę mu dużo czasu. Nalegam!

Aldo, który miał doskonały słuch, domyślił się, że ten łagodny, śpiewny głos należy do pięknej lady Saint Albans, którą poznał dzięki Casati. Zaintrygowany, co takiego mogła od niego chcieć, szybko spojrzał na zegarek i uznawszy, że jest w stanie poświęcić kwadrans, udał się do kobiet.

-  Dziękuję, Mino, za twoje poświęcenie, ale będę mógł poświęcić naszemu gościowi krótką chwilę. Bardzo krótką! Czy zechce pani pójść ze mną, lady Saint Albans, do mojego gabinetu?

Dama skinęła głową, a Morosini pomyślał, że ma dużo wdzięku.

-  A zatem?... - spytał, podsuwając jej krzesło. - Co to za sprawa, która nie mogła poczekać? Czy nie mogliśmy o tym porozmawiać później?

-  W żadnym wypadku! - odparła kategorycznie. - Nie mam w zwyczaju dyskutować w miejscu publicznym o tym, co mi leży na sercu.

-  Zgadzam się! A zatem, proszę mi wyjawić, co pani leży na sercu.

-  Bransoleta księżniczki Mumtaz Mahal! Jestem pewna, że mój wuj przyniósł ją panu, dlatego przyszłam prosić, by mi ją pan sprzedał.

Morosini był zdziwiony, ale ani drgnął.

-  A czy może mi pani zdradzić, kto jest pani wujem?

-  No przecież lord Killrenan! Dziwne, że trzeba to panu przypominać. Był u pana dziś rano, a celem jego wizyty nie mogło być nic innego, jak sprzedaż bransolety!

Twarz Alda zasępiła się nagle. Książę wstał, aby dać do zrozumienia, że nie zamierza kontynuować rozmowy.

-  Lady Mary, sir Andrew był wielkim przyjacielem mojej matki. Przebywając w Wenecji, zawsze wpada do naszego domu. Jako jego krewna, powinna pani o tym wiedzieć.

-  Jestem jego krewną przez małżeństwo, a mężatką dopiero od roku. Poza tym muszę dodać, że mnie nie lubi, ale ponieważ nie lubi nikogo, nie przejmuję się tym...

-  Czy wie, że jest pani w Wenecji?

-  Starałam się, żeby się o tym nie dowiedział, ale zrozumiawszy, że tu przybędzie przed wyjazdem do Indii, pojechałam za nim - dodała z półuśmiechem, wznosząc piękne, szare oczy na rozmówcę. - Co do bransolety...

-  Nie mam żadnej bransolety - przerwał Morosini, przypominając sobie prośbę starego przyjaciela: za żadną cenę klejnot nie może być sprzedany żadnemu z jego ziomków, a Mary Saint Albans była Angielką. - Sir Andrew przyszedł się ze mną pożegnać przed wielką podróżą, która nie wiadomo kiedy się zakończy.

-  Ależ to niemożliwe! - krzyknęła młoda kobieta, podrywając się z krzesła. - Jestem pewna, że zabrał bransoletę ze sobą, i przysięgłabym, że powierzył ją panu! Książę, błagam! Dam wszystko, co posiadam, za ten klejnot!

W swoim zacietrzewieniu była coraz ładniejsza, a nawet nieco wzruszająca, lecz Aldo postanowił, że nie da się podejść.

-  Powiedziałem przecież, wiem tylko, że podczas swojej ostatniej wizyty, ponad cztery lata temu, sir Andrew chciał podarować ów klejnot mojej matce, w której kochał się od wielu lat, ale odmówiła... A co potem zrobił...

-  Ma go nadal, tego jestem pewna, a teraz wyjechał.

Wydawała się naprawdę zrozpaczona, konwulsyjnie zaciskała ręce, a w jej oczach pojawiły się łzy. Aldo nie wiedział, co począć, kiedy nagle zbliżyła się do niego. Poczuł jej zapach i ujrzał z bliska jej piękne oczy.

-  Niech mi pan wyjawi prawdę, zaklinam pana! Morosini zawrzał ze złości, ale tylko się roześmiał.

-  Ależ pani jest uparta! Ten klejnot musi być rzeczywiście wyjątkowy, skoro tak pani na nim zależy!

-  Bo to prawda! Jest zachwycający... Ale, czy przynajmniej go panu pokazał?

-  Na Boga, nie! - odparł Morosini bezceremonialnie. -Musiał się obawiać, że zechcę go posiąść tak samo jak pani.

-  Ma pan jakiś pomysł?

-  Tak... Nie mogąc ofiarować klejnotu tej, którą kochał, postanowił odwieźć go do Indii! To tłumaczyłoby jego nową podróż. Odda go księżniczce Mumtaz Mahal... Innymi słowy, sprzeda go tam.

-  To możliwe - westchnęła lady Mary. - To byłoby w jego stylu. W takim razie muszę podjąć inne kroki.

-  Czy zamierza pani deptać wujowi po piętach?

-  Dlaczego nie? Aby dotrzeć do Indii, trzeba przepłynąć przez Kanał Sueski, a wszystkie statki zatrzymują się w Port Saidzie!

Do diaska, ona jest gotowa wsiąść na pierwszy lepszy statek - pomyślał Morosini. - Chyba nadszedł czas, żeby wziąć sprawę w swoje ręce!

-  Proszę być rozsądną, lady Mary. Nawet jeśli dogoni pani sir Andrew w Egipcie, nie ma najmniejszej szansy, żeby wydobyła pani od niego obiekt swego pożądania. Chyba że mu pani nie powiedziała, iż chce posiadać ten klejnot?

-  Ależ powiedziałam mu o tym! Odparł, że klejnot nie jest na sprzedaż i że zamierza zachować go dla siebie.

-  A więc sama pani widzi! Czy liczy pani na to, że będzie bardziej uległy w cieniu palm niż nad brzegiem Tamizy? Proszę zrozumieć, że są inne klejnoty na świecie, które bogata kobieta może sobie ofiarować. A w ostateczności, dlaczego by nie wykonać kopii u jubilera?

-  Żadna kopia nie będzie miała najmniejszego znaczenia! Tylko prawdziwego pożądam, ponieważ jest dowodem miłości...

Aldo pomyślał, że dalsza rozmowa nie ma sensu, kiedy Mina, która musiała pomyśleć to samo, dyskretnie zapukała do drzwi.

-  Wybacz, książę, ale przypominam, że musi pan zdążyć na pociąg i że...

-  Na Boga, Mino, byłbym zapomniał! Dziękuję, że mi przypomniałaś! Lady

Saint Albans - dodał, odwracając się do gościa - muszę panią pożegnać, ale kiedy się czegoś dowiem, nie omieszkam powiadomić, jeśli zostawi mi pani swój adres...

-  To byłoby miłe z pana strony.

Wydawała się uspokojona, wyjęła z torebki bilecik, podała mu i w końcu opuściła gabinet księcia w towarzystwie Miny.

Nastała cisza, która pozwoliła Morosiniemu zastanowić się przez chwilę. Co za szkoda, że ten stary uparciuch Kill-renan nie chciał zrobić przyjemności swojej ślicznej krewnej! W gruncie rzeczy przeznaczeniem pięknego klejnotu bardziej niż sejf kolekcjonera jest czarująca kobieta... A ponieważ miał dobre serce, skreślił kilka słów do sir Andrew, pytając między wierszami, czy nie zamierza zmienić zdania. Mina miała tak załatwić sprawę, żeby wiadomość trafiła na pokład „Roberta-Bruce'a", kiedy ten zatrzyma się w Port Saidzie.

Tak czy inaczej, Morosiniemu nie spieszno było sprzedać skarb, który podziwiał ostatni raz przed udaniem się do garderoby.

Przywdziawszy strój podróżny, udał się do Ziana czekającego już w łodzi,  którą ten młody człowiek prowadził tak sprawnie jak gondolę.

Po chwili Aldo był już w drodze do Francji.

Rozdział drugi

Spotkanie

Kiedy Aldo Morosini wyszedł z dworca w Warszawie, niebo zasłaniały ciemne chmury i zacinał drobny, lodowaty deszcz ze śniegiem. Zmarznięty fiakier zawiózł go ruchliwą Marszałkowską, jasną od reklam świetlnych, do Europejskiego, jednego z trzech czy czterech luksusowych warszawskich hoteli, w którym miał zarezerwowany pokój.

Oddano mu do dyspozycji, nie szczędząc najwyższych oznak uprzejmości, wielki apartament z pompatycznym umeblowaniem i majestatyczną łazienką. Jednak słabe ogrzewanie, bardziej dyskretne niż wystrój wnętrza, spowodowało, że wkrótce zaczął tęsknić za swym ciasnym sleepingiem ozdobionym mahoniem i ciepłą wykładziną, który zajmował w Expressie. Warszawa nie wróciła jeszcze do swojej wyrafinowanej elegancji sprzed wojny.

Morosini, chociaż umierał z głodu, nie zszedł do restauracji. W Polsce jadało się obiad między drugą a czwartą po południu, a kolacji nigdy nie podawano przed dziewiątą. Pomyślał, że ma tyle czasu, żeby udać się na spotkanie z Aronowem, i zamówił tylko wódkę i drobne przekąski z wędzoną rybą.

Po tym skromnym posiłku, wzmocniony i rozgrzany, włożył pelisę i futrzaną czapkę, którą zawdzięczał zapobiegliwości Zachariasza, i spytawszy w recepcji o drogę, która okazała się niezbyt długa, wyszedł z hotelu. Przestało padać i Morosini ruszył na spotkanie piechotą, co chętnie robił w każdym nieznanym mieście.

Według niego był to najlepszy sposób na poznanie nowego miejsca.

Przez Krakowskie Przedmieście dotarł do placu Zamkowego, którego niezbyt harmonijny kształt przytłaczała sylwetka Zamku Królewskiego z pozieleniałymi dachami wież. Rzucił na niego przelotne spojrzenie, obiecując sobie, że musi tu jeszcze wrócić, i zagłębił się w cichą, słabo oświetloną uliczkę, która zaprowadziła go na Rynek Starego Miasta, wielki plac, gdzie od wieków biło serce Warszawy. To w tym miejscu, do roku 1764, polscy królowie podczas uroczystości koronacyjnych odbierali złote klucze miasta i pasowali rycerzy Zakonu Złotej Ostrogi.

Plac, na którym zawsze odbywał się targ, był zachwycający. Jego wysokie, renesansowe domy, z okiennicami o żelaznych okuciach i długimi, skośnymi dachami zachowały wiele śladów przeszłości.

Winiarnia „U Fukiera", miejsce spotkania, znajdowała się w jednej z najpiękniejszych kamienic, ale ponieważ wejście było nieoświetlone i pozbawione szyldu, Morosini musiał spytać o nią przechodnia, zanim sam zauważył, że znajdowała się pod numerem 27. Budynek ten był nie tylko szacowny, ale również słynny. Fuggerowie, wielcy bankierzy z Augsburga, rywale Medicich, którzy napełnili Europę swoim bogactwem i pożyczali pieniądze wielu władcom, poczynając od samego Cesarza, zainstalowali się tu w XVI wieku, żeby handlować winem, a ich potomkowie, po spolszczeniu nazwiska na Fukier, nadal z powodzeniem prowadzili ten interes. Głębokie piwnice zajmujące trzy poziomy były bodaj najznamienitsze w kraju. Zapisały się także w historii: w latach 1830 i 1863 służyły jako miejsce spotkań powstańców.

Aldo dowiedział się o tym wszystkim niedawno i z pewnym respektem wszedł do przedsionka, pod którego sklepieniem wisiał model fregaty. Na jednej ze ścian głowa jelenia spoglądała w stronę czarnego anioła z krzyżem, siedzącego na kolumnie. Następna sala była zarezerwowana dla gości i ozdobiona boazeriami z drewna dębowego, które z wiekiem nabrało pięknej, ciemnej patyny. Na ścianach wisiały stare ryciny i obrazy.

Poza wystrojem, winiarnia była podobna do innych tego typu przybytków, w których goście piją wino, rozmawiając i paląc. Morosini, objąwszy ją wzrokiem, usiadł przy stole i zamówił tokaj. Przyniesiono mu omszałą butelkę z etykietą zawierającą starą formułę z czasów Fuggerów: Hungariae natum, Poloniae educatum*9.

Książę przez chwilę przyglądał się napojowi w kolorze bursztynu, następnie wciągnął jego zapach w nozdrza i w końcu zamoczył usta. Ale wcześniej wzniósł niemy toast za cienie tych wszystkich, którzy popijali tu przed nim: ambasadorów Ludwika XIV i króla Persji, generałów Katarzyny Wielkiej, marszałków Napoleona, i za wszystkich sławnych Polaków, a zwłaszcza bohaterskich powstańców, którzy walczyli z rosyjską okupacją.

Wino było przednie. Morosini wzrokiem śledził z przyjemnością ładną kelnerkę, blondynkę, której gibka talia poruszała się wdzięcznie wraz z furkotem kolorowych wstążek ludowego stroju. W chwili gdy w żyłach poczuł przyjemną euforię, w drzwiach pojawiła się dobrze mu znana sylwetka małego pana Amschela.

Jego żywe oczy odnalazły wenecjanina. Podszedł do niego szybkim krokiem, z takim uśmiechem na ustach, jakby odnalazł dawno niewidzianego przyjaciela.

-  Chyba nie przychodzę za późno? - spytał nienaganną francuszczyzną.

-  W żadnym razie. To ja przyszedłem wcześniej. Być może dlatego, że spieszno mi było na to spotkanie. A poza tym, nie znam Warszawy.

-  Nigdy pan tu nie był? Pan mnie zadziwia! Włosi zawsze cenili sobie nasze miasto, zwłaszcza architekci, na przykład ci, którzy zbudowali domy wokół Rynku Starego Miasta. Zawsze czuli się tu jak u siebie w domu. Co do pana, książę, pańskie stosunki rodzinne powinny otworzyć panu wiele drzwi w Polsce.

Wielka europejska arystokracja nie znała granic aż do wojny.

-  To prawda. Mam tu kilku dalekich kuzynów, a mój ojciec miał w Warszawie wielu przyjaciół. Często przyjeżdżał na polowania w Tatrach. Być może ta podróż jest okazją na odnowienie dawnych stosunków? Jeśli sądzić po tym, co wiem o osobie, która pana przysyła, i po tym dziwnym spotkaniu w winiarni, wydawało mi się, że powinienem zachować dyskrecję.

-  Bez wątpienia, i dziękuję, że pan to rozumie. Mam nadzieję, że podróż miał pan przyjemną?

-  Tak, bardzo... pomijając fakt, że pozostało mi zbyt mało czasu na wysłanie odpowiedzi, a poza tym telegram nie zawierał adresu...

Ton Morosiniego zdradzał lekkie niezadowolenie, które nie umknęło jego rozmówcy. Mały człowieczek się zasępił.

-  Proszę mi wierzyć, że zdajemy sobie z tego sprawę, lecz kiedy pan się dowie, dlaczego został zaproszony, mam nadzieję, że nie będzie nam pan miał tego za złe. Pragnę dodać, że na wypadek gdyby pan się spóźnił, miałem przykazane przychodzić tu codziennie o tej samej porze i czekać. I to przez cały miesiąc...

-  A zatem byliście pewni, że przyjadę?

-  Mieliśmy taką nadzieję - odparł niezwykle grzecznie Amschel.

-  Liczyliście... i słusznie, na renomę...

-  ...mojego mistrza. To odpowiedni termin! - powiedział z powagą mały człowieczek.

-  Oraz, oczywiście, na ciekawość, jaką wzbudza tajemnica, którą się otacza. Tajemnica, której postanowił nie wyjawić, skoro przysłał tu pana, a nie przyszedł sam.

-  Proszę się nie obawiać. Mam za zadanie zaprowadzić pana do niego, jak tylko dopije pan wino.

-  Czy mogę pana poczęstować? Jest wyśmienite.

-  Dlaczego nie? - zgodził się mały człowieczek i wychylił z Morosinim resztę tokaju, zjadł kilka ciastek, po czym wytarł sobie usta i palce jedną z jedwabnych serwetek stojących w rożku na stole i spojrzał na zegarek, dużą starą srebrną cebulę.

-  Jeśli teraz wyjdziemy, będziemy na miejscu mniej więcej o ustalonej godzinie - powiedział. - Dziękuję za ten przyjemny poczęstunek.

Opuściwszy winiarnię, dwaj mężczyźni zanurzyli się w półmroku rynku, ledwo rozproszonym małymi naftowymi lampami, którymi sprzedawcy papierosów oświetlali swoje małe budki z okienkami. Szli w stronę dzielnicy żydowskiej, ruchliwej w dzień, lecz wymarłej w nocy.

Na początku ulicy zaznaczonej dwiema wieżami minęli chudego mężczyznę o ognistych oczach, którego orientalna twarz ozdobiona była rudą brodą. Wysoki i lekko przygarbiony, nosił czarny surdut i okrągłą, sztywną czapkę, spod której zwisały długie skręcone pejsy. Mężczyzna stąpał cicho jak kot i po pozdrowieniu Elie Amschela zniknął tak szybko, jak się pojawił, wywołując w Morosinim dziwne wrażenie, że właśnie minął symbol dzielnicy żydowskiej, cień Żyda Wiecznego Tułacza...

Weszli w krętą uliczkę, tak wąską, że przypominała szczelinę wyrzeźbioną między dwiema skałami pod niewidocznym niebem. Kostkę, która pokrywała główną ulicę poprzecinaną szynami tramwajowymi, zastąpił teraz bruk złożony z kamieni wydobytych prawdopodobnie z Wisły. Wzdłuż ulicy ciągnęły się pozamykane o tej porze sklepy handlarzy mebli, biżuterii, flaczarzy i sprzedawców różności. Szyld tych ostatnich obudził w księciu antykwariuszu starego szperacza. Być może za tymi ciemnymi żaluzjami kryły się jakieś cuda.

Uliczka wychodziła na placyk ozdobiony fontanną, na którym nocni wędrowcy się zatrzymali. Wyciągnąwszy z kieszeni klucz, Amschel zbliżył się do wąskiego i wysokie go domu, i wszedł po dwóch kamiennych schodach prowadzących do niskich drzwi, gdzie z boku znajdowała się mezuza*10.

-  Jesteśmy na miejscu - powiedział, przepuszczając towarzysza do wąskiego przedsionka prawie całkowicie zajętego przez proste, drewniane schody, a następnie do dość wygodnego pomieszczenia, w którym piętrzyły się półki z książkami i królował wielki kwadratowy piec wydzielający przyjemne ciepło. Był tam też szeroki stół zarzucony stertami papierów i książek. Wyściełane fotele zachęcały, aby na nich usiąść, co Morosini miał uczynić, ale Elie Amschel tylko przeszedł przez pokój i skierował się w stronę czegoś w rodzaju schowka, w którym na kufrze stało kilka lamp naftowych.

Zpalił jedną z nich, po czym, odsuwając wytarty dywan, odsłonił właz z żelaznymi okuciami i go otworzył. Ukazały się głębokie, kamienne schody.

-  Wskażę panu drogę - powiedział, podnosząc lampę do góry.

-  Czy mam zamknąć właz? - spytał Morosini nieco zdziwiony tym, czego był świadkiem, ale Amschel skierował do niego szeroki uśmiech.

- Po co? Przecież nikt za nami nie szedł. Tajemnicze schody prowadziły zwyczajnie do piwnicy, w której zastali to, czego można się spodziewać: beczki, butelki pełne i puste i różne narzędzia. Elie Amschel uśmiechnął się.

-  Mam kilka dobrych szczepów - powiedział. - Wracając, zabierzemy parę butelek, aby mógł pan przyjść do siebie po tej podziemnej podróży.

-  Podziemnej podróży? Ależ ja tu widzę tylko spiżarnię...

-  ...która prowadzi do kolejnej i kolejnej, i wielu innych! Prawie wszystkie domy w dzielnicy żydowskiej są połączone siecią korytarzy i piwnic. Od kilku wieków nasze bezpieczeństwo często zależało od tego ogromnego podziemia. I nadal może zależeć. Po wojnie Polska uwolniła się od rosyjskiego jarzma, ale my, Żydzi, nie jesteśmy traktowani jak reszta społeczeństwa. Tędy, proszę!...

Nagle mały człowiek nacisnął półkę z winami, a ta wykonała obrót wraz ze ścianą, do której była umocowana. Lecz tym razem Amschel zamknął skrytkę, przepuściwszy Morosiniego.

Szli teraz ciągiem galerii i wąskich, długich jak kiszka korytarzy, których podłoga była wykonana czasem ze starych cegieł, a czasem z ubitej ziemi. Nieraz przechodzili pod na wpół rozpadającym się łukiem, ale zawsze po korytarzu następował kolejny korytarz z tym samym zapachem pleśni i stęchlizny. Była to niewiarygodna podróż przez stulecia. Aldo myślał o cierpieniach nacji, która, aby przeżyć, musiała ukrywać się w królestwie szczurów i czekać tam, z biciem serca, aż oddalą się kroki oprawców. Utkwiwszy wzrok w okrągłym kapeluszu małego człowieczka, który dreptał przed nim, książę zaczął się zastanawiać, czy kiedykolwiek dotrą do celu. Już dawno powinni minąć granice dzielnicy żydowskiej... chyba że wierny sługa Aronowa, dla zmylenia tropu, zdecydował się zatrzeć własne ślady?... Niektóre detale pojawiające się nagle w migotliwym, żółtym świetle lampy wydawały się dziwnie znajome...

Morosini pochylił się, by dotknąć ramienia przewodnika.

-  Czy to jeszcze daleko?

-  Nie, jesteśmy na miejscu.

Chwilę później dwaj mężczyźni weszli do niskiej piwnicy w połowie wypełnionej gruzem. Ukryte wśród niego schody prowadziły do wyrwy w murze i do żelaznych drzwi, które musiały zostać wykute jeszcze w czasach Jagiellonów, ale choć tak stare, otworzyły się bezszelestnie, kiedy Amschel pociągnął trzy razy za sznur wiszący we wgłębieniu. Morosini w jednej chwili znalazł się w innym świecie: ubrany z angielska kamerdyner, stojący u podstawy schodów pokrytych ciemnoczerwonym kobiercem, ukłonił się przed gościem. Mężczyźni weszli po schodach, a wówczas otworzyły się przed nimi drzwi, zza których dał się słyszeć niski, głęboki i melodyjny głos wołający po francusku:

-  Wejdź, książę! Jestem niezmiernie rad z pańskiej wizyty.

Kamerdyner uwolnił księcia od jego pelisy na progu pomieszczenia, które przypominało starą kaplicę z kamiennym sklepieniem. Była to obszerna biblioteka. Ściany pokrywały wysokie zasłony z czarnego weluru, które znikały pod nieskończoną ilością półek wypełnionych książkami. Na wielkim marmurowym stole na nogach z brązu stał piękny siedmioramienny świecznik. Na podłodze pokrytej cennymi kilimami dwa wielkie kandelabry w stylu Ludwika XIV roztaczały ciepłe światło, ukazując ciemny piec i we wgłębieniu kaplicę grobową dowodzącą, że chodzi rzeczywiście o dawne sanktuarium. Był tam także średniowieczny kufer, którego zamki i skomplikowane wzmocnienia musiały czynić go bardziej niezdobytym od jakiegokolwiek nowoczesnego sejfu.

Aldo ogarnął wszystko szybkim spojrzeniem, lecz po chwili zamarł. Przed nim stał Szymon Aronow, skupiając na sobie całą jego uwagę.

Nie wiedząc dlaczego, wyobraźnia Morosiniego, która nigdy nie przestawała pracować, stworzyła malowniczy obraz tego, którego miał spotkać u kresu podróży: rodzaj Szajloka w lewitce i wysokim filcowym czarnym czepku, Żyda ze średniowiecznych opowieści, mieszkańca ciemnego podziemia. Zamiast tego widział człowieka sobie podobnego, współczesnego szlachcica, którego nie powstydziłby się żaden arystokratyczny salon.

Tak samo wysoki jak on, ale być może nieco bardziej masywny, Szymon Aronow nosił dumnie prawie łysą głowę, okoloną jedynie koroną popielatych włosów, i elegancką sylwetkę odzianą z pewnością przez angielskiego krawca.

Lekko opaloną twarz jak zwykle u tych, którzy dużo czasu spędzają na świeżym powietrzu, pokrywały głębokie zmarszczki, ale blask jedynego, ciemnoniebieskiego oka -drugie ukryte było pod przepaską z czarnej skóry - musiał być na dłuższą metę nie do zniesienia.

Dopiero kiedy Aronow podszedł do księcia, wyraźnie kulejąc i opierając się na ciężkiej lasce, dało się zauważyć but ortopedyczny, w którym tkwiła jego lewa stopa. Ale wyciągnięta na powitanie dłoń była piękna.

-  Jestem panu niezmiernie wdzięczny, że zechciał pan do mnie przyjechać, książę Morosini - rzekł Aronow aksamitnym głosem - i mam nadzieję, że wybaczy mi pan niewygody podróży i szereg środków ostrożności, jakie musiałem przedsięwziąć. Czym mogę pana poczęstować?

- Nie, nie trzeba. Dziękuję.

-  Może kawy? Piję ją przez cały dzień. Tymczasem, jakby na samo brzmienie słowa kawa, ukazał się służący, niosąc na tacy dzbanek i dwie filiżanki. Postawił wszystko obok swego pana i zniknął, gdy ten dał mu znak ręką. Aronow napełnił filiżankę i boski zapach zachęcająco połaskotał nozdrza Morosiniego, który zasiadł w krześle przypominającym gotycką katedrę pokrytą skórą.

-  Może kilka kropel - zgodził się, ale ostrożny ton jego głosu nie uszedł uwagi gospodarza, który się roześmiał.

-  Chociaż jest pan Włochem, a więc osobą wymagającą w tej materii, myślę, że może pan spróbować naszej mokki bez ryzyka, że pan zemdleje.

Miał rację, kawa była wyśmienita. Wypili ją w ciszy, ale Aronow odstawił filiżankę pierwszy.

-  Domyślam się, książę, że pilno panu poznać przyczynę mojego telegramu i swojej tu obecności?

- Już samo spotkanie z panem jest wystarczająco atrakcyjne. Przyznaję, że czasem zastanawiałem się, czy nie jest pan postacią mityczną, czy pan istnieje naprawdę. Zresztą, nie ja jeden. Znam wiele osób, które dałyby wszystko, żeby zobaczyć pana z bliska!

-  To im się tak szybko nie uda! Ale niech pan nie sądzi, że działając w ten sposób, ulegam niezdrowemu zamiłowaniu do taniej sensacji lub skłonności do reklamy. W moim przypadku chodzi zwyczajnie o kwestię przeżycia. Chcąc doprowadzić do końca zadanie, jakie mi przypadło, muszę żyć w ukryciu.

-  A zatem, dlaczego postanowił pan odkryć przede mną swą tajemnicę?

- Ponieważ potrzebuję pana... i nikogo innego! Aronow wstał i lekko się kołysząc, podszedł do muru, w którym widoczna była kaplica grobowa, jednego z dwóch miejsc w szero-

kiej sali, wolnych od książek. Drugie zajmował piękny portret dziewczynki o poważnych oczach, w koronkowym, wysokim kołnierzyku, pędzla Cornelisa de Vosa, którego Aldo rozpoznał natychmiast. Ale na razie jego uwagę przykuły ręce Kulawego, który wsunął jeden kamień. Dało się słyszeć trzaśniecie i ogromne wieko kufra stojącego przed Aronovem powoli się uniosło. Aronow wyjął z niego szkatułkę ze starej skóry, która już wyblakła, i podał ją gościowi.

- Niech pan otworzy! - powiedział.

Morosini spełnił rozkaz i stanął zdumiony przed tym, co zobaczył na dnie pokrytym czarnym aksamitem pozieleniałym ze starości: duża płytka ze złota, prostokąt długi na jakieś trzydzieści centymetrów, na którym, w czterech rzędach, było dwanaście złotych rozet z wbudowanymi wielkimi kabo-szonami cennych kamieni; każdy klejnot był inny, a cztery rozety puste. Książę wśród nich dostrzegł: sardonyks, topaz, granat, agat, ametyst, beryl, malachit i turkus: osiem doskonale zamontowanych i wspaniale wyszlifowanych kamieni jednakowej wielkości. Jedyna różnica między nimi polegała na tym, że niektóre z nich były cenniejsze od drugich. Gruby złoty łańcuch przywiązany do dwóch boków tego barbarzyńskiego klejnotu musiał służyć do zawieszania go na szyi.

Przedmiot był z pewnością bardzo stary i czas go nie oszczędził, gdyż złoto miejscami się wybrzuszyło. Ważąc go, Morosini czuł kłębiące się w głowie pytania: jeszcze nigdy nie widział czegoś podobnego, a jednak rzecz ta zdawała mu się dziwnie znajoma.

Niski głos gospodarza wyrwał go z zamyślenia.

-  Czy wie pan, co to jest?

-  Nie, chociaż rzekłbym, że to rodzaj pektorału... Słowo to przyniosło nagłe oświecenie. W chwili kiedy je wymawiał, przypomniał sobie obraz Tycjana, wielkie płótno znajdujące się w Akademii Weneckiej, na którym malarz uwiecznił Oczyszczenie Najświętszej Marii Panny w Świątyni. Widać na nim wyraźnie starca odzianego w zielone i złote szaty ze złotym półksiężycem przy czepku. Mężczyzna przyjmuje dzieciątko od jego matki. Przypomniał sobie błogosławiące dłonie i śnieżnobiałą brodę, której dwa końce dotykają podobnego klejnotu...

-  Pektorał arcykapłana?... - wyszeptał oniemiały. - A zatem istniał? Myślałem, że to tylko wyobraźnia malarza...

-  Zawsze istniał, nawet po tym, jak cudem uniknął zniszczenia podczas plądrowania świątyni w Jerozolimie. Żołnierzom Tytusa nie udało się go ukraść... Jednak, nie ukrywam, że mnie pan zaskoczył. Aby tak szybko zidentyfikować naszą relikwię, musi pan mieć głęboką wiedzę w tej materii!

-  Ale skądże! Jestem tylko wenecjaninem kochającym swoje miasto i znającym wszystkie jego skarby, również te z Akademii. To, co mnie niepokoi, to fakt, że Tycjan przedstawił pektorał z taką dokładnością... Czyżby go widział?

-  Jestem tego pewien. Klejnot musiał się wtedy znajdować w dzielnicy żydowskiej w Wenecji, gdzie mistrz chętnie szukał modeli. Co więcej, jest całkiem prawdopodobne, że arcykapłan z obrazu nie jest nikim innym, jak Judą Leonem Abrabanelem, tym Leonem Hebrajczykiem, który należał do elity intelektualnej swoich czasów i który, być może, był jednym z jego strażników. Jednak genialny malarz nie mógł sobie wyobrazić brakujących kamieni, tych najcenniejszych, oczywiście.

-  Kiedy one zaginęły?

-  Podczas plądrowania Świątyni. Pewnemu lewicie udało się uratować pektorał, ale na nieszczęście wkrótce potem został zamordowany przez swego towarzysza, tego samego, który wcześniej mu pomógł. Człowiek ten zabrał klejnot, ale bojąc się kary za takie świętokradztwo, nie odważył się go zatrzymać. Co nie przeszkodziło mu wyjąć najrzadsze kamienie: szafir, diament, opal i rubin, z którymi udało mu się wsiąść na statek do Rzymu, gdzie ślad po nim zaginął. Pektorał, przywalony gruzami, został uratowany przez pewną kobietę, która uciekła do Egiptu.

Morosini zafascynowany niezwykłą złotą płytką, po której przebiegał palcami od jednego kaboszonu do drugiego, kołysany głosem Aronowa, odczuwał zarówno fascynację drogimi kamieniami, jak i niezwykłą historią.

-  Skąd one pochodzą? - spytał. - Ziemia palestyńska nie jest bogata w kamienie szlachetne. Musiało być bardzo trudno je zebrać!

-  Karawany królowej Saby przywiozły je z bardzo daleka dla króla Salomona.

Ale czy chciałby pan wreszcie poznać przyczynę pańskiej podróży?

-  Umieram z ciekawości!

-  To dość proste: chciałbym, jeśli dojdziemy do zgody, aby odnalazł pan dla mnie brakujące klejnoty...

-  Żebym odnalazł brakujące kamienie?... Pan chyba żartuje!

-  Nic podobnego!

-  Kamienie, które zginęły w zamierzchłych czasach? To niepoważne!

-  Nie można być bardziej poważnym. A kamienie nie zginęły bez śladu! Zostawiły ślady, niestety krwawe ślady, ale krew trudno jest wywabić. Dodam tylko, że ich posiadanie nie przynosi szczęścia. Tak to zwykle bywa ze skradzionymi przedmiotami kultu. A jednak, muszę je mieć!

-  Czy do tego stopnia lubuje się pan w nieszczęściu?

-  Niewielu zna je tak dobrze jak ja... Czy wie pan, książę, co to jest pogrom? Ja wiem, gdyż przeżyłem jeden w Niżnym Nowgorodzie w 1882. Mojemu ojcu wbijano tam gwoździe do głowy, mojej matce wyłupiono oczy, a mnie wraz z bratem wyrzucono przez okno. Brat zginął na miejscu, a ja z tą nogą i laską nigdy o tym nie zapomnę. Sam pan widzi, że wiem, co to nieszczęście, i chciałbym je wreszcie oddalić od mojego ludu. Dlatego muszę zwrócić pekto-rałowi jego integralność.

-  W jaki sposób ten klejnot mógłby usunąć przekleństwo trwające już dziewiętnaście wieków?

To, co powiedział, było niezręczne. Morosini zauważył zmarszczkę pogardy, która pojawiła się w kąciku ust gospodarza, ale nie próbował zatuszować niezręczności, uznając, że nie jest jego sprawą naprawianie historii. Aronow nie poświęcił temu uwagi i mówił dalej:

-  Zgodnie z tradycją, Izrael odzyska niepodległość i ziemię przodków, kiedy pektorał arcykapłana, w któiym wbudowane są kamienie symbolizujące dwanaście plemion Izraela, wróci do Jerozolimy. Niech pan się nie uśmiecha! Powiedziałem - tradycja. Nie legenda!

-  Jeśli się uśmiecham, to tylko z powodu magii tej niezwykłej historii. Jednak nie wiem, jak można by zrealizować to marzenie.

-  Kiedy my, Żydzi, wrócimy do ojczyzny i zmusimy świat, aby uznał pewnego dnia państwo żydowskie.

- Imyśli pan, że to możliwe?

-  A dlaczego nie? Już nawet zaczęliśmy. W 1862 grupa Żydów rumuńskich zainstalowała się w Galilei, w Roscha Pina i w Samarii. Rok później Polacy założyli w Yesod Hamale, w pobliżu jeziora Huleh, kolonię rolniczą - kibuc. W końcu Rosjanie osiedlili się w okolicach Jaffy i w tej chwili wyjeżdża tam wielu młodych ludzi. To mało, przyznaję, a poza tym ziemia jest ciężka, nieuprawiana od dawien dawna. Trzeba wiercić studnie, doprowadzać wodę, a większość tych emigrantów to intelektualiści. Wreszcie, są tam Beduini, którzy zmuszają do walki.

-  I myśli pan, że byłoby inaczej, gdyby ten przedmiot wrócił do siebie?

-  Tak, ale pod warunkiem, że będzie kompletny. Jak powiedziałem, symbolizuje on dwanaście plemion, jedność Izraela, a symbole wzniecają entuzjazm i umacniają wiarę! Brakuje czterech kamieni, a zatem czterech plemion, i to nie tych najmniejszych!

-  W takim razie, dlaczego nie można ich zastąpić? Chociaż przyznaję, że ich znaczenie czyni być może tę rzecz trudną, ale...

-  Nie. Nie oszukuje się tradycji i wierzeń ludów! Trzeba odnaleźć oryginalne klejnoty. Za wszelką cenę!

- Iliczy pan na mnie w tej niemożliwej misji? Nie rozumiem pana, przecież ja nie mam nic wspólnego z Izraelem. Jestem Włochem, chrześcijaninem...

-  A jednak proszę o to pana i tylko pana! Z dwóch powodów: jeden to ten, że ma pan jeden z kamieni, prawdopodobnie najbardziej święty ze wszystkich. Drugi, dlatego że zostało przepowiedziane, dawno, dawno temu, iż tylko ostatni właściciel szafiru będzie posiadał moc odnalezienia pozostałych. Jeśli dodać, że pański zawód jest dla mnie gwarancją sukcesu...

Morosini westchnął i wstał. Lubił niezwykłe historie, lecz nie bajki, i wszystko to zaczynało go nużyć.

-  Żywię dla pana wiele sympatii, panie Aronow, ale muszę odmówić: nie jestem tym, kogo panu trzeba. Albo raczej, już nie jestem, założywszy, że kiedykolwiek nim byłem. Więc gdyby zechciał mnie pan odprowadzić...

- Jeszcze nie teraz! Pańscy rodzice zostawili panu przecież wspaniały szafir gwiaździsty.

-  Nie mogło chodzić o pański klejnot: nasz był klejnotem Wizygotów pochodzącym ze skarbca króla Recceswinta...

-  ...który to skarbiec pochodził od Alaryka, również Wizygota, a ten w V wieku złupił Rzym w sześć dni. To tam ukradł szafir... i wiele innych rzeczy! O, coś panu pokażę...

Nierównym krokiem, który dodawał mu tragicznego majestatu. Aronow wrócił do kufra. Kiedy się odwrócił, w jego dłoni błyszczał wspaniały klejnot: wielki niebieski szafir o głębokim odcieniu błękitu, w którym światło załamywało się na kształt gwiazdy, otoczony trzema diamentami w kształcie kwiatu lilii, które tworzyły kółko wisiora.

-  Ależ to klejnot mojej matki! Jak się tu znalazł? - wybuchnął książę.

-  Niech pan się zastanowi! Gdyby to był on, nie prosiłbym, żeby mi pan go sprzedał. To tylko kopia, ale najwierniejsza w każdym szczególe. Niech pan popatrzy!

Aronow odwrócił szafir i wziął lupę. Potem wskazał na miniaturowy rysunek widniejący na odwrocie, niewidzialny gołym okiem.

-  Oto gwiazda Salomona, i każdy z kamieni pektoralu ma podobne oznakowanie. Na pańskim również jest ten znak.

Aronow usiadł, a Aldo dotykał wisiora z dziwnym uczuciem: podobieństwo było uderzające i trzeba było się znać na szlachetnych kamieniach, żeby zauważyć, iż ten był fałszywy.

-  To nie do wiary! - wyszeptał. - W jaki sposób wykonano tak doskonałą kopię? Szafir nie opuszczał naszej rodziny, a moja matka nigdy go nie nosiła...

Odtworzyć wisior to nietrudne dla sztuki, gdyż istnieje kilka szczegółowych opisów, a nawet jeden rysunek. Co do wykonania kamienia, to sekret, który chciałbym zachować. Ale z pewnością pan zauważył, że oprawa i diamenty są prawdziwe. W istocie, kazałem go wykonać z myślą, że go panu ofiaruję. Oprócz ceny, którą jestem gotów zapłacić. Wiem, że domagam się od pana poświęcenia, ale błagam, żeby pan zrozumiał, iż tu chodzi o odrodzenie całego narodu...

W jedynym oku Morosini dostrzegł takie same niebieskie błyski, jak w szafirze, ale jego twarz spochmurniała.

-  Myślałem, że pan zrozumiał, iż nie mogę pomóc. Chętnie wam oddam ten kamień. Kiedy wróciłem z wojny, zamierzałem go sprzedać, żeby uratować dom przed ruiną. Tylko że już go nie miałem.

-  Jak to? Gdyby księżna Morosini się go pozbyła, wiedziano by o tym! Ja bym wiedział!

-  Została go pozbawiona. I zamordowana. Ma pan rację, utrzymując, że te kamienie szczęścia nie dają.

Nastąpiła cisza, którą Kulawy przerwał niezwykle delikatnie:

-  Proszę pana z całą uprzejmością, książę, o wybaczenie. Nie miałem pojęcia!... Czy może mi pan wyjawić okoliczności tej tragedii?

Aldo opowiedział uważnemu słuchaczowi o zdarzeniu, nie przemilczając, że nie zawiadomił policji, i dodał nawet, że nie odkrywszy jeszcze po tylu latach najmniejszego śladu, zaczął wszystkiego żałować...

-  Niech pan niczego nie żałuje! - przerwał Aronow. -Ta zbrodnia jest dziełem perfidnego zabójcy, a to mogłoby tylko zmylić trop. Ubolewam, że nie próbowałem się z panem skontaktować wcześniej. Przeszkodziło mi w tym kilka wydarzeń, a to wielka szkoda, lecz skoro przez tak długi czas nic nie wyszło na jaw, to znaczy, że szafir jest dobrze ukryty. Ten, kto ośmielił się ukraść podobny kamień, musiał pracować na zlecenie, mieć bardzo ważnego i dyskretnego klienta. Próbować sprzedać taki rarytas w pierwszym lepszym sklepie z biżuterią byłoby czystym szaleństwem. Jego pojawienie się na rynku oprócz tego, że zwróciłoby pańską uwagę, stałoby się wielkim wydarzeniem, ściągnęłoby prasę...

-  Innymi słowy, nie ma żadnej nadziei, że kiedyś znowu go zobaczę? Może za kilka lat, może po śmierci tego, który go ukrywa? W istocie - dodał z goryczą - powinno panu zależeć na tym, żeby go odnaleźć. Czyż nie jest pan ostatnim posiadaczem szafiru?

-  Niech pan nie żartuje! I proszę nie igrać ze słowami: to przecież pan jest tym człowiekiem. Nie podałem jeszcze wszystkich szczegółów, ale i na nie przyjdzie czas. Oczywiście, że udam się na polowanie! A pan mi w tym pomoże, a potem w odzyskaniu trzech pozostałych.

-  Trafił pan na jakieś poszlaki?

-  Na razie dość mętne, jeśli chodzi o opal i rubin. Pierwszy jest być może w Wiedniu, a drugi w Hiszpanii. Co do diamentu, mam pewność: Anglia! Ale, niechże pan siada!... Opowiem panu... Och! Ta kawa jest zimna!

-  To nieistotne - zapewnił Morosini, którego ciekawość rosła. - Dziękuję już za kawę.

-  Ale ja się jeszcze napiję! Mówiłem, że piję jej dużo. Nie mogę panu zaproponować nic innego, chyba że trochę brandy lub koniaku?

-  Nie, nie, dziękuję. Ale chętnie skosztuję trochę waszej wyśmienitej wódki - odparł Morosini, który miał nadzieję, że zgodnie z miejscowym zwyczajem narodowemu alkoholowi będzie towarzyszyć kilka przekąsek. Zaczynał odczuwać głód i myśl o długiej drodze powrotnej o pustym żołądku nieco go niepokoiła.

Służący wezwany klaśnięciem dłoni otrzymał rozkazy w nieznanym gościowi języku i wyszedł.

Morosini, którego pasja została obudzona, zasypał gospodarza pytaniami.

-  A więc powiada pan, że diament jest w Anglii?...

-  Jestem tego prawie pewny. To dosyć naturalne. W XV wieku należał do króla, którego siostra, Małgorzata z Yorku, miała poślubić księcia Burgundii, słynnego Karola zwanego Zuchwałym. Wraz z innymi wspaniałymi klejnotami stanowił część posagu narzeczonej. Nazywano go Różą Yorku, ale Burgundczyk nie zachował go zbyt długo. Klejnot zniknął po bitwie pod Grandson, gdzie Szwajcarzy z kantonów zrabowali skarb Karola, pokonanego w roku 1476. Od tej pory uznano go za zaginiony, a mimo to zostanie wystawiony na sprzedaż w Londynie, w Christie's, przez pewnego brytyjskiego jubilera.

-  Chwileczkę! - przerwał Morosini raczej zawiedziony. - Niech mi pan powie, jaka jest moja rola w tym wszystkim! Proszę poprosić Amschela, żeby go panu kupił, tak jak zwykle!

Kulawy po raz pierwszy wybuchnął śmiechem.

-  To nie takie proste... Kamień, który zostanie wystawiony na aukcję... jest tylko kopią... Bardzo wierną kopią, podobnie jak ten szafir i pochodzi z tej samej pracowni -powiedział Aronow, ponownie biorąc do ręki leżący na stole klejnot. - Eksperci dadzą się zmylić, a sprzedaż zostanie ogłoszona z wielkim hukiem...

-  Chyba jestem idiotą, ale czegoś tu nie rozumiem. Czego się pan zatem spodziewa?

-  Czy aż tak źle zna pan kolekcjonerów? To zawistne i dumne bestie, a ja właśnie zamierzam to wykorzystać: mam nadzieję, że aukcja spowoduje ukazanie się prawdziwego diamentu i że to pan weźmie udział w tym cudzie.

Morosini nie odpowiedział od razu. Jako koneser doceniał taktykę Aronowa zmierzającą do tego, by popchnąć kolekcjonera do odkrycia kart. Znał takich dwóch czy trzech, ukrywających zachłannie swój skarb, w którego posiadanie weszli za pomocą podejrzanych środków, ale zdolnych zaprotestować, gdyby przypadkiem ktokolwiek ośmielił się utrzymywać, że jest posiadaczem tej wspaniałości. Milczeć wtedy niepodobna, ponieważ w ciszy skrada się podstępny robak: robak zwątpienia... A jeśli tamten miał rację? Jeśli prawdziwy kamień to był jego kamień, a nie ten?

Podczas tych rozmyślań jego wzrok wracał machinalnie do kopii szafiru.

Znów dał się słyszeć śmiech Kulawego.

-  Ależ oczywiście - powiedział, odgadując myśl księcia - z tym również można postąpić podobnie... dam go panu, aby pan uczynił z niego taki użytek, jaki się panu wyda właściwy. Tylko niech pan nie zapomina - dodał, zmieniając nagle ton - że od tej pory pan będzie decydował, czy się nim posłużyć. Będzie pan też w niebezpieczeństwie, gdyż osoba, która posiada prawdziwy kamień, z pewnością nie jest zwykłym amatorem czy pasjonatem. Musi pan też wiedzieć, że nie ja jeden znam sekret pektorału. Szukają go też inni, gotowi na wszystko, aby go zdobyć, i to jest główna przyczyna mojego życia w ukryciu...

-  Czy domyśla się pan, kim są ci „inni"?

-  Nie mogę panu wyjawić nazwisk. Przynajmniej jeszcze nie teraz, ale mam pewne podejrzenia. Musi pan wiedzieć, że wkrótce w Europie powstanie czarny zakon, antyrycer-stwo, zaprzeczenie najszlachetniejszych ludzkich wartości. Będzie on, już jest, zagorzałym wrogiem mojego narodu, który może spodziewać się po nim najgorszego... chyba że Izrael odrodzi się na czas, aby tego uniknąć. A więc miej się pan na baczności! Jeśli oni odkryją, że mi pan pomaga, stanie się pan ich celem, i niech pan nie zapomina, że dla tych ludzi wszystkie chwyty są dozwolone. A teraz... jeszcze może pan odmówić. Jest bez wątpienia nie na miejscu prosić chrześcijanina, aby ryzykował życie dla Żydów!

Morosini włożył szafir do kieszeni, po czym powiedział z uśmiechem:

-  Gdybym panu wyznał, że ta historia zaczyna mnie bawić, zaszokowałbym pana, a jednak to prawda. Dlatego wolę pana zapewnić, że muszę dorwać zabójcy matki, kimkolwiek on jest. Podejmuję zatem tę grę razem z panem... aż do końca!

Oko Kulawego przenikało na wskroś błyszczące pasją oczy gościa.

-  Dziękuję - powiedział.

Tymczasem wrócił służący, niosąc wielką tacę, na której dzbanek z kawą sąsiadował z zamrożoną butelką wódki, kieliszkiem, małymi papierowymi serwetkami i tak oczekiwanym przez Morosiniego talerzem przekąsek.

-  Sądzę, że przyszedł czas, aby przekazać mi wszystko, co powinienem wiedzieć, by nie popełnić błędu: datę aukcji w Christie's, nazwisko angielskiego jubilera i kilka innych szczegółów.

Podczas gdy książę się posilał, Szymon Aronow mówił, a głębia jego słów przenikała Morosiniego do szpiku kości. Ten dziwny człowiek przypominał trochę czarne lustro maga Luki Gaurica: nie można było w nim zobaczyć swojego odbicia, ale posiadało zdolność przedstawiania przeszłości i przyszłości. Słuchając go, jego nowy sprzymierzeniec nabrał pewności, że ich misja jest święta i że razem będą w stanie doprowadzić ją do końca.

-  Kiedy znowu się zobaczymy? - spytał.

-  Tego nie wiem, ale proszę, aby zostawił mi pan inicjatywę co do naszych spotkań. Jednak, gdyby odczuwał pan pilną potrzebę, by się ze mną skontaktować, proszę wysłać telegram do osoby, której adres tu panu zapisuję. Gdyby znaleziono ten skrawek papieru, nie będzie to miało żadnych konsekwencji; jest to adres mojego pełnomocnika w banku w Zurychu. Tylko niech pan nigdy nie kontaktuje się z Am-schelem, którego będzie pan miał okazję jeszcze spotkać. Przynajmniej nie w Christie's, gdzie będzie mnie reprezentował. Nigdy nie powinni widzieć was razem. Telegram do Szwajcarii powinien zawsze brzmieć niewinnie; może to być na przykład informacja dla klienta o wystawieniu na przyszłej aukcji interesującego przedmiotu lub o jakiejś transakcji. Pański podpis będzie dla mego pełnomocnika znakiem.

-  Zgoda - obiecał Aldo, wciskając papier do kieszeni z postanowieniem, że nauczy się adresu na pamięć, a następnie zniszczy kartkę. - A teraz nie pozostaje mi nic innego, jak się pożegnać...

-  Jeszcze chwila, byłbym zapomniał o czymś ważnym. Czy nie będzie pan wkrótce w Paryżu?

-  Oczywiście. Wyjeżdżam w czwartek Nord-Expressem i mogę się tam zatrzymać na dzień lub dwa...

-  W takim razie musi pan odwiedzić jednego z moich najlepszych przyjaciół, który będzie panu bardzo pomocny w dalszym ciągu wydarzeń. Może pan na nim całkowicie polegać, mimo że na pierwszy rzut oka zrobi na panu wrażenie postrzeleńca i świszczypały. Nazywa się Adalbert Vidal-Pellicorne.

-  O Boże, co za nazwisko! - zaśmiał się Morosini. -A czym się zajmuje?

-  Oficjalnie jest archeologiem. Nieoficjalnie zresztą również, lecz ima się przeróżnych zajęć... Na przykład zna się na kamieniach szlachetnych, a zwłaszcza zna wielu ludzi, potrafi wejść do każdego środowiska... Wreszcie jest zdolnym szperaczem, jak nikt inny. Myślę, że pana ubawi. Niech mi pan odda kartkę, zapiszę tam jeszcze jego adres.

Po zanotowaniu adresu Aronow wstał, wyciągnął silną i ciepłą dłoń, którą Aldo ścisnął z przyjemnością, cementując umowę, której żaden papier nie był potrzebny.

-  Jestem panu niewymownie wdzięczny, książę. Żałuję, że znowu zmuszam pana do podziemnej wędrówki, ale gdyby ktoś pana śledził, musi widzieć, jak wychodzi pan z domu, do którego pan wszedł. Należy do mego wiernego Amschela, drugi ma we Frankfurcie...

-  Doskonale rozumiem. Zanim odejdę, czy mogę zadać panu jeszcze jedno pytanie?

-  Oczywiście.

-  Czy pan mieszka zawsze w Warszawie?

-  Nie. Mam też inne mieszkania, a nawet inne nazwiska, pod którymi może mnie pan spotkać, ale to tutaj jestem u siebie, tu jest mój dom. Lubię ten dom i dlatego ukrywam go zazdrośnie - dodał z jednym z tych uśmiechów, które Aldo uznał za intrygujące. - Tak czy inaczej, jeszcze się spotkamy... i życzę panu udanego polowania! Może pan zażądać w banku pieniędzy, jakich będzie pan potrzebował. Poproszę, aby została panu przyznana pomoc tego, którego nazwisko nie może być wypowiedziane!

Dochodziła północ, kiedy Morosini wrócił do hotelu Europejskiego.

Rozdział trzeci

Park Wilanowski

Kiedy następnego dnia rano Aldo wyjrzał przez okno, nie mógł uwierzyć własnym oczom. Za sprawą magii promieni słonecznych miasto zmarznięte, melancholijne i szare zmieniło się w pełną życia stolicę, urocze tło dla młodego i dzielnego narodu żyjącego pasją zjednoczenia starej, niezwyciężonej, lecz od dawna rozdzieranej ziemi. Od czterech lat Polska oddychała powietrzem wolności i to się czuło na każdym kroku. I nagle wczorajsza obojętność Alda minęła, i miasto stało mu się drogie. Być może dlatego, że tego ranka przypominało mu Włochy. Ogromny plac rozciągający się między hotelem a koszarami, w których panował wielki ruch, przypominał włoską piazza. Pełno tu było dzieci, fiakrów i młodych oficerów z szablami, noszących swój oręż z taką samą godnością, co ich pobratymcy z Półwyspu.

Nagle uczuł potrzebę wmieszania się w ten przyjemny rozgardiasz i wskoczenia do jednej z dorożek. Pośpiesznie dokończył toalety, połknął śniadanie, które wydało mu się niestety zbyt zachodnie, i gardząc futrzaną czapką, udał się na zwiedzanie.

Najpierw pomyślał, że pójdzie pieszo, ale wnet zmienił zdanie; aby mieć obraz całości, najlepiej pojechać...

-  Niech mi pan znajdzie dobrego fiakra! - rzucił portierowi w mundurze obszywanym galonami.

Człowiek z pękiem kluczy przy pasku pośpiesznie zatrzymał dorożkę o pięknym wyglądzie, z brzuchatym dorożkarzem na koźle. Ten rozchylił usta w radosnym uśmiechu na widok klienta, który poprosił w języku Moliera, żeby pokazać mu Warszawę.

-  Jest pan Francuzem?

-  W połowie. W rzeczywistości jestem Włochem.

-  To prawie to samo. To dla mnie wielka przyjemność pokazać panu Rzym Północy!... Czy wiedział pan, że tak się nazywa naszą stolicę?

-  Słyszałem o tym, ale nie rozumiem dlaczego. Wczoraj stwierdziłem, że nie ma tu wiele antycznych ruin.

-  Zrozumie pan za chwilę. Bolesław zna stolicę jak nikt inny!

-  Mówi pan bardzo dobrze po francusku.

-  Wszyscy tutaj mówią po francusku. Francja to nasza druga ojczyzna! Jedziemy! Wio!

Co mówiąc, Bolesław wcisnął na głowę kaszkiet z niebieskiego płótna ozdobiony czymś w rodzaju ozdobnej opaski z posrebrzanego metalu, mlasnął i zaciął konia. Jak wszyscy dorożkarze, nosił kilka żeliwnych cyfr obok guzika przy kołnierzu, które zwisały na jego plecach jak etykietka. Zaintrygowany Morosini zapytał o powód takiego dziwnego oznakowania.

-  To pamiątka po czasach, kiedy panoszyła się tutaj policja carska. Żeby można było nas łatwiej odróżnić. Inne wspomnienie to te latarnie zawieszone przed domami. Ponieważ przyzwyczailiśmy się, więc niczego nie zmieniamy.

Zaczęło się zwiedzanie. W miarę jak przemierzali ulicę za ulicą, Morosini coraz bardziej doceniał wybór hotelowego portiera. Zdawało się, że Bolesław zna każdy dom, który mijali. Zwłaszcza pałace, klucz do przydomku Warszawy: było ich tutaj tyle, co w Rzymie. Wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia, reprezentacyjnej arterii miasta, stały jeden obok drugiego lub naprzeciwko siebie, niektóre zbudowane przez włoskich architektów, ale lżejsze niż wielkie rzymskie siedziby. Zbudowane często na planie prostokąta, z czterema pawilonami po bokach, pozostałościami dawnych bastionów, miały szerokie dziedzińce i wysokie dachy pokryte pozieleniałą, miedzianą blachą, która dodawała kolorowego uroku miastu. Bolesław pokazał Aldowi pałac Teppera, w którym Napoleon spotkał Marię Walewską i tańczył z nią kontredansa, pałac Krasińskich, gdzie przyszły marszałek Poniatowski poświęcił sztandary nowych polskich regimentów, Potockich, gdzie Murat wydawał wspaniałe przyjęcia, Sołtyka, w którym przebywał Cagliostro, i pałac Paca, mieszczący ambasadę Francji za Ludwika XV i będący schronieniem Stanisława Leszczyńskiego, przyszłego teścia króla.

-  Jest pan pewien, że nie zwiedzamy Paryża? - spytał Aldo. - Cały czas tylko Francja i Francja, no i miłostki Francuzów...

-  To dlatego, że historia Polski i Francji to historia miłości, która trwa, i niech mi pan nie mówi, że Włosi nie lubią miłości! Świat by się przewrócił do góry nogami!

-  Świat się nie przewróci. Jestem na tym punkcie równie czuły, co moi pobratymcy, ale teraz chciałbym zwiedzić zamek.

-  Zdąży pan przed obiadem. Trzeba też zwiedzić dom Chopina i księżnej Lubomirskiej, czarującej damy, która z miłości udała się do Francji i została ścięta podczas rewolucji*11.

-  Znowu miłość?

-  Nie ucieknie pan przed nią. Dziś po południu mogę panu pokazać jej dom: pałac w Wilanowie zbudowany przez naszego króla Sobieskiego dla francuskiej żony.

-  Dlaczego nie...

W południe podróżnik udał się na obiad do cukierni na placu Zamkowym, której ukwiecony taras wznosił się nad ulicą. Młode dziewczęta odziane jak pielęgniarki podały mu pyszne słodkości, a do tego herbatę. Zawsze lubił ciastka i czasami, dla odmiany, czynił z nich cały posiłek. Bolesław, którego też zaprosił, uprzejmie odmówił. Wolał pożywienie bardziej konkretne i obiecał, że wróci za dwie godziny.

Aldo był raczej zadowolony, że został sam: dorożkarz okazał się gadułą, a chwila odosobnienia, której książę zażył w tym miejscu, na wpół salonie herbacianym, na wpół kawiarni, wydała mu się wielce przyjemna. Rozkoszował się mazurkami, rodzajem placków w stylu wiedeńskim, których nadzienie zdawało się mieć nieskończoną ilość odmian, i naleśnikami z konfiturą na ciepło. Przyjemnie było nie myśleć o niczym i mieć wrażenie, że się jest na wakacjach.

Przedłużył tę miłą chwilę wytchnienia, zapalając pachnące cygaro, podczas gdy fiakier wiózł go na południe stolicy. Woźnica, chwilowo milczący, powoził, drzemiąc, pozwalając swojemu zaprzęgowi jechać bez nadzoru po utartym szlaku. Piękna dotąd pogoda zaczynała się psuć. Zerwał się lekki wiatr, gnając na wschód popielate chmury, które chwilami zasłaniały słońce, ale przejażdżka była przyjemna.

Wilanów spodobał się Morosiniemu. Ten barokowy pałac rozłożony pośrodku ogrodów, ze swoimi tarasami, balustradami i dwiema prostokątnymi wieżyczkami, których dachy o kilku piętrach wyglądały jak pagody, był pełen uroku. Miał wszystko, co mogło oczarować młodą kokietkę, którą niewątpliwie była Maria Kazimiera de La Grange d'Arquien, z dobrej niwernijskiej szlachty, która dzięki miłości, jak mówił Bolesław, została królową Polski, podczas gdy początkowo nic tego nie zapowiadało.

Aldo znał jej historię od matki, której przodkowie byli kuzynami książąt Gonzagów: jeden z ich najpiękniejszych kwiatów, Luiza Maria, musiała, na rozkaz Ludwika XIII, wyjść za króla Jana Kazimierza Wazę, podczas gdy była śmiertelnie zakochana w pięknym markizie de Cinq-Mar-sie. Zabrała ze sobą Marię Kazimierę, ulubioną damę dworu, która po przyjeździe do Polski wyszła najpierw za starego, lecz bogatego księcia Jana Sobiepana Zamoyskiego, wojewodę sandomierskiego, a potem, po dość rychłym wdowieństwie i śmierci czwórki dzieci, za wielkiego marszałka Polski, Jana Sobieskiego, w którym wznieciła gorące uczucie. Kiedy został królem, jako Jan III Sobieski wyniósł na tron tę, którą kochał, i kazał wybudować dla niej ten letni pałac, podczas gdy sam zaczął zdobywać sławę, jeśli nie światową, to na pewno europejską, pokonując Turków pod Wiedniem i zawracając ich z drogi na zachód. Marysieńka po śmierci męża na skutek swoich konszachtów została przez polski Sejm odesłana do rodzinnych dóbr*12.

Wnętrza pałacu przyniosły jednak pewne rozczarowanie. Rosjanie zabrali wiele z oryginalnego wyposażenia. Jedynie kilka mebli - i sporo portretów - przypominało o królu. Antykwariusz szczerze jednak podziwiał zachwycający gabinet florencki, dar papieża Inocentego IX, wspaniale rzeźbione lustro, w którym odbijała się piękna twarz królowej, oraz płytę van Idena pochodzącą z jej klawesynu, który dostała od cesarzowej Eleonory Austriackiej.

W miarę przemierzania przeważnie pustych sal Aldo czuł, jak ogarnia go dziwna melancholia. Był prawie jedynym zwiedzającym i to zbyt ciche miejsce zrodziło w nim coś w rodzaju niepokoju. Zaczął się zastanawiać, co tu właściwie robi, i żałować, że nie został w mieście. Pomyślawszy, że park, do którego zajrzało słońce, przywróci mu dobry humor, wyszedł na taras, z którego rozciągał się widok na jedną z odnóg Wisły. Podziwiał nad brzegiem wody olbrzymie drzewa, które zostały posadzone przez samego króla Jana III Sobieskiego, i wtedy nagle ujrzał młodą dziewczynę.

Nie miała jeszcze chyba dwudziestu lat, ale jej uroda była zachwycająca. Wysoka i gibka, z jasnymi blond włosami w kolorze czystego złota, o jasnych oczach i zachwycających ustach, nosiła z doskonałą elegancją niebieski, wełniany płaszcz wykończony futrem z białego lisa i podobny toczek, który nadawał jej wygląd bohaterki baśni Andersena. Rozmawiała żywo z młodym brunetem, romantycznym i... rozczochranym.

Na ile Aldo mógł wywnioskować z ich zachowania, była to scena zerwania lub coś w tym rodzaju. Młoda dziewczyna zdawała się prosić, błagać. Miała w oczach łzy, chłopak też, ale chociaż mówili dość głośno, Morosini nie rozumiał ani słowa. Wszystko, co udało mu się zarejestrować, to imiona. Piękne stworzenie miało na imię Anielka, zaś jej towarzysz - Władysław.

Ukryty za przyciętym cisem, słuchał z zainteresowaniem ich pełnej emocji rozmowy. Anielka coraz energiczniej prosiła o coś Władysława, który coraz bardziej upierał się przy swoim. Może była to typowa historia między bogatą panną a biednym, lecz dumnym chłopakiem, który chce podzielić się swoją biedą, ale nie pragnie przyjąć fortuny ukochanej. Władysław, w czarnym, łopoczącym płaszczu, przypominał nihiliste lub oświeconego studenta i ukryty widz nie rozumiał, dlaczego tej zachwycającej dziewczynie zależało na nim do tego stopnia: z całą pewnością nie mógł zapewnić jej godnej przyszłości, ani w ogóle jakiejkolwiek przyszłości. A do tego nie był nawet zbyt przystojny!

Nagle dramat osiągnął punkt kulminacyjny. Władysław chwycił Anielkę w ramiona i wycisnął na jej ustach pocałunek zbyt żarliwy, aby mógł być ostatnim, po czym, wyrwawszy się jej, mimo że kurczowo chciała go zatrzymać, uciekł wielkimi susami, a chłodny wiatr targał jego popielaty szal i rozchylał poły za długiego płaszcza.

Anielka nie starała się go dogonić. Oparłszy się łokciami o balustradę, schyliła się tak, że głowa spoczęła jej na ramionach, i wybuchnęła szlochem. Aldo wstrzymał oddech, nie wiedząc, co robić. Wiedział, że nie może podejść do zrozpaczonej dziewczyny z banalnym pocieszeniem, ale z drugiej strony trudno było mu tak odejść i zostawić ją tu samą pogrążoną w rozpaczy.

Tymczasem Anielka wyprostowała się, patrząc na pejzaż rozciągający się u jej stóp, po czym zdecydowała się odejść. Aldo postanowił iść za nią, ale dziewczyna zamiast skierować swe kroki ku wejściu pałacu, ruszyła na schody, które prowadziły nad brzeg rzeki, co zaniepokoiło Morosi-niego, ogarniętego dziwnym przeczuciem. Chociaż szedł niemal bezszelestnie, dziewczyna szybko zauważyła jego obecność i zaczęła biec z szybkością, która go zaskoczyła. Jej szczupłe stopy obleczone w buty z niebieskiego zamszu migały nad żwirową alejką. Najwyraźniej kierowała się w stronę rzeki. Tym razem Aldo stracił wątpliwości i rzucił się jej śladem. On również był dobrym biegaczem. Po powrocie z niewoli wrócił do uprawiania sportów: pływania, atletyki i boksu, dzięki czemu jego forma fizyczna była bez zarzutu. Jego długie nogi z łatwością nadążały za dziewczyną, ale dopiero nad brzegiem Wisły udało mu się jej dopaść. Wydała okrzyk, walcząc z napastnikiem i chcąc mu się wyrwać za wszelką cenę. Wypowiadała przy tym niezrozumiałe słowa, które jednak wydały mu się niezbyt uprzejme. Potrząsnął nią, z nadzieją, że dziewczyna się uciszy i uspokoi.

-  Proszę mnie nie zmuszać, żebym panią spoliczkował! - rzucił po francusku z nadzieją, że młoda kobieta należy do większości frankofońskiej w swoim kraju. I rzeczywiście.

-  Kto panu powiedział, że muszę się uspokoić? I dlaczego się pan wtrąca? Co to za maniery, żeby śledzić ludzi i rzucać się na nich!

-  Kiedy ci „ludzie" chcą popełnić wielkie głupstwo, obowiązkiem każdego jest im w tym przeszkodzić! Niech pani nie zaprzecza, że zamierzała rzucić się do wody!

-  A niby kiedy? To nie pańska sprawa! Czy ja pana znam?

-  Przyznaję, że się nie znamy, ale zależy mi, by wiedziała pani, że jestem człowiekiem o dobrym smaku i nie znoszę, gdy ulega zniszczeniu dzieło sztuki. A to właśnie chciała pani zrobić, dlatego musiałem temu przeszkodzić! Dziękuję Bogu, że pozwolił mi panią chwycić, zanim pani zanurkowała. Nie chciałbym razem z panią wpaść do lodowatej wody!

-  Czy to ja jestem tym dziełem sztuki? - spytała dziewczyna nieco łagodniejszym tonem.

-  A czy jest tu jeszcze ktoś inny? No, młoda panno, czy zechcesz powierzyć mi swoje kłopoty? Wychodząc z pałacu, niechcący, byłem świadkiem sceny, która, jak mi się zdaje, zrobiła pani wielką przykrość. Nie znając pani języka, niewiele z tego zrozumiałem, chyba tylko to, że kocha pani tego chłopca i że on panią kocha, ale na swoich warunkach. Mylę się?

Anielka skierowała na niego lśniące od łez oczy. Boże, co to były za oczy! Miały dokładnie kolor plastra miodu w słoneczny dzień. Raptem Morosini uczuł, że ma ochotę ją pocałować, lecz się powstrzymał, pomyślawszy, że po gorącym pocałunku Władysława jego byłby dla niej wielce nieprzyjemny...

-  Nie myli się pan - westchnęła. - Kochamy się, ale nie możemy być razem...

dlatego, że nie mam do tego prawa. Nie jestem wolna...

- Jest pani zamężna? -Nie, ale...

Przerwała w pół zdania, a na jej ślicznej twarzy pojawił się strach. Spoglądała na coś ponad ramieniem Morosiniego. Aldo poczuł czyjś oddech za plecami i się odwrócił. Za nim stał potężnie zbudowany mężczyzna odziany jak służący z dobrego domu, z kapeluszem w dłoni. Nawet na niego nie spojrzawszy, niespodziewany gość powiedział kilka słów gardłowym głosem. Anielka spuściła głowę i odsunęła się od księcia.

- Boże, znowu nic nie rozumiem. Co on mówi?

-  Że mnie wszędzie szukają, że ojciec jest bardzo zaniepokojony. .. i że natychmiast mam wracać do domu. Proszę mi wybaczyć.

- Kto to taki?

-  Służący mego ojca. Niech mi pan pozwoli odejść, proszę!

- Czy możemy się jeszcze spotkać?

-  Ponieważ nie mam na to najmniejszej ochoty, nie ma mowy. Proszę zrozumieć, że nigdy panu nie wybaczę, iż pan mi przeszkodził. Gdyby nie pan, teraz już miałabym spokój... Już idę, Bogdanie...

Podczas tej krótkiej wymiany zdań służący ani drgnął, tylko podał dziewczynie futrzany toczek, który zgubiła podczas szalonego biegu. Anielka nie włożyła go na głowę, lecz odrzuciwszy do tyłu wiotką ręką długie jedwabiste włosy, a drugą przytrzymując poły płaszcza, skierowała się w stronę ogrodzenia pałacu.

Morosini zauważył, że dzień znowu stał się szary, pociemniały od mgły unoszącej się znad rzeki. Jeszcze nigdy żadna kobieta nie potraktowała go z taką pogardą, na dodatek jedyna, która mu się spodobała po zerwaniu z Diano-rą. Nie wiedział nawet, jak się nazywa; znał tylko jej imię. Był bardziej zaintrygowany niż zagniewany.

Tymczasem dwie sylwetki oddalały się szeroką topolową aleją. Zdecydował się pójść ich śladem. Rzucił się biegiem, jakby od tego zależało jego życie.

Kiedy dotarł do wielkiej, zwieńczonej posągami bramy prowadzącej do zamku, przed którą czekała na niego dorożka, zobaczył, jak dziewczyna wsiada do czarnej limuzyny, a Bogdan trzyma otwarte drzwi. Potem usiadł za kierownicą i limuzyna ruszyła. Morosini dobiegł już do Bolesława, który z nudów też obserwował tę scenę, paląc papierosa, i wskakując do dorożki, rzucił:

-  Prędzej! Za tym autem! Fiakier roześmiał się pełną gębą.

-  Chyba nie sądzi pan, że mój koń nadąży za takim potworem! Na szczęście jest zdrowy, ale nie zamierzam go wykończyć... nawet gdyby mi pan obiecywał fortunę! Niech mnie pan prosi o co innego.

-  A o co miałbym pana prosić? - oburzył się Morosini. - No chyba... że wie pan, do kogo należy ten automobil.

-  To już co innego. Oczywiście, że wiem. Wszyscy wiedzą, kim jest najładniejsza panna w Warszawie! Auto należy do hrabiego Solmańskiego, a to jest jego córka Anielka. Ma osiemnaście, może dziewiętnaście lat.

-  Brawo! A czy wie pan, gdzie mieszkają ci Solmańscy?

-  Oczywiście! Mogę panu pokazać w drodze powrotnej.

-  Bardzo dobrze! Będę panu za to niezmiernie wdzięczny - rzucił Morosini, wręczając Bogdanowi banknot, który ten skwapliwie schował do kieszeni.

-  To się rozumie - rzekł, śmiejąc się. - Solmańscy mieszkają w centrum, przy Mazowieckiej...

Ruszyli wolnym tempem w drogę. W międzyczasie pasażerowie limuzyny dojechali do domu. Kiedy fiakier przejeżdżał tamtędy, Morosini zapisał numer i zapamiętał zdobioną bramę, postanawiając, że wróci tu w nocy. Było to być może głupie, biorąc pod uwagę, że jutro miał wyjechać, ale ze wszystkich sił chciał się dowiedzieć czegoś więcej o Anielce i ujrzeć znowu jej zachwycającą twarz.

W pokoju hotelowym czekała księcia przykra niespodzianka. Jeden rzut oka wystarczył, by zauważyć, że ktoś tu buszował. W bagażach niczego nie brakowało, wszystko pozostało na swoim miejscu, jednak dla uważnego obserwatora takiego jak on nie było najmniejszej wątpliwości: ktoś grzebał w jego rzeczach... Tylko w jakim celu?... Jedyny wartościowy przedmiot, kopia szafiru, spoczywał w jego kieszeni. A zatem? Kto interesował się nieznajomym podróżnym do tego stopnia, że przeglądał jego rzeczy? Rzecz dziwna, lecz Morosini nie chciał zbyt długo się nad tym zastanawiać. Może to tylko zwykły złodziej hotelowy liczący na łup w pokoju klienta, który wyglądał na bogatego...

Aldo postanowił, że zje kolację na mieście; odświeżył się, wdział smoking i zszedł do holu, bijącego serca każdego szanującego się hotelu, gdzie poprosił o francuskie gazety i zasiadł w fotelu osłoniętym od przeciągów przez olbrzymią aspidistrę. Stąd mógł swobodnie obserwować wielkie drzwi obrotowe, portiernię, szerokie schody i wejście do baru.

Jak wszystkie hotele zbudowane na początku wieku, Europejski był dowodem całkowitego braku wyobraźni, jeśli chodzi o dekoracje. Podobnie jak jego praski odpowiednik był przepełniony złoceniami, witrażami w modern style, freskami, rzeźbami, aplikami i żyrandolami z pozłacanego brązu. Jednak było w nim coś innego, coś dosyć sympatycznego: bardziej ciepła, prawie rodzinna atmosfera. Osoby zajmujące miejsca przy okrągłych stolikach lub w fotelach pozdrawiały się uśmiechem lub skinieniem głowy, co pozwalało się domyślać, że byli to znajomi Polacy, którzy mają opinię jednych z najbardziej uprzejmych i miłych ludzi na świecie... Jedynie pewna para Amerykanów wyglądających na strasznie znudzonych, i samotny Belg przy kości, który wertował gazety, popijając piwo, zacierali to ogólne wrażenie.

Było też kilka ładnych blondynek, podobnych do tych, które spotyka się u Ritza w Paryżu lub w Claridge, tylko odcień ich włosów był jaśniejszy. Morosini, udając, że czyta, szukał wzrokiem tajemniczego gościa, kiedy nagle wszystkie głowy odwróciły się w stronę szerokich schodów przykrytych purpurowym dywanem; schodziła po nich powoli piękna kobieta, a raczej bogini... Aldo rozpoznał wspaniałe futro z szynszyli, to samo, które miała na sobie w Boże Narodzenie 1913, królewską postawę, perłowe włosy i ciemnoniebieskie oczy. To była ni mniej, ni więcej tylko Dianora w długiej, czarnej, aksamitnej sukni obszy-wanej futrem.

Podobnie jak ongiś w Wenecji, nie spieszyła się, smakując ciszę, którą wywołała swoim pojawieniem, i skierowane na nią pełne podziwu spojrzenia. Zatrzymała się w połowie schodów i oparłszy jedną rękę o poręcz z brązu, zdawała się szukać kogoś wzrokiem.

Raptem z baru wypadł młody człowiek w surducie i rzucił się na schody, pokonując po dwa stopnie z niezręcznym pośpiechem jak szczenię, które ujrzało swą panią. Dianora przywitała go uśmiechem, ale trwała w bezruchu. Patrzyła ciągle na dół i kiedy napotkała spojrzenie Alda, książę zrozumiał, że to w niego wpatrywała się z wyrazem zdziwienia, które uniosło jedną z jej brwi i wywołało uśmiech na ustach.

Nie wiedział, jak się zachować. Drżącą ręką chwycił gazetę z postanowieniem, że nie zdradzi odczuwanej emocji. Jeśli jednak chciał umknąć przeszłości, to się mylił: Dianora powiedziała coś do młodzieńca w surducie, który wydał się nieco zaskoczony, ale odwrócił się i z powrotem zniknął w barze. Morosini ani drgnął, kiedy przeciąg przyniósł do jego nozdrzy znajomy zapach. Tymczasem Dianora zeszła ze schodów.

-  Dlaczego udaje pan, że czyta, jakby mnie pan nie zauważył, drogi Aldo? - usłyszał. - To nieuprzejmie. A może to ja tak bardzo się zmieniłam?

Aldo niespiesznie odłożył gazetę i wstał, żeby się pochylić nad małą dłonią błyszczącą od diamentów.

-  Dobrze wiesz, że nie, droga przyjaciółko. Jest pani ciągle taka piękna - odparł spokojnie, co go samego dziwiło -ale może zbliżając się do mnie, naraża się pani na pewne ryzyko.

-  Na jakie, mój Boże?

-  Że zostanie pani źle przyjęta. Czy nie przyszło pani do głowy, że nie życzę sobie nowych spotkań?

-  Niech pan nie opowiada głupstw! Zdaje się, że spędziliśmy razem same przyjemne chwile. Dlaczego zatem nie możemy znowu się spotkać?

Dianora, pewna siebie, usiadła w fotelu, rozchylając płaszcz, co pozwoliło Morosiniemu stwierdzić, że zachowała zamiłowanie do wysokich, podobnych do obroży naszyjników, tak dobrze pasujących do jej delikatnej i wiotkiej szyi. Ten, który nosiła dzisiaj, wykonany był ze szmaragdów i diamentów tak rzadkiej urody, że Aldo zapomniał przez chwilę o dawnej flamie, by podziwiać klejnot, który by zapamiętał, gdyby już kiedyś go widział, i którego Dianora nie miała, kiedy była żoną Vendramina. Kusiło go, aby wyjąć z kieszeni jubilerską lupę, z którą nigdy się nie rozstawał, i przyjrzeć się mu z bliska, ale kurtuazja wymagała, by podtrzymać rozmowę.

-  Jestem szczęśliwy - rzekł zimno - że zachowała pani wyłącznie przyjemne wspomnienia. Szkoda, że ja nie mogę tego powiedzieć o sobie. A może nie mamy tych samych wspomnień? Ostatnie, jakie mam, nie należy raczej do takich, które chciałoby się przypominać, zwłaszcza nie w hotelowym holu.

-  To proszę go nie wspominać! Niech mi Bóg wybaczy, jeśli pana uraziłam - dodała już poważniej. - Nie sądzę, żebym popełniła wielki błąd, opuszczając pana. Wybuchła wojna... i nie widziałam przed nami przyszłości.

-  Czy nadal jest pani o tym przekonana? Mogła pani zostać moją żoną, jak o to prosiłem, i postąpić tak, jak inne żony żołnierzy: czekać!

-  Cztery lata? Cztery długie lata? Niech mi pan wybaczy, ale ja nie umiem czekać. Nigdy nie umiałam. Jeśli czegoś pragnę, muszę to mieć od razu! Pan przebywał długo w niewoli. Nie mogłabym tego znieść.

- Ico by pani zrobiła? Zdradzałaby mnie pani? Dianora otworzyła szeroko oczy i spojrzała na księcia z namysłem.

-  Trudno powiedzieć... - odparła ze szczerością, która wywołała grymas na twarzy Alda.

- I pani mówiła, że mnie kocha? - rzucił z goryczą zmieszaną z pogardą.

-  Ależ kochałam pana, a może nawet zachowałam w sercu trochę tego uczucia... - dodała z uśmiechem, któremu nie potrafił się oprzeć w czasach wielkiej miłości. -Jednak pasja nie pasuje do dnia codziennego, zwłaszcza w czasach wojny. Mimo że pan w to nie wierzył, musiałam się chronić. Dania jest blisko Niemiec, a w oczach wszystkich byłam cudzoziemką, prawie wrogiem. Nawet w koronie weneckiej księżniczki byłabym zawsze podejrzana.

-  Nie byłaby pani, gdyby zgodziła się przystroić książęcą koroną. Byłaby pani jedną z Morosinich. Przy mojej matce nic pani nie groziło.

-  Ona mnie nie kochała. A zresztą zapomina pan o jednym, że po powrocie z niewoli musiałby pan pracować. Chyba nie został pan antykwariuszem z nudów?

-  Bardziej, niż pani sądzi! Mój zawód mnie pasjonuje, ale jeśli dobrze panią rozumiem, usiłuje mi pani wytłumaczyć, że nie została moją żoną, gdyż obawiała się pani... życia w ubóstwie? Czy o to chodzi?

-  Przyznaję - odparła z tą rozbrajającą szczerością, która zawsze była jej właściwa. - Nawet gdyby nie wybuchła wojna, nie wyszłabym za pana, gdyż byłam pewna, że nie będzie pan mógł prowadzić dawnego trybu życia, a ja, od kiedy opuściłam rodzinny dom, zawsze bałam się ograniczeń. Nie byliśmy bogaci i cierpiałam z tego powodu. Trudno sobie to wyobrazić, kiedy zawsze opływało się we wszystko - dodała, bawiąc się bransoletą, która musiała mieć wiele karatów. - Zanim wyszłam za Vendramina, nie wiedziałam, co to jedwabne pończochy...

-  W tej chwili też pani nie jest w potrzebie... Ale, skąd ma pani te informacje o stanie moich interesów? Długo pani nie było w Wenecji...

-  To prawda, ale mam tam przyjaciół.

Aldo posłał jej uśmiech kpiący i nonszalancki zarazem, który prawie zawsze odnosił zamierzony skutek.

-  Na przykład Luiza Casati?

-  W rzeczy samej. Skąd pan wie?

-  Och, to bardzo proste: w dniu, w którym miałem wyjechać z Wenecji, zaprosiła mnie na jeden ze słynnych wieczorów, które utrzymuje w tajemnicy, i żeby mnie zwabić, obiecała niespodziankę, zaznaczając, że w moim interesie jest przyjść, jeśli chcę się dowiedzieć, co się z panią dzieje. Przez chwilę nawet pomyślałem, że panią tam zastanę...

-  Nie, nie było mnie tam... a jednak wyjechał pan?

-  No cóż... Zostałem człowiekiem interesu, a więc człowiekiem poważnym. Ale, w takim razie, zastanawiam się, co to mogła być za niespodzianka?

Dianora już miała odpowiedzieć, kiedy młody człowiek w surducie, któremu czas się dłużył, wyszedł z baru i podszedł do nich ze zmartwioną i jednocześnie zaniepokojoną miną. Przypomniał Dianorze, że jest już późno... Kobieta zmarszczyła czoło ze złością.

-  Boże, jaki pan nudny, Zygmuncie! Przez czysty przypadek spotkałam starego, dawno utraconego przyjaciela, a pan mi mówi o zegarze! Mam ochotę odwołać tę kolację...

Morosini poderwał się z fotela i zwróci! się do młodego człowieka, który, jak mu się zdawało, był bliski łez.

-  Za nic w świecie nie chciałbym pokrzyżować waszych planów na wieczór! Co do ciebie, moja droga Dianoro, nie pozwól na siebie dłużej czekać. Może spotkamy się później... albo jutro rano? Wyjeżdżam dopiero wieczorem.

-  Nie. Niech mi pan obieca, że zaczeka na mnie! Nie powiedzieliśmy sobie nawet połowy tego, co nazbierało się przez te wszystkie lata. Niech pan obieca albo nie ruszam się z miejsca! - Po czym zwróciła się do młodzieńca: -W końcu, prawie nie znam hrabiego Solmańskiego, pańskiego ojca, mój drogi Zygmuncie, i moja nieobecność nie powinna sprawić mu wielkiej przykrości.

-  Myli się pani! - odparł zapalczywie młody człowiek. -To by była dla niego wielka obraza, gdyby pani odwołała swoje przybycie w ostatniej chwili! Proszę, chodźmy już.

-  Oczywiście, moja droga, uważam, że powinnaś pójść -dodał Morosini, w którym nazwisko gospodarza poruszyło najczulszą strunę ciekawości. - Obiecuję, że będę czekać na panią. Posiedzę sobie w barze i zamówię małe co nieco.

-  W tej sytuacji - westchnęła Dianora, wstając i zapinając futro z szynszyli - poddaję się waszej woli, moi panowie! A zatem, Zygmuncie, w drogę! A z panem, książę, do zobaczenia!

Kiedy zniknęła, ponownie ściągając na siebie wszystkie spojrzenia, Aldo udał się do restauracji. Kierownik sali z uroczystą miną posadził go przy stoliku, na którym stały różowe tulipany i mała lampka z abażurem w kolorze zorzy. Potem podał mu wielką kartę i oddalił się, aby gość w spokoju wybrał coś z menu. Morosini jednak nie poświęcał karcie dań większej uwagi, podniecony myślą, że Dianora idzie na kolację do domu przy Mazowieckiej, gdzie sam zamierzał się udać. Teraz już nie musiał tego czynić: dowie się więcej od wielce urodziwej przyjaciółki, kiedy ta wróci, bowiem oczy kobiety są zawsze bardziej przenikliwe niż wzrok mężczyzny. Zwłaszcza że spotka tam prześliczną dziewczynę...

Ucieszony tą perspektywą zamówił posiłek złożony z kawioru, pieczonej kaczki z jabłkami i kołdunów, o których Polacy powiadają, że pewnego razu bogini przyszła się wykąpać w Wilejce i została zatrzymana na ziemi przez sprytnego zakochanego, któremu dała przepis na danie weselne. Były to pierożki podobne do ravioli, lecz faszerowane mięsem i szpikiem wołowym z majerankiem, które wrzuca się na wrzącą wodę i je się łyżką bez krojenia, by same pękały i rozpływały się w ustach. Do picia wybrał szampana, który miał tę zaletę, że powinien pomóc to wszystko strawić.

Wodząc wzrokiem po sali lśniącej od kryształów i sreber, Aldo pomyślał, że życie sprawiało mu dziwne niespodzianki. Dianora pewnie nie przypuszczała, że dawny kochanek będzie na nią czekać, myśląc o innej, a i on sam chętnie przyznał, że przypadkowe spotkanie zakończyłoby się inaczej, gdyby nie Anielka... Smutna nimfa wiślana oddała mu wielką przysługę, czyniąc go mniej wrażliwym na inwazję rozkosznych wspomnień sprzed lat... Dostarczając Morosiniemu nowej emocji, działała podobnie jak jeden z tych wdzięcznych parawanów, które stawia się przed kominkiem, aby osłabić siłę płomieni.

Niestety, zostało mu już niewiele czasu, jeśli chciał wyjechać jutro wieczorem... A czekało na niego tyle ważnych spraw. Z drugiej strony, nawet jeśli umierał z ochoty na spotkanie, czy warto było tracić czas dla nieznajomej zakochanej w innym, której bezsprzecznie zupełnie nie obchodził? Czy nie rozsądniej byłoby zapomnieć o całej sprawie?

Wszystkie te pytania kłębiły się w jego głowie przez resztę wieczoru, podczas którego otrzymał pokaźną dawkę rozrywki za sprawą orkiestry grającej na przemian wesołe mazurki i rozdzierające nokturny.

Po wypiciu kawy - w jej najbardziej niegodnej postaci, której sekret jest domeną hoteli - Aldo udał się do baru, gdzie mógł się obawiać co najwyżej dyskretnego pianisty. W zacisznej atmosferze znalazł chwilę wytchnienia. Było tu kilku, rozmawiających półgłosem, mężczyzn, którzy siedząc na wysokich stołkach, sączyli różne alkohole. Sam zamówił pierwszy lepszy koniak i długo ogrzewał kryształowy kieliszek w dłoni, wdychając aromat trunku i wodząc wzrokiem za oparami niebieskawego dymu z papierosa.

Po opróżnieniu pierwszego kieliszka pomyślał, czyby nie zamówić następnego, kiedy do jego stolika podszedł barman, który właśnie odebrał telefon.

-  Proszę o wybaczenie, jeśli pozwalam sobie przypuszczać, że pan jest księciem Morosinim? - spytał.

-  W rzeczy samej.

-  Mam przekazać panu wiadomość. Pani Kledermann właśnie wróciła i prosi, abym przekazał, że jest zmęczona i nie przyjdzie na spotkanie.

-  Pani jaka...? - Aldo aż drgnął, mając wrażenie, że sufit wali mu się na głowę.

-  Pani Moritz Kledermann, ta piękna kobieta, którą zdaje się widziałem rozmawiającą z panem przed kolacją, w holu. Prosiła, aby pana przeprosić, ale...

Morosini stał jak zamurowany. Barman pomyślał, że może popełnił jakąś gafę, kiedy nagle książę otrząsnął się i wybuchnął śmiechem.

-  Bez obawy, przyjacielu, wszystko w porządku! Przynieś mi jeszcze jeden koniak!

Kiedy barman wrócił z kieliszkiem, Morosini wręczył mu banknot.

-  Czy możesz mi powiedzieć, przyjacielu, który apartament zajmuje pani Kledermann?

-  Oczywiście! Apartament królewski...

-  Oczywiście, jakbym śmiał wątpić...

Dodatkowy kieliszek koniaku okazał się zbawienny, bo dzięki niemu Aldo zachował spokój w obliczu trzeciej niespodzianki tego wieczoru, i to nie najmniejszej. To, że Dianora ponownie wyszła za mąż, nie zdziwiło go. A nawet się tego domyślał. Aura luksusu roztaczana przez byłą kochankę i jej bajeczną biżuterię - ta, którą dostała od starego Vendramina, nie robiła takiego wrażenia - wszystko to kazało się domyślać w jej życiu obecności niezwykle bogatego mężczyzny. Ale że tym mężczyzną był bankier z Zurychu, którego córkę proponował mu za żonę mecenas Massaria, to przekraczało ludzkie pojęcie. Można było od tego zwariować. Gdyby się zgodził, Dianora zostałaby jego teściową! Co za temat na tragedię... albo raczej na tak lubianą przez Francuzów farsę.

Ponieważ cała sytuacja wydała mu się zabawna, postanowił ją trochę przedłużyć. Rozmowa z żoną szwajcarskiego bankiera mogła być upojną chwilą!

Nie musiał prosić portiera o wskazanie drogi do królewskiego apartamentu; dla stałego bywalca dobrych hoteli nie było nic prostszego. Na pierwszym piętrze poszedł prosto w kierunku imponujących, podwójnych drzwi, do których zapukał, zastanawiając się, co mogło pchnąć Dianorę, podróżującą samotnie w towarzystwie jednej tylko pokojówki, do zainstalowania się w tak wielkim apartamencie. We wszystkich wielkich hotelach suita królewska składała się przeważnie z dwóch salonów, czterech lub pięciu pokoi i tyluż łazienek. To prawda, nie ceniła przecież prostoty...

Drzwi otworzyła mu subretka*13. O nic nie pytając, poprowadziła go przez przedpokój do salonu w stylu empire, gdzie go zostawiła. Salon był majestatyczny, meble ozdobione pozłacanymi sfinksami wysokiej jakości, a ściany kilkoma niebrzydkimi pejzażami, tym samym miejsce to bardziej nadawało się na oficjalne przyjęcia niż na schadzki z byłą kochanką. Na szczęście w kominku buzował przyjemny ogień, łagodząc nieco to przykre wrażenie. Aldo usiadł w najcieplejszym miejscu i zapalił papierosa.

Potem wypalił jeszcze trzy i kiedy zaczął tracić cierpliwość, otworzyły się drzwi, w których stanęła Dianora. Na jej widok Aldo wstał.

-  Czy ma pani zwyczaj otwierać drzwi pierwszemu lepszemu? - spytał ironicznie. - Pani pokojówka nawet mnie nie spytała o nazwisko.

-  Nie musiała. Jednak niezbyt było panu spieszno, aby mnie odwiedzić.

-  Nie byłem zaproszony. Gdyby pani mnie wezwała, przybyłbym niezwłocznie.

-  A więc dlaczego pan przyszedł, skoro pana nie wzywałam?

-  Miałem nieodpartą ochotę porozmawiać z panią! Wiem, że kładzie się pani późno. Widzę jednak, że pani wieczór trwał krótko. Wcześnie pani wróciła. Czyżby przyjęcie okazało się aż tak nudne?

-  Bardziej, niż pan przypuszcza! Hrabia Solmański jest z pewnością wielkim szlachcicem, ale przy tym nudnym jak flaki z olejem, a w jego salonach panuje senna i nużąca atmosfera.

-  Dlaczego zatem poszła tam pani? Przecież nie jest w pani zwyczaju odwiedzać ludzi, którzy się pani nie podobają lub panią nudzą?

-  Zgodziłam się tam pójść, aby zrobić przyjemność mojemu mężowi, który prowadzi z hrabią interesy. Ale chyba nie powiedziałam panu jeszcze, że ponownie wyszłam za mąż?

-  Dowiedziałem się tego od barmana, ale to też sposób, by być na bieżąco. A odnośnie niespodzianek, wnoszę, iż to właśnie taką zarezerwowała dla mnie Luiza Casati tamtego wieczoru? Czy to szczęśliwe wydarzenie miało miejsce niedawno?

-  Raczej nie. Jestem mężatką od dwóch lat.

-  Moje szczere gratulacje. A więc jest pani teraz Szwajcarką? - rzucił Morosini z impertynenckim uśmiechem. -Nie dziwi zatem fakt, że wróciła pani do hotelu tak wcześnie! W tym kraju ludzie również kładą się wcześnie. To takie dobre dla zdrowia...

Dianorze nie spodobał się ten żart. Odwróciła się od gościa, co pozwoliło mu podziwiać doskonałą sylwetkę w długim szlafroku z cienkiej białej wełny, wykończonym gronostajowym futrem.

-  Znałam pana jako człowieka bardziej subtelnego -szepnęła z wyrzutem. - Jeśli zamierza mi pan prawić impertynencje, wkrótce zacznę żałować, że pana wpuściłam.

-  Skąd przypuszczenie, że chciałem być niemiły? Myślałem tylko, że zachowała pani dawne poczucie humoru. W takim razie, pomówmy o dobrej przyjaźni i o tym, w jaki sposób została pani panią Kledermann? Miłość od pierwszego wejrzenia?

-  W żadnym razie... przynajmniej jeśli chodzi o mnie. Poznałam Moritza w Genewie podczas wojny. Zaczął się do mnie umizgiwać, ale wtedy wolałam zachować wolność. Widywaliśmy się jeszcze potem, aż w końcu zgodziłam się wyjść za niego. To człowiek bardzo samotny.

Morosini uznał tę historię za zbyt krótką i uwierzył w nią tylko częściowo; nigdy nie spotkał kolekcjonera, który czułby się samotny. Jako jeden z nich dobrze wiedział, że pasja wystarcza zbieraczowi na zagospodarowanie wszystkich wolnych chwil, zakładając, że w ogóle takimi dysponuje. Co nie mogło jednak dotyczyć człowieka interesów pokroju Kledermanna. Aldo zachował swoje wnioski dla siebie i zauważył niedbale:

-  Aż tak samotny? W kręgach, w których obecnie się obracam, pani mąż jest dość znany. Słyszałem, że ma córkę?

-  W rzeczy samej, ale do tej pory nie udało mi się wkraść w jej łaski. To dziwne i bardzo niezależne stworzenie. .. Dużo podróżuje, chcąc zadowolić swoją pasję - sztukę. W każdym razie nie przepadamy za sobą..

W to Morosini mógł łatwo uwierzyć. Która rozsądna dziewczyna chciałaby widzieć swego ojca w szponach takiego demona? Teraz miał ją przed sobą w całej okazałości i jej powab uderzył go jeszcze bardziej niż wieczorem, może dlatego, że nie miała na sobie wszystkich tych ozdób, tylko biały szlafrok, który rozchyliwszy się, przypomniał mu, że miała najzgrabniejsze nogi na świecie. Aby móc lepiej je podziwiać, cofnął się w stronę kominka i oparł o jego obudowę. Mimowolnie pomyślał, co takiego mogła mieć pod spodem... Chyba niewiele?...

Aby przerwać chwilę słabości, zapalił papierosa i spytał:

-  Czy nie nudzi się pani w Zurychu? Widziałbym panią raczej w Paryżu lub Londynie... Chociaż Warszawa też jest weselsza, niż sądziłem. To niespodzianka, że panią tu spotkałem.

-  Dla mnie również. Co pan tu porabia?

-  Przyjechałem spotkać się z klientem. Nic ciekawego... ale czy pani zawsze musi odpowiadać pytaniem na pytanie?

-  Niech pan nie będzie przykry! Już panu odpowiedziałam. Wraz z gronem przyjaciół zaplanowaliśmy podróż po Europie Środkowej, ale ich nie pociągała Polska. A więc zostawiłam ich w Pradze i przyjechałam tu sama w związku z zaproszeniem od hrabiego Solmańskiego. Ale już jutro spotkam się z nimi w Wiedniu. Zadowolony?

-  Sam nie wiem... Chociaż nie wyobrażam sobie pani jako kobiety interesów...

-  Określenie zbyt przesadzone. Powiedzmy, że jestem dla Moritza... luksusowym kurierem. A jeszcze bardziej reklamą: jest ze mnie bardzo dumny.

-  Nie bez powodu! Któż inny potrafiłby z większą gracją nosić ametysty Katarzyny Wielkiej czy szmaragd Mon-tezumy?

-  Nie licząc kilku naszyjników kupionych od jednej czy dwóch rosyjskich wielkich księżnych, które uciekły przed rewolucją. Jak ten, który miałam na sobie dziś wieczór. Czy moglibyśmy rozmawiać o czymś innym niż mój mąż?

Dianora wstała z poręczy fotela i ukazując krągłe udo, podeszła do Alda, dobrze wiedząc, że trudno będzie mu umknąć sprzed kominka bez wykonywania pociesznej gimnastyki. Kominek stanowił skuteczną przeszkodę.

-  A o czym na przykład? - spytał Aldo.

-  O nas samych. Czy nie uderzył pana zadziwiający zbieg okoliczności, który pozwolił nam się spotkać po tylu latach? Widzę w tym nawet... znak przeznaczenia.

-  Gdyby przeznaczenie postanowiło się w to wmieszać, spotkalibyśmy się, zanim wyszła pani za Kledermanna.

-  Na razie jest na końcu świata. Dokładnie w Rio de Janeiro. .. a pan jest obok mnie... Kiedyś byliśmy przyjaciółmi... jak mi się zdaje?

Aldo zaciągnął się dymem z papierosa, jakby szukał zasłony przeciwko magii roztaczanej przez Dianorę.

-  Nigdy nie byliśmy przyjaciółmi, Dianoro - starał się bronić. - Byliśmy kochankami... szalonymi, jak sądzę, lecz pani zdecydowała wszystko przerwać. Nie skleja się kawałków uczucia...

-  Ogień, który uważa się za wystygły, potrafi wyrzucać płonące drzazgi! Należę do tych kobiet, które znajdują szczególną przyjemność w łapaniu chwil miałam nadzieję, że pan również. Nie proponuję związku, lecz krótki powrót do wspaniałej przeszłości. Aldo, nigdy nie byłeś bardziej pociągający...

Podchodziła coraz bliżej, zbyt blisko dla spokoju duszy i zmysłów. Papieros Alda upadł na podłogę.

-  Jesteś taka piękna...

W jednej chwili jej biały szlafrok ześlizgnął się na ramię, którym książę otoczył talię Dianory, i poczuł, że uwodzi-cielka nie ma nic pod spodem. Dotyk jedwabistej skóry rozpętał burzę zmysłów, której wcale nie zamierzał powstrzymywać.

*   *   *

Wróciwszy do pokoju o godzinie, w której pokojowi zaczynają ustawiać wypastowane buty przed drzwiami, Mo-rosini czuł ogromne zmęczenie, lecz jednocześnie był lekki jak piórko. To, co się wydarzyło tej nocy, odmłodziło go o dziesięć lat, pozostawiając jednocześnie wspaniałe uczucie wolności. Być może dlatego, że między nim a Dianorą nie było już miłości, lecz poszukiwanie doskonałego porozumienia, które przyszło zupełnie naturalnie. Ich ciała połączyły się spontanicznie, przypominając o dawnych pieszczotach, które wydały im się jednak całkiem nowe. Żadnych pytań, żadnych obietnic, żadnych wyznań, które nie miałyby już sensu, tylko delikatny i zarazem cierpki smak rozkoszy, którą tylko oni mogli sobie dać. Ciało Dianory było dziełem sztuki stworzonym do miłości, źródłem rzadkich rozkoszy, których Aldo nie starał się jednak odnawiać. Ostatni pocałunek był naprawdę ostatnim na rozstaju dróg... Chociaż tego żałował.

I jak zauważyła Dianora ze śmiechem, ich czas powrócił, lecz tylko na kilka godzin. Prawdziwym pożegnaniem pozostało to nad brzegiem Jeziora Komo i Morosini stwierdził, że nie cierpi z tego powodu. Być może dlatego, że podczas tej płomiennej nocy inna twarz przesłaniała mu twarz Dianory.

Jutro lub raczej zaraz - pomyślał, wślizgując się do swojego łóżka na krótką drzemkę - spróbuję się z nią zobaczyć. .. Jeśli mi się to nie uda, kiedyś wrócę do Warszawy...

Myśl nierozsądna, lecz raczej przyjemna. I to uczucie nowego rodzaju wolności! Jednocześnie wiedział dobrze, że teraz musi się zmierzyć z zadaniem powierzonym mu przez Szymona Aronowa, a to nie pozwoli na uganianie się za spódnicami, choćby były najpiękniejsze...

Głęboki sen, w który zapadł prawie natychmiast, został nagle przerwany przez pokojowego, który przyniósł śniadanie na srebrnej tacy. Pomiędzy dzbankiem z kawą a koszykiem z bułeczkami leżał list. Sięgnął po niego z rozbawieniem; czyżby Dianora pomimo zapewnień chciała mu jeszcze coś powiedzieć? Byłoby to zresztą takie kobiece...

Lecz to, co przeczytał, nie miało nic wspólnego ze sprawami Kupidyna. Kilka słów skreślonych na białej kartce papieru męskim charakterem pisma.

Elie Amschel został wczoraj zamordowany. Niech Pan jedzie z hotelu prosto na dworzec i ma się na baczności!

Bez podpisu. Tylko gwiazda Salomona.

Rozdział czwarty

Pasażerowie Nord- Expresu

-  Odjazd!... Odjazd!

Wzmocniony przez megafon, donośny glos zawiadowcy stacji zapraszał podróżnych do wsiadania. Nord-Express, który dwa razy na tydzień łączył Berlin z Warszawą, wypuszczał kłęby pary gotowy do drogi, aby przeciąć Europę wstęgą błękitnej stali. Tysiąc sześćset czterdzieści kilometrów w dwadzieścia dwie godziny i dwadzieścia minut!

Od zaledwie dwóch lat jeden z najszybszych i najbardziej luksusowych pociągów sprzed wojny ruszał na szlak. Rany zostawione przez konflikt były liczne i bolesne, lecz komunikacja pomiędzy ludźmi, miastami i krajami musiała się odrodzić. Ponieważ tabor bardzo ucierpiał podczas działań wojennych, szybko postanowiono, że należy go wymienić, i tego roku 1922 Międzynarodowa Kompania Wagons-Lits i Wielkich Europejskich Expressow z dumą zaprezentowała pasażerom nowe, długie wagony w kolorze nocy, z żółtym pasem, które dopiero co wyszły z angielskich fabryk i zapewniały zasługujący na uznanie komfort.

Morosini zajął w jednoosobowym przedziale miejsce pod oknem i przez na wpół rozsunięte firanki obserwował ożywiony ruch na peronie. Las wyciągniętych dłoni z chusteczkami, a w oczach smutek pożegnań. I milczenie.

Zatrzaśnięto drzwi, potem tylko ostry gwizd i pociąg szarpnął, jęknął, jakby nie mógł oderwać się od dworca, i skład ruszył - powoli i majestatycznie. Wreszcie przyspieszył, po ostatnim, tym razem triumfalnym, gwizdku lokomotywy, pomknąwszy w ciemną noc na zachód. Zaczęła się tak długo oczekiwana podróż.

Morosini poczuł ulgę. Wstał, zdjął czapkę i płaszcz, i wyciągnął się wygodnie na siedzeniach z brązowego weluru. Ten dzień strawiony na nicnierobieniu w pokoju hotelowym zmęczył go bardziej niż bieganie na świeżym powietrzu przez kilka godzin. Przyczyną tego stanu było zdenerwowanie. Nie strach. Musiał zastosować się do zaleceń Aronowa, gdyż nierozumne byłoby niewzięcie ich na serio. Śmierć zaufanego człowieka musiała wystarczająco zdenerwować Kulawego - może nawet sprawić mu ból - aby ryzykował kilka godzin później bezpieczeństwo emisariusza, w którym skupiły się wszystkie jego nadzieje. Trzeba było więc zostać w hotelu i pozbawić się przyjemności spaceru ulicą Mazowiecką czy udania się do Fukiera. Na szczęście pogoda znowu się popsuła, zacinał drobny deszcz, co nie zachęcało do przechadzek.

Żeby wypaść wiarygodnie w swojej roli, Morosini oznajmił, że jest cierpiący, i zamówił śniadanie oraz gazety do pokoju. Jednak żadne z nich, francuskie ani angielskie, nie wspominały o śmierci małego człowieczka w okrągłym kapeluszu. Z polskich dzienników, które być może zamieściły jakąś wzmiankę na ten temat, nie był w stanie zrozumieć ani słowa. Ta śmierć była dla niego bardziej przykra, niż się spodziewał. Elie Amschel był ujmujący, wykształcony, zawsze ze spokojną, uśmiechniętą twarzą sumiennego urzędnika. Ten mord dowodził, że mają do czynienia z ludźmi bez skrupułów i bez litości. Jeśli nawet go to nie przeraziło, postanowił być ostrożny i uważać, gdzie kieruje kroki. Co do okoliczności zabójstwa, wierzył, że dowie się czegoś więcej w Paryżu od VidalPellicorne'a, który zdawał się jednym z ważnych ogniw organizacji Kulawego.

Dla zabicia czasu zamówił talię kart, stawiał pasjanse i obserwował przez okna ruch na placu. Przed południem widział, jak wyjeżdża Dianora, pośród sterty kufrów i waliz, których służąca nie nadążała zliczać. Równie zapobiegliwy, co wczoraj, młody Zygmunt krążył wokół niej niczym trzmiel wokół róży. Kobieta ani razu nie spojrzała w stronę hotelu, ale w końcu nie miała powodu: czyż nie postanowili razem, że gdy skończy się noc, nie będą się starali doprowadzić do następnego spotkania? Jej odjazd był jedyną rozrywką ciągnącego się w nieskończoność dnia i Al-do z głęboką ulgą doczekał chwili, kiedy trzeba było opuścić hoteł i udać się na dworzec.

Po dokonaniu formalności w recepcji powiedział sobie, że zaczyna się era ostrożności. Dlatego odmówił wzięcia proponowanego mu fiakra i zażądał Bolesława, którego zauważył w kolejce. Bolesław podjechał w pośpiechu, podczas gdy Aldo za pomocą kilku złotych załagodził cios zadany miłości własnej odrzuconego dorożkarza.

Zaledwie wsiadł, Morosini zapytał, czy gazety pisały o wczorajszym zabójstwie, dodając, że mówiło się o tym w hotelu, ale że to tylko zwykła plotka.

-  Plotka! - krzyknął Bolesław. - Na pewno nie! To smutna rzeczywistość i temat wszystkich dzisiejszych rozmów, ale trzeba przyznać, że ta zbrodnia jest szczególnie odrażająca.

-  Aż do tego stopnia? - rzucił Morosini, który poczuł w piersi nieprzyjemne ukłucie. - Czy wiadomo już, kim jest ofiara?

-  Nie do końca. Wiadomo, że był Żydem, to jest pewne, i że ciało znaleziono na obrzeżach gminy żydowskiej, między dwiema wieżami, ale trudno je było zidentyfikować gdyż... nie miał twarzy... Ponadto przed śmiercią był torturowany.

Mówią, że strach było patrzeć...

-  Ale kto mógł uczynić podobną rzecz?

-  To jest wielka niewiadoma. Nikt nie ma pojęcia. Gazety piszą o nieznajomym z dzielnicy żydowskiej, a mnie się zdaje, że policja będzie miała twardy orzech do zgryzienia.

-  Przecież muszą być jakieś ślady? Nawet nocą ktoś mógł widzieć...

-  Nic a nic, a jeśli nawet, to będzie wolał milczeć. Wie pan, ludzie w tym miejscu nie są zbyt rozmowni, gdyż nie chcą mieć do czynienia z policją, nawet jeśli to już nie jest rosyjska policja. Dla nich wszystkie mundury są warte tyle samo.

-  Przypuszczam, że musi być jednak jakaś różnica?

-  Z pewnością, ale ponieważ do tej pory zostawiali ich w spokoju, chcieliby, żeby tak było nadal.

Co mógł teraz myśleć Szymon Aronow? Może żałował, że wezwał księcia do siebie? Może, pomimo zachowania środków ostrożności, ktoś go śledził?

Przywoławszy w pamięci sylwetkę Kulawego, jego płonące i poważne spojrzenie, Aldo natychmiast przestał żałować. Ten człowiek przypisany do szlachetnej sprawy, ten rycerz z innego stulecia, nie należał do tych, którzy dadzą się pokonać i na których koszmar zrobi jakieś wrażenie. Widział zbyt wiele potworności i jedna śmierć więcej, nawet jeśli to przyjaciela, nie zdoła go zawrócić z drogi. Ich umowa obowiązywała nadal, gdyby było inaczej, zawiadomiłby go o tym w przekazanej wiadomości. Aldo powziął niezłomne postanowienie - udzieli pomocy, której od niego żądano. Jutro wieczorem będzie w Paryżu, a następnego dnia spróbuje coś ustalić na początek z Vidal-Pellicorne'em. Z takim nazwiskiem musiał to być z pewnością ktoś nieprzeciętny...

Pociąg jechał przez szeroką równinę otaczającą Warszawę. Pomimo przyjemnego komfortu przedziału Moro-sini poczuł potrzebę wyjścia z tej zamkniętej puszki. Dzień spędzony w pokoju hotelowym spowodował, że miał potrzebę ruchu, spotkania ludzi, choćby po to, żeby więcej nie myśleć o małym człowieku w okrągłym kapeluszu. To było niedorzeczne, lecz jak tylko wracało wspomnienie, chciało mu się płakać...

Na dźwięk dzwonka ogłaszającego pierwszy posiłek Morosini udał się do wagonu restauracyjnego. Usłużny kelner w krótkich spodniach i białych pończochach zaprowadził go do ostatniego wolnego miejsca, informując, że trzy pozostałe są zarezerwowane i będzie miał towarzystwo...

-  Chyba że woli pan zaczekać na drugi serwis? Wtedy będzie mniej ludzi...

-  Nie, nie, zostaję - odparł Morosini, któremu nie uśmiechała się samotność.

Atmosfera wagonu restauracyjnego z błyszczącymi markieteriami*14, kwiatami na stolikach oświetlonych małymi lampkami z pomarańczowymi jedwabnymi abażurami była całkiem przyjemna. Przy stolikach siedziało już kilku eleganckich panów oraz dwie czy trzy ładne kobiety.

Morosini zagłębił się w lekturze karty dań, chociaż wcale nie był głodny. Po chwili znowu usłyszał, jak kierownik sali zwraca się do kogoś po francusku:

-  Panie hrabio, oto państwa stolik. Jak już wspominałem...

-  Nie trzeba, nie trzeba, przyjacielu. Tak jest całkiem dobrze.

Książę wstał, aby przywitać trzy osoby, z którymi miał spożyć posiłek, i w porę powstrzymał okrzyk zdziwienia: przed nim stała młoda dziewczyna z Wilanowa w towarzystwie mężczyzny o burych włosach i wyniosłej minie, którą podkreślał lśniący monokl w oku; trzecią osobą był nikt inny jak Zygmunt, który wczorajszego wieczoru czekał na Dianorę w hotelu Europejskim.

Wenecjanin miał się właśnie przedstawić, kiedy Anielka powiedziała do kelnera:

-  Nie ma pan innego stolika? Dobrze pan wie, że lubimy być w swoim towarzystwie!

-  Ależ, panienko, pan hrabia był całkiem zadowolony...

-  To bez znaczenia - przerwał Morosini. - Za nic w świecie nie chciałbym sprawić panience przykrości. Proszę zarezerwować mi miejsce na drugi serwis.

W jego zimnej kurtuazji ukryty był żal, że musi odejść, gdyż nagle podróż przedstawiła mu się w wesołych barwach, ale ponieważ jego towarzystwo było niemiłe dla tej czarującej istoty - czarującej, lecz źle wychowanej - wolał ustąpić. Jednak jego szczęśliwa gwiazda okazała się skuteczna, gdyż pan w monoklu jął protestować.

-  Broń Boże, drogi panie, abyśmy zmuszali pana do przerwania posiłku!

-  Jeszcze nic nie zamówiłem, niczego zatem państwo nie przerywają.

-  Być może, ale jesteśmy, jak myślę, w kulturalnym gronie, więc proszę wybaczyć zachowanie mojej córki... Ten wiek nie znosi konwenansów - nalegał pan w monoklu.

-  Oto jeden powód więcej, aby jej ich nie narzucać - odparł książę.

Tu pozdrowił dziewczynę uśmiechem, kiedy do rozmowy postanowił włączyć się Zygmunt.

-  Ojcze, nie pozwól, by ten pan się oddalił! To znajomy pani Kledermann... książę...

-  Morosini - uzupełnił Aldo, przyszedłszy chłopcu z pomocą. - Ja również pana poznaję.

-  W takim razie, sprawa załatwiona! - ucieszył się pan w monoklu. - To będzie prawdziwa przyjemność zjeść kolację w pańskim towarzystwie. Nazywam się Roman Solmański, a to moja córka Anielka.

Usiedli do stołu. Aldo odstąpił swoje miejsce przy oknie dziewczynie, która podziękowała skinieniem głowy. Zygmunt usiadł obok niej, a hrabia naprzeciwko, obok Moro-siniego. Zygmunt wydawał się zachwycony spotkaniem i Aldo odgadł bez trudu dlaczego: chłopak był zakochany w Dianorze i szczęśliwy, że może o niej rozmawiać z kimś, kogo uważał za jej bliskiego znajomego. Morosini, nie mając ochoty rozwodzić się o swoich sprawach sercowych, wyprowadził go z błędu.

-  Może to się wyda panu dziwne, ale pomijając wczorajsze spotkanie, pani

Kledermann i ja nie widzieliśmy od... wybuchu wojny w 1914 - powiedział, udając, że szuka w pamięci daty, której nie powinien zapomnieć. - Była wtedy wdową po hrabim Vendraminie, prawie moim kuzynie, a ponieważ jest Dunką z pochodzenia, po wybuchu wojny wróciła do kraju, do ojca.

Po raz pierwszy Anielka przerwała milczenie.

-  Dlaczego opuściła Wenecję? Czy nie podobało jej się miasto?

-  Trzeba by było ją samą o to spytać, panienko. Myślę, że wolała od niej Kopenhagę. To raczej normalne, biorąc pod uwagę, że ten, który ją tam przywiódł jako żonę, nie przebywał już wśród żywych.

-  Czy nie kochała go wystarczająco, aby żyć wspomnieniami? Nawet podczas wojny?

-  Kolejne pytanie, na które nie potrafię odpowiedzieć. Vendraminowie uchodzili za udane małżeństwo pomimo dużej różnicy wieku...

Dziewczyna wygięła pogardliwie usta.

-  Odnoszę wrażenie, że ta kobieta gustuje w starszych mężczyznach. Szwajcarski bankier też nie jest pierwszej młodości. Ale za to wielce bogaty! Czy ten hrabia Vendra-min też był bogaty?

-  Anielko! - przerwał ojciec. - Nie sądziłem, że potrafisz być taka złośliwa!

Twoje pytania są bardzo niedyskretne.

-  Proszę mi wybaczyć, lecz nie lubię tej kobiety!

-  Co za niedorzeczność! - zaprotestował brat. - Pewnie uważasz, że jest zbyt piękna! To wspaniała kobieta! Prawda, ojcze?

Ojciec się roześmiał.

-  Moglibyśmy znaleźć inny temat konwersacji? Jeśli pani Kledermann jest „trochę" kuzynką księcia Morosiniego, nie jest szczytem kurtuazji rozmawiać o niej w jego przytomności. Czy zatrzymujesz się, książę, w Berlinie, czy jedziesz prosto do Paryża?

- Jadę do Paryża, gdzie myślę zostać kilka dni.

-  A więc będziemy mieć przyjemność spędzić czas w pańskim towarzystwie do jutra wieczór.

Morosini potwierdził uśmiechem i rozmowa zeszła na inne tory, ale w rzeczywistości najwięcej mówi! hrabia. Anielka ledwie tknęła dania i często spoglądała przez okno. Tego wieczoru miała na sobie płaszcz od Kolińskiego w ciepłym, brązowym odcieniu, sukienkę o prostocie prawie klasztornej i złotą kolię, chociaż jej oszałamiające ciało nie potrzebowało żadnej ozdoby. Mały futrzany toczek zdobił miękkie, jedwabne włosy zwinięte nad kruchym karkiem w ciężki kok. Uroczy obrazek, którym napawał się Aldo, słuchając mimochodem opowieści hrabiego, jak to dwa miesiące temu, pod naciskiem lodu, pękła tama na Odrze, powodując groźną powódź na północy kraju. Dodał, że to istne szczęście, że nie zalało torów kolejowych. Ten rodzaj opowieści nie wymagał odpowiedzi, pozwalając księciu na kontemplację. Tym bardziej że hrabia od Odry przeszedł do Nilu i odbudowy królestwa na dawnym terytorium zależnym cesarstwa otomańskiego znajdującym się pod protektoratem brytyjskim. Wszystko to przy jednoczesnym snuciu dywagacji politycznych i temu podobnych zajmujących anegdot.

Tymczasem Aldo ubolewał nad aż nazbyt widocznym smutkiem Anielki. Czy tak bardzo zależało jej na tym Władysławie, zakochanym bez wątpienia, ale posiadającym na pierwszy rzut oka zły charakter? Ich związek wydawał mu się tak niemożliwy, jak uczucie karpia do królika. Ta wspaniała dziewczyna i ten chaotyczny chłopak? To nie mogło być poważne...

Tymczasem Solmański przeszedł do sztuki japońskiej, ciesząc się na zapas, że w Paryżu zwiedzi interesującą ekspozycję w Grand Palais, rozwodząc się nad zasługami malarstwa z epoki Momoyama - najwybitniejszej według niego - i ery Tokugawa, kiedy nagle serce Alda zabiło mocniej. Oczy dziewczyny, ocienione długimi rzęsami, skierowały się na niego. Jej powieki uniosły się, ukazując ogromne błaganie, jakby Anielka oczekiwała od niego wsparcia i pomocy...

Wrażenie było głębokie, ale trwało krótko, gdyż już po chwili jej twarz przybrała z powrotem wyraz obojętności.

Po skończonej kolacji towarzystwo rozdzieliło się, obiecując sobie, że znowu się spotka jutro przy obiedzie. Hrabia z rodziną wyszli pierwsi, zostawiając Morosiniego nieco oszołomionego monologiem polskiego arystokraty. Al-do zauważył, że nadal nie wie nic więcej na temat familii Solmańskich, i wywnioskował, że być może ta nieustanna gadanina stanowiła dobrą taktykę, gdyż pozwoliła hrabiemu nie powiedzieć ani słowa na temat swojej rodziny. Kiedy nie można wtrącić nawet zdania, pytania stają się niemożliwe...

Tymczasem kelnerzy zaczęli zbierać nakrycia, aby przygotować drugi serwis. Morosini wstał niechętnie, gdyż miał ochotę posiedzieć przy jeszcze jednej filiżance kawy. Jednak zanim opuścił wagon, zatrzymał kierownika sali.

-  Zdaje się, że zna pan dobrze hrabiego Solmańskiego i jego rodzinę.

-  O, to zbyt wiele powiedziane, ekscelencjo! Hrabia często jeździ do Paryża w towarzystwie syna, ale co się tyczy córki, to jeszcze nigdy jej nie spotkałem.

-  To dziwne. Zwróciła się do pana przed posiłkiem tak, jakby była tu stałym gościem.

-  Rzeczywiście. Sam byłem tym zdziwiony... Ale od takiej ładnej kobiety można wszystko przyjąć - wyjaśnił z uśmiechem kelner.

-  Podzielam pańskie zdanie. Szkoda, że jest taka smutna. Zdaje się, że podróż do Paryża wcale nie jest jej w smak. Czy wie pan coś więcej o tej rodzinie? - nie dawał za wygraną Morosini, a w jego dłoni, jak u magika, pojawił się banknot.

-  Tylko to, co można zauważyć, jak się jest ptakiem wędrownym. .. Hrabia uchodzi za bogatego. Syn za zapalonego karciarza. Dałbym głowę, że już poszukuje partnerów, do których, jeśli mogę coś panu poradzić, odradzałbym się przyłączać.

-  Dlaczego? Szachruje?

-  Nie, ale jeśli jest czarujący i hojny, gdy wygrywa, to po przegranej staje się odrażający, brutalny i agresywny. Poza tym pije.

-  Posłucham pańskiej rady. Nie ma nic gorszego niż gracz, który nie umie przegrywać!

Zresztą nie bez żalu: partia brydża lub pokera stanowiłaby przyjemną rozrywką, ale lepiej było tego zaniechać, gdyż kłótnia z młodym Solmańskim nie byłaby dobrym sposobem na zbliżenie się do jego siostry... Tłumiąc westchnienie, Morosini wrócił do przedziału, gdzie podczas jego nieobecności pościelono łóżko. Kabina, z łagodnym oświetleniem sączącym się przez zmatowiałe żarówki, z miękką wykładziną pod stopami, mahoniowymi markieteriami, błyszczącymi, miedzianymi elementami i szafko-umywalką, od której czuć było zapach nowości i gdzie dobrze utrzymane ogrzewanie zapewniało miłe ciepło - zachęcała do odpoczynku. Morosini, nieprzyzwyczajony kłaść się tak wcześnie, nie miał ochoty na sen. Postanowił jeszcze wypalić papierosa lub dwa, i wyszedł na korytarz.

Nie żeby podziwiać widoki: zalegała ciemna noc i oprócz smug deszczu, które spływały po szybach, nie było nic widać; no może poza od czasu do czasu umykającą lampą, sygnałem świetlnym lub kilkoma małymi jak robaczki świętojańskie punkcikami, które musiały być światłami miasteczek.

Z jakiegoś przedziału wyszedł konduktor i kłaniając się, spytał księcia, czy czegoś nie potrzebuje. Aldo miał ochotę zapytać, który przedział zajmuje rodzina Solmańskich, ale myśląc, że to do niczego mu niepotrzebne, odpowiedział, że nie. Konduktor w brązowym uniformie dyskretnie zniknął, życząc mu dobrej nocy. Potem jeszcze przetoczyła się przez korytarz grupa głośnych pasażerów udających się do wagonu restauracyjnego, a jeden z nich, zażywny mężczyzna w kraciastym garniturze, zatoczywszy się, gdy pociąg Dral lekki zakręt, nadepnął Morosiniemu na nogę, wymamrotał jakieś przeprosiny i śmiejąc się, ruszył dalej. Morosini, zdegustowany, wrócił do kabiny, zamknął drzwi i założył łańcuch.

Włożył jedwabną piżamę, pantofle, szlafrok i otworzył szafko-umywalkę, żeby umyć zęby. Potem rozłożył się na łóżku, aby przeczytać niemiecką gazetę kupioną na dworcu, która wkrótce tak go znużyła, że nie był w stanie dłużej skupić uwagi na perypetiach spadającej marki niemieckiej. Czytając tekst, widział spojrzenie Anielki wołające o pomoc, które nie dawało mu spokoju.

Kiedy wreszcie zasypiał, obudził go lekki hałas. Al-do obrócił głowę w stronę drzwi i zobaczył, że klamka się rusza i zatrzymuje, tak jakby ktoś nie mógł się zdecydować. Morosiniemu zdawało się, że słyszy cichą skargę, jakby wstrzymywany szloch...

Cicho wstał z łóżka i gwałtownym ruchem otworzył drzwi, ale za nimi nie było już nikogo.

Ruszył przed siebie korytarzem, gdzie przygaszono już światła, i na końcu zauważył oddalającą się biegiem kobietę w białym peniuarze. Jej długie, jasne włosy opadały aż do pasa: to była Anielka!

Z bijącym sercem, rzucił się jej śladem, ogarnięty szaloną nadzieją; czy to możliwe, że przyszła do niego, ryzykując gniew ojca? Czy była aż tak nieszczęśliwa?

Dopadł ją, gdy wstrząsana szlochem, starała się otworzyć drzwi pociągu z ewidentnym zamiarem rzucenia się pod koła.

-  Znowu? - krzyknął z gniewem. - Ależ to jakaś mania! Nastąpiła krótka, gdyż zbyt nierówna walka; Anielka broniła się tak dzielnie, że Morosini zawahał się przez ułamek sekundy, czy jej nie uderzyć, by się otrząsnęła. Ale wkrótce opadła z sił, zresztą w samą porę, gdyż dzięki temu uniknęła siniaka na brodzie.

-  Niech mnie pan zostawi - stękała bezładnie. - Niech mnie pan zostawi... Ja chcę umrzeć!

-  Wrócimy do tego później! Proszę za mną, musi pani przyjść do siebie i trochę się ogarnąć... i powie mi pani, o co chodzi.

Prowadził ją, podpierając, wzdłuż korytarza. Konduktor, widząc to, przybiegł zaniepokojony.

-  Co tu się dzieje? Czy panienka jest chora?

-  Nie, ale mało brakowało, a byłby wypadek! Niech pan przyniesie trochę koniaku! Zabieram ją do siebie.

-  Poproszę służącą. Jest w następnym wagonie...

-  Nie... nie, na litość!... - jęknęła nieszczęsna dziewczyna. - Ja... ja nie chcę jej widzieć!

Bardzo ostrożnie, jakby była z porcelany, Aldo posadził Anielkę na swojej pryczy i zmoczył ręcznik, aby odświeżyć jej twarz, potem kazał jej wypić trochę wonnego alkoholu, który przyniósł konduktor z miną tak uroczystą, że aż godną uwiecznienia. Anielka pozwalała na wszystko jak dziecko, które zbłądziwszy w ciemnościach, wreszcie znalazło ciepłe i jasne schronienie. Przy tym była niezwykle wzruszająca i ładna jak zwykle dzięki przywilejowi młodości, której łzom nie uda się obrzydzić. Wreszcie głęboko westchnęła.

-  Pan chyba uważa, że jestem szalona... - bąknęła.

-  Raczej... raczej... nieszczęśliwa. Czy to przez tego chłopca?...

-  Oczywiście... Gdyby pan wiedział, że już pan nigdy więcej nie ujrzy tej, którą pan kocha, czy nie byłby pan zrozpaczony?

-  Może dlatego, że kiedyś przeżyłem coś takiego, mogę pani powiedzieć, że od tego się nie umiera. Nawet podczas wojny!

-  Pan jest mężczyzną, a ja kobietą: oto cała różnica. Jestem przekonana, że Władysław nie ma najmniejszej ochoty się zabić. On ma swoją „sprawę".

-  I co to jest ta jego sprawa? Nihilizm, bolszewizm?

-  Coś w tym rodzaju. Nie znam się na tym. Wiem tylko, że nienawidzi ludzi szlachetnie urodzonych i bogatych, i że chce równości dla wszystkich...

-  I ten rodzaj egzystencji nie pociąga pani? To dlatego nie chciała pani z nim odejść?

Duże, złociste oczy popatrzyły na Morosiniego z bojaźliwym podziwem.

-  Co pan o tym może wiedzieć? Przecież w Wilanowie rozmawialiśmy po polsku...

-  Oczywiście, ale wasza pantomima była niezwykle wymowna i muszę przyznać pani rację: nie jest pani stworzona, aby żyć w ukryciu.

-  Nic pan nie rozumie! - krzyknęła. - Nie bałabym się dzielić z nim biedy. Kiedy się kocha, można żyć szczęśliwie nawet w mansardzie. Jeśli jednak się nie zgodziłam, to dlatego, że gdybym z nim zamieszkała, sprowadziłabym na niego niebezpieczeństwo... Proszę jeszcze trochę koniaku, strasznie mi zimno...

Aldo podał jej kolejny kieliszek, zdjął swoją pelisę z wieszaka i otulił jej ramiona.

-  Tak lepiej?

Podziękowała z drżącym, nieśmiałym uśmiechem, który spowodował, że Aldo się roztkliwił.

-  Lubi się pan mieszać w nie swoje sprawy, ale mimo to jest pan bardzo miły...

-  Dobrze to słyszeć. Dodam, że nie żałuję, iż dwa razy wkroczyłem w pani życie, i gotów jestem znowu to zrobić w razie potrzeby. Ale wróćmy do naszego przyjaciela. Dlaczego utrzymuje pani, że żyjąc z nim, naraziłaby go pani na niebezpieczeństwo?

Anielka, wierna swojemu przyzwyczajeniu, odpowiedziała pytaniem:

-  A co pan myśli o moim ojcu?

-  Wprawia mnie pani w zakłopotanie. Co mogę myśleć o kimś, kogo spotkałem tylko jeden raz. To człowiek wielkiego formatu, o doskonałych manierach i kurtuazji. Inteligentny, wykształcony... będący na bieżąco z wydarzeniami na świecie.

Przypomniał sobie kamienne oblicze i blade oczy hrabiego ukryte pod błyskiem monoklu i jego postawę mającą coś z klimatu kostnicy; hrabia przypominał bardziej pruskiego oficera niż przedstawiciela polskiej szlachty, której naturalna elegancja zabarwiona była często romantyzmem.

-  To zbyt mało powiedziane - zaprzeczyła Anielka. -To bardzo groźny człowiek, któremu lepiej nie wchodzić w drogę. Gdybym odeszła z Władysławem, odnalazłby nas i... już nigdy więcej bym go nie ujrzała... Przynajmniej nie na tym padole...

-  Chce pani powiedzieć, że zdolny byłby zabić?

-  Bez wahania... i mnie również, jeśliby się dowiedział, że nie jestem dziewicą...

-  Własny ojciec?! - krzyknął zdumiony Aldo. - Nie kocha pani?

-  Ależ kocha... na swój sposób... Jest ze mnie dumny, gdyż jestem ładna, i widzi we mnie najlepszy sposób na odbudowanie podupadającej fortuny. Jak pan sądzi, po co jedziemy do Paryża?

-  Poza planami zwiedzania wystawy japońskiej? Nie mam pojęcia.

-  Żeby wydać mnie za mąż. Mam nie wrócić do Polski... przynajmniej nie jako Anielka Solmańska. Mam wyjść za jednego z najbogatszych ludzi w Europie.

Czy teraz pan rozumie, dlaczego chciałam umrzeć... i nadal chcę umrzeć?

-  No to jesteśmy w punkcie wyjścia! - westchnął Moro-sini. - Przecież to nierozumne! Ma pani całe życie przed sobą, a ono może być tak piękne jak pani...

Może nie teraz... ale później...

-  W każdym razie, nie w aktualnych okolicznościach.

Jest pani o tym przekonana, ponieważ pani umysł i serce są przepełnione Władysławem, a czy ten człowiek, za którego chcą panią wydać... czy jest pani pewna, że nie potrafi go pani pokochać?

-  Na to pytanie nie mogę odpowiedzieć... z prostej przyczyny... ponieważ go nie znam.

-  Ale on musi panią znać w taki czy inny sposób i chce uczynić panią szczęśliwą?

-  Nie sądzę, żeby mnie widział w inny sposób niż na fotografii. Interesuję go, ponieważ przyniosę mu w wianie klejnot, którym on jest zainteresowany od dawna. Mimo to zdaje się, że się mu podobam...

-  Co to za historia? - z niedowierzaniem mruknął pod nosem Morosini. - Żeni się z panią z powodu posagu? Chyba mi pani nie powie, że ośmielono się uczynić z pani rodzaj... nagrody za zakup? To by było okropne!

Anielka nagle się uspokoiła i dokończywszy picie koniaku, utkwiła jasne spojrzenie w oczach rozmówcy. Tylko w kącikach jej ust pojawił się pogardliwy uśmieszek.

-  A jednak to prawda. Ten finansista dawał wysoką cenę za ów klejnot. Mój ojciec powiadomił go, że drogocenny przedmiot, pochodząc od mojej matki, nie należy do niego i że zgodnie z jej ostatnią wolą, nie wolno mi się go pozbyć. Odpowiedź przyszła natychmiast: napisał „ożenię się", no i ożeni się ze mną. No cóż, to z pewnością nałogowy kolekcjoner. Pan nie wie, co to za choroba... bo to musi być choroba!

-  A jednak mogę zrozumieć, ponieważ sam nią jestem dotknięty... ale żeby do tego stopnia? A czy pani ojciec się zgadza?

-  Oczywiście! Ma na oku fortunę tego człowieka, a za pomocą kontraktu ślubnego zapewni mi jej część... nie licząc spadku. Ten człowiek jest o wiele starszy ode mnie. Musi mieć... co najmniej tyle lat co pan! Może nawet więcej... Myślę, że musi mieć pięćdziesiąt lat!

-  Niechże pani zostawi wiek w spokoju! - burknął Al-do bardziej rozbawiony niż zły. Było oczywiste, że w oczach tej dziewczyny lekko siwiejące skronie nadawały mu wygląd patriarchy. - A teraz co pani zamierza? Spróbować wody w Sekwanie, czy rzucić się pod koła wagonów w metrze?

-  Co pan wygaduje! To takie okropne.

-  Tak pani myśli? Jak pani uważa, co by się stało, gdyby udało się pani sforsować drzwi pociągu? Skutek byłby dokładnie taki sam. Wpadłaby pani pod koła lub została inwalidką! Samobójstwo jest sztuką, moja droga, jeśli chce się zostawić po sobie znośny obraz...

-  Niech pan zamilknie!

Anielka pobladła tak, że pomyślał, czy nie poprosić konduktora o kolejną porcję koniaku, ale nie dała mu czasu na decyzję.

-  Czy chce mi pan pomóc? - spytała nagle. - Już dwa razy pokrzyżował pan moje plany, skąd wnioskuję, że nie jestem panu zupełnie obojętna... W takim razie, czy przyjdzie mi pan z pomocą?

-  Pragnę pani pomóc, oczywiście. Jeśli tylko to będzie w mojej mocy...

-  Już się pan waha... ?

-  To nie to. Jeśli chce pani coś zasugerować, to proszę, wspólnie przedyskutujemy pani propozycję.

-  O której pociąg będzie w Berlinie?

-  Około czwartej nad ranem, jak sądzę. Dlaczego mnie pani o to pyta?

-  Bo to moja jedyna szansa. O tej porze wszyscy będą spali...

-  Z wyjątkiem konduktora, podróżnych wysiadających i wsiadających - odparł Morosini, którego zaczął niepokoić taki charakter konwersacji. - Co pani zamierza?

Pomysł jest prosty: pomoże mi pan wysiąść z pociągu i razem uciekniemy... - Naprawdę, chciałaby pani...?

-  Żebyśmy uciekli razem, pan i ja. Wiem, że to szaleństwo, lecz czyja nie jestem warta szaleństwa? Może się pan nawet ze mną ożenić... jeśli pan chce...

Podczas chwili olśnienia wyobraźnia podsunęła Moro-siniemu całą galerię czarujących obrazów: ona i on uciekający w automobilu do Pragi, żeby zdążyć na pociąg, który zawiezie ich do Wiednia, a potem do Wenecji, gdzie zostanie jego... Co to by była za urocza księżniczka Mo-rosini! Stary pałac ożyłby w blasku jej młodości... Tylko że romantyczna przyszłość jawiła się raczej jak sen niż rzeczywistość, ale sen zawsze się kiedyś kończy i powrót do rzeczywistości bywa bolesny. Anielka była niewątpliwie wielką pokusą, a jej obraz pozwolił mu na równą walkę z Dianorą, lecz inny obraz szybko zastąpił jej uroczą twarz: małego człowieczka ubranego na czarno, leżącego w kałuży krwi, który nie miał już twarzy, oraz echo głębokiego błagalnego głosu, który nigdy nie wymówił słów, usłyszanych przez Alda:

- Teraz mam tylko pana! Niech pan mnie nie opuszcza!

Jednak coś mu podpowiadało, że uciekając z dziewczyną, odwróciłby się plecami do człowieka z dzielnicy żydowskiej i stracił szansę odkrycia zabójcy matki... Czy kochał ją do tego stopnia? Czy może był nią tylko zauroczony?... Podobała się mu, pociągała, podsycała pożądanie, ale jak sama mówiła, był za stary na romantyczną miłość...

Jego milczenie zniecierpliwiło dziewczynę.

-  Czy to wszystko, co ma mi pan do powiedzenia?

-  Zgodzi się pani chyba, że taka decyzja wymaga namysłu? Ile pani ma lat, Anielko?

-  Dziewiętnaście... Wiek nieszczęścia...

Tego się właśnie obawiałem. Czy wie pani, co by się stało, gdybym panią porwał? Pani ojciec miałby prawo ścigać mnie przed każdym sądem w jakimkolwiek kraju Europy za nakłanianie do rozwiązłości i uwiedzenie osoby niepełnoletniej.

-  Och, myślę, że posunąłby się znacznie dalej: wsadziłby panu kulkę w łeb...

-  Chyba że bym mu w tym przeszkodził, sam go zabijając, co stworzyłoby sytuację jak z dramatów Corneille'a... -pomyślał książę na głos.

- Jeśli pan mnie kocha, jakie to może mieć znaczenie? O słodka młodości! Nagle Aldo poczuł się bardzo stary.

-  Czy powiedziałem, że panią kocham? - spytał bardzo spokojnie. - Gdybym wyjawił, jakie uczucia pani we mnie wzbudza, byłaby pani zaszokowana! Ale, zejdźmy na ziemię i przeanalizujmy sytuację na zimno...

-  A więc nie chce pan wysiąść wraz ze mną w Berlinie?

-  To byłoby najbardziej niebezpieczne szaleństwo, jakie moglibyśmy popełnić. Obecne Niemcy są najmniej romantycznym państwem świata...

-  A zatem wysiądę sama! - upierała się Anielka.

-  Niech pani nie opowiada głupstw! Na razie jedyne rozsądne rozwiązanie to wrócić do przedziału i porządnie się wyspać. Potrzebuję czasu do namysłu. Możliwe, że w Paryżu będę mógł przyjść pani z pomocą, podczas gdy w Niemczech jest to wykluczone.

-  Trudno. W takim razie już wiem, co mam robić...

Anielka wstała, ciskając ze złością pelisę księcia, i rzuciła się w stronę drzwi.

Aldo chwycił ją w przelocie i przytrzymał raz jeszcze, przyciskając do siebie.

-  Niech pani przestanie zachowywać się jak dziecko. Łatwo jest panią kochać... może zbyt łatwo i im więcej panią znam, coraz mniej znoszę myśl o pani małżeństwie...

-  Gdybym mogła panu wierzyć...

A czy w to pani uwierzy?

Aldo pocałował ją z siłą i zachłannością, które jego samego zaskoczyły. Wrażenie czerpania z chłodnego źródła po upalnym dniu, zanurzenia twarzy w bukiecie kwiatów... Po chwili dzikiego oporu Anielka poddała się z cichym westchnieniem, pozwalając swemu ciału dotknąć ciała księcia. Lecz nagle w mózgu Alda zabrzmiało coś na kształt alarmu, który oderwał go od dziewczęcia, co uratowało ją od rzucenia na kanapę i potraktowania jak pierwszej lepszej dziewki wziętej podczas szturmu miasta.

- Jest tak, jak mówiłem - powiedział z bałamutnym uśmiechem, który na dobre rozbroił dziewczynę - pani jest stworzona do miłości. A teraz proszę iść spać i obiecać, że jutro rano znowu się zobaczymy. Proszę! Niech pani obieca!

-  Przysięgam...

Tym razem ona musnęła ustami usta Alda, który otwierał przed nią drzwi. Lecz kiedy już miała przekroczyć próg, nagle... znalazła się nos w nos ze swoim ojcem. Wydała cichy okrzyk i chciała zamknąć drzwi z powrotem, lecz hrabia Solmański był już w środku.

Aldo spodziewał się wybuchu gniewu, ale nic takiego nie nastąpiło. Solmański zmierzył tylko drżącą jak osika córkę wzrokiem od stóp do głów i rozkazał:

-  Marsz do siebie! Wanda na ciebie czeka i ma rozkaz nie spuszczać z ciebie oczu w dzień i w noc!

-  To niemożliwe! - załkała Anielka. - Jest tylko jedna kuszetka...

-  Wanda będzie spać na podłodze. Jedna noc to nic strasznego, nie umrze od tego, za to jestem pewny, że twoje drzwi więcej się nie otworzą! Do przedziału!

Anielka, ze spuszczoną głową, wyszła z kabiny księcia, zostawiwszy ojca twarzą w twarz z Morosinim, który był bardziej rozluźniony, niż można się spodziewać w podobnych okolicznościach. Zapalił papierosa i podjął inicjatywę otwarcia ognia.

-  Choć oczywiste fakty nie działają na moją korzyść, mogę pana zapewnić, że się pan myli co do tego, co tu przed chwilą zaszło. Mimo to jestem do pańskiej dyspozycji - dodał zimno.

Na granitowej, nieodgadnionej twarzy hrabiego pojawił się kpiący uśmiech.

-  Innymi słowy, jest pan gotów się pojedynkować za zbrodnię, której pan nie popełnił?

-  W rzeczy samej!

-  To nie będzie konieczne! Nie każę też panu poślubić mojej córki. Wiem, co się stało!

-  Jak to możliwe?

-  Konduktor mi wszystko powiedział. Przed chwilą chciałem zamienić kilka słów z Anielką. Udałem się do niej, lecz znalazłszy pustą kabinę, spytałem konduktora, czy jej nie widział. Powiedział mi, że uniemożliwił jej pan dokonanie nieodwracalnego aktu, a potem, próbował pocieszać. Jestem winien panu podziękowanie. A więc składam je panu - dodał tonem jakby anonsował, że przyśle swoich sekundantów. - Chciałbym się tylko dowiedzieć, skąd taki gest u Anielki...

-  Gesty! - poprawił go Morosini. - To już drugi raz przeszkadzam hrabiance w unicestwieniu się: nie dalej niż przedwczoraj, zwiedzając Wilanów, powstrzymałem ją w ostatniej chwili, kiedy miała się rzucić do Wisły. Sądzę, że powinien pan poświęcać jej więcej uwagi; popycha ją pan do małżeństwa, które ją przeraża.

-  To nie potrwa długo. Mężczyzna, którego dla niej wybrałem, posiada wszystko, co powinien mieć doskonały mąż, i wcale nie jest odpychający! Później córka przyzna mi rację. Na razie zakochała się w studencie nihiliście, po którym można się spodziewać wszystkiego, co najgorsze. Wie pan, jakie potrafią być te miłostki dorastającej młodzieży?

Bez wątpienia, ale mogą prowadzić do tragedii...

-  Może pan być pewien, że żadna tragedia się nie powtórzy! Jeszcze raz dziękuję!... Ach! Czy mogę pana prosić, aby nie rozgłaszał tego, co się tu stało? Jutro moja córka będzie spożywać posiłki w przedziale, dzięki czemu uniknie pan niewygodnych spotkań.

-  Nie musi mnie pan prosić o dyskrecję - odparł sztywno Morosini. - Nie jestem plotkarzem. A teraz, jeśli nie ma pan nic więcej do powiedzenia, możemy zakończyć naszą rozmowę.

-  Też bym sobie tego życzył. Dobrej nocy, książę!

-  Dobrej nocy.

*   *   *

Kiedy Nord-Express wjechał na dworzec główny Berlin--Friedrichstrasse, gdzie miał pół godziny postoju, Morosini włożył pantalony, buty i pelisę, i wyszedł na peron.

Pociąg, z pozasuwanymi zasłonami wydawał się cichy. Noc, o tej godzinie najczarniejsza, była zimna, wilgotna i mało zachęcająca do spaceru. Jednak, nie mogąc przegnać z umysłu niepokoju, Morosini szedł po peronie, śledząc ruch, a raczej brak ruchu w poszczególnych przedziałach, kiedy konduktor zawiadomił go, że za chwilę będzie odjazd. Książę z prawdziwą satysfakcją wrócił do swojego przedziału i komfortowej kuszetki, w którą się wślizgnął z westchnieniem ulgi. Anielka powinna mocno spać i postanowił pójść w jej ślady.

Poza rozrywką w postaci przekraczania punktów celnych, przejazd przez Niemcy, Hanower, Dusseldorf i Akwizgran, następnie przez Belgię, przez Liège i Namur, a wreszcie północną Francję: Jeumont, Saint-Quentin i Compiègne pod szarym, zaciągniętym chmurami niebem wydał mu się wielce monotonny. W wagonie restauracyjnym, dokąd udał się na śniadanie, było niewielu pasażerów, a ponieważ zamówił obiad podczas drugiego serwisu, żeby dłużej posiedzieć, nie spotkał Solmańskich. Usłyszał tylko, jak młody Zygmunt kłóci się na korytarzu z jakimś Belgiem. Młokos był w podłym humorze: jeśli tej nocy grał w karty, to musiał przegrać... Co do Anielki, pozostawała niewidoczna zgodnie z wolą ojca.

Szkoda, odczuwał taką radość, patrząc na jej zachwycającą twarz.

Dlatego kiedy pociąg zakończył swój długi bieg na Dworcu Północnym w Paryżu, spieszno mu było wysiąść. Zająwszy pozycję na początku peronu pod jednym z potężnych filarów, czekał, aż przewali się pierwsza fala pasażerów. Miał nadzieję, że będzie mógł śledzić Solmańskich. Jedna rzecz go intrygowała: nazwisko przyszłego męża Anielki, „jednego z najbogatszych ludzi w Europie" - jak powiedziała dziewczyna. Chyba nie chodziło o Rothschil-da? Jako dobra Polka dziewczyna powinna pozostać katoliczką...

Rozmyślania te skróciły mu oczekiwanie. Ci, na których czekał, nie śpieszyli się. Nagle zobaczył, jak nadchodzą, a za nimi Bogdan, pokojówka oraz chmara bagażowych, a także ciekawskich, których przyciągnęła niespotykana elegancja tego towarzystwa, jakiej się nie spotyka na co dzień. Panowie nosili żakiety i cylindry. Anielka miała na głowie trójrożny, welurowy kapelusz otoczony zwiewną woalką i futro z błękitnych lisów. Była tak zachwycająca, że Al-do przyśpieszył kroku, aby mocją podziwiać.

Nagle zamarł. W dekolcie wielkiego futrzanego kołnierza, na delikatnej szyi Anielki, błyszczał fantastyczny klejnot roztaczający blask głębokiego błękitu, wisior, który Saldo znał tak dobrze. Był to szafir Wizygotów, ten sam, którego wierna kopia leżała na dnie jego kieszeni...

To stało się tak nagle, że musiał się uszczypnąć, aby mieć pewność, czy przypadkiem nie śni. Po chwili jednak zaskoczenie zamieniło się w gniew i książę zapomniał, że gotów był kochać dziewczynę noszącą kamień skradziony za cenę

zabójstwa - „czerwony klejnot" w języku paserów, którzy nigdy nie tykali przedmiotu skażonego morderstwem. Jak śmiała utrzymywać, że ów szafir dostała od matki?! Powinna wiedzieć, co znajdowało się w rodzinnym majątku!

Ta krótka chwila słabości uratowała Morosiniego przed nieprzemyślanym gestem. Gdyby słuchał tylko oburzenia, rzuciłby się na dziewczynę, aby zerwać z jej szyi wisior i wykrzyczeć jej w twarz całą swą pogardę. Ale rozsądek wrócił na czas. Teraz trzeba było się dowiedzieć, dokąd udawali się ci ludzie, a potem ich śledzić. Chwyciwszy walizy, których nie powierzył żadnemu bagażowemu, rzucił się w ślad za Solmańskimi.

Nie było to trudne: błyszczące cylindry dwóch mężczyzn górowały nad tłumem. Morosini po wyjściu z dworca zauważył, że kierują się do wspaniałego rolls-royce'a z szoferem i służącym. Czekał tam młody człowiek wyglądający na sekretarza. W tym czasie służący i bagażowi skierowali się w stronę obszernego furgonu.

Aldo pobiegł do taksówki, do której rzucił się z walizami, i zakomenderował:

-  Niech pan jedzie za tym autem i nie zgubi go pod żadnym pozorem!

Kierowca z wąsami à la Clemenceau rzucił klientowi kpiące spojrzenie.

-  Pan z policji? A nie wygląda pan...

-  To, kim jestem, nie ma znaczenia. Niech pan robi, co każe, a nie pożałuje pan!

-  Bez obawy! No to w drogę, mój książę...

I taksówkarz, z maestrią i szybkością, które o mało nie rzuciły pasażera na podłogę, ruszył za wielkim autem.

Część II

Mieszkańcy parku Monceau

Rozdział piąty

Co można znaleźć w zaroślach

Taksówka Morosiniego bez trudu podążała za limuzyną, która jechała wolno i majestatycznie, jak przystoi tak szacownemu automobilowi. Bulwarem Denain i ulicą La Fayette dotarli do bulwaru Haussmanna, a w końcu, ulicą de Courcelles, prosto w kierunku parku Monceau. Morosini często przyjeżdżał do Paryża i wszystkie te miejsca dobrze znal. Wyobrażał sobie, że długie auto musiało należeć do kogoś, kto mieszka w jednej z tych tak zwanych pięknych dzielnic, ale i tak się zdziwił, kiedy zobaczył, jak otwiera się przed nim wielka brama obszernego pałacu przy ulicy Alfreda de Vigny, sąsiadującego i innym, do którego przyjeżdżał kilkakrotnie, należącego do markizy de Sommieres, jego ciotki. Była chrzestną matki i, aż do jej śmierci, przyjeżdżała każdej jesieni na kilka dni do Wenecji, żeby uściskać chrześnicę, którą kochała z całego serca.

Kierowca taksówki, jak człowiek, dobrze znający swój fach, minął dom. do którego zajechał rolls-royce, i zatrzyma! się nieco dalej, przed bramą pani de Sommieres.

-  Co teraz? - spytał klienta.

-  Jeśli się pan nie śpieszy, muszę się zastanowić.

-  Och! Nie, ja mam czas. tym bardziej że licznik się kręci. Wydaje się, że ci ludzie będą tu mieszkać. Zdaje mi się, że właśnie przyjechały ich bagaże.

Istotnie, właśnie nadjechał omnibus, do którego skierowali się bagażowi, niosąc po chwili wielkie walizy. Morosini zamyślił się...

Kiedy zjeżdżał do Paryża, z reguły zatrzymywał się u Ritza z powodu licznych udogodnień oferowanych przez ten hotel, jego czaru, a także bliskości sklepu przyjaciela, Gilles'a Vauxbruna, antykwariusza z placu Vendóme. Ale tego wieczoru wybrałby bez wahania nawet obskurny hotelik, pod warunkiem że znajduje się w pobliżu pałacu, w którym zniknął szafir i piękna Anielka. W ostateczności wystarczyłaby nawet budka strażnika drogowego na środku trotuaru, byle tylko nie oddalić się ani na krok od tego miejsca. Nawet hotel RoyalMonceau położony o rzut kamieniem wydawał mu się zbyt oddalony.

Idealnym rozwiązaniem byłoby zatrzymać się u starej markizy, ale zbliżał się koniec kwietnia, a pani de Sommieres, przywiązana do starych przyzwyczajeń, zawsze zamykała paryską rezydencję 15 kwietnia i wyjeżdżała na to, co nazywała „objazdem po zamkach" należących do rodziny. Poświęcała na to zajęcie całą wiosnę i lato, przyznając sobie małą nagrodę za takie poświęcenie w postaci pobytu w Vichy, po czym jesienią udawała się za granicę, zatrzymując się nieodmiennie w Wenecji, Rzymie, Wiedniu, Londynie, a czasem też Montreux.

Ponieważ była jego krewną, Aldo zaczął rozmyślać, czy nie poprosić ciotki o gościnę, nawet gdyby musiał obozować pośród poprzykrywanych pokrowcami foteli. Nagle z ciszy dobył się odgłos zdecydowanych kroków, które zatrzymały się między taksówką a bramą pałacu markizy. Równocześnie do auta zajrzała czyjaś głowa, sprawdzając, kto też może znajdować się w środku. Na jej widok Aldo powstrzymał okrzyk radości: była to bowiem Maria An-dżelina du PlanCrépin, lektorka, dama do towarzystwa i „dziewczyna do wszystkiego" pani de Sommieres. Jeśli ona tu się zjawiła, oznaczało to, że stara dama jeszcze nie wyjechała.

Aldo wyskoczył z auta i nakazując kierowcy, aby jeszcze poczekał, przywitał ją z taką radością, jakby była Świętym Graalem, a on rycerzem Galahadem.

-  Pani tutaj? Co za nieoczekiwane szczęście, mój Boże! Ponieważ już się zmierzchało, stara panna nie poznała go od razu i przycisnęła się do bramy, wiele razy czyniąc znak krzyża.

-  Ależ, proszę pana, co to ma znaczyć? Rozpoznawszy księcia, oburzona kobieta zamieniła się w gołąbeczkę.

-  O słodki Jezu!... Książę Aldo! - jęknęła tonem bliskim ekstazy. - Co za niewiarygodna niespodzianka! A to się nasza pani markiza ucieszy!

-  To ona jeszcze w Paryżu? Byłem przekonany, że już ruszyła w swoją stałą trasę.

-  Obawiam się, że w tym roku będzie to niemożliwe. Nasza droga markiza upadła tak nieszczęśliwie w pokoju kąpielowym, że złamała sobie trzy żebra. Teraz musi się oszczędzać i jak najwięcej odpoczywać, co doszczętnie psuje jej humor.

-  W takim razie, może nie jest to najlepsza chwila, aby jej przeszkadzać? Zapewne potrzebuje spokoju.

W tej chwili spadło kilka pierwszych kropel deszczu i panna Andżelina otworzyła wielki parasol.

-  Tak mówi lekarz, ale ona wie swoje. Pana przyjazd bardzo ją ucieszy. Biedactwo śmiertelnie się nudzi!

-  Naprawdę? Czy sądzi pani, że przyjęłaby mnie na kilka dni? Wracam z Polski i nie zarezerwowałem pokoju w tym hotelu co zwykle, a nie mam ochoty zdawać się na inny.

-  Najświętsza Panienko, toż ona nie będzie się posiadała z radości! Rozerwie się trochę. Będzie pan dla niej jak promień słońca! Niechże pan wchodzi, proszę!

Maria Andżelina, niemalże tracąc oddech, grzebała w torebce w poszukiwaniu klucza, co było operacją trudną i spowodowało, że wypuściła z rąk parasol, który Morosini chwycił w locie. W akcie desperacji stara panna chwyciła za dzwonek, żeby zaalarmować dozorcę.

-  Niech się pani nie śpieszy! - poradził Aldo. - Pójdę po moje walizki i zapłacę za taksówkę.

Podczas gdy szofer odjeżdżał pełen podziwu dla klienta, który potrafi zamieszkać tam, gdzie chce, zwracając się do pierwszej z brzegu osoby na ulicy, przed bramą ukazał się dozorca, który wyglądał, jakby żywcem wyjęty z obrazu Daumiera, na widok gościa okazując niekłamaną radość, spowodowaną po części nadzieją na przyjemne gratyfikacje. W domu wiedziano bowiem, że wszyscy Morosini mają gest. Potem przyszła kolej na Cypriana, kamerdynera pani de Sommieres, który nikogo nie kochał prócz swej pani i tych niewielu, których ona kochała.

Cyprian był specyficznym przypadkiem. Urodzony w zamku de Faucherolles należącym do rodziców pani de Sommieres, kilka lat wcześniej niż ona, miał do markizy szczególne nabożeństwo, które nie osłabło z wiekiem. Dla niego była ona zawsze „panną Amelią", a kiedy nie słyszała: „naszą małą panienką". Zainteresowana, która o tym wiedziała, udawała, że się złości, ale w głębi duszy była wzruszona.

-  Co za stary wariat! - narzekała. - Sam ma osiemdziesiąt lat i żeby tak nazywać kobietę prawie siedemdziesięciopięcioletnią, to niedorzeczne!

Lecz wiedząc, że mogłaby go zranić, nigdy mu tego nie zabraniała, a jeśli w pobliżu nie było nikogo, mówiła mu po imieniu jak w czasach, kiedy byli dziećmi, szokując pannę do towarzystwa i kuzynkę, która widziała w tym karygodną poufałość. Cyprian nie pozostawał dłużny pannie Andżelinie, odpłacając jej niegodziwymi myślami i bezgraniczną awersją.

Przyjazd księcia wypełnił oczy starego sługi łzami wzruszenia. Chciał szybko zawiadomić markizę o tak miłej wizycie, lecz Maria Andżelina postanowiła mu w tym przeszkodzić.

-  Przykro mi, mademoisełłe, ale anonsowanie gości należy do moich obowiązków! - protestował Cyprian.

-  Nasza pani będzie taka szczęśliwa! - upierała się przy swoim kobieta.

-  No właśnie, ale to ja... - nie dawał za wygraną kamerdyner.

Ponieważ zanosiło się na poważną kłótnię, Morosini postanowił zaanonsować się sam i ruszył przez hol tam, gdzie spodziewał się zastać panią domu: do ogrodu zimowego, w którym najchętniej przesiadywała, gdy zostawała w Paryżu.

Pałac wybudowano w czasach Drugiego Cesarstwa i właścicielka nie zamierzała nic zmieniać w jego wystroju. Widać było triumf stylu „tapicerskiego": wielkie nagromadzenie pluszu, weluru i pasmanterii - frędzli, galonów i plecionek - na archipelagu wyściełanych foteli, kozetek oraz okrągłych kanap sprzyjających harmonijnemu rozkwitowi krynolin. Wszędzie tłoczyły się mniej lub bardziej chińskie przedmioty z porcelany, a we wszystkich kątach panoszyły się rozrośnięte aspidistry*15, atakujące pozłacane sufity pyszniące się płaskimi alegoriami, które wyszły spod pędzli uczniów Vasariego.

Morosini nienawidził tych pompatycznych wnętrz podobnie jak sama właścicielka, która po śmierci męża opuściła rodzinny dom w Faubourg Saint-Germain i zostawiwszy go synowi, zamieszkała w tym pałacu, który dostała w spadku. Jeśli się na to zdecydowała, to z powodu bliskości parku Monceau, którego bujna zieleń dochodziła aż do tylnych okien, przy małym prywatnym ogródku... a także żeby zrobić na złość synowej i całej rodzinie.

Pokryte dywanami parkiety trzeszczały pod krokami Morosiniego, który nagle usłyszał wściekły głos dochodzący ze szklanej klatki ozdobionej malarstwem japońskim -trzciny, zbiórka herbaty, kobiety w kimonach... Odpowiadał mu drugi głos i walenie laską w podłogę.

-  Co to za rumor? Znowu się handryczycie? Chcę wiedzieć, co się tu wyrabia?

I to zaraz! Andżelino, Cyprianie! Chodźcie tu!

-  Ciociu Amelio, jeśli chcą, niech sobie skaczą do oczu! Myślę, że zacietrzewienie prędko im nie minie - rzuci! Aldo, ukazując się w mlecznym świetle, które dawały dwa duże lampiony o pociemniałych kloszach oświetlające zimowy ogród.

- Aldo?... Ty tutaj? Skąd się tu wziąłeś?

-  Z Nord-Expressu, ciociu Amelio, przychodzę prosić cię o gościnę... jeśli ci to nie przeszkadza?

-  Czy mi przeszkadza? Przecież ja umieram z nudów w tym grajdole! Ty chyba żartujesz!

„Tym grajdołem" okazała się całkiem przyjemna plątanina trzcin, rododendronów i innych roślin o skomplikowanych nazwach, nie wspominając o jukach o liściach ostrych jak sztylety, kilku karłowatych palmach i nieodzownych aspidistrach. Wszystkie te rośliny tworzyły zielone i barwne tło, na którym markiza rysowała się jak postać ze średniowiecznego gobelinu.

Była to piękna, wysoka kobieta podobna do Sary Bern-hardt. Masa jej dwukolorowych włosów - rudych i białych - ocieniała rodzajem puszystej kopy ciemnozielone oczy, które z wiekiem nie zblakły ani trochę. Zwykle nosiła sukienki typu princeska, zgodnie z modą wylansowaną przez królową Anglii Aleksandrę, którą pani de Sommieres obrała za wzór. Tym razem jej długa szyja ściśnięta w wysokim tiulowym kołnierzu z trudem wydobywała się z fałdów obszernej sukni z czarnej tafty, które miały za zadanie ukryć opatrunek na torsie. Nosiła wielkie złote naszyjniki wysadzane perłami i turkusami, którymi bawiły się jej dłonie. Na małym stoliku stało naczynie z lodem mieszczące butelkę szampana i dwa lub trzy kryształowe kieliszki: markiza miała zwyczaj popijać pod koniec dnia, a jeśli ktoś ją odwiedził, zwykle był zapraszany, by podzielić z nią tę przyjemność.

Aldo cofnął się, by lepiej się jej przyjrzeć, i wybuchnął śmiechem.

-  Powiedziano mi, że miała ciocia wypadek, ale nigdy bym się tego nie domyślił. Wygląda ciocia jak cesarzowa!

Markiza oblała się purpurą zadowolona z komplementu, lecz wiedząc, że jest szczery, poruszyła nerwowo lorgnon wiszące pośrodku naszyjników, starając się ukryć zakłopotanie.

-  To stanowisko nie do pozazdroszczenia. Cesarzowe, które znałam, skończyły marnie. Ale przestań mi prawić komplementy, mój drogi, nalej szampana, usiądź koło mnie i opowiadaj, co cię sprowadza. Wszak jesteś człowiekiem bardzo zajętym i nie mogę uwierzyć, że postanowiłeś trwonić czas w tym moim mauzoleum.

-  Nie powiedziałem, że...

-  Tere-fere! Nie jestem jeszcze na tyle zgrzybiała i nawet, jeśli odczuwam zadowolenie, znajduję twój przyjazd niespodziewanym. Tym bardziej że minęła data piętnastego kwietnia... No więc, wyjaw mi prawdę!

Po napełnieniu dwóch kieliszków Aldo usiadł przy ciotce, podając jej trunek.

-  Ma ciocia rację, mój przyjazd nie był zamierzony. Ale kiedy taksówkarz zatrzymał się wprost przed domem, postanowiłem prosić o gościnę. Wtedy nadeszła Maria An-dżelina...

-  Ale co robiłeś w taksówce przed moim domem?

-  Jechałem z Dworca Północnego za pewnym czarnym rolls-royce'em, który zatrzymał się w domu obok. Czy możesz mi powiedzieć, do kogo należy?

-  Pałac po lewej stronie jest pusty, więc przypuszczam, że chodzi o ten z prawej strony... Wiesz przecież, że ja nigdy nie interesowałam się zbytnio sąsiadami, zwłaszcza w tej dzielnicy finansistów, którzy uważają się za arystokratów, ale tego trochę znam. To Eryk Ferrals.

-  Ten, który handluje armatami? I takich tu macie w parku Monceau?

-  „Takich"? Co za pogardliwy ton - przedrzeźniała siostrzeńca markiza. - To bardzo bogaty człowiek, uszlachco-ny przez króla Anglii za „usługi oddane podczas wojny" i udekorowany Legią Honorową. To znaczy, nie mówię, że całkiem się mylisz; to człowiek niepewnego pochodzenia i nie wiadomo dokładnie, jak zdobył wielką fortunę. Jednak ponieważ nigdy się z nim nie spotkałam, nie powiem ci, jak wygląda. Co nie przeszkadza, że mamy ze sobą na pieńku.

-  Z jakiego powodu?

-  Och! Z bardzo prostego. Nie wystarcza mu jego olbrzymi pałac i chce kupić mój, aby jeszcze go powiększyć: zakłada jakieś kolekcje, czy Bóg wie co! W każdym razie, jeśli ma zamiar stworzyć konkurencję dla Luwru, niech na mnie nie liczy! Ale on jest tak zawzięty, że ciągle przysyła do mnie posłańców z listami ponaglającymi. Moja służba ma przykazane odsyłać ich z kwitkiem, a kiedy któregoś dnia Ferrals przyszedł osobiście, odmówiłam jego przyjęcia...

-  Czyżby się ciocia go bała?

-  Być może... Powiadają, że ten król hazardu jest szpetny, ale niepozbawiony pewnego uroku, a zwłaszcza jego niepowtarzalny głos, dzięki któremu upchnąłby swoje armaty nawet zakonnicom. Ale zostawmy go w spokoju i powiedz mi, co takiego było w jego automobilu, że go śledziłeś?

-  To długa historia - odparł Aldo z wahaniem, które nie umknęło uwagi markizy.

-  Do kolacji mamy dużo czasu - zachęcała go. - W tym domu podaje się późno, aby skrócić zbyt długie noce. Jednakże, jeśli masz jakiś powód, żeby nie podzielić się ze mną swoim sekretem...

-  Ależ nie! - zaprotestował Aldo. - Chciałem tylko mieć pewność, że nikt nas nie podsłuchuje. Chodzi o zbyt doniosłe sprawy... w tym śmierć mojej matki...

-  Mogę cię zapewnić, mój drogi, że żaden konfident nie kryje się wśród moich roślin, ale jeśli tego ci mało, możemy jeszcze dodatkowo się zabezpieczyć...

Markiza wyciągnęła spośród przepastnych fałdów sukni dzwonek przywieziony ongiś z podróży do Tybetu i potrząsnęła nim; na jego dźwięk przybiegli równocześnie Cyprian i Maria Andżelina, którzy powinni być jeszcze zajęci swoim sporem. Pani de Sommieres zmarszczyła brwi.

-  Od kiedy to odpowiadasz na dzwonek, Plan-Crèpin? Idź się modlić lub stawiać pasjansa i nie chcę cię widzieć przed kolacją! Co do ciebie, Cyprianie, masz pilnować, żeby nikt nam nie przeszkadzał. Zadzwonię, jak skończymy. Czy pokój księcia gotowy?

-  Tak, pani markizo! Eulalia nakrywa już do stołu!

-  Dobrze, dobrze... A teraz, słucham cię, mój chłopcze - rzuciła, zwracając się do krewniaka, kiedy podwójne drzwi się zamknęły.

Morosini postanowił odkryć karty, tym bardziej że wiedział, do kogo się zwraca: pani de Sommieres była nie tylko wielką damą z urodzenia, miała również wielką duszę. Raczej dałaby się rozerwać na kawałki, niżby zdradziła powierzony jej sekret. Opowiedział wszystko, począwszy od odkrycia w pokoju matki aż do spotkania Anielki i skończył na tym, co ujrzał w holu dworca: wielki szafir na szyi młodej dziewczyny. Jednak ani o Szymonie Arono-wie, ani o pektorale nie wspomniał. Ten sekret nie należał do niego.

Pani de Sommieres słuchała, nie przerywając, tylko jeden raz wydała okrzyk, kiedy dowiedziała się o zamordowaniu swojej drogiej chrześnicy. Słuchała jego opowieści z zapartym tchem, a kiedy skończył, wyszeptała:

-  Zdaje się, że teraz rozumiem, ale powiedz mi, co jest dla ciebie ważniejsze: szafir czy dziewczyna?

-  Oczywiście szafir! Chcę się dowiedzieć, jak weszła w jego posiadanie. Utrzymuje, że dostała go od matki! Ale to niemożliwe, ta dziewczyna kłamie!

-  Niekoniecznie. Zdaje się, że tylko wierzy w to, co powiedział jej ojciec. Nie można sądzić zbyt pochopnie! Powiedz mi, ten klient, który wysłał cię do Warszawy i chciał nabyć klejnot rodziny Montlaure, dlaczego sam się nie ruszył, zamiast wysyłać cię na drugi koniec Europy? To nienormalne.

Ciotka rzeczywiście była czujna. Aldo skierował do niej jeden ze swoich najbardziej uwodzicielskich uśmiechów.

-  To człowiek stary, a na dodatek inwalida. Zdaje się, że w zamierzchłych czasach szafir należał do jego rodu. Miał nadzieję, że mu go przywiozę, żeby mógł go zobaczyć...

-  .. .przed śmiercią? Czy ta historia nie wydaje ci się trochę dziwna? Sądziłam, że jesteś mniej naiwny. W tej twojej opowieści kryje się jakaś pułapka. I to przez to przemierzasz Europę? Z pewnością oferował ci fortunę, ale mam nadzieję, że nie dałbyś się wykorzystać?

-  Z całą pewnością nie! - odparł Morosini niedbałym tonem, który nie zostawił miejsca na inne pytania.

Uratował go lekki kaszel, który dotarł z głębi salonów. Markiza natychmiast nastroszyła piórka.

-  Kto to? Czy nie powiedziałam, żeby mi nie przeszkadzano?

-  Bardzo przepraszam, pani markizo - rzekł Cyprian zduszonym głosem - ale robi się późno i chciałbym zaanonsować, że podano do stołu. Eulalia przygotowała suflet ze szparagów i...

-  ...i stanie się tragedia, jeśli natychmiast go nie zjemy. Podaj mi ramię, Aldo!

Ciotka i siostrzeniec udali się do jadalni; była to istna gotycka katedra, gdzie ciężkie zasłony z rudego pluszu wyszywane złotem zasłaniały drzwi, a liczne gobeliny z chimerami i skrzydlatymi lwami zajmowały prawie wszystkie ściany. Maria Andżelina ze skwaszoną miną czekała za rzeźbionym krzesłem, którego wysokie oparcie sięgało niemal do jej spiczastego nosa. Zajmując miejsce, pani de Sommieres rzuciła jej ironiczne spojrzenie.

-  Niech pani nie robi takiej miny, Plan-Crépin! Będziemy pani potrzebować. - Mnie?

-  Tak, pani! Czyż nie jest prawdą, że nic pani nie umknie? Począwszy od ploteczek z dzielnicy? Niech no pani nam powie, co się wyrabia u sąsiada?

Panna du Plan-Crépin poczerwieniała jak burak. Wymamrotała jakieś niezrozumiałe słowa, zeskrobując łyżeczką wierzch sufletu, który jej podano, skosztowała i zakaszlała.

-  Czyżbyśmy się wreszcie zdecydowały zainteresować drogim baronem Ferralsem? - odparła zjadliwie, używając ostentacyjnie pierwszej osoby liczby mnogiej, co markizę strasznie denerwowało.

-  Nie, ale wiemy, że przyjmuje gości z dalekich stron i chcielibyśmy się dowiedzieć, jakie ma zamiary.

-  Żeni się - odparła Maria Andżelina tak naturalnie, jakby handlarz armat był jej starym znajomym. - Tak się mówi, chociaż wszyscy wiedzą, że baron ślubował życie w celibacie albo prawie...

-  To niech się pani dowie, co zamierza!... A w Saint-Augustin nic nowego?

Czy młody wikary jest ciągle napastowany przez swoje owieczki?

Znalazłszy się na ulubionym terenie plotek, ploteczek i pomówień, którymi dzieliła się z markizą, Plan-Crépin okazała się studnią bez dna. Pozwoliło to Morosiniemu poświęcić się sufletowi, który był pyszny, i wybornemu montrachet*16, które mu towarzyszyło.

Jutro odszuka Vidal-Pellicorne'a. Dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności polecony mu przez Kulawego człowiek mieszkał niedaleko. Konkretnie przy ulicy Jouffroy. Zaledwie kilka kroków od ulicy Alfreda de Vigny.

Aldo udał się tam piechotą, traktując to jak przyjemny spacer w porannych promieniach wiosennego słońca. Tajemnicza postać mieszkała na pierwszym piętrze pokaźnego budynku z końca wieku, u szczytu schodów pokrytych czerwonym dywanem i za lakierowanymi drzwiami z miedzianą klamką. Ale kiedy Morosini przybył na miejsce, zastał tylko znudzonego służącego w kamizelce w paski, od którego się dowiedział, że „pan wyjechał do Chantilly do swoich koni i wróci najwcześniej pojutrze". Pozostając pod wrażeniem elegancji nieznajomego i jego rangi, służący pilnie starał się mu przypodobać.

-  Czy chciałby pan, żeby mój pan oddzwonił po powrocie?

-  Biorąc pod uwagę, że mnie nie zna, to byłoby zbyt zuchwałe - odparł Morosini. - Niestety tam, gdzie się zatrzymałem, nie ma telefonu.

Co było prawie prawdą, gdyż pani de Sommieres nie cierpiała urządzenia, które uważała za niedyskretne, nieodpowiednie i denerwujące.

-  Nie zniosłabym, żeby dzwoniono na mnie jak na służącą - powiadała. - To urządzenie nigdy nie trafi pod mój dach!

Telefon na potrzeby domu został zainstalowany, ale tylko w mieszkaniu dozorcy.

Opuściwszy ulicę Jouffroy, Morosini zamierzał wrócić do domu. Jednak po dojściu do ogrodzenia Rotundy, która otwierała park Monceau na bulwar de Courcelles, odczuł pokusę spaceru po cienistym ogrodzie, w którym ongiś roztaczały swój urok krasnolice przyjaciółki książąt orleańskich. Promienie słońca przedzierające się przez liście kwitnących kasztanowców kładły się na trawnikach i alejkach, po których piastunki w niebieskich i białych uniformach pchały eleganckie wózki z pyzatymi maluchami lub pilnowały dzieci biegających za metalową obręczą*17.

Morosini skierował się do najbardziej romantycznego miejsca, Naumachii, której półkolista kolumnada otaczała alejkę wysadzaną topolami. Promienie słońca igrały wesoło na tafli małego jeziora, które chciał obejść dookoła. Nagle w oddali zauważył dziwnie znajomą sylwetkę odzianą w popielaty kostium ożywiony wesołym, jedwabnym szalem w zielone grochy. Postać kierowała się prosto ku niemu, obserwując rozgrywającą się na środku jeziora awanturę kaczej familii. Anielka!

Dziewczyna wydawała się pogrążona w melancholijnym nastroju. Pozdrowił ją tak, jakby to zrobił Arlekin z commedia dell'arte i nie oparł się pokusie sparodiowania Moliera:

-  Co za szczęśliwe miejsce, że panią tu spotykam, hrabianko! Czy w tym ogrodzie dzieją się jakieś czary?

Anielka nawet się nie uśmiechnęła. Spojrzawszy na niego z niepokojem, spytała:

-  Proszę wybaczyć, ale czy my się znamy? Wydawała się tak zaskoczona, że radość Morosiniego z tego nieoczekiwanego spotkania prysnęła jak bańka mydlana.

-  Miałem nadzieję, że mnie pani pamięta?

-  A czy powinnam?

-  A czy zapomniała już pani park w Wilanowie i naszą podróż NordExpressem? Czy zapomniała pani o Władysławie?

-  Proszę mi wybaczyć, drogi panie, lecz nie znam nikogo o tym imieniu.

Dłonią w jasnej skórzanej rękawiczce uczyniła gest, jakby chciała usunąć Aalda ze swej drogi.

Nie było sensu nalegać. Morosini stał w miejscu jak skamieniały, nie mogąc ochłonąć ze zdumienia, i patrzył, jak dziewczyna powoli się oddala. Podziwiał jej figurę pod wąską spódnicą kostiumu.

To, co się właśnie wydarzyło, było tak zaskakujące, że pomyślał, iż może padł ofiarą złudzenia: ale czy takie podobieństwo było możliwe i dlaczego to dziwne spotkanie miało miejsce dwa kroki od domu, w którym mieszkała Anielka?... Nie, to było nie do pomyślenia... Zresztą tajemnicza dziewczyna zniknęła w tym miejscu w parku, gdzie znajdował się dom Ferralsa. I do tego ten zapach bzu, który tak utkwił mu w pamięci...

Zajęty domysłami, Morosini może by się zdecydował śledzić tajemniczą dziewczynę, gdyby nie usłyszał tuż obok kpiącego głosu:

- Piękna kobieta, nieprawdaż? Ale nie można wygrywać za każdym razem.

Książę drgnął i spojrzał rozeźlony na mężczyznę, który się do niego zbliżał. Intruz był niskiego wzrostu, ale mocno zbudowany, miał wydatny nos i czarne, głęboko osadzone oczy ocienione ciemnymi brwiami, które kontrastowały z potężną szopą siwych włosów wystających spod pilśniowego, czarnego kapelusza z odwiniętym rondem. Odziany w nienagannie skrojony antracytowy surdut uwydatniający szerokie ramiona, opierał się na masywnej lasce z bursztynową rączką.

- Nie przypominam sobie, żebym pytał pana o zdanie! - odparł ze złością Aldo.

Po czym, odwracając się od intruza, oddalił się wielkimi krokami. Postanowił udać się śladami dziewczyny, by sprawdzić pewien pomysł: jeśli to nie była Anielka, to prędzej czy później musi skręcić... Ale nic z tego... Aldo jak przyciągany magnesem skierował się prosto do domu Ferralsa, gdzie weszła dziewczyna. Kiedy zniknęła za ogrodzeniem, mężczyzna odwrócił się, by sprawdzić, czy człowiek z laską idzie tą samą drogą, ale ten zniknął bez śladu.

Aldo przyglądał się okolicom pałacu, jakby miał nadzieję jakoś dostać się do środka. Zwiedzić taki zabytek, zwłaszcza bez zgody właściciela, to by była gratka! Niestety, wiedza księcia o sztuce włamywania się była mizerna: w jego szwajcarskim liceum nie uczono, jak podrabiać klucze i posługiwać się wytrychem. Braki te zamierzał uzupełnić, udając się na staż do ślusarza. Ale jak tu zaproponować coś takiego Fabrizziemu, który od lat był panem wszystkich drzwi i zamków w jego pałacu...

W ten sposób jego myśli dotarły do Wenecji. Pomyślał, że trzeba dać znak życia Minie; popatrzył na zegarek i stwierdzając, że ma jeszcze trochę czasu do kolacji, udał się szybkim krokiem na pocztę przy bulwarze Malesherbes, żeby wysłać telegram, który powinien uspokoić domowników. Wiadomość zawierała aktualny adres i informację, że zamierza spędzić kilka dni w Paryżu w związku z interesami.

Potem wróci! do pani de Sommieres, która miała dla niego wiadomość przyniesioną przez Marię Andżelinę: dziś wieczorem Ferráis wydawał przyjęcie, aby ogłosić swój ślub zaplanowany na szesnastego maja, i przedstawić narzeczoną.

-  Tak szybko? Przecież jeszcze przedwczoraj Ferráis nie widział na oczy hrabianki Solmańskiej!

-  Zdaje się, że naszemu handlarzowi bronią bardzo pilno do ożenku. Podobno zakochał się jak sztubak, wzbudzając tym ogólne zdziwienie.

-  Nie ma w tym nic dziwnego - westchnął Morosini, przywołując w pamięci zjawiskową twarz i nieziemską sylwetkę Anielki. - Który mężczyzna nie dałby się uwieść tak urzekającej istocie... nawet taki zatwardziały kawaler jak baron. Markiza, udając, że nie zauważa tonu melancholii w głosie Alda, dodała:

-  Przyjęcie odbędzie się w zamku Ferralsa w dolinie Loary. Precyzja informacji zdziwiła Morosiniego, który nie potrafił powstrzymać się od zadania pytania:

-  Skąd Maria Andżelina czerpie takie wiadomości? Można by pomyśleć, że ma zdolność podnoszenia dachów, jak demon Asmodeusz?

Markiza stłumiła chichot, chowając twarz za binoklami.

-  No, gdyby moja szalona dziewica słyszała, jak porównujesz ją do demona, dostałyby ci się jeden lub dwa egzorcyzmy! Tym bardziej że, używając twojego wyrażenia, „ona czerpie" je z kościoła Świętego Augustyna. A konkretnie z rorat.

-  Kto jest jej informatorem?

-  Pani Quémeneur, rosła kucharka sir Eryka.

-  Myślałem, że panna du Plan-Crépin jest zbyt dumna, by zadawać się z garkotłukami!

-  Och! - przerwała stara dama z niesmakiem. - Co to za język! Czy przyszłoby ci do głowy nazwać swoją Cecinę garkotłukiem?

-  Cecina to co innego! To specjalny przypadek.

-  Podobnie jak pani Quémeneur, która też jest doskonałą kucharką! Co do Marii Andżeliny, nawet nie wiesz, jaka z niej demokratka, kiedy w grę wchodzi zaspokojenie ciekawości. A teraz powiedz, co zamierzasz?

-  Na razie nic... Lub raczej... zastanowić się. Rzeczywiście, pierwsza myśl nasuwała się sama: musi za wszelką cenę choćby rzucić okiem na przyjęcie u barona. Przejście z ogro-

du ciotki do sąsiada nie powinno nastręczać trudności, a kiedy przyjęcie osiągnie apogeum, przez wysokie okna w salonach będzie można obserwować, co się dzieje w środku.

Nie wiedząc, jak wypełnić sobie popołudnie, wsiadł w taksówkę przy bulwarze Malesherbes i udał się na plac Vendôme w nadziei, że spotka tam swego przyjaciela Gil-les'a Vauxbruna i spróbuje wysondować, co wie na temat Ferralsa. Jeśli handlarz armat był tym kolekcjonerem, o którym wspomniała Anielka, w co wątpił, gdyż nigdy o nim nie słyszał, największy paryski antykwariusz musiałby o nim coś wiedzieć. Ale tego dnia Morosini nie miał szczęścia: we wspaniałym sklepie-muzeum nie zastał nikogo oprócz małego, szczupłego i eleganckiego staruszka mówiącego z lekkim angielskim akcentem, pana Baileya, asystenta pana de Vauxbruna. Ten dżentelmen przyjął księcia z nikłym uśmiechem, który stanowił u niego oznakę niezwykłej radości, i poinformował, że antykwariusz udał się rano do Turenii, gdzie był proszony o dokonanie pewnej ekspertyzy, i że nie wróci wcześniej niż za dwa dni.

Książę przechadzał się jakiś czas wśród pięknych, rzadkich mebli sygnowanych przez Henri-Charles'a Boulle'a, pochodzących z pałacu w Burgundii, doskonale odrestaurowanych przez warsztat flamandzki. Oglądanie pięknych przedmiotów było najlepszym sposobem, aby zapomnieć o zmartwieniach i wzmocnić skołataną psychikę. Kiedy skończył przechadzkę, postanowił zadać panu Baileyowi pytanie:

-  Słyszałem, że niedawno sprzedaliście panu Erykowi Ferralsowi jeden z waszych srebrnych foteli w stylu Ludwika XIV. Zaskoczyło mnie to, gdyż wiem, że Vauxbrun nigdy się nie rozstaje z wyjątkowymi okazami...

-  Nie wiem, książę, kto opowiada podobne rzeczy! Pan Vauxbrun wolałby popełnić harakiri, niż sprzedać taki okaz baronowi Ferralsowi. Tego dorobkiewicza interesują tylko same antyki. Ostatnio kupił od nas złotą statuetkę pochodzącą ze świątyni Ateny.

-  Widocznie zostałem źle poinformowany - odparł Morosini filozoficznie. - Muszę przyznać, że sam nie znam go jako kolekcjonera, nigdy nie miałem z nim do czynienia.

-  Biorąc pod uwagę pańską specjalność, to trochę dziwne - odparł pan Bailey z uśmiechem. - Jego nie interesują drogie kamienie ani klejnoty, z wyjątkiem intagliów*18 oraz kamei greckich i rzymskich.

-  Jest pan pewien?

-  Nigdy pan Eryk ani żaden z jego pełnomocników nie licytowali klejnotów, nawet słynnych, na żadnej aukcji. Powinien pan o tym wiedzieć.

-  To prawda - potwierdził z udawanym przygnębieniem Morosini - ale czasem pamięć płata człowiekowi figle. To już nie te lata... - wyjaśnił smętnie ten trzydziestodziewięcioletni „starzec".

Morosini potrzebował chwili zastanowienia, wyszedł ze sklepu antykwariusza i udał się do Café de la Paix, usiadł na tarasie i zamówił gorącą czekoladę.

To, co mu powiedział Bailey, dawało wiele do myślenia. Jedynie zapalony kolekcjoner mógł zgodzić się na interes zaproponowany przez Solmańskiego w sprawie szafiru: Ferrals otrzyma go pod warunkiem, że zostanie zięciem Solmańskiego! Klejnoty go nie pociągały, sam był zatwardziałym kawalerem, a jednak się zgodził... W takim razie, jaką wartość w jego oczach przedstawiał klejnot Wizygotów, iż przywiązywał do niego taką wagę?... Aldo nie mógł znaleźć odpowiedzi na dręczące go pytanie.

W końcu przyszło mu do głowy, aby umówić się na spotkanie z handlarzem armat i porozmawiać z nim jak mężczyzna z mężczyzną. Lecz wcześniej postanowił zabawić się w Asmodeusza i rzucić okiem na posiadłość, w której działy się takie dziwne rzeczy...

Wieczorem po kolacji, odprowadziwszy ciotkę Amelię do jej szklanej klatki, do której zjechali, korzystając z małej windy hydraulicznej, zawiadomił Cypriana, że wychodzi do ogrodu zapalić cygaro.

-  Nie trzeba zostawiać światła w salonach! Niech tylko się świeci na schodach, żebym mógł trafić do pokoju. Sam je zgaszę po powrocie.

-  Czy książę się nie obawia, że może się przeziębić? Pani markiza sugeruje, że zanim się pójdzie degustować hawańskie cygaro w ogrodzie, trzeba się przebrać w coś bardziej stosownego...

Twarz starego sługi była uosobieniem życzliwości, ale Morosini nie dał się zwieść pozorom i wybuchnął śmiechem.

-  Ciotka wszystko przewidziała, nieprawdaż?

-  Pani markiza zawsze wszystko przewidzi... i bardzo kocha księcia...

-  A zatem dlaczego nie udzieliła mi dobrych rad podczas kolacji?

Cyprian pociągnął nosem i machnął ręką:

-  Sądzę, że z powodu panny Marii Andżeliny. Pani markiza nie chce, żeby jej dama do towarzystwa wiedziała, iż ma pan wielką ochotę spacerować po deszczu... Założę się, że zatrzyma ją cały wieczór przy sobie, każąc jej czytać Nędzników. Może nawet cały tom albo przynajmniej dwa lub trzy rozdziały.

-  Rozumiem... - powiedział Aldo klepiąc kamerdynera po ramieniu. - A zatem, pójdę się przebrać.

Uśmiechał się, pokonując po cztery schody, a przechodząc obok pokoju pani de Sommieres, posłał jej dłonią pocałunek. Co za sprytna stara dama! Wiedział, że nie cierpiała kłaść się wcześnie, zaskoczyła go więc, kiedy przy kolacji wyraziła chęć udania się na spoczynek. Postępując w ten sposób, dała mu do zrozumienia, że trzyma jego stronę we wszelkich okolicznościach i że Aldo może robić w jej domu, co tylko zapragnie.

Chwilę później, zamieniwszy wieczorowy strój na marynarski sweter z czarnej wełny, a lakierki na solidne buty z gumową podeszwą, wyszedł do ogrodu, co prawda bez cygara, ale za to z etui w kieszeni pełnym papierosów. Kto wie, jak długo miała trwać warta, którą sam sobie wyznaczył?

W ogrodzie panował spokój, ale z sąsiedniego domu dochodziły żywe odgłosy przyjęcia. Z powodu wilgotnej nocy, wielkie oszklone drzwi były tylko uchylone i przepuszczały wzniosłe dźwięki poloneza Chopina, a ręce pianisty musiały należeć do prawdziwego mistrza.

Maria Andżelina nie powiedziała, że organizują koncert? - pomyślał Morosini i postanowił zbadać sprawę z bliska.

Obydwa pałace przylegały do siebie i podjazdy dzieliło tylko zwykłe ogrodzenie na słupach. Zebrawszy się na odwagę, Aldo wlazł w rododendrony i doszedł do murku, w którym zamocowane było ogrodzenie. Po chwili był już po drugiej stronie, gdzie królowały ligustry, derenie i hortensje, istny mur roślinności łączący podjazd z budynkiem i szerokimi schodami opasującymi dom, którego rozświetlone okna rozjaśniały ogród.

Chociaż nie było to wygodne, Aldo przedzierał się wśród gałęzi i już miał dotrzeć do celu, kiedy nagle jakiś meteoryt prosto z nieba z trzaskiem gałęzi spadł mu niemal na plecy - rzadki rodzaj meteorytu, gdyż powiedział „och!", a potem rzucił cicho cały stek przekleństw.

-  Złodziej! - krzyknął Morosini.

Chwycił osobnika oburącz i rzucił go na ziemię, gotów zaaplikować mu lewy sierpowy, nie myśląc o tym, że jego sytuacja jest równie delikatna, co nieznajomego.

-  Ja, złodziejem? Niech pan uważa, do kogo mówi, dobry człowieku! Jestem zaproszony przez twojego pana!

Zrozumiawszy, że intruz bierze go za służącego, Al-do postanowił prowadzić tę grę. Osobnik był raczej sympatyczny, a nawet zabawny: wysoki i chudy, w stroju wieczorowym, który nieźle ucierpiał podczas lądowania w krzakach, o niewinnym spojrzeniu dziecka z chóru kościelnego i z rozczulającą blond grzywką, która opadała mu na brwi. Ale jego okrągła twarz okolona masą kręconych włosów nie należała do dziecka, lecz do mężczyzny trzy-dziestopięcio-, czterdziestoletniego.

-  Pragnę uwierzyć - powiedział Aldo - ale goście kręcą się po salonach, a nie po dachu!

-  A cóż ja bym robił na dachu? - odparł nieznajomy głosem prawdziwego oburzenia. - Stałem sobie na balkonie pierwszego piętra, paląc papierosa, i raptem, ni stąd, ni zowąd, straciłem równowagę i bęc, runąłem jak długi! Czasami miewam zawroty głowy... Tylko teraz nie wiem, jak wyglądam. Jestem przemoknięty... Jeśli pan jest z tego domu, czy mógłby pan zaprowadzić mnie w jakieś suche miejsce, żebym mógł doprowadzić do porządku ubranie?

-  Tak, ale najpierw niech mi pan powie, co pan robił na pierwszym piętrze?

-  Otóż, nie lubię muzyki poważnej, a Chopin mnie nudzi. Gdybym wiedział, że przyjęcie zacznie się od koncertu, przyszedłbym później. Czy teraz mógłbym się osuszyć?

-  To się da zrobić - odparł Aldo z kpiącym uśmiechem. - Jak tylko poda mi pan swoje nazwisko, abym mógł sprawdzić, czy figuruje pan na liście gości...

-  Jest pan bardzo nieufny. A nie chciałbyś, dobry człowieku, dziesięciofrankówki? Wolałbym, żeby Ferráis nie wiedział, że jeden z jego gości spacerował po balkonie.

-  Jedno nie przeszkadza drugiemu - odparł Aldo, którego ta sytuacja zaczynała bawić. - Nic mu nie powiem... ale niech mi pan wyjawi, kim pan jest... dla spokoju mego sumienia.

-  Jeśli tak ci na tym zależy... Nazywam się Adalbert Vidal--Pellicorne, jestem archeologiem i literatem... Zadowolony?

Słysząc to, Morosini roześmiał się w głos.

-  Bardziej niż może pan sobie wyobrazić! To niezwykła przyjemność spotkać pana w tych zaroślach. Myślałem, że jest pan w Chantilly!

W miarę słuchania oczy Adalberta ogromniały ze zdziwienia.

-  Czy służący może wiedzieć coś takiego? - spytał. -Ale... może pan nie jest służącym?

- Właściwie... nie jestem!

-  No więc, kim pan jesteś i co tu robisz? - spytał Adalbert, podnosząc głos. Równocześnie jego prawa ręka sięgnęła do tylnej kieszeni spodni. Mógł być uzbrojony, więc Aldo postanowił wyprowadzić go z błędu.

-  Jestem sąsiadem.

-  Co za blaga! Sąsiad, lub raczej sąsiadka, to stara markiza de Sommieres. Jest pan za młody, aby być panem markizem.

-  Tym bardziej że już dawno przeprowadził się on na tamten świat.

-  Bez wątpienia, ale mogę być jej siostrzeńcem... oraz przyjacielem Szymona Aronowa! Niech pan idzie za mną! Tu będziemy mogli porozmawiać, a pan będzie mógł doprowadzić się do ładu... tylko niech pan sobie czegoś nie rozerwie, przechodząc przez ogrodzenie!

Tym razem Vidal-Pellicorne dał się poprowadzić bez protestów i chwilę później obaj znaleźli się w pałacu ciotki Amelii. Aldo natychmiast udał się na poszukiwanie Cypriana, który spojrzawszy na intruza, nie miał wcale zdziwionej miny.

-  Rozumiem! - oznajmił z niewzruszoną miną. - Jeśli książę chciałby pożyczyć szlafrok temu... panują mógłbym naprawić szkody odniesione przez przyodziewek tego pana...

-  Książę!? Do diaska! - zagwizdał Vidal-Pellicorne. -Słusznie podejrzewałem, że nie jest pan tym, za kogo się podaje!

-  Słusznie. Nazywam się Aldo Morosini... i zaraz przyniosę to, czego panu trzeba.

Kiedy wrócił po chwili, ten, który był teraz jego gościem, udał się w asyście Cypriana w gąszcz roślin, by się przebrać, po czym wrócił i usiadł naprzeciwko gospodarza. Tymczasem Aldo otworzył szafkę z likierami, wyjął karafkę ze słynnym Napoleonem I, i napełnił dwa słuszne kieliszki.

-  Nie ma nic lepszego, żeby powrócić do równowagi! -powiedział. - A teraz może byśmy odkryli przed sobą karty?

-  Wiedząc, kim pan jest, wreszcie zrozumiałem, co pan robił w ogrodzie. Szafir gwiaździsty, który ma na sobie narzeczona Ferralsa tego wieczoru, należy do pana, nieprawdaż? Ten sam, który Szymon Aronow chciał od pana kupić? Jednego nie rozumiem: jak słynny kamień, który należał do wielkiej francuskiej damy, żony wenecjanina, może zdobić dekolt - wspaniały zresztą - polskiej hrabianki, która wychodzi w Paryżu za mężczyznę o niepewnej narodowości noszącego angielski herb.

-  Jak go pan rozpoznał?

-  Mam wierną kopię narysowaną przez Szymona Aro-nowa. A także kopie pozostałych brakujących kamieni. Kiedy zobaczyłem go na szyi dziewczyny, zadałem sobie pytanie: co on robi w tym miejscu?

-  Sam też chciałbym to wiedzieć. Zniknął z mego pałacu pięć lat temu, a złodziej, żeby go zdobyć, zamordował moją matkę, ale fakt ten wolałem utrzymać w tajemnicy. To dlatego Aronow... i pan również, myśleliście, że cały czas jestem jego właścicielem. W rzeczywistości był w Warszawie...

Morosini opowiedział o swoim krótkim pobycie w Polsce, o spotkaniu z Kulawym i o podróży powrotnej.

-  Dzisiaj rano udałem się do pana na wyraźną prośbę Aronova, który miał nadzieję, że będzie pan mógł pomóc mi odnaleźć szafir, a także...

- .. .że będziemy mogli współpracować w sprawie pekto-rału... Od dawna zamierzał włączyć pana do misji i nas skontaktować, abyśmy zespolili nasze umiejętności. Co do mnie, jestem gotowy! Nasze przypadkowe spotkanie w ogrodzie przekonało mnie, że jest pan człowiekiem zdeterminowanym. A tak przy okazji, co pan zamierzał zrobić, kiedy spadłem panu na plecy? Chyba nie zjawić się na przyjęciu z rewolwerem i siłą odebrać szafir?

-  Nic z tych rzeczy. Chciałem tylko rzucić okiem i ocenić plac boju. Zresztą nie mam broni.

-  To niewybaczalny błąd, kiedy się człowiek ładuje w taką historię! Jeszcze może pan jej potrzebować!

-  To się okaże. Ale, ale, skoro już pan wie o mnie wszystko, czy mógłby pan odsłonić swoją tajemnicę? Co robił pan na balkonie handlarza bronią?

-  Próbowałem zdobyć dokładniejsze informacje na temat nowej serii granatów i koncert wydał mi się najlepszym momentem, aby zbadać tę sprawę. Ale ktoś mi przeszkodził. Ponieważ jedynym wyjściem był balkon, schroniłem się tam, ale kiedy przechodziłem z jednego na drugi, poślizgnąłem się. Jestem taki niezgrabny!... - westchnął Vidal-Pellicorne.

Aldo uniósł brwi.

-  Czy takie podejście do archeologii nie świadczy o tym, że może być pan agentem specjalnym albo, po prostu, włamywaczem?

-  Dlaczego nie? Jestem nimi wszystkimi! - odparł Adalbert, tryskając dobrym humorem. - A czy pan wie, że archeologia może prowadzić do wszystkiego? Nawet do kradzieży na zlecenie! Co do mnie, uważam, że nie jestem bardziej winny, zdobywając nowy rodzaj broni dla mojego kraju, niż świętej pamięci lord Elgin przemycający ukradkiem fryzy z Partenonu do British Museum. Och!

Wraca moje ubranie!

Rzeczywiście, w drzwiach pojawił się Cyprian z wyszczotkowanym i wyprasowanym surdutem archeologa. Vidal-Pellicorne ponownie zniknął w roślinnym gąszczu. Już po krótkiej chwili wróciwszy do doskonałego wyglądu i gładko przyczesany, dziwny archeolog ściskał wylewnie dłonie Morosiniego.

-  Książę, dziękuję ci za wszystko z całego serca! Wybawił mnie pan z opresji i mam nadzieję, że w przyszłości wykonamy razem kawał dobrej roboty! Czy chciałby pan ze mną o tym spokojnie porozmawiać? Zapraszam jutro na obiad. Mój służący jest dość dobrym kucharzem, mam też nieźle zaopatrzoną piwniczkę...

-  Z przyjemnością... lecz obawiam się, że znowu się pan zamoczy, brnąc przez krzaki.

-  Dlatego wejdę głównym wejściem. Jeśli wierzyć uszom, koncert trwa nadal.

A więc do jutra! Czekam o dwunastej trzydzieści!

-  Zgoda! Odprowadzę pana.

W chwili, kiedy nowi sprzymierzeńcy przekraczali bramę pałacu de Sommieres, Vidal-Pellicorne zatrzymał się i jeszcze raz wyciągnął dłoń do księcia.

-  Byłbym zapomniał... Jak pan z pewnością zauważył, mam trudne do wymówienia nazwisko... Moi przyjaciele nazywają mnie Adal...

-  A mnie Aldo... Czy to nie dziwne?...

Archeolog roześmiał się, odrzucając ze zniecierpliwieniem jasną grzywkę, która ponownie spadła mu na oko.

-  Idealny afisz dla duetu akrobatów! Chyba byliśmy stworzeni do tego, żeby się spotkać!...

Morosini stał z rękami w kieszeniach, widząc, jak archeolog się oddala i wchodzi przez główne wejście do pałacu, którego strzegło dwóch policjantów - widomy dowód poważania Republiki prezydenta Milleranda dla handlarza armat.

Kiedy Aldo wrócił do przedsionka, napotkał pytające spojrzenie Cypriana, który niósł kieliszki do kuchni.

-  Niech Cyprian się uspokoi - rzekł z uśmiechem. -Na dzisiaj to już koniec! Udaję się na spoczynek, a i ty, mój drogi, na niego zasłużyłeś! Dobrych snów, Cyprianie!

-  Dobrych snów, książę!

Ale jak tu spać?... Aldo zgasił wszystkie światła i zapaliwszy papierosa, wyszedł na balkon. Chciał jeszcze posłuchać odgłosów dochodzących z sąsiedztwa. Wydawało się, że koncert się skończył... Słyszał tylko echo rozmów na przemian ze śmiechem i poczuł zazdrość o swojego nowego przyjaciela, który może za chwilę zobaczy Anielkę, może zamieni z nią kilka słów, może będą siedzieć przy tym samym stole... Zaczął żałować, że nawet nie spytał, czy widział narzeczoną Ferralsa... Na razie wiedział o niej tylko dwie rzeczy: była urocza i nosiła Błękitną Gwiazdę. A tak chciałby wiedzieć, w jakiej była sukni, jak wyglądała, a przede wszystkim, czy uśmiechała się do mężczyzny, którego musiała poślubić...

Przed nim roztaczał się pusty park. Księżyc, na wpół schowany za chmurą, blado oświetlał rabaty, kępy drzew i rzeźby przedstawiające muzyków i pisarzy, które przypominały pomniki nagrobne. Ale - czuwające nad wspaniałym czarnozłotym ogrodzeniem zaprojektowanym przez Gabriela Daviouda, którego bramę zamykano zawsze bardzo późno - opalizujące klosze lamp oświetlały już tylko tajemniczy bal cieni, bal, na który samotny Aldo chciałby zabrać swą jasnowłosą syrenę. Krążyliby w uroczystym rytmie powolnego walca...

Zapomniany papieros dopalił się i poparzył mu palce. Rzucił go precz, zapalając następnego, kiedy nagle przez jego plecy przebiegł dreszcz, powodując serię kichnięć. Sprowadzony brutalnie z oparów marzenia do ponurej rzeczywistości, Aldo zaczął śmiać się z siebie. Pożądać dziewiętnastoletniej dziewczyny i złapać katar, przemoczywszy nogi pod jej oknami, to był szczyt śmieszności!

Wrócił do pokoju, zamknął okno i w ubraniu rzucił się na łóżko. Zasnął prawie natychmiast.

Rozdział szósty

Gra w otwarte karty

-  Jednego nie rozumiem - westchnął Vidal-Pellicorne. -Dlaczego Ferralsowi aż tak bardzo zależy na pańskim szafirze, że on, taki zatwardziały kawaler, gotów jest się ożenić. Klejnoty nigdy go przecież nie interesowały... Chyba że należały do Kleopatry lub Aspazji...

Kiedy obiad dobiegał końca, panowie udali się do palarni, gdzie siedząc w głębokich fotelach w stylu angielskim, pili kawę i likiery, i palili cygara.

-  Jest coś, co mnie niepokoi - rzekł Morosini, zapalając cygaro od płomienia świecy. - Chciałbym się dowiedzieć, w jaki sposób klejnot, który należał do mojej rodziny od czasów Ludwika XIV, przeistoczył się w cenny rodowy skarb polskiej hrabianki.

-  Jedno nie przeszkadza drugiemu: być może jest jakieś powiązanie. Piękna Anielka powiedziała panu przecież, że jej ojciec chce, by wyszła za Ferralsa, aby mu zapewnić -i to bardziej jemu niż jej! - niepoślednią część wielkiej fortuny barona. Pewnie się dowiedział, że sir Eryk szuka szafiru, i postarał się go zdobyć pańskim kosztem.

- I czekałby pięć lat, żeby zrealizować swój zamysł?

-  A czy miał inne wyjście? Najpierw postanowił skorzystać z pańskiej przymusowej nieobecności w Wenecji, a następnie czekać, aż jego córka osiągnie pełnoletność. Trudno oferować dziecko trzynastoletnie, które nie było z pewnością wtedy takie piękne jak teraz. Myślę, że moja wersja ma ręce i nogi. Ponadto coś mi mówi, że ten Solmański jest zdolny do wszystkiego.

-  Chciałbym, aby dowiedział się pan czegoś więcej o tym Polaku, który według mnie wygląda jak pruski oficer. Ja ze swej strony też mam zamiar zaatakować Ferralsa.

-  W jaki sposób?

-  Zagram w otwarte karty i zapytam go, dlaczego tak pożąda tego właśnie klejnotu i dlaczego nie zwrócił się bezpośrednio do mnie.

Archeolog zamyślił się na chwilę, pieszcząc palcem statuetkę boga-sokoła Horusa stojącą na cokole.

-  Metoda bezpośrednia może, w jego przypadku, okazać się skuteczna, ale zastanawiam się, czy jest właściwa. Osobnik jest sprytny i z łatwością może wyprowadzić pana w pole.

-  Drogi Adalu, nie jestem takim safandułą, za jakiego mnie pan uważa! Nie przyszłoby mu to tak łatwo!

-  Z pewnością, ale jak zamierza pan umówić się na spotkanie? Ferráis jest bardzo nieufny.

Nie wątpię, ale spotkanie się odbędzie. Gdybym chciał, mógłbym go sprowadzić do pani de Sommieres. Czy mówiłem panu, że zarzuca moją ciotkę propozycjami kupna jej pałacu,

-  gdyż chce powiększyć swój? Jednak wolę sam go odwiedzić... bo mam wielką ochotę obejrzeć jego dom od środka.

-  Aby zmieścić to wszystko, co on przechowuje, te wszystkie rzeźby, stele, sarkofagi i inne bibeloty, potrzeba coraz więcej miejsca. Jego pałac pęka już w szwach, a ten, który ma w Londynie, też jest zapchany po brzegi. Lecz czy za tą chęcią wejścia do jaskini lwa kryje się nadzieja ujrzenia jego uroczej narzeczonej? Coś mi mówi, że nie jest pan nieczuły na jej wdzięki!

-  Śmiem twierdzić, że pana szalona grzywka, choć zasłania oczy, nie przeszkadza panu widzieć jasno pewnych spraw. To prawda, podoba mi się, ale błagam, nie mówmy o tym. I bez tego czuję, że się ośmieszam.

-  Nie ma najmniejszego powodu. Biorąc pod uwagę propozycję, jaką panu złożyła w pociągu, założyłbym się, że pan jej dość odpowiada... Tylko że w chwili obecnej powinien pan o niej zapomnieć. Ferrals nie odda łatwo zdobyczy. Niech pan spróbuje na razie spytać go o szafir, lecz nie o przyszłą lady. To by było dla niego za wiele, jak na jeden raz!

-  Niech pan będzie spokojny. Nie jestem kretynem i muszę wybrać rzecz ważniejszą.

-  To dobrze. Ach! Powiedział pan, że Aronow przekazał panu kopię wisiora?

-  Co pan chce z nią zrobić?

-  Umieścić w bezpiecznym miejscu. Od chwili kiedy pan o niej wspomniał, nie jest pan bezpieczny - odparł zimno Vidal-Pellicorne. - To by była niepowetowana szkoda, gdyby pan stracił przez to życie...

Aldo popatrzył na swego rozmówcę z nieskrywanym zdziwieniem.

-  Czy pan mówi poważnie?

-  Jak najbardziej! Jeśli pan zażąda oddania szafiru, jestem przekonany, że znajdzie się pan w niebezpieczeństwie. Ci ludzie zbytnio się natrudzili, by go zdobyć. Pozostanie im tylko jedno: usunąć pana!

-  Ci ludzie?... Ma pan na myśli Ferralsa?

-  Niekoniecznie. Można sprzedać wystarczającą ilość broni, by zniszczyć całą ludzkość, nie brudząc sobie rąk. Na tym poziomie śmierć staje się terminem abstrakcyjnym. Zresztą reputacja sir Eryka jest raczej dobra: jest twardy w interesach, lecz prostolinijny i uczciwy. Ale za to ten pana Solmański niepokoi mnie znacznie bardziej... Interes, który ubija z Ferralsem, nie świadczy na jego korzyść.

-  Zgoda, ale stąd do zabójstwa...

-  Gdyby dziewczyna była wolna, skłonny byłbym twierdzić, że chce pan omotać przyszłego teścia. Niech się pan skupi! Pochodzi z Warszawy, gdzie mieszka Szymon... na razie, i to w Warszawie zamordowano Elie Amschela... i poradzono panu, żeby pan stamtąd jak najszybciej uciekł!

-  Jeśli to on jest winny, z łatwością mógł się mnie pozbyć w pociągu. Byłem sam.

-  Niech pan zbytnio tego nie upraszcza. Czy wolno mi będzie działać na własny sposób?

-  To znaczy?

-  Spróbuję zamienić klejnoty: fałszywy na prawdziwy. Mam może niezgrabne stopy, ale dłonie bardzo zręczne -dodał Adalbert, kontemplując swoje długie palce z prawdziwą satysfakcją.

- Ijest pan pewny, że to się uda? Aldo usłyszał westchnienie.

-  Niestety nie. Wszystko będzie zależeć od okoliczności...

-  A więc - rzekł Aldo, wstając - ja również będę realizować swój plan. Przynajmniej coś się będzie działo.

-  Dlaczego nie? Ale niech mi pan zaufa: musi mi pan najpierw powierzyć swą kopię.

-  Dziś wieczorem. A teraz, kiedy uzgodniliśmy stanowiska, czy mogę zadać pytanie... trochę niedyskretne?

-  Dlaczego nie? Niedyskrecja bywa bardzo pouczająca.

-  Jest pan archeologiem?

-  Zapalonym! Gdybym w związku ze śmiercią Amschela nie musiał pomagać Szymonowi, byłbym teraz w Egipcie, mój drogi, w towarzystwie poczciwego pana Loreta, kierownika muzeum w Kairze, w trakcie wykopalisk, które w Dolinie Królów rozpoczęli lord Carnavon i Howard Carter. Dysponują środkami, których my nigdy nie będziemy mieli. Czy to aluzja do moich dłoni i wczorajszej ekspedycji, które pana niepokoją?

-  Nie jestem zaniepokojony, lecz ciekawy...

-  Nie mam nic z włamywacza... nawet jeśli moje zdolności ślusarskie przekraczają typowe umiejętności. Już dawno zrozumiałem, do jakiego stopnia to może być użyteczne.

-  Będę o tym pamiętać. A teraz niech mi pan życzy szczęścia. I dziękuję za obiad. To byt prawdziwy sukces kulinarny!

*   *   *

Wczesnym popołudniem Cyprian w meloniku i długim, czarnym płaszczu pozapinanym szczelnie jak na pojedynek, zaniósł do pałacu Ferralsa kartkę od Alda, w której książę prosi barona o rozmowę. Odpowiedź przyszła w ciągu pół godziny: sir Eryk pisał, że jest bardzo zaszczycony, mogąc przyjąć księcia Morosiniego, i proponował spotkanie jutro o piątej po południu.

-  Pójdziesz tam? - spytała pani de Sommieres, której ta wizyta się nie podobała. - Lepiej będzie, jeśli zaprosisz go tutaj.

-  Żeby pomyślał, iż zdecydowałaś się na sprzedaż? Nie idę do Canossy, ciociu Amelio, lecz zamierzam rozmawiać o interesach i wolałbym, żebyś nie była w to zamieszana...

-  Tylko bądź ostrożny! Przeczucie mi mówi, że na tym nieszczęsnym szafirze można się sparzyć, a mój sąsiad nie wzbudza zaufania.

-  To naturalne, biorąc pod uwagę wasze stosunki, ale bądź pewna, że mnie nie zje!

Aldo miał całkowicie spokojny umysł. Kiedy szedł do Ferralsa, czul, że udaje się raczej na krucjatę, niż że pakuje się w zasadzkę. Mimo to rano odwiedził pewnego handlarza bronią, aby zgodnie z radą Adalberta kupić małego browninga 6,35. I chociaż broń ta nie mogła zepsuć eleganckiej linii szarego garnituru uszytego w Londynie, zostawił ją w domu.

Tenże garnitur znalazł się wkrótce we właściwym towarzystwie, gdyż sługa w angielskim tużurku, kamerdyner i sekretarz, którzy przyjęli gościa w pałacu barona, byli niezwykle eleganccy. Co do domu, był on mieszanką Bri-tish Museum i pałacu Buckingham. Ż pewnością wyglądał jak siedziba człowieka bogatego, ale pozbawionego gustu. Morosini patrzył z

przygnębieniem na nagromadzenie antycznych dzieł sztuki, niekiedy nieprawdopodobnej urody, jak ten Dionizos Praksytelesa sąsiadujący z bykiem kreteń-skim czy dwie gabloty wypełnione po brzegi wspaniałymi greckimi amforami. Zgromadzono tam tyle antyków, że mogły wypełnić jeden lub dwa muzea oraz trzy lub cztery galerie.

Zaczynam rozumieć, dlaczego brakuje mu miejsca - pomyślał Morosini, idąc za tęgim sekretarzem. - Ale jemu nie wystarczy skromny dom ciotki Amelii... powinien nabyć Grand Palais albo wręcz jakiś nieczynny dworzec kolejowy...

Weszli na schody zaludnione rzymskimi patrycjuszami, aby dotrzeć do gabinetu - pewnie tego samego, do którego wszedł yidal-Pellicorne - i przenieśli się o kilka wieków później. Ściany zapełniały półki pełne książek, na podłodze spoczywał olbrzymi, wspaniały perskim dywan w kolorze głębokiej, świetlistej czerwieni. Wystroju dopełniał wielki stół z czarnego marmuru z nogami z brązu i trzy hiszpańskie krzesła z XVI wieku godne Eskurialu*19.

Fotel gospodarza był zwrócony oparciem do wielkiego okna, a plecami do światła, lecz Aldowi wystarczyło tylko jedno spojrzenie, by rozpoznać w tym, który wstał kurtuazyjnie na jego powitanie, osobnika idącego za Anielką w parku Monceau - mężczyznę z białymi włosami i czarnymi jak węgle, głęboko osadzonymi oczami.

-  Zdaje mi się, że już się gdzieś spotkaliśmy? - zagaił ubawiony gospodarz... - a także, że obaj jesteśmy miłośnikami ładnych kobiet, nieprawdaż?

Baron miał wspaniały głos przypominający tembr Szymona Aronowa. Magiczny, ciepły i aksamitny. Bez wątpienia był to jedyny urok tej tajemniczej osoby. Dłoń, którą wyciągnął, i którą Morosini ujął bez wahania, była silna. Gość również się uśmiechnął, mimo że poczuł w sercu ukłucie zazdrości: kto wie, czy pokochać Ferralsa nie było łatwiej, niż przypuszczał.

-  Okoliczności mojej wizyty zmuszają mnie do przeproszenia narzeczonego panny Solmańskiej - powiedział. - Tak się złożyło, że podróżowaliśmy razem Nord--Expressem, a nawet spożywaliśmy wspólny posiłek. Pragnąłem tylko się przywitać, zamienić kilka słów, lecz obawiam się, że tamtego dnia w parku przestraszyła się na mój widok, ponieważ nie chciała mnie spotkać. Do tego stopnia, że pomyślałem, iż padłem ofiarą niewiarygodnego podobieństwa.

-  Niemożliwego podobieństwa! - przerwał Ferrals z dumą. - Moja narzeczona jest jedyna i nie można jej porównać z żadną inną kobietą na świecie!... Ale niechże pan siada i opowiada, czemu zawdzięczam tę wizytę?

Aldo usiadł na jednym z zabytkowych krzeseł, poprawiając ze szczególną troską kanty spodni. Ten niewinny manewr dał mu kilka sekund do namysłu.

-  Zechce mi pan wybaczyć, że pytam o hrabiankę Solmańską - zaczął powoli, celowo ważąc słowa. - Kiedy przyjechaliśmy do Paryża tamtego wieczoru, byłem pod wrażeniem jej urody... ale nie tylko jej... również urody wisiora, który lśnił na jej szyi, czyli klejnotu, którego szukam od prawie pięciu lat...

Pod gęstymi brwiami Ferralsa błysnęły czarne oczy, ale on sam nie przestawał się uśmiechać.

Musi pan przyznać, że nosi go z niezwykłą gracją -rzucił uprzejmym tonem, który zirytował Morosiniego, gdyż nagle odniósł wrażenie, że gospodarz z niego kpi.

-  Najpiękniej wyglądał jednak na szyi mojej matki... zanim została zamordowana, a klejnot skradziony - rzucił twardo, co zmazało uśmiech z twarzy Ferralsa.

-  Zamordowana?... Jest pan pewien, że się nie myli?

-  Chyba że sporą dawkę skopolaminy podaną jej w słodyczach potraktuje pan jak zalecenie lekarza. Księżna Izabela została zamordowana, sir Eryku, aby umożliwić kradzież pradawnego szafiru ukrytego w kolumnie łóżka, miejscu znanym tylko jej i mnie!

- Inie zgłosił pan tego policji?

-  Po co? Żeby wszystko pomieszali, sprofanowali ciało mojej matki, wprowadzili zamieszanie? My, Morosini, od wieków wymierzamy sprawiedliwość sami! - Rozumiem, ale czy uwierzy mi pan, że nie wiedziałem o tej tragedii?

-  A czy wie pan przynajmniej, w jaki sposób hrabia Sol-mański wszedł w posiadanie klejnotu? Pańska narzeczona twierdzi, że szafir dostała w spadku po matce, i nie mam żadnego powodu, aby podawać jej słowa w wątpliwość.

-  Mówiła panu o tym? Kiedy? Gdzie?

-  W Nord-Expressie... po tym jak powstrzymałem ją przed wyskoczeniem z pędzącego pociągu!

Twarz Ferralsa nagle pobladła.

-  Chciała popełnić samobójstwo?...

-  Kiedy chce się wysiąść z pociągu przy dużej szybkości, intencje wydają się jednoznaczne, nieprawdaż?

-  Ale dlaczego?

Może dlatego, że nie do końca zgadza się ze swoim ojcem w sprawie małżeństwa... Jest pan wyjątkową partią, sir Eryku, ale młoda dziewczyna widzi rzeczy inaczej.

-  Pan mnie zadziwia! Do tej pory wydawało mi się, że jest raczej zadowolona...

-  Do tego stopnia, że nie ośmieliła się rozpoznać towarzysza podróży, ponieważ szedł pan za nią? A może ona się pana boi?

-  Mam nadzieję, że nie! Mogę jej ofiarować królewskie życie!

-  W to nie wątpię. Posunę się dalej, twierdząc, że poznając pana osobiście, musiała przeżyć miłą niespodziankę. Natomiast wydaje mi się, że jej ojciec ma charakter, jak by to powiedzieć... raczej szorstki... i że zależy mu na tym małżeństwie. Przynajmniej tak samo, jak panu zależy na moim szafirze. Dlatego, proszę, żeby mnie pan oświecił w tej materii. Nie jest pan kolekcjonerem historycznych kamieni. Dlaczego więc tak zależy panu na tym klejnocie?

Sir Eryk wstał z fotela i oparł się o marmurowy blat biurka.

- To stara historia - westchnął. - Powiada pan, że szuka Błękitnej Gwiazdy - gdyż tak ten szafir nazywano zawsze w mojej rodzinie - od pięciu lat. A ja jej szukam od trzech wieków!...

Morosini spodziewał się wszystkiego, ale nie tego i przez myśl mu przemknęło, czy ten człowiek przypadkiem nie oszalał. Ale nie, wyglądał normalnie.

-  Od trzech wieków? - spytał. - Przyznaję, że nie rozumiem; musi w tym tkwić jakaś pomyłka. Nigdy nie słyszałem, żeby szafir Wizygotów lub szafir rodu Montlaure był nazywany inaczej.

-  Kiedy ród Montlaure wszedł w jego posiadanie albo pośpiesznie zmienił mu nazwę, albo o tym nie wiedział.

-  Czy chce pan przez to powiedzieć, że uważa pan moich przodków ze strony matki za złodziei?

A pan nie sugeruje, że mój przyszły teść jest zabójcą lub prawie? Jesteśmy kwita!

Aldo czuł, że zaczyna się prawdziwy pojedynek. Topór wojenny został wykopany. Teraz nie należało popełnić błędu, dlatego starał się, by jego głos odzyskał spokojny ton.

-  Wszystko zależy od punktu widzenia - westchnął. -Niech mi pan opowie swoją wersję historii Błękitnej Gwiazdy, a może wspólnie coś postanowimy. Co pańska rodzina może mieć wspólnego z rodem Montlaure?

-  Powinien pan uściślić: „z książętami de Montlaure" - odpalił Ferrals. - Musi pan wiedzieć jedno: moja rodzina pochodzi z Górnej Langwedocji, podobnie jak pańska, ale jedni byli protestantami, drudzy katolikami. 18 października 1685 roku wasz słynny Ludwik XIV odwołał edykt nantejski*20, stawiając poza prawem wszystkich, którzy nie zamierzali się modlić tak jak ich król. Mój przodek, Guilhem Ferrals, był medykiem, a zarazem namiestnikiem króla w małej osadzie Carcasses leżącej w pobliżu pewnego potężnego książęcego zamku. Błękitna Gwiazda przechodziła w jego rodzinie z pokolenia na pokolenie. Miała swoją historię, a także legendę, uchodziła bowiem za święty kamień przynoszący szczęście i, aż do tych strasznych czasów, nic nie zaszkodziło jej reputacji...

-  Nie mówiąc o krwi rozlanej dla niej od chwili, kiedy została skradziona ze świątyni jerozolimskiej! Ale niech pan kontynuuje...

-  Dziesiątki tysięcy hugenotów emigrowało, żeby móc żyć i modlić się w spokoju. Rodzina Guilhema błagała go, żeby zrobili to samo. Przyszłość jeszcze mogła się do nich uśmiechnąć, ponieważ zabrali ze sobą Błękitną Gwiazdę. Mo-

gła ich prowadzić tak jak światło niebiańskie doprowadziło trzech monarchów do stajenki Betlejemskiej... Ale Guilhem był uparty jak osioł. Nie zamierzał opuścić ukochanej ziemi, licząc, że on i jego bliscy zostaną uratowani dzięki spadkobiercy rodu Mon-tlaure, z którym, jak sądził, związany był starą przyjaźnią... Tak jakby pomiędzy tak wielkim panem a zwykłym mieszczaninem możliwa była przyjaźń! - zadrwił Ferrals, wzruszając ramionami. - I tak przyszły książę, któremu marzyło się błyszczeć w Wersalu, a skąpstwo jego ojca czyniło to niemożliwym - udało się przekonać Guilhema, żeby powierzył mu klejnot. Zaklinał się, że przekazany pewnemu królewskiemu ministrowi zapewni święty

spokój wszystkim Ferralsom, obecnym i przyszłym. I Gu-ilhem, zbyt naiwny, jak się wydaje, uwierzył temu nędznikowi. Następnego dnia został zatrzymany, pośpiesznie osądzony za upieranie się przy swoich przekonaniach i zaciągnięty aż do Marsylii, gdzie przykuto go do wioseł królewskiej galery. Tam wyzionął ducha pod ciosami strażników. Jego żonie i dzieciom udało się uciec i dotrzeć do Holandii, gdzie dostali schronienie takie, na jakie zasługiwało ich nieszczęście. Co do Błękitnej Gwiazdy, powierzona pewnemu lichwiarzowi, została odzyskana wraz ze śmiercią starego księcia i od tego dnia zajęła miejsce wśród skarbów waszych przodków, książę Morosini!... I co pan sądzi o mojej historii?

Aldo uniósł powieki, które miał spuszczone, i utkwił poważne spojrzenie w twarzy adwersarza.

-  Uważam, że jest straszna... lecz od zamierzchłych czasów ludzie wymyślają podobne. Co do mnie, wiem jedno: moją matkę zamordowano, żeby mocją spokojnie okraść! Reszta mnie nie interesuje!

-  Popełnia pan wielki błąd! Sądzę, że historia zatoczyła koło. Trzeba było, żeby została przelana krew niewinnej, by odkupić śmierć porządnego człowieka i nawet jeśli ciężko to panu słyszeć, myślę, że dusza Guilhema może teraz spać spokojnie!

Aldo wstał tak gwałtownie, że hiszpańskie krzesło się zachwiało.

-  Ale nie dusza mojej matki! Dowiedz się, sir Eryku, że muszę znaleźć zabójcę! Niech się pan modli, żeby nie dotknęło to pana zbyt mocno!

Anglik znowu wzruszył ramionami.

-  Ta, którą zamierzam poślubić, jest jedyną istotą, na jakiej mi zależy... bardzo ją kocham, bardziej niż cokolwiek na świecie... O innych nie dbam i nawet gdyby pan pozabijał całą jej rodzinę, nie przejąłbym się.

-  To niech mi pan odda szafir! Jestem gotów zapłacić!

-  Nie jest pan wystarczająco bogaty! - odparł handlarz bronią z pogardą.

-  To prawda, że nie tak jak pan, ale bardziej, niż sobie pan wyobraża. Kamienie historyczne czy nie, to mój zawód i znam ich wartość, czy to będzie klejnot Régent czy Koh-i-Noor. Niech pan powie swoją cenę, a ja się zgodzę!... Sir Eryku, niech pan będzie wspaniałomyślny: pan zdobył szczęście, niech mi pan odda klejnot!

-  Jedno nie idzie w parze z drugim. Ale rzeczywiście będę wspaniałomyślny: wpłacę panu okrągłą sumę za Błękitną Gwiazdę. Jako odszkodowanie...

Morosini się zachwiał. Ten parweniusz bez wątpienia myślał, że bogactwo pozwala mu na wszystko. Aby się uspokoić, powoli wyciągnął ze złotego etui z wygrawerowanym herbem rodowym papierosa, strzepnął go o błyszczące wieczko, zanim włożył do ust, zapalił i powoli się zaciągnął, jednocześnie nie spuszczając oczu z adwersarza, któremu się przyglądał tak uporczywie, jakby Ferrals był dziką bestią.

-  Pańskie tradycje rodzinne nie przeszkodziły jednak, że został pan handlarzem. To, co pan umie najlepiej, to płacić, płacić, płacić! Płacić za przedmiot... płacić za kobietę, wszystko jedno! Obawiam się, że jest pan zdolny nawet przekupić śmierć! Sądzi pan, że życie matki można przeliczyć na pieniądze? Wydaje się, że obecnie szczęście panu sprzyja, ale niech pan się strzeże, bo szczęście może się odwrócić.

-  Jeśli ma pan nadzieję, że mnie rozzłości, to traci pan czas! Co do mojego powodzenia, niech się pan o nie nie martwi; mam sposoby, aby mnie nie opuszczało!

-  Znowu pieniądze? Pan jest niepoprawny, ale proszę sobie zapamiętać: kamień, który pan zdobył takimi mętnymi metodami, a w którym pan widzi talizman, był przyczyną zbyt wielu tragedii, aby mógł przynosić szczęście. Niech pan wspomni moje słowa, kiedy ono pana opuści, sir Eryku! Uniżony sługa!

Morosini nie chcąc słyszeć już nic więcej, skierował się do drzwi gabinetu, zbiegł po schodach, w holu odebrał od służącego kapelusz, laskę i rękawiczki. Lecz kiedy chciał je włożyć, poczuł coś w lewej rękawiczce, więc wsunął ją do kieszeni. Dopiero u ciotki postanowił sprawdzić, co jest w środku, i wyciągnął mały zwitek papieru, na którym ktoś skreślił kilka słów drżącą ręką:

Jutro, około piątej, wybieram się na herbatę do ogrodu zoologicznego. Moglibyśmy się tam spotkać, ale proszę do mnie podejść tylko, kiedy będę sama.

Muszę z Panem porozmawiać.

Żadnego podpisu, ale ten nie był potrzebny.

Morosiniego ogarnął nagły przypływ radości i wrócił mu dobry nastrój. Anielka naprawdę lubiła ogrody! Po Wilanowie - Lasek Buloński, ale nawet gdyby mu wyznaczyła spotkanie w kanałach lub katakumbach, pomyślałby, że to raj. Miał ją ujrzeć, rozmawiać z nią i nagle poczuł się jak Fortunio.

Aby wypełnić czymś czas, udał się do portiera, żeby zadzwonić do Gilles'a Vauxbruna, który - jak się okazało -wrócił już z ekspedycji do Turenii i zapraszał go na kolację. Proponował, by poszli do restauracji Cubata, dawnego carskiego kucharza, ostatnio pracującego przy Polach Elizejskich w miejscu, gdzie dawniej mieścił się pałac Paivy*21.

-  Dają tam nieźle zjeść - doda! Vauxbrun - w miłej, spokojnej atmosferze, co nie wszędzie jest możliwe. Do zobaczenia o ósmej!

*   *   *

Obaj przyjaciele mieli w zwyczaju przestrzegać punktualności. Kiedy równocześnie przekraczali drzwi restauracji, rozległ się przeszywający łoskot: przy trotuarze z piskiem opon zahamował mały roadster amilcar w jasnoczerwonym kolorze. Morosini, nie wierząc własnym oczom, rozpoznał siedzących w nim pasażerów: jasną czuprynę Vidal-Pellicorne'a, który prowadził, i tę bardziej uładzoną młodego Solmańskiego...

-  Znasz tego pomylonego archeologa? - spytał anty-kwariusz, któremu nie umknęło zdziwienie przyjaciela.

-  Spotkałem go raz czy dwa razy... Powiadasz, że jest stuknięty?

-  Gdy chodzi o egiptologię, wpada w delirium. Jedyny raz, kiedy zdecydowałem się wystawić naczynia grobowe, wpadł do mojego sklepu, aby wygłosić wykład na temat XVIII dynastii. Nigdy więcej nie tknę wyposażenia egipskiego grobowca, ze strachu, że ten człowiek znowu przyjdzie! Chodźmy na kolację, a przy odrobinie szczęścia nie zobaczy nas!

Licząc, że umknie przenikliwemu spojrzeniu Adalberta, Gilles Vauxbrun się mylił: rzadkie włosy, wydatny nos, królewskie oko i ciężkie powieki czyniły go podobnym do Juliusza Cezara lub do Ludwika XI, w zależności od oświetlenia. Ze swoją charakterystyczną twarzą, wielkim, zwalistym ciałem, zawsze ubrany z wyszukaną elegancją, i z kwiatem w butonierce, nigdy nie przechodził niezauważony. A ponieważ jego towarzysz również wyróżniał się z tłumu, kiedy weszli do restauracji, wszystkie głowy odwróciły się w ich stronę, a kilka osób Vauxbruna pozdrowiło. Musieli nawet zatrzymać się przy stoliku, przy którym ładna kobieta wyciągnęła dłoń ciężką od pereł, żądając, aby antykwariusz przedstawił jej Morosiniego. Skutek był taki, że gdy już w końcu zajęli miejsca przy swoim stoliku, zauważyli, że Adalbert z Zygmuntem zajmują stolik tuż obok. Trzeba było się przywitać, ale dzięki Bogu na tym poprzestano i kolacja przebiegła przyjemnie.

Ale tylko do deseru...

Aldo spostrzegł, że Solmański nie przestaje patrzeć w jego stronę z uśmiechem, który go denerwował i niepokoił zarazem. Widać było, że młokos za dużo wypił. Adalbert również nie czuł się najlepiej. Po skończonym posiłku chwycił swego kompana pod ramię i zaczął ciągnąć w stronę wyjścia, ale Zygmunt gwałtownym gestem wyrwał mu się, wykonał nagły zwrot i chwiejąc się na nogach, stanął przed obiektem zainteresowania. Pomimo błazeńskiej aparycji właściwej pijanicom w jego uśmiechu czaiła się groźba.

-  No wiecie państwo... hep!... nie można zrobić... jednego kroku... żeby na pana nie wpaść, książę... jak tam... W pociągu... na dworcu... a teraz... tutaj. Stwierdzam, że zajmuje pan trochę za dużo miejsca!

-  A pan nie trzyma się na własnych nogach! - odpalił Morosini z pogardą. - Jeśli nie chce pan spotykać ludzi, trzeba zostać w domu.

-  Chodzę, gdzie mi się podoba!

-  Ja również.

- Irobię, co chcę, a chcę... pana zabić, gdyż uważam, że za bardzo się pan interesuje... moją siostrą!

-  Panie Vidal-Pellicorne - wtrącił Vauxbrun - czy pozwoli pan, że pomogę panu wyprowadzić tego opoja?

-  Poradzę sobie! No, idziemy, Solmański! Robi pan z siebie przedstawienie.

Odwiozę pana do domu.

-  Nie... nie ma... mowy! Mieliśmy zagrać w Kole.

-  W takim stanie pana nie wpuszczą - zadrwił Morosini.

-  I ja tak sądzę. Chodźmy, Zygmuncie, wracamy! Dobranoc panom!

-  Ale ja chcę zabić tego tam! Na pojedynek! - upierał się młodzian.

-  Później! Najpierw musi pan przyjść do siebie.

Z pomocą kierownika sali Adalbertowi udało się wyprowadzić Solmańskiego z Cubat. Morosini zastanawiał się, dlaczego Vidal-Pellicorne zaczął utrzymywać tak bliskie stosunki z bratem Anielki.

Chwilę później znowu dał się słyszeć wystrzał amilcara i Gilles Vauxbrun wzruszył ramionami.

-  Nie chciałbym mieć takiego pasażera. Ale, ale... proszę mi powiedzieć, dlaczego ten Polak... Czyżbym się nie mylił? Jest jednym z nich?

-  Nie, nie myli się pan.

-  Dlaczego tak mu zależy na tym, aby pana zabić? Co takiego uczynił pan jego siostrze?

-  Nic! Naprawdę nic. Spotkaliśmy się raz czy dwa razy... była dla mnie bardzo miła... Nic więcej, ale możliwe, że w oczach moczymordy...

-  Z pewnością - powiedział antykwariusz w zamyśleniu - ale słynne In vino ventas często się sprawdza. Ten młody człowiek nienawidzi pana, dlatego radzę się go strzec.

-  A co mam robić? W tych czasach nie urządza się już pojedynków...

-  Są inne sposoby, ale przynajmniej został pan ostrzeżony!

* * *

Następnego dnia rano Adalbert zadzwonił do Alda.

-  Nie sądziłem, że ten młody Zygmunt tak pana nie znosi! Jak tylko pana rozpoznał, pańska osoba była jedynym tematem rozmowy, i wtedy zaczął pić jak smok.

-  Zauważyłem, ale zdaje się, że jest pan z nim w dobrych stosunkach? Dlaczego?

-  Zwykła strategia, mój drogi. Dla dobra naszych planów trzeba trzymać ręce na pulsie. To było łatwe, wystarczyło wkraść się w kręgi z ulicy Royale. Trochę szczęścia i uwielbia mnie. A pan? Na jakim pan jest etapie?

-  Wczoraj wieczorem odwiedziłem Ferralsa, ale ponieważ mam jeszcze jedno ważne spotkanie dziś po południu, opowiem to panu później. Gdzie moglibyśmy się spotkać?

-  Najlepiej, żeby pan przyszedł do mnie późnym wieczorem.

-  Czy mam założyć sombrero i czarną pelerynę? - spytał rozbawiony Morosini. - A może maskę wenecką?

-  Wy, wenecjanie, jesteście ostatnimi romantykami. Niech pan przyjdzie koło dziewiątej. Przekąsimy co nieco i ustalimy fakty.

* * *

Ogród zoologiczny, położony w Lasku Bulońskim między bramą des Sablons a Madrycką, został założony w roku 1860 w celu „zgromadzenia gatunków zwierząt mogących dawać siłę, mięso, wełnę dla przemysłu i handlu lub służyć naszym rozrywkom". Można tam było znaleźć urocze działy, takie jak wylęgarnię jedwabników, wielką wolierę, kurnik, małpiarnię, akwarium, basen z fokami i sto innych cudów, które codziennie przyciągały dzieciarnię z okolicy i bardziej oddalonych dzielnic. Dla małych i dużych urządzono herbaciarnię na świeżym powietrzu oferującą łakocie, eklery, babki, lody oraz sułtanki - przepyszne ciastka nadziewane kremem waniliowym. Zajadając słodycze, można było słuchać muzyki dobiegającej z sąsiedniego kiosku, a w sezonie letnim popisów orkiestry, która dawała koncerty między trzecią a piątą. Wreszcie - niezwykła rozrywka dla dzieci - istniała możliwość przejechania się wokół wielkiego klombu na ośle, kucyku, zebrze, wielbłądzie, słoniu, a nawet na strusiu. Do tego Edenu docierało się małym pociągiem z Porte Maillot, ale Morosini wziął taksówkę.

Kiedy przyjechał i doszedł do tarasu herbaciarni, Anielka już siedziała przy stoliku w towarzystwie swojej pokojówki. Promień słońca, przeniknąwszy przez liście kasztanowca, grał w jej włosach ozdobionych małym toczkiem z piór zimorodka. Niedbałym ruchem łyżeczki nabierała lody truskawkowe.

Aldo usiadł tak, aby go widziała, zamówił herbatę i babkę z rumem, ale większą przyjemność robiło mu podziwianie jasnej cery i delikatnego profilu dziewczyny. Na tle zieleni, roześmianych dzieci i skocznego walca z Wesołej wdówki granego przez orkiestrę prezentowała się uroczo. Była zbyt ładna, aby nie wzbudzić uczucia nawet w takim wrogu kobiet jak Ferrals, i Aldo poczuł narastającą gorycz na myśl o niesamowitym szczęściu, które spotkało handlarza armat.

Gdy Anielka dostrzegła Morosiniego, mrugnęła i lekko się uśmiechnęła, po czym odwróciła twarz w stronę orkiestry. Książę zrozumiał, że musi czekać. Po chwili, kiedy muzyka umilkła, pokojówka wezwała kelnera, zapłaciła rachunek, po czym obie kobiety wstały i odeszły wśród lekkiego zamieszania, jakie zawsze powstaje po zakończeniu koncertu. Aldo rzucił banknot na stół i ruszył za nimi.

Anielka wolnym krokiem skierowała się do wybiegu dla lam, minęła oazę zieleni złożoną z młodnika i doszła do basenu z fokami, nad którym górowały sztuczne skały. Spacerowicze chętnie się tu zatrzymywali, aby podziwiać nurkujące trytony z wąsami, które wypływając, lśniły w słońcu, a niekiedy trzymały w pysku rybę. Ponieważ było sporo ludzi, Aldo mógł zbliżyć się do Anielki, która na chwilę została rozdzielona z Wandą przez angielską opiekunkę pchającą wózek z kwilącymi bliźniętami.

-  Gdzie możemy porozmawiać? - spytał szeptem za jej plecami.

-  Niech pan idzie do wielkiego inspektu. Zaraz tam przyjdę.

Aldo odwrócił się i udał we wskazaną stronę. Ów inspekt był najspokojniejszym miejscem w ogrodzie. Panowały tu upał i wilgoć spadająca z paproci i lian, które ciągnęły się jak okiem sięgnąć. W górze, nad wysokimi bananowcami latały ptaki, inne siadały na pokrytych mchem grotach. Najładniejszy był mały staw pokryty kwiatami lotosu i nenufarami, rozciągający się między trawnikami w jasnym odcieniu zieleni. Aldo postanowił tu się zatrzymać i zaczekać.

Po chwili usłyszał odgłos kroków na żwirze, odwrócił się i ujrzał ją przed sobą. Była sama.

-  A gdzie się podziała pannna Cerber? - spytał z uśmiechem.

-  To nie jest Cerber. Jest mi bardzo oddana i rzuciłaby się do tego basenu, gdybym ją o to poprosiła.

-  Najwyżej zamoczyłaby sobie nogi do kolan. Zostawiła ją pani na zewnątrz?

- Tak, powiedziałam jej, że chcę się przejść sama. Czeka przy wejściu, przy wózku sprzedawcy gofrów. Uwielbia je...

-  Niech będzie pochwalone łakomstwo Wandy! Czy chciałaby pani, żebyśmy się trochę przeszli?

-  Raczej nie. Widzi pan tę ławkę przy skałach? To dobre miejsce na rozmowę...

W trosce o biały kostium Anielki, Morosini wyciągnął chustkę i rozłożył ją na kamieniu. Podziękowała uśmiechem, krzyżując ręce na torebce w kolorze niebiesko-zie-lonym pod kolor toczka. Wyglądało na to, że się waha, jakby nie wiedziała, od czego zacząć. Aldo przyszedł jej z pomocą.

-  A zatem - spytał łagodnie - co takiego ma mi pani do powiedzenia, że prosiła mnie o spotkanie w tajemnicy?

-  Mój ojciec i brat zabiliby mnie, gdyby wiedzieli, że jestem z panem. Oni pana nienawidzą.

-  Nie ma powodu.

To ma związek z rozmową, którą odbył pan wczoraj z sir Erykiem. Po pana wyjściu ojciec i Zygmunt mieli, jak mi się zdaje, dość nieprzyjemną rozmowę z moim... narzeczonym na temat naszego rodzinnego klejnotu. Słyszałam, że ośmielił się pan powiedzieć...

-  Chwileczkę! Nie mam najmniejszego zamiaru rozmawiać z panią na ten temat. Natomiast dziwi mnie bardzo, że sir Eryk wszczął tę dyskusję w pani obecności!

-  Mnie przy tym nie było, ale... nauczyłam się podsłuchiwać pod drzwiami, gdy chcę się czegoś dowiedzieć.

Morosini się roześmiał.

-  Czy to tak polska arystokracja wychowuje młode panny?

-  Oczywiście, że nie, ale już dawno odkryłam, że czasem trzeba nabrać dystansu do szczytnych zasad i dobrych manier.

-  Nie mogę zaprzeczyć. A teraz proszę mi szybko wyjawić powód naszego spotkania, którym jestem zresztą zachwycony.

-  Przyszłam powiedzieć panu, że... kocham pana...

Wyznanie było proste i nieśmiałe, wypowiedziane głosem łagodnym, lecz zdecydowanym, chociaż dziewczyna nie śmiała spojrzeć na obiekt swego uczucia. Aldo był tak oszołomiony, że nie mógł ukryć zdumienia.

-  Czy zdaje sobie pani sprawę z tego, co powiedziała? -spytał przez ściśnięte gardło.

-  Jest możliwe - wyszeptała Anielka, zaróżowiwszy się z emocji - że znowu podeptałam konwenanse, lecz są takie chwile, kiedy człowiek musi wyrazić, co mu leży na sercu. A ja właśnie to zrobiłam. To prawda, że pana kocham...

-  Anielko... - wyszeptał książę gardłowo, poruszony do głębi. - Tak bardzo chciałbym pani wierzyć!

-  To dlaczego mi pan nie wierzy?

Może... z powodu początku naszej znajomości. Z powodu tego, co widziałem w Wilanowie... z powodu Władysława.

Anielka machnęła śliczną rączką, jakby chcąc przepędzić to wspomnienie jak natrętną muchę.

-  Naprawdę z jego powodu?... Myślę, że zapomniałam o nim, kiedy pana spotkałam. Wie pan, kiedy jest się bardzo młodym, szuka się ucieczki za każdą cenę, ale najczęściej człowiek się myli... I oto, w jakim jestem punkcie: zakochałam się w panu i chciałabym, żeby pan też mnie pokochał...

Powstrzymując się, żeby nie wziąć jej w ramiona, Aldo zbliżył się do dziewczyny i ujął jej dłoń.

-  Niech sobie pani przypomni, co powiedziałem w Nord-Expressie. Kochać panią jest rzeczą łatwą i naturalną. Jaki mężczyzna godny tego miana mógłby się pani oprzeć?

-  Ale pan to uczynił, nie chcąc wysiąść ze mną w Berlinie!

-  Może jeszcze nie byłem wtedy dość szalony? - odparł z kpiącym uśmiechem, odsuwając brzeg jej rękawiczki i dotykając ustami jedwabistej skóry nadgarstka.

-  A czy teraz jest pan szalony?

-  Obawiam się, że to nadchodzi, ale niech mi pani nie pozwoli marzyć, Anielko! Jest pani zaręczona i zgodziła się pani na te zaręczyny.

Anielka gwałtownie wyrwała mu swą dłoń, zerwała rękawiczkę i wtedy na jej palcu serdecznym w promieniu słońca bławatkowo satynowym błękitem zalśnił szafir otoczony diamentami.

-  Proszę spojrzeć, jaki piękny, ale to przez niego jestem związana z tym człowiekiem! Wzbudza we mnie strach. Powiada się, że ten kamień zapewnia spokój duszy i wypędza nienawiść z serca tego, który go nosi...

-  ...i zachęca do wierności - dokończył Morosini. -Wiem, co mówi tradycja...

Ale ja nie uznaję tradycji, ja chcę być szczęśliwa z tym, którego wybrałam, chcę się z nim zatracić, kochać go, mieć z nim dzieci... Dlaczego pan mnie nie chce, Aldo?

W jej oczach zabłysły łzy, a usta świeże jak korale wyjęte przed chwilą z wody drżały.

-  Czy kiedykolwiek wypowiedziałem podobne głupstwo? - rzekł, przyciągając ją do siebie. - Oczywiście, że panią kocham, oczywiście, że pożądam...

Słowa stłumił pocałunek i Morosini zapomniał o wszystkim, zanurzając się w tym bukiecie kwiatów, czując, jak wdzięczne ciało drży, pręży się i gnie. Było to coś tak słodkiego i równocześnie omdlewającego jak sen, który zaraz się skończy... Zauroczenie trwało jeszcze chwilę, po czym Anielka westchnęła.

-  To niech mnie pan weźmie! Chcę należeć tylko do pana na zawsze!

Propozycja była tak nieoczekiwana, że Aldo otrząsnął się, wracając do rzeczywistości.

-  Jak to? Tutaj i zaraz?... - spytał ze zdziwieniem.

-  Oczywiście, że nie - odparła wesoło, muskając ustami usta obiektu swego pożądania - lecz... trochę później...

-  Czy znowu pani chce, żebym ją porwał? Zdaje mi się, że dziś wieczorem odjeżdża pociąg do Wenecji.

-  Nie, jeszcze nie dziś. To byłoby za wcześnie.

-  Dlaczego? Myślę, że brak pani konsekwencji. Między Warszawą a Berlinem chciała pani, żebym ją porwał natychmiast, choćby w szlafroku, a kiedy proponuję, by wyjechać razem, powiada pani, że jeszcze nie czas? Niech pani pomyśli, co traci. Orient Express to boski pociąg... stworzony do miłości... tak jak pani... Będziemy mieli kabinę z weluru i mahoniu, a lepiej dwie, żeby zachować pozory, lecz połączone. I jeszcze tej nocy zostałaby pani moją żoną, a w Wenecji

weźmiemy oficjalny ślub! Anielko, jeśli postanowiła pani, że oszaleję, pani też musi oszaleć! Bez względu na konsekwencje!

-  Jeśli chcemy być szczęśliwi, musimy uważać na to, co pan nazywa konsekwencjami, to znaczy na mojego ojca i brata.

-  Chyba nie chce pani, żebyśmy ich zabrali ze sobą?

-  Z pewnością nie, ale żebyśmy odłożyli cudowny Orient Express o kilka dni, na przykład... do dnia mego ślubu?

-  Czy ja się nie przesłyszałem?

Aldo odsunął się nieco, by lepiej się jej przyjrzeć. Czy w tej dziewczynie nie ma aby więcej szaleństwa, niż przypuszczał? Anielka patrzyła na niego z uśmiechem, który zmarszczył jej zgrabny nosek.

-  Niech się pan nie złości - odparła tonem dorosłej osoby karcącej nieznośne dziecko. - To jedyna rozsądna rzecz, jaką należy zrobić!

-  Doprawdy? Proszę mówić jaśniej!

-  Powiem więcej. To nie tylko inteligentne, ale w ten sposób pański interes połączy się z interesem mojej rodziny. Czego chce mój ojciec? Abym wyszła za sir Eryka Ferralsa, który ma podpisać umowę zapewniającą mi wielką fortunę, a ja nie mogę w żaden sposób odmówić mu tej radości. Biedaczek tak bardzo potrzebuje pieniędzy! Lecz ja nie chcę za żadną cenę należeć do tego starego dziada, nie chcę, żeby mnie rozbierał, żeby dotykał swym ciałem mojego. Co za okropieństwo!

Słuchając w ciszy planów młodej Polki opisującej z realizmem noc poślubną, Aldo zdołał tylko wyszeptać zachrypłym głosem:

-  No i co dalej?

-  Co dalej? Ślub ma się odbyć w zamku na wsi, ale z wielką pompą. Będzie dużo gości na kolacji po ceremonii i pokaz ogni sztucznych. Pan zaczeka na mnie w głębi parku w aucie. Przyjdę do pana i wyjedziemy w trójkę!

-  W trójkę?

-  Oczywiście! Pan, ja i... szafir! Pański szafir! Powiedzmy raczej, szafir, którego pan się domaga! Ponieważ nigdy się nie dowiem, do kogo naprawdę należy, myślę, że to najlepszy sposób uregulowania wszystkich spraw: będzie po prostu nasz, i już!

-  To znaczy, przypuszcza pani, że Ferrals zabierze go na wieś?

-  Ja nie przypuszczam, ja to wiem! Nie chce się z nim rozstawać, a ponieważ po ślubie cywilnym będzie przyjęcie, włożę suknię w kolorze księżycowym z Błękitną Gwiazdą jako jedyną ozdobą. To proste!

-  Naprawdę? Tak pani uważa? Ależ, moje naiwne dziecko, zaledwie pani zniknie, a wraz z panią szafir, Ferrals natychmiast zażąda anulowania związku i pani ojciec nie zobaczy ani jednego centyma!

-  Wręcz przeciwnie! Załatwimy to tak, żeby wyglądało na porwanie dla okupu. Podrzucimy odpowiedni bilecik. Będą mnie szukać, a ponieważ nie uda im się mnie znaleźć, pomyślą, że porywacze mnie zabili. Wszyscy będą zrozpaczeni, z sir Erykiem na czele. A my w tym czasie będziemy szczęśliwi - podsumowała Anielka z niewinnym uśmiechem. - Co pan sądzi o moim pomyśle?

Morosini, otrząsnąwszy się ze zdziwienia, nie mógł powstrzymać śmiechu.

-  Sądzę, że czyta pani zbyt wiele romansów lub ma bujną wyobraźnię, albo jedno i drugie! Nisko pani ocenia inteligencję innych. Ferrals to potężny człowiek, zaledwie porwałbym panią na moim rączym ogierze, mielibyśmy na plecach policję całego kraju. Granice i bramy będą strzeżone...

-  Na pewno nie! W liście, który zostawimy, napiszemy, że w przypadku, gdyby zawiadomiono policję, zostanę zamordowana.

-  Ma pani odpowiedź na wszystko... lub prawie wszystko! Zapomina pani tylko o jednej rzeczy: o sobie samej!

Anielka spojrzała na niego ze zdziwieniem, nie rozumiejąc sensu jego słów.

-  Co chce pan przez to powiedzieć?

-  Że jest pani jedną z najpiękniejszych kobiet w Europie i że kiedy zostanie pani księżną Morosini, znajdzie się na piedestale, przed którym chylić głowę będzie cała Wenecja. Pani sława przekroczy granice i szybko dotrze do uszu nieutulonej w żalu rodziny. Wtedy szybko zostaniemy odnalezieni i adieu szczęśliwe chwile!

-  Czy byłoby bezpieczniej, gdybym wyjechała z panem dziś wieczór? Niech mi pan wierzy, nie ma się czego bać! A nawet jeśli chce pan mieć dowód, zostanę pańską kochanką przed ślubem! Jutro... kiedy pan zechce, będę należeć do pana.

Aldo poczuł, że bardzo pragnie jej usłuchać, wziąć ją w tej grocie lub w miniaturowym, dziewiczym lasku. Na szczęście rozsądek powrócił. Myśl, że któregoś dnia będzie należeć do niego, była upajająca.

-  Nie, Anielko. Nie, dopóki między nami będzie Ferrals. Możemy należeć do siebie tylko w blasku dnia, a nie ukradkiem. A co do pani wyjazdu, wolałbym, żeby pani porzuciła pomysł z nieuczciwym okupem. Nie mogę się na to zgodzić.

-  A czyż nie byłby to jedyny sposób, by odwrócić podejrzenia od pana?

-  Musi być inny sposób. Niech mi pani da czas do zastanowienia i spotkajmy się wkrótce. Teraz powinniśmy się rozstać. Pani Wanda już pewnie pochłonęła całe góry gofrów...

-  W jaki sposób można się z panem umówić na następne rendez-vous!

-  Mieszkam u waszej sąsiadki, markizy de Sommieres, która jest moją ciotką. Niech pani wsunie wiadomość do jej skrzynki na listy, a spotkamy się, gdzie pani zechce.

Aldo podkreślił swoje zapewnienie lekkim całusem w czubek nosa dziewczyny, po czym odsunął ją łagodnie.

-  Z wielkim żalem muszę zwrócić ci wolność, mój ty rajski ptaku!

- Już?

-  Niestety! Podzielam pani zdanie: zawsze będzie za wcześnie opuścić panią!

Aldo zamilkł, mając dziwne i niemiłe wrażenie, że dostał mata. Ona miała rację. Niedorzeczność jej projektu zmusiła go, żeby został adwokatem diabła, lecz to, co właśnie zaproponował pod wpływem gwałtownego uczucia, było w równej mierze nieroztropne. Z drugiej strony, czyż nie warto było dla niej podjąć największego ryzyka, dla tego wyjątkowego stworzenia, które przyszło do niego ze słowami miłości? Pomyślał, że zachował się jak ostrożny Józef wobec młodej i ślicznej żony Putyfara. Jednym słowem uznał, że jest śmieszny. Nie mówiąc już o tym, iż w tym upajającym planie - przynajmniej z pozoru - tkwiło być może rozwiązanie jego problemu: odnaleźć szafir dla Szymona Aronowa, a potem, ruszyć na poszukiwanie pozostałych kamieni.

Wstał, ujął dziewczynę za dłonie, pomógł podnieść się jej z ławki, a potem czule objął.

-  Masz rację, Anielko, jestem nierozsądny! Jeśli zgodzi się pani żyć w ukryciu przez jakiś czas, być może nasz plan się powiedzie.

-  Zgodzę się na wszystko, aby być przy panu - westchnęła, opierając swój mały toczek na szyi Alda.

-  Niech mi pani da dwa, trzy dni do namysłu. Niech pani będzie pewna, że dla pani uczynię wszystko... ale czy jest pani pewna, że nie będzie żałować? Zrezygnuje pani z królewskiego życia...

- I stanę się księżną? To prawie to samo...

-  Gdyby miała pani się wycofać w ostatniej chwili, wyrządziłaby mi pani wielką krzywdę - rzekł, nagle poważniejąc, lecz ona stanęła na palcach i przycisnęła swe usta do ust Morosiniego.

Kiedy oddalał się z uśmiechem i z ręką na sercu, Anielka krzyknęła: -Aldo!

-  Co, Anielko?

-  Jeśli pana nie będzie w dniu ślubu, jeśli będę musiała poddać się woli sir Eryka, już nigdy pana nie zobaczę! - rzekła z powagą, która go uderzyła. - Bo jeśli pan nie dotrzyma słowa, to będzie oznaczało, że mnie pan nie kocha. Wtedy pana znienawidzę...

Aldo zastygł na chwilę w bezruchu, jakby chciał wyryć w pamięci obraz dziewczyny, po czym bez słowa ukłonił się i odszedł.

Wracając na ulicę Alfreda de Figny, starał się uporządkować myśli, ale jego niepokój narastał. Jeszcze czuł świeży zapach Anielki, czuł pieszczotę jej ust. Nie miał żadnych wątpliwości co do swoich uczuć. Był gotów ryzykować wszystko dla tego dziecka, popełnić największe szaleństwo, aby tylko mocją uwielbiać. A jednak, czuł, że dopiero wtedy będzie naprawdę wolny, kiedy spełni zadanie powierzone mu przez Szymona Aronowa.

Gdybym nie był umówiony wieczorem z Vidal-Pellicorne'em, natychmiast bym do niego pojechał! Muszę uzgodnić z nim sprawy. Aby zrealizować ten plan, nie wywołując kataklizmu, musi nas być dwóch! - pomyślał.

Pani de Sommieres przebywała w towarzystwie Marii Andżeliny. Markiza piła szampana w zimowym ogrodzie, słuchając z roztargnieniem damy do towarzystwa czytającej wspaniałe zdania Marcela Prousta, które wystawiają cierpliwość czytelnika na próbę, gdyż ciągną się przez kilka stron.

-  No, dobrze, że już jesteś! - rzuciła z ulgą. - Zdaje mi się, że nie widziałam cię całe wieki. Mam nadzieję, że zjesz z nami kolację?

-  Niestety nie, ciociu Amelio - odparł, całując jej piękną, pomarszczoną dłoń.

-  Jestem umówiony z przyjacielem...

-  Znowu? Chciałabym jednak, abyś mi opowiedział o spotkaniu z tym nieszczęsnym Ferralsem. A napijesz się ze mną szampana?

-  Nie, dziękuję. Przyszedłem tylko, aby cię ucałować. Teraz muszę się przebrać.

-  Trudno. Powiedz Cyprianowi, by ci przygotował ten straszny pojazd na benzynę, który smrodzi i nigdy nie dorówna wspaniałemu irlandzkiemu zaprzęgowi.

-  Przykro mi, że nie skorzystam z twojej dobroci, ale to niepotrzebne. Mój przyjaciel mieszka w tej dzielnicy, przy ulicy Jouffroy. Udam się do niego pieszo przez park.

-  Jak chcesz, ale jeśli nie wrócisz zbyt późno, przyjdź do mnie na pogawędkę. Mario Andżelino, zostaw już boskiego Marcela i powiedz, aby podawano niezwłocznie. Jestem trochę głodna, a nie chciałabym długo siedzieć przy stole.

Posiłek markizy dobiegł końca, kiedy Morosini wyszedł z domu i dotarł do alei van Dycka, mijając pałac sir Ferral-sa, w którym, jak zwykle, okna błyszczały tysiącem świateł. Posłał w myślach pocałunek damie swego serca i zanurzył się w zaroślach parku Monceau, ciesząc się z góry na nocny spacer, tak drogi wszystkim zakochanym.

Szedł dziarsko zamaszystym, niedbałym krokiem, wdychając wiosenne zapachy majowej nocy, kiedy nagle otrzymał cios w kark, potem drugi w skroń. I jak długi runął na piasek...

W ciszy nocy dał się słyszeć stłumiony śmiech, dziwny, kąśliwy i okrutny...

Rozdział siódmy

Niespodzianka w domu aukcyjnym Drouot

Z wyjątkiem nóg, nie było ani centymetra na ciele Alda, który nie sprawiałby bólu.

-  Tylko połamane żebra, nic więcej! To chyba jakaś mania w tym domu - zrzędziła markiza. - Całe szczęście, że panna Andżelina była z tobą!

-  To Bóg tak zrządził, gdyż właśnie wracałam z adoracji Najświętszego Sakramentu - wyjaśniła Maria Andżelina. - Zaczęłam strasznie krzyczeć i ci złoczyńcy rzucili się do ucieczki...

-  Jestem przekonana, że zawdzięcza ci życie. Wygląda na to, że bili tak, aby zabić. Ach! Zdaje się, że odzyskuje przytomność!

Rzeczywiście, Aldo starał się otworzyć oczy, ale powieki ciążyły jak ołów. Ujrzał jak we mgle w aureoli światła z kandelabru brodatą twarz w binoklach, która przypatrywała się mu uważnie, podczas gdy ręce należące bez wątpienia do tej samej persony międliły jego ciało.

- Boli...

-  No proszę, jaki delikacik - mruknął lekarz.

-  Chyba nie bez powodu! - zagrzmiała pani de Sommieres kontraltem. - Powinien pan mu ulżyć, a nie dodawać bólu!

-  Trochę cierpliwości, droga przyjaciółko. Jeśli chodzi o żebra, to nic tu nie pomoże poza bandażem, ale na inne kontuzje przygotuję magiczny balsam. Siniaki szybko znikną.

Aldowi udało się lekko unieść głowę, którą nadal przeszywały świdrujące dźwięki. Powoli poznawał pokój, łóżko, wokół którego krzątała się piękna i szlachetna asysta: markiza rozparta w fotelu, Maria Andżelina na krześle, uwijający się medyk i Cyprian na straży przy drzwiach, który polecił służącemu, aby przyniósł z apteczki bandaże Velpeau - ale te najszersze.

Otrząsnąwszy się z ostatnich oparów nieświadomości, chory nareszcie przypomniał sobie, co się wydarzyło i dokąd zmierzał, kiedy został napadnięty.

-  Droga ciociu Amelio, chciałbym zatelefonować...

-  Ależ, mój drogi, to nierozsądne! Dopiero co wyszedłeś z omdlenia i pierwsza myśl to zatelefonować! Lepiej byś się zastanowił, kto mógł cię doprowadzić do takiego stanu! Czy masz jakieś podejrzenia?

-  Nie, żadnego! - skłamał, gdyż miał jedno lub dwa. - Muszę zatelefonować, gdyż byłem umówiony na kolację z przyjacielem, który pewnie się niepokoi.

Która jest godzina?

- Wpół do jedenastej, o tej porze nie ma mowy, żebyś schodził do portiera. Cyprian się tym zajmie. Podaj mu numer.

-  Niech poszuka w mojej marynarce notatnika z czarnej skóry, pod „Adalbert Vidal-Pellicorne". Niech mu powie, co mi się przytrafiło, ale nic więcej.

-  Co miałby więcej powiedzieć? Przecież nic nie wiemy. Słyszałeś, Cyprianie?

Zadanie zostało wykonane szybko i sprawnie. Stary kamerdyner wrócił i zaanonsował, że „przyjaciel księcia pana" był niepocieszony, i że życzy mu szybkiego powrotu do zdrowia oraz pyta, kiedy może odwiedzić chorego...

-  Jutro! - postanowił Aldo pomimo protestów pań. -Muszę jak najszybciej się z nim zobaczyć.

Chwilę później, natarty arniką i w oczekiwaniu na cudowny balsam, z torsem owiniętym bandażami niczym mumia egipska, Aldo usiłował zasnąć, kiedy spostrzegł, że pani de Sommieres wyrzuca wszystkich za drzwi, ale sama nie zamierza opuścić pokoju.

-  A ty nie udajesz się na spoczynek, ciociu Amelio? -spytał z zachętą w głosie. - Zdaje się, że zrobiłem wystarczające zamieszanie dzisiejszego wieczoru. Musisz być zmęczona.

-  Trele-morele! Czuję się dobrze. Co do ciebie, jeśli miałeś dość sił, żeby schodzić do telefonu, to znaczy, że jeszcze trochę ci ich zostało, żeby porozmawiać ze starą ciotką! Myślę, że nie ma co ukrywać: to sprawka tego podłego Ferralsa?

-  Skąd mogę wiedzieć? Nie widziałem żywego ducha... Uderzyli mnie i straciłem świadomość. Ale powiedz mi, ciociu, co robiła twoja dama do towarzystwa w parku o dziewiątej wieczór? Słyszałem, jak mówiła, że wracała z adoracji, lecz to nie jest najkrótsza droga z Saint-Augustin?

-  Cóż, Maria Andżelina szła za tobą... na moje polecenie!

-  Kazałaś mnie śledzić?... Kobiecie w środku nocy? Dlaczego nie Cyprianowi?

-  Jest na to za stary. Poza tym on stąpa tak powoli i majestatycznie, jakby eskortował osobę króla. Plan-Crépin to co innego: porusza się bezszelestnie, niezauważona, i pomimo swych gabarytów jest zwinna jak kot. Jej ciekawość nigdy nie śpi. Kiedy tylko się dowiedziała, że poszedłeś do Ferralsa, ogarnął ją jakiś amok. Nawet gdybym jej nie kazała cię śledzić, sama poszłaby za tobą!

-  O Boże! Nigdy bym nie przypuszczał, że wpadłem w sidła biura śledczego!

Ale przynajmniej nie zawiadomiła ciocia policji?

-  Nie. Chociaż jeden z moich starych przyjaciół, który był chlubą Quai des Orfèvres*22 na początku wieku, mógłby...

-  Na miłość boską, ciociu Amelio, tylko nie to! Chcę załatwić tę sprawę tak jak wszystkie inne: sam!

-  No to opowiedz mi, co się wydarzyło u handlarza broni. Kiedy zabija się ludzi tysiącami, nie myśli się o tym, aby załatwić samotnego spacerowicza w parku.

-  To możliwe, lecz w to nie wierzę - odparł Aldo, przypomniawszy sobie złośliwy chichot, który towarzyszył jego upadkowi.

Ciepły, melodyjny głos sir Eryka nie mógł tak brzmieć. Ten śmiech wyrażał nienawiść, okrucieństwo, a przecież płatny zabójca nie miał powodu do osobistej nienawiści.

Odłożywszy to pytanie na później, kiedy głowa nie będzie mu tak ciążyć, Aldo opowiedział o spotkaniu z Ferralsem. Stara dama bardzo przejęła się tragiczną historią Błękitnej Gwiazdy.

-  Zawsze myślałam - szepnęła - że ten klejnot nie przynosi szczęścia. Od XVII wieku w rodzinie Montlaure zdarzały się tragedie, aż do wygaśnięcia linii męskiej. To dlatego twoja matka została jego spadkobierczynią. Szkoda, że się go nie pozbyła... Kochała go, chociaż nigdy go nie włożyła. Ona nie wierzyła w fatum ciążące nad tym kamieniem. Z pewnością dlatego, że nie wiedziała, podobnie jak my wszyscy, o tym, o czym przed chwilą mi powiedziałeś.

-  Czy ta historia jest przynajmniej prawdziwa? Pomimo szczerego tonu Ferralsa, kiedy mi ją opowiadał, trudno uwierzyć, że któryś z moich przodków mógł...

Markiza wybuchnęła śmiechem.

-  Nie wstyd ci, że wciąż jesteś taki naiwny? Twoi i moi przodkowie byli tylko ludźmi i podobnie jak inni ulegali chciwości, popędom i nikczemnościom natury ludzkiej. I nie mów mi, że w Wenecji, która stała się scenerią wielu ponurych aktów zemsty i gdzie aqua Tofana*23 krążyła jak młode wino podczas winobrania, było lepiej. Człowiek musi się pogodzić z bagażem, z którym przychodzi na świat, mój drogi Aldo, zaakceptować przodków i całą resztę. Nie sądzę, żeby to nasz sąsiad chciał cię wykończyć: nie ma nic do ciebie, gdyż wygrywa na całej linii.

- I ja tak myślę...

Tymczasem jego podejrzenia skierowały się na Zygmunta, chociaż trudno było uwierzyć, że ten żółtodziób potrafiłby zorganizować zasadzkę. I jeszcze to pytanie: czy Aldo był śledzony podczas spotkania z Anielką, o którym nie szepnął ani słowa ciotce Amelii? Jeśli tak, to Ferrals wracał na pierwszy plan; jeśli kochał, tak jak to utrzymywał, jego zazdrość mogła być niebezpieczna.

Pomimo sprzecznych myśli, które mu się tłoczyły w ciężkiej głowie, Morosini wreszcie zasnął pokonany proszkiem uspokajającym. Dostał chyba końską dawkę, bo kiedy wreszcie się obudził przed południem, czuł się tak otumaniony jak talerz zimnego risi e bisi*24 i miał wielkie trudności ze skleceniem dwóch zdań. Jednak dalsze leżenie w łóżku nie wchodziło w rachubę. Należało jak najszybciej załagodzić sytuację. Aldo postanowił, że kiedy przyjdzie w odwiedziny Vidal-Pellicorne, trzeba być na nogach! Lub przynajmniej ubrać się i siedzieć.

Po zażądaniu mocnej kawy księciu udało się z pomocą wielce niezadowolonego Cypriana zadbać o higienę i ubiór. Poczuł się znacznie lepiej i postanowił przejść do małego saloniku na parterze.

Dokładnie o godzinie trzeciej przyszedł archeolog i zastał księcia palącego jak komin oraz z kieliszkiem koniaku. Kłęby popielatoniebieskiego dymu zasnuwały pomieszczenie tak, że prawie nie można było oddychać. Cyprian, który wprowadził gościa, pośpiesznie otworzył okno, podczas gdy Vidal-Pellicorne usiadł w fotelu.

-  O Boże, co za palarnia! Czy chce się pan udusić?

-  Bynajmniej, chociaż palę rzeczywiście zbyt dużo.

-  Czy znalazł pan już odpowiedź na nurtujące go pytania?

-  Jeszcze nie. Nadal tkwię w miejscu. Vidal-Pellicorne zarzuci! grzywkę do tylu, usiadł wygodniej i założył nogę na nogę, wygładzając kant spodni.

-  Niech mi pan wszystko opowie! Może we dwóch szybciej coś wymyślimy...

Ale, ale, jak się pan czuje?

-  Dobrze, o ile to możliwe po otrzymaniu tak silnego ciosu. Przypominam galantynę z truflami, mam wielkiego guza i posiniaczoną skroń, ale poza tym nic mi nie dolega. Zebra same się zagoją. Jednego nie potrafię rozgryźć, komu zawdzięczam tę srogą nieprzyjemność.

-  Na ile znam Ferralsa, nie widzę go w roli skrzykującego służących, żeby kogoś okładali kijami. Po pierwsze, nie ma nic przeciwko panu, a po drugie, raczej sam wypaliłby do pana z rewolweru i to nie w plecy. Ma wysokie mniemanie o swoim honorze...

-  Bez wątpienia, ale może ma ważny powód: zazdrość.

Morosini opowiedział dokładnie o spotkaniu z sir Erykiem i o schadzce z Anielką w ogrodzie zoologicznym. Kiedy skończył, Adalbert zamyślił się tak głęboko, że Aldo pomyślał, iż przyjaciel zasnął. Ale po chwili archeolog uniósł powieki.

-  Chyba nieco się pośpieszyłem, zapewniając, że mogę panu pomóc - powiedział. - W świetle tego, co mi pan mówi, sprawy zmieniają obrót. Tej dziewczynie nie brak wyobraźni!

-  Czy pana zdaniem jej plan nie ma sensu?

-  I tak, i nie... Zakochana kobieta jest gotowa na wszystko, a czy uważa pan, że ona pana kocha...

-  Ma pan wątpliwości? - spytał Aldo ugodzony do żywego-

-  Nie, nie... - odparł archeolog z anielskim uśmiechem - biorąc pod uwagę, że jest pan mężczyzną czarującym. Jednak, tak nagła zmiana uczuć u dziewczyny, która dwa razy chciała popełnić samobójstwo przez innego, wydaje mi się dziwna, chociaż może odnalazła swoją drogę, spotykając pana. Serce w tym wieku bywa bardzo zmienne.

-  To znaczy, że jeszcze się może zmienić? Niech mi pan wierzy, drogi Adalbercie, że nie jestem na tyle zadufany w sobie, żeby sądzić, iż będzie mnie kochać do końca moich dni. Lecz muszę przyznać, że wczorajszy dzień sprawił, iż myśl oddania Anielki innemu jest mi wstrętna!

-  Widzę, że rzeczywiście dosięgła pana strzała Amora! - stwierdził Adalbert. - I że jest pan gotów porwać narzeczoną w dniu zaślubin, spełniając jej prośbę.

-  Właśnie... To nie upraszcza naszej sprawy, nieprawdaż? A pan musi uważać mnie za szaleńca?

-  Wszyscy jesteśmy szaleni, mniej lub bardziej! W tej przygodzie jest coś pozytywnego: wiemy, że szafir będzie w zamku w dniu zaślubin. A ponieważ zostałem zaproszony, postaram się wykorzystać swój talent i zamienić kopię na oryginał. Ferrals będzie szukał pięknej żony i nie zatroszczy się o szafir, przynajmniej przez jakiś czas.

To wielka odpowiedzialność - powiedział Aldo z uśmiechem, w którym zakiełkowała nadzieja.

-  Będę musiał to jakoś załatwić - rzekł archeolog niemal wesoło. - Jednak wydaje mi się nieostrożnością, żeby pan uciekł z wybranką jeszcze tego samego wieczoru. Jeśli, jak wszystko na to wskazuje, byliście śledzeni podczas wczorajszej schadzki, psy zostaną puszczone pańskim tropem. Przyjeżdżając do Wenecji, znajdzie pan policję przed drzwiami.

-  Chyba pan nie chce, żeby Anielka uciekła sama? Wejście Cypriana niosącego list na wielkiej srebrnej tacy przerwało rozmowę.

-  Przyniesiono to od sir Eryka Ferralsa - rzekł stary sługa, podając kopertę Morosiniemu.

-  A to interesujące! - mlasnął Adalbert, unosząc brwi. Wiadomość składała się z listu i grubego wygrawerowanego bristolu, który zaskoczony Aldo szybko przebiegł wzrokiem i podał swojemu towarzyszowi, podczas gdy sam czytał kilka linii skreślonych zdecydowanym charakterem pisma.

Drogi Książę!

Właśnie z największym ubolewaniem dowiedziałem się o przykrym zajściu, którego Pan zostałeś ofiarą, a którego bezsprzecznie się Pan po mnie nie możesz spodziewać. Spór, który nas dzieli, nie jest w stanie zniszczyć naszego wzajemnego szacunku. Szczerze wierzę, że nie został Pan zbyt srodze poturbowany i szybko wróci Pan do zdrowia, i że będziemy może mogli nasze stosunki, które tak źle się zaczęty, rozwinąć na bardziej przyjacielskiej stopie. Dlatego moja narzeczona i ja bylibyśmy wielce zobowiązani, gdyby zechciał Pan zaszczycić nasz ślub swoją obecnością. Byłoby to, jak wierzę, dobrym sposobem, aby zakopać topór wojenny. Z wyrazami najszczerszego...

Albo ten człowiek jest niewinny jak baranek, albo to najgorszy hipokryta! - rzekł Aldo, podając list Adalbertowi. - Nie wiem jednak dlaczego, ale skłaniałbym się raczej ku tej pierwszej wersji.

-  Ja również... pod warunkiem że dowiem się, skąd wiedział o tym, co się panu się przytrafiło, skoro nie maczał w tym palców...

-  Nic prostszego! Msza o szóstej w kościele Świętego Augustyna! Dama do towarzystwa mojej ciotki kontaktuje się tam regularnie z kucharką naszego sąsiada, dzięki czemu jest na bieżąco informowana o wszystkim, co się u niego dzieje.

-  To niesamowite! W każdym razie potwierdza się to, co panu powiedziałem przed chwilą: jeśli młoda hrabina chce uniknąć nocy poślubnej, musi uciec sama, podczas gdy pan powinien rzucać się w oczy na salonach, kiedy zostanie odkryte rzekome porwanie. To jedyny sposób, aby uwiarygodnić jej historię z porwaniem, która, prawdę mówiąc, nie jest wcale taka zła...

-  Jeśli tak pan twierdzi, to musi być prawdą, lecz ona nie zgodzi się wyjechać beze mnie... bo i dokąd?

-  Pomyślimy i o tym! - zagadkowo odparł Adalbert uspokajającym głosem. - Pomyślimy też o osobie, która mogłaby jej towarzyszyć. Mój drogi, wybacz mi, ale mam mnóstwo spraw do załatwienia. Życzę zdrowia, no i spró-bujże pan odzyskać normalny kolor, żeby móc pokazać się publicznie. W tych dniach będę miał dużo pracy. Nic bardziej stymulującego dla umysłu niż mała, porządna konspiracja!

-  A ja co mam robić w tym czasie? Szydełkować?

-  Jestem pewien, że nie zabraknie panu zajęć! Niech pan przyłoży porządny plaster do skroni, spaceruje, zwiedza muzea, spotyka przyjaciół, ale, błagam, proszę się nie zbliżać do Anielki! Ja zawiadomię ją o naszym planie.

Proszę tylko o mnie nie zapomnieć! - westchnął Morosini, którego znowu zaatakował ból głowy pod zdwojonym wpływem wypalonych papierosów i dyskusji.

W niezbyt dobrym humorze wrócił do sypialni z zamiarem wzięcia kąpieli, połknięcia kolekcji tabletek i niewychodzenia z pokoju aż do jutra. Zadba o siebie, a i odrobina lenistwa też nie zaszkodzi... Zamówi kolację do pokoju i położy się.

Niestety, kiedy już wygodnie umościł się w łóżku i zamierzał zasnąć, Cyprian przyszedł zawiadomić, że sekretarka chce z nim rozmawiać przez telefon i że sprawa jest pilna.

-  Nie mogła zaczekać do jutra - zrzędził Aldo, zakładając pantofle i szlafrok, aby zejść do mieszkania portiera.

-  To nie wina tej panny - tłumaczył stary sługa. - Na połączenie z Wenecją czeka się cztery godziny.

Mieszkanie portiera Jules'a Chretiena pachniało kapuśniakiem i tytoniem. Portier ustąpił miejsca Morosiniemu i wyszedł palić na podwórze, zabierając kota. Aldo podniósł słuchawkę w nadziei, że połączenie zostało dawno przerwane, ale Mina tkwiła nadal po drugiej stronie.

-  Powiedziano mi, że jest pan cierpiący - rzekła zjadliwie. - Mam nadzieję, że to nic poważnego poza małą niestrawnością? Tak się zawsze kończy jadanie w restauracjach.

- Itylko po to wyciągnęła mnie pani z łóżka? - krzyknął Morosini rozzłoszczony. - Upadłem! No więc, co ma mi pani takiego pilnego do powiedzenia?

-  A to, że jestem zawalona pracą i że już czas, aby pan wrócił do domu! - rzuciła. - Jak długo zamierza pan tam jeszcze siedzieć?

Do diaska, ona mnie beszta! - pomyślał. Zapragnął odesłać ją, gdzie pieprz rośnie. Niestety, była jedyną osobą zdolną podołać obowiązkom w domu podczas jego nieobecności. Dlatego odpowiedział sucho:

-  Tak długo, jak będzie potrzeba! Proszę sobie wbić do tej zakutej głowy, że nie jestem tu dla zabawy. Mam sprawy do załatwienia. Poza tym jest ślub... w rodzinie, w którym mam uczestniczyć szesnastego. Jeśli ma pani za dużo pracy, proszę wezwać hrabinę Orseolo. Uwielbia zajmować się antykami i chętnie pani pomoże.

-  Nie, dziękuję! Wolę sama zająć się domem. Mam nadzieję, że pomimo licznych zajęć nie zapomniał pan o aukcji biżuterii księżnej Apraxine jutro w pałacu Drouot? W katalogu zamieścili kolię z topazów i turkusów, która w sam raz pasuje do zamówienia signora Rapalli na urodziny żony. Więc, gdyby to panu zbytnio nie przeszkadzało...

-  Na litość boską, Mino, znam swój zawód! I proszę porzucić ten zjadliwy ton, który mi nie odpowiada. Co do aukcji, proszę być pewną, będę tam i...

-  W takim razie, nie mam panu nic więcej do powiedzenia, poza życzeniem dobrej nocy. I proszę o wybaczenie, jeśli panu przeszkodziłam.

Mina trzasnęła słuchawką, chcąc w ten sposób dać księciu do zrozumienia, że zasłużył na najwyższą naganę. Aldo zrobił to samo, lecz znacznie łagodniej, uznając, że nie należy wyładowywać złości na telefonie portiera. Nie był z siebie zadowolony; przecież przyjechał specjalnie na tę aukcję i bez Miny byłby o niej zupełnie zapomniał! A wszystko dlatego, że stracił głowę dla pięknej dziewczyny.

Wracając do pokoju, czynił sobie ciężkie wyrzuty. Czy był gotowy poświęcić dla Anielki ukochany zawód łącznie ze szlachetną misją, której się podjął? Kochać Anielkę było cudownie, ale musiał pamiętać o swym zadaniu. Jutrzejsza aukcja wyjdzie mu tylko na dobre. Tym bardziej że zapowiadała się nad wyraz pasjonująco, bowiem szkatułka należąca do wielkiej rosyjskiej damy, która właśnie zmarła, zawierała, wśród innych klejnotów, dwie diamentowe „łzy", które stanowiły własność carycy Elżbiety. Kolekcjonerzy będą się o nie zabijać, a licytacja może okazać się ekscytująca do granic możliwości!

Przed zaśnięciem Morosini wezwał Cypriana.

-  Bądź tak dobry, Cyprianie, i wyślij jutro wczesnym rankiem kierowcę do pana Vauxbruna, by mi pożyczył katalog aukcji księżnej Apraxine. Powiedz mu też, że będę w domu aukcyjnym Drouot tuż przed otwarciem.

*   *   *

Największa sala domu aukcyjnego Drouot pękała w szwach, kiedy Morosini dołączył do Gilles'a Vauxbruna, który zajął dla niego krzesło w pierwszym rzędzie.

-  Jeśli zamierzasz kupować - szepnął mu na ucho - to życzę ci szczęścia. Poza Chaumetem, który poluje na diademy do swojej kolekcji, jest Aga Khan, Carlos de Beistegui i baron Edmund de Rothschild. Wierz mi, że „łzy carycy" zrobią furorę!

-  A ty nie zostajesz?

-  Nie. Muszę zająć się dwiema kanapami w stylu regencji, które są do kupienia w sali obok. Spotkajmy się przy wyjściu.

-  Zgoda! Pierwszy, który wyjdzie, czeka na drugiego. Zjesz ze mną kolację?

-  Pod warunkiem że poprawisz swój makijaż: ten nie jest zbyt udany... - dodał antykwariusz z ironicznym grymasem.

Podczas gdy Vauxbrun torował sobie przejście w stronę drzwi pośród obficie ukwieconych damskich kapeluszy, Aldo obserwował publikę, odnajdując osobistości wspomniane przez przyjaciela. Ale i inni amatorzy antyków byli godni uwagi.

Dostrzegł tu kilka znanych kobiet, które przyszły z ciekawości i żeby być widzianymi: aktorki, takie jak Ewa Francis, wielka Julia Bartet, Marta Chenal i Françoise Rosay, z tych najbardziej znanych, równie eleganckie jak śpiewaczka Mary Garden. Zauważył także wielu obcokrajowców, w tym oczywiście Rosjan, z których część znalazła się tu jedynie powodowana swego rodzaju pobożnością. Wśród nich wyróżniała się wysoka postać przystojnego księcia Feliksa Jusupowa, zabójcy Rasputina. Będąc pośrednikiem w sprzedaży starych mebli, nie znalazł się tu, by kupować, lecz towarzyszyć pięknej kobiecie, księżniczce Paley, córce pewnego arcyksięcia, która przyszła wylać łezkę na „łzy Elżbiety".

Aukcja miała się rozpocząć od uderzenia młotka licytatora Lair-Dubreuila, który był już na stanowisku w towarzystwie panów Falkenberga i Linzelera, kiedy w tłumie powstało jakieś dziwne zamieszanie. Morosini zobaczył, jak w kierunku miejsc w pierwszym rzędzie, które pośpiesznie starało się zwolnić dwóch młodych ludzi, sunie ekstrawagancki kapelusz otoczony sutą, czarną woalką w złote kropki, spod której wyziera trupio blada twarz pokryta białym pudrem w odcieni zieleni... Morosini rozpoznał ogniste oczy markizy Casati. Wierna swojemu niekonwencjonalnemu stylowi ubierania i pasji orientalizmu, nosiła szerokie, pozłacane pantalony sułtanki i mantylkę z czarnego weluru.

Luiza Casati tutaj? - pomyślał ze zgrozą Morosini. -Nie będę mógł się jej pozbyć.

Nie zdziwiło go, że w orszaku królowej Wenecji zauważył elegancką i zwiewną sylwetkę lady Mary Saint Albans w kostiumie z biało-niebieskiego krepdeszynu od Redfer-na i małym kapelusiku. - Jeszcze jej tu brakowało - pomyślał, gdyż nie zachował dobrego wspomnienia z wizyty, jaką mu złożyła. - Można by sądzić, że te dwie kobiety stały się nierozłączne... O niebiosa, żeby tylko udało mi się im umknąć!...

Ale było to tylko pobożne życzenie. Bransoletka złożona z dwudziestu siedmiu brylantów, para kolczyków, z których każdy wykonano z kwadratowego szmaragdu otoczonego brylantami, pierścień złożony z dwóch pięknych diamentów, naszyjnik ze stu pięćdziesięciu pereł i broszka ozdobiona trzema szmaragdami, to wszystko można było łatwo kupić, ale jeszcze nie zaczęła się prawdziwa gorączka. Wymieniona biżuteria była wspaniała, ale niezbyt stara; wszyscy czekali na klejnoty historyczne.

Pierwszy dreszcz przeszył publikę, kiedy przyszła kolej na wspomniany przez Minę złoty komplet wysadzany topazami i turkusami. Uroczy ten zestaw, składający się z naszyjnika, pary kolczyków i wspaniałego małego diademu, car Aleksander I ofiarował onegdaj prababce księżniczki Apraksyny w zamian za kilka przysług.

Mina chyba oszalała! - pomyślał Morosini. - Jest zbyt piękny dla signory Rapalli; wkrótce skończy siedemdziesiąt lat i jest taka okropna!

Wkrótce jednak zaczął żałować tak niesprawiedliwej oceny. To, że Rapalli zaliczał się do nuworyszów, nie przeszkadzało mu w uwielbianiu żony, która była czarującą starszą panią. O ile ją znał, pewnie nigdy nie włożyłaby wszystkich tych książęcych klejnotów, lecz widząc w nich dowód miłości małżeńskiej, uczyniłaby z nich swój bezcenny skarb, który otaczałaby nabożnym szacunkiem niczym obraz Madonny.

To znacznie lepszy los - pomyślał Morosini - dla klejnotów tej klasy niż miejsce na głowie modnej kurtyzany podczas orgii w prywatnych gabinetach w Cafe de Paris lub u La Perouse. Otóż jakiś protektor jednej z tych pań licytował zażarcie i nagle Aldo również wkroczył do walki, którą zresztą wygrał, skwitowany frenetycznymi oklaskami Luizy Casati i grupy Rosjan.

Tymczasem sala zaczęła się ożywiać. Jedynie wąska grupka stałych bywalców nie brała udziału w ogólnym rozgardiaszu. Były to osoby starsze, które przychodziły tu prawie co dzień jak na przedstawienie. Zajmowały miejsca w kącie sali, nie interesując się bogatymi amatorami. Jedne przeglądały katalogi, inne podziwiały rzeczy, które jeszcze miały zostać sprzedane. Wśród nich wyróżniał się starszy mężczyzna - przynajmniej sądząc po białych włosach - który tkwił nieruchomo, jakby pogrążony we śnie. Aldo widział tylko jego niewyraźny profil ukryty między rondem sfatygowanego, filcowego kapelusza a kołnierzem szarego surduta pamiętającego lepsze czasy.

Mężczyzna był tak nieruchomy, że można by pomyśleć, iż nie żyje. Morosiniego coś w nim zaintrygowało, jakieś niejasne wspomnienie, jednak tak odlegle, że nie mógł go sprecyzować. Chciał go zobaczyć z przodu, lecz z jego miejsca było to niemożliwe.

Aldo, nie zamierzając nic więcej kupować, nie śledził licytacji, interesując się salą, w której wrzało. Pośród najbardziej rozognionych zauważył lady Saint Albans, która ogarnięta nagłą pasją zdawała się ofiarą świętego gniewu. Właśnie stoczyła z Aga Khanem bój o włoski wisior z XVI wieku, złożony z wielkiej barokowej perły i wielobarwnych kamieni. Licytowała go z zapartym tchem, nie przestając miętosić rękawiczek.

Boże, już widziałem wielu pasjonatów w moim życiu, ale nie do tego stopnia - pomyślał Morosini. - Całe szczęście, że lord Killrenan stworzył między nim a nią głęboką przepaść...

Ale najgorsze nastąpiło, kiedy licytację wygrał orientalny książę; ze ślicznych, szarych oczu Luizy Casati trysnęły łzy wściekłości i współczucia. Starała się coś szepnąć na ucho nieszczęśliwej przyjaciółce, wskazując na stół licytatora: na poduszce z czarnego weluru ukazały się diamentowe „łzy", które przywitał ogólny szmer podziwu.

Morosini również poczuł się zafascynowany. Były to dwa wspaniałe kamienie oprawione jako kolczyki, które roztaczały delikatny, różowy blask. Drżenie podziwu przebiegło przez salę jak morski szkwał, nawet starszy pan na końcu sali wyprostował się, żeby lepiej je widzieć, ale natychmiast usiadł, nie kryjąc wielkich emocji.

Propozycje ceny padały ze wszystkich stron. Aldo również dał się wciągnąć, nie wierząc jednak w swoje zwycięstwo. Kiedy do gry wchodził Rothschild czy inny magnat, walka stawała się nierówna. Starszy pan nie przestawał wstawać i siadać, aż stało się jasne, że wygra tę aukcję. Jednak nędzny wygląd staruszka wzbudził wątpliwości licytatora do tego stopnia, że bezpośrednio zwrócił się do niego z pytaniem:

-  Pan życzy sobie jeszcze licytować? Usłyszano nieśmiały i nieco wystraszony głos:

-  Ja? Ależ ja nie licytowałem...

-  Jakże to? Cały czas podnosił pan ręce, a wie pan, że wystarczy drobny znak.

-  Och! Bardzo przepraszam... Nie zdawałem sobie sprawy... Byłem taki szczęśliwy... Jeszcze nigdy nie widziałem tak olśniewających klejnotów...

Po sali przebiegły śmiechy i stary pan odwrócił się, smutny, lecz pełen godności.

-  Proszę państwa... nie trzeba się śmiać!... To prawda, co mówię!

Tylko Morosini się nie śmiał. Z przejęciem patrzył na tę twarz, która wyłoniła się nagle z najdroższej mu przeszłości: był to Hieronim Buteau, jego stary nauczyciel, po którym ślad zaginął podczas wojny. Wkrótce jednak radość zniknęła na widok stanu, w jakim się ów człowiek znajdował: blada twarz poorana zmarszczkami, zbyt długie, matowe włosy i oczy pełne bólu, jakby nieobecne.

Tymczasem nauczyciel nie mógł mieć więcej niż pięćdziesiąt cztery lata.

Morosiniego przestała interesować aukcja. Chciał, żeby jak najszybciej się skończyła i żeby mógł uściskać starego przyjaciela.

Nastąpiło to wkrótce. Baron Edmund zgarnął „łzy" i sala, komentując wydarzenie, powoli zaczęła pustoszeć. Szybki rzut oka i Morosini stwierdził, że markiza Casati jest zbyt zajęta pocieszaniem przyjaciółki, której nic się nie udało kupić, by miała stanąć mu na drodze. Książę kilkoma susami dopadł do starego nauczyciela, który siedział na krześle i pochlipywał. Aldo usiadł obok niego i szepnął:

- Panie Buteau, jakże jestem szczęśliwy...

Ujął dwie drżące, kruche dłonie i ścisnął je w swoich. Nauczyciel spojrzał na niego z niemym zachwytem.

-  Poznaje mnie pan? Jestem Aldo, pański uczeń. W oczach pełnych łez pojawił się błysk radości.

-  Czy ja śnię, czy to naprawdę pan?

-  To ja. Dlaczego nie dawał pan znaku życia? Myślałem, że pan nie żyje.

-  Bo myślałem, że nie żyję... Na skutek rany w głowę straciłem pamięć... to wielka przerwa w moim życiu, ale niedawno zostałem wyleczony. Jak sądzę... Mogłem opuścić szpital. Z mojej skromnej pensji opłacam sobie pokój przy ulicy Meslay... niedaleko stąd.

-  A dlaczego nie przyjechał pan do Wenecji? Dlaczego nie wrócił pan do nas?

-  Proszę sobie wyobrazić, że nie byłem pewien, czy ten etap mego życia rzeczywiście miał miejsce. Przecież mógł być tylko wytworem mojej wyobraźni. W mojej głowie trwał wielki zamęt, nie wiedziałem, kim jestem ani skąd przychodzę! Wenecja... To tak daleko... a podróż drogo kosztuje. Gdybym się pomylił, gdybym sobie pana wymyślił, nie mógłbym wrócić do domu i...

-  Do domu? Pański dom jest w pałacu Morosinich, tam jest pana pokój, pana biblioteka...

W tej chwili pracownik domu aukcyjnego Drouot zaprosił księcia, by zabrał nabyty przedmiot i zapłacił.

-  Panie Buteau, zaraz wracam, niech pan się stąd nie rusza!

Wrócił kilka minut później, niosąc pod pachą wielkie, nieco sfatygowane skórzane pudło oznakowane książęcą pieczęcią, które otworzył przed starym nauczycielem.

-  Niech pan spojrzy! Czyż nie jest wspaniały? Zmęczona twarz zaróżowiła się, a jedna z bladych rąk wyciągnęła się i dotknęła naszyjnika.

-  Cudowny! Zauważyłem go, idąc dziś rano na wystawę. Przychodzenie tu to moja jedyna radość i to dlatego szukałem mieszkania w pobliżu... Kupił go pan może dla żony?

-  Nie jestem żonaty, mój przyjacielu. Kupiłem go dla klienta... Musisz wiedzieć, że teraz zajmuję się antykami, a w szczególności starymi klejnotami i że zawdzięczam to tobie! Kiedy byłem dzieckiem, przekazał mi pan swoją pasję.

Ale chodźmy stąd, mamy sobie tyle do powiedzenia. Zabieram pana ze sobą.

-  Odwiezie mnie pan do domu?

-  Tak, ale nie po to, by pana tam zostawić. Zbyt się obawiam, że znów mi się pan wymknie. Weźmiemy taksówkę, pojedziemy na ulicę Meslay po pańskie rzeczy, i by załatwić to, co ma pan do załatwienia, i pojedziemy do pani de Sommieres. Mam nadzieję, że ją pan pamięta?

-  Panią markizę? - spytał nauczyciel, a na jego twarzy pojawił się prawdziwy uśmiech zabarwiony nawet odrobiną wesołości. - Kto mógłby zapomnieć taką osobistość!

-  Zobaczy pan, nic się nie zmieniła. Zatrzymałem się u niej na kilka dni, potem razem wrócimy do Wenecji. Cecina oszaleje z radości na pana widok... i już ona się postara, żeby pan szybko odzyskał formę!

-  Ja również chciałbym ją zobaczyć, a zwłaszcza księżnę. Jak się miewa starsza pani?

-  Niestety, opuściła ten padół. Wszystko panu opowiem. Ale, ale, niech no pan powie, kiedy przed chwilą kupiłem to cacko, licytator podał moje nazwisko. Czy nie zwrócił pan na to uwagi?

-  Niestety, nie... Niech mi pan wybaczy, ale przyszedłem tu, żeby ujrzeć diamenty cesarzowej Elżbiety. Byłem nimi zafascynowany. I nie sądziłem, że może zdarzyć się cud!

Obejmując się ramionami, obaj mężczyźni skierowali się do wyjścia, lecz jeśli Morosini sądził, że pozbył się pani Casati, to się mylił. Markiza wraz ze swoją towarzyszką czekały na niego w galerii wejściowej. Napadła na niego, otaczając go fałdami wirującej mantylki, niczym toreador byka swoją muletą.

-  Tyle czasu zabrało panu zapłacenie za ten bibelot! Miałam już po pana pójść, ale teraz mam pana i nie wypuszczę! Mój samochód stoi przy ulicy Drouot i zabieram pana do siebie do...

-  Nigdzie mnie pani nie zabierze, moja droga Luizo! Proszę najpierw pozwolić, bym przywitał się z lady Saint Albans.

Lady Mary niedbale podała mu dłoń, pełna urazy.

-  Nie sądziłam, książę, że mnie pan pozna. Czy zmienił pan zdanie co do bransolety księżniczki Mumtaz Mahal?

-  Ależ pani uparta! - odparł ze śmiechem. - Już pani mówiłem setki razy, że jej nie posiadam. A nie próbowała pani, tak jak zamierzała, skontaktować się z lordem Killrenanem?

-  Wyjechał i dałabym głowę, że biżuteria jest u pana... Zgadując, że ta rozmowa do niczego nie prowadzi, Aldo odwrócił się do Luizy Casati, przeprosił ją, że nie może jej towarzyszyć pomimo tak uprzejmego zaproszenia, gdyż szczęśliwym zrządzeniem losu spotkał starego przyjaciela, którym musi się zająć.

-  Spotkamy się w Wenecji. W Paryżu jestem tylko przejazdem.

-  A ja nie! Zostaję aż do Grand Prix, a sam pan wie, że nigdy nie spędzam lata nad laguną, jest tam dla mnie za gorąco.

-  A zatem przełożymy to na później. Jestem niepocieszony! Całuję rączki, droga Luizo! Lady Mary!

Ukłoniwszy się, Aldo porwał pana Buteau w stronę wielkich, szklanych drzwi Domu Aukcyjnego.

-  Można by rzec, że pani Casati jest wieczna! - zauważył stary nauczyciel. - Wcale się nie starzeje i o ile dobrze zrozumiałem, nadal ma w Véniset śliczny Różowy Pałac, który kupiła od pana de Montesquieu?

-  Mam wrażenie, że pańska pamięć zaczyna nadrabiać stracony czas! - odparł wesoło Morosini. - Teraz się panu przyda. Musi pan skończyć swoje wielkie dzieło na temat społeczeństwa weneckiego w XV wieku. Czeka na pana...

Morosini, nie zwlekając, zatrzymał przejeżdżającą taksówkę i zapakował się do niej z dwiema drogocennymi zdobyczami, z których cenniejszą nie była wcale kolia przeznaczona dla signory Rapalli...

* * *

Tego wieczoru w pałacu przy ulicy Alfreda de Vigny świętowano nieoczekiwane wskrzeszenie pana Buteau. Pani de Sommieres, która dobrze go znała i ceniła jego zasób wiadomości, zrobiła nawet na jego cześć odstępstwo od swoich szampańskich przyzwyczajeń i wzniosła toast za zdrowie cudownie odnalezionego Burgundczyka starym, wykwintnym chambolle-musigny z ostatnich lat ubiegłego wieku. Pan Buteau jadł ze łzami szczęścia w oczach. Ani on, ani jego wybawca nie spali wiele tej nocy, tyle mieli sobie do powiedzenia. Aldo był tak szczęśliwy, że zapomniał o obolałych bokach, a nawet o Anielce...

Następnego dnia, niczym Kopciuszkiem, zajął się zmianą garderoby pana Buteau, którego odział od stóp do głów podczas długiej wizyty w Old England, a dobry fryzjer doprowadził do ładu jego potarganą fryzurę. Po tych zabiegach mały staruszek z domu aukcyjnego Drouot odmłodniał o dziesięć lat i prawie całkowicie odzyskał swój dawny wygląd.

Metamorfoza nie odbyła się jednak bez walki. Pan Buteau zawzięcie protestował przy każdym zakupie, ale jego dawny uczeń miał odpowiedź na wszystko.

-  Kiedy wrócimy do domu, będzie pan miał więcej pracy, niż pan sądzi, i nie zadowoli się pan samym pisaniem swojego wielkiego dzieła. Zamierzam włączyć pana do firmy Morosini, gdzie będzie pan mógł oddać mi wielkie usługi. Otrzyma pan pensję i, jeśli panu tak bardzo na tym zależy, będzie mi pan mógł zwrócić część kosztów. Czy to panu odpowiada?

-  Nie tylko, że odpowiada... Wypełnia pan moje serce radością, drogi Aldo!

Nie wiem, czy mógłby prosić jeszcze o jedno?

-  Zgadzam się z góry.

-  Chciałbym, żeby przestał mnie pan nazywać „panem Buteau". Nie jest pan już moim uczniem, a ponieważ mamy razem pracować, proszę zwracać się do mnie po imieniu, jak do przyjaciela.

-  Z wielką radością! Witaj w domu, drogi Hieronimie! Trochę się pan zmienił w ostatnim czasie, ale jestem przekonany, że będzie panu w nim dobrze! Apropos, czy mógłby pan oddać mi pierwszą przysługę, podejmując pracę od zaraz? Jak już wspomniałem, zostanę tu przez kilka dni, gdyż wybieram się na ślub... to ważna znajomość i byłoby mi na rękę, gdyby pojechał pan do Wenecji jutro. Wolałbym oczywiście pana zabrać ze sobą, lecz chciałbym, aby komplet, który wczoraj kupiłem, jak najszybciej się tam znalazł. Ktoś na to czeka niecierpliwie.

-  Chce pan, żebym zabrał kolię? Z największą przyjemnością!

-  Jestem pewien, że dogadacie się z Miną van Zelden, moją sekretarką, która nie przestaje jazgotać, że jest strasznie zapracowana. Co do Ceciny i jej męża, staną na głowie, żeby godnie pana przyjąć. Zadzwonię do Zachariasza, a potem do Cooka, żeby zarezerwować panu miejsce sypialne.

Nagła chęć Morosiniego wysiania do Wenecji człowieka, którego szczęśliwie odnalazł, nie była wcale podyktowana tym, że pilno mu było przekazać topazy signory Rapalli, lecz zbliżającym się dniem ślubu Anielki. Nie wiedząc, jak przebiegnie ten pełen zamieszania dzień, Aldo nie chciał, aby pan Buteau był w cokolwiek wplątany. Ten kruchy, spokojny człowiek był wrogiem wszelkiej przygody i trudno przyszłoby mu przystać na awanturę. W każdym razie Aldo nie chciał za żadną cenę rzucić najmniejszego cienia na szczęście, jakim promieniała obecnie osoba, którą kochał i która tak wiele wycierpiała.

Po zainstalowaniu pana Buteau wśród mahoniów, rzeźbionych luster, dywanów i welurów wielkiego, luksusowego pociągu, nie pozbył się jednak wszystkich zmartwień. Co prawda, czuł się znacznie lepiej, ale nie miał wiadomości od Vidal-Pellicorne'a, co niezmiernie go denerwowało.

Pani de Sommieres jeszcze podsyciła to zdenerwowanie, kiedy nagle spytała:

-  A czy pomyślałeś o prezencie?

-  O prezencie?... Jakim prezencie?

Czyż w przyszłym tygodniu nie jesteś zaproszony na ślub? Otóż, zwyczaj każe, aby młodym małżonkom ofiarować prezent na nową drogę życia. Zgodnie ze swoimi możliwościami i stopniem znajomości, poczynając od łopatki do ciasta, szczypczyków do cukru, aż po zegar w stylu regencji lub płótno wielkiego mistrza - rzuciła z figlarnym błyskiem w oku. - Chyba że nie chcesz się kompromitować z tymi ludźmi?

-  Muszę tam iść! - odparł Aldo.

-  Co za upór! Nie wiem, jaką przyjemność znajdziesz na tym weselu... chyba

że zamierzasz porwać narzeczoną -dodała markiza ze śmiechem, nie podejrzewając nawet, jak bliska jest prawdy. Na szczęście właśnie nalewała sobie szampana, dzięki czemu nie zauważyła, że Aldo poczerwieniał jak burak. Aby ukryć zmieszanie, wstał i ruszył w stronę drzwi.

-  Wybacz mi, ciociu Amelio, ale muszę zadzwonić do Gilles'a Vauxbruna.

-  Czy ty aby nie jesteś szalony? Chyba nie zamierzasz rujnować się u wielkiego antykwariusza dla tego bandyty Ferralsa? I jeszcze jedno: na kogo zaadresujesz swój prezent: na niego czy na nią?

-  Na oboje, ponieważ mieszkają pod tym samym dachem. Co zresztą, według mnie jest nieodpowiednie.

-  Muszę przyznać ci rację, uważam to za skandaliczne. Na szczęście nastąpiły pewne zmiany. Przedwczoraj Solmańscy przenieśli się do Ritza. gdzie zajęli najpiękniejszy apartament. Jeszcze nigdy nie przysłano tam tylu kwiatów! Nasz handlarz armat wymiótł chyba wszystkie kwiaciarnie dla narzeczonej.

Morosini wydał gwizd podziwu.

-  Do diaska! Skąd ciocia czerpie te wszystkie wiadomości? Czyżby Maria Andżelina miała również swoich ludzi przy placu Vendôme?

-  Nie. nie. To ta stara plotkara. Klementyna d'Havre, przyszła do mnie wczoraj na herbatę po kolacji w Ritzu... A więc dla kogo będzie ten prezent?

-  Oczywiście dla niego, ale niech ciocia będzie spokojna: wybiorę łopatkę do tortów!

* * *

W rzeczywistości następnego dnia nabył niewielką, rzymską statuetkę z brązu z I wieku, przedstawiającą boga Wulkana wykuwającego piorun dla Jupitera. Wymarzony symbol dla handlarza armat! Poza tym nieprzyzwoicie byłoby oszczędzać na człowieku, którego zamierzał pozbawić młodej żony i klejnotu.

-  A to ci gafa! - skomentował ten zakup Adalbert. -Przecież Wulkan, który miał Wenus za żonę, nie był wcale szczęśliwy w małżeństwie. Czy pan o tym zapomniał, czy zrobił to naumyślnie?

-  Ani jedno, ani drugie! - odparł Morosini niedbale. -Nie można stale o wszystkim pamiętać...

Rozdział ósmy

Ślub inny niż wszystkie...

Dwa dni przed ślubem sir Eryka Ferralsa ze śliczną polską hrabianką, o której mówił „cały Paryż", nie można już było znaleźć wolnego pokoju w hotelach i wiejskich zajazdach od Blois po Beaugency. Gości zjechało zbyt wielu, aby można wszystkich ulokować w zamku. Licznie stawiła się też prasa, wielka i mała, zachłanna na zdjęcia i sensacje, nie wspominając o policji i rzeszy ciekawskich, których przyciągnęło to światowe wydarzenie zapowiadające się wyjątkowo okazale.

Dla Alda i Adalberta nie było problemu: znaleźli się już na miejscu po południu piętnastego maja. Pierwszy został przyjęty w czarującym renesansowym zamku Mer przez starą znajomą z klasztoru ciotki Amelii, dokąd udał się w „pojeździe na benzynę" markizy. Drugi, zaproszony i przez Ferralsa. i przez młodego Solmańskiego, dokonał spektakularnego wjazdu w swoim małym, czerwonym amilcarze do zamku, gdzie miał się zatrzymać. Za sprawą bolidu, który rozwijał szybkość do stu pięciu kilometrów na godzinę, ale którego hamulce działały tylko na tylne koła, ów wjazd do miasteczka nie przeszedł niezauważony.

Była jeszcze trzecia osoba, mężczyzna, któremu archeolog przydzieli! niepoślednie zadanie, gdyż miał on zabrać Anielkę i ukryć ją w bezpiecznym miejscu. Przebywał w pobliżu już od pięciu dni i zajmował się wędkowaniem na drugim brzegu Loary, czekając na odegranie swojej roli. Nazywał się Romuald Dupuy i był bratem bliźniakiem Teobalda, wiernego służącego Adalberta.

Bracia byli do siebie tak podobni, że nawet Vidal-Pelli-corne nie potrafił ich odróżnić. I obydwaj wielce oddani archeologowi, od kiedy podczas wojny uratował życie Teobaldowi, ryzykując własne. Dla braci to było tak, jakby uratował ich obu.

Tak więc od pięciu dni Romuald, który przyjechał na wieś na motocyklu, udając żurnalistę, wynajmował mały domek i barkę od pewnego rybaka. Obydwa obiekty znajdowały się prawie naprzeciw zamku.

Z barki ukrytej w srebrzystych witkach brzozowych mógł obserwować - gołym okiem lub za pomocą pary lornetek - długi biały budynek, o którym dworzanie pewnej królewskiej kochanki powiadali ongiś, że to pałac Armidy przeniesiony przez chmury nad brzeg Loary.

Zamek, otoczony olbrzymim parkiem i osadzony jak ofiara dla bogów wśród zachwycających ogrodów i tarasów dwoma majestatycznymi podjazdami schodzącymi aż do rzeki, zmieniał barwę w zależności od koloru nieba i zachwycał nierealną urodą. Pod szybko płynącymi chmurami wyglądał, jakby za chwilę miał się wzbić w powietrze. Był to przykuwający uwagę spektakl.

Jednak kiedy w dniu zaślubin o poranku Romuald wyjrzał przez okno swojej kwatery, pomyślał, że chyba śni: wszystko przed nim tonęło w bieli, jakby tej majowej nocy spadł śnieg... Piętrowe ogrody wypełniały nieskalane kwiaty a na trawnikach majestatycznie przechadzały się jeszcze bielsze, ogromne pawie. Było to zarazem upojne i wzniosłe, i obserwatorowi aż dech zaparło w piersiach. Podobny cud musiał potrzebować całej armii ogrodników pracujących w zawrotnym tempie, gdyż w zamku świeciło się do późna w nocy, co nie zostawiło wiele czasu przed świtem dla mistrzów grabi i kopaczek. Romuald pomyślał, że ta, dla której mężczyzna roztaczał te wszystkie cuda, musiała być niezwykle piękna...

Ceremoniał zatwierdzony przez sir Eryka zaskoczył wszystkich: ślub kościelny miał się odbyć po zachodzie słońca w zaimprowizowanej kaplicy ozdobionej wielkimi krzakami pnących róż, bluszczu, mirtu, lilii i białego bzu, którą zbudowano na końcu długiego tarasu przed małą świątynią poświęconą kultowi Antyku. Potem planowano kolację w zamku zakończoną widowiskowym pokazem ogni sztucznych, po czym, w eskorcie służących z łuczywami i trąbi-stów, młoda para miała pojechać w białej karecie do tajemniczego miejsca, gdzie dopełni się małżeńskie misterium.

-  Miejmy nadzieję, że będzie ładna pogoda! - skomentował Morosini, kiedy Vidal-Pellicorne przedstawił mu dokładny program, który nie był mu w smak. - Jeśli zacznie padać deszcz, całe to przedsięwzięcie będzie żałosne! Jeśli już nim nie jest!

-  Pan Bóg nie zrobiłby tego wielkiemu sir Erykowi Fer-ralsowi! - odparł Adalbert z tajemniczym uśmiechem. -W każdym razie to całe poruszenie będzie nam na rękę. Wystarczy, że narzeczona się przebierze, by wmieszać się w tłum gości. Potem zejdzie nad brzeg rzeki, gdzie Romuald będzie na nią czekać w barce, żeby przewieźć ją na drugi brzeg.

-  Nie podoba mi się pokonywanie Loary w samym środku nocy. To niebezpieczna rzeka.

-  Zaufajmy mojemu Romualdowi! Ten człowiek zawsze najpierw dokładnie bada teren, niezależnie od tego, czy chodzi o posadzenie sałaty, czy o przejście przez pole minowe.

Pomimo tych zapewnień serce Alda biło przyśpieszonym rytmem. Zatrzymał auto na dziedzińcu i powierzył je, pozbywszy się prochowca i kaszkietu, służącemu, aby zaparkował na esplanadzie ciągnącej się za ogrodzeniem.

Punktem centralnym tego dziedzińca, co wywołało uśmiech na ustach Morosiniego, była wielka, marmurowa statua przedstawiająca cesarza Augusta. O tak, znajdował się u Ferralsa.

-  To z powodu tego posągu oraz licznych popiersi cezarów i rzymskich bóstw rozrzuconych po ogrodach nasz Anglik kupił ten zamek - usłyszał za sobą leniwy głos Vidal-Pelli-corne'a. - Chociaż na początku wydał mu się zbyt skromny i wolałby zamek w Chambord.

Rozbawiony wenecjanin odwrócił się.

-  Czy my się znamy?

-  Czyżby pan zapomniał, książę, ten przyjemny wieczór, który spędziliśmy w restauracji Cubat? - spytał archeolog, dodając półgłosem: - Sądzę, że teraz możemy się już przyznać do luźnych relacji. Ułatwi nam to zadanie. A zresztą, nic nie stoi na przeszkodzie, abyśmy się zaprzyjaźnili.

Sir Eryk z hrabią Solmańskim u boku przyjmował swoich gości w jednym z salonów, którego wielkie lustra odbijały ongiś perłowe satyny i nieprzeciętną grację madame de Pompadour. Podczas gdy Polak poprzestał na krótkim pochyleniu torsu i lekkim grymasie, sir Eryk podał Morosiniemu szeroką dłoń, którą książę uścisnął nie bez pewnego wahania, zażenowany wobec tak nieoczekiwanego przyjęcia.

-  Jestem szczęśliwy, widząc, że przyszedł już pan do siebie - powiedział baron - i jeszcze szczęśliwszy, mogąc panu podziękować za podarunek. Pańska statuetka z brązu jest jednym z najładniejszych prezentów, jakie dostałem. Tak się nią zachwyciłem, że natychmiast postawiłem ją na swoim biurku! Niech się więc pan nie zdziwi, nie widząc jej wśród innych prezentów, które kazałem wystawić w bibliotece.

-  A niech mnie! - krzyknął Adalbert, kiedy wmieszali się w tłum gości. - Co za niezapomniane przyjęcie! Ten człowiek pana uwielbia!

-  Zaczynam się go obawiać i nie ukrywam, że to mnie denerwuje...

-  Gdyby podarował mu pan szczypce do cukru, byłby nie mniej wzruszony.

W związku z czym podsumujmy aktualną sytuację, dobrze? Jest pan gotów odebrać mu żonę, to postanowione, ale baron ma jeszcze klejnot, który do pana należał. On wie, że zamordowano pańską matkę, by mógł ów cenny drobiazg kupić. A więc żadnych sentymentów!

-  No cóż, taką już mam naturę... - westchnął Morosini. - Ale, ale, nie widzę pańskiego przyjaciela, Zygmunta? Powinien kipieć z radości w tym dniu glorii, w którym reperują się jego finanse, obecne i przyszłe.

-  Dogorywa! - odparł Adalbert. - Wczoraj wieczorem spotkaliśmy się na jednej z tych kolacji biznesowych, które stanowią kamień milowy w życiu mężczyzny. Młody człowiek pochłonął wielkie ilości chateau-yquem, romanée--conti i szampana. Szybko więc go nie ujrzymy!

-  To dobra wiadomość! Co teraz możemy zrobić?

-  Uroczystość dopiero za godzinę. Możemy się czegoś napić w jednym z bufetów albo obejrzeć prezenty ślubne. Jeśli pan pozwoli, wybieram drugą propozycję: ekspozycja powinna się panu spodobać.

Dwaj spiskowcy ruszyli wraz z falą gości kierujących się w stronę wystawki. Niektórzy chcieli zobaczyć, czy ich podarunek zajmuje dobre miejsce i porównać go z innymi -tych było najwięcej; inni szli tam z ciekawości, chcąc ujrzeć przedmiot, o którym gazety rozpisywały się jako o prawdziwym skarbie.

Prezenty zostały wystawione w obszernej, prawie pustej sali, niegdyś bibliotece. Nie było w niej okien, a światło padało z przeszklonego sufitu. Jedyne drzwi, przy których stało dwóch policjantów w cywilu, wychodziły na wielki korytarz.

Oficjalny nadzór był podyktowany obecnością dwóch urzędujących ministrów, kilku ambasadorów, dwóch książąt (jednego rządzącego w księstwie europejskim, drugiego w jakimś zapadłym zakątku Rajputanu). Ale przede wszystkim nagromadzeniem bogactw w dawnej bibliotece. Kiedy Morosini tam wszedł, odniósł wrażenie, że nagle znalazł się w grocie Ali Baby. Długie stoły uginały się pod ciężarem srebrnych i pozłacanych naczyń, kryształów, rzadkich litografii, starych waz i olbrzymiej liczby cennych przedmiotów. Na jednym z nich, okrągłym, pokrytym czarnym aksamitem, były wyeksponowane bezcenne klejnoty, na które skierowano światło kilku mocnych lamp. Leżało tam w bród antycznych klejnotów i współczesnych kolii, lecz wśród drogich kamieni Morosini zwrócił uwagę tylko na jeden: umieszczony na szczycie piramidy zdawał się królować nad innymi -wielki szafir gwiaździsty, którego nie podziwiał od tylu lat. I którego miejsce było gdzie indziej, a nie na tej wystawie, ponieważ był wianem Anielki, a nie prezentem...

Błękitna Gwiazda wyglądała tu jak wyzwanie, jak rewanż, wspaniały kamień szlachetny, dla którego popełniono zbrodnię. I nagle wyrzuty sumienia, które trawiły Morosiniego po uścisku dłoni sir Eryka, zniknęły. Szafir Wizygotów został wystawiony specjalnie, żeby z niego, Morosiniego, zadrwić. Nie musiał już dalej szukać wyjaśnienia tego dziwnego zaproszenia.

Morosiniego ogarnęła potworna złość; miał ochotę zmieść tę pretensjonalną ekspozycję i wyrwać z niej rodzinny skarb, który ośmielono się ukazać jego oczom.

Adalbert domyślił się, co przeżywa przyjaciel, i chwycił go za ramię, szepcąc:

-  Chodźmy stąd! Sprawiłbyś mu zbyt wielką przyjemność, gdyby cię tu zastał i zobaczył, że nie możesz oderwać oczu od klejnotu, który ci ukradł!

-  I nie mam nadziei, że kiedykolwiek mu go odbiorę. Wystawiony na widok publiczny, strzeżony przez policjantów prawdopodobnie uzbrojonych, jest lepiej chroniony niż w sejfie. Mój biedny przyjacielu, nie masz żadnej szansy, żeby się do niego zbliżyć...

-  Człowieku małej wiary! Mam w tej sprawie pewien pomysł, który ci zdradzę w stosownym czasie. Nie myśl o tym więcej i zachowaj uśmiech! A teraz chodźmy się czegoś napić. Coś mi mówi, że tego ci potrzeba.

-  Znasz mnie już chyba zbyt dobrze! O Boże! Jeszcze tylko jej tu brakowało!

Ostatni okrzyk był spowodowany pojawieniem się pary, która wywołała w tłumie szmer podziwu. Hrabia Solmański prowadził pod rękę olśniewającą kobietę, którą Morosini rozpoznał z konsternacją. Dianora we własnej osobie! Ale najgorsze było to, że szła prosto w jego stronę i nie mógł jej umknąć.

Otoczona chmurą lazurowego muślinu, w aureoli przezroczystego kapelusza, z kaskadą pereł ześlizgujących się po szyi i otaczających szczupłe ramiona, odpowiadała z gracją na ukłony, nie tracąc z widoku tego, którego zamierzała spotkać. Aldo usłyszał, jak Adalbert zagwizdał, a następnie zaklął przez zęby:

-  Do diaska! Co za kobieta!

-  Możesz być spokojny, zostaniesz jej przedstawiony... Nastąpiło to chwilę później i kobieta otoczyła dwóch mężczyzn perlistym śmiechem.

-  Miło mi pana poznać - powiedziała do Pellicorne'a. - Lecz jeszcze bardziej się cieszę, iż spotykam przyjaciela z dzieciństwa. Aldo - zwróciła się do księcia - kiedy hrabia Solmański powiedział mi, że pan tu jest, nie wierzyłam własnym uszom. Nie myślałam, że przebywa pan we Francji...

-  To samo mogę powiedzieć o pani. Sądziłem, że jest pani w Wiedniu.

-  Byłam. Ale żadna kobieta nie może obyć się wiosną bez Paryża, choćby ze względu na wielkie domy mody. Poza tym, nawet gdybym przebywała na końcu świata, przyjechałabym, żeby być na ślubie przyjaciół.

Rozmowę przerwał surowy i dźwięczny głos hrabiego Solmańskiego.

-  Wybacz mi, moja droga, ale już pora, abym poprowadził pannę młodą do ołtarza.

Jak morze podczas odpływu, tłum gości wycofał się w stronę przeszklonych drzwi, żeby wyjść na taras i znaleźć się jak najbliżej bajkowej kaplicy z kwiatów naprzeciw chóru ozdobionego orchideami, pośrodku których płonęło tysiące świec.

Pani Kledermann ujęła Morosiniego pod ramię.

-  Będzie pan, mój drogi, idealnym partnerem w łagodzeniu nudy uroczystości ślubnej. Moim zdaniem to jeszcze bardziej usypiające niż pogrzeb, gdzie przynajmniej można się rozerwać, oceniając stopień ludzkiej hipokryzji w okazywaniu rozpaczy.

Aldo zdecydowanym ruchem odsunął dłoń w rękawiczce ze swego rękawa.

-  Nie chciałbym w żadnej mierze uzurpować sobie miejsca pani męża. Czy też mam rozumieć, że i tym razem jest pani sama?

-  Tak długo, jak będziemy mogli się spotykać, nigdy nie będę sama - wyszeptała ciepłym i głębokim głosem, który kiedyś przeszywał go do szpiku kości, ale teraz nie robił na nim żadnego wrażenia.

-  To nie jest odpowiedź. Gdybym nie wiedział, jakie ten człowiek zajmuje miejsce w europejskim świecie finansów, zastanawiałbym się, czy istnieje naprawdę. Ten człowiek to istna Arlezjanka*25.

-  Niech pan nie opowiada głupstw! - rzekła Dianora niezadowolonym głosem. Oczywiście, że istnieje! Moritz, niech mi pan wierzy, żyje i jest bardzo przywiązany do egzystencji, z której potrafi wyciągać, co najlepsze. Tyle że to, co dla niego najlepsze, nie polega na tego typu imprezach. Zostawia je dla mnie.

-  A pani je lubi?

-  Czasami... W dzisiejszej fascynuje mnie romans Fer-ralsa. Ta maszyna do robienia pieniędzy opanowana przez uczucie - jest w tym coś magicznego... A więc? Pójdziemy, czy woli pan sterczeć w tym salonie aż do sądu ostatecznego?

Chcąc nie chcąc, Aldo musiał podać Dianorze ramię, żeby nie zachować się jak prostak. Dołączyli do gości ustawiających się po obu stronach długiego, zielonego dywanu, na który za chwilę dziewczynki miały sypać płatki róż. Niewidzialna orkiestra zaintonowała marsz weselny; nadchodził orszak narzeczonej. Na początku szły dziewczynki w sukienkach z organdyny z bukiecikami ułożonymi z jakichś białych kwiatów, zapewne symbolizujących czystość.

Lecz Aldo widział tylko Anielkę.

Wspaniała i blada, spuściwszy oczy na czubek sandałków z białej satyny, płynęła bezszelestnie w długiej, białej tunice błyszczącej od pereł, z małą koroną z diamentów w jasnych włosach, trzymając ojca pod rękę. Widok jej smutnej i nieobecnej twarzy ścisnął Alda za serce. Z trudem walczył z ochotą zabrania tej, którą kochał, daleko od tych bezdusznych ludzi, którzy przyszli napawać się historią dziewiętnastoletniej dziewicy sprzedanej przez własnego ojca mężczyźnie w jego wieku.

Najgorsze nastąpiło, kiedy przechodziła obok niego i kiedy uniosła powieki. Złote ogromne oczy na chwilę zatrzymały się na nim z wyraźnym niepokojem, po czym spojrzały z błyskiem gniewu na jego piękną towarzyszkę. Potem się zamknęły. Długi, błyszczący tren, nad którym pienił się tiulowy woal, ciągnął się bez końca aż do klęcznika pokrytego zielonym welurem, gdzie oczekiwał narzeczony.

Zaczynała się uroczysta liturgia ślubna, której każde słowo pogłębiało niepokój i złe samopoczucie Morosiniego.

Trzeba było porwać Anielkę wczoraj wieczorem - pomyślał z żalem. - Ślub cywilny to nie problem, ale błogosławieństwo, które za chwilę nastąpi...

Jednak dobrze wiedział, że to, co za chwilę się stanie, doprowadzi go do szału. Czuł w sobie duszę Otella, wyobrażając sobie, z właściwym mężczyznom realizmem, Ferralsa rozbierającego Anielkę, a potem biorącego sobie jej cudowne ciało. Obraz był tak wyraźny, że chcąc go odepchnąć, syknął przez zaciśnięte zęby:

-  Nie! Nie! Tylko nie to!...

Poczuł w boku łokieć Dianory, która spojrzała z niepokojem na skrzywioną twarz swego towarzysza.

-  Co się panu stało? - szepnęła. - Czy jest pan cierpiący? Aldo zadrżał i wytarł drżącą dłonią pot perlący się na czole, po czym zmusiwszy się do uśmiechu, odparł:

-  Proszę mi wybaczyć! Myślałem o czymś innym.

-  ...Już sądziłam, że zaprotestuje pan przeciw temu małżeństwu. Wyglądał pan jak pies, któremu odebrano kość.

-  Co za brednie! - odparł, nie zważając na kurtuazję. -Byłem sto mil stąd.

-  Tym lepiej! Niech się pan nie gniewa. Dochodzimy do sedna problemu.

Istotnie, zbliżała się chwila przysięgi. W otoczeniu kwiatów i świec ksiądz podszedł do małżonków i połączył ich dłonie. Zapadła cisza; wszyscy nastawili uszu, aby uchwycić niuanse wzajemnej przysięgi. Słowa sir Eryka zabrzmiały jak spiżowy dzwon. Ale Anielka ledwie wykrztusiła kilka słów w jakimś nieznanym języku - z pewnością po polsku -po czym padła zemdlona dokładnie w momencie, gdy duchowny zaczął wymawiać sakramentalne zdania pieczętujące zawarty związek.

Ceremonia została przerwana. Wśród wznoszonych okrzyków, które zagłuszyły organy i skrzypce, Ferrals rzucił się do młodej żony, wzywając wielkim głosem lekarza. Pomocy udzielił członek Instytutu, udekorowany Legią Honorową. Towarzyszyła mu dama w kremowych koronkach, która popiskiwała, gestykulując na lewo i prawo. Kilka minut potem muskularny służący zaniósł młodą kobietę do zamku, a za nimi podążył Ferrals, lekarz z żoną i hrabia Solmański.

-  Szanowni państwo! Proszę o pozostanie na miejscach! Niebawem wrócimy.

To tylko chwilowa niedyspozycja!

Pomimo ogólnej konsternacji Dianora pozwoliła sobie na bezczelny chichot.

-  Jakie to zabawne! - rzekła, składając dłonie jak do oklasków. - Wreszcie coś, co wykracza poza codzienność. Przypomina mi to pewien wieczór w mediolańskiej La Scali, podczas którego diwa będąca w stanie odmiennym dostała mdłości na scenie. Na szczęście mogła dośpie-wać swą arię do końca. Cała pozieleniała, ale ponieważ śpiewała Traviate, pasowało to do roli i nawet odniosła dzięki temu sukces. Mogę się założyć, że nasza panna młoda również odniesie sukces!

-  Nie wstyd pani? - spytał gniewnie Morosini. - Ta biedna mała jest chora i to panią tak bawi? Mam ochotę sprawdzić...

Ale Dianora chwyciła mocniej jego ramię i ścisnęła je z zaskakującą siłą.

-  Niech pan się uspokoi! - wycedziła przez zęby. - Nikt nie zrozumiałby pańskiej życzliwości, a najmniej małżonek. Nie wiedziałam, mój drogi, że jest pan taki czuły na uroki młodości!

-  Jestem czuły na każde cierpienie.

-  Tutaj ma się nią kto zająć. Zresztą ja pójdę zasięgnąć języka.

-  Z jakiego tytułu?

-  Po pierwsze: jestem kobietą. Po drugie: jestem zaprzyjaźniona z rodziną. A po trzecie: mam pokój w zamku, a tak się składa, że zabrakło mi chusteczek, by płakać wraz z panem. Proszę na mnie zaczekać!

Zgarnąwszy jedną dłonią niebieskie muśliny i zdjąwszy drugą kapelusz, Dianora opuściła Morosiniego i udała się do zamku. Skorzystał z tego VidalPellicorne i dołączył do przyjaciela. On, zawsze taki pewny siebie, wydawał się zaniepokojony.

-  Nic z tego nie rozumiem - powiedział, nie zniżając głosu, gdyż wokół wszyscy rozprawiali z ożywieniem. - Tego omdlenia nasz plan nie przewidywał.

Przynajmniej nie w tej chwili.

-  A więc w programie było omdlenie?

-  Tak. Podczas kolacji. Miała źle się poczuć i udać się na odpoczynek aż do chwili wyjazdu. Ferrals nie mógłby z nią zostać; zaprosił zbyt wielu ważnych gości i powinien się nimi zająć. Podczas pokazu sztucznych ogni Anielka z pomocą Wandy, która trzyma naszą stronę, miała się przebrać za pokojówkę i, omijając taras, zejść nad rzekę, gdzie czeka Romuald. Zastanawiam się, co się mogło stać.

Czyżby źle mnie zrozumiała?

-  A jeśli naprawdę źle się poczuła? Kiedy pojawiła się na ceremonii, była blada i smutna.

-  Być może ma pan rację... Ale coś tu nie pasuje! Do tej pory, odczuwała prawie dziecinną radość na myśl o przygodzie. Ponadto zaczynam wierzyć, że ona pana kocha...

-  To jedyna dobra wiadomość dzisiejszego dnia. Co teraz pan zamierza?

-  Nic. Proszono nas, abyśmy zaczekali. A więc czekajmy! Ja tymczasem pomyślę o dalszym ciągu operacji. Liczyłem, że podczas kolacji zajmę się stołem z biżuterią, a teraz muszę wymyślić coś innego...

Aldo starał się zachować spokój. Nie przychodziło mu to łatwo, gdyż cierpliwość nie była jego mocną stroną. Przeczuwał nadchodzącą katastrofę, a atmosfera w ukwieconej kaplicy nie napawała spokojem. Gości ogarnęło dziwne skrępowanie, jakby byli rozbitkami na bezludnej wyspie. Orkiestra przestała grać, ksiądz zniknął, a dziewczynki z orszaku siedzące na stopniach ołtarza lub na samym dywanie, bawiły się kwiatami i wstążkami. Niektóre zaczęły płakać, podczas gdy goście pytali wzrokiem: czekać czy odejść? Oczekiwanie przedłużało się i stopniowo cierpliwość zastąpiło wzburzenie. Zwłaszcza w grupie oficjalnych osobistości, ministrów i ambasadorów. Wokół słychać było strzępy zdań: To nie do pomyślenia!... Omdlenie nie trwa tak długo... Ktoś mógłby o nas pomyśleć!... Nigdy nie spotkało mnie coś podobnego, a pana?

Aldo wyciągnął zegarek.

-  Jeśli za pięć minut nikt nam nie przedstawi wyjaśnień, sam pójdę zapytać.

Zaledwie skończy! mówić, hrabia Solmański, jak zwykle chłodny i oficjalny, pojawił się wśród gości i po przekazaniu przeprosin w imieniu sir Eryka i własnym, poinformował zgromadzonych o stanie zdrowia córki.

-  Czuje się już lepiej, lecz jest zbyt zmęczona, aby wziąć udział we mszy śpiewanej. Ponieważ ślub się odbył, reszta ma mniejsze znaczenie. Wymiana obrączek nastąpi później w małym gronie, ale przyjęcie odbędzie się zgodnie z planem. Prosimy udać się za mną do zamku. Wszystkim nam zależy na powrocie do radosnej atmosfery sprzed paru chwil.

Skłonił się przed damą z pierwszego rzędu, by podać jej ramię. Była to leciwa Angielka o posągowej posturze, wytworna księżna de Danvers, bliska przyjaciółka Ferralsa. Ich śladem poszli inni. Ale niektórzy zastanawiali się, czy przerwany ślub jest ważny, ponieważ nikt nie słyszał, co powiedziała Anielka, zanim straciła przytomność. Należał do nich Morosini.

-  Na jakiej podstawie Solmański utrzymuje, że jego córka wyszła za mąż? Nawet jeśli ksiądz usłyszał, co powiedziała, zanim zemdlała, ceremonia nie odbyła się do końca. U nas w Wenecji taki ślub byłby nieważny!

-  Nie znam się na tym, lecz Ferrals o to nie dba - powiedział Adalbert. - Jest protestantem.

- I co z tego?

-  Mój drogi, Ferrals zamówił te teatralne dekoracje i zgodził się na ceremonię, żeby zrobić przyjemność narzeczonej, która domagała się ślubu katolickiego, ale dla niego liczy się tylko dyskretne błogosławieństwo, które dał im wczoraj pastor po ślubie cywilnym.

Zaszokowany Aldo nie wierzył własnym uszom.

-  Skąd pan o tym wie?

-  Zygmunt mi opowiedział, zanim zajął się starymi butelkami swego szwagra...

- I dopiero teraz mi pan o tym mówi?

-  I bez tego był pan już wystarczająco zdenerwowany. A od chwili, kiedy miało nastąpić katolickie błogosławieństwo, ten epizod nie przedstawiał wielkiego znaczenia, lecz po tym, co właśnie ujrzeliśmy, sprawy mają się inaczej... i wyjaśniają być może to nieoczekiwane omdlenie...

Morosini zatrzymał się pośrodku alei i chwyciwszy przyjaciela za ramiona, potrząsnął nim z całej siły. Znowu przypomniał sobie przygnębione spojrzenie Anielki udającej się do ołtarza.

-  Proszę mi powiedzieć całą prawdę, Adalbercie! To wszystko, co młody Solmański panu powiedział?

-  Oczywiście! Zresztą, po kolacji nie był w stanie wymówić jednego sensownego słowa.

-  Pomimo przepychu, jakim się otacza, i tytułu barona, który nadał mu król Karol V, ten Ferrals jest zwykłym par-weniuszem, prostakiem zdolnym do wszystkiego... nawet do domagania się tej nocy swoich małżeńskich praw! Och, jeśli się odważy...

Wpadłszy w nagłą złość, odwrócił się w stronę zamku, jakby miał się rzucić do ataku i wziąć go szturmem. Vidal--Pellicorne przestraszył się agresji, którą wyczuł pod płaszczem nonszalancji. Chwycił przyjaciela za ramiona.

-  Czego pan tam szuka? To niedorzeczne! Proszę nie zapominać o ojcu! Nigdy nie zgodziłby się, żeby jego córka była traktowana w niegodny sposób... Proszę się uspokoić! To nieodpowiednia chwila na wdzieranie się siłą! Mamy coś ważniejszego do zrobienia!

-  Ma pan rację... - Aldo starał się uśmiechnąć. - Zapomnijmy o tym! Już czas, żeby ten dzień się skończył, ponieważ za chwilę oszaleję!

-  Musisz wytrzymać aż do końca, przyjacielu! Mam do pana zaufanie. Poza tym przyszła mi do głowy pewna myśl...

Ale nie miał czasu skończyć.

-  A co pan tu jeszcze robi? - spytał ktoś tuż obok wesołym głosem. - Wszyscy już weszli do środka; zaraz podadzą do stołu, a wy tu sobie w najlepsze rozmawiacie!

Była to Dianora Kledermann. Ukazała się znienacka, tak jak tylko ona potrafiła. Zmieniła strój - lub raczej zdjęła jego część. Teraz miała na sobie suknię ze srebrnej lamy ukazującą gołe plecy i ramiona, i zaledwie okrywającą wspaniałe piersi. Rzucające się w oczy naszyjniki z diamentów i szafirów zdobiły szyję, nie zakłócając jej harmonijnej linii. Na przedramionach pyszniły się bransolety wykonane z tych samych kamieni. Na palcu miała jeden ogromny pierścień, a w dłoni wachlarz z piór białego strusia. Wyglądała jak zwykle oszałamiająco i spojrzenia obu panów jasno to potwierdzały. Ale Dianora uśmiechnęła się uwodzicielsko tylko do Adalberta.

-  Czy zechciałby pan nas wyprzedzić, panie Vidal-Pellicorne? Chciałabym zamienić słówko na stronie z naszym przyjacielem.

-  Nie mógłbym odmówić niczego bogini, która zadała sobie trud nauczenia się mego nazwiska na pamięć.

-  A więc o czym chciała mi pani powiedzieć? - spytał Morosini najwyraźniej niezadowolony, gdyż nie podobało mu się to przymusowe tête-à-tête.

- O tym!

W sekundzie była przy nim. Jej ramiona otoczyły szyję Alda, a świeże i pachnące usta wpiły się w jego usta. Atak był tak nieoczekiwany, lecz pocałunek tak ożywczy - prawdziwy balsam na skołatane nerwy! - że Morosini wpierw nie zareagował. Smakował pieszczotę, jakby degustował kieliszek szampana. Ale po chwili kobietę odepchnął.

-  To wszystko? - spytał kpiącym głosem.

-  Na razie tak, ale później dostaniesz znacznie więcej. Rozejrzyj się. To wymarzone miejsce, a noc jest boska. Będzie nasza, kiedy Ferrais zabierze śliczną gąskę, aby wprowadzić ją w arkana miłości...

Dianora nie powinna tego mówić. W Morosinim zawrzało.

-  Czy musisz się interesować tylko tym, co się dzieje w sypialni? Nie wyobrażam sobie tego starego capa z tym dziewczęciem.

-  O, z pewnością wyjdzie z tego z honorem! - zaprzeczyła Dianora. - Co prawda, nie jest takim mistrzem jak ty, ale nie brak mu talentu...

-  Nie wierzę własnym uszom! Spałaś z nim? - spytał Al-do oburzony.

-  Hmm... tak. Niedługo potem spotkałam Moritza. Nawet zastanawiałam się przez chwilę, czyby nie wyjść za niego, ale zdecydowanie nie lubię armat! Są zbyt głośne. A poza tym Eryk nie jest prawdziwym arystokratą, podczas gdy mój małżonek owszem.

-  W związku z tym nie pojmuję, dlaczego go zdradzasz. A teraz wracajmy.

Jestem głodny.

Chwyciwszy Dianorę za nadgarstek, zaciągnął ją prawie siłą w stronę zamku.

-  A ja myślałam, że ty mnie kochasz...

-  Owszem, tak było, ale wtedy byłem młody i naiwny.

Sir Eryk może nie był prawdziwym arystokratą, lecz posiadał wielką fortunę i umiał z niej korzystać. Podczas ceremonii, pomimo że została skrócona, armia jego służących dokonała nowego cudu: z amfilady salonów - z wyjątkiem jednego - urządzili wielką salę przyjęć w formie egzotycznego ogrodu, w którym drzewa pomarańczowe w wielkich donicach z chińskiej porcelany stały pod ścianami pokrytymi zielonymi trejażami oplecionymi gąszczem ukwieconych lian połączonych z wielkimi kryształowymi żyrandolami. Wycięte z lodu obeliski czuwały nad świeżością roślin, pośród których ustawiono okrągłe stoły przykryte koronkowymi obrusami, a na nich pyszniły się błyszczące talerze, cenne szkła i wielkie pozłacane świeczniki ze smukłymi świecami, gotowe na przyjęcie gości, prowadzonych na miejsce przez kamerdynerów w zielonych liberiach. Cały ten splendor, aby zrobić przyjemność młodej żonie, która kocha ogrody...

Ku zadowoleniu Morosiniego rozdzielono go z panią Kledermann, którą posadzono przy stole honorowym wraz z księżną de Danvers. Alda ulokowano między pewną mroczną hiszpańską hrabiną z lekkim wąsikiem nad grubymi wargami a młodą Amerykanką, która byłaby czarująca, gdyby nie histeryczny, rżący śmiech wstrząsający nią z byle powodu. Przy tym samym stole siedział też Vidal-Pellicorne, z czego Morosini był bardzo zadowolony, gdyż wiedział, że w jego towarzystwie nie trzeba szukać tematów do rozmowy. Spiskowcy zaplanowali bowiem, że archeolog uraczy audytorium naukową rozprawką na temat Egiptu za czasów Amenophisa i Ramzesa.

Aldo liczył zatem, że będzie mógł spokojnie oddać się marzeniom, kiedy poczuł, że pod talerzem pełnym jajecznicy z rakowymi ogonkami ktoś wsuwa mu do ręki kawałek mocno zwiniętego papieru.

Nie wiedząc, jak niepostrzeżenie odczytać wiadomość, ściągnął na siebie wzrok Adalberta i dyskretnie pokazał mu, co trzyma. Archeolog natychmiast zaczął snuć rodzaj opowieści z dreszczykiem z królową Nitokris w roli głównej, która przykuła uwagę współbiesiadników. Aldo mógł ukradkiem przeczytać bilecik ukryty w serwetce.

Muszę z Panem pomówić. Wanda będzie czekać na Pana na górze o wpół do jedenastej. A.

Aldo ogarnięty falą radości starał się opanować. Wstać od stołu, niezauważonym przez gospodarzy, wydawało się nietrudne; wystarczyło wycofać się za drzewko pomarańczowe i schować za plątaniną gigantycznego wilca purpurowego. Poza tym nie siedział zbyt daleko od drzwi, co stanowiło pewną szansę.

Kiedy nadszedł czas na działanie, upewniwszy się jednym spojrzeniem, że Ferrals zajęty ożywioną dyskusją nie zwraca uwagi na gości, przeprosił swoich sąsiadów, odsunął krzesło i cichaczem opuścił salę.

Ale hol nie był pusty: odbywał się w nim nieustający slalom służących roznoszących dania z kuchni. Nieopodal słychać było rozmawiających strażników. Jeden z nich, stojący w progu, myląc się, co do zamiarów Morosiniego, wskazał na wielkie schody, wyjaśniając życzliwie:

-  Z drugiej strony, we wgłębieniu...

Aldo podziękował gestem dłoni, ruszając we wskazanym kierunku. Wszedł do świątyni dumania, ale opuścił ją natychmiast, po czym, uznawszy chwilę za dogodną, rzucił się na schody i w kilku susach znalazł się na piętrze, skąd odchodziły dwa szerokie korytarze oświetlone łuczywami. Nie musiał długo czekać. Pulchna sylwetka Wandy wyłoniła się zza antycznego krzesła umieszczonego przy wejściu do jednej z galerii. Służąca Anielki dała mu znak, żeby szedł za nią, i zaprowadziła go przed drzwi swojej pani, po czym położywszy palec na ustach, oddaliła się na palcach.

Morosini cicho zapukał i nie czekając na odpowiedź, nacisnął klamkę... W tej chwili dosięgną! go cios, który powalił go na ziemię tak szybko, że nawet nie jęknął. W ostatniej chwili odniósł wrażenie, że słyszy dziwny chichot: złośliwy i okrutny...

* * *

Kiedy się obudził, jego czaszkę rozsadzał ostry ból, lecz zdolność myślenia nie doznała szwanku. Zaskoczyło go, że leży w wygodnym łóżku pośrodku eleganckiego i jasno oświetlonego pokoju. W powieściach kryminalnych, kiedy bohater zostaje zaatakowany, z reguły budzi się w piwnicy pełnej pajęczyn, w jakiejś norze bez okien, a nawet w szafie lub kufrze... Jednak w tym przypadku napastnik zadbał o swoją ofiarę w sposób wyjątkowy: pod głową miał dwie poduszki, a jego marynarka została starannie rozpostarta na oparciu fotela... Tuż obok leżała suknia z jasnoniebieskiego muślinu, którą natychmiast rozpoznał.

Podobnie jak zapach drogich perfum, duszący i oryginalny, który zawsze znaczył ślad Dianory. Z jakiejś nieznanej przyczyny mężczyzna, który tak charakterystycznie chichotał, zadał sobie trud, aby połączyć dawnych kochanków.

* *   *

To z pewnością nie dla mojego dobra - pomyślał Aldo.

Chociaż wszystko wokół niego wirowało, udało mu się wstać i poprawić odzienie. Rzut oka na zegarek: a więc był w tym pokoju od dobrych piętnastu minut... i miał tu zostać przez jakiś czas, gdyż drzwi, na które się rzucił, okazały się zamknięte.

Trzeba będzie jak najszybciej nauczyć się ślusarstwa! -pomyślał, przywołując, nie bez zazdrości, szczególne uzdolnienia Adalberta. W każdym razie jedno było pewne: komuś zależało na tym, aby siedział zamknięty u Dianory, kiedy wezwie go Anielka. Ale czy bilecik, który miał w kieszeni, był rzeczywiście dziełem młodej dziewczyny?

Zamek w drzwiach - czysty XVII wiek! - był wspaniały i solidny. Nie puści, chyba żeby wyważyć drzwi. Nie wiedząc, co jest z drugiej strony, Aldo zawahał się, nie chciał bowiem narobić hałasu. Podszedł do okna i otworzył je szeroko na wspaniałe ogrody. Za jasno: pośrodku fasady oświetlonej a giorno byłby tak widoczny, jakby stał na wystawie. Na nieszczęście na zewnątrz było pełno ludzi. Ponadto od ziemi oddzielały go dobre dwa piętra gładkiego muru...

Aldo już miał związać prześcieradła, kiedy na parterze wybuchł potworny zgiełk, który rozniósł się po całym zamku: krzyki, odgłosy bieganiny i dźwięki policyjnych gwizdków. To była odpowiednia chwila. Bez litości dla delikatnych malowideł z epoki natarł na drzwi niczym kula armatnia i pchnął je z całej siły. Piękny zamek ustąpił i Aldo znalazł się w pustej galerii. Na dole ciągle trwało zamieszanie.

Hol był pełen gości biegających na lewo i prawo i wszyscy mówili równocześnie, co pozwoliło mu zejść niezauważonym.

Ludzie kłębili się przed salą z prezentami, do której drzwi były zamknięte.

Dwaj strażnicy, którzy stali o nie oparci, przekomarzali się z gośćmi.

-  Co tu się stało? - spytał Morosini, któremu, za pomocą łokci, udało przedrzeć się do pierwszego rzędu.

-  Nic poważnego - odpowiedział jeden z policjantów. -Otrzymaliśmy rozkaz, żeby nie wypuszczać ani nie wpuszczać nikogo.

-  Dlaczego? Kto jest w środku?

-  Sir Ferrals i kilkoro zaproszonych. Panie, które się spóźniły i nie zdążyły obejrzeć wystawy.

- I dlatego musieli się zamknąć?

-  No właśnie, bo chodzi o to, że jedna pani potknęła się i chcąc się podeprzeć, ściągnęła zielone nakrycie ze stołu razem z klejnotami. Wszystko pospadało na ziemię. Wtedy pan baron, chcąc pomóc tej pani się podnieść, równocześnie kazał zamknąć drzwi, żeby nikt nie wyszedł, dopóki klejnoty nie zostaną z powrotem poukładane.

-  Jak to uprzejmie z jego strony! - zakrzyknął ktoś. -Ten Anglik nie ma żadnej ogłady! Czy on przypuszczał, że ta biedna kobieta upadła specjalnie, by zwędzić jego złom?

-  To mało prawdopodobne - odparł strażnik ze śmiechem. - Z tego, co mi wiadomo, jest to stara angielska księżna spokrewniona z rodziną królewską. Podano jej teraz kieliszek koniaku i posadzono w fotelu, a pozostali zbierają klejnoty z pomocą moich kolegów. Panie i panowie - dodał, podnosząc głos - proszę o udanie się do salonu, zanim wszystko wróci do porządku! To już nie potrwa długo...

-  Miejmy nadzieję, że nie będzie niczego brakowało -mruknął lekarz, który został wezwany do Anielki. - W przeciwnym razie baron każe nas przeszukać! Mam ochotę natychmiast udać się do domu!

-  Och! Zostańmy jeszcze trochę, Edwardzie! - odezwała się żona medyka. - To takie zabawne!

-  Tak sądzisz? Można by rzec, że masz niewielkie wymagania, Małgorzato! Popatrz tylko na ministrów!

Ministrowie naradzali się z dwoma ambasadorami przy wejściu do salonu, zamierzając wezwać swoje samochody, chociaż zdawali się obserwować wypadki z pewną dozą filozoficznego dystansu. Aldo usłyszał, jak jeden z nich, pan Dior, minister handlu i przemysłu, oznajmił, śmiejąc się:

-  Nigdy nie zapomnę tego ślubu! I pomyśleć, że dla niego porzuciłem w Marsylii prezydenta Milleranda, który specjalnie wrócił z Afryki Północnej, aby zwiedzić Wystawę Kolonialną!

-  Czy nie otworzył jej pan w kwietniu z Albertem Sar-rautem, pańskim kolegą z kolonii? - spytał jeden z rozmówców.

-  To była tylko wstępna inauguracja, gdyż ekspozycja nie została jeszcze ukończona. Ale wystawa odniosła wielki sukces i warto ją zwiedzić. Niektóre pawilony to prawdziwe cacka i...

Morosini przestał słuchać, szukając wzrokiem Vidal--Pellicorne'a, lecz nigdzie nie widział jego chudej jak tyczka, wysokiej sylwetki ozdobionej szopą jasnych włosów. Tymczasem drzwi się wreszcie otworzyły i ukazał się w nich sir Eryk, który z uśmiechem podawał ramię leciwej lady, przyczynie całego zamieszania. Za nimi podążali inni goście, którzy zostali zamknięci, a wśród nich hiszpańska hrabina, która siedziała z Morosinim przy stole, Dianora i wreszcie Adalbert, który zanosił się śmiechem.

-  Do kaduka! Można by rzec, żeście się tam dobrze bawili - rzucił Aldo, dołączając do nich.

-  Nawet pan nie przypuszcza, do jakiego stopnia! -odparła Dianora. - Ta nieszczęsna księżna leżąca na parkiecie zaplątana w welur, do którego przyczepionych było jeszcze kilka bardzo drogich bibelotów, to był widok godny uwiecznienia! Ale - dodała, ściszając głos - gdyby pan widział sir Eryka, to dopiero by pan skonał ze śmiechu! Kiedy spostrzegł, że nie ma jego fetysza, jego Błękitnej Gwiazdy, myślałam, że każe się nam rozebrać do naga!

-  Co do mnie, bardzo bym chciał! - nie omieszkał wyrazić swego zawodu Adalbert, przez co zasłużył na palnięcie wachlarzem w głowę.

-  Niech pan nie będzie trywialny, mój przyjacielu! Niemniej to panu zawdzięczamy wybawienie: gdyby pan nie znalazł zguby, co by się z nami stało?

Morosini skrzywił się z pogardą.

-  Czyżby diabli wzięli światowy polor i szyk?

-  Chce pan powiedzieć, że eksplodował! Przez chwilę mieliśmy przed sobą skąpca pozbawionego ukochanej kasetki. Zrobiło się gorąco! A teraz idę poprawić makijaż.

Morosini przez chwilę się wahał, czy jej powiedzieć o zamku w drzwiach, ale w końcu rozmyślnie zostawił jej przyjemność odkrycia zniszczeń i zaciągnął Adalberta na podjazd, żeby wypalić papierosa. W oczach przyjaciela widać było złośliwe błyski, które podsyciły ciekawość Alda, lecz nie miał czasu postawić najmniejszego pytania, gdyż Vidal-Pellicorne, zapalając wielkie cygaro dymiące jak lokomotywa, wyszeptał:

-  Jakie są wiadomości? Przypuszczam, że widział się pan z naszą śliczną panną młodą i że właśnie dotarła do Romualda.

-  Nie mam najmniejszego pojęcia. Bilecik był tylko pułapką. Zostałem zdzielony w głowę i obudziłem się w sypialni pani Kledermann.

-  Mogło być gorzej - wycedził przez zęby archeolog, który nie był w nastroju do śmiechu. - Czy wie pan, kto to zrobił?

-  Ta sama osoba, która na mnie napadła lub kazała napaść w parku Monceau.

Znowu usłyszałem ten charakterystyczny chichot. Chyba mnie sobie upatrzyli!

-  A jak udało się panu z tego wykaraskać?

-  Kiedy usłyszałem w holu rozgardiasz, wyważyłem drzwi. Á propos , czy mógłby mi pan powiedzieć, co tu się stało? To chyba nie pan podłożył nogę lady Klementynie?

Vidal-Pellicorne przybrał skruszoną minę.

-  Niestety! To ja jestem winowajcą... Wie pan, jaki jestem niezręczny z moimi długimi kończynami! A mimo to będzie pan ze mnie zadowolony - dodał, zniżając głos. - Prawdziwy szafir jest w mojej kieszeni... A w szkatule sir Eryka zamknięto kopię Szymona.

Wiadomość była tak niewiarygodna, że AJdo z trudem zdusił okrzyk radości.

-  Naprawdę? - krzyknął.

-  Nie tak głośno! Oczywiście. Pokażę go panu, ale nie tu. Goście zaczęli opuszczać zamek i zajmować krzesła

ustawione na tarasie. Wśród nich była pani Kledermann w lekkiej pelerynce

zakrywającej gładkie ramiona.

-  Szukałam pana - powiedziała. - Przytrafiła mi się dziwna przygoda: proszę sobie wyobrazić, że jakiś bęcwał uznał za stosowne zdemolować drzwi mojego pokoju!

-  Z pewnością niecierpliwy wielbiciel! - zasugerował Morosini, robiąc niewinną minę. - Mam nadzieję, że dano pani inny pokój?

-  To niemożliwe. Wszystkie są zajęte. Ferrals był wściekły, kiedy zobaczył zniszczenia. Właśnie szedł po swoją żonę, żeby uświetniła przynajmniej pokaz ogni sztucznych, zanim pojadą na Cythere... Á propos , jeśli chcemy mieć najlepsze miejsca, musimy już iść! - rzuciła, ujmując każdego z nich pod ramię.

Morosini zgrabnie się uchylił.

-  Idźcie przodem! Chciałbym umyć ręce.

-  Ja również - powtórzył za nim jak echo Adalbert. -Czołgałem się po podłodze w poszukiwaniu tego nieszczęsnego klejnotu...

W rzeczywistości każdy z nich chciał być świadkiem pojawienia się sir Eryka, z żoną lub bez niej. Ale z pewnością bez niej, gdyż Anielka miała skorzystać z zamieszania przy pokazie ogni sztucznych, aby uciec. W tym celu powinna przekonać Ferralsa, żeby pozwolił jej jeszcze chwilę odpocząć.

Hol nadal wypełniał tłum gości. Sędziwa księżna, nieco już zmęczona, siedziała w wielkim fotelu ukrytym pod schodami, przed którymi hrabia Solmański, najwidoczniej zdenerwowany, chodził tam i z powrotem, rzucając niespokojne spojrzenia w stronę piętra. Widząc nadchodzących dwóch mężczyzn, skierował do nich niepewny uśmiech.

-  Co za głupota, żeśmy tutaj przyjechali - rzucił. - Ten ślub tak daleko od Paryża nie wróżył nic dobrego! Ale mój zięć nie chciał o niczym słyszeć. Pod pretekstem, że narzeczona uwielbia ogrody, chciał jej oferować wiejskie wesele! To niedorzeczne!

-  Szkoda, że jest pan w takim złym humorze! - rzucił Vidal-Pellicorne, oferując mu najbardziej anielskie ze swoich spojrzeń. - To takie poetyckie! - westchnął. - Czy nie lubi pan wsi?

-  Nie cierpię. Zieje nudą - odparł Solmański.

-  A zatem musi pan się różnić od większości Polaków. Ci, których znam, uwielbiają wieś...

W tym momencie przerwał, gdyż w górze schodów ukazał się sir Eryk. Morosini z ulgą zauważył, że jest sam i wydaje się wielce zatroskany.

-  No więc? - spytał Solmański. - Gdzie jest moja córka? Sir Eryk, z ciężkim westchnieniem, zszedł do niego.

-  Właśnie kładzie się do łóżka. Zdaje się, że będziemy musieli tutaj spędzić noc... Już po dwakroć straciła przytomność, jak powiedziała jej pokojówka.

-  Pójdę zobaczyć, co z nią jest! - rzucił ze zniecierpliwieniem ojciec i ruszył w stronę schodów, ale Ferrals go zatrzymał.

-  Proszę ją zostawić w spokoju! Ona teraz potrzebuje odpoczynku. Mój sekretarz właśnie telefonuje do specjalisty w Paryżu, który powinien przyjechać tu jutro rano. Niech mi pan raczej pomoże zakończyć ten nieudany wieczór i zacznijmy pokaz ogni, a potem niech każdy z nas wróci do siebie. Zamienię jeszcze kilka słów z naszymi przyjaciółmi - dodał, zwracając się do księżnej, której podał ramię, a następnie rzekł do Alda i Adalberta: - Panowie, proszę z nami! Czeka na nas, jak sądzę, wspaniały spektakl!

Podczas gdy gwiazdy, rzymskie świece, słońca i ognie bengalskie rozjaśniały nocne niebo wśród okrzyków podziwu zgromadzonych widzów, którzy zapomniawszy o powadze, stali się na tę chwilę z powrotem dziećmi, dwaj przyjaciele płonęli chęcią zejścia nad brzeg rzeki, żeby sprawdzić, co się tam dzieje, ale wydawało się, że gospodarzowi szczególnie zależy na ich towarzystwie... Trzeba było zaczekać, aż pokaz się zakończy, aż Ferrals wygłosi mowę końcową, przeprosi gości za niedyspozycję żony i podziękuje zebranym za tyle cierpliwości. A potem jeszcze rytuał odjazdu tych, którzy nie mieszkali w zamku.

Rzecz dziwna, sir Eryk sam chciał odprowadzić Moro-siniego do samochodu, po który posłał służącego. I to ku wielkiemu niezadowoleniu pani Kledermann, która nie miała zamiaru oddalać się od swojego przyjaciela. Udało się jej szepnąć mu na ucho, że planuje podróż do Wenecji. Perspektywa ta nie napełniła księcia entuzjazmem, ale ponieważ głowę zaprzątało mu co innego, natychmiast o tym zapomniał. Nie chciał martwić się na zapas.

Już jechał w stronę ogrodzenia, przy którym stali dziennikarze i ciekawscy, kiedy dogonił go Vidal-Pellicorne.

-  Zapomniałem spytać pana o adres - rzucił zadyszany.

-  La Renaudiere, u pani de Saint-Medard. Między la Mer i la Chapelle-SaintMartin.

-  Proszę wracać prosto do domu i nigdzie nie wychodzić! - dodał archeolog. - Przyjdę do pana jutro rano.

Następnie, puściwszy drzwi auta, wrócił do zamku, krzycząc po drodze tak, jakby kończył zdanie:

-  Pokażę panu podobną w Luwrze! Do zobaczenia! Morosini z niepokojem wyjeżdżał z zamku. Wypadki potoczyły się tak nieoczekiwanie, że nabrał podejrzeń w związku z dziwnym wyrazem twarzy Ferralsa, kiedy ten schodził ze schodów. Przeczucie mu mówiło, że komedia, którą wyczyny Adalberta zamieniły w farsę, wkrótce zamieni się w dramat...

Rozdział dziewiąty

We mgle

Aldo nie mógł zasnąć. Spędził resztę nocy, kręcąc się w kółko i paląc jednego papierosa za drugim. Świt zastał go w ogrodzie przemierzającego alejki opasane bukszpanem. Miał napięte nerwy. Myślał o zamku, który musiał opuścić, nie dowiedziawszy się, co tak naprawdę się zdarzyło. Różowa poświata na niebie przypomniała mu, że trzeba wracać, by nie niepokoić gospodyni, ujmującej i nadwrażliwej osoby, trzęsącej się przy najmniejszym szeleście i wydającej się zawsze w stanie wiecznego pogotowia. Miało minąć jeszcze trochę czasu, zanim Adalbert w swoim bolidzie dokona hałaśliwego wejścia na scenę. Nie pozostawało nic innego, jak wziąć porządny prysznic i zjeść solidne śniadanie.

Śniadanie było prawdziwie wiejskie, z dużymi kromkami dobrze wypieczonego chleba z otrębami, świeżym, wiejskim masłem, pachnącymi konfiturami z renklod i kawy tak mocnej, że obudziłaby umarłego. Dzięki posiłkowi Marosiniemu wrócił optymizm, kiedy w całej okolicy zabrzmiały wystrzały amilcara, docierając głośnym echem aż pod poduszki biednej pani de Saint-Medard, która jeszcze spala.

-  Mam nadzieję, że przywozi pan dobre wiadomości! -krzyknął Morosini, wychodząc przyjacielowi na spotkanie.

-  Wiadomości, owszem... ale nie powiedziałbym, że dobre... Prawdę mówiąc, są niezrozumiałe.

-  Proszę porzucić na chwilę swoje upodobanie do tajemnic. Gdzie jest teraz Anielka?

-  Najprawdopodobniej w swoim pokoju. Cały zamek jest pogrążony w ciszy, żeby najmniejszy hałas nie zakłócił jej odpoczynku. Służący poruszają się na filcowych podkładkach. Co do gości, to o tej porze powinni właśnie wyjeżdżać. Ferrals dał im do zrozumienia, że życzyłby sobie, aby jak najszybciej zniknęli mu z oczu.

-  A zatem jest naprawdę chora? Ale co jej się stało? -spytał niecierpliwie Morosini.

-  Nie mam najmniejszego pojęcia. Ferrals i jego nowa rodzina milczą jak zaklęci. A ponieważ rano, kiedy wyjeżdżałem, Zygmunt był jeszcze sztywny, nic nie mogłem z niego wyciągnąć. Czy zatem nie podzieliłby się pan poranną ucztą z nieszczęśnikiem, który od świtu jest na nogach i nie miał jeszcze nic w ustach? Opuściłem zamek o wschodzie słońca.

-  Ależ proszę, częstuj się, przyjacielu! Zaraz poproszę o gorącą kawę... ale, jak to się stało, że przejechanie skromnych dwunastu kilometrów zabrało panu tyle czasu?

-  To jeszcze nic! Proszę sobie wyobrazić, że Romuald zniknął!

Adalbert opowiedział, jak przed udaniem się na spoczynek wyszedł na przechadzkę do parku, żeby zapalić ostatnie cygaro, a przy okazji sprawdzić, co się dzieje nad brzegiem rzeki. Na pozór wszystko było w porządku. Barka stała zacumowana w umówionym miejscu, ale w środku nie było nikogo. Obok wioseł leżał koc, którym Romuald miał przykryć swoją pasażerkę. Przyzwyczajony z racji zawodu do badania terenu, archeolog za pomocą lampki elektrycznej, którą przezornie zabrał ze sobą, odkrył podejrzane ślady: na ziemi widniały odciski męskich butów, a obok, dużo mniejszych i lżejszych damskich, jakby osoba, która niosła coś bardzo ciężkiego, poruszała się w dół rzeki. W barce zauważył świeże odpryski farby, drzazgi i błoto. Zaniepokojony, udał się po ciężkich śladach, lecz nie prowadziły one daleko: zatrzymały się nieopodal, tuż nad brzegiem rzeki i znikły. Może czekała tam druga barka, ale przyprowadzona przez kogo i w jakim celu?

Archeolog, nie mogąc znaleźć innych śladów, wrócił do zamku, zarejestrował, że w oknach Anielki nadal się świeci, i udał się do swego pokoju.

-  Miałem wielką ochotę zapukać do jej drzwi, ale pod jakim pretekstem? Kusiło mnie też, aby zejść do garażu, wsiąść do samochodu, pojechać na drugi brzeg Loary i przeszukać domek wynajęty przez Romualda. Co byłoby w istocie nieostrożne, biorąc pod uwagę, że szafir leża! nadal w mojej kieszeni. Czekałem zatem do rana, nie mogąc zmrużyć oka.

-  Ja również - powiedział Aldo, nalewając przyjacielowi dużą filiżankę kawy, podczas gdy archeolog pochłaniał olbrzymią kromkę posmarowaną połową zawartości słoika z konfiturami. - A zatem udał się pan do domku Romualda?

-  Tak, a ponieważ, żeby dostać się na drugą stronę rzeki, trzeba dojechać aż do Blois, zajęło mi to tyle czasu. Na miejscu znalazłem rzeczy Romualda w idealnym porządku, lecz nic poza tym: on sam zniknął jak kamfora.

-  Może miał wypadek?

-  Jaki wypadek? Jego motocykl stał zaparkowany w przybudówce w ogrodzie. Widzę tylko dwa możliwe rozwiązania: albo został porwany, ale przez kogo, dlaczego i gdzie został uprowadzony, albo... aż boję się powiedzieć!

-  Chyba pan nie podejrzewa, że został zamordowany?! - krzyknął Morosini.

-  Kto to może wiedzieć? Może nie było drugiej barki na rzece? Nad rzeką nietrudno pozbyć się ciała...

Adalbert nerwowo zakasłał i wtedy Aldo dostrzegł pod anielską, beztroską i figlarną maską archeologa, człowieka rozważnego aż do bólu i serce bardziej gorące, niż przypuszczał. Strach, że mógłby utracić Romualda, przenikał Adalberta do szpiku kości. Aldo położył dłoń na ramieniu tego nowego, ale już drogiego mu przyjaciela.

-  Co zamierza pan teraz zrobić? - spytał. Vidal-Pellicorne wzruszył ramionami.

-  Przeszukać okolicę... Może znajdę jakieś ślady, ale najpierw wrócę do Blois sprawdzić, czy nie znaleziono ciała w Loarze.

-  Jadę z panem! Weźmiemy moje auto. Pańskie zbytnio rzuca się w oczy, a poza tym za bardzo hałasuje.

-  Nie, nie, dziękuję. Nie możemy dopuścić, żeby widziano nas razem. Nie zapominajmy, że poznaliśmy się dopiero wczoraj. A poza tym, musi pan „to" schować!

Adalbert wyjął z kieszeni białą chusteczkę, a z niej szafirowy wisior, który włożył przyjacielowi do ręki. Aldo, nie bez wzruszenia, wziął klejnot, lecz radość, jaką odczuwał ongiś, teraz, kiedy poznał jego prawdziwą historię, nie była już możliwa. Zbyt wiele ofiar, zbyt wiele krwi kryło się za tym zachwycającym kamieniem. Do pierwszego mordu popełnionego podczas zburzenia Świątyni w Jerozolimie, i do cierpień człowieka przykutego do galery, który wyzionął ducha pod ciosami strażników, dochodziła śmierć jego matki, a także Elie Amschela, małego człowieczka w okrągłym kapeluszu, i być może również Romualda. Nagle Aldo podjął stanowcze postanowienie: przekazać jak najszybciej pechowy klejnot Szymonowi Aronowowi. Być może, kiedy Błękitna Gwiazda wróci na swoje miejsce w pektorale, da za wygraną?...

-  Nie wiem, jak mam panu dziękować - wyszeptał, ściskając szafir w dłoni. - Pozostaje mi zawiadomić Aronowa poprzez bank w Zurychu, lecz tymczasem muszę szafir schować w bezpiecznym miejscu. Ciotka Amelia nie odmówi mu miejsca w swoim sejfie.

-  Chyba nie wyjeżdża pan zaraz do Wenecji? - zaniepokoił się Adalbert.

-  Zostawiając na pańskiej głowie cały ten pasztet? Na pewno nie! Wiesz, gdzie mnie znaleźć, przyjacielu, a zatem nie wahaj się mnie wezwać, jeśli tylko mógłbym być pomocny...

-  Nie sądzę, żebym cię potrzebował tutaj, mój przyjacielu. Natomiast w Paryżu - tak, ponieważ Ferrals ma zamiar zabrać tam żonę. W zamku trwa nieustający remont, a to nie wydaje mu się odpowiednie dla chorej.

-  Sądziłem, że baron wezwał znamienitość lekarską do jej łoża?

-  Jedno nie przeszkadza drugiemu. Wiem tylko, że wezwano ambulans.

-  Wracając do Romualda, zastanawiam się, czy przypadkiem nie został porwany. Gdyby chciano go utopić, po co by go wleczono kilka metrów dalej?

-  Módlmy się, żebyś miał rację! A teraz wracam do moich poszukiwań. Dziękuję za wyborne śniadanie. A także za twoją przyjaźń!

Przyjaciele uścisnęli sobie dłonie i Adalbert ruszył w drogę.

Godzinę później Morosini udał się w przeciwnym kierunku, dziękując pani de Saint-Medard za gościnę. Wydawało mu się, że droga nie ma końca; tym bardziej że pękła opona i musiał zmieniać koło. Nienawidził tego zajęcia, którego nigdy się nie imał w Wenecji, mieście cywilizowanym, gdzie ślizgano się po grzbietach fal, zamiast trząść się po wyboistych drogach pełnych dziur. Jego piękne motoscaffo z miedzi i mahoniu nie potrzebowało opon, aby unieść go na skrzydłach wiatru.

Dlatego kiedy dotarł na ulicę Alfreda-de-Vigny, był w kiepskim humorze, który się jeszcze pogorszył, gdy na powitanie wyszła mu Maria Andżelina, podczas gdy on przekazywał „pojazd na benzynę" w ręce stałego kierowcy. Stara panna niezwłocznie obwieściła z wielkim namaszczeniem, że książę ma gościa: dziś rano przyjechała jego sekretarka, Mina, i „właśnie pije herbatę z naszą panią markizą".

Promienna mina Marii Andżeliny i jej mania natarczywego ogłaszania wszem wobec najnowszych wieści, byle tylko zdążyć przed innymi, doprowadzały Morosiniego do białej gorączki.

-  Moja sekretarka? - jęknął. - Chce pani przez to powiedzieć, że jest tu ta Holenderka Mina van Zelden? Po co by przyjeżdżała do Paryża?

-  Niech pan sam ją o to zapyta. Nie powiedziała nam tego.

-  No to zaraz się dowiemy!

Morosini, kipiąc gniewem, ruszył w stronę ogrodu zimowego, uprzednio rzuciwszy niedbale na posadzkę prochowiec i kaszkiet. Już w pierwszym salonie rozwiały się wszystkie jego wątpliwości, kiedy usłyszał śpiewny akcent Miny, który przybierała, mówiąc po włosku lub francusku. Ale dopiero w drugim salonie ujrzał jej niepowtarzalną postać w całej okazałości: w kostiumie z popielatej flaneli, białej bluzce z koronki richelieu, ściśle upiętym koku, siedzącą sztywno w cieniu aspidistry z wyprostowanymi plecami i filiżanką herbaty w dłoni. Książę runął na nią całą potęgą swego gniewu.

-  Co pani tu robi, Mino? Myślałem, że pada pani pod nawałem obowiązków, a tymczasem pani tutaj?

-  A co to za powitanie? - zaprotestowała pani de Sommieres, podczas gdy Mina poczerwieniała. - Kto cię nauczył wpadać jak bomba do domu, nie mówiąc nawet dzień dobry?

Nagana podziałała na Morosiniego jak zimny prysznic. Nieco zmieszany ucałował dłoń ciotki, po czym zwrócił się do sekretarki:

-  Niech mi pani wybaczy, Mino! Nie chciałem być nieprzyjemny, ale ostatnio zwaliło się na mnie niemało... zmartwień.

-  Ach, ach! - ożywiła się nagle pani de Sommieres. -Czyżby coś ciekawego wydarzyło się podczas tego niebanalnego mariażu?

-  To mało powiedziane, ciociu! Katastrofa goniła katastrofę, ale wszystko opowiem ci później. Najpierw Mina! Dlaczego rzuciła pani wszystko, żeby do mnie przyjechać? Czyżby pokłóciła się pani z panem Buteau?

-  Z nim? Ależ to uroczy, święty człowiek! A na dodatek niezawodny i zasługujący na najwyższe zaufanie - odparła Mina, krzyżując dłonie i kierując spojrzenie na sufit, jakby spodziewała się tam ujrzeć Hieronima w aureoli. - Od kiedy się zjawił, wykonał kawał dobrej roboty, co pozwoliło mi przyjechać do pana, żeby coś panu przywieźć - rzekła, wyjmując z kieszeni kostiumu telegram. - Nie chciałam go panu czytać przez telefon. Zresztą to pan Buteau upierał się przy tym, twierdząc, że będzie panu mniej przykro.

-  Czyżby kolejna katastrofa? - zaniepokoił się Morosi-ni, biorąc kartkę z nieskrywaną obawą.

W istocie była to kolejna katastrofa. Kiedy przeczytał kilka zdań, ugięły się pod nim nogi tak, że musiał usiąść.

Z żalem zawiadamiam o śmierci lorda Killrenana, który został zamordowany wczoraj na pokładzie swojego statku. Najszczersze kondolencje. List w drodze.

Forbes, kapitan Roberta-Bruce'a.

Aldo bez słowa podał telegram markizie, która uniosła brwi ze zgrozą.

-  Jak to? I on również?... Tak jak twoja matka... Kto mógł tego dokonać?

-  Być może dowiemy się tego z listu kapitana. Dobrze pani zrobiła, Mino, przyjeżdżając do Paryża! Dziękuję. Proszę spokojnie wypić herbatę. Tymczasem ja idę się przebrać.

Aldo mówił nieskładnie, gdyż chciał jak najszybciej zostać sam, by dać upust powstrzymywanym łzom po stracie tego nieocenionego i życzliwego człowieka. Stary i wierny przyjaciel rodu, zakochany w księżnej Izabeli, dołączył do niej na drodze, gdzie przemoc zbyt często zadaje cios niewinności. Może był teraz szczęśliwy?... Życie bez ukochanej księżnej, obiektu jego jedynej miłości, musiało mu ciążyć jak ołów.

Siedział pogrążony w myślach na brzegu łóżka, zapomniawszy odkręcić kurek w wannie. Ta śmierć była dla niego zbyt bolesna i przygnębiająca, lecz wkrótce odkrył, że również stawia przed nim niełatwe zadanie. Bransoleta księżniczki Mumtaz Mahal nie została jeszcze sprzedana. Zgodnie z prawem Aldo został spadkobiercą lorda. Lecz życzeniem starego Killrenana, które jeszcze brzmiało w jego uszach, było: „Niech pan ją sprzeda, komu chce, byle nie któremuś z moich współziomków!". Wtedy nie zrozumiał woli lorda, lecz teraz, przypomniawszy sobie śliczną twarz Mary Saint Albans podczas aukcji klejnotów księżnej Apraksyny, trawioną przez zachłanność i na koniec wykrzywioną w konwulsjach wściekłości, zrozumiał zamiary lorda Killrenana.

Należało jak najszybciej znaleźć chętnego, sprzedać bransoletę i wysłać pieniądze do notariusza. Przez chwilę pomyślał o Ferralsie: ta olśniewająca ozdoba wyglądałaby idealnie na nadgarstku Anielki! Na nieszczęście sir Eryk również był Anglikiem, chociaż został naturalizowany we Francji, a zatem należało go wykluczyć. Potem pomyślał o wiecznym nieobecnym: przebogatym Moritzu Kledermannie. Dla takiego jak on kolekcjonera klejnot ten byłby czymś niezwykłym, ale myśl, że zdobiłby Dianorę, tę zachłanną i nieczułą Dianorę, była nie do zniesienia. Ta kobieta nie zasługiwała na taki dowód miłości.

W końcu przyszło mu do głowy, żeby samemu kupić klejnot, tym bardziej że odczuwał taką pokusę, kiedy sir Andrew przekazał mu bransoletę.

Aldo, zadowolony z rozwiązania, które łączyło jego poczucie obowiązku z przyjaźnią z lordem Killrenanem i szacunkiem dla legend, zszedł na kolację, po której, przy zamkniętych drzwiach i pod nieobecność Marii An-dżeliny przebywającej w kościele na adoracji, odbył z ciotką i Miną swoistą naradę wojenną.

Markiza zgodziła się chętnie na przechowanie „skarbu rodzinnego", lecz Mina nie rozumiała powodu postoju w Paryżu.

-  Mam nadzieję, że pan wraca do domu? - spytała pracodawcę. - Czy nie najprościej byłoby, żeby pan sam go zawiózł do Wenecji?

-  Niewątpliwie, ale ja nie wyjeżdżam natychmiast, Mino. Nie mogę wrócić, nie wiedząc, co się stało w zamku, i opuścić mego przyjaciela yidal-Pellicorne^... Natomiast chyba zmienię miejsce zamieszkania. Przypuszczam, ciociu Amelio - dodat - że wkrótce rozpoczniesz letnią eskapadę?

-  Och, to nic pilnego! Dopóki u mnie zostaniesz, nie ruszam się z miejsca! To o wiele bardziej zabawne, niż granie w bezika lub domino z wiekowymi rówieśnicami!

-  Dziękuję cioci! Muszę przyznać, że słowa cioci sprawiają mi przyjemność.

-  Jeśli dobrze rozumiem, muszę wracać sama - żachnęła się młoda Holenderka. - W takim razie nic prostszego: to ja zawiozę szafir do domu. Niech mi pan tylko powie, gdzie mam go schować...

-  Mina ma rację, Aldo - przerwała markiza. - Im szybciej pozbędziesz się szafiru, tym lepiej dla wszystkich! Zwłaszcza że jeśli Ferrals dowie się przypadkiem, iż jego „talizman" znowu go opuścił...

-  Niewątpliwie, lecz jak powierzyć tę istną laskę dynamitu młodej, samotnej kobiecie udającej się w tak długą podróż?

-  Ależ, proszę pana - wtrąciła się Mina z cieniem uśmiechu. - Niechże pan wreszcie spojrzy prawdzie w oczy! Czy jeszcze do niedawna nie miał mi pan za złe mojego sposobu ubierania się?

-  Niczego pani nie zarzucałem! Dziwiłem się jednak, że w pani wieku...

-  Nie wracajmy do tego! Niech mi pan jednak powie, kto by się domyślił, że w bagażach kogoś, kto wygląda jak... angielska guwernantka - to są chyba pańskie słowa? - bezbarwnej i nierzucającej się w oczy, znajduje się królewski klejnot? Myślę, że nie znajdzie pan lepszego ode mnie posłańca!

Po tych słowach, nie czekając na odpowiedź, Mina wstała, prosząc, by pozwolono jej udać się na spoczynek.

-  Wspaniała dziewczyna! - westchnęła markiza, patrząc za wychodzącą. - Od kiedy ją poznałam, podczas mojego ostatniego pobytu u ciebie w zeszłym roku, myślę, że miałeś szczęście, trafiając właśnie na nią.

-  To nie ja na nią trafiłem, to zasługa losu. Dobrze ciocia wie, że mimo iż ją wyłowiłem z rio dei Mendicanti, do której ją niechcący wrzuciłem...

-  Pamiętam. Lecz ona powiedziała przed chwilą coś, co mnie uderzyło: bezbarwna i nierzucająca się w oczy. A czy chociaż raz przyjrzałeś się jej dokładnie? - Oczywiście, ponieważ czyniłem uwagi na temat jej stroju.

-  Chyba się nie rozumiemy. Chciałam przez to powiedzieć, czy naprawdę się jej przypatrzyłeś? Na przykład, czy choć raz widziałeś ją bez okularów?

Morosini pomyślał przez chwilę i pokręcił przecząco głową.

-  Na Boga, nie! Nawet kiedy wpadła do kanału, udało się jej utrzymać okulary na nosie! Dlaczego ciocia o to pyta?

-  Żeby sprawdzić, do jakiego stopnia interesujesz się nią. Przyznaję, że ubiera się bez gustu i że jej bryle nie mają wdzięku, ale dobrze ją obserwowałam dzisiejszego wieczoru...

- No i...?

-  No i, wystaw sobie, mój chłopcze, że gdybym była mężczyzną, chciałabym sprawdzić, co znajduje się pod tymi szatami kwakierki i tymi binoklami! Wierz mi, że mogłaby cię spotkać miła niespodzianka!

Nagłe wejście Marii Andżeliny przerwało rozmowę. Pobożna panna była podniecona do granic możliwości i płonęła nieprzezwyciężoną chęcią podzielenia się nowiną: zakurzony ambulans właśnie zajechał przed pałac Ferralsa!

Aldo natychmiast zapomniał o swojej sekretarce, o szafirze i niepokojach Adalberta, i tylko jedna przeszywała go myśl: Anielka znowu była niedaleko i dzięki tej nieocenionej Marii Andżelinie, którą porównał do Iris, posłanniczki bogów, jutro będzie miał o niej wiadomości.

I rzeczywiście, lecz nie były to wiadomości, których się spodziewał. Według kucharki, nową panią przeniesiono do jej pokoju w towarzystwie Wandy i pielęgniarki, które jako jedyne osoby, oprócz męża, miały do niej dostęp. Dla reszty służby drzwi pozostały zamknięte. Nikt nie miał prawa zbliżać się do nich, ponieważ pani Ferrals zapadła na chorobę zaraźliwą, na której temat zachowywano ścisłe milczenie.

-  Nie rozumiem, skąd te wszystkie tajemnice! - denerwował się Morosini. - Chyba nie zachorowała na dżumę!

-  A kto to może wiedzieć?... - odparła Maria Andżeli-na wymijająco, lecz widać było, że jest zachwycona obrotem spraw. - W każdym razie, pani Quemeneur nie wie o tym. Powiedziała mi w wielkim zaufaniu, że wczoraj wieczorem zaniesiono do pani tacę z górą jedzenia i że taca wróciła wymieciona do ostatniego okruszka. Można z tego wywnioskować, że pani Ferrals nie jest aż tak bardzo chora!

Aldo zastanowił się przez chwilę, po czym spytał:

-  Czy mogłaby pani oddać mi przysługę?

-  Oczywiście! - odparła ochoczo Maria Andżelina.

-  Dobrze, w takim razie, czy mogłaby się pani dowiedzieć, gdzie znajduje się pokój lady Ferrals i na którą stronę wychodzą jej okna? To może być trudne, ale...

-  Ani trochę! Już panu mówię: kiedy przed ślubem młoda Polka i jej rodzina pojechali do Ritza, sir Eryk kazał przerobić jej pokój. Mówiła mi o tym pani Ouemeneur, podobno jest tak luksusowy, że...

-  W to nie wątpię, ale gdzie się znajduje?

-  A jakby inaczej, w miejscu przeznaczonym dla pani domu: trzy okna w rotundzie na pierwszym piętrze. Okna wychodzą oczywiście na park.

-  Oczywiście - oparł jak echo Morosini, który prawie zapomniawszy o Marii Andżelinie, uzmysłowił sobie na czas, że winny jest jej podziękowania.

Nie szczędził ich jej, ale jeśli liczył na to, że się jej szybko pozbędzie, to się srodze mylił. Nie tylko jego umysł pracował na pełnych obrotach. Kiedy bowiem zaczął nerwowo przemierzać salon z papierosem w ustach, usłyszał głos Marii Andżeliny:

-  Dachami... Najłatwiej byłoby przejść dachami... Przylegają do naszych i wystarczy mocny sznur, aby wspiąć się na balkon na pierwszym piętrze. Mógłby pan w ten sposób sam sprawdzić, co tak naprawdę dzieje się w tym pokoju.

Aldo, zaskoczony, spojrzał na pozbawioną wyrazu twarz starej panny. Obraz niewiniątka.

-  Niech no się pani przyzna, Mario Andżelino, czy to w kościele Świętego Augustyna uczą podobnych rzeczy? Choć muszę przyznać, że pomysł jest bardzo dobry!

Kobieta uśmiechnęła się triumfująco.

-  Duch Święty pomaga, kiedy mu się podoba, don Aldo! A ja zawsze pomagam tym, którzy są w rozterce...

W nagrodę za jej wysiłki Aldo cmoknął nabożną pannę z dubeltówki, a ta, skonfundowana, czmychnęła z salonu, drobiąc kroki, czerwona aż po czubki włosów.

*   *   *

Przez cały dzień Aldo nie wychodził z domu, spędzając większość czasu w ogrodzie, przyglądając się fasadom i dachom dwóch przyległych pałaców. Maria Andżelina miała rację: zejść z dachu było znacznie łatwiej, niż przejść przez połowę ogrodu i wspiąć się na fasadę, jak to zamierzał zrobić. Poza tym, napisał do banku w Zurychu, aby pełnomocnik Szymona Aronowa zawiadomił go o rychłym powrocie pierwszego klejnotu. Cyprian zaniósł list na pocztę, a Mina, korzystając z jednego wolnego dnia w Paryżu - wyjechać miała dopiero jutro wieczorem - udała się do muzeum Cluny, aby obejrzeć średniowieczne gobeliny.

Mimo to godziny wlekły się w nieskończoność w oczekiwaniu nocy, aby ekspedycja przeszła niezauważona.

Kiedy około wpół do dwunastej wyposażony w zwój sznura, który owinął sobie wokół ramienia, i odziany jak podczas pierwszego spotkania z Adalbertem wyszedł na taras, niespodziewanie natknął się na Marię Andżelinę. Nabożna panna w czarnej, wełnianej sukni i wygodnych pantoflach czekała na niego, siedząc na ziemi oparta o tralki balustrady.

- Nasza droga pani markiza uznała, że lepiej iść we dwoje - szepnęła, nie dając mu czasu na sprzeciw. - Ja będę stała na czatach.

-  To markiza wie o wszystkim?

-  Oczywiście! Jakże by mogła nie wiedzieć, co się dzieje pod jej dachem... lub na nim!

-  Co za niedorzeczność! To nie miejsce dla panny! Mogłaby panna sobie złamać albo skręcić nogę.

-  Niech się pan o mnie nie boi! W zamku moich rodziców jest renesansowe mieszkanie i cztery wieże ze stożkowatymi dachami. Nie wyobraża pan sobie, ile razy się po nich wspinałam! Zawsze lubiłam chodzić po dachach. Człowiekowi się wtedy zdaje, że jest bliżej Pana Boga!

Nie chcąc na razie dociekać motywacji tej dziwnej kobiety, która wznosiła włamanie na poziom zalet teologicznych, Morosini postanowił przejść na sąsiedni dach. Za nim jak cień szedł bezszelestnie ów nieoczekiwany wspólnik. Aldo nie miał zamiaru wkraczać do pokoju Anielki, chciał tylko sprawdzić, co się tam dzieje. Przy tak ładnej pogodzie przynajmniej jedno okno powinno być otwarte, a nawet jeśli zasunięto zasłony, można będzie rzucić okiem do środka. Tym bardziej że pokój chorej nie powinien być pogrążony w całkowitej ciemności; przeważnie zostawiano małą lampkę, aby ułatwić pracę służby.

Z pomocą Marii Andżeliny, niemej i cichej jak cień, Aldo wszedł bez trudu na długi, kamienny balkon, który ciągnął się wzdłuż drugiego piętra, o wiele niższy od dwóch pozostałych, których sufity sięgały bez mała pięciu metrów. Przywiązał sznur do balustrady, w rogu, gdzie środkowa rotunda łączyła się z resztą budynku, po czym ześlizgnął się na jeden z trzech balkonów z kutego żelaza, które wieńczyły okna pokoju młodej mężatki. Ale okno, przed którym się znalazł, było zamknięte, a zasłony szczelnie zasunięte.

Niezniechęcony przeszedł przez balustradę środkowego balkonu, szerszego i zdobniejszego, wychodzącego wprost na drzewa w parku, i zdusił okrzyk zadowolenia: podwójne, szklane drzwi były niedomknięte, a ze środka sączyło się słabe światło. Serce nocnego gościa zabiło mocniej. Przy odrobinie szczęścia może uda mu się dotrzeć do chorej Anielki i z nią porozmawiać... Starając się nie poruszyć skrzydła drzwi, zbliżył oczy do szpary między nimi a futryną.

To, co ujrzał, napełniło go niepomiernym zdziwieniem. Z wyjątkiem Wandy śpiącej na szezlongu, pokój o ścianach pokrytych niebieskim brokatem był pusty, podobnie jak łóżko ozdobione bukietami białych piór... A gdzie Anielka?

Aldo być może popełniłby szaleństwo i wszedł do środka, aby wypytać tę kobietę, kiedy drzwi otworzyły się cicho, a w nich ukazał się sir Ferrals w ciemnym, jedwabnym szlafroku i jedwabnej szlafmycy. Nie zwracając uwagi na Wandę, usiadł w jednym z foteli. Wyglądał na przygnębionego. Pomimo znikomego światła Morosini zauważył, że ma zmienioną zmartwieniem twarz. Był wyraźnie zafrasowany, może nawet płakał... lecz dlaczego?

Aldo czuł wielką pokusę, aby poznać przyczynę jego przygnębienia, lecz rozsądek podpowiedział, by się bezszelestnie wycofać. Wrócił do towarzyszki wyprawy, która czekała na niego na skraju dachu. Docenił, że wstrzymała wrodzoną ciekawość, dopóki nie wrócą na przyjazny teren, lecz gdy już byli na tarasie, usłyszał wypowiedziane szeptem pytanie, którego się spodziewał:

-  No i? Widział ją pan?

-  Nie... Jej łóżko jest puste.

-  Nie ma nikogo?

-  Widziałem tylko pokojówkę śpiącą w fotelu, a potem wszedł sir Eryk i usiadł. Z pewnością po to, by jego służba myślała, że odwiedza chorą żonę.

-  Innymi słowy, ta historia o chorobie zakaźnej...

-  ...To bzdury! Wymyślona, aby przepędzić ciekawskich.

Zaległa cisza, po czym Maria Andżelina westchnęła:

-  Jutro rano postaram się wydobyć coś więcej od pani Quemeneur.

-  Co ona może pani powiedzieć? Jak wszyscy w domu, jest przekonana, że jej pani jest chora.

-  Jeszcze zobaczymy! Gdybym tylko mogła znaleźć się w środku!

Morosini nie mógł powstrzymać śmiechu: do licha, ależ ta Maria Andżelina miała prawdziwe powołanie tajnego agenta! Trzeba było o tym powiedzieć Adalbertowi. Ta stara panna nie była wcale nieporadna.

-  Proszę robić, jak pani uważa, ale niech się pani strzeże! To niebezpieczny teren! A ciotce Amelii zależy na pani!

-  Mnie również. Ale musimy wiedzieć, czego się trzymać - podsumowała panna tonem generała kończącego naradę sztabu wojennego.

Ale nie musiała bardzo się starać. Bomba wybuchła następnego dnia rano. Wszystkie gazety zamieściły wielkie tytuły: „Tragiczny mariaż", „Młoda żona wielkiego przyjaciela Francji porwana w dniu zaślubin", „Co się stało z lady Ferrals?" i wiele innych równie smakowitych.

Nowinę przyniosła nie kto inny, jak Maria Andżelina: przybywszy na plac Świętego Augustyna na mszę o szóstej rano, wpadła na sprzedawcę gazet dekorującego swój kiosk gazetami z wydarzeniem dnia. Kupiła kilka z nich i wróciła czym prędzej na ulicę Alfreda-de-Vigny, zapomniawszy o porannej mszy. Rozogniona i rozchełstana, dysząc jak maratończyk, wpadła do sypialni Morosiniego, który jeszcze spał, i zakrzyknęła:

-  Porwali ją! Niech się pan obudzi, na Boga, i czyta!

Po chwili cały dom już wiedział, co się stało, i zawrzało jak w ulu. Przy śniadaniu, które podano godzinę wcześniej, dyskutowano zażarcie i każdy podawał swoją opinię. Większość osób skłaniało się ku teorii, że porwanie musi być dziełem amerykańskich gangsterów. W istocie, gazety mówiły, że zażądano okupu w wysokości dwustu tysięcy dolarów.

-  Przecież byłeś na tym weselu - powiedziała pani de Sommieres do Alda - i musisz pamiętać, czy byli tam jacyś Jankesi.

-  Może kilku, ale gości było tak wielu...

Aldo nie wierzył w interwencję zza oceanu. Chyba że zawiązał się konkurencyjny spisek równocześnie z tym, który starli się uknuć wspólnie z Adalbertem. Kto wie, ilu wrogów przysporzył sobie sir Eryk podczas swojej, bez wątpienia burzliwej, kariery handlarza broni?

Aldo nerwowo przerzucał dzienniki, które w większości pisały to samo. Miał nadzieję, że znajdzie jakiś szczegół, coś, co naprowadzi go na właściwy ślad. Tylko Mina nie wtrącała się do konwersacji. Siedząc sztywno wyprostowana naprzeciw niego, mieszała ostentacyjnie kawę w filiżance, co wydawało się pochłaniać całą jej uwagę. Lecz nagle, podnosząc głowę, utkwiła w swoim pracodawcy wzrok zza błyszczących okularów.

-  Czy ktoś mógłby mi powiedzieć, dlaczego te wiadomości tak poruszyły to szlachetne towarzystwo? - spytała opanowanym głosem. - Szczególnie pana?

Czyżby tak zależało panu na tym Ferralsie, u którego odnalazł pan swój szafir?

-  Niech pani nie opowiada bzdur! - krzyknął Aldo -i niech pani spróbuje zrozumieć: ten człowiek jednego dnia stracił świeżo poślubioną żonę i klejnot, na którym mu zależało najbardziej w świecie. Chyba można się tym zainteresować?

-  Nim... czy damą? To prawda, że... wydaje się zachwycająca. A zdjęcia z gazet rzadko bywają pochlebne.

Aldo spojrzał surowo na sekretarkę. Po raz pierwszy okazała niedyskrecję, co przyszło mu stwierdzić z przykrością. Lecz nie wykręcił się od odpowiedzi.

-  To prawda - powiedział. - Poznałem ją niedawno, lecz stała mi się bardziej droga, niż mogłem przypuszczać. Mam nadzieję, Mino, że nie masz mi tego za złe?

- Jest mężatką, chociaż, skoro pan wraca z jej ślubu... W głosie młodej Holenderki czuło się jakieś napięcie, jakąś nienormalną zuchwałość. Na szczęście pani de Sommieres, która wodziła wzrokiem od jednego do drugiego, uznała, że należy wkroczyć do akcji. Położyła dłoń na ręce Miny, co pozwoliło jej stwierdzić, że sekretarka drży.

-  Można by rzec, że nie zna pani wcale swego pracodawcy, moje dziecko. Piękne, nieszczęśliwe damy i zrozpaczone panny działają na niego jak magnes! Zawsze gotów jest biec im na ratunek. To prawdziwa choroba, ale, cóż, nie ma na to rady, taki już jest.

Mówiąc, jednocześnie kopnęła dotkliwie w piszczel siostrzeńca, który aż dostał czkawki, lecz wnet zrozumiał przesłanie i odwrócił oczy.

-  Chyba ciocia ma rację... - westchnął ciężko. - Jednak w tej sytuacji można tylko się wzruszać, ponieważ, zgodnie z tym, co pisze prasa, żona Ferralsa zginie, jeśli porywacze nie dostaną okupu!

-  Nie ma się o co bać - podjęła starsza pani. - Co znaczy dwieście tysięcy dolarów dla handlarza bronią? Zapłaci i wszystko wróci do starego porządku... Mino, skoro wyjeżdża pani wieczorem do Wenecji, czy mogłabym panią obarczyć kilkoma listami do moich weneckich przyjaciół?

-  Oczywiście, pani markizo. Z największą przyjemnością. A teraz, jeśli zechce mi pani markiza wybaczyć, chciałabym się spakować.

Mina wyszła z jadalni, żegnana spojrzeniem pani de Sommieres, której Aldo nie omieszkał zaatakować, gdy tylko za sekretarką zamknęły się drzwi.

Dlaczego ciocia kopie mnie pod stołem? Nie ukrywam, że cios był niezwykle dotkliwy!

-  Nie tylko wielki z ciebie delikacik, ale również godny politowania bęcwał! I do tego gamoniowaty bęcwał!

-  Nie rozumiem dlaczego?

-  Tak jak mówię: jesteś gamoń! Oto nieszczęśnica, która przez setki kilometrów będzie pilnować klejnotu niebezpiecznego jak laska dynamitu, a ty tymczasem ubolewasz nad losem jakiejś nieznajomej! A nie przyszło ci do tego zakutego łba, że twoja sekretarka kocha się w tobie potajemnie?

Aldo parsknął śmiechem.

-  Mina zakochana? Ależ ciocia raczy żartować!

-  Ja, żartować? Wierz mi lub nie, lecz jeśli zależy ci na twojej sekretarce, bądź dla niej milszy! Nawet jeśli uparcie nie zauważasz w niej kobiety, jest nią. Mając dwadzieścia dwa lata, ta dziewczyna też ma prawo do marzeń.

-  A co, według cioci, miałbym uczynić? Poprosić ją o rękę?

- Ipomyśleć, że uważałam cię za inteligentnego - westchnęła stara dama i dała za wygraną.

* * *

Przez cały dzień nie można było wychylić nosa z domu. Ludzka nawałnica przypuściła szturm na pałac Ferralsa. Czereda dziennikarzy, fotografów i ciekawskich wdarłaby się przez najmniejszy otwór, gdyby nie kordon policji ściśle otaczający posesję. Sąsiedzi również czuli się jak podczas oblężenia.

-  Przecież ja dzisiaj wyjeżdżam. Jak się stąd wydostanę? - niepokoiła się Mina.

Musi pani zaufać Lucjanowi, mojemu mechanikowi, aby przebić się przez ciżbę! - powiedziała pani de Sommieres.

-  Odwiozę panią - obiecał Aldo. - Chcę mieć pewność, że spokojnie pani pojedzie. Na razie musimy uzbroić się w cierpliwość: ci ludzie nie będą tu sterczeć w dzień i w nocy!

Jednak, znając nieskończoną wytrwałość tłumu wietrzącego aferę kryminalną, a nawet krew, nie był tego do końca pewny. I rzeczywiście, do zmroku nikt nie opuścił ani na krok upatrzonej pozycji.

Wieczorem przyszedł portier z wiadomością, że sir Eryk Ferrals prosi księcia Morosiniego do telefonu. Aldo wybiegł z salonu bez zastanowienia i już po chwili usłyszał w słuchawce charakterystyczny głos:

-  Bogu niech będą dzięki, że pana zastałem. Obawiałem się, że już pan wyjechał z Paryża.

-  Miałem jeszcze kilka spraw do załatwienia. O co chodzi?

-  Potrzebuję pana. Czy mógłby pan przyjść do mnie około ósmej?

-  Niestety nie. O tej porze odprowadzam znajomą na dworzec.

-  No to później! Kiedy panu odpowiada, tylko, na Boga, niech pan przyjdzie!

To sprawa życia i śmierci!

-  Przyjdę wpół do jedenastej. Niech pan uprzedzi ochronę.

-  Będę na pana czekać.

* * *

I rzeczywiście, czekano na niego. Jego nazwisko pozwoliło mu przedrzeć się przez kordon policji, a na podjeździe czekał na niego kamerdyner i sekretarz, którego kiedyś już spotkał. Być może ubyło już trochę ciekawskich, lecz ci, którzy pozostali na swoich stanowiskach, przygotowywali się na spędzenie tu nocy.

Oczywiście pojawienie się tego postawnego i eleganckiego mężczyzny wzbudziło zainteresowanie. Jego przejście powitały szepty, a dwóch dziennikarzy próbowało przeprowadzić z nim wywiad, lecz książę wywinął się z tego z uśmiechem pełnym kurtuazji.

Sir Eryk czekał na niego w gabinecie. Handlarz broni, blady i rozdygotany, maszerował po wielkim pomieszczeniu, rozrzucając na wpół wypalone papierosy gdzie popadło i nie troszcząc się o wspaniały turkmeński dywan. Na widok Morosiniego przystanął.

-  Z porannych gazet dowiedziałem się, jakie nieszczęście pana spotkało, sir Eryku - rozpoczął gość, lecz ten przerwał mu gwałtownie:

-  Niech pan nie używa tego słowa! Pragnę wierzyć, że nie chodzi o rzecz nieodwracalną! Dziękuję, że pan przyszedł.

-  Powiedział pan, że mnie potrzebuje. Przyznam, że nie rozumiem. Co mógłbym dla pana zrobić?

Sir Eryk wskazał gościowi fotel, lecz sam nie usiadł, a Aldo miał wrażenie, jakby spojrzenie gospodarza ważyło tonę.

-  Wymagania porywaczy mojej żony, o których dowiedziałem się tej nocy, czynią z pana najważniejszą osobę w tej grze... śmiertelnej grze, którą rozpoczęli tamtego wieczoru, porywając lady Anielkę z mojego domu, prawie na moich oczach.

-  Ja, jak to możliwe?

-  Nie wiem, lecz to prawda. Muszę spełnić ich żądania.

-  Chciałbym, żeby mi pan wyjaśnił kilka spraw, zanim powie pan o roli, jaką dla mnie wyznaczył.

-  Proszę pytać.

-  Jeśli w tym, co przeczytałem, jest choć trochę prawdy, lady Ferrals zniknęła już wtedy, kiedy pan nas zawiadomił, że jest bardzo cierpiąca.

-  W istocie. Kiedy po nią poszedłem, aby ją zabrać na pokaz ogni sztucznych, nie było jej w pokoju. Zastałem tam tylko ogłuszoną, związaną Wandę i list napisany po angielsku drukowanymi literami oznajmiający fakt porwania i nakazujący mi milczenie. Zakazano mi zawiadamiać policji pod groźbą zabicia żony. Na koniec napisali, że zostanę poinformowany później, jakie stawiają warunki w zamian za powrót żony... nietkniętej. Poza tym miałem następnego dnia wrócić do Paryża.

-  Stąd opowiastka o chorobie i wezwanie karetki? -Właśnie. Samochód zabrał jedynie kukłę przygotowaną przez Wandę.

-  A czy ona nie powiedziała panu, kto ją tak potraktował? Nic nie widziała, nie słyszała?

-  Nic! Otrzymała niespodziewanie cios w głowę i straciła przytomność.

-  Skąd w takim razie ta afera rozpętana przez poranne gazety?

-  Sam chciałbym wiedzieć. Niech pan mi wierzy, że nie maczałem w tym palców.

-  A może ktoś z pańskiego otoczenia?

-  Mam całkowite zaufanie do tych, którzy pomogli mi odegrać tę żałosną komedię. Zresztą - dodał sir Eryk z uśmiechem gorzkiej pogardy - zajmują u mnie stanowiska, których nigdzie indziej by nie znaleźli, ponieważ nigdy bym do tego nie dopuścił.

Eryk wyraźnie wycedził ostatnie sylaby, podkreślając brzmiącą w nich groźbę. Morosini wyciągnął z etui papierosa i zapalił go, z oczami utkwionymi w przestrzeń.

-  A zatem - westchnął, wypuszczając pierwsze kłęby dymu -jaki jest powód mojej obecności w tym domu dzisiejszego wieczoru?

Ferrals odwrócił się w stronę okna otwartego na park plecami do Morosiniego.

-  Ależ, to proste! Okup trzeba zapłacić pojutrze wieczorem i to pan ma go dostarczyć!

Zapadła cisza. Aldo nie wiedział, czy go słuch nie myli, i kazał Erykowi powtórzyć.

-  Przepraszam, ale nie wierzę własnym uszom. Czy naprawdę pan powiedział, że to ja mam dostarczyć okup?

-  Tak, to prawda! - odparł sir Eryk, nie odwracając się. -Ale... dlaczego ja?

-  Och, powód może być prozaiczny! W rzeczywistości prasa nie została dobrze poinformowana; wspomina jedynie o dwustu tysiącach dolarów w używanych banknotach...

-  Czyżby było coś jeszcze?

Ferrals odwrócił się i wolnym krokiem podszedł do gościa. Jego ciemne oczy ciskały błyskawice.

-  Jest pan pewien, że o niczym nie wie? - huknął. Aldo zerwał się na równe nogi.

-  To wymaga wyjaśnienia - wycedził przez zęby. - Co powinienem wiedzieć?... Radzę, niech pan mówi, w przeciwnym wypadku odejdę i niech sobie pan radzi sam z pańskimi gangsterami!

Co mówiąc, skierował się do drzwi. Nie dane mu było jednak do nich dotrzeć.

-  Niech pan zostanie! - krzyknął Ferrals. - W końcu... być może nie maczał pan w tym palców.

Morosini spojrzał na zegarek.

-  Daję panu trzydzieści sekund i po tym czasie ma pan przestać mówić zagadkami. Czego od pana żądają?

-  Oczywiście Błękitnej Gwiazdy! W zamian za życie Anielki.

Pomimo powagi sytuacji Aldo wybuchnął gromkim śmiechem.

-  Tylko tyle? I myśli pan, że sam wymyśliłem ten sposób, aby odzyskać moją własność, a przy okazji zarobić trochę pieniędzy?... Przykro mi, mój drogi baronie, lecz srodze się pan pomylił!

Sir Eryk nagle porzucił gniew i zmęczony opadł na fotel, wycierając spocone czoło drżącą dłonią.

-  Niech pan na chwilę wczuje się w moje położenie! Sytuacja, w której miałbym dokonać takiego wyboru, jest dla mnie nie do zniesienia. Bardziej, niż pan sądzi! Kocham moją żonę i chcę ją zatrzymać, lecz stracić na nowo - i może na zawsze! - klejnot, którego tak długo szukałem...

- ...i zdobyłem za cenę zbrodni! Przyznaję, że to musi być trudne - przerwał Morosini sarkastycznie. - Kiedy ma nastąpić wymiana?

-  Pojutrze, o północy.

-  Bardzo romantycznie. A gdzie?

-  Jeszcze nie wiem. Mają do mnie zadzwonić, kiedy uzyskam pańską odpowiedź... Muszę dodać, że policja nie zostanie zawiadomiona i że uda się pan w umówione miejsce sam... i bez broni...

-  To rozumie się samo przez się! - odparł Morosini z bezczelnym uśmiechem. - Gdzie przyjemność, gdybym udał się tam nadziany pistoletami i z oddziałem policji miejskiej? Ale, zanim zapomnę, co na to pański teść i jego syn? Czy wobec takiej tragedii nie powinni być przy panu, żeby go wspierać?

-  Nie dbam o ich wsparcie i wolę, żeby siedzieli w hotelu. Powiedziano mi, że hrabia chodzi do kościoła, odmawia nowenny i pali świece... Co do Zygmunta, pije i gra w karty, jak zwykle...

-  Urocza rodzinka... - mruknął Morosini, nie mogąc wyobrazić sobie Solmańskiego w roli bogobojnego pielgrzyma odwiedzającego sanktuaria, aby błagać niebiosa o łaskę.

*   *   *

Podobnie myślał Adalbert, którego Aldo zastał posilającego się w towarzystwie markizy. Archeolog był zmęczony i w podłym nastroju, co nie przeszkadzało mu w metodycznym pochłanianiu pasztetu w cieście, połowy kurczęcia i kopiastej salaterki sałaty.

-  To z pewnością wersja dla prasy i służby. Coś mi mówi, że obaj Solmańscy są zamieszani w tę sprawę aż po uszy. To, że porywacze żądają szafiru, tylko utwierdza mnie w tym przekonaniu. No i naturalnie, zrobisz to, o co cię proszą?

-  A ty byś nie zrobił?

-  Oczywiście! Musimy o tym poważnie porozmawiać. Mój Boże! - jęknął Vidal-Pellicorne, odrzucając do tyłu niesforny kosmyk włosów. - Nie potrafię zebrać myśli. Od tej całej historii zaczynają mnie boleć zęby! - westchnął, nakładając sobie na talerz słuszny kawałek sera brie.

-  A o Romualdzie nadal cisza?

-  Nadal nic nie wiadomo. Zniknął. Ulotnił się - odparł Adalbert, starając się nie okazać wzruszenia. -Ijeśli przyszedłem prosto tutaj, nie bacząc, że zakłócę spokój pani markizie, to dlatego, że jeszcze nie wiem, jak to powiedzieć jego bratu.

-  Dobrze pan zrobił! - zapewniła stara dama. - Najlepiej by było, żeby pan spędził u mnie noc. Złe wiadomości podawane w blasku dnia są mniej bolesne niż w nocy. Cyprian przygotuje panu pokój.

-  Dziękuję pani. Sądzę, że to prawda. Przyznam, że trochę odpoczynku... Á propos, Aldo, chyba nie masz zamiaru oddać swojego szafiru?

-  Możesz być pewien! Nawet gdybym chciał, nie mógłbym: jedzie w tej chwili do Wenecji zaszyty w kapeluszu mojej sekretarki, Miny. Zawiadomiłem też Zurych.

-  Wreszcie jakaś dobra wiadomość! A czy nie ryzykujesz zbyt wiele, przekazując... tamten kamień? Jeśli ci ludzie się na tym znają...

-  Tak czy inaczej, niebezpieczeństwo istnieje, ale nie zapominaj, że ja dostarczę tylko to, co przekaże mi Ferráis. Gdyby jednak przytrafiło mi się coś nieprzyjemnego, napiszę list do Miny, żeby skontaktowała się z tobą i poprosiła o zamknięcie tej sprawy.

-  Lepiej daj go markizie. Jeżeli coś się stało Romualdowi, ci, którzy go zaatakowali, będą mieć ze mną do czynienia!

Wieczorem pani de Sommieres, udawszy się do swego pokoju, kazała Marii Andże linie przeczytać kilka stron Pustelni parmeńskiej. Ale słuchała z roztargnieniem. Przygoda, w którą wplątał się Aldo, na początku bawiła ją, ale teraz zaczęła coraz bardziej niepokoić.

Na te słowa, księżna zalała się łzami: wreszcie mogła dać upust łzom...

-  Niech już pani przestanie czytać, panno Plan-Crépin! - rzuciła stara dama. - Tego wieczoru magia Stendhala przegrywa z moimi zmartwieniami, pomimo że bardzo przeżywam rozterki Sanseveriny...

-  Czyżbyśmy się zamartwiały z powodu naszego siostrzeńca?

-  A czy nie jestem usprawiedliwiona? Gdybym tylko wiedziała, co czynić...

-  Wiem, że nie przepadamy za praktykami duchowymi, lecz może nadszedł czas, by się pomodlić?

-  Tak pani sądzi?... Już tak dawno nie zwracałam się do Boga... Pewnie zatrzaśnie mi drzwi przed nosem!

-  Powinnyśmy zacząć od Zdrowaś Mario, łaskiś pełna... Kobiety zawsze się dogadają...

-  Może i ma pani rację. Kiedyś byłam jej bardzo oddana - to znaczy kiedy byłam w klasztorze des Dames du Sacrè-Coeur. Lecz potem nasze relacje się rozluźniły i obawiam się, że z upływem czasu stałam się starą bezbożnicą. Może to wina tego domu... Ale dzisiaj jestem w strachu, Mario Andżelino, bardzo się frasuję!

Kuzynka-lektorka pomyślała, że markizę musi przepełniać trwoga, skoro przypomniała sobie jej imię. Uklękła przy brzegu łóżka, uczyniła szybko znak krzyża, zamknęła oczy i zaczęła:

-  Salve Regina, Mater Misericordiae, vita, dulcedo etspes nostra...

Pani de Sommieres odkryła ze zdziwieniem, że bez trudu przychodzi jej powtarzać słowa starej modlitwy i że czerpie dawno niewymawiane wyrazy z głębokich pokładów własnej pamięci.

Rozdział dziesiąty

Godzina prawdy

Zbliżała się północ.

Czarny rolls-royce sir Eryka Ferralsa wjechał na avenue Hoche i wolno skierował się w stronę placu Gwiazdy prowadzony ostrożną ręką Morosiniego. W innych okolicznościach książę odczuwałby przyjemność jazdy tak wspaniałą maszyną, której wyjątkowo cichy silnik ledwo pomrukiwał pod błyszczącym lakierem długiej maski. Jak wielu Włochów, uwielbiał automobile, zwłaszcza modele wyścigowe, ale prowadzenie samochodu tej klasy było doświadczeniem wyjątkowym.

Opuścił pałac Ferralsa przed trzema minutami, odprowadzany przerażonym spojrzeniem Rileya, szofera, którego fabryka Crewe zaoferowała wraz z tym cudem techniki, jak wymagały przepisy. Najwyraźniej nieszczęśnik wmówił sobie, że jego cenny „Silver Ghost" zmierzał do katastrofy, bowiem stały pasażer gondoli nigdy nie będzie w stanie kierowe autem zgodnie z regułami sztuki.

Tych kilka tragikomicznych chwil pozwoliło Morosinie-mu trochę się rozluźnić, gdyż przez ostatnie czterdzieści osiem godzin niepewności jego nerwy zostały poddane ciężkiej próbie. Porywacze Anielki odezwali się przed godziną i podali najnowsze instrukcje: książę Morosini, zaopatrzony w okup i szafir, zajmie miejsce za kierownicą auta sir Eryka - dokładnie zaznaczono markę spośród tych, które posiadał baron - i ma się stawić o północy przy wejściu do alei naprzeciwko Lasku Bulońskiego, od strony numerów parzystych, niedaleko ulicy de Presbourg.

Ku zdziwieniu Morosiniego gospodarz się nie pokazał. Cierpiał jakoby na potworny ból głowy. Więc to z rąk Johna Suttona, jego sekretarza, Aldo odebrał walizeczkę zawierającą pieniądze i szkatułkę. Nie był tym zaskoczony, domyślał się bowiem, jakie rozdarcie przeżywał handlarz bronią, zmuszony pozbyć się ukochanego talizmanu.

-  Gdybyś znał prawdę, dobry człowieku - wycedził Morosini przez zęby - byłbyś może mniej smutny, ale za to bardziej wściekły.

* * *

Mina ze swoim cennym bagażem dojechała do celu bez kłopotów, o czym zakomunikowała księciu poprzedniego wieczoru, wykonując do niego krótki telefon.

Teraz pozostawało uwolnić Anielkę, lecz co dalej? Uczciwość podpowiadała Morosiniemu, aby odprowadzić ją do męża, lecz książę, jako człowiek honoru, odczuwał potworny niesmak na myśl, że tę, którą kocha, miałby pchnąć w ramiona innego. Vidal-Pellicorne, ściskając mu dłoń, sprowadził problem do właściwych rozmiarów, oznajmiając:

-  Jeśli oboje wyjdziecie z tego żywi, to będzie cud! Później może będzie miała coś do powiedzenia...

* * *

Cały dzień padał deszcz. Noc była świeża i wilgotna. Na dworze niewiele osób. Auto sunęło z cichym pomrukiem po błyszczącej wstędze asfaltu, na którego końcu wznosił się Łuk Triumfalny widoczny w trzech czwartych i źle oświetlony.

Po dotarciu do umówionego miejsca Morosini zatrzymał automobil, wyjął etui z papierosami, potarł zapałkę, ale nie zdążył zapalić papierosa, gdy nagle ktoś gwałtownie otworzył drzwi i potężny podmuch zgasił płomień. Równocześnie usłyszał nosowy głos z akcentem nowojorskim:

-  Posuń się! Ja poprowadzę. I żadnych zbędnych ruchów!

Lufa rewolweru przytknięta do skroni była tak przekonująca, że Aldo bez protestu przesiadł się na miejsce obok, rzucając pytanie:

-  Prowadził pan już rollsa?

-  A o co chodzi? Samochód jak każdy inny! Jeździ jak każdy!

Morosini wyobraził sobie, jak zareagowałby szofer Riley na takie bluźnierstwo. Nagle otworzyły się drugie drzwi i wokół jego nadgarstków zatrzasnęły się kajdanki, a na oczy założono mu grubą, czarną opaskę.

-  Możemy jechać! - rzucił ktoś z akcentem mieszkańca przedmieścia, który, choć paryski, zabrzmiał bardzo antypatycznie.

Mężczyzna siedzący za kierownicą z pewnością był olbrzymem, gdyż Aldo poczuł, jak zmniejsza się jego przestrzeń życiowa. Pod ciężarem nieznajomego jęknęły resory. Na dodatek zalatywał rumem, a jego kumpel wydzielał kłęby taniego, orientalnego zapachu.

Nowy kierowca ruszył i zmienił bieg tak gwałtownie, że skrzynia biegów zaprotestowała z oburzeniem. Morosini pośpieszył na pomoc.

-  Co pan sobie wyobraża? Ze prowadzi traktor? Wiedziałem, że sir Henry nie będzie zadowolony.

-  Sir Henry?

-  Dowiedz się, mój przyjacielu, że u Rolls-Royce'a tak nazywa się silniki skonstruowane przez firmę. To imię czarodzieja, który je wymyślił!

-  Czy mam zamknąć gębę temu snobowi? - rozzłościł się pasażer z tyłu. - Wkurza mnie!

Snob, o którym była mowa, powstrzymał się tym razem od wyrażenia swego zdania, domyślając się, w jaki sposób tamten zmusiłby go do milczenia. Zagłębił się w siedzeniu i starał się zapamiętać drogę, dobrze znając Paryż. Wkrótce jednak, ze względu na całkowitą ciemność, stracił orientację. Auto jechało najpierw aleją du Bois, skręciło w prawo, potem w lewo, znowu w prawo, w prawo, i w lewo... po jakimś czasie nazwy ulic zaczęły się plątać, chociaż nowy kierowca jechał już ostrożniej, gdyż widocznie wziął sobie do serca sarkazm zakładnika.

Podróż trwała godzinę, jak oznajmił zegar kościoła, który zaczął bić przed samym przyjazdem na miejsce. Trudno było jednak określić rodzaj nawierzchni, gdyż nie pozwalała na to wyjątkowa jakość zawieszenia rollsa. Jednak, po lekkim wstrząsie, pasażer domyślił się, że jadą po żwirze. Po chwili auto stanęło.

Szofer, który cały czas się nie odzywał, wreszcie otworzył usta:

-  Nie ruszaj się! Ja cię poprowadzę.

-  Gdyby sobie złamał kark, to byłoby prawdziwe nieszczęście! - parsknął jego kumpel.

Kiedy Morosini wysiadł z auta, uczuł, jak zbiry biorą go pod ramiona, a raczej unoszą w powietrzu. Następnie wniesiono go po kilku kamiennych schodach. Wokół pachniało ziemią, drzewami i mokrą trawą. Z pewnością jakaś posiadłość pod Paryżem... Potem posadzka i trzaśniecie ciężkich drzwi. W końcu skrzypiący parkiet, a dalej - miękki dywan...

Kiedy podtrzymujące go ramię wypuściło go z żelaznego uścisku, poczuł, że traci równowagę jak niewidomy pozbawiony oparcia w pustej przestrzeni. Lecz, wreszcie ciasna opaska została zerwana i Morosini, oślepiony światłem lampy stojącej na stole, próbował skutymi dłońmi zasłonić oczy.

Usłyszał zimny, metaliczny głos, zabarwiony lekkim, obcym akcentem:

-  Zdejmijcie mu bransoletki!

Gdyby zechciał pan również skierować lampę w druga stronę, byłbym wielce zobowiązany! - zaproponował Morosini.

-  Czy nie za wiele tych wymagań? Ma pan pieniądze i klejnot?

-  Miałem je, opuszczając pałac sir Eryka Ferralsa. Co do reszty, niech pan zapyta swoich zbirów!

-  Mam tu wszystko, szefie! - poinformował Amerykanin z ulgą, że może nareszcie mówić w swoim języku.

-  No to na co czekasz? Dawaj!

Zbliżywszy się, goryl, jakieś dwa metry w kłębie, zasłonił światło, zmniejszając w ten sposób tortury więźnia. Snop zmienił kierunek, padając na blat biurka. Z tyłu zarysowała się sylwetka mężczyzny, lecz widoczne były tylko jego ręce wychodzące z tweedowych rękawów. Ręce nerwowo rozdarły paczkę, wyjęły pliki banknotów i otworzyły szkatułkę, a z niej uwolniły szafir, który roztoczył głęboki blask i migotanie diamentowej oprawy. Na ten widok nieznajomy wydał okrzyk podziwu. Morosini oddał w myśli hołd zręczności Szymona Aronowa, był to naprawdę wielki artysta. Jego podróbka wydawała się bardziej prawdziwa niż oryginał.

-  Zaczynam żałować, że nie mogę zachować go dla siebie! - mruknął nieznajomy. - Ale kiedy się dało słowo, trzeba go dotrzymać.

-  Jestem szczęśliwy, widząc, że powodują panem tak szlachetne pobudki! - zakpił Morosini. - W takim razie, ponieważ dostał pan to, czego żądał, proszę o zwrócenie lady Ferrals i wolności... nie licząc rolls-royce'a, żebym mógł zawieźć zakładniczkę do domu. Jeśli jeszcze jest żywa... -dodał tonem, w którym niepokój mieszał się z groźbą.

-  Niech pan będzie pewien, że włos jej nie spadł z głowy! Zaraz sam się pan przekona. Zaprowadzimy pana do niej.

-  Nie przyjechałem z wizytą, lecz aby ją zabrać!

W swoim czasie! Sądzę, że miał pan...

Tu przerwał, gdyż w tej chwili wielkie drzwi otworzyły się, a równocześnie zaświecił się żyrandol, ukazując dość obszerne pomieszczenie, raczej źle umeblowane w stylu pretensjonalnego mieszczaństwa, ze ścianami pokrytymi okropną tapetą w liście i kwiaty w odcieniach zielonkawych, czekoladowych i cukierkoworóżowych, od których Alda rozbolały zęby.

-  Och, widzę, że przyszedłeś! - krzyknął Zygmunt Sol-mański, podchodząc pospiesznie do stołu, na którym leżał okup za siostrę.

Dotknął kilku banknotów. Człowiek, który je liczył, odebrał mu je gwałtownie i zamknął w walizce.

-  A pan tu po co? - spytał najwyraźniej rozzłoszczony. - Przecież było ustalone, że nie będzie się pan pokazywał!

-  Z pewnością - odparł młodzieniec, niedbale biorąc do ręki szkatułkę i otwierając ją. - Lecz pomyślałem, że to już bez znaczenia, mój drogi Ulryku, a poza tym nie mogłem się oprzeć, żeby ujrzeć wyraz twarzy tego idioty, który udaje wielkiego pana, a sam się oddał w nasze ręce jak zakochany młokos! No więc, Morosini - dodał złośliwie - jak pan się czuje w roli fagasa starego Ferralsa?

Aldo, którego ukazanie się młodego Solmańskiego wcale nie zdziwiło, poprzestał na pogardliwym wzruszeniu ramion, na co Polak roześmiał się szyderczo.

Książę usłyszał znajomy, skrzeczący chichot, który z łatwością rozpoznał.

Bez namysłu rzucił się na młodzieńca z pięściami, kładąc niegodziwca na dywanie.

-  Ty nędzniku! - krzyknął, masując obolałe kostki. - Już dawno ci się to należało! Mam nadzieję, że to panu nie przeszkadza? - dodał, zwracając się do Ulryka tkwiącego nieruchomo za biurkiem.

Jestem rad, że dzięki mnie mógł pan uregulować swoje rachunki, drogi panie - odparł Ulryk niewzruszonym głosem, w którym brzmiał pewien respekt. - Pański prawy sierpowy jest godny podziwu!

-  Lewy też jest niezły!

-  No to moje gratulacje! Sam, zabierz tego żółtodzioba do kuchni, ocuć go i dopilnuj, żeby nam nie przeszkadzał przez jakiś czas! A pan, Morosini, niech idzie za mną!

Aldo ruszył za nieznajomym, nie wiedząc, co o nim myśleć. Bez wątpienia obcokrajowiec... ale Niemiec, Szwajcar, czy może Duńczyk? Wysoki i chudy, z pociągłą twarzą, na nosie miał wielkie amerykańskie rogowe okulary, dość podobne do tych, która nosiła Mina van Zelden. Trudny do manipulowania.

Morosini szedł za nim głównym korytarzem po starych drewnianych schodach na piętro, gdzie było czworo drzwi. Ulryk zapukał do jednych z nich.

-  Niech pan wejdzie! Czekam na pana - odpowiedział damski głos.

Aldo znalazł się w ciemnym pokoju, w którym nic nie widział, z wyjątkiem Anielki, której zachowanie nie przestawało go zadziwiać. Spodziewał się, że zastanie biedną dziewczynę związaną, wyczerpaną, w strasznym stanie, a tymczasem ujrzał młodą damę w eleganckiej sukni, zajętą polerowaniem paznokci przed toaletką, na której pysznił się bukiet świeżych kwiatów. Wydawała się w dobrym nastroju. Jeśli to jej brat wymyślił porwanie, nie było najmniejszego powodu, żeby ją źle traktowano, a i niebezpieczeństwo stało się iluzoryczne. Zatem, hamując swój pierwotny zryw, postanowił mieć się na baczności. Ponieważ Anielka zdawała się jednak nie zauważyć jego obecności, zirytował się. Myśl, że ta dziewczyna nabija się z niego, do żywego go dotknęła.

-  Bardzo jestem szczęśliwy, widząc panią całą i zdrową, moja droga, lecz czy mogę zauważyć, że ma pani dziwny sposób przyjmowania swojego oswobodziciela? Zmartwienia, które pani spowodowała, zdają się nie zakłócać pani dobrego nastroju.

Anielka odsunęła jedną rękę, chcąc sprawdzić efekt polerowania, po czym, smutno się uśmiechając, wzruszyła ramionami.

-  Zmartwienia? A o kogo tu się martwić?

-  Chyba nie o pani brata, na Boga! Przed chwilą widziałem się z nim; udał mu się ten numer i zaczynam podejrzewać, że również pani bierze udział w tej nędznej grze!

-  Być może... A czyż nie miałam uciec w dniu mojego ślubu?

-  Owszem, lecz ze mną lub z odpowiednimi ludźmi! Skąd pani wzięła tych amerykańskich, francuskich, niemieckich czy jakichś tam zbirów?

-  To przyjaciele Zygmunta i jestem im bardzo wdzięczna - wyjaśniła, wstając i patrząc Morosiniemu prosto w twarz.

-  Wdzięczna? A za co?

-  Za to, że dzięki nim nie popełniłam największego w życiu głupstwa, dołączając do pana, a zwłaszcza za to, że mogłam się zemścić na tych, którzy mnie obrazili.

-  Kto taki? Niechże pani mówi!

-  Sir Eryk i pan!

-  Ja śmiałbym panią obrazić? Ciekaw jestem, w jaki sposób?

-  Zdradzając na oczach wszystkich, publicznie, mimo tej wielkiej miłości, którą pan mnie jakoby darzył! Kiedy przyszłam do pana, nie wiedziałam - a pan starannie to przede mną ukrył - jakie intymne więzy łączą pana z panią Kledermann!

-  Nie wiem, po co miałbym pani zawracać głowę historią sprzed wielu lat! Przed wojną była moją kochanką, lecz od dawna jesteśmy tylko przyjaciółmi, chociaż to zbyt wiele powiedziane!

-  Przyjaciółmi? Jak może być pan tak podły, tak kłamliwy? Czy muszę panu mówić, że widziałam was razem na własne oczy pod oknem mojego pokoju? To, jak całowaliście się, nie miało w sobie nic przyjacielskiego!

Aldo przeklął impulsywne zachowanie Dianory i własną głupotę, lecz zło się stało: trzeba było grać słabymi kartami rozdanymi przez ironiczny los.

-  Przyznaję - odparł - że sytuacja była rzeczywiście niezręczna, lecz niech pani nie przywiązuje wagi do tego pocałunku, Anielko! Jeśli nie odepchnąłem Dianory, kiedy rzuciła mi się na szyję, to tylko dlatego, że dobrze znam jej uniesienia i kaprysy! To ona chciała naszej separacji w 1914, ale teraz wydaje mi się, że chce do mnie wrócić. Tamtego wieczoru miałem nadzieję użyć jej jako parawanu, żeby oddalić ode mnie - a zatem i od pani! - podejrzenia sir Eryka, kiedy pani ucieczka zostanie odkryta.

-  Moje gratulacje! Jeśli grał pan tylko rolę, to robił pan to niezwykle przekonująco! Aż do samego łóżka! Czy musiał pan posunąć się tak daleko?

-  Do jej łóżka?

-  Niech pan przestanie traktować mnie jak idiotkę! -krzyknęła Anielka, chwyciwszy butelkę perfum i cisnąwszy nią w Alda, o mały włos nie trafiając go w skroń. - Tak, do jej łóżka! Widziałam pana w nim; spał pan jak zabity, po zapewne upojnej nocy spędzonej z kochanką! Koszula rozchełstana, włosy w nieładzie, był pan odpychający! Zaspokojony samiec!

Anielka chwyciła następny pocisk, lecz Aldo rzucił się na nią i pomimo zajadłej obrony dziewczyny, udało mu się ją powstrzymać.

-  Jedno pytanie: czy leżała obok mnie?

-  Nie. Pewnie wolała, żeby pan nabrał sił w spokoju! Nienawidzę pana! Nienawidzę!

-  Niech mnie pani nienawidzi, ale najpierw proszę posłuchać! Czy nie przyszło pani do głowy, że zostałem pobity albo że dodano mi narkotyk do napoju, a potem zostałem wniesiony do łóżka? To nasz poczciwy Zygmunt, nieprawdaż? Zaprowadził panią do pokoju Dianory, chcąc panią przekonać, żeby uciekła pani z nim? Czy tak było? Ani przez chwilę nie była pani więziona...

W miarę jak mówił, wydarzenia ostatnich dni powoli ukazywały się w jasnym świetle. Anielka nawet nie próbowała zaprzeczać. Wręcz przeciwnie, wszystko brała na siebie.

-  Rzeczywiście, uciekłam z wielką radością! To był jedyny sposób, aby od pana uciec! Od pana i tego okropnego starca! Och! Chciałabym was obu ujrzeć martwych!

Morosini wypuścił z uścisku małą furię, podszedł do okna, które otworzył, aby wpuścić trochę świeżego, nocnego powietrza. Czuł, że się dusi w tym małym pokoju.

-  Czy wszystko, co mówię, niczemu nie służy? Zdecydowała pani, że jestem winny, i pani sąd jest nieodwołalny?

-  Nie ma pan prawa do okoliczności łagodzących! A zresztą. .. nawet bez pańskiej zdrady, nie pojechałabym z panem!

-  Dlaczego?

-  Niech pan sobie przypomni, co powiedziałam panu w ogrodzie zoologicznym: „Jeśli sir Eryk się do mnie zbliży, nigdy więcej pana nie zobaczę"... A jeśli dzisiaj pragnę się z panem rozmówić, to dlatego, że nie chciałam odejść, nie rzuciwszy panu w twarz słów pogardy, jaką pan we mnie wzbudza. A ponieważ to już zrobione, może pan odejść!

Aldo odwrócił się w stronę Anielki, lecz ujrzał tylko jej plecy, drżące ramiona i pochyloną głowę. Pomyślał, że płacze, i nabrał trochę nadziei, mimo że wypowiedziała tyle strasznych słów, słów, których nie rozumiał...

-  To, co mi pani mówiła w ogrodzie? Ale... nie musiała pani chyba... mam nadzieję?

W tym momencie Anielka odwróciła się, ukazując twarz zalaną łzami.

-  No więc, niech pan wyjdzie z błędu, mój drogi! Ta biel, która mnie otaczała, kiedy mnie wiedziono do ołtarza, była kpiną... nędzną maskaradą: już poprzedniej nocy nie byłam dziewicą i byłam już żoną Ferralsa.

Morosini zaprotestował okrzykiem, po czym rzucił na Anielkę niedowierzające i zarazem błagalne spojrzenie.

-  Mówi tak pani, by mnie zranić. Nie wierzę, że ten człowiek jest jak zwierzę. Wiem... powiedziano mi, że po uroczystości cywilnej otrzymała pani błogosławieństwo pastora, lecz według tradycji katolickiej przed zawarciem małżeństwa...

-  Nie zostało zawarte! Jak pan sądzi, dlaczego zemdlałam w momencie przysięgi małżeńskiej po wypowiedzeniu słów, które nic nie znaczą?

-  Do czego to było pani potrzebne, skoro, jak pani utrzymuje, najgorsze już się stało?

-  Dzięki temu wiem, że Pan Bóg nie poświęcił tego związku i że przynajmniej przed Nim jestem nadal wolna. I nie „utrzymuję", że najgorsze się stało: zostałam wzięta silą! Zakradł się do mego pokoju jak złodziej, był pijany... i posiadł mnie... Następnego dnia przepraszał, tłumacząc, że żądza, jaką w nim wzbudzam, jest silniejsza od jego woli...

-  Obawiam się, że to prawda - odparł Aldo z goryczą.

-  Może, lecz nic nie wymaże ohydnego wspomnienia obleśnych pieszczot tego potwora. To było takie straszne... takie odrażające!

Anielka przesuwała dłonie wzdłuż ramion, szyi i brzucha, jakby chciała wymazać ślady brudu. Równocześnie z jej dużych oczu spływały łzy jak groch.

Aldo, nie mogąc znieść widoku jej rozpaczy, zbliżył się i wziął ją w ramiona. Bał się gwałtownej reakcji, krzyku złości, wściekłej obrony... Lecz Anielka, której ciałem wstrząsał szloch, przytuliła się do jego piersi. Dla niego była to chwila tak błogiego szczęścia, że na chwilę zapomniał o tym, gdzie się znajduje... Ale chwila ta nie trwała długo.

Anielka wyrwała się z jego ramion i odbiegła na drugi koniec pokoju, a kiedy chciał do niej podejść, przygwoździła go na miejscu jednym zdecydowanym gestem.

-  Niech pan się do mnie nie zbliża! Między nami wszystko skończone! Właśnie powiedzieliśmy sobie adieu!

-  Nie mogę się na to zgodzić! Pani nadal mnie kocha, jestem pewien, i Bóg mi świadkiem, że nie zdradziłem pani i że w moim sercu jest miejsce tylko dla pani!

Jest pani niesprawiedliwa!

-  Naprawdę?

-  Naprawdę! Gdybym odgadł, co się stanie w dzień przed ślubem, nigdy bym do tego nie dopuścił! Teraz musi pani zapomnieć! Z czasem i dzięki wielkiej miłości, uda się pani! A teraz proszę pójść ze mną, przecież przyjechałem po panią!

- I myśli pan, że pójdę za panem?

-  Zapłaciłem okup. Jest pani wolna!

-  I zawsze byłam... Zresztą znowu pan kłamie: to Fer-rals zapłacił okup, to Ferrals pana tu przysłał! Ale nie, on spokojnie czeka, aż mnie pan przywiezie do jego łóżka! Ale ja nie chcę! Mamy ładną sumkę i nasz rodzinny szafir - dodała, podkreślając ostatnie słowa. - Ojciec będzie musiał się tym zadowolić. Niech diabli wezmą majątek! Znajdzie fortunę gdzie indziej!

-  Używając pani jako przynęty, to nie ulega żadnej wątp-li-wości! Czy pani przypuszcza, że jej towarzysze wszystko pani przekażą lub nawet podzielą się z panią? To by mnie bardzo zdziwiło! I gdzie ma pani zamiar się udać, opuściwszy to miejsce?

-  Jeszcze nie wiem... Może do Ameryki? W każdym razie daleko stąd, tak by wszyscy pomyśleli, że nie żyję...

-  A ojciec się na to zgadza?

-  Ojciec o niczym nie wie. Pewnie nie będzie zadowolony, ale Zygmunt wszystko załatwi i wtedy papa zrozumie, że mieliśmy rację.

-  Ach tak. A zatem, niech pani będzie tak dobra i powie mi, co ze mną zrobicie?

-  Nie zrobimy panu krzywdy, może pan być pewien! Przysięgli mi, że nie będą nastawać na pańskie życie. Zostawimy pana tutaj związanego, a kiedy pan już będzie mógł zawiadomić policję, będziemy daleko...

-  ...a ponieważ nie przywiozę ani pani, ani szafiru, pani mąż - jest nim, czy pani chce, czy nie chce! - pomyśli, że przywłaszczyłem sobie panią i klejnot. To odrażające, choć raczej dobrze obmyślone! I pomyśleć, że byłem tak głupi, chcąc, by została pani moją żoną! Nie można się bardziej ośmieszyć. Co do pani i Zygmunta, jesteście parą niebezpiecznych i nieodpowiedzialnych dzieciaków, dla których życie i uczucia innych nic nie znaczą! Liczą się tylko wasze kaprysy...

- I pan śmie mówić o uczuciach, pan, który zakpił z moich, który ośmielił się...

-  Zdradzić panią? Wiem! Nie zaczynajmy od nowa! Pani jedynym usprawiedliwieniem jest młodość, a ja powinienem okazać rozsądek za nas dwoje! A teraz, niech pani idzie do diabła, ponieważ pani ulubiona rozrywka to uciec z pierwszym lepszym! Ja mam tego dość.

Morosini odwrócił się na pięcie i skierował w stronę drzwi, lecz w chwili, gdy dotykał klamki, Anielka podbiegła do niego i pociągnęła do tyłu, w stronę uchylonego okna.

-  Niech pan ucieka, dopóki jest jeszcze czas! - wyszeptała. - Po gzymsie dotrze pan do małego tarasu, skąd łatwo zeskoczyć na ziemię. Potem, jeśli pan pójdzie prosto, dotrze pan do muru, ale nie jest zbyt wysoki. Za nim biegnie droga do Paryża...

-  Dlaczego pani chce, żebym uciekł? Co się znowu za tym kryje?

Spojrzał jej głęboko w oczy i zobaczył, że są pełne łez i błagania. Wydawała się przejęta do żywego.

-  Nic, oprócz tego, że pragnę, żeby pan żył... - wyszeptała. - Poza tym nie znam tych ludzi, chociaż mój brat wynosi ich pod niebiosa, i być może popełniłam błąd, że im zaufałam. Już nie wiem, komu wierzyć, i tak się boję! Gdyby coś się panu przytrafiło... nigdy bym sobie tego nie wybaczyła!

-  To niech pani jedzie ze mną!

Chwycił ją za ramiona, aby lepiej przekazać jej swoją siłę i przekonanie, lecz ona nie miała czasu, aby mu odpowiedzieć. Na progu dał się słyszeć metaliczny głos Ulryka:

-  Co za uroczy obrazek! Mam nadzieję, że wszystko już sobie powiedzieliście. Nie mamy czasu do stracenia! A teraz ręce do góry oboje i wychodzić mi stąd bez ceregieli!

Wielki rewolwer z bębenkiem, który trzymał w dłoni, zdecydowanie utrudniał dyskusję, więc Aldo tylko zaprotestował:

-  Ale dlaczego ona? Myślałem, że jesteście wspólnikami?

-  I ja też tak myślałem, ale po tym, co usłyszałem, nie mam pewności.

-  Co z nią zrobicie?

-  Zostawiam jej wybór: jeśli chce odejść z nami, jej brat czeka w aucie pod strażą Gusa. Jeśli woli zostać z panem, podzieli pański los.

-  Niech pan pozwoli jej odejść!

-  Hola, hola! A dlaczego nikt mnie nie pyta o zdanie? -zaprotestowała kobieta.

-  Później pani powie! Tracimy czas! Schodzimy i ani jednego ruchu, bo strzelam!

Bandyta pchnął półprzymknięte, masywne, podwójne drzwi salonu, za którymi czekał gigantyczny Sam z kajdankami. Założył je na dłonie Alda, a następnie przywiązał go starannie sznurem do krzesła na środku pokoju. Kiedy to zostało zrobione, Ulryk, który cały czas trzymał Anielkę na muszce, zawołał:

-  Teraz twoja kolej, ślicznotko! Co wybierasz? Drugie, wygodne krzesło czy limuzynę swojego bogatego męża? Gdyż, oczywiście, nie zamierzamy jej zwrócić. Bardzo się podoba memu przyjacielowi, Zygmuntowi, który zasłużył na małą nagrodę.

-  Zajedzie nią prosto do więzienia! - zaśmiał się Morosini szyderczo. - Do czego ona mu potrzebna? Będzie jeździł po Paryżu, gdzie zostanie w mig rozpoznany?

-  To jego sprawa. No więc, jak brzmi decyzja naszej bogini?

Anielka splotła ramiona i uniosła swój ładny nosek z wyrazem wyzwania:

- I pomyśleć, że traktowałam pana jak przyjaciela! W tej sytuacji, wolę zostać tutaj...

-  Niech pani nie będzie niemądra, Anielko! - przerwał Aldo. - Niech pani odejdzie! Nie mam złudzeń, co do tego, co mnie tu spotka, a będzie pani przynajmniej ze swoim bratem.

-  No, no, co do tego, masz pan całkowitą rację! - wydał okrzyk wielki Sam. - Jeśli chcesz wiedzieć, podpalimy tę chatę, zanim damy nogę!

Przerażony krzyk kobiety zabrzmiał równocześnie z protestem Ulryka zarzucającemu swemu kompanowi gadatliwość. Ale Sam nie słuchał, tylko wymierzył Anielce brutalny cios, pod którym upadła. Zaczął ją wiązać sznurem. Tym razem Ulryk przyznał:

-  Tak jest dobrze! Zaczynała za bardzo rozrabiać. Co do chłopaka, coraz bardziej psuje nam szyki. Pozbędziemy się go potem. W ten sposób zgarniemy wszystko!

-  Nędzne z was indywidua! - rzucił oburzony Morosini.

-  A więc, zabierzcie ją, ale pamiętajcie, że jej śmierć sprowadzi na was poważne kłopoty!

Sam, pochylony nad ciałem kobiety, przez chwilę się wahał, kiedy nagle padł z okrzykiem z kulką w plecach. Do salonu wtargnął Ferrals z koltami w każdej ręce i to on strzelił. Odpowiedział mu strzał Ulryka, ale w tej chwili jedna z czarnych twarzy splunęła, wyrwawszy mu pistolet z diaboliczną precyzją.

-  Można powiedzieć, że potrafi się pan nimi posługiwać - skomentował Morosini, który nigdy nie był tak rad na widok tego człowieka, którego szczerze nie cierpiał. - Skąd się pan tu wziął, sir Eryku?

-  Z mojego auta. Przyjechałem tu razem z panem, ale pan nawet tego nie zauważył.

-  Rozumiem. Powinienem pozwolić panu załatwić samemu swoje sprawy. A tymczasem, niech pan uwolni żonę! Zaraz się udusi pod tym ciężarem!

Nie spuszczając z oka Ulryka, który jęczał z bólu od kuli tkwiącej w ręce, Ferrals kopniakami starał się przewrócić ciało Sama, lecz Amerykanin był ciężki. Anielka zemdlała. Odłożywszy jeden z koltów, schylił się, by dźwignąć Amerykanina, kiedy usłyszał krzyk Morosiniego:

-  Uwaga na drzwi!

W tej chwili w progu pojawił się Gus, człowiek z przedmieścia. Był uzbrojony w nóż, którym rzucił w barona, ale ostrze o włos chybiło celu i utkwiło w parkiecie. Anglik wystrzelił, ale i on spudłował, gdyż jego cel zniknął tak szybko, jak się pojawił. Tymczasem Morosini usłyszał znajomy głos:

-  Przestańcie strzelać! Toja, Vidal-Pellicorne! Trudno było go poznać odzianego na czarno od stóp do głów i z twarzą wymazaną sadzą. Wyglądał jak kominiarz. Taszczył ciało Gusa, którego właśnie upuścił na podłogę, kiedy spostrzegł, że Ulryk, pokonując ból, usiłuje dosięgnąć swojej broni.

-  Policja zaraz tu będzie! - oznajmił archeolog, podnosząc nóż, którym przeciął więzy Alda. - Mój towarzysz podróży zawiadomił ją, jak tylko znaleźliśmy ten dom. Ale jakim cudem pan jest tutaj, sir Eryku?

-  To nie cud. Kazałem wykonać w fabryce specjalne wyposażenie samochodu: pod tylnym siedzeniem jest schowek, w którym zmieści się w pozycji leżącej mężczyzna średniego wzrostu, mogąc oddychać dzięki sprytnie ukrytym odpowietrznikom. To urządzenie oddało mi już niejednokrotnie wielką przysługę i byłem zachwycony, kiedy ci idioci wybrali właśnie to auto. Dzięki temu przyjechałem tu, bez wiedzy księcia. Za co błagam o wybaczenie... Ale, pan Vidal?... Jak to się stało, że pan też tu jest i kim jest ten towarzysz, o którym pan wspomniał?

-  Czarujący chłopiec, sportowiec, którego zawdzięczam pani de Sommieres. Bardzo się przejęła, widząc, że jej siostrzeniec wplątał się w niebezpieczną historię...

- ...i zawiadomiła policję, przez co moja żona mogła zostać zamordowana? - krzyknął z furią sir Eryk.

- Ależ nie! Szepnęła tylko słówko staremu przyjacielowi, komisarzowi Langevin, obecnie na emeryturze, każąc mu przysiąc, że nie zawiadomi władz: chciała tylko rady! Ale, proszę poczekać chwilkę - dodał, mocując się z kajdankami, które tkwiły jeszcze na dłoniach Alda i przykuwały go do krzesła - ciekawe, gdzie może być klucz do tego.

-  Niech pan poszuka w kieszeni zabitego! - poradził Morosini.

-  Dziękuję!... Ale, ale, co to ja mówiłem?... Ach, tak, pan Langevin dal jej więcej niż radę: zarekomendował jej syna przyjaciela, który ma zamierza do policji. Ten chłopiec jest niezwykle wysportowany i świetnie jeździ na rowerze. Ja też nieźle sobie radzę na dwóch kółkach. A zatem, kiedy dowiedzieliśmy się o miejscu i godzinie spotkania, wyposażeni w nasze stalowe rumaki pojechaliśmy na aleję Lasku Bulońskiego i ukryliśmy się w krzakach. Kiedy auto ruszyło, pojechaliśmy za nim, nie włączając świateł i starając się trzymać skraju szosy...

-  Jechać na rowerze za autem tej jakości, to niedorzeczne! - zauważył sir Eryk. - Jest szybkie jak błyskawica!

-  Lepiej nie dodawać gazu, jeśli nie umie się prowadzić. Kiedy tu dojechaliśmy - a tak na marginesie, jesteśmy w Vesinet, które znam bardzo dobrze - młody Guichard wyposażony w list od komisarza Langevina udał się na poszukiwanie posterunku policji, podczas gdy ja obmyślałem, w jaki sposób dostać się do domu. Zostawienie otwartego okna, drogi Aldo, było genialnym posunięciem. Bardzo mi to pomogło!...

-  No to tym lepiej! - odparł Morosini, nie kryjąc złości. - Dlaczego mnie nie uprzedziłeś?

-  To przez twój rycerski charakter! Nawet policjant na emeryturze wzbudziłby twój niepokój. Byłbyś zdolny się domagać, aby ci pozwolić działać w pojedynkę...

-  To możliwe! - przystał niechętnie Aldo. - Ale skoro znasz tak dobrze to miejsce, powinieneś znaleźć jakąś pomoc, na przykład lekarza! Lady Ferrals... Bóg jedyny wie, jak trudno mi teraz wymówić to nazwisko! Lady Ferrals nie czuje się dobrze - dodał, masując bolące nadgarstki. - Tymczasem, mam tu jeszcze coś do zrobienia.

Nie dodając ani słowa wyjaśnienia, wziął jeden z pistoletów sir Eryka i wybiegł na dziedziniec: nie chciał, żeby ktoś inny złapał Zygmunta, który z pewnością siedział jeszcze w aucie. Jednak, kiedy znalazł się na podjeździe, nie było już tam nikogo. Ani w pobliżu domu. Piękny Zygmunt umknął rollsem, który pewnie traktował jak własność, pozostawiwszy siostrę na pastwę losu. Aldo przeklinał w duchu talent angielskich konstruktorów: podczas wymiany strzałów, tłumik „sir Henry'ego" stał się wspólnikiem młodego nikczemnika.

Kiedy Morosini wrócił do salonu, ujrzał Ulryka i Gusa związanych i siedzących na kanapie. Anielka odzyskiwała przytomność pod bacznym spojrzeniem tego, od którego chciała uciec, i który mówi! coś do niej ściszonym głosem, ściskając jej dłonie. Adalbert stał z boku, przy stole, przyglądając się fałszywemu szafirowi rzucającemu opalizujące blaski. Mrugnął do przyjaciela porozumiewawczo i spytał:

-  Czy znalazłeś tego, którego szukałeś?

-  Nie. Zdążył już uciec.

-  Kto taki? - spytał sir Eryk.

-  Młody Solmański! To on jest motorem całego tego galimatiasu. Chciał zdobyć trochę pieniędzy. W każdym razie właśnie zbiegł pańskim autem.

-  Nigdy nie lubiłem tego chłopca - zauważył baron. -I niewiele bardziej jego ojca. Á propos, czy on maczał w tym palce?

-  Zdaje się, że nie. W każdym razie, byłbym zaskoczony - przyznał Morosini niechętnie.

-  To byłoby takie głupie! Ale zobowiązuję się go poinformować, gdyż to, co ten młodzik ośmielił się uczynić własnej siostrze, przekracza ludzkie pojęcie!

To... to ohydne!... Jak się czujesz, moja droga? - dodał, zwracając się do Anielki.

Dziewczyna otworzyła szeroko oczy, a na jej bladych ustach błąkał się nieśmiały uśmiech.

-  Eryku! - szepnęła - A więc przyszedłeś? Nigdy bym nie uwierzyła...

-  Ponieważ nie wiesz jeszcze, jak bardzo cię kocham! O, moja miłości! Byłem taki nieszczęśliwy! Myślałem nawet przez chwilę, że uciekłaś ode mnie, aby mnie ukarać za... za tamtą noc!

-  I mimo to byłeś gotów poświęcić cenny szafir... i ryzykować życie?

-  Poświęciłbym znacznie więcej, gdyby było trzeba! Nawet własną duszę! Och, Anielko, tak bardzo się bałem, że cię straciłem! Ale jesteś! Teraz o wszystkim zapomnę.

W oczach sir Eryka pojawiły się łzy, a Anielka, która zdawała się nie widzieć teraz nikogo oprócz niego, wyciągnęła dłonie, szepcąc słowa ukojenia.

Nie wierząc własnym oczom, Aldo słuchał z przygnębieniem tego osobliwego duetu i walczył z ochotą wykrzyczenia całej prawdy; tak bardzo chciałby wyjaśnić tej dzikiej bestii zmienionej w potulnego baranka, że jego ukochana gra przed nim niegodną komedię, że uciekła z własnej woli i że jeszcze przed chwilą chciała zbiec od niego jak najdalej. Kusiło go, aby uzmysłowić Ferralso-wi, że nie wzbudza nawet litości w tej przecudnej istocie! A tylko niesmak. Chyba że ona znowu skłamała? Od kiedy odzyskała przytomność, nie skierowała ani jednego spojrzenia na Morosiniego czy Adalberta... Aldo nie miał jednak natury donosiciela. Postanowił milczeć i dołączyć do przyjaciela, który liczył banknoty, obserwując scenę kątem oka.

-  Nie staraj się zrozumieć - wyszeptał archeolog. - Niezbadane są wyroki boskie i decyzje młodych dziewcząt. Poza tym ona jest przerażona.

-  Kogo tak się boi? - spytał Aldo.

-  Ciebie, oczywiście! Drży, że zaczniesz mówić... Ach! - dodał archeolog, zmieniając ton - myślę, że nadjechała wreszcie żandarmeria! Zacząłem się obawiać, czy młody Guichard nie zgubił się gdzieś po drodze...

Chwilę potem, w samochodzie policyjnym, który odwoził go na ulicę Alfreda -de-Vigny z Adalbertem (rower archeologa przyczepiono z tyłu wehikułu), Morosini wrócił do swego pytania:

-  Dlaczego powiedziałeś, że Anielka bała się, że zacznę mówić?

-  Bo to prawda! Umierała ze strachu, że wyjawisz, iż była w zmowie z porywaczami. Uczucia Ferralsa do niej mogłyby się zmienić radykalnie. Ona woli. żeby uważano ją nadal za ofiarę. A zatem stara się udobruchać Ferralsa. Może z obawy przed gniewem ojca? Hrabia Solmański nie należy do łagodnych i pewnie nie znosi myśli, że pokrzyżowano jego plany... z których najbardziej niesłychany z pewnością polegał na tym, żeby położyć rękę na fortunie zięcia.

-  To możliwe, ale nie zapominaj o Ulryku. Ten na pewno nie będzie milczeć!

-  Przeciwnie! Nie jest w jego interesie wydanie jej. Obciąży Zygmunta, to pewne, ale nie Anielkę. Liczy na to, że będzie mu wdzięczna, i tak z pewnością się stanie. Będzie milczał jak grób. niech mi pan wierzy! Co zresztą sam mu doradziłem, zanim przyjechała policja...

Aldo się roześmiał, opierając głowę na siedzeniu i zamknął z lubością oczy.

-  Jesteś nieoceniony. Adalbercie! Myślisz zawsze o wszystkim! Co do mnie, Anielka jest przekonana, że ją okłamałem: widziała, jak Dianora mnie całuje, po czym Zygmunt zadbał o to. żeby mnie powalić, rozebrać i umieścić w jej łóżku.

-  I oto ostatni brakujący element mojej układanki! -rzekł Adalbert z satysfakcją w głosie. - Mówiłem ci: młode dziewczyny są nieprzewidywalne, a jeśli na dodatek to Słowianki, ich reakcje mają coś z poezji. A ich zazdrość potrafi być straszna.

Aldo nie odpowiedział. Podczas gdy szukał usprawiedliwienia dla Anielki, nagle przez jego głowę przeszła pewna myśl: przecież mógł ją spytać o Romualda! Tylko ona, Adalbert i on sam wiedzieli o spotkaniu nad rzeką. A jeśli maczała palce w jego zniknięciu? A on. Morosini. zachował się właśnie jak wstrętny egoista!

-  Wspomniałeś przed chwilą o zakończeniu układanki. Otóż. wydaje mi się. że brak w niej jeszcze jednego elementu: nadal nie wiemy, co się stało z bratem Teobalda!

Adalbert palnął się w czoło.

-  Na wszystkich bogów starożytnego Egiptu! Co za gamoń ze mnie! Chociaż, biorąc pod uwagę, co się stało tej nocy. proszę o łagodny wymiar kary! Przecież Romuald wrócił dziś wieczór, koło dziesiątej! Wykończony, zgłodniały jak pies i przemoczony do suchej nitki, bo jechał na motorze pośrodku potężnej ulewy, ale żywy! Płakaliśmy razem z Teobaldem z radości, a teraz dzielny ten chłopak pewnie śpi jak zabity w pokoju gościnnym po obfitym śniadaniu przygotowanym przez brata.

-  Co mu się stało?

-  Został napadnięty przez zamaskowanych zbirów, związany, wywleczony ze swojej barki i wrzucony do innej, która czekała trochę dalej w dole rzeki, schowana wśród trzcin. Po dopłynięciu na środek rzeki bandyci wrzucili go do wody. Pomyślał, że wybiła jego ostatnia godzina. Na szczęście prąd rzeki zaniósł go na łachę piasku, do której przywarł, uczepiwszy się korzeni bujnej roślinności. Tkwił tam do świtu, aż znalazła go pewna kobieta, która przyszła pozbierać więcierze zastawione na szczupaki. Zabrała go do domu, żeby doszedł do siebie, i tu bajka zmienia się w wodewil. Kiedy Romuald zainstalował się u Joanny, gdyż tak miała na imię, nie mógł się od niej wydostać. Nie żeby była złą osobą, ale zapałała doń dziwnym uczuciem: nazywała go Mojżeszem, był jej ocalonym rozbitkiem i za nic w świecie nie chciała go od siebie wypuścić...

-  Nie wierzę własnym uszom...

-  Tak, tak! Wychodząc po sprawunki, zamykała nieszczęsnego Romualda na klucz. Pierwszego dnia nie zdawał sobie z niczego sprawy, gdyż naprawdę potrzebował odpoczynku, lecz wkrótce zrozumiał, że uniknął jednej pułapki, żeby wpaść w drugą. A żeby jej nie uciekł pod osłoną nocy, zakładała sztaby na okiennice, a pod drzwiami rozkładała materac, na którym spała. Wyobrażasz sobie stan umysłu biednego chłopca? Tym bardziej że zamartwiał się o nas. Dlatego zaczął udawać, że jest słaby, aby zmylić czujność swego cerbera. Aż wreszcie dzisiaj rano, kiedy wróciła z targu, rzucił się na nią, związał, ale nie za mocno, żeby sama mogła się wyswobodzić z pęt, zamknął drzwi i uciekł. Na szczęście był na prawym brzegu, niedaleko domku i motocykla. Szybko spakował rzeczy, wskoczył na swojego szalonego rumaka i ruszył w sam środek burzy do Paryża. Nie ukrywam, że kamień spadł mi z serca, kiedy ujrzałem jego poczciwą twarz!

- I ja również jestem zadowolony. To by była wielka niesprawiedliwość, żeby właśnie on stał się jedyną ofiarą tej idiotycznej historii!

-  A co teraz zamierzasz?

-  Wracam do domu!

*   *   *

Auto, w którym czuć było nieznośny odór wilgoci i tytoniu, dotarło do paryskiej Porte Maillot. Krzykliwe światła lunaparku, słynnego miejsca rozrywki dla ludu, jeszcze błyszczały, odbijając się w mokrej szosie niczym w wodzie weneckiego kanału.

Przyznaję, drogi przyjacielu - ciągnął Morosini - że pilno mi już wrócić nad moją lagunę! Co nie znaczy, że nie mam więcej zamiaru podróżować. Poczekam na wiadomości od Szymona Aronowa, a potem pojadę do Anglii na aukcję diamentu. Musisz koniecznie mnie odwiedzić! Spodoba ci się dom i kuchnia mojej starej, poczciwej Ceciny.

-  Nie kuś mnie!

-  Nigdy nie należy opierać się pokusie! Co prawda, w lecie jest u nas zbyt wielu turystów i za dużo ślubów, lecz nie będzie ci to przeszkadzać. A poza tym, czar Wenecji jest tak wielki, że żadne łachmany, żaden pospolity tłum nie są w stanie go zniweczyć! Tam, nad laguną, najlepiej leczyć rany...

Morosini, zapomniawszy na chwilę o przyjacielu, zaczął myśleć na glos. Kiedy się spostrzegł, było już za późno. Adalbert spytał cicho:

-  Czy to aż tak boli?

-  Tak... ale to minie...

Pragnął tego całą siłą woli, lecz w głębi duszy w to nie wierzył. Zawiedzioną miłość ciężko jest wyleczyć. Być może w tej chwili pieściłby jeszcze wspomnienie Dianory, gdyby nie wymazało go pojawienie się Anielki. Lecz kto pomoże mu zapomnieć o Anielce?

Po powrocie do pani de Sommieres zastali markizę w jej ogrodzie zimowym, gdzie spacerowała, stukając laską o posadzkę. Maria Andżelina siedziała pod palmą, udając, że robi na drutach, ale z ruchu jej warg widać było, że się modli w skupieniu.

Na widok siostrzeńca stara dama wydała westchnienie ulgi i ucałowała go z siłą, która dobitnie odzwierciedlała skalę jej niepokoju.

-  Toś ty żywy! Bogu dzięki!

W jej drżącym głosie kryły się powstrzymywane łzy, lecz markiza nienależąca do osób zbyt długo poddających się emocjom, szybko wzięła się w garść.

Nie jesteś zbyt zmarnowany! - zauważyła. - Czy to znaczy, że młoda dama jest cała i zdrowa?

-  Nigdy nie groziło jej niebezpieczeństwo! W tej chwili, najspokojniej w świecie wraca do domu... swego męża, sir Eryka Ferralsa...

Markiza wolała nie stawiać więcej pytań i oddała się uważnym oględzinom wymizerowanej i zgorzkniałej twarzy siostrzeńca.

-  I co, wyjeżdżasz jutro? Mój stary dom znowu długo cię nie zobaczy?

W łamiącym się głosie markizy brzmiały smutek i melancholia, które do głębi wzruszyły Morosiniego. Tych kilka wspólnie spędzonych dni bardzo ich zbliżyło. Stała mu się droga. Wziął ją w ramiona, wzruszony oznakami kruchości, której nie podejrzewał u tej dziarskiej starej damy.

-  Spędziłem w tym domu zbyt wiele cudownych chwil, żeby nie chcieć tu wracać. W każdym razie, i tak szybko się zobaczymy. Mam nadzieję, że nie porzuciła ciocia zamysłu jesiennej wyprawy do Wenecji? Ale nie wcześniej niż w październiku! We wrześniu muszę udać się do Anglii w ważnej sprawie - dodał, rzucając okiem w stronę Vidal-Pellicor-ne'a, który dołączył do Marii Andżeliny przy barku z likierami. - Jeśli Adalbert wybierze się ze mną, jak dał mi do zrozumienia, wpadnę, aby ciocię ucałować, kiedy przyjadę po niego.

W tej chwili dał się słyszeć krystaliczny odgłos tłukącego się szkła: to kuzynka stłukła kieliszek, zwracając na siebie uwagę. Poczerwieniała aż po czubki włosów, lecz jej oczy błyszczały jakoś dziwnie.

-  Co za niezdara z pani, panno Plan-Crćpin! - zrugała ją markiza, zadowolona w głębi duszy, że znalazła zasłonę dla swojego wzruszenia. - Te kieliszki należały do zmarłej Anny Deschamps i są nie do odzyskania! Co się z panią, u licha, dzieje?

Och, tak mi przykro - odparła winowajczyni, choć wcale na to nie wyglądała - lecz się obawiam, że we wrześniu będziemy nieobecne. Czyż nie powinnyśmy odpowiedzieć na zaproszenie lady Winchester... na polowanie na lisa?

-  Doprawdy, moja droga, ty chyba tracisz głowę! - jęknęła markiza. - Polowanie na lisa! I co jeszcze? W moim wieku! Na szczęście nie jestem jak tak szalona księżna d'Uzés!

-  Proszę o wybaczenie! Możliwe, że coś przekręciłam. -próbowała tłumaczyć się panna. - Może chodzi o polowanie na słonki w Szkocji... lecz z pewnością musimy być w Anglii we wrześniu! Pragnę jednak zauważyć, że to nie powinno przeszkodzić księciu Aldo, aby do nas wpaść. To mogłoby być zabawne podróżować razem!

Tym razem pani de Sommieres wybuchnęła śmiechem.

-  Pani pomysły są szyte grubą nicią, moja droga! - odparła z nutką sympatii, która nie przeszła niezauważona. -Czy uważa pani, że powinien brać sobie na głowę starą kobietę i towarzyszącą jej nieco szaloną starą pannę? Nawet jeśli bardzo panią bawi mieszanie się w jego sprawy i wspinanie się za nim po rynnach? Niech się pani zadowoli odmawianiem modlitw za niego. To przynajmniej mu się na coś przyda.

Morosini podszedł do Marii Andżeliny i wziął od niej kieliszek koniaku, który podała mu drżącą nieco ręką.

-  Pomoc była zbyt inteligentna i zbyt skuteczna, aby nie została doceniona, ciociu Amelio, i będę Marii Andżelinie za nią dozgonnie wdzięczny. Wznoszę toast za twoje zdrowie, kuzynko! - dodał z uśmiechem, który poruszył bez reszty serce jego towarzyszki nocnych wypraw po dachach. - Jak można zgadnąć, co gotuje nam przyszłość? Może przyjdzie nam jeszcze zdobywać razem kolejne dachy. Napiszę do pani przed wyjazdem. Lecz teraz jestem wykończony i marzę o odpoczynku.

Pierwsze, co zrobił po powrocie do pokoju, to zamknął żaluzje. Za żadne skarby nie chciał widzieć, jak na gąszczu parkowej zieleni odbija się światło padające z okien Anielki... Pragnął z całych sił, aby ta strona z jego życiorysu jak najszybciej się odwróciła. Potem usiadł na łóżku i zajął się studiowaniem rozkładu jazdy pociągów.

*   *   *

Jeśli jednak sądził, że jego polski romans należy już do przeszłości, to bardzo się mylił.

Następnego dnia po południu, kiedy właśnie kończył się pakować, Cyprian zawiadomił, że sir Eryk i lady Ferrals chcą z nim mówić i czekają w salonie.

-  Boże! I ten typ śmiał przekroczyć próg tego domu? -rzucił Morosini, nie kryjąc oburzenia. - Jeśli ciotka Amelia się dowie, każe go wyrzucić za drzwi!

-  Nie sądzę, żeby miała taki zamiar... Pani markiza osobiście przyjęła pana gości. Muszę przyznać, że z większą galanterią, niż można by się spodziewać.

Właśnie wróciła do swego pokoju, nakazując mi zawiadomić księcia.

-  Czy jest z nią panna Plan-Crepin?

-  Nnnn... ie... Panna... właśnie pielęgnuje petunie w ogrodzie zimowym, ale - dorzucił pospiesznie - zadbałem o to, by szczelnie pozamykać wszystkie drzwi.

Aldo nie mógł powstrzymać się od śmiechu. Tak jakby jakiekolwiek drzwi mogły coś zdziałać przeciw niepohamowanej kobiecej ciekawości. Dyskrecja i poczucie godności nie pozwalały ciotce Amelii wziąć udziału w wizycie, lecz nie przeszkodziły jej postawić za drzwiami damy do towarzystwa o długich uszach. Powodowała nią również ciekawość, gdyż zgodziła się przyjąć człowieka, którego tak bardzo nienawidziła: pragnęła ujrzeć na własne oczy tę, przez którą jej „ukochane dziecko" straciło głowę. A zatem, kto mógłby mieć jej to za złe?

Przecież to także był rodzaj miłości.

Goście czekali na księcia w małym salonie jak pary udające się do fotografa:

ona w cudownej pozie rozciągnięta w fotelu, on stojący obok, z dłonią na oparciu krzesła i dumnie podniesioną głową.

Morosini pochylił się nad dłonią młodej kobiety i ścisnął rękę jej męża.

-  Chcieliśmy się pożegnać - powiedział sir Eryk - a także wyrazić naszą wdzięczność za cudowną pomoc, której od pana doświadczyliśmy w tak trudnych okolicznościach. Moja żona i ja...

Aldo, który nie lubił przemów, przerwał w pół zdania:

-  Na litość! Sir Eryku! Nie jest mi pan winien żadnych podziękowań! Któż nie byłby gotów na drobne poświęcenia dla młodej damy w niebezpieczeństwie? Ale ponieważ wszystko wróciło do normy, niech pan pozwoli, że znajdę w tym moją najlepszą nagrodę.

Aldo mierzył Ferralsa wzrokiem, unikając spojrzenia Anielki, aby lepiej móc panować nad sobą. Ale szybkie spojrzenie kątem oka pozwoliło mu stwierdzić, że jest jeszcze bardziej zachwycająca niż zwykle, w zwiewnej sukience z krepdeszyny drukowanej w biało-niebieskie wzory Nattier i w wąskim turbanie, w którym była uwięziona jej kształtna głowa. Zachowała zbyt wiele władzy nad nim, a on nie miał ochoty bełkotać jak zakochany sztubak.

Myślał, że kilkoma słowami zakończy tę nieprzyjemną wizytę, lecz sir Eryk miał jeszcze coś do powiedzenia.

-  Jestem o tym całkowicie przekonany. Jednak chciałbym, żeby mi pan pozwolił okazać moją wdzięczność, przyjmując to...

Nie ulegało wątpliwości, w dłoni sir Eryka ukazała się szkatułka z szafirem.

Przez chwilę Morosini nie wiedział, czy śmiać się, czy płakać.

-  Oddaje mi pan Błękitną Gwiazdę? Ależ to czyste szaleństwo! Wiem, ile ten kamień dla pana znaczy!

-  Zgodziłem się z nim rozstać, aby odzyskać żonę, a dzięki panu tak się stało! To byłoby kuszenie diabła, chcieć zachować wszystko... a ponieważ odzyskałem najcenniejszą rzecz...

Podał szkatułkę Morosiniemu, który odepchnął ją, maskując zgrabnie iście diaboliczną radość, która nim zawładnęła.

-  Dziękuję, sir Eryku, ale wystarczą mi pańskie dobre intencje. Nie chcę już tego kamienia!

-  Jak to? Odmawia pan?

-  A tak... Powiedział mi pan pewnego dnia, że jest pan przekonany, iż szafir i ta, która była wtedy pańską narzeczoną, są nierozłączne. Od tej pory nic się nie zmieniło. Otóż, ten cenny klejnot zbyt dobrze pasuje do lady Ferrals, abym mógł marzyć o innym dla niego przeznaczeniu. Są po prostu dla siebie stworzone! - dodał z ironią, którą tylko on sam był w stanie docenić.

Cudownie było ofiarować fałszywy kamień kobiecie, która w jego oczach była tak samo sztuczna.

Ale handlarz bronią wydawał się zmieszany, żeby więc rozluźnić ciężką atmosferę, Morosini zmienił ton:

-  Aby skończyć już z tą smutną historią, czy mogę spytać: odnalazł pan swoje auto i szwagra?

-  Auto tak. Porzucili je przy Porte Dauphine. Szwagier się nie odnalazł, lecz wolę, abyśmy o nim nie mówili, żeby nie przysparzać smutku mojej żonie i hrabiemu Solmańskiemu, który bardzo przeżywa zachowanie wykolejonego syna. Zresztą ja nie złożyłem skargi i załatwiłem, by prasa się do tej sprawy nie mieszała; odnaleźliśmy moją żonę, okup i złapaliśmy porywaczy, koniec kropka! Nazwisko Solmański nie zostanie skalane. Hrabia wraca do Warszawy w najbliższych dniach, a my wyjeżdżamy jutro do naszego zamku w Devonie, gdzie do nas dołączy później, kiedy rana na jego honorze nieco się zagoi...

Aldo skłonił się przed tym zdecydowanie nieodgadnionym człowiekiem. Musiał być święty lub ślepo zakochany, aby zachować się z taką wielkodusznością.

Zasługiwał na pokłon.

-  Mogę tylko panu przytaknąć... i życzyć szczęścia...

-  Czy wraca pan do Wenecji?

-  Jeszcze dziś wieczór... z radością, której nie potrafię wyrazić.

Aldo nie zamienił z Anielką ani słowa. Nie napotkał nawet jednego jej spojrzenia, lecz ujął dłoń, którą mu podała. Kiedy pochylił się nad nią prawie tak, że mógł ją dotknąć ustami, poczuł zwitek papieru wciskany między jego palce.

Chwilę potem przedziwna para się oddaliła. Aldo pośpiesznie wrócił do swego pokoju i rozwinął bilecik, który składał się tylko z kilku słów.

Muszę być posłuszna ojcu i spełnić moją pokutę. Ale kocham tylko Pana, czy Pan jeszcze w to wierzy?

Przez chwilę jego serce zabiło mocniej. Może z radości lub bliżej nieokreślonej nadziei. Jednak nieufność go nie opuszczała: widział w myślach Anielkę rozciągniętą na kanapie tamtej nocy... uśmiechającą się do Ferralsa, przyjmującą Ferralsa...

Wcisnął bilecik głęboko do kieszeni, postanawiając, że więcej nie będzie o nim myślał. Ale to było trudne. Słowa z liściku tańczyły w jego głowie. Najpiękniejsze, najbardziej magiczne na świecie:.. .kocham tylko Pana... Trwało to tak długo, że stało się nie do zniesienia; być może dlatego, że do żalu, do obudzonego pożądania, doszło poczucie wstydu: sir Eryk stał się zabawką w dość podłej farsie, na którą nie zasługiwał.

Dlatego, kiedy wreszcie znalazł się w wygodnym przedziale Simplon-OrientExpressu, sunącego przez uśpione burgundzkie wioski, otworzył okno, wyjął z kieszeni jedyny list miłosny, jaki dostał od Anielki, i podarłszy go na drobne kawałki, pozwolił, by porwał go wiatr. Dopiero wtedy mógł zasnąć.

Trzy miesiące później

Na Wyspie Umarłych

Czarna gondola ze skrzydlatymi lwami płynęła w stronę wyspy-cmentarza San Michele. Aldo Morosini, oparty na aksamitnych, amarantowych poduszkach, patrzył, jak zbliża się biały mur, który otaczał ciemną i gęstą masę strzelistych cyprysów.

Co roku książęta z rodu Morosinich udawali się na cmentarz, by złożyć kwiaty w kaplicy nagrobnej donny Felicji, z domu Orsini, w rocznicę jej śmierci. Aldo nigdy nie zaniedbał tego zwyczaju, lecz dzisiaj jego wyprawa nabierała podwójnego sensu dzięki wiadomości, jaką otrzymał przed tygodniem od bankiera z Zurychu: 25 tego miesiąca, około 10 rano, na wyspie San Michele. S.A.

Tych kilka słów przyniosło Morosiniemu znaczną ulgę.

Od blisko dwóch miesięcy po powrocie do domu Aldo niepokoił się niewyjaśnionym brakiem wiadomości. Nie dostał żadnej odpowiedzi na wiadomość wysłaną z Paryża, w której donosił o sukcesie pierwszej misji. Obawiał się, czy jakaś katastrofa nie zniweczyła dzieła Kulawego. Na szczęście nie.

Zapowiadał się piękny dzień. Ciężkie, upalne, letnie powietrze, w którym Wenecja dusiła się co roku, ochłodziło się po wielkiej burzy, która przeszła nad miastem poprzedniego wieczoru. Laguna stała się gładka i lśniła w lekkim słońcu. Spokój poranka przerywał jedynie krzyk morskich ptaków. Gondola, prowadzona zdecydowaną ręką Ziana -Aldo za nic w świecie nie wziąłby jednej z tych łodzi motorowych, by udać się z wizytą do swoich drogich księżniczek - przecinała leniwie spokojną taflę wody, zbliżając się do miasta zmarłych. Aldo, jak zawsze, miał wrażenie, że dotarł na kraj świata żywych, i że płynie do jakiejś niebiańskiej Jerozolimy, gdyż San Michele przypominała mu białe pałace otoczone bujną roślinnością, które podziwiał przed wojną podczas pewnej niezapomnianej podróży do Indii. Wyrastały nagle pośrodku tafli jeziora, w którym przeglądały się jak w lustrze.

Kiedy gondola dotarła do budynku z kolumnami i marmurowymi schodami sięgającymi aż do wody, Aldo zeskoczył na ziemię, wziął olbrzymi bukiet i wszedł na cmentarz, witany przyjaźnie przez strażnika, którego znał z dawien dawna. Skręcił w jedną z alej wysadzanych smukłymi cyprysami, gdzie snuły się jeszcze cienkie wstęgi niedawnej mgły. Wokół stały groby zwieńczone białymi krzyżami, wszystkie podobne i obficie ukwiecone. Gdzieniegdzie wznosiła się arystokratyczna kaplica, której mieszkańcy chcieli mieć pewność, że tu zostaną zostawieni w spokoju. W rzeczywistości mieszkańcy grobów byli tu tylko przejściowo: z braku miejsca i pomimo rozciągłości cmentarza, szczątki ludzkie zabierano po dwunastu latach i przewożono do specjalnej kostnicy.

Aldo lubił cmentarz San Michele, gdyż uważał, że nie jest smutny. Wszystkie te białe krzyże wystające z masy wielokolorowych bukietów przypominały klomb przykryty śniegiem.

Miejsce wiecznego spoczynku było wyludnione. Wyjątek stanowiła stara kobieta w żałobie, pogrążona w modlitwie nad jednym z grobowców, z różańcem z bukszpanu spływającym z jej rąk. Dopiero gdy dotarł do rodzinnej kaplicy zobaczył księdza lub kogoś, kogo wziął za księdza. Długa, trochę za obszerna czarna suknia i okrągła fryzura mogły należeć do przedstawicieli wielu Wschodnich Kościołów, podobnie jak broda i burza włosów, lecz szybko zrozumiał, że już gdzieś widział te piękne dłonie i imponującą laskę z mahoniu. Stojąc przed drzwiami z brązu, z pochyloną głową, człowiek ten zdawał się pogrążony w głębokiej medytacji i Aldo postanowił mu nie przeszkadzać. Był pewien, że za przyciemnionymi okularami ukryte jest jedno oko w ciemnoniebieskim kolorze, głębokim jak szafir, i że to Szymon Aronow we własnej osobie...

Nagle ów człowiek przemówił, nawet się nie odwracając:

-  Niech mi pan wybaczy, że tak długo milczałem. Byłem bardzo daleko... A poza tym zależało mi, byśmy spotkali się tu, w Wenecji, przed tym grobem, żeby oddać cześć ostatniej ofierze Błękitnej Gwiazdy. Chciałem ugiąć kolana w miejscu wiecznego spoczynku wielkiej damy i modlić się za jej zbawienie. W obliczu Najwyższego - dodał z cieniem uśmiechu - jedyną wartością modlitwy nie jest język, w jakim się ją odmawia, lecz jej szczerość.

Aldo, zamiast odpowiedzi, wyjął klucz z kieszeni i otworzył drzwi kaplicy:

-  Niech pan wejdzie! - rzekł.

Choć perfekcyjnie utrzymane, wnętrze zalatywało zwiędłymi kwiatami, zimnym woskiem, a zwłaszcza wilgocią, lecz w tym środowisku prawie wodnym żaden wenecjanin nie przywiązywał do tego wagi. Morosini wskazał Żydowi z Warszawy marmurową, sprzyjającą medytacji ławę stojącą naprzeciw ołtarza.

Kulawy usiadł, kładąc pęk róż na półce na kwiaty.

-  Czy często przynosi pan tu kwiaty? - spytał.

-  Tak, dość często, lecz dzisiaj nie dla mojej matki. Los chciał, że wyznaczył mi pan spotkanie w rocznicę śmierci naszej amazonki, Felicji Orsini, hrabiny Morosini, która przez całe swoje życie walczyła o własne przekonania i aby pomścić męża zastrzelonego w Arsenale przez Austriaków. Gdybyśmy mieli więcej czasu, opowiedziałbym panu o jej życiu. Spodobałaby się panu... lecz przebył pan przecież taki szmat drogi nie po to, aby słuchać naszej sagi rodzinnej. A oto, o czym pana zawiadomiłem.

Książę podał Kulawemu szkatułę z niebieskiej skóry, którą ten trzymał przez chwilę w dłoni, nie otwierając. Z jego oka spłynęła łza.

- Po tylu wiekach - wyszeptał. - Dziękuję!... Czy zechce pan usiąść obok mnie na chwilę?

Przez moment, który wydał mu się wiecznością, Al-do patrzył, jak Kulawy długimi palcami gładzi miękką skórę... Wreszcie szkatuła zniknęła w przepastnych fałdach jego czarnej sukni, a zamiast niej pojawiła się mała paczuszka owinięta purpurowym jedwabiem przetykanym złotą nitką. I znowu usłyszał powolny i ciepły głos Kulawego:

- Mówić w takim miejscu o pieniądzach byłoby świętokradztwem. W tej chwili moi bankierzy rozliczają się z pańskim księgowym. To - i mam nadzieję, że się pan zgodzi - to osobisty dar ofiarowany cieniom przodków chrześcijańskiej księżniczki.

Równocześnie zdjął błyszczący materiał, ukazując relikwiarz z kości słoniowej pięknej roboty, który doświadczone oko księcia-antykwariusza oceniło bez wahania na VI wiek bizantyjski. Przez wydrążone otwory dostrzegł, że jest wysadzany złotem i że na środku leży małe kryształowe etui, w którym zamknięte było coś, co przypominało brązową igłę.

- Należało - rzekł Aronov - do prywatnej kaplicy ostatniej cesarzowej Bizancjum w pałacu Blachernes. Jest to cierń z korony cierniowej Chrystusa... a przynajmniej zawsze tak sądzono, a i ja chcę w to wierzyć - dodał z uśmiechem, jakby prosił o wybaczenie, co Aldo zrozumiał: w Bizancjum krążyło tyle relikwii, że trudno jednoznacznie stwierdzić ich autentyczność. A jednak był to iście królewski prezent.

-  I daje mi go pan? - spytał Morosini, czując, że mu wyschło w gardle.

-  Nie panu! Jej! Widzę tu marmurowe tabernakulum, gdzie mój skromny dar znajdzie odpowiednie miejsce. Może ukoi on niespokojną duszę pańskiej matki. Tak się mówi o duszach tych, którzy zostali zamordowani...

Aldo wziął relikwiarz i z czcią umieścił go wewnątrz tabernakulum, po czym ukląkł przed nim, zamknął i zabrał klucz. Potem wrócił do swego gościa.

-  Myślałem, że uda mi się ją ukoić, znajdując zabójcę -westchnął z goryczą - lecz ten nadal cieszy się wolnością. Jednak, od kiedy spotkałem ostatniego właściciela szafiru, targają mną pewne wątpliwości.

-  Hrabia Solmański... czy też ten, który się nim mieni?

-  Czyżby pan go znał?

-  Ależ oczywiście! A w maju dowiedziałem się wielu ciekawych rzeczy, wertując paryskie gazety. Była w nim doskonała fotografia młodej żony porwanej w dniu ślubu... i fotografia ojca.

-  Czyżby nim nie był?

-  Tego nie wiem, lecz jestem pewien, że to nazwisko nie należy do niego. Prawdziwy Solmański zginął na Syberii wiele lat temu. Został wywieziony za udział w spisku na życie cara. Nie wiem, co się z nim stało, pewnie już nie żyje, ale jego „zmiennik" - prawdziwe nazwisko Orszaków - musi coś wiedzieć, skoro ośmielił się przyjechać do Warszawy i zainstalować w pałacu tego, który z pewnością był jego ofiarą. Podobnie jak wielu innych, wśród których chciałby i mnie widzieć.

-  Jest pańskim wrogiem?

-  Jest wrogiem narodu żydowskiego. Z powodów, których nie znam, poprzysiągł mu zatratę, a mogę panu powiedzieć, że uczestniczył w wielu pogromach.

Szukał pektorału, gdyż poznał jego tajemnicę, i szukał mnie. To dlatego przyjechałem w tajemnicy... i pod fałszywym nazwiskiem.

-  Ponieważ pan również...

-  Tak. Nie nazywam się Aronow, lecz moje prawdziwe nazwisko nic panu nie powie. Widzi pan, jak dziwnie splatają się ludzkie losy: przez wiele lat nic o sobie nie wiedzieliśmy. Dopiero musiałem popełnić tę nieostrożność, że pana wezwałem, by zasłona została zerwana i droga odnaleziona. Obaj chcieliśmy odzyskać szafir: on go ukradł lub kazał ukraść, co pozwala się domyślać, że ma tu wspólników, zwłaszcza na poczcie w Wenecji; popełniłem wielki błąd, wysyłając telegram. Wszystko przez ten skrawek błękitnego papieru, który doprowadził również do śmierci biednego pana Amschela. Ale mimo to niczego nie żałuję.

-  Co pan teraz zamierza?

-  Kontynuować to, na Boga! Moja misja staje się coraz pilniejsza. Tylko... mam pewne skrupuły, pociągając pana za sobą.

-  Dlaczego? Przecież uprzedził mnie pan, że zadanie jest niebezpieczne!

-  Z pewnością. Wspominałem panu o tym czarnym zakonie, który właśnie się rodzi, i doszedłem do wniosku, że ten Orszaków może do niego należeć. Jednak w obecnej sytuacji nie jest pan zagrożony, nawet jeśli Solmański - dla ułatwienia tak go nazywajmy - zna pana osobiście. To zupełnie naturalne, że poszukuje pan swojej własności i tak długo, jak będzie myślał, że szafir jest w rękach córki, nie musi się pan niczego obawiać. To był wielkopański gest, lecz bardzo sprytnie z pana strony, że dał pan do zrozumienia, iż porzuca walkę, zostawiając klejnot u Ferralsa.

-  Skąd pan o tym wszystkim wie?

-  Od Adalberta, z którym niedawno się spotkałem i który o wszystkim mi opowiedział.

Aronow zamilkł, tymczasem Aldo zastanawia! się, czy Żyd zosta! również poinformowany o jego uczuciowych sprawkach z Anielką, ale ponieważ o tym nie wspomniał, książę pomyślał, że archeolog zachował dyskrecję. Chyba że była to kwestia szczególnej delikatności Kulawego...

-  Teraz groźba zawisła nad tym nieszczęsnym Anglikiem. Przyjdzie taki dzień, że Solmański będzie chciał odzyskać klejnot i wcześniej czy później jego zięć straci przez to życie. Ale wracajmy do pana! Dla niego nie przedstawia pan już żadnej wartości: wrócił pan do domu, a ponieważ on nie wie o naszej umowie, w jego mniemaniu opuścił pan diabelski krąg związany z Błękitną Gwiazdą. Jeśli jednak się dowie, że poszukuje pan również pozostałych kamieni, zrozumie, że pracuje pan dla mnie, i wtedy marny pana los! Dlatego mam wystarczająco dużo skrupułów, aby zaproponować panu zerwanie naszego paktu.

Ale Morosini nie wahał się ani chwili.

-  Nigdy nie odwołuję danego słowa, a pana skrupuły są nie na miejscu. Zresztą, czyż nie wspomniał pan o innej legendzie, według której ja zostanę wybrany, ja, szlachetny rycerz, któremu los zleci zdobycie Graala? - odparł z zawadiackim uśmiechem. - Niech pan się nie obawia, potrafię się bronić - dodał z powagą - a z Adalbertem tworzymy doskonały tandem.

-  Tak, wiem. A jednak może pan się jeszcze zastanowi?

-  Już się zastanowiłem! Dlaczego chce pan, abym powrócił do spokojnego życia handlowca, kiedy pan proponuje mi pasjonującą przygodę? Lepiej niech mi pan powie, kiedy ma się odbyć aukcja diamentu Karola Zuchwałego! We wrześniu, jak sądzę?

-  Nie, trochę później. Kampania prasowa zacznie się w Londynie w ostatnim tygodniu września, ale ze względu na wartość historyczną klejnotu wieści rozejdą się po całej Europie. Aukcja została zaplanowana w Sotheby's w środę, czwartego października.

-  To doskonale dla mnie. Tak czy inaczej, jadę w tym czasie do Anglii i Szkocji na pogrzeb starego przyjaciela, który zmarł w maju w Egipcie.

-  Czy mówi pan o lordzie Killrenanie, który został zamordowany na pokładzie swego jachtu?

-  Nie inaczej. Znaleziono go w kajucie uduszonego, a jego apartamenty zostały przewrócone do góry nogami i okradzione. Ale policja egipska do tej pory nie złapała zabójcy. A z powodu wielu formalności administracyjnych ciało znajdzie się w kraju dopiero we wrześniu. Za nic w świecie nie mógłbym nie być na pogrzebie.

Prawda była taka, że Aldo jechał do Anglii nie tylko ze względu na przyjaźń, ale również z ciekawości. Chciał z bliska zobaczyć rodzinę, która tak zaszła za skórę staremu sir Andrew, że zabronił sprzedaży bransolety Mogołów jakiemukolwiek Anglikowi! Coś mu podpowiadało, że to ohydne morderstwo nie było dziełem jednego z tych gagatków, których pełno jest we wszystkich portach świata, w Port Saidzie i gdzie indziej.

-  Czy myśli pan o zabójstwie na zlecenie? - spytał Aro-now, który zdawał się czytać w myślach rozmówcy.

-  To możliwe. Wszystko jest możliwe, gdy pojawia się wyjątkowy, na dodatek historyczny klejnot, pan powinien to wiedzieć lepiej niż inni. Lord Killrenan był posiadaczem takiego kamienia. Przynajmniej tak uważała jego rodzina... ale on już go nie miał!

- I przez niego stracił życie. Można by rzec, że szlachetne kamienie wydarte z wnętrzności ziemi, aby błyszczały na czołach bogów, mają w sobie taką moc i takie przesłanie, o których nikt nigdy się nie dowie, czy przynoszą miłość, czy śmierć: Gwiazdy na górze, gwiazdy na dole, wszystko, co jest na górze, ukaże się na dole. Szczęśliwy będziesz ty, który przeczytasz tę zagadkę - powiada Hermes Trismegiste, czyli trzy razy wielki, z którego Grecy uczynili starego króla Egiptu i utożsamiali z Totem. Obawiam się, że do tej pory jeszcze nikt jej nie rozszyfrował.

-  Nawet pan, który ma tak rozległą wiedzę?

-  Nie taką, jakbym chciał. Kamienie pozostają dla mnie zagadką, jak wszystko, co posiada nadnaturalną moc. Poszukuję ich w celu religijnym, co nie znaczy, że będą mnie chronić, gdyż rzadko przynoszą szczęście. Pasja, jaką obdarzają je ludzie, odpłaca czarną niewdzięcznością. A co do pana mogę tylko się modlić, żeby została panu oszczędzona. Niech Bóg ma pana w opiece, Morosini!

Po chwili Kulawy zniknął. Aldo ponownie otworzył tabernakulum i długo się modlił za tego człowieka i za powodzenie swoich poszukiwań...

Ponura przepowiednia Szymona wkrótce się spełniła. Kilka tygodni po spotkaniu na San Michele i dwa dni przed wyjazdem Morosiniego do Anglii europejskie gazety podały, że sir Eryk Ferráis nie żyje. Został zamordowany.

Saint-Mandé, sierpień 1994

1 * Król Wizygotów od roku 649 do 672.

2 * Kardynał Mazarin, wielki miłośnik diamentów, zgromadził ich wiele o podobnych rozmiarach. Noszą jego imię. Niektóre z nich powróciły do korony Francji

3 * Kalomel - nazwa zwyczajowa chlorku rtęci. Biaty proszek, prawie nierozpuszczalny w wodzie. Stosowany w lecznictwie (antyseptyk, środek przeczyszczający).

4 * Dogana die Mare - dawna komora celna.

5 * Tajna rada, która rządziła Wenecją od 1310 do 1797 roku.

6 * San Giovanni e Paolo, w dialekcie weneckim.

7 * Placek z migdałami.

8 * Motorówka.

9 * Urodzony na Węgrzech, wychowany w Polsce.

10 * Maté pudełeczko z drewna lub metalu umieszczane przy drzwiach wejściowych domu na framudze. W środku pojemnika znajduje się zwitek pergaminu z cytatami z Tory. Mezuza ma znaczenie symboliczne, historyczne i religijne.

11 * Rozalia Lubomirska z Chodkiewiczów (1768-1794).

12 * Wędrując przez Włochy i Francję, na ostatnie półtora roku życia osiadła na zamku w Blois, gdzie zmarła w styczniu 1716 r.

13 * Pokojówka (franc, soubrette).

14 * Markieteria, markietaż - technika zdobienia stosowana m.in. w meblarstwie. Polega na układaniu na powierzchni zdobionego sprzętu wzorów z kawałków drewna, metalu, kości słoniowej itp.

15 * Aspidistra wyniosła (Aspidistra elatior) - gatunek ozdobnej rośliny o grubych liściach.

16 * Burgund, wino czerwone lub białe.

17 * Zabawa polegająca na toczeniu po ziemi stalowej obręczy (najczęściej kółka z dziecięcego wózka) i utrzymaniu jej w równowadze za pomocą sztywnego drutu wygiętego w kształt litery U.

18 * Intaglio (wł.) - szlachetny kamień gładzony, rzeźbiony wklęsło, w przeciwieństwie do kamei rzeźbionej wypukło.

19 * Eskurial (Escorial) - olbrzymi kompleks pałacowo-klasztorny, położony w środkowej Hiszpanii (w San Lorenzo) wzniesiony w latach 1563--1584 na zlecenie króla Filipa II.

20 * Edykt nantejski (1598 r.) przyczynił się do zakończenia trwających we Francji przez 30 lat wojen religijnych. Wprowadzał wolność wyznania i równouprawnienie protestantów i katolików. W roku 1685 Ludwik XIV odwołał ów akt prawny, co stało się przyczyną masowej emigracji francuskich protestantów do Wielkiej Brytanii, Holandii i Prus.

21 * Markiza Blanka de Paiva - słynna kurtyzana w czasach Drugiego Cesarstwa.

22 * Nabrzeże Złotników na wyspie Cite nad Sekwaną. Pod nr. 36 stoi budynek Paryskiej Prefektury Policji.

23 * Trucizna, prawdopodobnie roztwór arszeniku; wynalazła ją Teofania di Adamo, stracona w Palermo w roku 1633.

24 * (wł.) Ryż z grochem. Wenecja jest stolicą ryżu i szlachetny wenecjanin nigdy nie uczyniłby aluzji do spaghetti.

25 * Tragiczna postać kobieca z Arlezjanki Georges'a Bizeta - suity koncertowej skomponowanej do spektaklu w teatrze dramatycznym.

- --------------

- -----------------------------------------------------------

- --------------

- -----------------------------------------------------------

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Content

Juliette Benzoni
Błękitna Gwiazda

Prolog Powrót

Część I Człowiek z Enklawy

Rozdział pierwszy Telegram

Rozdział drugi Spotkanie

Rozdział trzeci Park Wilanowski

Rozdział czwarty Pasażerowie Nord- Expresu

Część II Mieszkańcy parku Monceau

Rozdział piąty Co można znaleźć w zaroślach

Rozdział szósty Gra w otwarte karty

Rozdział siódmy Niespodzianka w domu aukcyjnym Drouot

Rozdział ósmy Ślub inny niż wszystkie...

Rozdział dziewiąty We mgle

Rozdział dziesiąty Godzina prawdy