Robert Jordan

De Grote Jacht

Dit boek wordt opgedragen aan Lucinda Culpin, Al Dempsey, Tom Doherty, Susan England, Dick Gallen, John Jarrold, the Johnson City Boys (Mike Leslie, Kenneth Loveless, James D. Lund, Paul R. Robinson), Karl Lundgren, the Montana Gang (Eldon Carter, Ray Grenfell, Ken Miller, Rod Moore, Dick Schmidt, Ray Sessions, Ed Wildey, Mike Wildey en Sherman Williams), William McDougal, Louisa Cheves, Popham Raoul, Ted en Sidney Rigney, Robert A.T. Scott, Bryan en Sharon Webb en Heather Wood. Ze schoten mij te hulp toen God over de wateren liep en het ware Oog van de Wereld over mijn huis schoof.

Robert Jordan, Charleston, South Carolina februari 1990.

En het zal geschieden dat de werken van de mens vernietigd zullen worden en de Schaduw over het Patroon van de Eeuw zal liggen en de Duistere wederom zijn hand op de wereld van de mens zal leggen. Vrouwen zullen wenen en mannen jammeren wanneer de naties van de wereld als rottend weefsel zullen vergaan. Niets zal standhouden noch onberoerd blijven... Doch er zal iemand geboren worden die de Schaduw tegemoet zal treden, wederom geboren zoals hij eerder is geboren en zoals hij geboren zal worden, in alle tijden. De Draak zal herrijzen en bij zijn wedergeboorte zal er geween zijn en geknars van tanden. In jute en as zal hij het volk kleden en door zijn wederkomst de wereld weer breken, alles verbrekend wat verbonden is. Als de ontketende dageraad zal hij ons verslinden en verzengen. De Herrezen Draak zal evenwel de Schaduw bestrijden in de Laatste Slag, en zijn bloed zal ons het Licht schenken. Laat uw tranen stromen, o volkeren van de wereld. Ween om uw redding.

De Karaethon Reeks: De voorspellingen van de Draak,

zoals vertaald door Ellaine Marise’idin Alshinn,

meesteresse van de hoflibrije van Arafel,

in het Jaar van Genade 131 van de Nieuwe Era,

de Derde Eeuw

Proloog

In de Schaduw

De man die zich Bors noemde, tenminste in deze plaats, luisterde minachtend naar het stille geroezemoes dat als zacht gegons in de gewelfde ruimte opklonk. Maar zijn grimas bleef verborgen achter het zwartzijden masker dat zijn gezicht bedekte, net als honderd andere gezichten in deze zaal door maskers werden verborgen. Honderd zwarte maskers en honderd paar ogen die trachtten te zien wie de andere gemaskerden waren.

Als je niet al te goed keek, had deze enorme zaal met de grote marmeren haarden, de gouden lampen aan het koepelvormige plafond, de kleurrijke wandkleden en de ingewikkelde mozaïekvloer zich in een paleis kunnen bevinden. Als je niet al te goed keek. De haarden waren koud, om maar iets te noemen. De vlammen boven de houtblokken, die zo dik waren als een mannendij, gaven geen warmte. De muren achter de wandkleden en het plafond hoog boven de lampen toonden kale, bijna zwarte steen. Er waren geen ramen en slechts twee toegangen: een voor in de zaal en een achter in de zaal. Het was of iemand de ontvangstzaal in een paleis had willen nabootsen, maar na een ruwe aanduiding en hier en daar enkele details verder geen moeite meer had gedaan.

Waar deze zaal precies lag, wist de zogenaamde Bors niet en hij dacht niet dat iemand anders het wel wist. Hij wilde liever niet nadenken over waar deze zaal was. Hij was opgeroepen. Dat was voldoende. Ook daar dacht hij liever niet verder over na, maar zelfs hij gehoorzaamde na een dergelijke oproep.

Hij trok zijn mantel om zich heen, dankbaar voor het koude vuur, anders zou het te warm zijn geweest voor de zwarte wol die hem tot op de vloer omhulde. Al zijn kleren waren zwart. De ruim vallende mantelplooien verborgen dat hij kromliep om zijn lengte niet te verraden en maakten onzichtbaar of hij mager of gezet was. Hij was niet de enige die zich had gehuld in een enorme hoeveelheid stof. Stil keek hij het gezelschap rond. Zijn hele leven werd gekenmerkt door geduld. Als hij lang genoeg wachtte en keek, maakte iemand altijd een fout. De meeste mannen en vrouwen hier zouden dezelfde overtuiging zijn toegedaan: kijk en luister zwijgend naar mensen die zo nodig willen praten. Sommigen konden niet tegen lang wachten of tegen stilte, en verrieden zo meer dan ze beseften. Dienaren liepen tussen de mensen door. Slanke, goudblonde jongelingen die met een buiging en een stille glimlach wijn aanboden. De jonge mannen en vrouwen droegen strakke witte kniebroeken en ruime witte hemden. Beide groepen bewogen zich verontrustend sierlijk. Ze leken meer op elkaar dan op hun eigen spiegelbeeld; de jongens waren even knap als de meisjes mooi. Hij betwijfelde of hij ze uit elkaar kon houden en hij had goede ogen en een goed geheugen voor gezichten.

Een glimlachend meisje hield hem haar blad met kristallen bokalen voor. Hij pakte er een zonder te willen drinken. Iets afslaan zou kunnen worden opgevat als een blijk van wantrouwen – of nog erger – en zowel het een als het ander kon hier dodelijk zijn, maar er kon van alles in zijn drankje zitten. Enkele andere aanwezigen zouden zeker geen enkel bezwaar hebben als het aantal rivalen voor de macht zou verminderen, wie die andere ongelukkigen ook mochten zijn. Verstrooid vroeg hij zich af of de bedienden na deze bijeenkomst afgedankt zouden worden. Dienaren boren alles. Toen hij de dienares met de dunne glimlach na haar kleine buiging recht aankeek, zag hij haar ogen. Lege ogen. Ogen van een pop. Ogen doder dan de dood. Hij huiverde toen ze sierlijk verder liep en had de bokaal al bijna aan zijn lippen voor hij er erg in had. Hij voelde zich verkillen. Niet om wat dat meisje was aangedaan, maar iedere keer als hij meende een zwakheid te ontdekken bij degenen die hij nu diende, was die al achterhaald. De genadeloze nauwkeurigheid waarmee een vermoede zwakheid werd uitgeroeid, sloeg hem met verbijstering. En zorg. Zijn eerste stelregel was altijd geweest om naar zwakheden te zoeken, want elke zwakte was een barst die hij kon onderzoeken, openwrikken en beïnvloeden. Als zijn huidige meesters, zijn meesters van dit moment, geen zwakheden kenden...

Nadenkend bestudeerde hij vanachter zijn masker de aanwezigen. Daar bestonden zwakheden in overvloed. Ze werden verraden door zenuwen, zelfs de verstandigen die hun tong in bedwang konden houden. De nervositeit sprak uit de strakke stijve houding van de een of het schichtig goedschikken van een gewaad bij de ander. Zo’n kwart van hen, schatte hij, had geen moeite gedaan zich beter te vermommen. Hun kleding gaf veel prijs. Voor een wandkleed met goud en vurig rood stond een vrouw zachtjes te praten met een man of een vrouw, dat was door de grijze mantel en kap onmogelijk te zeggen. Zij had dat plekje beslist gekozen omdat de kleuren van het wandtapijt mooi afstaken tegen haar kleding. Echt stom zo de aandacht te trekken, want haar scharlaken gewaad met een laag gesneden lijfje dat veel huid toonde en haar halflange rok met gouden slofjes eronder vertelden dat ze uit Illian kwam, welgesteld was en misschien wel van hoge stand.

Achter de Illiaanse stond een andere vrouw, alleen en bewonderenswaardig zwijgzaam. Ze had een ranke hals en weelderig zwart haar, dat in lange golven tot haar middel reikte; met haar rug naar de muur hield ze alles in de gaten. De vrouw toonde geen zenuwen, slechts een kalme beheersing. Het was heel bewonderenswaardig, maar haar gebronsde huid en haar roomkleurige gewaad met de hoge hals dat alleen haar handen vrij liet, maar toch strak en ietwat doorschijnend om haar lijf zat – veel verradend en niets onthullend – vertelden aan iedereen dat ze iemand van het Eerste Bloed uit Arad Doman was. En tenzij de zogenaamde Bors het helemaal mis had, droeg de brede gouden armband om haar linkerpols het wapen van haar Huis. Het moest het wapen van haar eigen Huis wel zijn, want trots zou geen enkele Domani van hoge geboorte toestaan zich met het zegel van een ander Huis te vernederen. Nog erger dan dwaas. Een man in een hemelsblauwe Shienaraanse jas met een hoge kraag liep langs hem heen en nam hem door de ooggaten van zijn masker behoedzaam van top tot teen op. Zijn manier van bewegen gaf aan dat hij een krijgsman was. Het werd luid verkondigd door de stand van zijn schouders, de manier waarop zijn blik nooit lang op één plek bleef rusten en de manier waarop zijn hand gereed was een ontbrekend zwaard te trekken. De Shienaraan verknoeide amper tijd aan de zogenaamde Bors, want zijn afgezakte schouders en kromme rug hielden geen bedreiging in.

De zogenaamde Bors snoof toen de Shienaraan doorliep met zijn gebalde rechterhand en zijn ogen die al weer elders naar gevaar speurden. Hij herkende ze allemaal, hun stand, hun land. Koopman of krijger, burger of edelman. Uit Kandor en Cairhien. Uit Saldea en

Geldan. Uit iedere natie en bijna ieder volk. Hij trok van plotselinge afkeer zijn neus op. Er was zelfs een ketellapper, in een felgroene kniebroek en een gifgele jas. Als de Dag komt, kunnen we die missen als kiespijn.

Veel vermomde mensen waren ondanks hun mantels en sluiers niet veel beter. Onder de rand van een donker gewaad ving hij een glimp op van de met zilver afgezette laarzen van een hoogheer uit Tyr en onder een andere zoom een flits van gouden leeuwensporen, die alleen gedragen werden door hoge officieren van de Andoraanse koninginnegarde. Een slanke kerel keek rond uit de diepte van zijn grote hoofdkap en verried zich eveneens, ondanks zijn lange zwarte gewaad en zijn anonieme grijze mantel die met een simpele zilveren speld werd dichtgehouden. Hij kon iedereen zijn, van overal... als er geen zespuntige ster tussen de duim en wijsvinger van zijn rechterhand was getatoeëerd. Iemand van het Zeevolk dus; zijn linkerhand zou de tekens tonen van zijn clan en afstamming. De zogenaamde Bors deed geen moeite ernaar te kijken.

Opeens kneep hij zijn ogen samen en keek strak naar een vrouw die in zwart was gehuld en van wie alleen de vingers zichtbaar waren. Aan haar rechterhand zat een gouden ring in de vorm van een slang die zijn eigen staart opat. Aes Sedai, of in elk geval een vrouw die in Tar Valon door de Aes Sedai was opgeleid. Niemand anders zou zo’n ring dragen. Hoe dan ook, het maakte hem niet uit. Hij keek opzij voor ze zijn blik zou zien en kon bijna meteen een andere vrouw thuisbrengen die van hoofd tot voeten in het zwart was gehuld en ook de ring met het Grote Serpent droeg. De twee feeksen lieten niet merken dat ze elkaar kenden. In de Witte Toren zaten ze als spinnen in hun web en trokken naar believen aan de touwtjes die koningen en koninginnen lieten dansen. Vervloek ze allemaal tot de eeuwige dood! Hij besefte dat zijn tanden knarsten. Als hun aantal zou verminderen – en dat moest wel, voor de Dag – dan zouden er enkelen zijn die ze nog minder zouden missen dan de ketellappers. Een gong galmde, een enkele trillende toon die van overal tegelijk klonk en alle andere geluiden afsneed als een mes. De grote deuren aan het andere eind van de zaal zwaaiden open en twee Trolloks stapten naar binnen. Scherpe punten piekten uit hun knielange, zwarte maliën. Iedereen schoof naar achteren. Zelfs de zogenaamde Bors.

Ze staken met hun koppen en schouders boven alle mannen uit en hun misvormde en veranderde menselijke gezichten vormden een ziekelijke mengeling van mens en dier. De een had een dikke, puntige snavel waar zijn mond en neus hadden moeten zitten en een kop met veren in plaats van haar. De ander liep op hoeven, zijn gezicht stak als een harige snuit naar voren en boven zijn oren zaten geitenhoorns. De Trolloks negeerden de mensen, draaiden zich om naar de deur en schoven kruiperig gebogen terug. De veren van de een stonden zo stijf als een harde kam.

Een Myrddraal stapte tussen hen door en ze vielen op hun knieën. De kleding van de Myrddraal was zo zwart dat de maliën van de Trolloks en de maskers van de mensen haast licht leken. Toen hij zo soepel als een slang naar voren stapte, vertoonde zijn mantel geen enkele plooi.

De zogenaamde Bors voelde hoe zijn lippen zich tot boven zijn tanden optrokken, half snauwend en half – hij schaamde zich het te bekennen – uit vrees. Het gezicht van de Myrddraal was bloot. Een deegwit mannengezicht, maar zonder ogen. Het leek een ei, een made in een graf.

Het gladde, witte gezicht draaide rond en leek hen allen een voor een aan te kijken. Iedereen huiverde onder die oogloze blik. Terwijl om die blik te ontwijken elke gemaskerde achter een ander probeerde weg te duiken of opzij te schuiven, tuitten de smalle bloedeloze lippen van de Myrddraal zich tot iets wat bijna een glimlach leek. Zijn blik schiep een halve lege cirkel rond de deur. De zogenaamde Bors slikte. Ooit komt de dag, Halfman. Als de Grote Heer van het Duister weerkomt, zal hij zijn nieuwe Gruwheren kiezen en dan zul jij voor ze kruipen. Je zult je op de grond werpen voor mensen. Voor mij! Waarom zeg je niets? Staar me niet zo aan en spreek!

‘Jullie meester komt.’ De stem van de Myrddraal raspte als een schilferige slangenhuid. ‘Neer, wormen! Kruip, of zijn schittering zal jullie verblinden en verzengen!’

Woede overweldigde de zogenaamde Bors, zowel door de toon als door de woorden, maar toen trilde de lucht boven de Halfman en besefte hij wat er gaande was. Dat kan niet! Dat kan...! De Trolloks lagen al op de vloer te kronkelen alsof ze zich erin wilden begraven. De zogenaamde Bors keek niet of anderen iets deden, maar wierp zich neer op de vloer en drukte zijn gezicht plat tegen de steentjes. Hij kreunde toen hij zich bezeerde. Bezwerende woorden tegen het gevaar verdrongen zich op zijn rong — een bezwering die zijn vrees slechts een dun strohalmpje bood – en hij hoorde honderd andere ademloze angststemmen hetzelfde tegen de vloer uitspreken. ‘De Grote Heer van het Duister is mijn Meester en ik dien hem vanuit de grond van mijn hart met elke vezel van mijn ziel.’ Diep in zijn geest trilde een bange stem. De Duistere en alle Verzakers zijn gekerkerd... Huiverend bracht hij hem tot zwijgen. Die stem had hij al lang geleden verzaakt. ‘Voorwaar, mijn Meester is de Meester van de Dood. Niets vragend blijf ik dienen voor de Dag van zijn Terugkeer, onvoorwaardelijk, in de zekere en rotsvaste hoop op eeuwig leven.’ ... gekerkerd in Shayol Ghul, gebonden door de Schepper op het ogenblik van de schepping. Nee, ik dien nu een andere meester. ‘Voorwaar, de getrouwen zullen in de wereld verheven worden, verheven boven alle ongelovigen, verheven boven tronen, en toch blijf ik nederig dienen tot de Dag van zijn Terugkeer.’ De hand van de Schepper behoede ons allen en het Licht bescherme ons tegen de Schaduw. Nee, nee! Een andere meester. ‘Weldra komt de Dag van de Terugkeer. Weldra komt de Grote Heer van het Duister om ons te leiden en te heersen over de wereld, voor eens en altijd.’ De zogenaamde Bors maakte zijn geloofsbelijdenis hijgend af, alsof hij tien span had gehold. Het raspende gehijg om hem heen vertelde hem dat hij niet de enige was. ‘Sta. Jullie allen, sta op.’

De zoetvloeiende stem overviel hem bij verrassing. Natuurlijk zou geen van zijn lotgenoten, met hun maskers plat tegen de mozaïekvloer gedrukt, zich laten horen, maar het was niet de stem die hij verwachtte van...

Voorzichtig hief hij zijn hoofd ver genoeg op om met één oog te kijken.

Een mannengestalte zweefde in de lucht boven de Myrddraal. De zoom van zijn bloedrode gewaad hing een handbreedte boven het hoofd van de Halfman. Ook gemaskerd. In bloedrood. Zou de Grote Heer van het Duister als een man aan hen verschijnen? En nog gemaskerd ook? Toch beefde de Myrddraal; hij straalde vrees uit en leek in de schaduw van de mannengestalte haast in elkaar te krimpen. De zogenaamde Bors zocht wanhopig naar een antwoord dat hij kon bevatten zonder barstende hoofdpijn te krijgen. Misschien een van de Verzakers.

Die gedachte deed niet veel minder pijn. Als een van de Verzakers vrij was, betekende dat dat de Dag van de Terugkeer van de Duistere heel dichtbij moest zijn. De Verzakers, dertien van de machtigste geleiders van de Ene Kracht in een Eeuw vol machtige geleiders, waren samen met de Duistere gekerkerd in Shayol Ghul. De Draak en zijn Honderd Gezellen hadden de mensenwereld voor hen afgesloten. En de terugslag van die kerkering had de mannelijke helft van de Ware Bron bezoedeld, waarna alle mannelijke Aes Sedai, die vervloekte geleiders van de Kracht, waanzinnig waren geworden. Zij hadden de wereld in stukken gebroken zoals aardewerk op rotsen aan scherven sloeg. Daarmee was er een einde gekomen aan de Eeuw der Legenden, terwijl ze levend wegrotten en stierven. Een passende dood voor Aes Sedai, volgens hem. Nog te goed voor hen. Het speet hem alleen dat de vrouwen waren gespaard.

Langzaam en pijnlijk onderdrukte hij zijn paniek, sloot elke gedachte eraan buiten en hield zich in bedwang, hoewel hij het uit wilde gillen. Meer en beter kon hij nu niet doen. Niemand van de mensen op de vloer was opgestaan en slechts enkelen hadden het aangedurfd hun hoofd op te heffen.

‘Sta.’ Ditmaal klonk er een snauw in de stem van de man met het rode masker. Hij gebaarde met beide handen. ‘Sta op!’ De zogenaamde Bors duwde zich onhandig op, maar aarzelde halverwege. Die gebarende handen waren verschrikkelijk verbrand, toonden een wirwar van zwarte kloven en het rauwe vlees ertussen was even rood als het gewaad van de man. Zou de Duistere zich zo vertonen? Zelfs een van de Verzakers zou zich zo toch niet... De ooggaten van dat bloedrode masker dwaalden langzaam over hem heen en hij richtte zich haastig op. Hij dacht in die blik de hitte van een open oven te voelen.

Ook de anderen gaven aan het bevel gehoor en stonden even lomp en even bevreesd op. Toen iedereen weer stond, sprak de zwevende gestalte opnieuw.

‘Ik sta bekend onder vele namen, maar de naam waaronder jullie mij zullen kennen, is Ba’alzamon.’

De zogenaamde Bors klemde zijn tanden op elkaar om te voorkomen dat ze zouden klapperen. Ba’alzamon. In de taal van de Trolloks betekende dat woord Hart van het Zwart en zelfs ongelovigen wisten dat dat de Trolloknaam was voor de Grote Heer van het Duister, Hij Wiens Naam Ongenoemd Moet Blijven. Niet de echte naam, Shai’tan, maar toch verboden. Voor de aanwezigen en anderen van hun soort was het heiligschennis om die twee namen met een mensentong uit te spreken. Zijn adem floot door zijn neus en overal om zich heen kon hij het hijgen onder de andere maskers horen. De bedienden waren verdwenen, de Trolloks eveneens, hoewel hij niet had gezien dat ze weggingen.

‘De plaats waar jullie staan, ligt in de schaduw van Shayol Ghul.’ Er klonken meerdere kreunende stemmen en de zogenaamde Bors wist niet zeker of zijn eigen stem daar ook bij hoorde. Een zweem van wat haast zeker spot mocht worden genoemd, kroop in Ba’alzamons stem terwijl hij zijn handen spreidde. ‘Vreest niet, want de dag van de wederopstanding van uw Meester is nabij. De Dag van de Terugkeer nadert. Maakt mijn zichtbare aanwezigheid dit niet duidelijk aan jullie, die boven je broeders en zusters werden begunstigd? Weldra zal het Rad des Tijds worden gebroken. Weldra zal het Grote Serpent sterven en door de kracht van die dood zal de Tijd zelf sterven en zal jullie Meester voor deze Eeuw en voor alle komende Eeuwen de wereld naar zijn eigen beeld herscheppen. Dan zuilen zij die mij getrouw en standvastig dienen, boven de sterrenhemel aan mijn voeten zitten en voor altijd de wereld van de mens regeren. Aldus heb ik beloofd en aldus zal het zijn, zonder einde. Jullie zullen voor eeuwig leven en heersen.’

Een verwachtingsvol gefluister roezemoesde door de zaal. Sommigen deden zelfs met opgetogen verrukte ogen een stap naar die zwevende bloedrode gestalte toe. Ook de zogenaamde Bors voelde die belofte aan hem trekken, de belofte waarvoor hij zich honderden malen had opgeofferd.

‘De Dag van de Terugkeer nadert,’ zei Ba’alzamon. ‘Er dient echter nog veel te gebeuren. Er is nog veel te doen.’

De lucht links van Ba’alzamon trilde en verdikte zich tot de gestalte van een jongeman die iets onder Ba’alzamon zweefde. De zogenaamde Bors kon niet besluiten of daar een levend wezen hing of niet. Een dorpsjongen, aan zijn kleren te zien, met een sprankeling van kattenkwaad in zijn bruine ogen en het begin van een glimlach, vanwege de herinnering aan of de hoop op een schelmenstreek. Het vlees leek warm, maar de borst ademde niet en de ogen knipperden niet.

De lucht rechts van Ba’alzamon leek van hitte te rimpelen en een tweede dorpsjongen zweefde een half hoofd lager naast Ba’alzamon. Een jongeman met krullend haar, zo gespierd als een smid. Er was iets geks aan hem: een strijdbijl hing aan zijn zij, een grote halve maan van staal, in evenwicht door een dikke piek. De zogenaamde Bors boog zich opeens naar voren, gespitst op iets wat nog vreemder was. Een jongen met gele ogen.

Voor de derde maal verdikte de lucht zich tot de gestalte van een jongeman, ditmaal vlak onder Ba’alzamons ogen, bijna aan zijn voeten. Een lange kerel, eerst met grijze, toen door het licht bijna blauwe ogen en met donker, rossig haar. Nog een dorpeling of een boer. De zogenaamde Bors snakte naar adem. Opnieuw iets ongewoons, hoewel hij zich afvroeg waarom hij hier nog iets gewoons verwachtte. Een zwaard hing aan de riem van de gestalte, een zwaard met een bronzen reiger op de schede en een ingelegde reiger op het lange tweehandige gevest. Een dorpsjongen met een reigerzwaard? Onmogelijk! Wat betekent dit? En een jongen met gele ogen. De Myrddraal keek naar die gestalten en hij zag de Halfman beven. Tenzij hij het volkomen mis had, kwam dat beven niet voort uit vrees, maar uit haat.

Er was een dodelijke stilte gevallen, een stilte die Ba’alzamon liet verdiepen voor hij verder sprak. ‘Een persoon is tot leven gekomen en heeft de wereld betreden. De Draak die was en zal zijn, maar nog niet is.’

Een opgewonden gefluister bewoog zich door de zaal. ‘De Herrezen Draak. Wij dienen hem te doden, Grote Heer.’ Dat kwam van de Shienaraan en zijn hand greep gretig naar zijn zij waar gewoonlijk zijn zwaard hing.

‘Misschien,’ zei Ba’alzamon vlak. ‘Misschien ook niet. Misschien kan hij te mijnen nutte worden bekeerd. Vroeg of laat zal dit zo, zijn, in deze Eeuw of in een volgende.’

De zogenaamde Bors knipperde met zijn ogen. In deze Eeuw of een volgende? Ik dacht dat de Dag van de Terugkeer nabij was. Wat heb ik aan wat er in een andere Eeuw gebeurt, als ik oud word en sterf terwijl ik in deze moet afwachten? Maar Ba’alzamon was al weer aan het woord.

‘Reeds vormt zich een weefsel in het Patroon, een van de vele punten waarop hij die de Draak zal worden, tot mijn diensten bekeerd kan worden. Bekeerd moet worden. Beter dat hij me levend dient dan dood, maar dienen zal hij, levend of dood! Deze drie moeten jullie kennen, want ieder van hen is een draad in het patroon dat ik zal weven en het is aan jullie om ervoor te zorgen dat ze de plaats krijgen die ik ze geef. Bekijk ze goed, zodat je ze zult kennen.’ Plotseling was elk geluid verdwenen. De zogenaamde Bors bewoog zich onrustig en zag dat anderen hetzelfde deden. Iedereen, behalve de Illiaanse vrouw. Met haar handen op haar borsten, gespreid, alsof ze het ronde naakte vlees wilde verbergen, met haar ogen wijd open, stond ze half angstig en half opgetogen gretig te knikken alsof er iemand vlak voor haar stond. Soms leek ze een antwoord te geven, maar de zogenaamde Bors hoorde geen enkel woord. Opeens kromde ze rillend achterover en stond ze op haar tenen. Hij kon niet zien waarom ze niet viel, tenzij iets onzichtbaars haar vasthield. Toen, even plotseling, stond ze weer gewoon, knikte nogmaals, boog weer en maakte een huiverende beweging. Ze stond nauwelijks rechtop of een van de vrouwen met de Grote Serpentring schrok op en begon te knikken.

Dus ieder van ons hoort zijn eigen opdrachten en niemand hoort die van de ander. De zogenaamde Bors mompelde geërgerd. Als hij hun opdracht kende, zou hij het voor zijn eigen voordeel kunnen gebruiken, maar op deze manier... Ongeduldig wachtte hij zijn beurt af en vergat zichzelf door rechtop te staan.

Een voor een ontvingen allen hun orders, ieder ommuurd door een stilte die toch kwellende aanwijzingen verried, als hij ze maar had kunnen begrijpen. De man van de Atha’an Miere, het Zeevolk, verstijfde van tegenzin en knikte toen. Uit de houding van de Shienaraan sprak verwarring, zelfs toen hij instemde. De tweede vrouw van Tar Valon deinsde terug, alsof ze geschokt was, en de in grijs gehulde gestalte wiens geslacht hij niet kon vaststellen, schudde het hoofd voordat hij heftig ja knikkend op de knieën viel. Sommigen kregen net zulke krampen als de Illiaanse, alsof de pijn hen dwong op hun tenen te staan. ‘Bors.’

De zogenaamde Bors veerde op toen een rood masker zijn blikveld vulde. Hij kon het vertrek nog steeds zien, hij kon nog steeds de zwevende gestalte van Ba’alzamon met de drie dorpsjongens zien, maar tegelijkertijd was het rode masker het enige. Hij voelde zich duizelig; het was net of zijn schedel werd gespleten en zijn ogen uit zijn hoofd gedrukt werden. Heel even meende hij vlammen in de ooggaten van het masker te zien. ‘Ben je trouw... Bors?’

Het vleugje spot in de naam stuurde een huivering over zijn ruggengraat. ‘Ik ben trouw, Grote Heer. Ik kan me voor u niet verbergen.’ Ik ben trouw! Ik zweer het! ‘Nee, dat kun je niet.’

De zekerheid in Ba’alzamons stem maakte zijn mond droog, maar hij dwong zichzelf wat te zeggen. ‘Beveel me, Grote Heer, en ik gehoorzaam.’

‘Allereerst dien je terug te keren naar Tarabon en door te gaan met je goede werken. In feite beveel ik je je inspanningen te verdubbelen.’

Hij staarde Ba’alzamon verbaasd aan, maar toen ontvlamden opnieuw vuren achter het masker en hij gebruikte het voorwendsel van een buiging om zijn ogen af te wenden. ‘Zoals u beveelt, Grote Heer, zo zal het geschieden.’

‘Ten tweede moet je uitzien naar de drie jongemannen en dienen je volgelingen naar hen uit te kijken. Wees gewaarschuwd; ze zijn gevaarlijk.’

De zogenaamde Bors keek even schuins naar de zwevende gestalten voor Ba’alzamon. Hoe is dit mogelijk? Ik kan ze zien, maar ik zie niets. Ik kan alleen zijn gezicht zien. Zijn hoofd leek open te barsten. Zweet maakte zijn handen in de dunne handschoenen glad en zijn hemd kleefde aan zijn rug. ‘Gevaarlijk, Grote Heer? Boerenjongens? Is een van hen de...’

‘Een zwaard is gevaarlijk voor de man aan de punt, niet voor de man aan het gevest. Tenzij de man die het zwaard draagt een dwaas is, of zorgeloos of onbekwaam, in welk geval het voor hem dubbel zo gevaarlijk is als voor ieder ander. Het volstaat dat ik je heb gezegd ze te kennen. Het is genoeg dat je mij gehoorzaamt.’

‘Zoals u beveelt, Grote Heer, zo zal het gebeuren.’

‘Het derde heeft betrekking op hen die op de Kop van Toman zijn geland en op de Domani. Hierover zul je met niemand spreken. Als je terugkeert naar Tarabon...’

De zogenaamde Bors besefte onder het luisteren dat zijn mond openviel. De aanwijzingen waren zinloos. Als ik wist wat sommige anderen was verteld, zou ik misschien een beeld kunnen opbouwen. Opeens voelde hij hoe zijn hoofd werd omvat door een enorme hand die zijn slapen indrukte. Hij voelde hoe hij werd opgetild. De wereld ontplofte in een sterrenregen. Elke lichtflits werd een beeld dat door zijn geest vloog of wervelde en in de verte vervaagde voor hij er meer dan een glimp van opving. Een onmogelijke hemel van gelaagde wolken die voortjaagden in rood en geel en zwart, alsof ze werden voortgedreven door de machtigste wind die de wereld ooit had gekend. Een vrouw – een meisje? – in het wit trok zich terug in zwartheid en verdween zodra ze was verschenen. Een raaf staarde hem recht in de ogen, kénde hem en was weg. Een geharnaste man met een wrede helm, gevormd en geschilderd en verguld als een monsterachtig, giftig insect, hief een zwaard en viel opzij, buiten zijn gezichtsveld. Een gekrulde hoorn van goud kwam uit verre verten aanwentelen. Terwijl die op hem af flitste, klonk er een doordringende stoot die aan zijn ziel trok. Op het laatste moment schoot de hoorn weg in een gouden ring van verblindend licht dat door hem heen ging en hem nog erger verkilde dan de dood. Een wolf sprong uit de schaduwen van verloren gezichtsvermogen en reet zijn keel open. Hij kon niet gillen. De stroom van beelden bleef doorgaan, verdronk hem, begroef hem. Hij kon zich amper herinneren wie of wat hij was. De hemelen regenden vuur en de maan en sterren vielen; in rivieren stroomde bloed en de doden liepen; de aarde spleet open en een fontein van gesmolten steen spoot op...

De zogenaamde Bors kwam weer tot zichzelf, terwijl hij half ineengedoken in de zaal bij de anderen stond. De meesten keken naar hem, maar iedereen zweeg. Waar hij ook keek, omhoog of omlaag, links of rechts, het gemaskerde gezicht van Ba’alzamon vulde zijn ogen. De beelden die in zijn geest waren gestroomd, vervaagden; hij wist zeker dat vele al uit zijn herinnering waren verdwenen. Weifelend richtte hij zich op, nog steeds met Ba’alzamon voor zich. ‘Grote Heer, wat...’

‘Sommige bevelen zijn te belangrijk om gekend te worden, zelfs voor degenen die ze uitvoeren.’

De zogenaamde Bors maakte zo’n diepe buiging dat hij haast dubbel klapte. ‘Zoals u beveelt, Grote Heer,’ fluisterde hij schor, ‘zo zal het geschieden.’

Toen hij overeind kwam, was hij wederom alleen en gehuld in stilte. Een ander, de hoogheer van Tyr, knikte en boog voor iemand die niemand anders zag. De zogenaamde Bors hield een bevende hand tegen zijn voorhoofd en probeerde vast te houden wat door zijn hoofd was gevlamd, hoewel hij betwijfelde of hij het zich wel wilde herinneren. Het laatste restje flakkerde weg en opeens vroeg hij zich af wat het was dat hij trachtte zich te herinneren. Ik weet dat er iets was, maar wat? Er was iets! Ja toch? Hij wreef zijn handen over elkaar, grijnsde toen hij zweet in zijn handschoenen voelde en richtte zijn aandacht op de drie gestalten die stil voor de zwevende vorm van Ba’alzamon hingen.

De gespierde jongen met de krullen, de boer met het zwaard en de kerel met die ondeugende trekken. In zijn gedachten noemde de zogenaamde Bors hen al de Smid, de Zwaardvechter en de Schelm. Wat is hun plaats in het raadsel? Ze moesten belangrijk zijn, anders zou Ba’alzamon dit drietal niet het middelpunt van deze bijeenkomst hebben gemaakt. Uit zijn orders kon hij opmaken dat ze elk moment konden sterven. Hij mocht aannemen dat ten minste enkele anderen even dodelijke opdrachten voor het drietal hadden ontvangen. Hoe belangrijk zijn zij? Blauwe ogen konden de adel van Andor betekenen – met zulke kleren onwaarschijnlijk – en er bestonden Grenslanders met lichte ogen, net als enkele Tyrenen, en niet te vergeten sommige Geldaners, en natuurlijk... Nee, daar viel niets uit op te maken. Maar géle ogen? Wie zijn zij? Wat zijn zij? Hij schrok op toen zijn arm werd aangeraakt, keek om en zag een in wit geklede bediende, een jongeman, naast zich staan. De anderen waren ook terug, meer dan eerst, een voor elke gemaskerde. Hij knipperde met zijn ogen. Ba’alzamon was weg. De Myrddraal was verdwenen en waar eerst de deur was geweest, bevond zich enkel ruwe steen. De drie zwevende gestalten hingen er echter nog. Hij had het gevoel dat ze hem aanstaarden.

‘Met uw welnemen, mijn heer Bors, zal ik u nu naar uw kamer brengen.’

Terwijl hij die dode ogen vermeed, wierp hij nog eenmaal een blik op de drie gestalten en volgde toen de bediende. Ongerust vroeg hij zich af hoe de jongeling had geweten welke naam hij diende te gebruiken. Pas toen de deuren met het vreemde houtsnijwerk zich achter hem sloten en ze verder liepen, besefte hij dat alleen hij en de dienaar in de gang waren. Hij fronste wantrouwend zijn wenkbrauwen achter zijn masker, maar voor hij zijn mond kon openen, sprak de jongeman.

‘De anderen worden ook naar hun kamer gebracht, mijn heer. Met uw welnemen, mijn heer. Er is weinig tijd en onze meester is ongeduldig.’

De zogenaamde Bors volgde zwijgend en knarsetandend de dienaar, zowel door het gebrek aan inlichtingen als door de suggestie dat hij de gelijke was van de dienaar. Alleen een dwaas schold een dienaar uit en denkend aan de ogen van die kerel maakte het nog erger, omdat hij er niet zeker van was of zoiets enig nut had. En boe wist hij wat ik wilde vragen? De dienaar glimlachte.

De zogenaamde Bors bleef zich ongemakkelijk voelen tot hij terug was in de kamer waar hij na zijn aankomst had zitten wachten, maar daar voelde hij zich nauwelijks meer op z’n gemak. Zelfs de ontdekking dat de zegels op zijn zadeltassen niet waren aangeraakt, was een schrale troost.

De dienaar bleef in het halletje staan en kwam niet binnen. ‘U kunt nu uw eigen kledij weer aantrekken, als u dat wenst, mijn heer. Niemand zal getuige zijn van uw vertrek en evenmin van uw thuiskomst, maar gepaste kledij zal daar het beste zijn. Er zal gauw iemand komen om u de weg te tonen.’

Onaangeraakt door zichtbare handen viel de deur dicht. De man die zichzelf Bors noemde, kon alleen maar huiveren. Haastig maakte hij de zegels en gespen van zijn zadeltassen los en trok zijn gebruikelijke mantel eruit. Ergens in zijn gedachten vroeg een klein stemmetje of de beloofde macht, zelfs de onsterfelijkheid, wel een volgende bijeenkomst als deze de moeite waard maakte, maar hij lachte het onmiddellijk weg. Voor zoveel macht zou ik zelfs onder de Koepel der Waarheid de Grote Heer van het Duister loven. Terwijl hij zich de bevelen herinnerde die hem door Ba’alzamon waren gegeven, voelde hij even aan de gouden vlammende zon die op de borst van zijn witte mantel was geborduurd en de rode herdersstaf achter die zon, teken van zijn ambt in de wereld der mensen, en hij moest bijna lachen. Er moest werk, groot werk, worden verricht in Tarabon en op de Vlakte van Almoth.

1

De Vlam van Tar Valon

Het Rad des Tijds draait rond en rond. Eeuwen komen en gaan en laten herinneringen achter die sagen worden, vervolgens vervagen tot mythen en allang zijn vergeten bij de wederkomst van die Eeuw. In een Eeuw – door sommigen de Derde Eeuw genoemd, een Eeuw die nog zal komen, een Eeuw die reeds voorbij is – stak een wind op in de Dhoembergen. De wind was niet het begin. Er is begin noch einde aan de wenteling van het Rad des Tijds. Maar het was een begin. Geboren tussen eeuwig zwarte, messcherpe toppen, waar de dood rondwaarde in de hoge passen maar zich toch verschool voor nog gevaarlijker zaken, joeg de wind naar het zuiden, over de wanstaltige wouden van de Grote Verwording, wouden die door de hand van de Duistere bezoedeld en verwrongen waren. Tegen de tijd dat de wind de onzichtbare lijn overstak die mensen de grens van Shienar noemden, vervloog de ziekelijk zoete geur van bederf door de vele lentebloesems die de takken zwaar lieten doorbuigen. Het had inmiddels al zomer moeten zijn, maar het voorjaar was laat gekomen en het land was uitbundig opgebloeid om de verloren tijd in te halen. Jonge, bleekgroene loten ruisten aan iedere struik en de nieuwe groei tooide iedere boomtak met rode punten. De wind rimpelde akkers als groene meren, met een oogst die bijna zichtbaar omhoog leek te kruipen.

De lucht van de dood was vrijwel helemaal verdwenen toen de wind de ommuurde stad Fal Dara op de heuvels bereikte. Hij vlaagde rond een toren van de burcht die oprees in het hart van de stad. Er leken twee mannen te dansen op de toren, boven de sterke, hoge muren van de vestingstad Fal Dara, die nooit was ingenomen, nooit was verraden. De wind kreunde over houten daken, rond hoge schoorstenen en nog hogere torens, kreunde als een klaagzang. Rhand Altor rilde in de koude strelingen van de wind en zijn vingers kromden zich rond het lange gevest van het oefenzwaard. Zijn blote borst was glad en nat door de warme zon en zijn donkere, rossige haren kleefden als een mat van zweterige krullen tegen zijn hoofd. Een zwakke geur in de wervelende lucht prikkelde zijn neus, maar hij legde geen verband tussen de geur en het door zijn hoofd flitsende beeld van een geopend oud graf. Hij was zich van geur of beeld amper bewust; hij trachtte zijn geest leeg te houden, maar de man die de omloop met hem deelde, bleef die leegte binnendringen. Tien stappen breed was de omloop en omgeven door een borstwering met kantelen. Het was er ruim genoeg, zo ruim dat je je nier benauwd hoefde te voelen, behalve als je die ruimte deelde met een zwaardhand.

Al was Rhand nog jong, hij was langer dan de meeste mannen, maar Lan was even groot en veel gespierder, hoewel niet zo breed in de schouders. Een smalle band van gevlochten leer hield de lange haren van de zwaardhand uit zijn gezicht, een gezicht dat leek te zijn gehouwen uit steen, een gezicht zonder rimpels dat het vleugje grijs bij de slapen ontkende. Ondanks de warmte en de inspanning lag er slechts een dunne glans van zweet op zijn borst en armen. Rhand keek onderzoekend naar Lans ijsblauwe ogen, zocht gespannen naar iets wat de bedoelingen van de andere man kon verraden. De zwaardhand leek nooit met zijn ogen te knipperen en het oefenzwaard in zijn hand bewoog zeker en soepel terwijl hij van de ene positie in een volgende gleed.

Het oefenzwaard bestond uit een bos dunne bijeengebonden stokken in plaats van een kling. Het zou luid klakken als het iets raakte en slechts een striem op het getroffen vlees achterlaten. Rhand wist dat maar al te goed. Drie dunne rode striemen op zijn ribben bezorgden hem een stekende pijn en een vierde brandde op zijn schouder. Het had hem veel moeite gekost nog meer striemen te voorkomen. Lan had geen enkel merkteken.

Rhand vormde, zoals hem was geleerd, een enkele vlam in zijn geest en richtte zich daarop. Hij probeerde de vlam met alle gevoel en elke hartstocht te voeden, een leegte in zich te vormen, een plek vrij van alle gedachten. De leegte kwam. Zoals de laatste tijd te vaak was gebeurd, was het geen volmaakte leegte; de vlam bleef aanwezig, een licht dat rimpels door de stilte stuwde. Maar het was net voldoende. De koele vrede van de leegte daalde op hem neer en hij was één met het oefenzwaard, met de gladde stenen onder zijn laarzen, zelfs met Lan. Alles was één en hij bewoog zonder na te denken in een ritme dat zich stap na stap en beweging na beweging naar de passen van de zwaardhand voegde.

De wind stak weer op en voerde klokgelui uit de stad mee. Iemand viert nog steeds dat bet eindelijk lente is. De losse gedachte fladderde door de leegte op golven van licht en verbrak het evenwicht. Alsof de zwaardhand Rhands geest kon lezen, wervelde het oefenzwaard in Lans handen.

Een minuut lang klonk op de trans het snelle geklak van de gebundelde stokken die elkaar troffen. Rhand deed geen moeite de andere man te raken; hij kon nauwelijks voorkomen dat de slagen van de zwaardhand hem troffen. Terwijl hij de slagen van Lan op het laatst mogelijke moment afweerde, werd hij teruggedreven. Lans gezicht veranderde nooit; het oefenzwaard leek te leven in zijn handen. Midden in de beweging ging een zwaaiende houw van Lan over in een stoot. Het overviel Rhand en hij stapte achteruit, in elkaar krimpend voor de slag waarvan hij wist dat hij die ditmaal niet kon blokkeren.

De wind huilde rond de toren... en hield hem vast. Het was of de lucht opeens heel dik was geworden en hem inspon. Hij werd naar voren gedrukt. Tijd en beweging vertraagden; vol afgrijzen zag hij Lans zwaard zijn borst naderen. De aanraking had niets traags of zachts. Zijn ribben kraakten alsof hij een dreun met een moker had gekregen. Hij gromde, maar de wind stond niet toe dat hij terugweek, integendeel, hij werd nog verder naar voren gedrukt. De stokken van Lans zwaard bogen en versplinterden – Rhand vond het zo verschrikkelijk langzaam gaan – waarna scherpe punten zijn hart zochten en in zijn huid doordrongen. Pijn vlijmde door zijn lichaam; hij voelde zich opengekerfd. Het brandde alsof de zon was opgevlamd om hem te knisperen als braadspek.

Met een schreeuw gooide hij zich achteruit, struikelend tot hij tegen de stenen muur viel. Hij voelde bevend aan de sneden op zijn borst en hield zijn bebloede vingers ongelovig voor zijn grijze ogen. ‘Wat was dat voor dwaze beweging, schaapherder?’ gromde Lan. ‘Je weet nu toch wel beter, of je zou beter moeten weten, tenzij je alles bent vergeten wat ik je probeer bij te brengen. Hoe erg zijn de...?’ Hij brak zijn woorden af toen Rhand naar hem opkeek. ‘De wind.’ Rhands mond voelde droog aan. ‘Die... die duwde me! Hij was zo stevig als een muur!’

De zwaardhand staarde hem zwijgend aan en stak een hand uit. Rhand greep hem en liet zichzelf overeind hijsen. ‘Zo dicht bij de Verwording kunnen er vreemde dingen gebeuren,’ zei Lan ten slotte, maar ondanks zijn vlakke woorden klonk hij bezorgd. Dat was op zichzelf al vreemd. Zwaardhanden, die half legendarische krijgslieden in dienst van de Aes Sedai, toonden zelden gevoelens, en Lan liet zelfs voor een zwaardhand weinig blijken. Hij gooide het versplinterde stokkenzwaard opzij en leunde tegen de muur, waartegen hun echte zwaarden stonden om hen niet te hinderen bij het oefenen.

‘Zoiets was het niet,’ protesteerde Rhand. Hij hurkte naast de andere man, met zijn rug tegen de stenen. Zo bood de hoge bovenkant van de muur enige bescherming tegen de wind. Als het tenminste de wind was geweest. Geen enkele wind had ooit zo... stevig... als dat gevoeld. ‘Vrede! Misschien niet eens in de Verwording!’

‘Voor iemand als jij...’ Lan haalde zijn schouders op, alsof dat alles verklaarde. ‘Wanneer vertrek je nou eens, schaapherder? Je hebt al een maand geleden gezegd dat je zou weggaan en ik had gedacht dat je nu al drie weken onderweg zou zijn.’

Rhand staarde hem verbaasd aan. Hij doet net alsof er niets is gebeurd! Met een frons op zijn voorhoofd legde hij het oefenzwaard weg en nam zijn echte zwaard op zijn knieën. Zijn vingers gleden over het lange, in leer gewikkelde gevest, ingelegd met een bronzen reiger. Een tweede bronzen reiger versierde de schede en de kling vertoonde nog een derde. Hij vond het nog steeds een beetje gek dat hij een zwaard bezat. Een zwaard, laat staan een met het teken van de zwaardmeester. Hij was een boerenjongen uit Tweewater, nu zo ver weg. Misschien zou het nooit meer dichterbij komen. Hij was een schaapherder zoals zijn vader – ik was een schaapherder. Wat ben ik nu? – en zijn vader had hem een zwaard met een reiger gegeven. Tham is mijn vader, wat ze ook zeggen. Hij wilde dat zijn gedachten niet klonken alsof hij zichzelf probeerde te overtuigen. Weer leek Lan zijn gedachten te lezen. ‘In de Grenslanden, schaapherder, geldt de man die een kind opvoedt als de vader van dat kind en niemand mag het tegendeel beweren.’

Stuurs negeerde Rhand de woorden van de zwaardhand. Het was zijn zaak en niet die van iemand anders. ‘Ik wil leren hoe ik het moet gebruiken. Dat moet ik.’ Het dragen van het reigerzwaard had hem al problemen gegeven. Niet iedereen wist wat dat inhield, velen was het niet eens opgevallen, maar een reigerwapen trok desondanks het verkeerde soort aandacht, zeker in handen van een jongen die nauwelijks oud genoeg was om man genoemd te worden. ‘Ik kon me er soms uitbluffen als ik er niet vandoor kon gaan, en bovendien heb ik geluk gehad. Maar wat gebeurt er als ik er niet vandoor kan gaan, niet kan bluffen en het geluk me in de steek laat?’

‘Je zou het kunnen verkopen,’ zei Lan rustig. ‘Jouw wapen is zelfs voor een reigerzwaard zeldzaam. Het zou aardig wat opleveren.’

‘Nee!’ Hij had er meermalen aan gedacht, maar ook nu wees hij het idee af, om dezelfde reden als anders. Hij wees het nog heftiger af nu iemand anders het voorstelde. Zolang ik het houd, heb ik het recht Tham mijn vader te noemen. Hij heeft het aan me gegeven en dat geeft me het recht. ‘Ik dacht dat elk reigerzwaard zeldzaam was.’ Lan keek hem van opzij aan. ‘Tham heeft het je dus niet verteld? Hij moet ervan weten. Misschien geloofde hij het niet. Velen doen dat niet.’ Hij pakte zijn eigen zwaard – haast het evenbeeld van Rhands wapen, maar dan zonder reiger – en trok het uit de schede. De licht gebogen kling met de ene scherpe kant glansde zilverig in het zonlicht.

Het was het zwaard van de koningen van Malkier. Lan sprak er nooit over – het stoorde hem zelfs als anderen het erover hadden – maar al’Lan Mandragoran was de Heer van de Zeven Torens, de Heer van de Meren en de ongekroonde koning van Malkier. De Zeven Torens waren nu gebroken en de Duizend Meren een broedplaats van smerige dingen. Malkier was opgeslokt door de Verwording en van alle heren van Malkier was er nog slechts één in leven. Sommigen zeiden dat Lan zwaardhand was geworden en zichzelf aan een Aes Sedai had gebonden om de dood in de Verwording te zoeken en zich bij zijn verwanten te voegen. Rhand had inderdaad gezien hoe Lan zijn leven had gewaagd zonder ook maar even aan zijn eigen veiligheid te denken; hij vond het beschermen van Moiraine, de Aes Sedai aan wie hij gebonden was, blijkbaar veel belangrijker dan zijn eigen leven en veiligheid. Rhand dacht niet dat Lan echt de dood zou zoeken terwijl Moiraine leefde.

Terwijl hij zijn wapen in het licht ronddraaide, sprak Lan: ‘In de Oorlog van de Schaduw werd de Ene Kracht zelf als wapen gebruikt en werden er wapens gemaakt met de Ene Kracht. Sommige wapens gebruikten de Ene Kracht en konden met één slag een stad vernietigen en het land vele roeden in het rond verwoesten. Maar goed dat die bij het Breken verloren gingen en maar goed dat niemand meer weet hoe ze werden gemaakt. Maar er bestonden ook eenvoudiger wapens, voor hen die Myrddraal en nog vervaarlijker monsters van de Gruwheren bevochten, kling tegen kling.

Met de Ene Kracht onttrokken Aes Sedai ijzer en andere metalen aan de grond, smolten ze en maakten de wapens. Allemaal met de Kracht. Zwaarden, maar ook andere wapens. Vele die het Breken van de Wereld doorstonden, werden vernietigd door mensen die het werk van de Aes Sedai vreesden en verafschuwden, en andere zijn in de loop der tijd verloren gegaan. Er zijn er maar weinig over en weinig mensen weten precies wat ze zijn. Er zijn legenden rond ontstaan, opgeklopte verhalen over zwaarden die een eigen macht leken te bezitten. Je hebt de speelmansverhalen gehoord. De werkelijkheid is genoeg. Wapens die niet versplinteren of breken en nooit hun scherpte verliezen. Ik heb lieden gezien die de randen wetten, de slijpbeweging maakten, maar dat was alleen omdat ze niet konden geloven dat een zwaard na een veldslag niet gewet hoefde te worden. Het enige dat ze ooit klaarspeelden, was hun eigen oliestenen verslijten. Dat waren de wapens die de Aes Sedai maakten en nimmer zullen er andere komen. Toen het voorbij was, kwamen in een verwoeste wereld zowel oorlog als Eeuw tot een eind, en er waren meer onbegraven doden dan levenden. Die overlevenden vluchtten weg om ergens een plek te vinden, een plaats – waar dan ook – die veilig was, en de helft van alle vrouwen huilde omdat ze hun echtgenoten en zonen nooit meer zouden terugzien. Toen het voorbij was, zwoeren de overlevende Aes Sedai dat ze nooit meer een wapen zouden maken waarmee een mens een ander kon doden. Iedere Aes Sedai zwoer dit en elke vrouwelijke Aes Sedai heeft zich sindsdien aan die eed gehouden. Zelfs de Rode Ajah, en zij geven er weinig om wat er met welke man dan ook gebeurt.

Een van die wapens, een gewoon krijgszwaard,’ – met een zwakke grimas, bijna droevig, als je dat al van een zwaardhand kon zeggen, liet hij het wapen terugglijden in de schede – ‘werd iets meer. Aan de andere kant werden de voor de kapitein-generaals vervaardigde wapens zeer gewild. Die klingen waren zo hard dat geen smid ze kon bewerken en ze toonden het merk van de reiger.’ Rhands handen schoten weg van het zwaard dat tegen zijn knieën stond. Het viel om en zonder nadenken greep hij ernaar voor het de stenen kon raken. ‘Je bedoelt dat Aes Sedai dit hebben gemaakt? Ik dacht dat je het over jóuw zwaard had.’

‘Niet alle klingen met het reigerteken zijn Aes Sedai-werk. Weinig mannen hanteren een zwaard zo vaardig dat ze een reigerzwaard waardig zijn, maar zelfs dan bestaan er niet genoeg Aes Sedai-zwaarden, zodat slechts weinigen ze kunnen dragen. De meeste komen van meestersmeden; van het beste staal dat een mens kan maken, maar toch vervaardigd door mensenhanden. Maar dat zwaard van jou, schaapherder... dat kan een verhaal vertellen van drieduizend jaar of meer.’

‘Ik kan niet aan ze ontsnappen, hè,’ zei Rhand, ‘of wel?’ Hij zette het zwaard op de punt van de schede voor zich neer; het zag er niet anders uit dan eerst. ‘Aes Sedai-werk.’ Maar Tham heeft het me gegeven. Mijn vader heeft het mij gegeven. Hij bedacht liever niet hoe een herder uit Tweewater aan een reigerzwaard was gekomen. In zulke gedachten bestonden gevaarlijke onderstromen die hij niet wilde verkennen.

‘Wil je er echt vandoor gaan, schaapherder? Ik vraag het je opnieuw. Waarom ben je dan nog niet weg? Het zwaard? In vijf jaar kan ik zorgen dat je het zwaard waardig bent, kan ik van jou een zwaardmeester maken. Je hebt een snelle pols, een goede balans en je maakt niet tweemaal dezelfde fout. Maar ik heb geen vijf jaar om je te scholen en jij hebt geen vijf jaar om te leren. Je hebt niet eens één jaar, en dat weet je. Zoals het er nu voorstaat, steek je niet meer in je eigen voet. Je gedraagt je alsof het zwaard aan je zijde hoort, schaapherder, en de meeste bullebakken in een dorp zullen dat voelen. Maar dat heb je al bijna vanaf de dag dat je het zwaard voor het eerst omgordde. Dus waarom ben je nog steeds hier?’

‘Mart en Perijn zijn nog steeds hier,’ mompelde Rhand. ‘Ik wil niet weg voordat zij gaan. Ik zal ze nooit... misschien zie ik ze wel... jaren niet meer.’ Hij liet zijn hoofd tegen de muur rusten. ‘Bloed en as! Zij denken tenminste alleen maar dat ik gek ben om niet samen met hen naar huis terug te gaan. De helft van de tijd dat Nynaeve naar me kijkt, lijkt het of ik zes ben en mijn knie heb geschaafd en zij ervoor zal zorgen dat het beter wordt. Alle andere keren kijkt ze of ze een vreemde ziet. Eentje die ze misschien beledigt als ze hem al te scherp opneemt. Zij is een Wijsheid en bovendien denk ik niet dat ze ooit ergens bang voor is geweest, maar ze...’ Hij schudde zijn hoofd. ‘En Egwene. Drakenvuur! Zij weet waarom ik moet weggaan, maar telkens als ik het erover heb, kijkt ze me aan en voel ik me verward en...’ Hij sloot zijn ogen en drukte het gevest tegen zijn voorhoofd, alsof hij zo zijn gedachten kon onderdrukken. ‘Ik wou... Ik wou...’

‘Jij wou dat alles bij het oude kon blijven, schaapherder? Of wou je dat het meisje met jou meegaat in plaats van naar Tar Valon? Denk je echt dat ze liever een zwerver wordt dan Aes Sedai? Samen met jou? Als je het haar op de juiste manier vraagt, doet ze dat misschien wel. Liefde is een vreemde zaak.’ Lan klonk opeens vermoeid. ‘De vreemdste die bestaat.’

‘Nee.’ Hij had inderdaad gewild dat ze met hem meeging. Hij deed zijn ogen open, rechtte zijn rug en liet zijn stem vastberaden klinken. ‘Nee, ik zou haar niet laten meegaan, zelfs niet als ze erom vroeg. Maar Licht, zou het niet fijn zijn, al is het maar heel even, als ze zei dat ze wel wilde? Ze wordt zo koppig als een ezel als ze denkt dat ik haar probeer te zeggen wat ze moet doen, maar daar kan ik haar nog wel tegen beschermen.’ Hij wilde dat ze weer terug was in Emondsveld, maar elke hoop was vervlogen op de dag dat Moiraine in Tweewater aankwam. ‘Zelfs als het inhoudt dat ze echt Aes Sedai wordt!’ Vanuit zijn ooghoeken zag hij dat Lan een wenkbrauw had opgetrokken en hij bloosde.

‘En dat is de enige reden? Jij wilt alleen zoveel mogelijk tijd doorbrengen met je vrienden van thuis, voor ze vertrekken? En daarom ben je nog niet op weg? Je weet wat er aan je hielen snuffelt.’ Rhand sprong boos overeind. ‘Goed dan, het komt door Moiraine! Ik zou hier niet eens zijn als zij er niet was geweest en ze neemt zelfs niet de moeite met me te praten.’

‘Zonder haar zou je dood zijn, schaapherder,’ zei Lan vlak, maar Rhand draafde door.

‘Ze vertelt me... vertelt me verschrikkelijke dingen over mezelf,’ – zijn knokkels werden wit. Dat ik krankzinnig zal worden en sterven! – ‘en dan zegt ze weer amper een woord tegen me. Ze doet of ik nog dezelfde ben als toen ze me voor het eerst zag, en dat stinkt.’

‘Jij wilt dat ze jou behandelt als wat je bent?’

‘Nee! Dat bedoel ik niet. Bloedvuur, de helft van de tijd weet ik niet eens wat ik bedoel. Dat wil ik niet en ik ben doodsbang voor dat andere. Nu is ze weer ergens heen, verdwenen...’

‘Ik heb je gezegd dat ze soms alleen moet zijn. Het is niet aan jou, of aan wie dan ook, om haar daden in twijfel te trekken.’

‘... zonder iemand te zeggen waar ze heen is of wanneer ze terugkomt, niet eens of ze wel terugkomt. Ze zou me toch iets kunnen vertellen wat me helpt, Lan. Iets. Dat moet ze. Als ze ooit terugkomt.’

‘Ze is terug, schaapherder. Gisteravond. Maar ik denk dat ze jou alles heeft verteld wat ze kan. Wees er tevreden mee. Je hebt van haar zoveel geleerd als je kunt.’ Lan schudde zijn hoofd en zijn stem klonk kortaf. ‘Maar als je hier blijft staan, leer je zeker niets. Het wordt tijd wat aan je balans te doen. Voer het Scheiden van zijde uit, beginnend met de Reiger wadend in het riet. Onthoud dat die reiger-vorm slechts dient om je evenwicht te oefenen. Je kunt er enkel je houding mee oefenen, maar je verdediging ligt helemaal open; in die positie volstaat één slag, als je wacht tot je tegenstander beweegt, maar zijn wapen zul je nooit ontwijken.’

‘Ze móét me iets kunnen vertellen, Lan. Die wind. Dat was onnatuurlijk, hoe dicht we ook bij de Verwording zitten.’

‘Reiger wadend in het riet, schaapherder. En let op je polsen.’ Vanuit het zuiden kwam een zwak hoorngeschal. Een rollend geschetter dat langzaam in sterkte toenam, begeleid door het regelmatige droem-droem-droem-droem van trommen. Heel even stonden Lan en Rhand elkaar aan te staren, toen lokte het geroffel hen naar de torenmuur om naar het zuiden te kijken.

De stad lag op hoge heuvels, het land rond de stadsmuren was in elke richting wel een span enkelhoog gesnoeid en de burcht stond op de allerhoogste heuvel. Vanaf de toren had Rhand over de schoorstenen en daken een vrij uitzicht op het bos. De tamboers verschenen het eerst tussen de bomen, tien trommen wipten in de maat, terwijl de trommelstokken rondzwaaiden. Daarna kwamen de hoornblazers, hun lange glinsterende hoorns geheven terwijl ze hun groet schetterden. Op die afstand kon Rhand de geweldige, vierkante banier die achter hen in de wind wapperde, niet goed onderscheiden. Lan gaf echter een grom, de zwaardhand had ogen als een sneeuwarend.

Rhand wierp hem een blik toe maar de zwaardhand zei niets. Zijn ogen bleven strak gericht op de stoet die uit het woud te voorschijn kwam. Geharnaste mannen reden tussen de bomen vandaan, en er waren ook vrouwen te paard. Daarna volgde een palankijn met dichte gordijnen, gedragen door paarden, een voor en een achter, en daarna nog meer mannen te paard. Rijen voetvolk met hun pieken hoog boven hun hoofd, als een stekelige borstel, en boogschutters die hun bogen schuin voor de borst droegen. Allen stapten in de maat van de trommen. De hoorns schetterden opnieuw. Als een zingende slang kronkelde de stoet naar Fal Dara.

De wind deed de manshoge banier recht opzij wapperen. Ze was zo groot dat Rhand haar nu duidelijk kon zien. Een werveling van kleuren die hem niets zeiden, maar in het hart was de vorm van een helderwitte traan te zien. De adem stokte in zijn keel. De Vlam van Tar Valon.

‘Ingtar is bij ze.’ Lan klonk alsof zijn gedachten elders waren. ‘Eindelijk terug van zijn jacht. Lang genoeg weg geweest. Ik vraag me af of hij enig geluk heeft gehad.’

‘Aes Sedai,’ fluisterde Rhand toen hij weer normaal kon ademen. Al die vrouwen, daarginds... Moiraine was ook een Aes Sedai, maar hij had samen met haar gereisd en al vertrouwde hij haar niet helemaal, haar kende hij tenminste. Dat dacht hij althans. Maar zij was in haar eentje. Zoveel Aes Sedai bij elkaar die op deze manier aankwamen, dat was iets heel anders. Hij schraapte zijn keel en vroeg schor: ‘Waarom zoveel, Lan? Waarom komen ze eigenlijk? En met trommen en hoorns en een banier om ze aan te kondigen?’ In Shienar werden Aes Sedai met eerbied bejegend, in ieder geval door de meeste mensen, en de anderen hadden een eerbiedige vrees voor hen. Rhand was echter in plaatsen geweest waar het anders was, waar alleen vrees bestond, en vaak haat. Waar hij was opgegroeid, hadden sommige mannen het over de ‘feeksen van Tar Valon’ alsof ze het over de Duistere hadden. Hij probeerde de vrouwen te tellen, maar ze bleven niet ordelijk in het gelid. Ze reden op hun paarden rond en praatten dan eens met die en dan weer met een ander, of met degene in de palankijn. Hij kreeg er kippenvel van. Hij had met Moiraine gereisd en beschouwde zich nu als iemand die wat van de wereld had gezien. Niemand verliet ooit Tweewater, of bijna niemand, maar hij had het gedaan. Hij had dingen gezien waar niemand in Tweewater ooit een blik op had geslagen, dingen gedaan waar zij alleen van droomden, als ze ooit zo ongewoon hadden gedroomd. Hij had een koningin ontmoet en de erfdochter van Andor, hij had tegenover de Myrddraal gestaan en de saidinwegen bereisd, maar niets van dat alles had hem hierop voorbereid. ‘Waarom zoveel?’ fluisterde hij opnieuw.

‘De Amyrlin Zetel in eigen persoon.’ Lan keek hem aan, zijn gezicht stond even hard en onleesbaar als een rots. ‘Je lessen zijn voorbij, schaapherder.’ Hij wachtte even en Rhand dacht dat er bijna iets van mededogen op zijn gezicht lag. Dat kon natuurlijk niet. ‘Je was beter af geweest als je een week geleden vertrokken was.’ Met die woorden raapte de zwaardhand zijn hemd op en verdween langs de ladder de toren in.

Rhand bewoog zijn tong, probeerde wat meer speeksel te krijgen. Hij staarde naar de stoet die Fal Dara naderde alsof het een echte slang was, een dodelijke adder. De trommen en hoorns roffelden en schalden luid in zijn oren. De Amyrlin Zetel, die alle Aes Sedai beval. Ze is hier voor mij. Hij kon geen andere reden bedenken. Ze wisten dingen, bezaten kennis die hem kon helpen, daar was hij zeker van. En hij durfde geen van hen iets te vragen. Hij was bang dat ze waren gekomen om hem te stillen. En ook bang dat ze daar niet voor komen, erkende hij met tegenzin. Licht, ik weet gewoon niet waar ik banger voor ben.

‘Ik wilde de Kracht niet geleiden,’ fluisterde hij. ‘Het ging per ongeluk! Licht, ik wil er helemaal niets mee te maken hebben. Ik zweer dat ik het nooit meer zal gebruiken. Ik zweer het!’ Hij schrok op en besefte dat de groep Aes Sedai de stadspoort binnentrok. De wind wervelde opeens wild rond, verkilde zijn zweet tot ijstranen en liet het hoorngeschal klinken als sluw gelach; hij dacht de muffe lucht van een open graf te ruiken. Mijn graf, als ik hier blijf staan.

Hij griste zijn hemd, klauterde de ladder af en begon te hollen.

2

De ontvangst

De zalen van de burcht van Fal Dara – hun gladde stenen wanden spaarzaam getooid met wandkleden en geschilderde panelen van fraaie eenvoud – bruisten van nieuws over de aankomst van de Amyrlin Zetel. Dienaren in zwart en goud schoten heen en weer om kamers klaar te maken of opdrachten door te geven aan de keukens, al klagend dat ze zonder aankondiging niet alles klaar konden krijgen voor zo’n belangrijk persoon. Donkerogige soldaten met kaalgeschoren hoofden, afgezien van hun met leren koordjes bijeengebonden knotten, renden wel niet, maar hun stappen waren snel en hun ogen glansden van een opwinding die gewoonlijk voor de strijd werd gereserveerd. Enkele mannen spraken Rhand aan toen die zich voorbij haastte.

‘Ha, daar ben je, Rhand Altor. Vrede begunstige je zwaard. Naar je kamer om je klaar te maken? Je wilt er natuurlijk op je best uitzien als je aan de Amyrlin Zetel wordt voorgesteld. Ze zal jou en je twee vrienden zeker willen ontmoeten, net als de vrouwen, daar kun je op rekenen.’

Hij draafde naar de trap die breed genoeg was voor twintig man naast elkaar en die naar de mannenvertrekken leidde. ‘De Amyrlin zelf, en ze komt zomaar, even onverwachts als een marskramer. Komt zeker voor Moiraine Sedai en jullie zuiderlingen, niet? Waarvoor anders?’

In de brede met ijzer beslagen deuropeningen van de mannenvertrekken stonden mannen met haarknotjes druk de komst van de Amyrlin te bespreken.

‘Hé, zuiderling! De Amyrlin is er. Voor jou en je vrienden, neem ik aan. Vrede, da’s een eer voor jullie! Ze verlaat Tar Valon maar zelden en voor zover ik weet, is ze nog nooit in de Grenslanden geweest.’

Hij weerde iedereen met een paar woorden af. Hij moest zich wassen. Een schoon hemd vinden. Geen tijd om te praten. Ze dachten dat ze het begrepen en lieten hem door. Iedereen wist hoogstens dat hij en zijn vrienden in het gezelschap van een Aes Sedai reisden en dat twee van zijn reisgezellen vrouwen waren die naar Tar Valon trokken om tot Aes Sedai te worden opgeleid. Toch troffen hun woorden hem keihard, alsof ze alles wisten. Ze is hier voor mij. Hij snelde de mannenvleugel door, sprong de kamer in die hij met Mart en Perijn deelde... en verstijfde, terwijl zijn mond openviel van verbazing. De kamer stond vol vrouwen in zwart-en-goud, die allen vastberaden doorwerkten. Het was geen grote kamer en de vensters, een paar hoge, smalle schietgaten die uitkeken op een binnenhof, maakten hem niet ruimer. Drie bedden op zwart-wit betegelde verhogingen, ieder met een kist aan het voeteneind, drie eenvoudige stoelen, een wastafel bij de deur en een grote, brede klerenkast maakten de kamer vol. De acht vrouwen leken net vissen in een te kleine mand. De vrouwen keurden hem amper een blik waardig en gingen gewoon door met zijn kleren – en die van Mart en Perijn – uit de kast te halen en ze te vervangen door nieuwe. Alles wat ze in de zakken vonden, werd boven op hun kisten gelegd en de oude kleren werden als vodden slordig opzij gegooid.

‘Wat zijn jullie aan het doen?’ wilde hij weten toen hij weer op adem was gekomen. ‘Dat zijn mijn kleren!’ Een van de vrouwen snoof en stak een vinger door een scheur in de mouw van zijn enige jas en gooide die toen op de stapel op de vloer.

Een andere, zwartharige vrouw met een grote bos sleutels aan haar gordel richtte haar ogen op hem. Het was Elansu, de satajane van de burcht. In gedachten noemde hij de vrouw met de scherpe trekken huishoudster, hoewel zij een kasteel bestierde en tientallen bedienden haar opdrachten uitvoerden. ‘Moiraine Sedai zei dat al jullie kleren versleten waren en vrouwe Amalisa heeft nieuwe laten maken. Loop ons niet in de weg,’ voegde ze er ferm aan toe, ‘des te sneller zijn we klaar.’ Er waren weinig mannen die zich niet door de satajane lieten ringeloren; de meesten deden precies wat ze wilde – sommigen zeiden dat zelfs heer Agelmar haar gehoorzaamde. Het was duidelijk dat ze geen problemen verwachtte van een jongeman die jong genoeg was om haar zoon te zijn.

Hij slikte weg wat hij wilde zeggen; er was geen tijd voor ruzie. De Amyrlin Zetel kon elk moment naar hem vragen. ‘Eer aan vrouwe

Amalisa voor haar geschenk,’ kon hij er naar Shienaraanse gewoonte nog net uitbrengen, ‘en eer aan u, Elansu Satajane. Wilt u zo goed zijn mijn woorden aan vrouwe Amalisa over te brengen en haar zeggen dat wat ik zei uit hart en ziel kwam.’ Daarmee bevredigde hij hopelijk de Shienaraanse liefde voor ceremonieel bij beide vrouwen. ‘Maar als u me wilt verontschuldigen, wil ik me nu graag omkleden.’

‘Dat komt goed uit,’ zei Elansu kalm. ‘Moiraine Sedai heeft me gezegd alle oude spullen weg te halen. Tot het laatste draadje. Ook het ondergoed.’ Verschillende vrouwen keken hem van opzij aan. Niemand maakte aanstalten naar buiten te gaan.

Hij beet op zijn tanden om niet in hysterisch gelach uit te barsten. Ze deden hier in Shienar veel dingen anders dan hij gewend was, en er bestonden enkele gewoonten waar hij nooit aan zou wennen, hoe lang hij ook leefde. Hij had zich aangewend vroeg in de ochtend te gaan baden, als de grote betegelde baden vrijwel verlaten waren, nadat hij ontdekt had dat er op ieder ander moment een grote kans bestond dat een vrouw zich naast hem in het water liet zakken. Het kon het keukenhulpje zijn of vrouwe Amalisa, de zuster van heer Agelmar zelf. In de baden van Shienar bestond geen standsverschil en allen verwachtten dat hij hun rug waste in ruil voor het wassen van zijn rug. Ze hadden hem gevraagd waarom zijn gezicht zo rood was: had hij mogelijk te lang in de zon gelopen? Ze waren er al heel gauw achter gekomen wat zijn hoogrode blos betekende en iedere vrouw in de burcht was er zeer door geboeid. Ik kan binnen een uur dood zijn of nog erger en zij zitten te wachten tot ik bloos! Hij schraapte zijn keel. ‘Als u buiten wacht, zal ik de rest aangeven. Op mijn eer.’

Een vrouw giechelde zachtjes en zelfs Elansu’s lippen krulden even omhoog, maar de satajane knikte en beval de andere vrouwen de bundels op te pakken die ze hadden vergaard. Zij ging als laatste weg en bleef in de deuropening staan om eraan toe te voegen: ‘Ook de laarzen. Moiraine Sedai zei: alles.’

Hij deed zijn mond open en sloot die toen weer. Zijn laarzen waren eigenlijk nog best goed. Ze waren gemaakt door Alwijn Alvan, de laarzenmaker thuis in Emondsveld, lekker ingelopen en gemakkelijk. Maar als hij door het afgeven van zijn laarzen de satajane kwijt kon raken, dan zou hij haar de laarzen geven en wat ze verder nog wilde hebben. Hij had geen tijd. ‘Ja. Ja, natuurlijk. Op mijn eer.’ Hij dwong haar naar achteren door de deur dicht te duwen.

Hij liet zich op het bed zakken om zijn laarzen uit te trekken – ze waren écht nog goed, een beetje versleten, het leer hier en daar gebarsten, maar nog heel goed te dragen en best toonbaar. Ze voegden zich lekker naar zijn voeten. Hij kleedde zich vervolgens haastig uit, stapelde alles op de laarzen en waste zich snel aan de wastafel. Het water was koud; het water was altijd koud in de mannenvertrekken. De klerenkast had drie brede deuren met simpel Shienaraans houtsnijwerk dat de indruk gaf van een reeks watervallen en meertjes tussen de rotsen. Hij trok de middendeur open en staarde even naar wat er in de plaats was gekomen van de paar kledingstukken die hij bij zich had gehad. Een tiental hooggekraagde jassen van de mooiste wol, de meeste met feestelijk borduurwerk, en ze waren even fraai gesneden als de jassen die hij koopmannen en hoge heren had zien dragen. Minstens tien! Drie hemden voor iedere jas, zowel van linnen als zijde, breed in de mouwen en strak bij de polsen. Twee mantels. Twéé, terwijl hij het zijn hele leven met één had gedaan. Een ervan was van eenvoudige, dikke, donkergroene wol, de andere was diepblauw, met een stijve hoge kraag met goudborduursel in de vorm van reigers... en hoog op de borst, waar een hoge heer zijn wapen zou dragen...

Zijn vingers zweefden naar de mantel alsof ze een eigen wil hadden. Alsof ze onzeker waren over wat ze zouden voelen, streken ze over de stiksels van een slang die zich bijna tot een cirkel krulde. Het was een serpent met vier poten en gouden leeuwenmanen, vuurrode en gouden schubben en elke voet vertoonde vijf gouden klauwen. Zijn hand schoot weg alsof hij zich had gebrand. Het Licht helpe me! Had Amalisa dit laten maken, of Moiraine? Hoeveel mensen hebben het gezien? Hoeveel mensen weten wat dit is, wat het inhoudt? Eentje is al te veel. Bloedvuur, ze stuurt me de dood in. Dat bloedmens wil niet eens met me praten, maar nu geeft ze me deze vervloekt prachtige nieuwe kleren om in te sterven! Een roffel op de deur liet hem zo schrikken dat hij opsprong. ‘Ben je klaar?’ klonk de stem van Elansu. ‘Echt ieder draadje. Misschien kan ik beter...’ De deurknop knarste alsof ze hem probeerde. Geschrokken besefte Rhand dat hij nog naakt was. ‘Ik ben klaar!’ riep hij. ‘Vrede! Niet binnenkomen!’ Haastig raapte hij alles op. ‘Ik kom ze brengen.’ Zich achter de deur schuilhoudend deed hij die net zo ver open dat hij de bundel in de armen van de satajane kon duwen. ‘Dat is alles.’

Ze probeerde door de kier te gluren. ‘Weet je het zeker? Moiraine Sedai heeft gezegd: alles. Misschien kan ik toch maar beter even...’

‘Het is alles,’ gromde hij. ‘Op mijn eer!’ Hij duwde met zijn schouder de deur in haar gezicht dicht en hoorde aan de andere kant gelach.

Zachtjes mopperend kleedde hij zich haastig aan. Hij achtte ze best in staat om een smoesje te verzinnen om toch binnen te dringen. De grijze kniebroek was nauwer dan hij gewend was, maar zat toch lekker en het hemd met de ruime mouwen was zo wit dat elke huisvrouw in Emondsveld er op wasdag tevreden over zou zijn. De kniehoge laarzen pasten alsof hij ze al een jaar had gedragen. Hij hoopte dat ze gewoon van een schoenmaker kwamen en dat er geen Aes Sedai aan te pas was gekomen.

Al die kleren bij elkaar vormden een stapel die even groot was als hijzelf. Toch was hij aan het genot van schone hemden gewend geraakt, gewend geraakt niet dag in dag uit dezelfde broek te dragen tot zweet en vuil ze even stijf maakten als zijn laarzen, waarna hij ze nog steeds droeg. Hij pakte zijn zadeltassen van de kist en stopte ze vol; toen spreidde hij met tegenzin de mooie mantel uit op het bed en stapelde er nog enkele hemden en broeken op. Met dat gevaarlijke embleem naar binnen geslagen en zo goed met een touw dichtgebonden dat hij het pak op zijn schouder kon dragen, leek het veel op de pakken die hij andere jongelieden onderweg had zien dragen. Hoorngeschal rolde door de schietgaten naar binnen, hoorns die de blazers op de muren aanriepen, hoorns die antwoord gaven vanaf de burchttorens.

‘Ik haal het stiksel los zodra ik de kans krijg,’ mompelde hij. Hij had vrouwen borduurwerk zien lostornen als ze een fout hadden gemaakt of van gedachten waren veranderd over het patroon. Het had niet moeilijk geleken.

De rest van de kleren – de meeste feitelijk – stopte hij terug in de kast. Het was niet nodig dat de eerste de beste die zijn neus om de deur stak, een bewijs van zijn vlucht vond.

Nog steeds met een diepe frons knielde hij naast het bed neer. De betegelde verhoging onder het bed was een kachel waarin de hele nacht een klein vuur brandde om het bed ook in de koudste Shienaraanse winternacht warm te houden. De nachten waren nog steeds kouder dan hij thuis in deze tijd van het jaar gewend was, maar momenteel waren dekens voldoende om warm te blijven. Hij trok het ovenklepje open en haalde er een pak uit dat hij niet kon achterlaten. Hij was blij dat Elansu niet had vermoed dat iemand daar kleren zou bewaren.

Hij legde het pak boven op de dekens, maakte het los en sloeg het half open. Een speelmansmantel, binnenstebuiten om de honderden lapjes erop te verbergen, lapjes in elke grootte en kleur die je je maar kon voorstellen. De mantel zelf was gewoon genoeg, de lapjes maakten het de mantel van een speelman.

Daarbinnen zaten twee hardleren reistassen. In de grootste zat een harp, die hij nooit had aangeraakt. De harp was nooit bedoeld voor lompe boerenvingers, jongen. De andere was smaller en langer en bevatte de met goud en zilver beslagen fluit waarmee hij meer dan eens een bed en wat eten had verdiend sinds ze van huis waren vertrokken. Thom Merrilin had hem voor zijn dood leren fluit spelen. Als Rhand de fluit zag, dacht hij vanzelf aan Thom. Thom, met zijn scherpe blauwe ogen en lange witte snor, die de opgerolde mantel in zijn handen had gedrukt en had geschreeuwd dat hij moest vluchten. Daarna was Thom zelf weggehold, terwijl als bij toverslag messen in zijn handen verschenen alsof hij optrad, om de Myrddraal te bevechten die hen kwam doden.

Met een rilling sloeg hij het pak weer dicht. ‘Dat is allemaal voorbij.’ Terwijl hij aan de wind op de torentrans terugdacht, voegde hij eraan toe: ‘Er gebeuren vreemde dingen zo dicht bij de Verwording.’ Hij wist niet zeker of hij het geloofde, niet zoals Lan het blijkbaar had bedoeld. In ieder geval, of de Amyrlin Zetel er nu wel of niet was, voor hem werd het de hoogste tijd Fal Dara te verlaten. Hij trok de mantel aan die hij nier had ingepakt. Die was diep donkergroen en herinnerde hem aan de bossen thuis, aan de boerderij van Tham in het Westwoud, waar hij was opgegroeid, en aan het Waterwold, waar hij had leren zwemmen. Hij gordde het reigerzwaard om en hing zijn volle pijlkoker aan zijn andere zij. Zijn ongespannen boog stond in een hoek naast die van Mart en Perijn. De boog was twee handen langer dan hijzelf. Hij had hem zelfgemaakt na hun aankomst in Fal Dara en alleen hijzelf, Lan en Perijn konden de boog spannen. Hij schoof de dekenrol en zijn nieuwe mantel door de lussen op zijn bundels en slingerde deze over zijn linkerschouder op zijn rug; hij gooide zijn zadeltassen over de koorden van de bundels heen en greep de boog. Houd de zwaardarm vrij, dacht hij. Laat ze denken dat ik gevaarlijk ben. Misschien dénkt iémand dat ook nog wel.

Hij opende de deur op een kier en keek de gang in. Een dienaar in livrei schoot voorbij en gunde Rhand geen enkele blik. Zodra de snelle voetstappen van de man wegstierven, glipte Rhand de gang in. Hij probeerde gewoon re lopen, ontspannen, maar met zadeltassen op zijn schouder en de bepakking op zijn rug wist hij dat hij precies leek op wat hij was: een man die op reis ging en niet van plan was terug te komen. De hoorns schalden opnieuw; hierbinnen klonken ze zwakker.

Hij had een paard, een grote voshengst, in de noordstal die de herenstal werd genoemd, dicht bij het achterpoortje dat heer Agelmar gebruikte als hij ging rijden. Maar noch de heer van Fal Dara, noch iemand van zijn familie zou vandaag uitrijden, en afgezien van de stalknechten zou de stal wel leeg zijn. Er waren van Rhands kamer twee manieren om in de herenstal te komen. De een leidde helemaal rond de burcht, achter de privétuin van heer Agelmar om, dan verder langs de buitenmuur en door de smidse van de hoefsmid, die nu zeker even verlaten zou zijn, naar de binnenplaats. Die weg was zo lang dat een zoektocht kon worden gelast voor hij bij zijn paard was. De andere weg was veel korter; over de buitenhof, waar net op dit moment de Amyrlin Zetel aankwam met nog tien Aes Sedai. Bij de gedachte alleen al kreeg hij kippenvel; hij had voor zijn hele leven de buik vol van Aes Sedai. Eén was al te veel. Alle verhalen zeiden het en hij wist dat het waar was. Maar hij was niet verbaasd toen zijn voeten hem naar de buitenhof trokken. Het legendarische Tar Valon zou hij nooit zien – hij mocht dat gevaar niet lopen, nu niet, nooit – maar mogelijk zou hij voor hij wegging een glimp van de Amyrlin Zetel kunnen opvangen. Dat zou net zoiets zijn als een koningin zien. Er zit toch niks gevaarlijks in kijken, op enige afstand. Ik blijf gewoon doorlopen en ben al weg voor ze te weten komt dat ik hier was. Hij opende een zware met ijzer beslagen deur naar de buitenhof en stapte de stilte binnen. Talloze mensen bevolkten de omloop van iedere muur, soldaten met haarknotjes, dienaren in livrei en knechten in werkkleding. Ze stonden dicht opeen met kinderen op hun schouders, zodat die over de hoofden heen konden kijken. Kleintjes drongen zich overal tussendoor om langs lichamen en benen te gluren. Iedere schuttersgalerij was zo vol als een vat met appels en zelfs de smalle schietgaten in de muren toonden gezichten. In de hof zelf stond een grote menigte langs elke muur toe te kijken en stil af te wachten.

Hij baande zich een weg langs de muur, langs de werkplaatsen van de smeden en pijlmakers rond de hof – Fal Dara was een vesting, geen paleis, ondanks de grootte en grimmige grootsheid, en dat bleek uit alles – terwijl hij zich zachtjes verontschuldigde bij de mensen die hij aanstootte. Sommigen keken boos om en enkelen wierpen een tweede blik op zijn zadeltassen en bepakking, maar niemand verbrak de stilte. De meesten deden niet eens moeite om te zien wie zich langs hen heen een weg baande.

Hij kon gemakkelijk over de hoofden van de meeste mensen kijken en zag dus goed wat er in de hof gaande was. Net binnen de hoofdpoort stond een rij mannen naast hun paarden, zestien in totaal. Geen twee droegen dezelfde wapenrusting of droegen hetzelfde soort zwaard, en niemand leek op Lan, maar Rhand twijfelde er niet aan dat het zwaardhanden waren. Ronde gezichten, vierkante gezichten, lange gezichten, smalle gezichten; ze hadden allen dezelfde blik, alsof ze iets zagen wat andere mensen niet zagen, dingen hoorden die anderen niet hoorden. Ze stonden er ontspannen bij maar zagen er even dodelijk uit als een wolvenpak. Slechts één kenmerk deelden ze allen. Stuk voor stuk droegen ze die van kleur veranderende mantel die hij het eerst bij Lan had gezien, de mantel die in elke achtergrond leek op te gaan. Het zorgde voor een onrustig gevoel in zijn maag, zoveel mannen in zulke mantels.

Een tiental passen voor de zwaardhanden stond een rij vrouwen bij de hoofden van hun paard; hun mantelkappen waren teruggeslagen. Hij kon ze nu tellen. Veertien. Veertien vrouwen. Dat moesten Aes Sedai zijn. Lang en klein, slank en plomp, donker en blond, kort haar of lang, losjes over hun schouder of in vlechten. Hun kleren waren even verschillend als die van de zwaardhanden, in evenveel modellen en kleuren als er vrouwen waren. Maar ook zij hadden iets gemeen, iets wat alleen duidelijk was als ze bij elkaar stonden, zoals nu. Voor een vrouw leken ze leeftijdloos. Op deze afstand zou hij hen allen jong hebben genoemd, maar hij nam aan dat ze op Moiraine leken. Schijnbaar jong, toch ook weer niet, met een gave huid maar met gezichten die te gerijpt waren om jeugdig te zijn en met ogen die te veel wisten.

Dichterbij? Dwaas! Ik ben al te dichtbij! Bloedvuur, ik had de lange weg moeten nemen. Hij perste zich verder naar zijn doel, een andere met ijzer beslagen deur aan de overkant van de hof, maar bleef onwillig kijken.

De Aes Sedai negeerden kalm de toeschouwers en hadden hun aandacht gericht op de gordijnen van de palankijn, die nu midden op het plein stond. De paarden van de palankijn stonden even stil of paardenknechten hen bij de halsters hielden, maar naast de palankijn stond alleen een lange vrouw. Haar gezicht verried dat ze een Aes Sedai was en zij sloeg geen acht op de paarden. De staf die ze met beide handen recht voor zich hield, was even lang als zijzelf; de vergulde vlam op de punt reikte tot boven haar ogen. Heer Agelmar stond vanaf het andere eind van de hof naar de palankijn te kijken. Hij zag er breed en hoekig uit, met een gezicht waaruit niets was op te maken. Zijn donkerblauwe jas met hoge kraag droeg de drie rennende rode vossen van het Huis Jagad en de jagende zwarte havik van Shienar. Naast hem stond Ronan, door de tijd getekend, maar nog steeds lang. De sambajan droeg de grote staf waarop drie uit rode avertijn gesneden vossen prijkten. Ronan was de gelijke van Elansu bij de leiding over de burcht. Zij waren de sambajan en satajane, maar Elansu zorgde ervoor dat hij alleen de ceremonies en het schrijfwerk voor heer Agelmar verzorgde. De haarknotjes van beide mannen waren zo wit als sneeuw. Iedereen – de zwaardhanden, de Aes Sedai, de heer van Fal Dara en zijn sambajan – stond zo stil als een rots. De toeschouwers leken de adem in te houden. Ondanks alles liep Rhand langzamer. Opeens klopte Ronan driemaal op het brede stenen plaveisel en riep luid in de stilte: ‘Wie komt hier? Wie komt hier? Wie komt hier?’ De vrouw naast de palankijn bonsde als antwoord driemaal met haar staf. ‘De Hoedster van de Zegels. De Vlam van Tar Valon. De Amyrlin Zetel.’

‘Waarvoor waken wij?’ riep Ronan gebiedend.

‘Voor de hoop van de mensheid,’ antwoordde de lange vrouw.

‘Waartegen waken wij?’

‘De schaduw in de middag.’

‘Hoelang zullen wij waken?’

‘Van zonsopgang tot zonsopgang, zo lang het Rad des Tijds draait.’ Agelmar boog en zijn witte haarknot bewoog in de wind. ‘Fal Dara biedt u brood en zout en heet u welkom. Wel kome de Amyrlin Zetel in Fal Dara, want hier wordt gewaakt, hier wordt het Verbond gestand gedaan. Welkom.’

De lange vrouw schoof het gordijn van de palankijn opzij en de Amyrlin Zetel stapte uit. Ze had donker haar en was even leeftijdloos als alle Aes Sedai. Terwijl ze zich oprichtte, schoten haar ogen over de verzamelde toeschouwers. Rhand dook in elkaar toen hij haar blik opving; het voelde alsof hij was aangeraakt. Maar haar ogen gleden verder en bleven rusten op heer Agelmar. Een knecht in livrei knielde naast haar neer met een zilveren blad waarop gevouwen doeken lagen waar de damp nog van afsloeg. Ze veegde vormelijk haar handen af en beklopte haar gezicht met de vochtige doek. ‘Ik spreek mijn dank uit voor je welkom, mijn zoon. Moge het Licht op het Huis Jagad schijnen. Moge het Licht schijnen op Fal Dara en al haar bewoners.’

Agelmar boog opnieuw. ‘U eert ons, Moeder.’ Het klonk niet vreemd dat zij hem zoon noemde en hij haar moeder, maar als je haar gladde wangen vergeleek met zijn verweerde gezicht, leek hij eerder haar vader, of zelfs haar grootvader. Zij had een uitstraling die de zijne meer dan evenaarde. ‘Het Huis Jagad is het uwe. Fal Dara is de uwe.’ Aan alle kanten klonk gejuich, dat terugkaatste tegen de muren van de burcht als brekende golven.

Huiverend haastte Rhand zich naar de veilige deur. Hij maalde er niet meer om of hij tegen iemand aanbotste. Gewoon je vervloekte verbeelding. Ze weet niet eens wie je bent. Nog niet. Bloed en as, als dat wel zo... Hij wilde er niet aan denken wat er was gebeurd als ze wist wie en wat hij was. Wat er zou gebeuren als ze het ten slotte ontdekte. Hij vroeg zich af of ze iets te maken had met de wind boven op de toren. Aes Sedai konden dat soort dingen doen. Toen hij zich door de deur wrong en die achter zich dichttrok, waardoor het daverende welkomstgeroep in de burchthof afzwakte, slaakte hij een opgeluchte zucht.

De gangen hier waren even leeg als de andere en hij rende bijna het hele stuk. Naar buiten over een kleinere hof, met een spetterende fontein in het midden, dan weer een andere gang door en weer naar buiten, het geplaveide erf op. De herenstal was in de burchtmuur gebouwd en rees hoog en breed voor hem op, met de grote vensters die binnen de wallen mogelijk waren en de twee verdiepingen waar de paarden stonden. De smidse aan de andere kant van het erf was stil, de hoefsmid en zijn knecht waren naar het welkom gaan kijken. Tema, de hoofdstalknecht met het leren gezicht, hield hem in de brede deuropening met een diepe buiging staande, waarbij hij zijn voorhoofd aanraakte en toen zijn borst. ‘Geest en hart om u te dienen, mijn heer. Hoe kan Tema u van dienst zijn, mijn heer? De krijgsman had geen haarknot: het haar van Tema bedekte zijn hoofd als een omgekeerde grijze schaal.

Rhand zuchtte. ‘Voor de honderdste keer, Tema, ik ben geen heer.’

‘Zoals mijn heer verlangt.’ De buiging van de knecht was ditmaal nog dieper.

Het probleem werd veroorzaakt door de overeenkomst in namen: Altor en al’Lan. In Malkier betekende het ‘al’ bij Lan dat hij koning was, al gebruikte hij de titel zelf nooit. Voor Rhand was ‘al’ gewoon een deel van zijn naam, hoewel hij had gehoord dat eens, lang geleden, voor Tweewater onder die naam bestond, die eerste letters ‘zoon van’ betekenden. Sommige dienaren in de burcht van Fal Dara hadden echter aangenomen dat hij ook een koning was, of op z’n minst een prins. Het leek wel of alle ontkenningen alleen maar het tegenovergestelde hadden bewerkstelligd, want hij had nog nooit zoveel buigingen en strijkages gezien, zelfs niet voor heer Agelmar. ‘Kun je Rood zadelen, Tema?’ Hij wist wel beter dan aan te bieden het zelf te doen. Tema zou niet toestaan dat Rhand zijn handen daaraan vuil maakte. ‘Ik vond dat ik eens een paar dagen de omgeving moest bekijken.’ Als hij eenmaal op de rug van de grote voshengst zat, zou hij met enkele dagen aan de Erinin staan of aan de grens met Arafel. Dan vinden ze me nooit meer.

De knecht boog bijna dubbel en bleef gebogen staan. ‘Vergeef me, mijn heer,’ fluisterde hij schor. ‘Vergeef me, maar Tema kan niet gehoorzamen.’

Rhand werd rood van verlegenheid en keek bezorgd rond – er was niemand anders te zien. Toen omvatte hij de schouders van de man en trok hem omhoog. Mogelijk kon hij Tema en enkele anderen niet met dat gedoe laten ophouden, maar hij kon proberen te voorkomen dat iemand anders het zag. ‘Waarom niet, Tema? Tema, kijk me aan, alsjeblieft. Waarom niet?’

‘Het is bevolen, mijn heer,’ zei Tema, nog steeds fluisterend. Hij sloeg telkens zijn ogen neer, niet uit angst, maar uit schaamte dat hij niet kon doen wat Rhand vroeg. Shienaranen vonden schande net zo erg als andere mensen het vonden als dief gebrandmerkt te worden. ‘Er mag geen paard deze stal uit tot het bevel is ingetrokken. En ook niet uit de andere burchtstallen, mijn heer.’

Rhand had zijn mond al open om de man te zeggen dat het best mocht, maar likte in plaats daarvan zijn lippen. ‘Geen enkel paard, uit geen enkele stal?’

‘Ja, mijn heer. Het bevel kwam zojuist. Enkele ogenblikken geleden.’ Tema’s stem klonk steeds krachtiger. ‘Ook de poorten zijn allemaal gesloten, mijn heer. Niemand mag zonder toestemming in of uit. Zelfs de stadswacht niet, is Tema verteld.’

Rhand slikte hevig, maar het hielp weinig tegen zijn dichtgeknepen keel. ‘Dat bevel, Tema. Kwam dat van heer Agelmar?’

‘Natuurlijk, mijn heer. Van wie anders? Heer Agelmar gaf het bevel natuurlijk niet rechtstreeks aan Tema, zelfs niet aan de man die het aan Tema doorgaf, maar wie anders, mijn heer, kan in Fal Dara zo’n bevel geven?’

Wie anders? Rhand sprong op toen de grootste klok van de klokkentoren in de burcht een doordringend gelui liet horen. De andere klokken voegden zich erbij, en toen de klokken van de stad. ‘Als Tema zo vrij mag zijn,’ riep de knecht boven het gebeier uit, ‘dan moet mijn heer heel blij zijn.’

Rhand moest schreeuwen om te worden verstaan. ‘Blij? Waarom?’

‘Het welkom is afgelopen, mijn heer.’ Tema’s zwaai omvatte de klokkentoren. ‘De Amyrlin Zetel zal naar mijn heer vragen, en naar de vrienden van mijn heer, om nu te komen.’

Rhand zette het op een hollen. Hij had nog net de kans om de verbazing op Tema’s gezicht te zien en toen was hij weg. Hij gaf er niet om wat Tema dacht. Ze zal me nu laten halen.

3

Vrienden en vijanden

Rhand holde niet zo ver, slechts tot aan het poortje om de hoek bij de stal. Voor hij er was, ging hij langzamer lopen en probeerde er ontspannen en ongehaast uit te zien.

De hoogpoort was dicht. Twee man konden er amper tegelijk doorheen, maar net als alle andere poorten in de buitenmuur was hij beslagen met brede zwartijzeren banden en afgesloten met een dikke balk. Voor de poort stonden twee schildwachten in kuras en maliën met simpele puntige helmen en het lange zwaard op de rug. Hun goudkleurige overmantel toonde de Zwarte Havik op de borst. Een van hen kende hij een beetje: Ragan. Het litteken van een Trollok-pijl had een wit driehoekje achtergelaten op Ragans donkere wang achter de spijlen van de helm. Toen hij Rhand zag, rimpelde het litteken zich tot een grijns.

‘Vrede begunstige u, Rhand Altor.’ Ragan schreeuwde bijna om boven de klokken uit te komen. ‘Gaat u konijnen vangen door ze op hun kop te slaan of houdt u nog steeds vol dat die stok een boog is?’ De andere schildwacht schoof wat dichter naar de poort toe. ‘Vrede begunstige je, Ragan,’ zei Rhand toen hij voor hen stilstond. Met moeite hield hij zijn stem kalm. ‘Je weet dat het een boog is. Je hebt me ermee zien schieten.’

‘Op een paard is het niks,’ zei de andere schildwacht zuur. Rhand herkende hem nu aan zijn diepliggende, haast zwarte ogen die nooit leken te knipperen. Ze staarden hem aan van onder de helm als tweelingnissen in een grot. Hij veronderstelde dat hij het slechter had kunnen treffen dan Masema op wacht bij de poort, maar afgezien van Rode Aes Sedai kon hij niets bedenken. ‘Hij is te lang,’ voegde Masema eraan toe. ‘Ik kan met een rijboog drie pijlen afschieten terwijl u er met dat monster een kwijtraakt.’

Rhand dwong zich te grinniken alsof hij het een grapje vond. Masema had in zijn aanwezigheid nooit een grapje gemaakt of ergens om gelachen. De meeste mannen in Fal Dara hadden Rhand aanvaard. Hij oefende met Lan en at aan heer Agelmars tafel en het belangrijkste van alles: hij was naar Fal Dara gekomen in het gezelschap van Moiraine, een Aes Sedai. Maar sommigen leken niet te kunnen vergeten dat hij een buitenlander was, zeiden amper twee woorden tegen hem en dan alleen als ze moesten. Masema was de ergste van allemaal.

‘Voor mij is hij goed genoeg,’ zei Rhand. ‘Nu we het erover hebben, Ragan, kun je me niet doorlaten? Al die herrie en dat gedoe zijn mij te veel. Het is beter buiten op konijnen te jagen, ook als ik er geen tegenkom.’

Ragan draaide zich half om naar zijn kameraad en Rhand kreeg weer enige hoop. Ragan was gemakkelijk in de omgang, zijn manier van doen was tegengesteld aan zijn grimmige litteken, en hij leek Rhand wel te mogen. Maar Masema stond al nee te schudden. Ragan zuchtte. ‘Het is niet mogelijk, Rhand Altor.’ Hij gaf een vrijwel onmerkbaar knikje in de richting van Masema. Als het aan hem had gelegen... ‘Niemand mag zonder een geschreven pas naar buiten. Jammer dat je het niet eerder vroeg. Het bevel om de poorten te sluiten is net gekomen.’

‘Maar waarom zou heer Agelmar mij willen binnenhouden?’ Masema stond de pakken en zadeltassen op Rhands rug te bekijken. Rhand probeerde hem te negeren, ik ben zijn gast,’ vervolgde hij tegen Ragan. ‘Op mijn eer, ik had de afgelopen weken elk moment weg kunnen gaan. Waarom zou hij dat bevel voor mij hebben uitgevaardigd? Het bevel kwam toch van heer Agelmar?’ Masema stond daar even van te knipperen en zijn eeuwige frons werd nog dieper; hij leek Rhands bepakking haast te vergeten.

Ragan lachte. ‘Wie anders kan zo’n bevel geven, Rhand Altor? Natuurlijk, Uno gaf het aan mij door, maar van wie kon het anders komen?’

Masema’s ogen bleven strak op Rhands gezicht gericht en knipperden niet. ‘Ik wil er gewoon in m’n eentje op uit, da’s alles,’ zei Rhand. ‘Nou, dan zoek ik mijn heil wel in een van de tuinen. Geen konijnen, maar daar zal het tenminste niet zo druk zijn. Het Licht verlichte jullie en vrede begunstige jullie.’

Hij liep weg zonder op hun heilwens te wachten en besloot in ieder geval niet in de buurt van de tuinen te komen. Bloedvuur, als de plechtigheid in de voorhof is afgelopen, kan ik in elke tuin een Aes Sedai tegenkomen. Hij voelde Masema’s blik in zijn rug branden – hij wist zeker dat het Masema was – en bleef gewoon doorlopen. Opeens hield het klokgelui op; hij struikelde haast. De tijd vloog voorbij. Heel veel tijd. Tijd voor de Amyrlin Zetel om naar haar vertrekken te worden geleid. Tijd voor haar om hem te laten halen, een zoektocht te beginnen als hij niet werd gevonden. Zodra hij uit het zicht van de achterpoort was, begon hij weer te hollen. Vlak bij de keukens van de barakken lag de Karrenpoort, waar alle burchtvoorraden werden binnengebracht. Hij was gesloten en gebarricadeerd en er stonden twee wachten voor. Hij haastte zich erlangs, de moestuin door, alsof hij nooit van plan was geweest er te blijven staan.

Ook voor de Hondenpoort, achter in de burcht, net hoog en breed genoeg voor één man te voet, stonden wachten. Hij ging terug voor ze hem zagen. Er waren niet veel poorten voor zo’n grote burcht, en als de Hondenpoort werd bewaakt, zouden alle poorten dat zijn. Misschien kon hij een stuk touw vinden... Hij klom een van de buitenmuurtrappen op naar de brede borstwering met de kantelen. Het was niet prettig zo hoog te staan, onbeschut als die vreemde wind weer zou opsteken, maar van hieraf kon hij over de hoge schoorstenen en spitse stadsdaken kijken, helemaal tot aan de stadsmuur. Zelfs na een kleine maand deden de huizen nog steeds vreemd aan voor zijn Tweewater-ogen. De dakborden liepen bijna tot aan de grond door, alsof de huizen geheel uit daken van houten planken bestonden. Daaruit rezen hoge schoorstenen schuin op, zodat de wintersneeuw erlangs kon glijden. Een breed bestraat plein omringde de burcht, maar op honderd pas van de muur begonnen drukke straten, waar mensen zich met hun dagelijkse zaken bezighielden. Neringdrijvers met voorschoten onder hun winkelluifels, handelende boeren in eenvoudige kledij die naar de stad waren gekomen, straatventers, kooplieden en stadsmensen. Allen stonden in groepjes ongetwijfeld het onverwachte bezoek van de Amyrlin Zetel te bespreken. Hij kon een stroom van karren en mensen door een van de stadspoorten zien trekken. Blijkbaar hadden de wachten daar geen bevel gekregen iedereen tegen te houden.

Hij keek op naar de dichtstbijzijnde wachttoren; bij wijze van groet hief een soldaat een gehandschoende hand. Met een bittere glimlach wuifde Rhand terug. Nog geen voet van de muur bleef hij buiten het gezichtsveld van de schildwachten. Hij boog zich door een schietgat en tuurde omlaag langs de sleuven voor de steunbalken van de weergang, langs de kale steenhelling, tot aan de droge slotgracht in de diepte. Twintig pas breed en tien diep, afgewerkt met glibberig glad-geschuurde stenen. Een bos van messcherpe pieken vormde de bodem. Om ongelukken te voorkomen stond er een lage scheve muur voor een vrij schootsveld omheen. Zelfs zonder toekijkende schildwachten en met een touw om naar beneden te klimmen, kwam hij daar niet overheen. Wat goed was om in het uiterste geval Trolloks buiten te houden, werkte even goed om hem binnen te houden. Opeens voelde hij zich tot op het bot uitgeput, helemaal leeg. De Amyrlin Zetel was er en hij kon niet naar buiten. Als ze wist dat hij er was, als zij de wind had gestuurd die hem had gegrepen, dan was ze al naar hem op jacht met haar Aes Sedai-macht. Konijnen hadden bij zijn boog meer kans. Maar hij weigerde het op te geven. Er waren mensen die zeiden dat het volk van Tweewater stenen kon leren praten en muilezels een lesje kon geven. Als hen helemaal niets meer restte, hielden de mensen van Tweewater vast aan hun koppigheid.

Hij verliet de muur en zwierf door de burcht rond. Het maakte hem niet uit waar, zolang het maar geen plek was waar ze hem konden verwachten. Zeker niet in de buurt van zijn kamer, niet in een van de stallen, niet in een tuin en ook niet bij een poort. Misschien zou Masema Uno’s gescheld willen riskeren om hem te verraden. Het enige waaraan hij kon denken was uit de buurt van iedere Aes Sedai te blijven. Zelfs van Moiraine. Zij wist het van hem. Desondanks had ze hem niets gedaan. Tot dusver. Voor zover je weet. Maar wat als ze van gedachten verandert? Misschien heeft zij de Amyrlin Zetel laten komen.

Heel even voelde hij zich verloren en zocht steun tegen de gangmuur; hij voelde de harde steen tegen zijn schouders. Met lege ogen staarde hij naar een ver niets en zag dingen die hij niet wenste te zien. Gestild. Zou het zo erg zijn om het allemaal maar achter de rug te hebben? Echt achter de rug? Hij sloot zijn ogen, maar nog steeds zag hij zich wegduiken als een konijn dat nergens meer heen kon, terwijl de Aes Sedai als raven de kring rond hem sloten. Bijna altijd sterven ze heel kort daarna, de mannen die gestild zijn. Ze willen niet meer leven. Hij herinnerde zich de woorden van Thom Merrilin maar al te goed. Met een bruusk gebaar haastte hij zich de gang door. Het had geen zin om op één plekje te blijven tot hij was gevonden. Zou het lang duren voor ze je vinden? Je bent net een schaap in een kooi. Hoe lang? Hij raakte het gevest aan zijn zij aan. Nee, geen schaap. Niet voor de Aes Sedai of voor wie dan ook. Hij voelde zich wat dwaas, maar vastbesloten.

De mensen keerden terug naar hun taken. Hij hoorde gemompel van stemmen en gekletter van pannen uit de keuken die het dichtst bij de Grote Zaal lag. Daar zou die avond het feest voor de Amyrlin Zetel en haar gezelschap worden gegeven. Koks, meiden en keukenhulpjes deden zowat hollend hun werk; de tredhonden draafden in hun rieten wielen om het spit met het vlees te wentelen. Hij baande zich snel een weg door de hitte, de damp en de geuren van kruiden en koken. Niemand keurde hem een tweede blik waardig; ze hadden het allemaal te druk.

De gangen met de kleine kamers van de dienaren waren zo druk als een verstoorde mierenhoop, nu mannen en vrouwen haastig hun mooiste livrei wilden aanschieten. Kinderen speelden in de hoeken en zorgden ervoor niet in de weg te lopen. Jongens zwaaiden met houten zwaarden en meisjes speelden met houten poppen; enkelen verkondigden dat die van haar de Amyrlin Zetel was. De meeste deuren stonden open, de openingen slechts met kralengordijnen afgeschermd. Normaal hield dat in dat bezoekers welkom waren, maar vandaag betekende het enkel dat de bewoners het druk hadden. Zelfs zij die een buiging voor hem maakten, deden dit zonder hun werk te onderbreken.

Zouden de tafelbedienden horen dat hij werd gezocht en zeggen dat ze hem hadden gezien? Zouden ze een Aes Sedai aanspreken en vertellen waar hij gevonden kon worden? De ogen die hij voorbijging, leken hem opeens sluw aan te kijken, leken achter zijn rug te wikken en te wegen. Zelfs de kinderen leken in zijn verbeelding scherper op hem te letten. Hij wist dat het louter inbeelding was – hij wist het zeker, het kon niet anders – maar toen de bediendenvertrekken achter hem lagen, had hij het gevoel dat hij ontsnapt was uit een dichtklappende val.

Sommige delen van de burcht lagen er verlaten bij; de mensen die daar meestal werkten, waren vrij door de onverwachte feestdag. In de wapensmidse waren alle vuren afgedekt, de aambeelden verstild. Stil. Koud. Levenloos. Maar toch op de een of andere manier niet verlaten. Zijn huid prikte en hij draaide zich snel rond. Niemand.

Alleen de grote vierkante gereedschapskisten en de afblusvaten met olie. Zijn nekhaartjes kriebelden en opnieuw draaide hij rond. Hamers en tangen hingen netjes aan de muur. Boos staarde hij het grote vertrek rond. Er is hier niemand. Enkel mijn verbeelding. Die wind en de Amyrlin; dat is voldoende om me dingen in te beelden. Buiten op het smidserf wervelde de wind kort om hem heen. Ondanks alles verstijfde hij van schrik bij de gedachte dat die hem wilde pakken. Even ving hij opnieuw de zwakke rottende stank op, terwijl hij achter zich iemand sluw hoorde lachen. Even maar. Geschrokken draaide hij langzaam speurend rond. De hof, bestraat met ruwe stenen, was afgezien van hemzelf verlaten. Enkel je vervloekte verbeelding! Toch holde hij weg en achter zich meende hij weer gelach te horen, ditmaal zonder de wind. Op het houterf kreeg hij opnieuw het gevoel dat er iemand anders was. Het gevoel van loerende ogen achter de hoge stapels gehakt haardhout onder de lange schuren, van glurende blikken over de stapels geschaafde planken en balken die aan de andere kant van het erf lagen te wachten bij de nu afgesloten timmerwerkplaats. Hij durfde er niet rond te kijken; hij wilde er niet aan denken hoe het mogelijk was dat een stel ogen zo snel van de ene naar de andere plek kon schieten, het open erf van de brandhoutschuur naar de boomschuur kon oversteken zonder dat hij zelfs maar een glimpje beweging opving. Hij wist zeker dat het één stel ogen was. Inbeelding. Of misschien ben ik nu al gek aan het worden. Hij huiverde. Nog niet. Licht, alsjeblieft nog niet. Met een stijve rug stapte hij het houterf over en de onzichtbare toeschouwer volgde.

Hij liep door lange gangen, verlicht door enkele riettoortsen, door opslagruimtes vol zakken met gedroogde erwten of bonen, vol lattenrekken die kraakten van rimpelige knollen en bieten, of vol vaten wijn, kuipen ingezouten vlees en tonnen bier. De ogen bleven bij hem. Soms volgden ze hem, soms wachtten ze hem op als hij ergens binnenkwam. Een voetstap hoorde hij nooit, alleen zijn eigen stappen. Geen deur hoorde hij kraken, behalve als hij die zelf opende en sloot, maar de ogen waren er. Licht, ik word écht gek. Toen opende hij weer een deur van een voorraadkamer en hoorde hij stemmen. Het gelach van mensen golfde naar buiten en hij voelde zich volkomen bevrijd. Hier zouden geen onzichtbare ogen zijn. Hij ging naar binnen.

Tot aan de zoldering stond de halve ruimte vol zakken graan. In de andere helft knielde een stel mannen in een halve kring bij een van de kale muren. Ze leken allemaal leren wambuizen te dragen en hadden de rondplatte haarstijl van knechten. Geen haarknotjes van krijgers, geen livreien. Niemand die hem per ongeluk kon verraden. En opzettelijk? Het rammelen van dobbelstenen drong door hun zachte gemompel heen en iemand lachte rauw bij de worp. Loial stond naar het dobbelen te kijken en wreef nadenkend langs zijn kin met een vinger die dikker was dan een mannenduim. Zijn hoofd raakte bijna de twaalf voet hoge zoldering. Geen van de dobbelaars keek op. Ogier waren niet echt alledaags in de Grenslanden, of waar dan ook, maar ze waren er bekend en werden aanvaard en Loial was al zo lang in Fal Dara dat hij nog maar weinig opmerkingen uitlokte. Zijn donkere tuniek met de stijve kraag was tot aan zijn hals dichtgeknoopt en viel strak langs zijn heupen tot op zijn hoge laarzen. Een van de grote tuniekzakken puilde uit en was door iets zwaars uitgezakt. Boeken, voor zover Rhand hem kende. Zelfs als Loial naar gokkende mannen keek, zou hij nooit ver van een boek af zijn.

Ondanks alles merkte Rhand dat hij moest grijnzen. Loial had vaak dat effect op hem. De Ogier wist zoveel van sommige dingen en zo weinig van andere en hij leek alles te willen weten. Rhand kon zich nog herinneren hoe hij Loial voor het eerst had gezien, met zijn toefjesoren en zijn wenkbrauwen die als lange snorpunten omlaag hingen en zijn neus die haast even breed was als zijn gezicht. Toen had hij gedacht tegenover een Trollok te staan. Hij schaamde zich er nog steeds voor. Ogier en Trolloks, Myrddraal en dingen uit de donkere hoekjes van nachtelijke verhalen. Het waren dingen uit verhalen en sagen. Tenminste, dat dacht hij vóór zijn vertrek uit Emondsveld. Maar na zijn vertrek uit Emondsveld had hij te veel verhalen in levenden lijve zien rondwandelen om ooit nog ergens zo zeker van te zijn. Aes Sedai en onzichtbare gluurders en een wind die vastgreep en niet losliet. Zijn glimlach zakte weg. ‘Alle verhalen zijn echt,’ zei hij zachtjes.

Loials oren spitsten zich en zijn hoofd wendde zich naar Rhand. Toen hij zag wie het was, spleet het gezicht van de Ogier in tweeën en kwam hij naar hem toe. ‘Ha, daar ben je.’ Zijn stem was een laag hommelgebrom. ‘Ik kon je bij het Welkom nergens vinden. Zoiets had ik niet eerder gezien. Twee dingen. Het Shienaraanse Welkom en de Amyrlin Zetel. Ze zag er moe uit, vind je niet? Het zal niet makkelijk zijn Amyrlin te zijn. Nog erger dan een Ouder, denk ik zo.’ Hij zweeg met een bedachtzame blik, maar alleen om adem te halen. ‘Zeg eens Rhand, dobbel jij weleens? Ze spelen hier een eenvoudig spel, met slechts drie stenen. In de stedding gebruiken we er vier. Ze willen me niet mee laten doen, weet je. Ze zeggen enkel: “Eer aan de Bouwers” en laten mij niet wedden. Ik vind dat eigenlijk niet eerlijk. Jij? De stenen die ze gebruiken, zijn behoorlijk klein,’ – hij keek fronsend naar een van zijn handen, die bijna groot genoeg was om een mensenhoofd te omvatten – ‘maar ik vind toch...’ Rhand greep zijn arm en onderbrak hem. De Bouwers! ‘Loial! De Ogier hebben Fal Dara gebouwd, niet? Weet jij of er behalve de poorten wegen naar buiten zijn? Een kruipgat, een afwateringsbuis, wat dan ook, als het maar groot genoeg is om doorheen te kruipen. En uit de wind zou ook fijn zijn.’

Loial keek hem met een pijnlijke grimas aan; de punten van zijn wenkbrauwen raakten haast zijn wangen. ‘Rhand, de Ogier hebben Mafal Dadaranell gebouwd, maar die stad werd verwoest in de Trollok-oorlogen. Dit,’ – zijn vingertoppen raakten licht de stenen muur aan – ‘is door mensen gebouwd. Ik kan een plattegrond van Mafal Dadaranell voor je tekenen – ik heb de kaarten eens gezien in een oud boek in stedding Shangtai – maar van Fal Dara weet ik evenveel als jij. Maar het is goed gebouwd, vind je niet? Eenvoudig, maar goed.’

Rhand liet zich tegen de muur zakken en kneep zijn ogen dicht. ‘Ik moet een weg naar buiten hebben,’ fluisterde hij. ‘De poorten zijn versperd en ze laten niemand door, maar ik heb een uitweg nodig.’

‘Maar waarom, Rhand?’ vroeg Loial langzaam. ‘Hier is niemand die je kwaad zal doen. Voel je je wel goed, Rhand?’ Opeens verhief hij zijn stem. ‘Mart! Perijn! Ik denk dat Rhand ziek is.’ Rhand deed zijn ogen open en zag zijn vrienden zich uit de samengedrongen groep dobbelaars oprichten. Mart Cauton, langbenig als een ooievaar, met zijn halve glimlach alsof hij iets grappigs zag wat niemand anders zag. Perijn Aybara, met zijn krullen, sterke schouders en gespierde armen van zijn werk als smidsgezel. Ze droegen nog steeds hun kleren uit Tweewater, eenvoudig en sterk, maar versleten door het reizen.

Toen Mart wegliep, gooide hij de stenen terug in de halve cirkel en een van de mannen riep: ‘Hé, zuiderling, je kunt niet weglopen als je aan het winnen bent!’

‘Da’s beter dan wanneer je verliest,’ zei Mart met een lach. Onbewust voelde hij aan zijn middel en Rhand kromp ineen. Mart droeg onder zijn jas een dolk met een robijn in de greep, een dolk die hij altijd bij zich had, een dolk waar hij niet buiten kon. Het was een vervloekt wapen, uit de dode stad Shadar Logoth, besmet en verwrongen door een kwaad dat haast even groot was als de Duistere. Dat kwaad had tweeduizend jaar geleden Shadar Logoth doen sterven, maar het leefde nog steeds tussen de verlaten bouwvallen. Die smet zou Mart doden als hij de dolk behield, maar zou hem nog sneller doden als hij de dolk wegdeed. ‘Je krijgt nog wel de kans het terug te winnen.’ Gehoon en wrang gesnuif van de geknielde mannen duidden erop dat ze niet dachten dat daar veel kans op bestond. Perijn hield zijn ogen neergeslagen terwijl hij Mart naar Rhand volgde. Perijn sloeg tegenwoordig telkens zijn ogen neer en zijn schouders hingen omlaag, alsof hij een gewicht torste dat zelfs voor zijn brede schouders te veel was.

‘Wat is er aan de hand, Rhand?’ vroeg Mart. ‘Je ziet zo wit als je hemd. Hé! Waar heb je die kleren opgedoken? Ben je Shienaraan geworden? Misschien koop ik zelf ook wel zo’n jas en een mooi hemd.’ Hij schudde zijn jaszak en liet munten rinkelen. ‘Ik schijn geluk te hebben met de stenen. Ik hoef ze maar aan te raken en ik win.’

‘Je hoeft niets te kopen,’ zei Rhand vermoeid. ‘Moiraine heeft al onze kleren laten vervangen. Voor zover ik weet is alles al verbrand, behalve wat je nu draagt. Elansu komt dat waarschijnlijk ook nog ophalen, dus ik zou me maar snel verkleden als ik jullie was, voordat ze je broek van je gat trekt.’

Perijn keek nog steeds niet op, maar hij werd rood; Marts grijns werd breder, al leek hij gedwongen. Zij hadden hun eigen ontmoetingen beleefd in de baden en alleen Mart deed net of het niets voorstelde. ‘En ik ben niet ziek, ik wil gewoon weg. De Amyrlin Zetel is er. Lan zei... hij zei dat nu zij er was, het voor mij beter zou zijn geweest als ik een week geleden was vertrokken. Ik moet weg en alle poorten zijn versperd.’

‘Heeft hij dat gezegd?’ Er kwamen diepe rimpels op Marts voorhoofd. ‘Ik begrijp het niet. Hij zou nooit iéts slechts van een Aes Sedai zeggen. Waarom dan nu wel? Hoor eens, Rhand, ik mag Aes Sedai net zo min als jij, maar ze zullen ons niks doen.’ Hij ging bij die woorden zachter praten en keek om of iemand van de dobbelaars meeluisterde. De Aes Sedai mochten dan gevreesd worden, in de

Grenslanden werden ze zeer zeker niet gehaat en met een oneerbiedige opmerking kon je je een gevecht of erger op de hals halen. ‘Kijk maar eens naar Moiraine. Zij is niet zo erg, zelfs al is ze een Aes Sedai. Je denkt nu net als die oude Cen Buin, met zijn woeste verhalen, thuis in De Wijnbron. Ik bedoel maar, Moiraine heeft ons niets gedaan en zij zullen ons ook geen kwaad doen. Waarom zouden ze?’ Perijn sloeg zijn ogen op. Gele ogen, in het schemerige licht glanzend als blinkend goud. Moiraine heeft ons geen kwaad gedaan? dacht Rhand. Toen ze uit Tweewater vertrokken, waren Perijns ogen net zo donkerbruin geweest als die van Mart. Rhand had geen idee waardoor ze zo veranderd waren – Perijn wilde er niet over praten, over heel weinig dingen eigenlijk sinds dat gebeurd was. Sindsdien waren zijn schouders ingezakt en hield hij hen op een afstand, alsof hij zich zelfs onder vrienden eenzaam voelde. Perijns ogen en Marts dolk. Dat zou allemaal niet gebeurd zijn als ze niet uit Emondsveld waren weggegaan, en door Moiraine waren ze vertrokken. Hij wist dat dat niet eerlijk was. Ze zouden alledrie door de Trolloks zijn vermoord, net als een groot deel van de Emondsvelders, als zij niet naar hun dorp was gekomen. Maar dat alles bracht Perijns lach niet meer terug en het liet de dolk niet uit Marts riem verdwijnen. En ik? Als ik thuis zou zijn en nog in leven, zou ik dan zijn wat ik nu ben? In ieder geval zou ik me geen zorgen hoeven maken over wat de Aes Sedai me zullen aandoen.

Mart staarde hem nog steeds nieuwsgierig aan en Perijn had zijn hoofd nu opgeheven en keek hem onderzoekend van onder zijn wenkbrauwen aan. Loial stond geduldig te wachten. Rhand kon hun niet vertellen waarom hij uit de buurt van de Amyrlin Zetel moest blijven. Ze wisten niet wat hij was. Lan en Moiraine wisten het. En Egwene en Nynaeve. Hij wilde dat niemand van hen het wist, vooral Egwene niet, maar Mart en Perijn – en ook Loial – geloofden tenminste dat hij nog dezelfde was. Hij ging liever dood dan het hun te vertellen, dan de aarzeling en bezorgdheid te zien die hij soms las in de ogen van Egwene en Nynaeve, zelfs als ze heel erg hun best deden gewoon te doen.

‘Iemand... houdt me in de gaten,’ zei hij ten slotte. ‘Volgt me. Alleen... Alleen, er is niemand in de buurt.’

Perijns hoofd schoot omhoog en Mart likte zijn lippen en fluisterde: ‘Een Schim?’

‘Natuurlijk niet,’ snoof Loial. ‘Hoe kan een Oogloze de stad of de burcht Fal Dara binnenkomen? Volgens de wet mag niemand binnen de stadsmuren zijn gezicht verbergen en de lampopstekers hebben de opdracht de straten ’s nachts goed verlicht te houden, zodat geen enkele schaduw een Myrddraal kan verbergen. Dat kan gewoon niet.’

‘Muren houden een Schim niet tegen,’ mompelde Mart. ‘Niet wanneer hij naar binnen wil. Ik weet niet of wetten en lampen dat wel kunnen.’ Hij klonk niet als iemand die een paar maanden geleden nog half en half overtuigd was dat Schimmen alleen in speelmansverhalen voorkwamen. Ook hij had te veel meegemaakt. ‘En dan was die wind er nog,’ voegde Rhand eraan toe. Zijn stem trilde amper toen hij vertelde wat er boven op de toren was gebeurd. Perijns vuisten balden zich tot zijn knokkels kraakten. ‘Ik wil hier alleen maar weg,’ besloot Rhand. ‘Ik wil naar het zuiden. Ergens heen. Gewoon ergens.’

‘Maar als de poorten afgesloten zijn,’ vroeg Mart, ‘hoe komen we er dan uit?’

Rhand staarde hem aan. ‘Wij?’ Hij moest alleen gaan. Uiteindelijk zou het voor iedereen in zijn buurt gevaarlijk zijn. Hij zou gevaarlijk zijn en zelfs Moiraine kon hem niet zeggen hoeveel tijd hij had. ‘Mart, je weet dat je met Moiraine naar Tar Valon moet. Ze zei dat dat de enige plek was waar je verlost kan worden van die vervloekte dolk zonder eraan dood te gaan. En je weet wat er zal gebeuren als je hem houdt.’

Mart bevoelde zijn jas bij de dolk en scheen niet te beseffen wat hij deed. ‘Het geschenk van een Aes Sedai is als aas voor een vis,’ citeerde hij. ‘Nou ja, misschien wil ik die haak in mijn mond wel niet. Misschien is wat ze in Tar Valon met me wil doen, wel erger dan er helemaal niet heen te gaan. Misschien liegt ze. De waarheid uit de mond van een Aes Sedai is nooit de waarheid die jij denkt dat het is.’

‘Heb je nog meer van die oude gezegden die je kwijt wilt?’ vroeg Rhand. ‘Zoals: “Een zuidenwind brengt een hartelijke gast, een noordenwind een leeg huis?” “Een verguld varken is nog steeds een varken?” Wat vind je van “Praten scheert geen schapen?” Of: “Zotteklap is stof”?’

‘Rustig, Rhand,’ zei Perijn zachtjes. ‘Je hoeft niet zo rot te doen.’

‘O, hoeft dat niet? Misschien wil ik niet dat jullie tweeën meegaan, dat jullie maar aan me blijven plakken, moeilijkheden veroorzaken en erop rekenen dat ik jullie eruit haal. Daar ooit aan gedacht? Bloedvuur, is het ooit bij jullie opgekomen dat ik het zat ben om jullie op mijn lip te hebben zodra ik me omdraai? Altijd op m’n lip, en ik ben het zat.’ De pijn op Perijns gezicht stak hem als een mes, maar hij ging genadeloos door. ‘Er zijn er hier een paar die denken dat ik een hoge heer ben. Een heer. Misschien vind ik dat leuk. Kijk eens naar jezelf, aan het dobbelen met stalknechten. Als ik ga, ga ik alleen. Jullie tweeën kunnen naar Tar Valon gaan of een eind touw voor je nek zoeken, maar ik vertrek alleen.’

Marts gezicht stond strak en hij omklemde door zijn jas de dolk tot zijn knokkels wit waren. ‘Als je het zo wilt,’ zei hij koud. ‘Ik dacht dat we... Maar je kunt het krijgen zoals je het hebben wilt, Altor. Maar als ik besluit op hetzelfde moment als jij te vertrekken, dan ga ik en mag jij uit de buurt blijven.’

‘Niemand gaat ergens heen,’ zei Perijn, ‘als de poorten gesloten zijn.’ Hij stond weer naar de vloer te staren. Het gelach van de dobbelaars bij de muur was te horen toen iemand had verloren. ‘Weggaan of blijven,’ zei Loial, ‘samen of apart, het doet er niet toe. Jullie zijn alle drie ta’veren. Zelfs ik kan het zien, terwijl ik die gave niet heb, enkel door wat er rond jullie gebeurt. En Moiraine Sedai zegt het ook.’

Mart stak zijn handen op. ‘Laat maar, Loial, daar wil ik niets meer over horen.’

Loial schudde zijn hoofd. ‘Of je luistert of niet, het blijft wel waar. Het Rad des Tijds weeft het Patroon van de Eeuw en gebruikt de levens van mensen als draden. En jullie zijn ta’veren, knooppunten in het web.’

‘Hou op, Loial.’

‘Een tijdlang zal het Rad het Patroon rond jullie weven, wat jullie ook doen. En wat jullie doen, zal eerder door het Rad worden bepaald dan door jullie. Een ta’veren maakt de geschiedenis en vormt het Patroon, puur doordat hij bestaat, maar het Rad weeft ta’veren strakker in het web dan andere mensen. Waar jullie ook heen gaan en wat jullie ook doen, tot het Rad iets anders kiest, zullen jullie...’

‘Hou je bek, Loial!’ schreeuwde Mart. De dobbelaars keken om en hij keek hen woest aan, tot ze zich weer naar het spel wendden. ‘Het spijt me, Mart,’ gromde Loial. ‘Ik weet dat ik te veel praat, maar ik wilde echt niet...’

‘Ik blijf hier niet langer,’ vertelde Mart aan de dakbalken, ‘met een flapuit van een Ogier en een dwaas die een te groot hoofd heeft voor zijn pet. Ga je mee, Perijn?’ Perijn zuchtte, keek even naar Rhand en knikte toen.

Rhand keek ze na en voelde een brok in zijn keel. Ik moet alleen gaan. Licht help me, dat moet ik.

Loial stond ze ook na te kijken en zijn wenkbrauwen hingen bezorgd omlaag. ‘Rhand, ik wilde echt niet...’

Rhand maakte zijn stem ruw. ‘Waar sta jij op te wachten? Ga met ze mee! Ik begrijp niet waarom je er nog bent. Ik kan je niet gebruiken als je geen uitgang weet. Vooruit! Ga je bomen zoeken en je kostbare gaarden, als die nog niet allemaal zijn omgehakt. Blij toe als ze allemaal weg zijn.’

Loials ogen, zo groot als schoteltjes, keken aanvankelijk verbaasd en gekwetst, maar verstrakten langzaam tot iets wat bijna woede was. Rhand dacht niet dat dat mogelijk was. Sommige oude verhalen noemden Ogier woeste vijanden, hoewel ze nooit meer vertelden, maar Rhand had nog nooit iemand ontmoet die zo zachtmoedig was als Loial.

‘Als je dat wilt, Rhand Altor,’ zei Loial stijf. Hij maakte een strakke buiging en schreed weg, Mart en Perijn achterna. Rhand liet zich tegen de opgestapelde zakken graan zakken. Nou, ‘ spotte een stem in zijn hoofd, je hebt het gedaan, niet? Ik moet wel, zei hij tegen die stem. Het zal gevaarlijk zijn in mijn buurt te komen. Bloed en as, ik zal gek worden en... Nee! Nee, dat word ik niet! Ik ga de Kracht niet gebruiken en dan word ik niet gek, en... Maar ik kan het risico niet nemen. Ik kan dat niet, begrijp je dat niet? Maar de stem lachte hem alleen maar uit.

Hij besefte dat de dobbelaars hem aankeken. Allemaal hadden ze zich omgedraaid, nog steeds op hun knieën, en keken naar hem. Shienaranen van iedere stand waren bijna altijd beleefd en voorkomend, zelfs tegen hun doodsvijanden, en de Ogier waren nooit vijanden van Shienar geweest. De ogen van de gokkers stonden geschokt. Hun gezichten verrieden niets, maar hun ogen zeiden dat wat hij had gedaan fout was. Een deel van hem gaf ze gelijk en daardoor deden die beschuldigende ogen pijn. Ze keken hem alleen maar aan, en toch struikelde hij de opslagruimte uit alsof ze hem achterna zaten. Verdoofd liep hij door de voorraadkamers, zoekend naar een plek om zich af te zonderen tot er weer verkeer door de poorten werd toegestaan. Dan kon hij zich misschien verstoppen op de bodem van een vrachtkar. Als ze de wagens tenminste niet doorzochten wanneer ze naar buiten reden. Als ze de opslagruimtes niet afzochten, als ze de hele burcht niet naar hem afzochten. Koppig weigerde hij eraan te denken, koppig richtte hij zich op het zoeken van een veilig plekje. Maar op elk plekje dat hij vond – een lege ruimte tussen een hoop graanzakken, een smalle doorgang tussen de muur en enkele wijnvaten, een verlaten opslagruimte half gevuld met lege kratten en schaduwen – zouden zoekers hem kunnen vinden. Hij kon zich ook voorstellen dat die onzichtbare gluurder, wie het ook was – of wat het ook was – hem daar zou vinden. Dus zocht hij verbeten verder, dorstig en bestoft en met spinnenwebben in zijn haar. Toen kwam hij in een schemerige met toortsen verlichte gang en zag daar Egwene ronddwalen, die af en toe stilstond om de voorraadkamers waar ze langskwam, in te kijken. Haar donkere haren, die tot haar middel hingen, werden achter bijeengehouden door een rood lint, en ze droeg een gans-grijs, met rood gebiesd gewaad in Shienaraanse stijl. Toen hij haar zag, werd hij overmand door droefheid en verlies, erger dan toen hij Mart, Perijn en Loial had weggejaagd. Hij was opgegroeid met de gedachte dat hij op een goede dag met Egwene zou trouwen; ze hadden het allebei gedacht. Maar nu... Ze schrok toen hij opeens vlak voor haar opdook en haar adem stokte hoorbaar, maar ze zei: ‘Aha, daar ben je. Mart, Perijn en Loial hebben me verteld wat je hebt gedaan. Ik weet wat je probeert, Rhand, en het is te stom voor woorden.’ Ze sloeg haar armen over elkaar en haar grote donkere ogen staarden hem strak aan. Hij vroeg zich altijd af hoe het haar lukte de indruk te wekken dat ze op hem neerkeek – ze deed het wanneer ze maar wilde – hoewel ze net tot zijn borst reikte en bovendien twee jaar jonger was. ‘Goed,’ zei hij. Haar haren maakten hem opeens kwaad. Hij had voor zijn vertrek uit Tweewater nooit een volwassen vrouw zonder vlechten gezien. Ieder meisje zag verlangend uit naar de mededeling van de vrouwenkring dat ze oud genoeg was om haar haren te vlechten. Egwene had dat in ieder geval gedaan. En nu stond ze daar, met haar haren los in dat lint. Ik wil naar huis en kan niet, en zij kan Emondsveld niet gauw genoeg vergeten. ‘Jij vertrekt ook en laat me met rust. Je wilt het gezelschap van een schaapherder niet meer. Er zijn hier nu voldoende Aes Sedai om bij rond te hangen. En zeg tegen niemand dat je me hebt gezien. Ze zoeken me en van mij hoef jij ze niet te helpen.’

Felrode vlekken ontstonden op haar wangen. ‘Denk jij echt, dat...’ Hij draaide zich om en liep weg. Met een schreeuw wierp ze zich op hem en sloeg haar armen om zijn benen. Ze tuimelden op de stenen vloer; zijn zadeltassen en pakken vlogen alle kanten op. Hij kreunde toen hij viel, het zwaardgevest stak in zijn zij, en nogmaals toen ze opkrabbelde en op hem neerplofte alsof hij een stoel was. ‘Mijn moeder,’ zei ze ferm, ‘heeft me verteld dat je mannen het best kunt aanpakken zoals je een muilezel leert berijden. Ze zei ook dat ze meestal evenveel hersens hebben. Dat de ezel soms slimmer is.’ Hij hief zijn hoofd om haar aan te kijken. ‘Ga van me af, Egwene. Ga d’r af! Egwene, als je niet van me afgaat...’ Hij maakte zijn stem dreigend zacht – ‘dan doe ik je iets. Je weet wat ik ben.’ Hij voegde er een gepast boze blik aan toe.

Egwene snoof. ‘Dat zou je nooit doen, zelfs niet als je het zou kunnen. Jij zou niemand pijn doen. Je kunt het trouwens toch niet; het gebeurt gewoon en je hebt er geen macht over. Dus doe je mij of iemand anders niets. Daarentegen heb ik les gehad van Moiraine, dus als je niet verstandig wilt zijn, Rhand Altor, dan steek ik misschien je broek in brand. Dat kan ik al. Als je zo blijft doen, zul je het wel merken.’ Opeens, heel even, sloegen de vlammen knetterend uit een nabije muurfakkel. Ze slaakte een geschrokken gilletje en staarde er stomverbaasd naar.

Hij kronkelde rond, greep haar arm, trok haar van zijn rug af en schoof haar tegen de muur. Toen hij tegenover haar ging zitten, zat ze woest over haar arm te wrijven. ‘Dat zou je echt doen, hè?’ zei hij boos. ‘Stomme spelletjes met dingen die je niet begrijpt. Je had ons allebei kunnen verkolen.’

‘Mannen! Als jullie niet met je mond kunnen winnen, rennen jullie weg of nemen je toevlucht tot geweld.’

‘Ho een beetje! Wie liet wie struikelen? Wie ging boven op wie zitten? En jij dreigde – probeerde! – mij te...’ Hij hief zijn handen op. ‘Nee, dat lukt je niet. Dat flik je me nou altijd! Iedere keer als je beseft dat een ruzie niet loopt zoals jij wilt, kletsen we opeens over iets heel anders. Maar deze keer niet.’

‘Ik maak geen ruzie,’ zei ze kalm, ‘en ik verander ook niet van onderwerp. Wat is verstoppen anders dan vluchten? En nadat je je hebt verstopt, ga je er vandoor. En hoe zit het met het kwetsen van Mart en Perijn en Loial? En van mij? Ik weet waarom je dat hebt gedaan. Jij bent bang dat je iemand kwaad doet als hij in je buurt blijft. Als jij niet doet wat je niet behoort te doen, hoef je je geen zorgen te maken dat je iemand pijn doet. Jij holt maar rond en slaat wild om je heen en je weet niet eens of het terecht is. Waarom zou de Amyrlin, of een andere Aes Sedai, weten dat je bestaat?’ Heel even keek hij haar aan. Hoe meer tijd ze met Moiraine en Nynaeve doorbracht, hoe meer ze hun manieren overnam, tenminste wanneer ze wilde. Ze waren vaak een pot nat, de Aes Sedai en de Wijsheid, zo afstandelijk en alwetend. Het was verontrustend dat ook bij Egwene te zien. Uiteindelijk vertelde hij haar wat Lan had gezegd. ‘Wat zou hij anders bedoelen?’

Haar hand verstijfde op haar arm en ze dacht diep fronsend na. ‘Moiraine weet van jou en zij heeft niets gedaan, dus waarom zou ze het nu gaan doen? Maar als Lan...’ Nog steeds met die frons keek ze hem recht in de ogen. ‘Ze zullen zeker als eerste in de voorraadkamers naar jou gaan zoeken. Als ze gaan zoeken. Wanneer we dat zeker weten, moeten we jou op een plaats verbergen waar ze nooit aan zullen denken. Ik weet het. De kerker.’ Hij krabbelde overeind. ‘De kerker?’

‘Niet achter de tralies, suffie. Ik ga daar soms ’s avonds heen om Padan Fajin te bezoeken. Nynaeve doet het soms ook. Niemand zal het vreemd vinden als ik er vandaag vroeg heen ga. Om je de waarheid te zeggen, nu iedereen naar de Amyrlin staart, zal niemand een glimpje van ons opvangen.’

‘Maar Moiraine...’

‘Zij gaat niet naar beneden om baas Fajin te ondervragen. Ze laat hem bij zich brengen. En dat heeft ze de laatste weken niet meer zo vaak gedaan. Geloof me, daar zul je veilig zijn.’ Toch aarzelde hij nog. Padan Fajin. ‘Waarom bezoek je de marskramer trouwens? Hij is een Duistervriend, hij heeft het zelf toegegeven en hij is een heel erge. Bloed, Egwene, hij heeft de Trolloks naar Emondsveld gebracht! De hond van de Duistere noemde hij zichzelf, en al vanaf Winternacht heeft hij snuffelend mijn spoor gevolgd.’

‘Nou, maar nu zit hij veilig achter ijzeren tralies, Rhand.’ Ze keek hem bijna smekend aan en het was haar beurt om te aarzelen. ‘Rhand, voordat ik geboren was, kwam hij al ieder voorjaar met zijn wagen Emondsveld binnenrijden. Hij kent alle mensen die ik ken, alle dorpsplekjes. Het is gek, maar hoe langer hij opgesloten zit, hoe meer hij zich ontspant. Het lijkt net of hij met de Duistere heeft gebroken. Hij lacht weer en vertelt grappige verhaaltjes, over de mensen in

Emondsveld en soms over plaatsen waar ik nooit eerder van heb gehoord. Soms is hij bijna de Fajin van vroeger. Ik vind het gewoon fijn met iemand over thuis te praten.’

Omdat ik je ontwijk, dacht hij, en omdat Perijn iedereen ontloopt, en omdat Mart al die tijd bezig is geweest met gokken en slempen. ‘Ik had me niet zo afzijdig moeten houden,’ mompelde hij zuchtend. ‘Nou ja, als Moiraine vindt dat het veilig genoeg is voor jou, dan neem ik aan dat het ook voor mij veilig is. Maar jij hoeft er niet bij betrokken te raken.’

Egwene stond op, schonk het afkloppen van haar rok alle aandacht en vermeed het hem aan te kijken.

‘Moiraine heeft toch gezegd dat het veilig is, hè? Egwene?’

‘Moiraine Sedai heeft me nooit gezegd dat ik baas Fajin niet mocht opzoeken,’ zei ze behoedzaam.

Hij staarde haar aan en barstte toen los. ‘Je hebt het haar nooit gevraagd. Ze weet het niet. Egwene, dat is stom. Padan Fajin is een Duistervriend en een ergere Duistervriend kun je niet vinden.’

‘Hij zit achter de tralies,’ zei ze stijfjes, ‘en ik hoef niet voor alles Moiraines toestemming te vragen. Je begint je wel laat zorgen te maken over wat een Aes Sedai denkt, vind je niet? Nou, ga je nog mee?’

‘Ik kan de kerkers zonder jou ook wel vinden. Ze zijn naar me op zoek of zullen dat gauw doen, en het zal je geen goed doen met mij samen te worden gezien.’

‘Zonder mij,’ zei ze droogjes, ‘zul je waarschijnlijk over je eigen voeten struikelen en in de schoot van de Amyrlin Zetel vallen en alles opbiechten terwijl je probeert je eruit te smoezen.’

‘Bloed en as, jij zou thuis in de vrouwenkring moeten zitten. Als mannen echt zo hulpeloos hinkepinken als jij schijnt te denken, dan zouden we nooit...’

‘Blijf je hier nou staan praten tot ze je vinden? Pak je spullen op, Rhand Altor, en kom mee.’ Ze wachtte niet op antwoord, draaide zich om en liep de gang in. Zachtjes mopperend gehoorzaamde hij aarzelend.

Er waren weinig mensen – voornamelijk dienaren – op de sluipweg die zij kozen, maar Rhand had het gevoel dat iedereen op hem lette. Niet op een man bepakt voor een reis, maar op hém, die ene, Rhand Altor. Hij wist dat het zijn fantasie was – hij hoopte maar van wel, maar voelde zich desondanks opgelucht toen ze diep in de burcht bleven staan voor een grote deur met een klein ijzeren tralievenster, die voorzien was van even dikke ijzerplaten als de poorten in de buitenmuur. Onder het venster hing een klopper. Door het rooster kon Rhand kale muren zien, en twee krijgslieden met haarknotjes die blootshoofds aan een tafel met een lantaarn zaten. Een van de mannen wette een dolk met lange, trage halen. Zijn beweging haperde geen moment toen Egwene de ijzeren klopper met een scherpe klap op de ijzeren deur liet vallen. De andere man, zijn gezicht vlak en uitdrukkingsloos, keek nadenkend naar de deur voor hij eindelijk opstond en naar de deur liep. Hij was fors en houterig, net lang genoeg om door het traliewerk te kijken. ‘Wat is er? O, ben jij het weer, meisje. Kom je je Duistervriend bezoeken? Wie is dat?’ Hij maakte geen aanstalten de deur te openen. ‘Een vriend van me, Changu. Hij wil baas Fajin ook spreken.’ De man bestudeerde Rhand; zijn bovenlip trilde en ontblootte zijn tanden. Rhand dacht niet dat dit een glimlach moest voorstellen. ‘Nou,’ zei Changu eindelijk. ‘Nou, jij bent lang, niet? Lang. En voor jouw slag keurig gekleed. Heeft iemand je in de Oostelijke Moerassen gevangen toen je jong was en je getemd?’ Hij klapte de grendels terug en trok de deur open. ‘Nou, kom binnen als je naar binnen wilt.’ Hij sloeg een spottende toon aan. ‘Pas op dat u uw hoofd niet stoot, mijn heer.’

Daar was geen kans op, de deur was zelfs voor Loial hoog genoeg. Rhand volgde Egwene naar binnen en vroeg zich fronsend af of deze Changu voor problemen ging zorgen. Hij was de éerste onbehouwen Shienaraan die Rhand was tegengekomen. Zelfs Masema was slechts kil, niet echt onbeschoft. Changu gooide de deur dicht en drukte de grendels terug; toen liep hij naar enkele planken achter de tafel en pakte een lantaarn. De andere man was geen moment met het wetten van zijn dolk gestopt, keek zelfs geen enkele keer naar hen op. Het vertrek was kaal, afgezien van de tafel, de banken en planken, het stro op de vloer en een andere met ijzer beslagen deur die naar de kerkers leidde.

‘Je zult best wat licht kunnen gebruiken, niet?’ zei Changu, ‘daarbinnen in het duister met je Duistervriend.’ Hij lachte schor en humorloos en stak de lamp aan. ‘Hij wacht op je.’ Hij hield Egwene de lantaarn voor en beijverde zich bijna de binnendeur te openen. ‘Wacht op je. Daarbinnen in het duister.’

Rhand bleef staan, niet op zijn gemak door de duisternis en de grijnzende Changu in de deuropening, maar Egwene greep zijn mouw en trok hem naar binnen. De deur klapte dicht en schaafde bijna zijn hiel; de grendels schoven dicht. Nu hadden ze alleen licht van de lamp, een kleine cirkel in de duisternis.

‘Weet je zeker dat hij ons er weer uit laat?’ vroeg hij. Hij besefte dat de man geen enkele keer naar zijn zwaard of boog had gekeken, geen enkele keer had gevraagd wat er in zijn pakken zat. ‘Het zijn geen beste bewakers. Voor zover hij weet hadden we net zo goed hier kunnen zijn om Fajin te bevrijden.’

‘Ze kennen me wel beter,’ zei ze, maar ze leek te piekeren en voegde eraan toe: ‘Iedere keer dat ik kom, lijkt het erger. Alle bewakers. Gemener of norser. Die eerste keer dat ik er was, was Changu moppen aan het tappen. Nu zegt Nidao niets meer. Maar ik veronderstel dat het werk op zo’n plek niemand echt blij maakt. Misschien ligt het aan mij. Ik voel me ook bedrukt op deze plek.’ Ondanks haar woorden trok ze hem vol vertrouwen het donker in. Hij hield zijn vrije hand op het zwaard.

Het bleke lamplicht toonde een brede ruimte met aan iedere kant vlak ijzeren traliewerk dat in baksteen opgetrokken cellen afsloot. Slechts in twee cellen zaten gevangenen. De bewoners gingen rechtop zitten toen het licht op hen viel, schermden hun ogen met de handen af en loerden tussen hun vingers door. Ondanks hun verborgen gezichten wist Rhand zeker dat ze woest keken. Hun ogen glinsterden in het lamplicht.

‘Die man daar vecht en drinkt graag,’ mompelde Egwene en wees op een potige kerel met platte knokkels. ‘Ditmaal heeft hij in zijn eentje de kamer van een herberg vernield en enkele mannen zwaar gewond.’ De andere gevangene droeg een met goud geborduurde jas met brede slippen en lage glimmende laarzen. ‘Die probeerde de stad uit te komen zonder zijn herbergrekening te voldoen,’ – daar liet ze een luid gesnuif op volgen; haar vader was in Emondsveld naast dorpsmeester ook herbergier – ‘of zijn schuld aan een stuk of vijf winkeliers en kooplieden te voldoen.’ De mannen gromden naar hen en hun gevloek klonk net zo grof als dat van koopmanswachten. ‘Zij zijn ook iedere dag erger,’ zei ze gespannen en liep snel door. Ze was hem zo ver voor toen ze aan het andere eind bij de cel van Padan Fajin kwam, dat het lamplicht Rhand helemaal niet meer bereikte. Daar bleef hij staan, in de schaduw achter haar lamp. Fajin zat op zijn kot en boog zich verwachtingsvol naar voren, alsof hij had zitten wachten, net als Changu had gezegd. Het was een houterige man met scherpe ogen, lange armen en een grote neus, nu nog magerder dan Rhand zich herinnerde. Niet mager door de kerker – het voedsel hier was hetzelfde als dat van de bedienden – zelfs de ergste gevangene kwam niet te kort – maar door wat hij voor zijn komst naar Fal Dara had gedaan.

Toen Rhand hem zag, kwamen er herinneringen op die hij het liefst zo snel mogelijk wilde vergeten. Fajin op de bok van zijn grote kramerwagen die over de Wagenbrug rolde en in Emondsveld aankwam op de dag van de Winternacht. En in de Winternacht waren moordend en brandend de Trolloks gekomen, op jacht. Op jacht naar drie jongemannen, had Moiraine gezegd. Op jacht naar mij, als ze dat hadden geweten, en ze hadden Fajin als speurhond gebruikt. Fajin stond op toen Egwene naderde; hij schermde zijn ogen niet af en knipperde niet eens in het licht. Hij glimlachte haar toe, een glimlach die alleen zijn lippen bewoog en sloeg toen zijn ogen op en keek over haar heen. Hij keek recht naar Rhand, die verborgen in het zwart achter het licht stond en wees met een lange vinger naar hem. ‘Ik voel hoe je je daar verbergt, Rhand Altor,’ zei hij bijna zingend. ‘Je kunt je niet verbergen, niet voor mij en niet voor hen. Jij dacht dat het voorbij was, nietwaar? Maar de slag is nooit gestreden, Altor. Ze komen voor mij en ze komen voor jou en de oorlog gaat door. Of je nu leeft of sterft, voor jou is het nooit voorbij. Nooit!’ Opeens begon hij te zingen.

‘Snel komt de dag dat ieder vrij zal zijn.

Zelfs voor jou, zelfs voor mij.

Snel komt de dag dat ieder dood zal zijn,

Zeker voor jou, maar nooit voor mij.’

Hij liet zijn arm zakken en zijn ogen keken omhoog de duisternis in. Een scheve grijns verwrong zijn mond; hij grinnikte diep in zijn keel, alsof wat hij daar kon zien, vermakelijk was. ‘Mordeth weet meer dan jullie allemaal bij elkaar. Mordeth weet.’

Egwene schoof van de cel weg tot ze bij Rhand stond en alleen een randje licht raakte de tralies van Fajins cel. Duisternis verborg de marskramer, maar ze konden zijn gegrinnik nog horen. Hoewel Rhand hem niet kon zien, wist hij zeker dat Fajin nog steeds in het niets staarde.

Huiverend trok hij zijn vingers van het zwaardgevest. ‘Licht!’ zei hij hees. ‘Noem je dit zoals hij vroeger was?’

‘Soms is hij beter en soms erger,’ Egwenes stem klonk onvast. ‘Dit is erger – veel erger dan gewoonlijk.’

‘Wat ziet hij, vraag ik me af. Hij is gek. Staren naar een stenen plafond in het donker.’ Als de stenen er niet waren, zou hij recht naar de vrouwenvertrekken kijken. Waar Moiraine is, en de Amyrlin Zetel. Hij huiverde opnieuw. ‘Hij is gek.’

‘Dit was geen goed plan, Rhand.’ Ze keek om naar de cel, trok hem weg en begon zachter te praten, alsof ze bang was dat Fajin hen kon afluisteren. Het gegrinnik van Fajin volgde hen. ‘Zelfs als ze hier niet zoeken, kan ik niet bij hem blijven als hij zo is, en ik denk ook dat jij het niet moet doen. Er is iets aan hem vandaag...’ Ze haalde bevend adem. ‘Bij een speurtocht is er een plek waar het zelfs nog veiliger is dan hier. Ik heb het niet eerder gezegd omdat het gemakkelijker was je hier te krijgen, maar ze zullen nooit in de vrouwenvertrekken kijken. Nooit.’

‘De vrouwen...! Egwene, Fajin mag dan gek zijn, maar jij bent nog gekker. Voor horzels kun je je niet in een horzelnest verbergen.’

‘Weet jij iets beters? Wat is het enige deel van de burcht waar geen man komt, zelfs heer Agelmar niet, zonder een uitnodiging van een vrouw? Wat is de enige plek waar niemand ooit een man zou zoeken?’

‘Wat is de enige plek in de burcht die zeker vol Aes Sedai zal zitten? Het is waanzin, Egwene.’

Ze stond in zijn pakken te porren en praatte door alsof het allemaal al beslist was. ‘Je moet je zwaard en je boog in je mantel wikkelen; dan zal het net lijken of je dingen voor me draagt. Het moet niet zo moeilijk zijn om een wambuis en een hemd dat niet zo mooi is, voor je te vinden. Maar je zult gebukt moeten lopen.’ ik heb je toch gezegd dat ik het niet doe.’

‘Als je zo koppig blijft als een ezel, zal het je goed afgaan om voor mij als pakezel te spelen. Tenzij je liever hier beneden wilt blijven, bij hem.’

Fajins lachende gefluister drong door de zwarte schaduwen heen. ‘De slag is nooit gestreden, Rhand Altor. Mordeth weet.’ ik kan beter van de muur springen, dan heb ik meer kans,’ mopperde Rhand. Maar hij liet de pakken op de grond zakken en begon zijn zwaard en zijn boog in te pakken zoals ze had voorgesteld. In de duisternis lachte Fajin. ‘Het is nooit voorbij, Altor. Nooit.’

4

Ontboden

Alleen in haar kamer in de vrouwenvleugel schikte Moiraine de stola met het borduursel van kronkelende klimop en druivenranken goed over haar schouders. Ze bekeek het resultaat nauwkeurig in de hoge spiegel in de hoek. Haar grote, donkere ogen konden als ze boos was even fel kijken als die van een havik. Nu leken ze door het verzilverde glas te boren. Louter bij toeval zat haar stola in een zadeltas toen ze naar Fal Dara kwam. Met de felwitte Vlam van Tar Valon achter op de rug van de draagster en de lange franje in de kleur van haar Ajah – die van Moiraine was zo blauw als de ochtendlucht – werd een stola zelden buiten Tar Valon gedragen en in Tar Valon alleen in de Witte Toren. Er waren maar weinig gebeurtenissen, afgezien van een bijeenkomst in de Zaal van de Toren, die het dragen van de formele stola vereisten. Buiten de Glanzende Muren zouden veel mensen zo snel mogelijk verdwijnen als ze de Vlam zouden zien, zich schuilhouden of mogelijk de Kinderen van het Licht erbij halen. De pijl van een Witmantel was voor een Aes Sedai even fataal als voor ieder ander en de Kinderen waren wel zo geslepen dat de boogschutter zich pas aan de Aes Sedai vertoonde als de pijl doel trof, zodat ze niets meer kon doen. Moiraine had nooit gedacht dat ze de stola in Fal Dara zou dragen. Maar voor een ontvangst bij de Amyrlin dienden de vormen in acht te worden genomen. Ze was slank, niet echt lang, en bezat de gladde, leeftijdloze huid van de Aes Sedai. Het deed haar vaak jonger lijken dan ze in werkelijkheid was, maar Moiraine bezat een bevelende gratie en een kalme uitstraling die iedere groep konden overheersen. Die waren er bij haar opvoeding in het koninklijk paleis van Cairhien ingeslepen en de vele jaren als Aes Sedai hadden dit eerder versterkt dan onderdrukt. Ze wist dat ze er vandaag ieder kruimeltje van nodig zou hebben. Toch was vandaag een groot deel van haar kalmte slechts oppervlakkig. Er moeten problemen bestaan, anders zou ze niet zelf zijn gekomen, bedacht ze al minstens voor de tiende keer. Maar vervolgens rezen er duizenden vragen. Wat voor problemen en wie beeft ze als reisgezelschap gekozen? Waarom hier? Waarom nu? Het mag nu niet meer fout gaan.

De Grote Serpentring aan haar rechterhand weerkaatste dof het licht toen ze het tere gouden kettinkje aanraakte dat in haar kapsel zat. Haar donkere haren vielen in dikke lokken op haar schouders. Midden op haar voorhoofd hing een kleine, lichtblauwe steen aan het kettinkje. Velen in de Witte Toren kenden de kunstjes die ze kon uithalen met die steen als richtpunt. Het was enkel een geslepen stukje kristal, een ding dat een jong meisje had gebruikt tijdens haar eerste stappen, toen niemand haar begeleidde. Dat meisje had gedacht aan de verhalen over angreaal en de zelfs nog krachtiger sa’angreaal – die befaamde overblijfselen uit de Eeuw der Legenden waarmee Aes Sedai meer van de Ene Kracht konden geleiden dan ze zonder hulpmiddelen veilig aankonden. Zij had het zich herinnerd en bedacht dat er iets moest zijn om je op te richten, wilde je echt geleiden. Haar zusters in de Witte Toren kenden enkele van haar kunstjes en vermoedden dat er andere waren. Sommige bestonden niet eens, maar hadden haar geschokt toen ze ervan hoorde. De dingen die zij met de steen deed, waren dingen die een kind zou fantaseren: simpel en klein, al waren ze soms heel nuttig. Maar als de verkeerde vrouwen de Amyrlin vergezelden, zou het kristal hen na alle verhalen uit hun evenwicht brengen.

Een snel, doordringend geklop op de deur. Geen enkele Shienaraan zou op die manier aankloppen, op niemands deur, en zeker niet op de hare. Ze bleef in de spiegel kijken tot haar ogen kalm terugstaarden en alle gedachten in hun duistere diepten verborgen hielden. Ze voelde aan de zachtleren buidel aan haar riem. Welke problemen er ook voor hebben gezorgd dat de Amyrlin Tar Valon heeft verlaten, ze zal ze vergeten als ik dit probleem aan haar voorleg. Opnieuw klonk er gebons, zelfs nog heftiger dan de eerste keer. Ze liep naar de kamerdeur en opende die met een kalme glimlach voor de twee vrouwen die haar kwamen halen.

Ze herkende hen. De donkerharige Anaiya in haar blauwe stola en de blonde Liandrin in haar rode. Liandrin leek niet slechts jong, ze was ook jong, en mooi, met een poppengezicht en een misnoegd mondje. Ze hield net haar hand omhoog om opnieuw te kloppen.

Haar donkere wenkbrauwen en nog donkerder ogen vormden een scherpe tegenstelling met de honingblonde vlechten die over haar schouders zwierden, maar die combinatie was in Tarabon niet ongewoon. Beide vrouwen waren langer dan Moiraine; Liandrin slechts een handbreedte.

Anaiya’s open gezicht klaarde glimlachend op zodra Moiraine de deur opende. Die glimlach gaf haar de enige schoonheid die ze ooit zou hebben, maar het was genoeg. Bijna iedereen voelde zich getroost, veilig en bijzonder als Anaiya glimlachte. ‘Het Licht schijne op je, Moiraine. Fijn je weer te zien. Alles goed met je? Het is al zo lang geleden.’

‘Mijn hart licht op door jouw aanwezigheid, Anaiya.’ Dat was zeker waar. Het was fijn te weten dat ze minstens één vriendin had onder de Aes Sedai die naar Fal Dara waren gekomen. ‘Het Licht schijne op je.’

Liandrins mond verstrakte en ze gaf een rukje aan haar stola. ‘De Amyrlin Zetel. Zij rekent op je aanwezigheid, zuster.’ Haar stem klonk kregelig en had iets kils. Niet vanwege of door Moiraine; Liandrin klonk altijd slechtgeluimd. Fronsend probeerde ze over Moiraines schouder de kamer in te kijken. ‘Er ligt een ban op deze kamer. We kunnen niet naar binnen. Waarom scherm je je af voor je zusters?’

‘Voor iedereen,’ gaf Moiraine gladjes terug. ‘Veel dienstmeisjes zijn nieuwsgierig naar Aes Sedai en ik wil niet dat ze in mijn kamers rommelen als ik er niet ben. Tot jullie komst was het niet nodig verschil te maken.’ Ze trok de deur achter zich dicht, waardoor ze nu alledrie in de gang stonden. ‘Zullen we maar? We mogen de Amyrlin niet laten wachten.’

Ze liep de gang in, met Anaiya pratend aan haar zijde. Liandrin bleef even naar de deur staren, alsof ze zich afvroeg wat Moiraine verborgen hield, en haastte zich toen achter de anderen aan. Ze ging aan de andere kant van Moiraine lopen, zo stijf als een bewaakster. Anaiya hield haar onder het lopen enkel gezelschap. Hun slofjes kwamen zacht neer op de dikke tapijten met hun eenvoudige patronen. Vrouwen in livrei bogen diep als ze voorbijkwamen, velen veel dieper dan ze voor de heer van Fal Dara zouden hebben gedaan. Aes Sedai! Drie nog wel, en de Amyrlin Zetel in eigen persoon in de burcht; het was een grotere eer dan elke burchtvrouw ooit had verwacht. Enkele vrouwen van nobele Huizen liepen in de gang en ook zij maakten een knix, wat ze voor heer Agelmar zeker niet zouden hebben gedaan. Moiraine en Anaiya glimlachten, bogen terug en streelden de kinderen over hun haren. Liandrin negeerde iedereen. ‘Je bent ditmaal te lang uit Tar Valon weggebleven, Moiraine,’ zei Anaiya. ‘Veel te lang. Tar Valon mist je. Je zusters missen je. En je bent nodig in de Witte Toren.’

‘Sommigen van ons moeten in de wereld werken,’ zei Moiraine zacht, ik laat de Zaal van de Toren aan jou over, Anaiya. Maar in Tar Valon hoor je toch meer van wat er in de wereld gebeurt dan ik. Al te vaak ben ik net weg als er op die plek wat gebeurt. Wat voor nieuws heb je?’

‘Nog drie valse Draken,’ zei Liandrin kortaf, in Saldea, Morland en Tyr stropen valse Draken het land af. Onderwijl glimlachen jullie Blauwen slechts, en praten over koetjes en kalfjes en proberen je vast te klampen aan het verleden.’ Anaiya trok een wenkbrauw op en Liandrin hield met een scherp gesnuif haar mond. ‘Drie,’ peinsde Moiraine zacht. Heel even glansden haar ogen maar ze verborg dat snel. ‘Drie in de laatste paar jaar, en nu drie tegelijk.’

‘Net als de anderen zullen ook deze snel afgehandeld worden. Zowel dat mannelijk ongedierte als die bedelaars en oproerkraaiers achter hun vaandel.’

Moiraine voelde bijna enig vermaak door de zekerheid in Liandrins stem. Bijna. Ze was zich maar al te goed bewust van de werkelijkheid, te bewust van de mogelijkheden. ‘Zijn een paar maanden genoeg om alles te vergeten, zuster? De laatste valse Draak had bijna heel Geldan verwoest voor zijn leger, bedelaarszootje of niet, verslagen was. Ja, Logain is nu veilig en wel in Tar Valon, gestild neem ik aan, maar sommige zusters zijn gedood toen ze hem wilden overweldigen. Zelfs de dood van één zuster is een te groot verlies voor ons, maar de schade in Geldan was veel erger. Die twee vóór Logain konden niet geleiden, maar ondanks dat herinneren de volken van Kandor en Arad Doman zich alles nog heel goed. Dorpen in de as en vele doden in de strijd. Hoe gemakkelijk kan de wereld drie Draken tegelijk aan? Hoevelen zullen zich onder hun vaandel scharen? Geen man die beweert de Herrezen Draak te zijn, heeft ooit een tekort aan volgelingen. Hoe omvangrijk zullen de oorlogen nu worden?’

‘Zo somber is het niet,’ zei Anaiya. ‘Voor zover wij weten, kan alleen die ene in Saldea geleiden. Hij heeft nog niet de tijd gehad om veel volgelingen aan te trekken en inmiddels zullen onze zusters daar hem wel aangepakt hebben. De Tyrenen jagen hun valse Draak en zijn volgelingen Haddon Mir door, terwijl die kerel in Morland al in de boeien is geslagen.’ Ze lachte kort en verbaasd. ‘Kun je het je voorstellen? Morlanders! En juist zij pakken hun eigen valse Draak zo snel aan! Als je het aan ze vraagt, noemen ze zich niet eens Morlanders, maar Lugarders, of Inislinni, of mannen van deze of gene heer. Maar die Morlanders waren zo bang dat hun buren dit als uitvlucht voor een aanval zouden aangrijpen, dat ze hun valse Draak al haast op zijn nek zaten zodra hij zijn mond opende om zich bekend te maken.’

‘Maar toch!’ zei Moiraine. ‘Drie tegelijk kun je niet negeren. Is er al een zuster in staat geweest een Voorspelling te doen?’ Die kans was erg klein; de laatste eeuwen hadden maar weinig Aes Sedai hier enige aanleg in bezeten. Ze was dus niet verbaasd toen Anaiya haar hoofd schudde. Niet verbaasd, wel enigszins opgelucht. Ze kwamen op hetzelfde moment bij een kruising van gangen als vrouwe Amalisa. Die boog diep en spreidde haar bleekgroene rokken wijd uit. ‘Eer aan Tar Valon,’ fluisterde ze. ‘Eer aan de Aes Sedai.’

De zuster van de heer van Fal Dara mocht niet met een knik worden afgedaan. Moiraine nam Amalisa’s hand en liet haar opstaan. ‘U eert ons, Amalisa. Sta op, zuster.’

Amalisa richtte zich gracieus op, met een blos op haar gelaat. Ze had nooit verre reizen gemaakt, laat staan naar Tar Valon, en het was heel bijzonder om door een Aes Sedai zuster te worden genoemd, zelfs voor iemand van haar stand. Klein en van middelbare leeftijd bezat ze een donkere, volwassen schoonheid en de kleur op haar wangen maakte die opvallender. ‘U bewijst me te veel eer, Moiraine Sedai.’

Moiraine glimlachte. ‘Hoelang kennen wij elkaar nu al, Amalisa? Moet ik je nu opeens vrouwe Amalisa noemen, alsof we nog nooit samen thee hebben gedronken?’

‘Natuurlijk niet.’ Amalisa glimlachte terug. De kracht die in het gezicht van haar broer zo duidelijk was, toonde zich ook in het hare en niet alleen door de zachtere lijn van kaak en kin. Er waren mensen die beweerden dat Agelmar zeker een sterk en befaamd krijgsman was, maar dat zijn zuster niet voor hem onderdeed. ‘Maar nu de Amyrlin Zetel hier is... Als koning Easar Fal Dara bezoekt, noem ik hem onder ons magami, oompje, zoals ik als kind al deed toen ik op zijn schouders mocht paardjerijden, maar in het openbaar moet het anders zijn.’

Anaiya klakte misprijzend met haar tong. ‘Soms is formeel gedrag noodzakelijk, maar mannen maken er vaak meer van dan nodig is. Noem mij alsjeblieft Anaiya, dan wil ik jou graag Amalisa noemen, als het mag.’

Vanuit haar ooghoeken zag Moiraine helemaal aan de andere kant van een gang Egwene langskomen en gehaast om de hoek verdwijnen. Een gebogen gestalte in een leren wambuis, met hangend hoofd en de armen vol pakken en zakken, volgde schuifelend vlak op haar hielen. Moiraine stond zichzelf een lichte glimlach toe, die ze snel onderdrukte. Als dat meisje in Tar Valon even ondernemend is, bedacht ze wrang, komt ze op een dag nog op de zetel van de Amyrlin terecht. Als ze haar ondernemingslust tenminste wat kan beteugelen. Als er dan nog een Amyrlin Zetel bestaat om op te zitten. Toen ze haar aandacht weer op de anderen richtte, was Liandrin aan het woord.

‘... en ik zou de kans verwelkomen meer over uw land te leren.’ Ze toonde een open glimlach, haast meisjesachtig, en haar stem klonk vriendelijk.

Moiraine keek nietszeggend toen Amalisa Liandrin uitnodigde om zich bij haar en haar gezelschapsdames in haar persoonlijke tuin te voegen, wat Liandrin met warmte aannam. Liandrin sloot bijna nooit vriendschap, zeker niet buiten de Rode Ajah, laat staan buiten de Aes Sedai. Ze zou nog liever bevriend raken met een man of een Trollok. Moiraine wist niet zeker of Liandrin enig onderscheid maakte tussen mannen en Trolloks. Ze was er niet eens zeker van of iemand van de Rode Ajah dat deed.

Anaiya legde uit dat ze net op weg waren naar de Amyrlin Zetel. ‘Natuurlijk,’ zei Amalisa. ‘Het Licht schijne op haar en de Schepper beschutte haar. Later dan maar?’ Ze rechtte haar rug en boog haar hoofd toen ze haar achterlieten.

Terwijl ze verder liepen, keek Moiraine vanuit haar ooghoeken aandachtig naar Liandrin. De honingharige Aes Sedai keek strak voor zich uit en haar rozenknoplippen knepen zich nadenkend samen. Ze leek zowel Moiraine als Anaiya vergeten te zijn. Waar liep ze over te broeden?

Anaiya leek niets ongewoons te hebben gemerkt, maar eigenlijk lukte het haar altijd mensen te nemen zoals ze waren en zoals ze wilden zijn. Moiraine merkte steeds weer verbaasd op dat Anaiya zich in de Witte Toren heel goed staande hield; sluwe figuren leken haar open eerlijkheid en hartelijke omgang aan te zien voor berekening. Die raakten altijd geheel van hun stuk als bleek dat ze echt bedoelde wat ze had gezegd en zei wat ze bedoelde. Toch had ze haar eigen manier om tot de kern van de zaak door te dringen. En te aanvaarden wat ze zag. Nu vertelde ze opgewekt haar andere nieuwtjes. ‘Wat we uit Andor horen, is zowel goed als slecht. Door het voorjaar komen er minder straatrellen in Caemlin voor, maar gepraat wordt er nog steeds. Veel te veel gepraat over de lange winter en dat het de schuld is van de koningin en ook van Tar Valon. Morgase heeft minder greep op haar troon dan vorig jaar, maar ze houdt hem nog steeds en zal dat blijven doen zolang Garet Brin kapitein-generaal van de koninginnegarde is. En vrouwe Elayne, de erfdochter, en haar broer, heer Gawein, zijn veilig in Tar Valon aangekomen voor hun opleiding. In de Witte Toren bestond enige vrees dat het gebruik niet langer zou worden gehandhaafd.’

‘Niet zolang Morgase nog ademhaalt,’ zei Moiraine. Liandrin schrok op, alsof ze net was ontwaakt. ‘Laten we hopen dat ze nog heel lang haar longen kan gebruiken. Het gezelschap van de erfdochter werd tot de Erinin gevolgd door de Kinderen van het Licht. Tot aan de bruggen van Tar Valon. Rond Caemlin zijn er nog meer, uit op onheil, en nog steeds zijn er in Caemlin mensen die naar ze luisteren.’

‘Misschien is het de hoogste tijd dat Morgase behoedzaamheid leert,’ verzuchtte Anaiya. ‘De wereld wordt met de dag gevaarlijker, zelfs voor een koningin. Misschien juist voor een koningin. Ze is altijd al koppig geweest. Ik weet nog dat ze als jong meisje naar Tar Valon kwam. Ze had geen aanleg voor het volledige zusterschap en dat stak haar. Soms denk ik dat ze daardoor haar dochter zo aanspoort, wat het meisje ook mag willen.’

Moiraine snoof minachtend. ‘Elayne is met de vonk in zich geboren. Dat is geen zaak van kiezen. Morgase zou zeker niet willen riskeren dat haar dochter sterft door een gebrek aan onderricht, ook al waren alle Witmantels van Amadicia rond Caemlin gelegerd. Ze zou Garet Brin en haar koninginnegarde bevelen dwars door hen heen een pad naar Tar Valon te banen en Garet Brin zou het doen, desnoods eigenhandig. Toch dient ze de volle omvang van de mogelijkheden van het meisje geheim te houden. Zou het Andoraanse volk na Morgase willens en wetens Elayne op de Leeuwentroon aanvaarden? Niet slechts een naar aloude gewoonte in Tar Valon opgeleide koningin, maar een volledige Aes Sedai? In de gehele beschreven geschiedenis kennen we maar een handvol koninginnen die zich terecht Aes Sedai konden noemen, en de enkeling die zich bekendmaakte, heeft het later zeer betreurd.’ Ze voelde een steek van droefenis. Maar er waren te veel belangen in het spel om hulp of bezorgdheid aan één land of troon te verspillen. ‘Wat nog meer?’

‘Je moet weten dat in Illian de Grote Jacht op de Hoorn is uitgeroepen, voor het eerst in vierhonderd jaar. De Illianers zeggen dat de Laatste Slag op handen is,’ – Anaiya rilde even, terecht, maar praatte gewoon door – ‘en de Hoorn van Valere moet worden gevonden voor de laatste slag tegen de Schaduw. Uit ieder land verzamelen zich mannen, een en al ijver, die allemaal graag een deel van de legende willen worden door de Hoorn te vinden. Morland en Altara zijn natuurlijk op hun hoede en denken dat het allemaal een smoes is voor een inval in hun land. Dat is waarschijnlijk de reden waarom de Morlanders hun valse Draak zo snel gevangen hebben gezet. In ieder geval zullen de barden en speelmannen veel nieuwe verhalen aan de Reeks kunnen toevoegen. Het Licht geve dat het bij verhalen blijft.’

‘Mogelijk niet de verhalen die ze verwachten,’ zei Moiraine. Liandrin keek haar scherp aan, maar hield haar gezicht onbewogen. ‘Ik veronderstel van niet,’ zei Anaiya kalm. ‘Juist de verhalen die ze het minst verwachten, zullen aan de Reeks worden toegevoegd. Afgezien hiervan heb ik alleen geruchten te bieden. Het Zeevolk is opgewonden, hun schepen varen van haven naar haven en leggen nergens lang aan. Zusters op de eilanden zeggen dat de Coramoor, hun Uitverkorene, komende is, maar meer willen ze niet kwijt. Je weet hoe gesloten ze tegen buitenstaanders over de Coramoor zijn. Wat dat betreft lijken onze zusters meer te denken als leden van het Zeevolk dan als Aes Sedai. Ook de Aiel lijken in beroering, maar niemand weet waarom. Niemand weet ooit iets van de Aiel. Er zijn gelukkig geen aanwijzingen dat ze opnieuw van plan zijn de Rug van de Wereld over te trekken, het Licht zij dank.’ Ze zuchtte en schudde haar hoofd. ‘Wat ik er niet voor over zou hebben om op zijn minst een zuster bij de Aiel te hebben. Eentje maar. We weten te weinig van ze.’ Moiraine lachte. ‘Soms denk ik dat je bij de Bruine Ajah hoort, Anaiya.’

‘De Vlakte van Almoth,’ zei Liandrin. Ze leek verrast dat ze iets had gezegd.

‘Tja, dat gerucht is vreemd, zuster,’ zei Anaiya. ‘We hebben wat gefluister opgevangen toen we uit Tar Valon vertrokken. Er schijnt een strijd gaande te zijn op de Vlakte van Almoth en misschien ook op de Kop van Toman. Let wel, misschien. De geruchten waren zwak. Geruchten van geruchten. We gingen weg voor we meer konden vernemen.’

‘Het moeten Tarabon en Arad Doman wel zijn,’ merkte Moiraine hoofdschuddend op. ‘Ze hebben nu bijna driehonderd jaar lang over de Vlakte van Almoth gekibbeld, maar het is nooit tot openlijke strijd gekomen.’ Ze keek naar Liandrin. Aes Sedai werden verondersteld al hun vroegere trouw en loyaliteit aan hun land en heerser te vergeten, maar weinigen lukte dat helemaal. Het was moeilijk geen hart te hebben voor je moederland. ‘Waarom zouden ze nu...’

‘Genoeg loos gepraat,’ onderbrak de blonde vrouw hen boos. ‘Wat jou betreft, Moiraine, de Amyrlin wacht.’ Met drie grote stappen liep ze vooruit en gooide een van de grote dubbele deuren open. ‘Voor jou heeft de Amyrlin geen loos gepraat.’

Onbewust raakte Moiraine de buidel om haar middel aan en stapte met een knikje langs Liandrin naar binnen, alsof de andere vrouw de deur voor haar open hield. Ze glimlachte niet eens om de flits van woede op Liandrins gezicht. Waar is dat stomme kind op uit? Diverse kleurrijke tapijten fleurden het voorvertrek op; de kamer was aangenaam gemeubileerd met stoelen, beklede banken en kleine tafels van simpel bewerkt, glanzend hout. Brokaatgordijnen hingen naast de grote schietsleuven om ze meer op vensters te laten lijken. Er brandden geen vuren in de haarden; het was een warme dag en de Shienaraanse kou zou pas tegen de avond komen. Er waren vijf Aes Sedai uit het gezelschap van de Amyrlin aanwezig. Verin Matwin en Serafeile van de Bruine Ajah keken niet eens op bij de binnenkomst van Moiraine. Serafeile was verdiept in een oud boek met een versleten, grauwleren omslag en sloeg voorzichtig de vergane bladzijden om, terwijl de plompe Verin in kleermakerszit onder een schietopening een klein bloempje tegen het licht hield en aantekeningen en nauwkeurige schetsen maakte in een boek dat ze op haar knie in evenwicht hield. Naast haar op de vloer stond een open inktpot en in haar schoot lag een klein hoopje bloemen. De Bruine zusters hielden zich met weinig anders bezig dan met het zoeken naar kennis. Moiraine er in de wereld gaande was, zelfs van wat er vlak om hen heen gebeurde.

De drie andere vrouwen in de kamer draaiden zich om, maar maakten geen aanstalten Moiraine aan te spreken. Ze keken haar alleen maar aan. Een van hen, een slanke vrouw van de Gele Ajah, kende ze niet. Ze was te weinig in Tar Valon om alle Aes Sedai te kennen, hoewel het aantal zusters danig was geslonken. De andere twee kende ze wel. Carlinya was even bleek van huid en koud van optreden als de witte franje aan haar stola, in alles de tegenpool van de donkere en felle Alanna Mosvani van de Groene Ajah. Beiden stonden haar zwijgend aan te staren, zonder iets te laten merken. Alanna schoof kortaf haar stola om zich heen, maar Carlinya maakte geen enkele beweging. De slanke Gele Zuster wendde zich met iets van spijt af.

‘Het Licht schijne op jullie allen, zusters,’ zei Moiraine. Niemand gaf antwoord. Ze betwijfelde of Serafeile en Verin iets hadden gehoord. Waar waren de anderen? Het was niet nodig dat ze daar allemaal waren – de meesten zouden in hun kamers rusten, zich van de reis opfrissen – maar ze was heel alert en alle vragen die ze niet kon stellen, schoten door haar hoofd. Op haar gezicht viel daar echter niets van te lezen.

De tussendeur ging open en Leane verscheen, zonder haar staf met de vergulde vlam. De Hoedster van de Kronieken was even lang als de meeste mannen, lenig en sierlijk, nog steeds knap, met een koperkleurige huid en kort donker haar. In plaats van de gewone stola droeg ze een blauwe die slechts een hand breed was, want zij zat als Hoedster in de Zaal van de Toren, niet als vertegenwoordigster van haar Ajah.

‘Daar ben je,’ zei ze kortaf tegen Moiraine en gebaarde naar de deur achter haar. ‘Kom, zuster. De Amyrlin Zetel wacht.’ Ze praatte van nature afgemeten en rap; dat veranderde nooit, of ze nu boos, blij of opgewonden was. Toen Moiraine Leane naar binnen volgde, vroeg ze zich af welke gevoelens de Hoedster nu koesterde. Leane trok de deur achter hen dicht; hij sloot met een klap als van een kerkerdeur. De Amyrlin Zetel zat achter een brede tafel die midden op het tapijt stond. Op die tafel stond een platte gouden kist ter grootte van een reiskist, afgewerkt met zilver. Het was een zware tafel, met dikke poten, maar hij scheen te kraken onder een gewicht dat twee sterke mannen slechts met moeite konden tillen.

Bij het zien van de gouden kist had Moiraine moeite haar gezicht onbewogen te houden. De laatste keer dat ze hem had gezien, was de kist veilig opgeborgen in de schatkamer van Agelmar. Toen zij hoorde over het bezoek van de Amyrlin Zetel, was het haar bedoeling geweest dit zelf te vertellen. Dat de Amyrlin hem reeds in haar bezit had, was een kleinigheid, onbelangrijk, maar wel zorgwekkend. De gebeurtenissen konden hier weleens te snel gaan. Ze maakte een diepe knix en zei formeel: ‘U hebt me geroepen, Moeder, dus ben ik gekomen.’ De Amyrlin stak haar hand uit en Moiraine kuste haar Grote Serpentring, die niet verschilde van die van de andere Aes Sedai. Ze richtte zich op en praatte verder op een vriendelijke toon, al bleef ze formeel. Ze besefte dat de Hoedster achter haar naast de deur stond, ik hoop dat u een prettige reis hebt gehad, Moeder.’

De Amyrlin was geboren in Tyr, in een eenvoudig vissersgezin, niet in een nobel Huis, en haar naam was Siuan Sanche, hoewel heel weinigen die naam hadden gebruikt of er zelfs maar aan hadden gedacht in de tien jaar sinds ze door de Zaal van de Toren was verheven. Zij was de Amyrlin Zetel, dat was alles en het enige. De brede stola rond haar schouders toonde de kleurstrepen van de zeven Ajahs; de Amyrlin was van alle Ajahs en van geen enkele. Ze was van gemiddelde lengte en had eerder een prettig dan een knap uiterlijk, maar haar gelaat bezat een kracht die daar al voor haar verheffing was geweest, de kracht van een meisje dat de straten van de Maule, de havenwijk van Tyr, had overleefd. Haar helderblauwe blik had koningen en koninginnen, zelfs de kapiteinheer-gebieder van de Kinderen van het Licht de ogen doen neerslaan. Haar eigen ogen stonden gespannen en er vertoonde zich een strakke trek om haar mond. ‘We hebben de winden geroepen om onze schepen sneller de Erinin op te laten varen, dochter, en ons zelfs door de stromingen laten helpen.’ De stem van de Amyrlin was laag en droef, ik heb de overstroming gezien die we in de dorpen langs de rivier hebben veroorzaakt en slechts het Licht weet wat we met het weer hebben gedaan. We zullen ons niet geliefd hebben gemaakt door de schade die we hebben veroorzaakt en de oogsten die we hebben verwoest. Het was echter belangrijk dat we hier zo vlug mogelijk kwamen.’ Haar ogen dwaalden naar de bewerkte gouden kist en ze hief haar hand half op, alsof ze hem wilde aanraken, maar toen ze sprak, zei ze enkel:

‘Elaida is in Tar Valon, dochter. Ze is met Elayne en Gawein meegekomen.’

Moiraine besefte dat Leane opzij van haar stond, als altijd zwijgend in de aanwezigheid van de Amyrlin. Maar ze keek en luisterde. ‘Dat verbaast me, Moeder,’ zei ze behoedzaam. ‘Dit is geen tijd waarin Morgase de raad van een Aes Sedai kan missen.’ Morgase was een van de weinige vorsten die openlijk toegaven dat ze een Aes Sedai-raadgeefster hadden. Bijna iedere vorst had er een, maar slechts weinigen gaven het toe.

‘Elaida stond erop, dochter, en koningin of niet, ik betwijfel of Morgase zich, als het op eén sterke wil aankomt, met Elaida kan meten. In ieder geval, misschien wilde ze het deze keer niet. Elayne heeft mogelijkheden. Meer dan ik ooit eerder heb gezien. Ze toont nu al vooruitgang. De Rode Zusters doen er zo opgeblazen over als pofvissen. Ik denk niet dat het meisje naar hun denkwijze neigt, maar ze is jong en niemand kan het zeggen. Zelfs als het hun niet lukt haar te buigen, zal het weinig verschil maken. Elayne zou best de krachtigste Aes Sedai sinds duizend jaar kunnen zijn en de Rode Ajah hebben haar gevonden. Ze hebben in de Zaal veel aanzien verworven door het meisje.’

‘Ik heb hier in Fal Dara twee jonge vrouwen bij me, Moeder,’ zei Moiraine. ‘Beiden komen uit Tweewater, waar het bloed van Manetheren nog steeds sterk is, hoewel de mensen daar zich niet eens herinneren dat er ooit een land Manetheren is geweest. Het oude bloed zingt, Moeder, en het zingt luid in Tweewater. Egwene, een dorpsmeisje, is minstens zo sterk als Elayne. Ik heb de erfdochter ontmoet en ik weet het. Wat de ander betreft: Nynaeve was de Wijsheid van hun dorp, en is zelf weinig meer dan een meisje. Het zegt iets over haar dat de vrouwen van hun dorp haar zo jong tot Wijsheid hebben gekozen. Als ze eenmaal bewust en beheerst kan doen wat ze nu onwetend doet, zal ze even sterk zijn als wie dan ook in Tar Valon. Na oefening zal ze schitteren als een vreugdevuur naast de kaarsen van Elayne en Egwene. En er is geen enkele kans dat deze twee de Rode Ajah kiezen. Ze vinden mannen vermakelijk en uiterst vermoeiend, maar ze mogen ze wel. Zij zullen gemakkelijk elke invloed in de Witte Toren afzwakken die de Rode Ajah door de vondst van Elayne wint.’

De Amyrlin knikte alsof het allemaal van geen belang was. Moiraines wenkbrauwen rezen verbaasd, maar toen beheerste ze zich en kreeg haar gezicht weer een onbewogen uitdrukking. De Zaal van de Toren maakte zich vooral bezorgd over twee dingen: dat er blijkbaar ieder jaar steeds minder meisjes werden gevonden die na oefening de Ene Kracht konden geleiden en dat er steeds minder meisjes met grote vermogens werden gevonden. Die zorgen waren groter dan de vrees voor mensen die de Aes Sedai de schuld gaven van het Breken van de Wereld, groter dan de haat van de Kinderen van het Licht, zelfs groter dan de daden van Duistervrienden. Hun aantal verminderde en hun vermogen verzwakte. Momenteel waren de gangen van de Witte Toren spaarzaam bevolkt, terwijl ze vroeger vol en druk waren geweest, en wat vroeger met gemak met de Ene Kracht kon worden gedaan, kon nu slechts moeizaam worden bereikt, of helemaal niet. ‘Elaida had een andere reden om naar Tar Valon te komen, dochter. Ze heeft dezelfde boodschap met zes duiven verstuurd om er zeker van te zijn dat ik die ontving – en aan wie ze in Tar Valon ook duiven heeft gestuurd, kan ik slechts raden – en kwam toen zelf. Ze heeft de Zaal van de Toren verteld dat jij omgang hebt met een jongeman die ta’veren is, en gevaarlijk. Hij was in Caemlin, zei ze, maar toen ze de herberg vond waar hij had geslapen, ontdekte ze dat jij hem had weggesmokkeld.’

‘De mensen van die herberg hebben ons goed en trouw gediend, Moeder. Als zij iemand van hen kwaad heeft gedaan...’ Moiraine kon de scherpte niet uit haar stem bannen en ze hoorde Leane bewegen. Men sprak niet op die toon tegen de Amyrlin Zetel; zelfs een koning op zijn troon deed dat niet.

‘Je behoort te weten, dochter,’ zei de Amyrlin droogjes, ‘dat Elaida niemand kwaad doet dan degenen die ze gevaarlijk acht. Duistervrienden of die arme dwaze mannen die de Ene Kracht proberen te geleiden. Of iemand die Tar Valon bedreigt. Ieder ander die geen Aes Sedai is, zou wat haar betreft net zo goed een stuk op een Steenbord kunnen zijn. Gelukkig heeft de herbergier, ene baas Gil als ik me goed herinner, grote achting voor Aes Sedai en dus heeft hij haar vragen naar volle tevredenheid beantwoord. Elaida was feitelijk vol lof over hem. Maar ze zei meer over de jongeman die jij met je hebt meegenomen. Gevaarlijker dan elke man sinds Artur Haviksvleugel, zei ze. Ze heeft soms de Voorspelling, dat weet je, en haar woorden hadden gewicht in de Zaal.’

Omwille van Leane maakte Moiraine haar stem zo deemoedig mogelijk. ‘Ik heb drie jongemannen bij me, Moeder, maar niemand van hen is een koning en ik betwijfel zeer sterk of een van hen over een wereld onder één heerser droomt. Sinds de Oorlog van de Honderd Jaren heeft niemand de droom van Artur Haviksvleugel gedroomd.’

‘Ja, dochter. Dorpsjongens, dat heeft heer Agelmar me verteld. Maar een van hen is ta’veren.’ De ogen van de Amyrlin zwierven weer naar de vierkante kist. ‘In de Zaal van de Toren werd naar voren gebracht dat jij je op een rustige plek diende te bezinnen. Dit werd door een van de Gezetenen van de Groene Ajah voorgesteld, waarbij de andere twee instemmend knikten.’

Leane maakte een geluid van afkeer, of misschien ergernis. Ze bleef altijd op de achtergrond bij de Amyrlin Zetel, maar ditmaal kon Moiraine de kleine stoornis begrijpen. De Groene Ajah was al duizend jaar met de Blauwe verbonden; sinds de tijd van Artur Haviksvleugel hadden ze vrijwel met één mond gesproken, ik heb geen verlangen om groenten te wieden in een afgelegen dorp, Moeder.’ En dat zal ik ook nooit doen, wat de Zaal van de Toren ook zegt. ‘Verder werd voorgesteld, ook door de Groenen, dat tijdens je bezinning de zorg voor jou aan de Rode Ajah zou moeten worden opgedragen. De Rode Gezetenen probeerden verbaasd te kijken, maar ze zagen eruit als visvogels die weten dat de vangst niet wordt bewaakt.’ De Amyrlin snoof. ‘De Roden stemden aarzelend in met de voogdij over een zuster van een andere Ajah, maar zeiden dat ze de wensen van de Zaal zouden inwilligen.’

Ondanks alles huiverde Moiraine. ‘Dat zou... heel onplezierig zijn, Moeder.’ Het zou erger zijn dan onplezierig, veel erger; de Roden waren nooit zachtzinnig. Ze schoof die gedachte vastbesloten opzij. Dat was van later zorg. ‘Moeder, ik kan dat mogelijke bondgenootschap tussen de Groenen en de Roden niet begrijpen. Hun meningen, hun opstelling tegenover mannen en hun gedachten over het doel van de Aes Sedai zijn volkomen tegengesteld. Een Rode en een Groene kunnen niet eens met elkaar praten zonder dat het op geschreeuw uitloopt.’

‘De dingen veranderen, dochter. Ik ben nu al de vijfde Blauwe die tot Amyrlin Zetel is verheven. Misschien hebben ze het gevoel dat dat te veel is of dat de Blauwe manier van denken niet langer volstaat in een wereld vol valse Draken. Na duizend jaar kunnen er vele dingen veranderen.’ Het gezicht van de Amyrlin toonde een grimas en ze sprak alsof ze het tegen zichzelf had. ‘Oude muren verzwakken en oude belemmeringen verdwijnen.’ Ze schokschouderde en haar stem klonk vaster. ‘Er kwam nog een ander voorstel, een dat nog sterker riekt naar vis van een week oud. Aangezien Leane van de Blauwe Ajah is en ik van de Blauwe kwam, bedacht men dat twee Blauwe zusters met mij op deze reis aan de Blauwen vier vertegenwoordigsters zou geven. Dat werd zomaar in de Zaal gesteld, midden in mijn gezicht, alsof ze aan het bespreken waren hoe de afvoer moest worden hersteld. Twee van de Witte Gezetenen stonden tegen me op en twee Groenen. De Gelen mompelden onderling wat en wilden zich toen niet voor of tegen uitspreken. Nog een die tegen was geweest en je zusters Anaiya en Maigan zouden hier niet zijn geweest. Er werd zelfs openlijk gezegd dat ik de Witte Toren helemaal niet zou mogen verlaten.’ Moiraine voelde zich nog geschokter dan toen ze hoorde dat de Rode Ajah haar in handen wilde krijgen. Van welke Ajah ze ook kwam, de Hoedster van de Kronieken sprak alleen voor de Amyrlin, en de Amyrlin sprak voor alle Aes Sedai en voor alle Ajahs. Zo was het altijd geweest en niemand had ooit iets anders gesuggereerd, zelfs niet in de donkerste dagen van de Trollok-oorlogen, niet eens toen de legers van Artur Haviksvleugel iedere overlevende Aes Sedai in Tar Valon hadden opgesloten. Bovendien: de Amyrlin Zetel stond boven alles en iedereen. Iedere Aes Sedai had gezworen haar te gehoorzamen. Niemand kon twijfelen aan haar daden. Dit voorstel ging in tegen drieduizend jaar gewoonte en wet. ‘Wie zou zoiets durven, Moeder?’

De lach van de Amyrlin Zetel was bitter. ‘Bijna iedereen, dochter. Rellen in Caemlin. Het uitroepen van de Grote Jacht zonder dat iemand van ons daar vóór de proclamatie enig vermoeden van had. Valse Draken die opspringen als roodklokjes na een regenbui. Naties die verzwakken en meer edelen die het Spel der Huizen spelen dan ooit sinds Artur Haviksvleugel een eind maakte aan dat gekonkel. En het ergste van alles: ieder van ons weet dat de Duistere zich weer roert. Breng mij een zuster die niet denkt dat de Witte Toren zijn greep op de gebeurtenissen verliest en als ze niet van de Bruine Ajah is, is ze dood. Wij kunnen met z’n allen weleens te weinig tijd hebben, dochter. Soms denk ik dat ik bijna kan voelen hoe weinig tijd ons rest.’

‘Zoals u zegt, Moeder, de dingen veranderen, maar buiten de Glanzende Muren zijn er nog steeds ergere verschrikkingen dan daarbinnen.’

Heel lang keek de Amyrlin Moiraine recht in de ogen en toen knikte ze langzaam. ‘Laat ons alleen, Leane. Ik wil met mijn dochter Moiraine praten, alleen.’

Leane weifelde slechts een ogenblik en zei toen: ‘Zoals u wenst, Moeder.’ Moiraine kon haar verbazing voelen. De Amyrlin ontving weinig mensen zonder dat de Hoedster aanwezig was, en zeker geen zuster die gekastijd diende te worden.

De deur ging open en sloot zich achter Leane. Ze zou in het voorvertrek geen woord zeggen over wat er binnen was gebeurd, maar onder de Aes Sedai in Fal Dara zou het nieuws dat Moiraine met de Amyrlin alleen was, zich verspreiden als een lopend vuurtje in een droog bos, waarna het gefluister zou beginnen. Zodra de deur was gesloten, stond de Amyrlin op en Moiraine voelde een korte prikkeling op haar huid toen de andere vrouw de Ene Kracht geleidde. Een moment lang leek de Amyrlin Zetel omgeven door een halo van helder licht.

‘Ik weet niet of iemand van de anderen jouw oude kunstje kent,’ zei de Amyrlin Zetel, terwijl ze met een vinger licht de blauwe steen op Moiraines voorhoofd aanraakte, ‘maar de meesten van ons beschikken nog over enkele kleine kunstjes uit hun kindertijd. In ieder geval kan niemand nu meer horen wat wij zeggen.’ Opeens sloeg ze haar armen om Moiraine heen, een innige omhelzing tussen oude vriendinnen, en Moiraine omhelsde op haar beurt de Amyrlin even warm.

‘Jij bent de enige, Moiraine, bij wie ik me kan herinneren wie ik was. Zelfs Leane doet altijd of ik de stola en de staf bén. Zelfs als we alleen zijn, alsof we nooit samen als Novices hebben zitten giechelen. Soms wou ik dat we nog Novices waren, jij en ik. Nog onschuldig genoeg om alles te zien als een speelmansverhaal dat waarheid wordt, nog onschuldig genoeg om te denken dat we mannen zouden vinden – het zouden prinsen zijn, weet je nog, knap en sterk en zacht? – die het konden verdragen te leven met vrouwen die de macht van Aes Sedai bezitten. Nog onschuldig genoeg om te dromen van een gelukkig eind, te dromen over een leven als andere vrouwen, zij het met meer macht.’

‘Wij zijn Aes Sedai, Siuan. Wij hebben onze taak. Zelfs als jij en ik niet waren geboren om te geleiden, zou jij het dan opgeven voor een huisje en een man, of voor een prins? Ik geloof van niet. Dat is de droom van een huisvrouw in een dorp. Zelfs de Groenen gaan niet zo ver.’

De Amyrlin deed een stap naar achteren. ‘Nee, ik zou niet opgeven. Meestal niet, nee. Maar er zijn dagen geweest dat ik die dorpsvrouw heb benijd. Op dit moment zou ik het ook bijna doen. Moiraine, als iemand, zelfs Leane, ontdekt wat wij beogen, zullen we beiden gesust worden. Ik kan niet zeggen dat ze daar verkeerd aan zouden doen.’

5

De Schaduw in Shienar

Gesust. Het woord leek haast zichtbaar in de lucht te trillen. Als het werd gedaan bij een man die de Ene Kracht kon geleiden, een man die moest worden tegengehouden voor zijn waanzin alles om hem heen zou vernietigen, werd het stillen genoemd, maar voor een vrouw uit Tar Valon heette het sussen. Gesust. Niet meer in staat om de stroom van de Ene Kracht te geleiden. Wel in staat om saidar te voelen, de vrouwelijke helft van de Ware Bron, maar zonder de kunde om die aan te raken. Met de herinnering aan wat voorgoed weg was. Het was nog maar zo zelden voorgekomen dat van iedere Novice werd verwacht dat zij van elke Aes Sedai de naam en de misdaad leerde die sinds het Breken van de Wereld was gesust, maar niemand kon er zonder huivering aan denken. Vrouwen verdroegen het sussen net zo slecht als mannen het stillen.

Moiraine had van het begin af aan geweten wat ze riskeerde, en zij wist dat het nodig was. Dat betekende niet dat het prettig was eraan te denken. Haar ogen knepen zich samen en alleen de glinstering erin toonden haar boosheid en bezorgdheid. ‘Leane zou jou volgen tot aan de hellingen van Shayol Ghul, Siuan, tot in de Doemkrocht. Je denkt toch niet dat ze jou zou verraden?’

‘Nee. Maar bedenk eens: zou zij het zien als verraad? Is het verraad om een verraadster te verraden? Heb je daar ooit aan gedacht?’

‘Nooit. Wat wij doen, Siuan, is wat gedaan moet worden. We weten het allebei, nu al bijna twintig jaar lang. Het Rad weeft wat het Rad wil en jij en ik werden door het Patroon gekozen. We maken deel uit van de voorspellingen en de voorspellingen moeten vervuld worden. Moeten!’

‘De voorspellingen moeten vervuld worden. Ons werd geleerd dat dat zal en moet gebeuren en toch is die vervulling verraad aan alles wat ons is geleerd. Sommigen zullen zeggen aan alles waar wij voor staan.’ Terwijl ze over haar armen wreef, liep de Amyrlin Zetel naar het schietgat om naar de tuin beneden te kijken. Ze raakte de gordijnen aan. ‘Hier in de vrouwenvertrekken hangen ze wandkleden op om de kamers wat gezelliger te maken en ze leggen prachtige tuinen aan, maar alles in dit gebouw is doelbewust gemaakt voor strijd, dood en doden.’ Ze bleef op dezelfde nadenkende toon doorpraten. ‘De Amyrlin Zetel is slechts tweemaal van haar stola en staf ontdaan sinds het Breken van de Wereld.’

‘Tetsuan, die Manetheren verried uit jaloezie op de kracht van Ellisande, en Bonwhin, die Artur Haviksvleugel als een speelpop wilde leiden om over de wereld te heersen en op die wijze haast Tar Valon vernietigde.’

De Amyrlin Zetel zette haar studie van de tuin voort. ‘Beiden van de Rode Ajah en beiden opgevolgd door een Amyrlin van de Blauwe Ajah. De reden dat na Bonwhin uit de Rode geen Amyrlin meer is gekozen en de reden dat de Rode Ajah elke smoes zullen aangrijpen om een Amyrlin van de Blauwe af te zetten. En daarmee heb je alles op een rij. Ik heb niet de wens de derde te zijn die stola en staf verliest, Moiraine. Natuurlijk word jij gesust, waarna je de Glanzende Muren achter je zult moeten laten.’

‘Elaida, om maar iemand te noemen, zal me er niet zo gemakkelijk vanaf laten komen.’ Moiraine keek gespannen naar de rug van haar vriendin. Licht, wat is er met haar gebeurd? Zo is ze nooit eerder geweest. Waar is haar kracht, haar vuur? ‘Maar zover zal het niet komen, Siuan.’

De andere vrouw praatte door alsof ze niets had gezegd. ‘Voor mij zal het anders zijn. Zelfs een gesuste, afgezette Amyrlin zal niet vrij mogen rondlopen. Ze zou als martelares kunnen worden gezien, een verzamelpunt van tegenstanders kunnen worden. Tetsuan en Bonwhin werden dienaressen in de Witte Toren. Keukenmeiden die konden worden nagewezen als waarschuwing voor het lot van de machtigste. Niemand zal zich tot een vrouw wenden die de hele dag pannen moet schuren en gangen moet boenen. Medelijden met haar hebben, ja, maar haar volgen, nee.’

Met vlammende ogen en gebalde vuisten leunde Moiraine op de tafel. ‘Kijk me aan, Siuan. Kijk me aan! Wil je nu zeggen dat je het wilt opgeven, opgeven na al die jaren, na alles wat we hebben gedaan? Het opgeven en de wereld loslaten? En dat alles uit vrees voor een afranseling en dat je de pannen niet schoon genoeg hebt geschuurd?’ Ze legde er alle hoon in die ze kon opbrengen en voelde zich opgelucht toen haar vriendin zich woedend omdraaide om haar aan te kijken. De kracht was er nog, ingehouden, maar hij was er nog steeds. Die heldere blauwe ogen waren net zo witheet van woede als de hare.

‘Ik herinner me wie van ons twee het luidste piepte wanneer wij als Novices een afranseling kregen. Jij hebt een zacht leven geleid in Cairhien, Moiraine. Heel anders dan het werk op een vissersboot.’ Abrupt gaf Siuan een luide klap op de tafel. ‘Nee, ik stel niet voor het op te geven, maar evenmin stel ik voor te zien hoe alles ons uit handen glipt terwijl ik er niets aan kan doen! De meeste problemen met de Zaal komen door jou. Zelfs de Groenen vragen zich af waarom ik je niet naar de Toren heb geroepen om je wat discipline bij te brengen. De helft van de zusters hier denkt dat je aan de Roden overgedragen zou moeten worden, en als dat gebeurt, zul je graag weer Novice willen zijn, met niets ergers om naar uit te zien dan een pak ransel. Licht! Als iemand van hen zich herinnert dat wij als Novices vriendinnen waren, zou ik daar naast jou staan. We hadden een plan! Een plan, Moiraine! Vind de jongen en breng hem naar Tar Valon, waar we hem veilig kunnen verbergen en kunnen leiden. Sinds je van de Toren bent weggegaan, heb ik maar twee berichten van je ontvangen. Twee! Ik heb het gevoel alsof ik de Drakenvingers in het donker moet bevaren. Een bericht dat zei dat je Tweewater binnenreed en naar dat dorp ging, dat Emondsveld. Dat is snel, dacht ik. Hij is gevonden en ze zal hem spoedig in handen hebben. Toen kwam dat bericht uit Caemlin, om te zeggen dat je naar Shienar ging, naar Fal Dara, niet naar Tar Valon. Fal Dara, waar de Verwording zo dichtbij is dat je haar kunt aanraken. Fal Dara, waar de Trolloks overvallen plegen en Myrddraal bijna iedere dag zo dichtbij komen dat het geen enkel verschil maakt. Bijna twintig jaar hebben we plannen gemaakt en gezocht, en jij gooit al onze plannen praktisch in het gezicht van de Duistere. Ben je gek?’

Nu ze weer leven had gebracht in de andere vrouw, keerde Moiraine weer terug naar haar uiterlijke kalmte, haarzelf. Kalm, maar ook vastberaden. ‘Het Patroon houdt geen rekening met menselijke plannen, Siuan. Ondanks al onze plannenmakerij zijn we vergeten waar we mee te maken hebben. Ta’veren. Elaida heeft het mis. Artur Paendrag Tanreall is nooit zo sterk ta’veren geweest. Het Rad zal zélf bepalen hoe het Patroon rond deze jongeman wordt geweven, ongeacht onze plannen.’

De boosheid stroomde uit het gezicht van de Amyrlin en werd opgevolgd door bleke schrik. ‘Dat klinkt alsof jij nu zegt dat we het net zo goed kunnen opgeven. Opper jij nu het idee dat we ons afzijdig moeten houden en moeten toezien hoe de wereld in vlammen opgaat?’

‘Nee, Siuan. Wij mogen nooit slechts toekijken.’ Toch zal de wereld in vuur en vlam staan, Siuan, hoe dan ook, wat we ook doen. Dat heb je nooit kunnen zien. ‘Maar we dienen nu te beseffen dat onze plannen kwetsbaar zijn. We hebben er zelfs nog minder greep op dan we dachten. Misschien kunnen we onszelf er nog met onze nagels aan vastklampen. De winden van het lot steken op, Siuan, en we hebben te gaan waar zij ons brengen.’

De Amyrlin huiverde alsof ze die ijzige winden in haar nek voelde. Haar handen gingen naar de platte gouden kist. Ruwe, handige vingers vonden de juiste drukpunten in de ingewikkelde versieringen. Door vernuftig raderwerk sloeg de bovenkant open en werd een gebogen gouden hoorn zichtbaar die in een speciaal vrijgehouden ruimte lag genesteld. Ze tilde het instrument op en volgde het vloeiende zilveren schrift in de Oude Spraak dat rondom op de uitstulpende beker stond. ‘Geen graf weerstaat mijn geschal,’ vertaalde ze, zo zachtjes dat ze in zichzelf leek te praten. ‘De Hoorn van Valere, die de dode helden uit het graf oproept. En de Voorspelling zegt dat die net op tijd voor de Laatste Slag gevonden zal worden.’ Abrupt schoof ze de Hoorn terug in zijn kist en deed het deksel dicht alsof ze het ding niet langer kon verdragen. ‘Agelmar duwde dit in mijn handen zodra het Welkom voorbij was. Hij zei dat hij niet langer zijn eigen schatkamer durfde binnen te stappen nu de Hoorn daar was. De verleiding was te groot, zei hij. Zelf de Hoorn te steken en het leger dat de oproep beantwoordde, door de Verwording naar het noorden te leiden om Shayol Ghul met de grond gelijk te maken en een eind te maken aan de Duistere. Hij gloeide van vervoering door die roem en dat zei hem, vertelde hij me, dat het niet aan hem voorbehouden was, niet aan hem voorbehouden mocht zijn. Hij kon haast niet wachten om hem af te staan en toch wilde hij hem hebben.’ Moiraine knikte. Agelmar kende de voorspelling van de Hoorn; de meeste mensen die tegen de Duistere streden, kenden haar. ‘Laat ieder die mij doet schallen niet aan roem denken maar slechts aan verlossing.’

‘Verlossing.’ De Amyrlin lachte bitter. ‘Aan Agelmar te zien, wist hij niet of hij daarmee de verlossing verspeelde of zijn eigen veroordeling afwees. Hij wist alleen dat hij er vanaf moest, vóór het hem overmeesterde. Hij heeft geprobeerd het geheim te houden, maar hij zegt dat er reeds geruchten gaan in de burcht. Ik voel die verleiding niet, maar toch bezorgt de Hoorn mij kippenvel. Hij zal hem toch tot mijn vertrek in de schatkamer moeten terugleggen. Ik kon er niet van slapen, zelfs niet toen hij in de kamer hiernaast stond.’ Ze wreef de rimpels van haar voorhoofd en zuchtte. ‘En hij zou vlak voor de Laatste Slag pas gevonden worden. Kan die al zo nabij zijn? Ik dacht, hoopte dat we meer tijd zouden hebben.’

‘De Karaethon reeks.’

‘Ja, Moiraine. Daar hoef je mij niet aan te herinneren. Ik heb even lang met de Voorspellingen van de Draak geleefd als jij.’ De Amyrlin schudde het hoofd. ‘Sinds het Breken is er per generatie nooit meer dan één valse Draak geweest en nu zijn er drie tegelijk. Het Patroon eist een Draak omdat het Patroon naar Tarmon Gai’don weeft. Soms ben ik een en al twijfel, Moiraine.’ Ze zei het peinzend, alsof ze er zelf verbaasd over was, en ging op dezelfde toon verder. ‘Stel je voor dat het Logain was? Hij kon geleiden voor de Roden hem naar de Witte Toren brachten en wij hem hebben gestild. Mazrim Taim, de man in Saldea, kan het ook. Stel dat hij het is? Er zijn reeds zusters in Saldea; hij is nu mogelijk al gevangengezet. Stel je voor dat wij het vanaf het begin fout hebben gehad? Wat gebeurt er als de Herrezen Draak wordt gestild lang voordat de Laatste Slag begint? Zelfs de voorspellingen kunnen teniet worden gedaan als de voorspelde wordt gedood of gestild. En dan staan we naakt in de storm tegenover de Herder van de Nacht.’

‘Geen van hen is de ware, Siuan. Het Patroon eist niet zomaar een Draak, maar de enige ware Draak. Tot hij zich bekendmaakt, blijft het Patroon valse Draken voortbrengen, maar daarna zullen er geen meer komen. Als Logain of die andere de echte Draak waren, zouden er geen anderen meer zijn.’

’ “Want hij zal komen als de aanbrekende dageraad en de wereld wederom breken door zijn komst, en haar vernieuwen.” We stappen óf naakt die storm in óf we klampen ons vast aan een bescherming die ons zal verzengen. Het Licht helpe ons allen.’ De Amyrlin richtte zich op als wees zij haar eigen woorden af. Haar gezicht stond strak alsof ze zich schrap zette voor een klap. ‘Jij hebt je gedachten nooit voor mij kunnen verbergen, Moiraine. Bij ieder ander lukt je dat wel. Je hebt mij meer te vertellen en het is niets goeds.’ Bij wijze van antwoord haalde Moiraine het leren tasje van haar ceintuur af en keerde dat om, zodat de inhoud op de tafel viel. Het leek slechts een stapeltje gebroken aardewerk, glanzend zwart en wit. De Amyrlin Zetel raakte nieuwsgierig een van de stukken aan en haar adem stokte. ‘Cuendillar!’

‘Hartsteen,’ beaamde Moiraine. De kunst om cuendillar te maken was door het Breken van de Wereld verloren gegaan, maar wat van hartsteen was vervaardigd, had de catastrofe doorstaan. Zelfs de voorwerpen die door de aarde waren verzwolgen of in de zee waren verzonken, hadden het doorstaan; dat moest wel. Geen enkele bekende kracht kon cuendillar breken wanneer het voorwerp gereed was; zelfs niet als de Ene Kracht tegen hartsteen werd gericht. De hartsteen werd er slechts sterker van. Maar de een of andere kracht had dit verbrijzeld.

De Amyrlin verzamelde snel de stukken. Oorspronkelijk hadden ze een schijf gevormd ter grootte van een mannenhand. De ene helft was zwarter dan roet en de andere helft witter dan sneeuw. De twee helften ontmoetten elkaar langs een kronkellijn die door de eeuwen niet was vervaagd. Het oeroude teken van de Aes Sedai, voor de wereld werd gebroken, toen mannen en vrouwen samen de Kracht beheersten. De helft ervan werd nu de Vlam van Tar Valon genoemd; de andere helft werd op deuren gekrast, de Drakentand, om de bewoners van kwaad te beschuldigen. Er waren slechts zeven als deze gemaakt; alles wat ooit van hartsteen was gemaakt, was in de boeken van de Witte Toren vastgelegd en deze zeven schijven waren het bekendst van al. Siuan Sanche staarde ernaar alsof ze een gifslang op haar bed zag.

‘Een van de zegels op de kerker van de Duistere,’ zei ze ten slotte, vol afkeer. Van deze zeven zegels werd de Amyrlin Zetel verondersteld de Hoedster te zijn. Maar voor de wereld werd verzwegen dat sinds de Trollok-oorlogen geen enkele Amyrlin Zetel wist waar die zegels zich bevonden.

‘Wij weten dat de Duistere zich roert, Siuan. Wij weten dat zijn kerker niet voor eeuwig verzegeld kan blijven. Het werk van de mens is niet gelijk aan dat van de Schepper. Wij weten dat hij de wereld weer beroert, zelfs al is het, Licht zij dank, niet rechtstreeks. Er staan steeds meer Duistervrienden op en wat wij nog maar zo’n tien jaar geleden slecht noemden, lijkt bijna kattenkwaad vergeleken met wat nu iedere dag gebeurt.’

‘Als de zegels breken... Misschien hebben we helemaal geen tijd meer.’

‘Veel te weinig. Maar dat weinige kan genoeg zijn. Dat zal wel moeten.’

De Amyrlin Zetel bevoelde het gebroken zegel en haar stem klonk gespannen, alsof ze zich dwong wat te zeggen, ik heb de jongen gezien, weet je, in de hof tijdens het Welkom. Ik heb het Talent om ta’veren te zien. Een zeldzaam Talent dezer dagen, zelfs nog zeldzamer dan ta’veren en zeker niet erg nuttig. Een lange jongen, een vrij knappe jongeman. Verschilt niet zoveel van een willekeurige jongeman zoals je die in elke stad tegen kunt komen.’ Ze zweeg om adem te halen. ‘Moiraine, hij vlamde als de zon. Tijdens mijn leven ben ik zelden bang geweest, maar toen ik hem zag, werd ik bang tot in het merg van mijn botten. Ik wilde me verstoppen, janken. Ik kon amper een woord uitbrengen. Agelmar dacht dat ik boos op hem was, omdat ik haast niets zei. Die jongeman... hij is degene die we de laatste twintig jaar hebben gezocht.’

Er zat iets van een vraag in haar stem. Moiraine beantwoordde hem. ‘Hij is het.’

‘Weet je het zeker? Kan hij... kan hij... de Ene Kracht geleiden?’ Haar mond verstrakte toen ze de vraag stelde. Moiraine voelde de spanning ook, een misselijk gevoel in haar buik, een koude wee om haar hart. Toch hield ze haar gezicht in de plooi. ‘Hij kan het.’ Een man die de Ene Kracht beheerste. Dat was iets waaraan geen Aes Sedai zonder angst kon denken. Dat was iets wat de hele wereld vreesde. En ik laat hem los op de wereld. ‘Rhand Altor zal de wereld tegemoet treden als de Herrezen Draak.’

De Amyrlin huiverde. ‘Rhand Altor. Het klinkt niet als een vreeswekkende naam, niet als een naam die de wereld in vuur en vlam zet.’ Opnieuw rilde ze en wreef stevig over haar armen, maar in haar ogen glansde opeens een doelbewust licht. ‘Als hij de ware is, dan zullen we mogelijk inderdaad genoeg tijd hebben. Maar is hij hier veilig? Ik heb twee Rode zusters bij me en ik kan ook niet meer instaan voor de Groenen of voor de Gelen. Het Licht vertere me, ik kan voor niemand meer instaan, niet bij zoiets. Zelfs Verin en Serafelle zouden op hem afspringen zoals zij een purperadder in een kinderkamer zouden doodslaan.’

‘Voor nu is hij veilig.’

De Amyrlin wachtte tot ze meer zou vertellen. De stilte bleef voortduren tot het duidelijk was dat Moiraine niets meer zou zeggen. Uiteindelijk zei de Amyrlin: ‘Je zei dat ons oude plan zinloos is. Wat stel je dan voor?’

‘Ik heb hem met opzet laten denken dat ik geen belangstelling meer voor hem heb en dat hij wat mij betreft mag gaan en staan waar hij wil.’ Ze stak haar handen op toen de Amyrlin wat wilde zeggen. ‘Het was nodig, Siuan. Rhand Altor werd grootgebracht in Tweewater, waar in iedere ader nog het koppige bloed van Manetheren klopt, en zijn eigen bloed is als rots naast klei vergeleken met dat van Manetheren. Hij dient met zachte hand te worden aangepakt. Anders zal hij alle kanten uit springen, behalve de kant uit die wij willen.’

‘Dan zullen we hem behandelen als een pasgeboren kind. We zullen hem in zwachtels wikkelen en met zijn teentjes spelen als jij denkt dat we dat moeten doen. Maar wat is op korte termijn het nut?’

‘Zijn twee vrienden Mart Cauton en Perijn Aybara zijn rijp om de wereld te zien voor zij weer teruggaan naar het afgelegen Tweewater. Als zij terug kunnen gaan... Zij zijn ook ta’veren, zij het minder dan hij. Ik zal ze overhalen de Hoorn van Valere naar Illian te brengen.’ Ze aarzelde fronsend. ‘Er is echter... een moeilijkheid met Mart. Hij draagt een dolk van Shadar Logoth met zich mee.’

‘Shadar Logoth! Licht, waarom heb je ze daar ooit in de buurt laten komen, Moiraine! Iedere steen daar is besmet. Je kunt er nog geen kiezeltje veilig weghalen. Het Licht helpe ons. Als Mordeth de jongen heeft aangeraakt...’ Haar stem klonk verstikt, alsof ze werd gewurgd. ‘Als dat gebeurd is, zou de wereld verdoemd zijn.’

‘Maar het is niet gebeurd, Siuan. Wij doen uit noodzaak wat wij moeten doen, en het was nodig. Ik heb ervoor gezorgd dat Mart de anderen niet kan besmetten, maar hij had de dolk al te lang voor ik ervan hoorde. De band is er nog steeds. Ik wilde hem voor genezing naar Tar Valon brengen, maar met zoveel zusters in Fal Dara kan het ook hier gebeuren. Zolang er maar enkelen zijn die betrouwbaar genoeg zijn om niet overal Duistervrienden te zien. Jij, ik en twee anderen zullen voldoende zijn als we mijn angreaal gebruiken. ‘Leane is alvast een, en ik kan nog wel iemand vinden.’ Opeens grijnsde de Amyrlin op een wrange manier. ‘De Zaal wil die angreaal terug, Moiraine. Er zijn er niet zoveel van over en je wordt beschouwd als... onbetrouwbaar.’

Moiraines glimlach bereikte haar ogen niet. ‘Ze zullen ergere dingen over me denken voor ik klaar ben. Mart zal met beide handen de kans aangrijpen om zo’n belangrijke rol te spelen in de legende van de Hoorn, en Perijn moet ook eenvoudig over te halen zijn. Hij heeft iets nodig om zijn problemen van zich af te zetten. Rhand weet wat hij is – iets ervan, tenminste een beetje – en hij is er natuurlijk bang voor. Hij wil in z’n eentje ergens heen trekken, waar hij niemand kwaad kan doen. Hij zegt dat hij de Kracht nooit meer wil geleiden, maar hij is bang dat hij niet in staat is het tegen te houden.’

‘Daar heeft hij groot gelijk in. Nooit meer water willen drinken is gemakkelijker.’

‘Juist. En hij wil onafhankelijk zijn van de Aes Sedai.’ Moiraine toonde een klein, grimmig glimlachje. ‘Als hem de kans wordt geboden de Aes Sedai kwijt te raken en toch nog een poosje langer bij zijn vrienden te blijven, zal hij even gretig zijn als Mart.’

‘Maar hoe kan hij onafhankelijk zijn? Jij zult toch zeker met hem mee moeten gaan? We kunnen hem nu niet kwijtraken, Moiraine.’ ik kan niet met hem meereizen.’ Het is een lange reis van Fal Dara naar Illian, maar hij heeft al bijna net zo’n lange reis achter de rug. ‘Hij moet een poosje van de leiband af. Daar is niets aan te doen. Ik heb al hun oude kleren laten verbranden. De kans is te groot dat een draadje van hun kledij in verkeerde handen is gevallen. Voor ze vertrekken zal ik ze reinigen en ze zullen niet eens beseffen dat het gebeurt. Er zal geen enkele kans bestaan dat ze op die manier opgespoord kunnen worden en het enige soortgelijke gevaar is opgesloten in de kerkers van deze burcht.’ De Amyrlin stopte met haar instemmend geknik en keek Moiraine vragend aan, maar die praatte door. ‘Ze zullen zo veilig reizen als in mijn vermogen ligt, Siuan. Als Rhand me in Illian nodig heeft, zal ik er zijn. Ik zal ervoor zorgen dat hij degene is die de Hoorn aan de Raad van Negen en de Vergadering aanbiedt. Ik zal in Illian op alles toezien. Siuan, de Illianers zouden de Draak, zelfs Ba’alzamon volgen als hij met de Hoorn van Valere aankomt. De meeste anderen die zich voor de Jacht verzamelen, zullen hetzelfde doen. De ware Herrezen Draak hoeft geen volgelingen te verzamelen voor de naties tegen hem optrekken. Hij zal beginnen met een land en een leger achter zich.’

De Amyrlin liet zich in haar stoel vallen, maar leunde meteen weer naar voren. Ze leek heen en weer geslingerd te worden tussen uitputting en hoop. ‘Maar zal hij zichzelf bekendmaken? Als hij bang is... Het Licht weet dat hij dat zou moeten zijn, Moiraine, maar mannen die zich tot Draak uitroepen, willen de macht. Als hij dat niet doet...’

‘Ik heb de middelen om ervoor te zorgen dat hij tot Draak wordt uitgeroepen, of hij dat wil of niet. En zelfs als ik op de een of andere manier faal, dan zal het Patroon er zelf voor zorgen dat hij de Draak wordt genoemd, of hij dat wil of niet. Denk eraan, hij is ta’veren, Siuan. Hij heeft net zoveel macht over zijn lot als een kaarsenpit over de vlam.’

De Amyrlin zuchtte. ‘Het is riskant, Moiraine. Riskant. Maar mijn vader zei altijd: “Meisje, als je nooit een kans grijpt, zul je nooit een koperstuk winnen.” We moeten plannen maken. Ga zitten, dit kunnen we niet vlug afhandelen. Ik zal wijn en kaas laten halen.’ Moiraine schudde haar hoofd. ‘We hebben ons al te lang afgezonderd. Als ze echt hebben geprobeerd ons af te luisteren en je ban hebben gevoeld, zullen ze zeker vragen gaan stellen. Het is te riskant. We kunnen morgen verder met elkaar praten.’ Bovendien, liefste vriendin, ik kan je niet alles vertellen en ik kan niet riskeren dat jij weet dat ik iets achterhoud.

‘Ik neem aan dat je gelijk hebt. Maar wel meteen morgenvroeg. Er is zoveel dat ik moet weten.’

‘Vroeg in de morgen,’ stemde Moiraine in. De Amyrlin stond op en ze omhelsden elkaar weer. ‘Morgenochtend zal ik je alles vertellen wat je moet weten.’

Leane wierp een scherpe blik op Moiraine toen die het voorvertrek binnenkwam en schoot toen de kamer van de Amyrlin in. Moiraine probeerde nederig te kijken alsof ze een van de beruchte uitbranders van de Amyrlin had aangehoord – de meeste vrouwen, hoe wilskrachtig ook, keerden daar met grote ogen en knikkende knieën van terug – maar die uitdrukking lag haar niet. Ze zag er eerder boos uit dan wat anders, wat eigenlijk hetzelfde effect had. Ze was zich slechts vaag bewust van de andere vrouwen in het voorvertrek; ze dacht dat sinds haar binnenkomst sommigen weg waren gegaan en anderen gekomen, maar ze keek amper naar hen. Het werd al laat en er moest voor de ochtend nog veel worden gedaan. Veel, voor ze de Amyrlin Zetel opnieuw zou zien. Ze versnelde haar pas en liep de burcht in.

Als er iemand was geweest die het had gezien, zou de colonne onder de wassende maan een indrukwekkend gezicht hebben opgeleverd. Door het nachtelijk duister van Tarabon trokken zeker tweeduizend

Kinderen van het Licht, met rinkelende tuigage en volledige bewapening, in hun witte tabberds en mantels en hun glimmende wapenrusting. Ze werden gevolgd door een stoet voorraadwagens en proviandmeesters en knechten die de reservepaarden leidden. Er lagen dorpen in dit bosarme land, maar ze hadden de wegen verlaten en bleven zelfs uit de buurt van boerenhofsteden. Ze zouden iemand ontmoeten... iemand... op een plek aan de noordgrens van Tarabon, aan de rand van de Vlakte van Almoth.

Geofram Bornhald, die aan het hoofd van de colonne reed, vroeg zich af waar het allemaal om ging. Hij herinnerde zich maar al te goed zijn gesprek in Amador met Pedron Nial, kapiteinheer-gebieder van de Kinderen van het Licht, maar hij was er niet veel wijzer van geworden.

‘Wij staan er alleen voor, Geofram,’ had de witharige man gezegd. Zijn stem klonk ijl en trilde van ouderdom. ‘Ik herinner me dat ik jou de eed afnam... zo’n... eh... zesendertig jaar geleden moet het nu zijn.’ Bornhald had zich opgericht. ‘Mijn kapiteinheer-gebieder, mag ik vragen waarom ik van Caemlin werd teruggeroepen en met zo’n spoed? Eén kleine duw en Morgase zou zijn afgezet. Er zijn Huizen in Andor die over dat gekonkel met Tar Valon onze mening delen en ze stonden klaar om de troon op te eisen. Ik heb de leiding overgedaan aan Emon Valda, maar hij leek erop gebrand de erfdochter naar Tar Valon te volgen. Het zou me niet verbazen als ik hoorde dat de man het meisje heeft ontvoerd of zelfs Tar Valon heeft aangevallen.’ En Dain, Bornhalds zoon, was net aangekomen voor Bornhald werd teruggeroepen. Dain was een en al ijver. Soms te veel ijver. Genoeg om blindelings in te stemmen met elk voorstel van Valda. ‘Valda loopt in het Licht, Geofram. Maar van de Kinderen ben jij in een veldslag de beste bevelhebber. Je stelt een volledig legioen samen van de beste mannen die je kunt vinden en voert het naar Tarabon. Daarbij vermijd je elk oog met een tong die kan praten. Elke tong die dat kan, moet tot zwijgen worden gebracht, als de ogen kunnen zien.’

Bornhald aarzelde. Vijftig Kinderen bij elkaar, of zelfs een honderdtal, konden zonder vragen elk land binnenkomen, tenminste zonder dat er openlijk vragen werden gesteld, maar een heel legioen... is het oorlog, mijn kapiteinheer-gebieder? Er wordt gepraat in de straten. Wilde geruchten voornamelijk, over de terugkeer van de legers van Artur Haviksvleugel.’ De oude man zei niets. ‘De koning...’

‘Voert niet het bevel over de Kinderen, kapiteinheer Bornhald.’ Voor het eerst klonk er iets snauwends in de stem van de kapiteinheer-gebieder. ‘Ik wel. Laat de koning rustig in zijn paleis doen wat hij het beste doet. Niets. Je zult bij het dorp Alcruna iemand ontmoeten en daar zul je je eigenlijke bevelen vernemen. Ik reken erop dat je legioen binnen drie dagen rijdt. Ga nu, Geofram. Je hebt werk te doen.’ Bornhald dacht ingespannen na. ‘Vergeef me, mijn kapiteinheer-gebieder, maar wie wacht me daar op? Waarom moet ik een oorlog met Tarabon riskeren?’

‘Jou zal bij Alcruna worden verteld wat je moet weten.’ De kapiteinheer-gebieder leek plotseling veel ouder dan hij was. Verstrooid plukte hij aan zijn witte tuniek, met de gouden zonneroos van de Kinderen groot op de borst. ‘Er zijn grotere krachten aan het werk dan jij weet, Geofram. Grotere dan je zelfs kunt weten. Kies je mannen snel. Ga nu. Geen vragen meer. En het Licht rijde met je.’ Bornhald richtte zich op in zijn zadel en wreef een pijnlijke plek in zijn rug weg. Ik word oud, dacht hij. Een dag en een nacht in het zadel, met twee keer een oponthoud om de paarden water te geven en hij voelde iedere grijze haar op zijn hoofd. Een paar jaar geleden zou hij er niets van hebben gemerkt. Ik heb tenminste geen onschuldigen gedood. Hij kon even hard tegen Duistervrienden optreden als ieder ander die het Licht was toegewijd. Duistervrienden dienden vernietigd te worden voor zij de hele wereld onder de Schaduw brachten, maar hij wilde er eerst zeker van zijn dat het echt Duistervrienden waren. Het was moeilijk geweest met zoveel mannen alle ogen in Tarabon te ontwijken, zelfs op het platteland, maar hij had het klaargespeeld. Er hoefden geen tongen tot zwijgen te worden gebracht.

De verkenners die hij had uitgestuurd, kwamen terug, en achter hen volgden meer mannen in witte mantels, sommigen met fakkels, waardoor het nachtzicht van iedereen voor in de colonne zou worden verblind. Zachtjes vloekend beval Bornhald stil te houden terwijl hij de mannen opnam die hem opwachtten.

Hun mantels vertoonden dezelfde gouden zonneroos op de borst als hij had, dezelfde als ieder Kind van het Licht had, en hun aanvoerder had zelfs de gouden rangknopen eronder die hem van gelijke rang maakte als Bornhald. Maar achter hun zonnerozen waren de rode herdersstaven zichtbaar. Ondervragers. Met hete ijzers en tangen en waterdruppels ontlokten de Ondervragers bekentenissen en berouw aan de Duistervrienden, maar er waren mensen die zeiden dat ze het ‘schuldig’ al hadden uitgesproken voordat ze waren begonnen. Geofram Bornhald was er een van.

Ben ik hierheen gestuurd om Ondervragers te ontmoeten? ‘We hebben op u gewacht, kapiteinheer Bornhald,’ zei de leider met een grove stem. Het was een lange man met een scherpe haakneus en de glans van zekerheid in zijn ogen die iedere Ondervrager bezat. ‘U had het sneller kunnen doen. Ik ben Einor Saren, de rechterhand van Jaichim Carridin, die de Hand van het Licht in Tarabon beveelt.’ De Hand van het Licht – de Hand die de waarheid blootlegde, zeiden ze. Zij hadden een hekel aan de naam ‘Ondervrager’. ‘In het dorp is een brug. Laat uw mannen oversteken. We zullen in de herberg praten. Het is daar verrassend gerieflijk.’

‘Mij werd door de kapiteinheer-gebieder zelf verteld dat ik alle ogen diende te vermijden.’

‘Het dorp is... tot rust gebracht. Laat uw mannen optrekken. Ik voer nu het bevel. Ik heb bevelen met het zegel van de kapiteinheer-gebieder zelf, als u mocht twijfelen.’

Bornhald onderdrukte de snauw die zich in zijn keel leek te vormen. Tot rust gebracht. Hij vroeg zich af of de lijken buiten het dorp waren opgestapeld of dat ze in de rivier waren gegooid. Dat zou net iets voor de Ondervragers zijn. Gewetenloos genoeg om vanwege de geheimhouding een heel dorp om te brengen en stom genoeg om de lichamen in de rivier te gooien, zodat ze stroomafwaarts luid hun daad van Alcruna tot Tanchico zouden verkondigen. ‘Mijn twijfel, Ondervrager, betreft waarom ik in Tarabon ben met tweeduizend man.’ Sarens gezicht verstrakte, maar zijn stem bleef ruw en gebiedend. ‘Simpel, kapiteinheer. Overal op de Vlakte van Almoth liggen steden en dorpen met als hoogste gezag een dorpsmeester of stadsraad. Het is de hoogste tijd dat die tot het Licht worden gebracht. Op zulke plaatsen bevinden zich veel Duistervrienden.’ Het paard van Bornhald trappelde. ‘Zegt u nu, Saren, dat ik in het geheim een heel legioen dwars door Tarabon heb gevoerd om enkele Duistervrienden uit te roeien in wat miezerige dorpjes?’

‘U bent hier om te doen wat u gezegd wordt, Bornhald. Om het werk van het Licht te doen! Of bent u het Licht aan het verliezen?’ Sarens glimlach was een grijns. ‘Als u de strijd zoekt, kunt u uw kans nog krijgen. De vreemdelingen hebben een grote strijdmacht op de Kop van Toman, meer dan Tarabon en Arad Doman samen kunnen tegenhouden, zelfs als ze hun eigen geruzie lang genoeg onderbreken om samen te werken. Als die vreemdelingen doorbreken, zult u elk gevecht kunnen krijgen dat u maar wenst. De Taraboners beweren dat de vreemdelingen monsters zijn, schepsels van de Duistere. Sommigen zeggen dat ze over Aes Sedai beschikken die voor hen vechten. Als het echt Duistervrienden zijn, moet er ook met hen afgerekend worden. Mettertijd.’

Heel even stokte Bornhalds ademhaling. ‘Dus de geruchten zijn waar. De legers van Artur Haviksvleugel zijn teruggekeerd.’

‘Vreemdelingen,’ zei Saren vlak. Hij zei het of het hem speet dat hij ze genoemd had. ‘Vreemdelingen en waarschijnlijk Duistervrienden, waar ze ook vandaan mogen komen. Dat is alles wat wij weten en alles wat u moet weten. Nu hoeft u er zich niet druk over te maken. We verspillen tijd. Laat uw mannen de rivier oversteken, Bornhald. Ik zal u in het dorp uw orders geven.’ Hij keerde zijn paard met een ruk om en galoppeerde terug zoals hij gekomen was. Zijn fakkeldragers volgden hem spoorslags.

Bornhald sloot de ogen om zijn nachtzicht zo snel mogelijk terug te krijgen. Wij worden gebruikt als de stenen op een Steenbord. ‘Byar!’ Hij deed zijn ogen weer open toen zijn onderbevelhebber aan zijn zijde verscheen, rechtop en in de houding voor zijn kapiteinheer. De man met het magere gezicht keek bijna net zo fanatiek als een Ondervrager, maar ondanks dat was hij een goed soldaat. ‘Voor ons ligt een brug. Laat het legioen de rivier oversteken en een kamp opslaan. Ik voeg me zo gauw mogelijk bij jullie.’

Hij trok zijn teugels aan en reed de Ondervrager achterna. Stenen op een bord. Maar wie verplaatst ons? En waarom?

De middagschaduwen gingen over in de avond toen Liandrin zich een weg zocht door de vrouwenvertrekken. Achter de schietgaten viel de duisternis, waardoor het in de gangen ondanks de lampen donkerder werd. Net als de dageraad was de schemering voor Liandrin een moeilijke periode. In de dageraad werd de dag geboren, zoals de avondschemer de nacht baarde, maar bij dageraad stierf de nacht en in de schemering de dag. De macht van de Duistere was geworteld in de dood; hij verwierf macht uit de dood en op die momenten kon ze voelen hoe zijn kracht zich roerde. Er bewoog zich tenminste iets in het halfduister. Iets waarvan zij meende het bijna te kunnen pakken als zij zich snel genoeg omdraaide, iets waarvan ze zeker wist dat ze het kon zien als ze maar scherp genoeg keek. Dienstmeiden in zwart en goud bogen toen ze voorbijkwam, maar ze reageerde niet. Ze keek strak voor zich uit en zag hen niet. Bij de kamer die ze zocht, bleef ze even voor de deur staan om snel links en rechts de gang af te kijken. Ze zag alleen maar dienaressen; er waren natuurlijk geen mannen. Ze duwde de deur open en ging zonder kloppen naar binnen.

De voorkamer van vrouwe Amalisa’s vertrekken was helder verlicht en een laaiend vuur in de haard hield de kou van de Shienaraanse nacht buiten. Amalisa en haar gezelschap zaten verspreid in de kamer op stoelen of op de dikke tapijten te luisteren naar het voorlezen. Het was De dans van havik en honingvink van Teven Aerwin, een verhandeling over het juiste gedrag van mannen jegens vrouwen en omgekeerd. Liandrins mond verstrakte; zij had het zelf niet gelezen, maar ze had al het nodige eruit gehoord. De burchtvrouwen reageerden op iedere uitspraak met lachbuien, vielen half tegen elkaar aan en roffelden als kleine meisjes met hun hielen op de tapijten. De vrouw die voorlas, merkte als eerste dat Liandrin was binnengekomen. Ze hield opeens op met grote verraste ogen. De anderen keken om waar zij naar keek en hun lachen ging over in zwijgen. Behalve Amalisa kwam iedereen overeind en streek snel haren en rokken glad.

Vrouwe Amalisa glimlachte en kwam sierlijk overeind. ‘U eert ons met uw aanwezigheid, Liandrin. Dit is een uiterst aangename verrassing. Ik verwachtte u pas morgenochtend. Ik dacht dat u wilde rusten na uw lange...’

Liandrin onderbrak haar scherp en zei tegen niemand in het bijzonder: ik wil met vrouwe Amalisa spreken. Alleen. Jullie gaan nu allen weg. Onmiddellijk.’

Er viel even een geschokte stilte. Toen namen de andere vrouwen afscheid van Amalisa. Een voor een bogen ze voor Liandrin, maar die reageerde niet. Ze bleef recht voor zich uit staren, maar ze zag en hoorde hen wel. Ze namen met ingehouden adem beleefd afscheid, onzeker door de stemming van de Aes Sedai. Ogen werden op de grond gericht, toen ze hen negeerde. Ze drongen zich langs haar naar buiten, onhandig opzij schuivend om te voorkomen dat hun rokken die van de Aes Sedai raakten.

Toen de deur zich achter de laatste sloot, zei Amalisa: ‘Liandrin, ik begrijp nie...’

‘Wandel je in het Licht, mijn dochter?’ Zou ze niet zo dwaas zijn om Amalisa haar zuster te noemen. De andere vrouw was enige jaren ouder, maar de oeroude vormen zouden in acht genomen worden. Hoe lang ze ook vergeten waren, het werd tijd dat ze weer herinnerd werden.

Zodra Liandrin echter de vraag had gesteld, besefte ze een fout te hebben gemaakt. Komend van een Aes Sedai zorgde zo’n vraag ervoor dat er twijfel en vrees werd opgeroepen, maar Amalisa’s rug werd stijf en haar gezicht hard.

‘Dat is een belediging, Liandrin Sedai. Ik kom uit Shienar, ben van een nobel Huis en bezit het bloed van strijders. Mijn familie heeft vanaf het prille ontstaan van Shienar tegen de Schaduw gevochten, drieduizend jaar lang, zonder versagen of een dag van zwakheid.’ Liandrin richtte haar aanval op iets anders, maar trok niet terug. Ze schreed de kamer door, pakte het in leer gebonden boek van De dans van havik en honingvink van de schoorsteenmantel en hield het zonder ernaar te kijken omhoog. ‘Juist in Shienar, meer dan in andere landen, mijn dochter, moet het Licht kostbaar zijn en de Schaduw gevreesd.’ Achteloos wierp zij het boek in de vlammen. Vlammen sprongen op alsof het een blok oliehout was, en sloegen hoog op, de schoorsteen in. Op hetzelfde moment vlamden alle lampen in de kamer op, zo fel dat ze sisten en het vertrek met licht overstroomden. ‘Hier vooral. Hier, zo dicht bij de vervloekte Verwording, waar het bederf op de loer ligt. Hier kan zelfs iemand die meent in het Licht te lopen nog worden bedorven door de Schaduw.’ Parels zweet glinsterden op het voorhoofd van Amalisa. De hand die ze, in protest om haar boek, had geheven, zakte omlaag. Haar gezicht stond nog onbewogen, maar Liandrin zag haar slikken en met haar voeten schuifelen. ‘Ik begrijp het niet, Liandrin Sedai. Is het dit boek? Dat is enkel een dwaas verhaal.’

Haar stem beefde een beetje. Goed. De lantaarnglaasjes kraakten toen de vlammen hoger en heter oplaaiden, de kamer even helder verlichtend als een wolkeloze middag. Amalisa stond stokstijf, met een strak gezicht, en probeerde haar ogen niet dicht te knijpen. ‘Jij doet dwaas, mijn dochter. Ik geef niets om boeken. Hier betreden mannen de Verwording en lopen in het bederf. In de Schaduw zelf. Waarom vraag je je niet af of die smet in hen doorsijpelt? Gewild of ongewild, het kan binnendruppelen. Waarom denk je dat de Amyrlin Zetel hier zelf naar toe is gekomen?’

‘Nee.’ Een snik.

‘Ik ben van de Rode Ajah, mijn dochter,’ hield Liandrin aan. ‘Ik jaag op besmette mannen.’

‘Ik begrijp het niet.’

‘Niet alleen die smerige lieden die de Ene Kracht uitproberen. Alle besmette mannen. Ik jaag op hen, van hoog tot laag.’ ik be...’ Amalisa bevochtigde bevend haar lippen en poogde zichtbaar zich te herstellen, ik begrijp het niet, Liandrin Sedai. Alstublieft...’

‘Eerder de hoge dan de lage...’

‘Nee!’ Alsof er een onzichtbare steun was weggevallen, viel Amalisa op haar knieën en boog haar hoofd. ‘Alstublieft, Liandrin Sedai, zeg dat u niet Agelmar bedoelt. Hij kan het niet zijn.’ Op dat ogenblik van twijfel en verwarring sloeg Liandrin toe. Ze bewoog niet, maar sloeg toe met de Ene Kracht. Amalisa hijgde en schokte, alsof ze door een naald was geprikt, en het wrokkige mondje van Liandrin gunde zich een glimlach.

Dit was haar eigen bijzondere kunstje uit haar kindertijd. De eerste vaardigheid die ze had geleerd. Het was haar verboden zodra de Meesteresse der Novices ervan wist, maar voor Liandrin betekende dat enkel dat ze nog meer verborgen hield voor al die mensen die jaloers op haar waren.

Ze schreed naar voren en trok Amalisa’s kin op. Het staal dat haar had gesterkt, was er nog steeds, maar het was nu minderwaardig staal; met de juiste druk kon het worden verbogen. Uit Amalisa’s ooghoeken druppelden glinsterende tranen over haar wangen. Liandrin liet de vlammen weer afnemen tot normaal, er was geen behoefte meer aan. Ze verzachtte haar woorden, maar haar stem was nog even onbuigzaam als rots.

‘Dochter, niemand wil jou en Agelmar als Duistervrienden voor de mensen werpen. Ik zal je helpen, maar jij moet mij helpen.’

‘U helpen?’ Amalisa hield haar handen tegen haar slapen, ze leek in de war. ‘Alstublieft, Liandrin Sedai. Ik... ik begrijp het niet. Het is allemaal zo... Het is zo....’

Liandrins kunst was niet volmaakt. Ze kon iemand niet dwingen te doen wat zij wilde. Ze had het wel geprobeerd, ze had het heel, heel lang geprobeerd. Maar ze kon iemand wel volmaakt openen voor haar argumenten. Ze wilden haar dan geloven, verlangden boven alles overtuigd te worden van Liandrins gelijk.

‘Gehoorzaam dochter. Gehoorzaam, beantwoord mijn vragen naar waarheid en ik beloof je dat niemand jou en Agelmar Duistervrienden zal noemen. Je zult niet naakt door de straten worden gesleurd, niet uit de stad gejaagd worden, niet door mensen in stukken worden gescheurd. Ik laat niet toe dat dat gebeurt, begrijp je dat?’

‘Ja, Liandrin Sedai, ja. Ik zal doen wat u zegt en u naar waarheid antwoorden.’

Liandrin richtte zich op en keek neer op de andere vrouw. Vrouwe Amalisa bleef echter geknield voor haar liggen, haar gezicht even open als dat van een kind, een kind dat op troost wachtte en op hulp van iemand die wijzer en sterker was. Voor Liandrin zat daar iets rechtvaardigs in. Ze had nooit begrepen waarom een eenvoudige buiging of neiging voor een Aes Sedai voldoende was, terwijl mannen en vrouwen neerknielden voor koningen en koninginnen. Welke koningin bezit mijn kracht? Haar lippen knepen zich boos samen en Amalisa huiverde.

‘Maak het jezelf niet zo moeilijk, mijn dochter. Ik kwam je helpen, niet straffen. Alleen zij die het verdienen, zullen gestraft worden. Je zult me naar waarheid alles vertellen.’

‘Dat zal ik, Liandrin Sedai, dat zal ik. Ik zweer het bij mijn Huis en mijn eer.’

‘Moiraine is met een Duistervriend naar Fal Dara gekomen.’ Amalisa was te bang om verbazing te tonen. ‘O nee, Liandrin Sedai. Nee. Die man kwam later. Hij zit nu in de kerker.’

‘Later, zeg je. Maar is het waar dat ze vaak met hem spreekt? Is ze vaak in het gezelschap van die Duistervriend? Alleen?’

‘S-soms, Liandrin Sedai. Zo nu en dan. Ze wil uitzoeken waarom hij hier kwam. Moiraine Sedai is...’ Liandrin stak met een ruk haar hand op en Amalisa slikte haar verdere woorden in. ‘Moiraine werd vergezeld van drie jongemannen. Dat weet ik. Waar zijn ze? Ik ben naar hun kamer geweest en ze zijn nergens te vinden.’

‘Ik... ik weet het niet, Liandrin Sedai. Het lijken aardige jongens, u denkt toch zeker niet dat het Duistervrienden zijn?’

‘Nee, geen Duistervrienden. Erger. Veel en veel gevaarlijker dan Duistervrienden, mijn dochter. Door hen verkeert de hele wereld in gevaar. Ze moeten gevonden worden. Jij, je dienaressen en andere burchtvrouwen gaan de burcht afzoeken. Ieder hoekje en iedere nis. Daar zorg je voor, persoonlijk, persoonlijk! En je zult er met niemand over spreken, behalve met hen die ik je noem. Niemand anders mag het weten. Niemand. Deze jongemannen moeten met de grootste geheimhouding van Fal Dara naar Tar Valon worden weggevoerd.’

‘Zoals u beveelt, Liandrin Sedai. Maar ik begrijp de noodzaak van geheimhouding niet. Niemand hier zal Aes Sedai in de weg lopen.’

‘Je hebt gehoord van de Zwarte Ajah?’

Met uitpuilende ogen boog Amalisa opzij, weg van Liandrin en hief haar handen alsof ze zich tegen een klap wilde beschermen. ‘Een smerig gerucht, Liandrin Sedai, s-smerig. Er zijn geen Aes Sedai die de D-Duistere dienen. Ik geloof het niet, u moet me geloven. In het Licht z-zweer ik dat ik het niet geloof. Bij mijn eer en mijn Huis zweer ik...’

Koeltjes liet Liandrin haar doorpraten en zag hoe door haar eigen stilte Amalisa’s laatste restje kracht wegdruppelde. Het was bekend dat Aes Sedai heel erg kwaad konden worden op mensen die de Zwarte Ajah zelfs maar noemden. Hoeveel erger zou het zijn als men geloofde dat deze Ajah heimelijk bestond? Hierna zou Amalisa, met haar door dat kleine kinderkunstje reeds verzwakte wil, als was in haar handen zijn. Nog één harde klap.

‘De Zwarte Ajah bestaat, kind. Ze bestaat, hier binnen de muren van Fal Dara.’ Amalisa lag nog steeds op haar knieën en haar mond hing open. De Zwarte Ajah! Aes Sedai die Duistervrienden waren. Bijna net zo afschuwelijk als te horen dat de Zwarte Heer zelf rondliep in de burcht van Fal Dara. Maar Liandrin ging genadeloos verder, iedere Aes Sedai in een van de zalen kan een Zwarte zuster zijn. Dat bezweer ik je. Ik kan je niet zeggen wie het zijn, maar mijn bescherming kun je krijgen. Als je in het Licht wandelt en mij gehoorzaamt.’

‘Dat zal ik,’ fluisterde Amalisa hees. ‘Dat zal ik. Alstublieft, Liandrin Sedai, alstublieft, zeg dat u mijn broer en de vrouwen van mijn gevolg zult beschermen...’

‘Wie bescherming verdient, zal ik beschermen. Denk liever aan jezelf, dochter. En denk alleen aan wat ik je heb opgedragen. Alleen daaraan. Het lot van de wereld hangt hier vanaf, dochter. Al het andere dien je te vergeten.’

‘Ja, Liandrin Sedai. Ja. Ja.’

Liandrin draaide zich om en liep naar de deur. Daar keek ze pas om. Amalisa lag nog steeds op haar knieën en keek haar nog steeds bezorgd aan. ‘Sta op, vrouwe Amalisa.’ Liandrin liet haar stem aangenaam klinken, met slechts iets van de spot die ze voelde. Als Novice zou ze het nog geen dag uithouden. En zo iemand heeft de macht om te bevelen. Zuster, wel ja. ‘Sta op.’ Amalisa stond met trage, stijve bewegingen op, alsof ze urenlang aan handen en voeten geboeid was geweest. Toen ze eindelijk rechtop stond, zei Liandrin, met het staal weer volop in haar stem: ‘En als je de wereld teleurstelt, als je mij teleurstelt, zul je nog jaloers worden op die ellendige Duistervriend in de kerker.’

Aan de ogen van Amalisa te zien, dacht Liandrin niet dat de teleurstelling door een gebrek aan ijver zou komen. Ze trok de deur achter zich dicht en voelde opeens haar huid prikkelen. Ze snakte naar adem en wervelde rond, links en rechts de vaag verlichte gang rondkijkend. Leeg. Achter de schietsleuven was het zwart van de nacht te zien. De gang was leeg en toch was ze er zeker van dat er ogen op haar waren gericht. De lege gang, met de schaduwen tussen de lichten aan de muren, bespotte haar. Onbehaaglijk haalde ze haar schouders op en liep toen vastbesloten de gang in. Ik verbeeld me te veel. Dat is alles.

Het was al diep in de nacht en voor de dageraad moest er nog veel worden gedaan. Haar opdrachten waren heel duidelijk geweest.

Op elk uur van de dag hing er een pikzwarte duisternis in de kerkers, tenzij iemand een lantaarn naar binnen bracht, maar Padan Fajin zat met een glimlach op zijn gezicht op de rand van zijn bed in het donker naar iets te staren. Hij kon de andere twee gevangenen in hun slaap horen knorren, in hun nachtmerries horen mompelen. Padan Fajin wachtte op iets, iets waarop hij lang had gewacht. Al te lang. Maar niet veel langer.

De deur naar de buitenste wachtkamer ging open en liet een stortvloed van licht naar binnen dat een donkere figuur in de opening omlijnde.

Fajin stond op. ‘Jij!? Jou verwachtte ik niet.’ Hij rekte zich ontspannen uit, al voelde hij zich niet zo. Bloed stroomde door zijn aderen; hij dacht dat hij over de burcht kon springen als hij het probeerde. ‘Verrassingen voor iedereen, hè? Nou, vooruit. De nacht wordt koud en ik wil ook weleens slapen.’

Toen de lamp zijn cel binnenkwam, hief Fajin zijn hoofd, grijnsde naar iets, onzichtbaar, maar voelbaar boven de hoge stenen zoldering. ‘Het is nog niet voorbij,’ fluisterde hij. ‘De strijd is nooit voorbij.’

6

Duistere voorspelling

De boerderijdeur trilde onder woeste slagen van buitenaf; de zware balk voor de deur schudde in zijn beugels. Achter het venster naast de deur bewoog de dikke snuit van een Trollok. Overal waren ramen, met daarachter nog meer schaduwgestalten. Geen echte schaduwen, jammer genoeg. Rhand kon ze nog steeds onderscheiden. De ramen, dacht hij wanhopig. Hij schoof weg van de deur en hield zijn zwaard met beide handen voor zich. Zelfs als de deur bet houdt, kunnen ze de ramen nog inslaan. Waarom proberen ze de ramen niet? Met een oorverdovend metalig gekrijs werd een van de beugels gedeeltelijk losgetrokken van de deurpost en hing nu los aan nagels die een vinger uit het hout waren getrokken. De balk trilde bij een volgende slag en weer piepten de spijkers.

‘We moeten ze tegenhouden!’ schreeuwde Rhand. Maar we kunnen het niet. We kunnen ze niet tegenhouden. Hij keek zoekend rond naar een uitweg, maar er was slechts één deur. De kamer was een kist. Slechts één deur en zoveel ramen. ‘We moeten iets doen. Iets!’

‘Het is te laat,’ zei Mart. ‘Begrijp je dat niet?’ De grijns op zijn bloedeloos bleke gezicht leek vreemd en de greep van een dolk stak uit zijn borst. De robijn op de punt schitterde alsof er binnenin een vuur brandde. De edelsteen vertoonde meer leven dan zijn gezicht. ‘Het is te laat voor ons om iets te veranderen.’

‘Ik ben ze eindelijk kwijt,’ zei Perijn lachend. Uit zijn lege oogkassen stroomde bloed als een tranenvloed over zijn gezicht. Hij hield Rhand rode handen voor en trachtte te tonen wat hij vasthield, ik ben nu vrij. Het is voorbij.’

‘Het is nooit voorbij, Altor!’ riep Padan Fajin, die midden in de kamer rondhuppelde. ‘De strijd is nooit voorbij.’ De deur versplinterde en Rhand dook weg voor de rondvliegende houtsplinters. Twee in het rood geklede Aes Sedai stapten erdoor en lieten met een buiging hun meester binnen. Een masker in de kleur van droog bloed bedekte Ba’alzamons gezicht, maar Rhand kon door de oogspleten de vlammen in zijn ogen zien; hij kon de loeiende vuren van Ba’alzamons mond horen.

‘Het is nog niet gedaan tussen ons, Altor,’ zei Ba’alzamon en hij en Fajin zeiden tegelijk: ‘Voor jou is de slag nooit voorbij.’ Met een verstikt gehijg ging Rhand op de vloer overeind zitten, zich helemaal wakker worstelend. Het leek of hij nog steeds Fajins stem kon horen, even duidelijk alsof de kramer naast hem stond. Het is nooit voorbij. De strijd is nooit voorbij.

Met zware oogleden keek hij rond om zich ervan te overtuigen dat hij nog steeds in de schuilplaats was die Egwene voor hem had gevonden. Hij lag op een strozak in een hoek van haar kamer. Het vage licht van een enkele lamp schemerde in het vertrek en tot zijn verbazing zag hij Nynaeve aan de andere kant van het ene nog opgemaakte bed. Ze zat in een schommelstoel te breien. Buiten was het nacht’.

Nynaeve was slank en haar dikke haarvlecht hing over een schouder tot haar middel. Zij had de gewoonten van thuis nog niet afgezworen. Haar donkere ogen stonden rustig en zacht schommelend leek ze zich van niets anders bewust dan van haar breiwerk. Her gestage geklik van haar breipennen was het enige geluid. Het kleed dempte de schommelstoel.

Er waren de laatste tijd nachten geweest dat hij verlangd had naar een tapijt op de koude stenen van zijn kamervloer, maar in Shienar waren de mannenvertrekken altijd eenvoudig en kaal. Hier hadden de muren twee wandkleden waarop bergtaferelen met watervallen stonden, en gordijnen met geborduurde bloemen naast de schietsleuven. Een bos witte morgensterren stond in een lage ronde vaas op de tafel bij het bed en nog meer snijbloemen hingen in geglazuurde witte muurvaasjes. In de hoek stond een hoge spiegel en een tweede hing boven de wastafel, met een blauw gestreepte lampetkan en schaal. Hij vroeg zich af waarom Egwene twee spiegels nodig had; in zijn kamer hing er niet een en hij miste hem niet. Er brandde slechts één lamp, maar er stonden er nog vier in de kamer, die bijna even groot was als de kamer die hij met Mart en Perijn deelde. Egwene had deze voor zichzelf.

Zonder op te kijken zei Nynaeve: ‘Als je ’s middags slaapt, hoef je ’s nachts niet op slaap te rekenen.’

Hij fronste, hoewel zij dat niet kon zien. Tenminste, hij dacht dat ze dat niet kon. Ze was maar enkele jaren ouder dan hij, maar als Wijsheid kon ze vijftig jaar aan gezag bijtellen, ik had een plek nodig om me te verbergen en ik was moe,’ zei hij en voegde er toen snel aan toe: ik ben niet uit mezelf hierheen gekomen. Egwene heeft me in de vrouwenvleugel uitgenodigd.’

Nynaeve liet haar breiwerk zakken en glimlachte vermaakt. Ze was een knappe vrouw. Dat was iets wat hem thuis in Tweewater nooit zou zijn opgevallen; je dacht gewoon niet op die manier aan de Wijsheid. ‘Het Licht helpe me, Rhand. Je wordt met de dag meer Shienaraans. Wel, wel. Uitgenodigd in de vrouwenvertrekken.’ Ze snoof. ‘Heel binnenkort ga je praten over je eer en vragen om vrede om je zwaard te begunstigen.’ Hij werd rood en hoopte dat ze het in het schemerlicht niet zou merken. Haar ogen dwaalden naar het zwaard. Het gevest stak uit het langwerpige pak dat naast hem op de vloer lag. Hij wist dat ze het zwaard afkeurde, elk zwaard, maar ze zei er ditmaal niets van. ‘Egwene heeft me verteld waarom je een plek nodig hebt om je te verbergen. Maak je geen zorgen. We zullen je verborgen houden voor de Amyrlin en voor iedere andere Aes Sedai, als je dat echt wilt.’

Ze keek hem recht in de ogen en toen schoten die van haar opzij, maar hij had haar onrust al gezien. Haar twijfel. Inderdaad, ik kan de Ene Kracht geleiden. Een man die de Ene Kracht beheerst’. Je zou de Aes Sedai moeten helpen, zodat ik gestild kan worden. Nors trok hij het leren wambuis recht dat Egwene voor hem had gevonden en schoof opzij zodat hij tegen de muur kon leunen. ‘Zo gauw ik kan, verberg ik me in een kar of sluip naar buiten. Jullie hoeven me niet lang verborgen te houden.’ Nynaeve zei niets; ze schonk haar breiwerk alle aandacht en mompelde boos toen ze een steek liet vallen. ‘Waar is Egwene?’

Ze liet het breiwerk in haar schoot vallen. ‘Ik snap niet waarom ik dit vanavond probeer. Om de een of andere reden kan ik mijn steken niet bijhouden. Ze is naar beneden gegaan om Padan Fajin op te zoeken. Ze denkt dat het zien van een bekend gezicht hem kan helpen.’

‘Het mijne deed dat zeker niet. Ze zou uit zijn buurt moeten blijven. Hij is gevaarlijk.’

‘Ze wil hem helpen,’ zei Nynaeve kalm. ‘Denk eraan dat ik haar opleidde om me te helpen en een Wijsheid houdt zich niet alleen bezig met het voorspellen van het weer. Helen hoort er ook bij. Egwene wil graag helen, voelt die behoefte. Als Padan Fajin zo gevaarlijk is, zou Moiraine wel iets hebben gezegd.’

Hij lachte blaffend. ‘Je hebt het haar niet gevraagd. Egwene gaf het toe en ik kan me niet voorstellen dat jij ergens toestemming voor vraagt.’ Haar opgetrokken wenkbrauwen lieten de lach van zijn gezicht verdwijnen. Maar hij weigerde zich te verontschuldigen. Ze waren ver van huis en hij begreep niet hoe zij zich als de Wijsheid van Emondsveld kon gedragen nu ze op weg was naar Tar Valon. ‘Zijn ze me al aan het zoeken? Egwene weet niet zeker of ze het zullen doen, maar Lan zei dat de Amyrlin Zetel hier is vanwege mij, en ik denk dat ik het met hem eens ben.’

Nynaeve antwoordde niet meteen. In plaats daarvan hield ze zich bezig met haar bol wol. Ten slotte zei ze: ik ben er niet zeker van. Een van de dienstmeiden kwam een poosje geleden. Om het bed op te slaan, zei ze. Alsof Egwene al wilde gaan slapen met het feest van de Amyrlin vanavond. Ik heb haar weggestuurd; ze heeft je niet gezien.’ in de mannenvertrekken slaat niemand het bed voor je open.’ Ze keek hem strak aan, een blik die hem een jaar geleden aan het stotteren zou hebben gebracht. Hij schudde het hoofd. ‘Ze zouden geen dienstmeisjes gebruiken om mij te zoeken, Nynaeve.’

‘Toen ik eerder vandaag voor een beker melk naar de provisiekamer ging, waren er te veel vrouwen in de gangen. Wie naar het feest ging, had zich al omgekleed moeten hebben en de anderen zouden ofwel hen moeten helpen ofwel zich voor het bedienen klaar moeten maken, ofwel...’ Haar voorhoofd toonde zorgrimpels. ‘Er is meer dan genoeg werk voor iedereen nu de Amyrlin er is. En ze waren niet alleen in de vrouwenvertrekken. Ik zag vrouwe Amalisa zelf uit een voorraadkamer bij de wijnkelder komen met haar gezicht onder het stof.’

‘Dat is belachelijk. Waarom zou zij helpen zoeken? Trouwens, waarom vrouwen? Ze zouden krijgslieden van heer Agelmar gebruiken, en zwaardhanden. En Aes Sedai. Ze moeten gewoon iets doen voor het feest. Bloedvuur, wie weet wat er allemaal voor een Shienaraans feest nodig is.’

‘Soms ben je een wolkop, Rhand. De mannen die ik zag, wisten ook niet wat de vrouwen aan het doen waren. Ik hoorde sommigen mopperen dat ze al het werk zelf moesten doen. Ik weet dat het onzinnig is dat ze jou zoeken. Niemand van de Aes Sedai leek er belangstelling voor te hebben. Maar Amalisa kan zich niet voor het feest klaarmaken door zich vuil te maken in een wijnkelder. Ze zochten naar iets, iets belangrijks. Zelfs als ze meteen daarna naar haar kamer is gegaan, betwijfel ik of ze tijd had om te baden en zich te kleden. Nu we het er toch over hebben: als Egwene niet gauw terugkomt, zal ze moeten kiezen tussen zich omkleden of op tijd zijn.’ Nu pas drong het tot hem door dat Nynaeve niet de wollen kleren uit Tweewater droeg waaraan hij gewend was. Haar gewaad was van lichtblauwe zijde, met geborduurde sneeuwkelkjes rond de hals en langs de mouwen. Ieder bloempje had een kleine parel in het midden en haar ceintuur was afgezet met zilver en had een zilveren gesp ingelegd met parels. Hij had haar nog nooit in zoiets gezien. Zelfs de feestkleren thuis konden daar niet aan tippen. ‘Ga jij naar het feest?’

‘Natuurlijk. Zelfs als Moiraine niet had gezegd dat ik moest komen, zou ik haar nooit op de gedachte willen brengen dat ik...’ Haar ogen vlamden even vurig op en hij wist wat ze bedoelde. Nynaeve zou nooit iemand laten denken dat ze bang was, zelfs als ze dat wel was. Zeker Moiraine niet en Lan al helemaal niet. Hij hoopte dat ze niet wist dat hij op de hoogte was van haar gevoelens voor de zwaardhand. Na een kort ogenblik verzachtte haar blik toen die op de mouw van haar gewaad viel. ‘Vrouwe Amalisa heeft me dit gegeven,’ zei ze zo zacht dat hij zich afvroeg of ze in zichzelf praatte. In gedachten verzonken streelde ze glimlachend over de zijde en rond de geborduurde bloemen.

‘Het staat je mooi, Nynaeve. Je ziet er mooi uit vanavond.’ Zodra hij het had gezegd, kromp hij ineen. Iedere Wijsheid was gevoelig voor gezag, maar Nynaeve was gevoeliger dan de meesten. De vrouwenkring in Emondsveld had altijd een oogje op haar gehouden, omdat ze zo jong was en misschien omdat ze knap was, en haar ruzies met de dorpsmeester en de dorpsraad hadden aan vele verhalen stof geboden.

Haar hand schoot van het breiwerk en ze keek hem kwaad fronsend aan. Hij praatte snel verder om haar voor te zijn. ‘Ze kunnen de poorten niet eeuwig versperren. Als die eenmaal open zijn, ben ik weg en dan kunnen de Aes Sedai me nooit meer vinden. Perijn zegt dat je in de Zwarte Heuvels en de Vlakte van Caralain stukken kunt vinden waar je dagen kunt rondtrekken en geen hond ziet. Misschien... misschien kan ik iets verzinnen wat ik moet doen...’ Niet op zijn gemak trok hij de schouders op. Hij hoefde het niet te zeggen, niet tegen haar. ‘En als ik niets kan verzinnen, raakt daar tenminste niemand gewond.’

Nynaeve was weer even stil en zei toen langzaam: ik weet het nog niet zo zeker, Rhand. Ik kan niet zeggen dat je voor mij iets anders dan een gewone dorpsjongen lijkt, maar Moiraine houdt vol dat je ta’veren bent. Ik neem aan dat zij denkt dat het Rad nog niet met je klaar is. De Duistere lijkt...’

‘Shai’tan is dood,’ zei hij grof en opeens leek de kamer te schokken. Hij greep zijn hoofd beet terwijl een golf van misselijkheid door hem heen spoelde.

‘Stommeling! Jij grote, blinde, stomme dwaas! De Duistere noemen, zijn aandacht trekken! Heb je nog niet genoeg moeilijkheden?’

‘Hij is dood,’ mompelde Rhand over zijn hoofd wrijvend. Hij slikte. De duizeligheid werd al minder. ‘Goed, goed. Ba’alzamon, als je erop staat. Maar hij is dood! Ik heb het gezien, ik zag hem sterven, zag hem branden.’

‘En ik zag jou zeker niet toen het oog van de Duistere op je viel. Zeg me niet dat je niets voelde, of ik geef je een draai om je oren; ik heb je gezicht gezien.’

‘Hij is dood,’ bleef Rhand volhouden. De onzichtbare toeschouwer flitste door zijn gedachten, en de wind op de torentrans. Hij huiverde. ‘Er gebeuren vreemde dingen zo dicht bij de Verwording.’

‘Je bent écht een dwaas, Rhand Altor.’ Ze balde haar vuist, ik zou je een draai om je oren geven als ik dacht dat ik wat verstand tussen die...’

De rest van haar woorden ging verloren toen overal in de burcht klokken begonnen te luiden.

Hij sprong overeind. ‘Dat is een alarm. Ze zijn op zoek...’ Noem de naam van de Duistere en zijn kwaad zal je treffen. Nynaeve stond langzamer op en schudde verontrust haar hoofd. ‘Nee, ik denk het niet. Als ze naar jou op zoek zijn, zouden die klokken je alleen maar waarschuwen. Nee, als het een alarm is, is het niet vanwege jou.’

‘Wat dan?’ Hij snelde naar de dichtstbijzijnde schietsleuf en tuurde naar buiten.

Lichten warrelden als vuurvliegjes in de door de nacht omhulde burcht, lantaarns en fakkels schoten kriskras in het rond. Sommige gingen naar de buitenmuren en transen, maar de meeste lichten bewogen beneden door de tuin en het deel van een kasteelhof dat hij kon zien. De reden voor al dat klokgelui moest in de burcht zijn. De klokken verstilden, waardoor mannengeschreeuw hoorbaar werd, maar hij kon niet goed horen wat ze riepen.

Als het niet voor mij is... 'Egwene,’ zei hij opeens. Als hij nog in leven is, als er nog ergens kwaad bestaat, zou hij mij willen treffen. Nynaeve, die bij een ander schietgat stond, draaide zich om. ‘Wat?’

‘Egwene.’ Hij liep met vlugge stappen de kamer door en griste zijn zwaard en schede uit zijn pak. Licht, bloedvuur, hij zou mij willen treffen, niet haar! ‘Ze is in de kerker bij Fajin. Stel dat hij is ontsnapt?’ Bij de deur kon ze hem nog net bij zijn arm grijpen. Ze reikte amper tot zijn schouder, maar ze hield hem vast met een ijzeren greep. ‘Wees geen grotere schaapskop dan je al geweest bent, Rhand Altor. Zelfs als dit niets met jou te maken heeft... Die vrouwen waren op zoek naar iets! Licht, man, dit zijn de vrouwenvertrekken! Daarbuiten staan hoogstwaarschijnlijk Aes Sedai in de gang! Egwene is vast en zeker in orde. Ze wilde Mart en Perijn meenemen. Zelfs als ze in moeilijkheden zit, zullen die wel voor haar zorgen.’

‘En als ze hem nou eens niet heeft kunnen vinden, Nynaeve? Egwene zou zich er niet door tegen laten houden. Ze zou alleen gaan, net als jij, dat weet je. Licht, ik heb haar gezegd dat Fajin gevaarlijk is. Drakenvuur, ik heb het haar gezegd!’ Hij rukte zich los, gooide de deur open en schoot naar buiten. Licht, Drakenvuur, hij zou mij willen treffen, niet haar!

Een vrouw gilde toen ze hem zag, in zijn grove werkhemd en wambuis, met het zwaard in de hand. Zelfs op uitnodiging kwam een man niet gewapend in de vrouwenvertrekken, tenzij de burcht werd aangevallen. Overal stonden vrouwen in de gang, de dienstmeiden in het zwart-en-goud, de burchtvrouwen in zijde en kant. Vrouwen met geborduurde sjaals waaraan lange kleurige franje hing, praatten door elkaar en allemaal wilden ze weten war er aan de hand was. Overal klampten huilende kinderen zich vast aan rokken. Hij duwde zich een weg tussen hen door, sprong opzij waar hij kon en mompelde verontschuldigingen als hij iemand opzij duwde. Hij probeerde hun geschrokken blikken te negeren.

Een van de vrouwen met een sjaal draaide zich om naar haar kamerdeur en hij zag de achterkant van haar sjaal, zag de glanzend-witte traandruppel midden op haar rug. Opeens herkende hij gezichten die hij in de buitenhof had gezien. Aes Sedai, die hem nu geschrokken aanstaarden.

‘Wie ben jij? Wat doe je hier?’

‘Wordt de burcht aangevallen? Man, geef antwoord!’

‘Het is geen soldaat. Wie is het? Wat is er aan de hand?’

‘Het is die jonge heer uit het zuiden.’

‘Laat iemand hem tegenhouden!’

Zijn lippen weken bevreesd uiteen en ontblootten zijn tanden, maar hij rende door; probeerde er nog sneller door te komen. Toen verscheen er een vrouw in de gang die hem recht in zijn ogen keek en ondanks zichzelf bleef hij staan. Hij herkende dat gezicht beter dan alle andere. Hij dacht dat hij zich dat gezicht eeuwig zou herinneren. De Amyrlin Zetel. Haar ogen werden groot toen ze hem zag en ze schoof achteruit. Een andere Aes Sedai, de lange vrouw die hij met de staf had gezien, stelde zich op tussen hem en de Amyrlin en schreeuwde hem iets toe dat hij niet kon verstaan in het toenemende geroezemoes.

Ze weet het’. Licht help me, ze weet het. Moiraine heeft het haar verteld. Met een grauw rende hij verder. Licht, ik wil eerst zeker weten of Egwene veilig is, voor die Aes... Hij hoorde geschreeuw achter zich, maar hij luisterde niet.

Alles om hem heen verkeerde in een staat van opwinding. Mannen renden met het zwaard in de hand naar de binnenplaatsen en zagen hem niet eens. Boven het gebeier van de noodklok uit kon hij andere geluiden onderscheiden. Geschreeuw, gegil. Metaal dat op metaal sloeg. Hij had nog net tijd om te beseffen dat het strijdrumoer was – Vechten? Binnen Fal Dara? – toen voor hem drie Trolloks de hoek omstoven.

Harige snuiten vervormden de menselijke gezichten en een van hen had ramshoorns. Ze ontblootten hun tanden en hieven hun sikkelvormige zwaarden toen ze op hem afrenden.

De gang, net nog vol rennende mannen, was nu leeg, afgezien van de drie Trolloks en hijzelf. Geschokt en verrast trok hij onhandig zijn zwaard en probeerde Honingvogel kust de honingroos. Hij was zo geschrokken door de aanwezigheid van Trolloks in het hart van Fal Dara dat hij de zwaardvorm heel slecht uitvoerde; Lan zou walgend zijn weggelopen. Een Trollok met een berensnuit ontweek hem gemakkelijk, maar stootte de andere twee wel een moment uit hun evenwicht.

Opeens schoot een tiental Shienaranen langs hem heen naar de Trolloks. De mannen waren gekleed in mooie feestkleren maar hadden hun zwaarden gereed. De Trollok met de berensnuit stierf grommend en zijn maten renden weg, achtervolgd door schreeuwende mannen die met het staal zwaaiden. Overal klonk geschreeuw en gegil. Egwene!

Rhand drong dieper de burcht binnen en holde verlaten zalen door, hoewel er hier en daar een dode Trollok op de vloer lag. Of een dode krijgsman.

Toen kwam hij bij een zijgang en zag hij links van hem de afloop van een gevecht. Uit zes mannen met haarknotjes vloeide stilletjes bloed en een zevende was stervende. De Myrddraal draaide zijn zwaard nog eens extra om toen hij het blad uit de buik trok en de krijgsman krijste toen zijn zwaard en hijzelf vielen. De Schim bewoog zich sierlijk als een adder; de illusie van een slang werd nog versterkt door de zwarte pantserplaten op zijn borst. Hij draaide zich om en zijn bleke, oogloze gezicht nam Rhand nauwkeurig op. Hij kwam op hem af, glimlachte een bloedeloze glimlach en maakte geen haast. Het was niet nodig zich te haasten voor een man die alleen was. Rhand stond aan de grond genageld en zijn tong kleefde aan zijn verhemelte. ‘De blik van de Ooglozen is vrees’. Dat was een gezegde in de Grenslanden. Zijn handen beefden toen hij zijn zwaard hief. Hij had er geen moment aan gedacht naar de leegte te reiken. Licht, hij heeft net zeven gewapende krijgslieden tegelijk gedood. Wat moet ik? Licht!

Opeens bleef de Myrddraal staan en zijn grijns verdween.

‘Deze is voor mij, Rhand.’ Rhand schrok op toen Ingtar naast hem kwam staan, donker en gedrongen in een gele feestjas, met een zwaard in beide handen. Ingtars donkere ogen hielden het gezicht van de Schim vast. Misschien voelde de Shienaraan de vrees van die blik, maar hij liet het niet merken. ‘Probeer eerst een paar Trolloks,’ zei hij zachtjes, ‘voor je een van deze aanpakt.’

‘Ik was op weg naar beneden om te zien of Egwene veilig was. Ze is naar de kerker gegaan om Fajin op te zoeken en...’

‘Ga er dan heen.’

Rhand slikte. ‘Laten we hem samen aanpakken, Ingtar.’

‘Jij bent hier nog niet klaar voor. Ga je meisje zoeken. Ga! Wil je dat de Trolloks haar onbeschermd vinden?’

Heel even weifelde Rhand nog, niet wetend wat hij moest doen. De Schim had zijn zwaard naar Ingtar opgeheven. Een stille snauw verwrong Ingtars mond, maar Rhand wist dat het geen angst was. En

Egwene kon in de kerkers zijn, alleen met Fajin of nog erger. Toch schaamde hij zich terwijl hij naar de trap rende die naar beneden leidde. Hij wist dat de blik van een Schim iedereen bang kon maken, maar Ingtar had de vrees overwonnen. Hij voelde nog steeds een steen in zijn maag.

De gangen beneden waren stil, zwak verlicht door flakkerende lantaarns die ver uiteen aan de wanden hingen. Hij ging langzamer lopen toen hij dichter bij de kerkers kwam en probeerde op zijn tenen te sluipen, maar het geschraap van zijn laarzen op de kale steen leek oorverdovend. De deur naar de kerkers stond op een handbrede kier. Hij hoorde vergrendeld en op slot te zijn.

Hij staarde naar de deur, probeerde te slikken, maar kon het niet. Hij opende zijn mond om te roepen, maar deed hem toen weer snel dicht. Als Egwene daarbinnen in de problemen zat, zou zijn geschreeuw iemand anders waarschuwen. Of iets waarschuwen. Hij haalde diep adem en ging verder.

In één beweging duwde hij met de schede in zijn linkerhand de deur wijd open en gooide zich zijdelings de kerker in. Hij rolde over het vloerstro, kwam snel overeind en keek vlug links en rechts om een duidelijk beeld van de ruimte te krijgen, wanhopig op zoek naar een mogelijke aanvaller, op zoek naar Egwene. Er was niemand. Zijn ogen vielen op de tafel en hij bleef doodstil staan; zijn adem stokte en zelfs zijn gedachten bevroren. Aan beide zijden van de nog steeds brandende lantaarn stonden de hoofden van de bewakers in plassen bloed, alsof ze tafelversieringen waren. Hun ogen staarden hem groot en bang aan, hun monden opengesperd voor een laatste stille gil. Rhand kokhalsde en klapte dubbel; zijn maag verkrampte keer op keer terwijl hij in het stro braakte. Ten slotte slaagde hij erin zich op te richten en met zijn mouw boende hij zijn mond schoon; zijn keel voelde rauw aan.

Geleidelijk werd hij zich bewust van de ruimte. Hij had het maar half gezien en niet echt opgenomen tijdens zijn haastig rondspeuren naar vijanden. Overal in het stro lagen bloederige stukken vlees. Er was niets menselijks meer te herkennen, behalve de twee hoofden. Sommige stukken leken aangevreten. Dus dat is er met de rest van hun lichamen gebeurd. Hij was verbaasd dat zijn gedachten zo kalm waren, bijna alsof hij moeiteloos de leegte had bereikt. Het kwam door de schok, besefte hij vaag.

Hij herkende geen van beide hoofden; de wachten waren afgelost na zijn eerdere bezoek. Daar was hij blij om. Weten wie zij waren, zelfs Changu, zou het erger hebben gemaakt. Ook de muren waren met bloed bevlekt, waarin kriskras woorden en hele zinnen in hanenpoten waren geveegd. Sommige waren in een taal die hij niet kende, hoewel hij het Trollokschrift herkende. Andere woorden kon hij lezen en hij wenste dat dat niet het geval was geweest. De vloeken en schunnigheden waren erg genoeg om een stalknecht of een koopmanswacht te doen verbleken.

‘Egwene!’ Zijn kalmte verdween. Hij stak zijn schede in zijn riem, greep de lamp van de tafel en merkte amper dat de hoofden omrolden. ‘Egwene! Waar ben je?’

Hij liep naar de tussendeur en bleef na twee stappen naar de woorden op de deur staren. Ze waren donker en glinsterend nat in het licht van zijn lantaarn, maar ze waren eenvoudig genoeg.

Wij zien elkaar weer op de Kop van Toman. Het is nooit voorbij, Altor.

Zijn zwaard viel opeens uit zijn gevoelloze hand. Terwijl hij naar de woorden op de deur bleef staren, bukte hij zich om het op te rapen. In plaats daarvan greep hij een handvol stro en begon de woorden op de deur verwoed weg te boenen. Hijgend bleef hij borstelen tot ze bloedige vegen waren, maar hij kon er niet mee ophouden. ‘Wat ben jij aan het doen?’

Toen hij de scherpe stem achter zich hoorde, tolde hij rond en bukte zich naar zijn zwaard.

In de opening van de buitendeur stond een vrouw, stijf verontwaardigd. Haar vele vlechten waren bleekgoud, maar haar ogen stonden donker en keken hem scherp aan. Ze zag er niet veel ouder uit dan hij en was op een pruilende manier mooi, maar haar mond stond zo strak dat hij afkeer voelde. Toen zag hij de sjaal die ze strak om haar heen had gewikkeld. Met lange rode franje.

Aes Sedai. Het Licht helpe me, ze is van de Rode Ajah. ‘Ik... ik was gewoon... Het is smerig. Goor.’

‘Alles moet blijven zoals het is, tot wij het hebben onderzocht. Raak niets aan.’ Ze deed een stap naar voren, keek hem strak aan en hij stapte achteruit. ‘Ja, ja, zoals ik al dacht. Een van de jongens van Moiraine. Wat heb jij hier mee te maken?’ Haar gebaar omvatte de hoofden op de tafel en de bloedkrassen op de muren.

Met grote ogen gaapte hij haar aan. ‘Ik? Niks! Ik kwam hier iemand zoeken... Egwene!’

Hij draaide zich om naar de binnendeur en de Aes Sedai riep: ‘Nee! Jij zult me antwoord geven!’

Opeens had hij de grootste moeite rechtop te blijven staan en de lantaarn en zijn zwaard vast te houden. Ijzige kou drukte van alle kanten op hem neer. Zijn hoofd zat vastgesjord in een kille klem; hij kon amper ademhalen door de druk op zijn borst. ‘Antwoord me, jongen. Zeg me hoe je heet.’

Ongewild gromde hij en probeerde te antwoorden, ondanks de kilte die zijn gezicht in zijn schedel leek te drukken, die zijn borst leek samen te knijpen als bevroren ijzeren duigen. Hij klemde zijn tanden op elkaar om het geluid binnen te houden. Zijn ogen draaiden pijnlijk rond toen hij haar woedend door een waas van tranen aankeek. Het Licht verblinde je, Aes Sedai! Ik zeg niks, de Schaduw moge je halen! ‘Antwoord me jongen! Nu!’

IJsnaalden drongen met vreselijke pijn door in zijn hersens, knarsten in zijn botten. De leegte vormde zich in hem voor hij zelfs maar besefte dat hij eraan had gedacht, maar die kon de pijn niet buiten sluiten. Vaag bespeurde hij ergens ver weg licht en warmte. Het flakkerde onzeker, maar het licht was warm, en hij was koud. Onvoorstelbaar ver weg, maar op de een of andere manier net binnen zijn bereik. Licht, wat koud. Ik moet reiken naar... naar wat? Ze vermoordt me, ik moet ernaar reiken of ze vermoordt me. Wanhopig reikte hij naar het Licht.

‘Wat is hier aan de hand?’

Opeens verdwenen de kou, de druk en de naalden. Zijn knieën knikten, maar hij dwong zichzelf te blijven staan. Hij wilde niet op zijn knieën vallen; die voldoening gunde hij haar niet. De leegte was ook weg, even plotseling als ze was gekomen. Ze probeerde me écht te vermoorden. Snakkend naar adem keek hij op. Moiraine stond in de deuropening.

‘Ik vroeg wat er gaande was, Liandrin,’ zei ze. ‘Ik trof deze jongen hier aan,’ antwoordde de Rode Aes Sedai kalm. ‘De bewakers zijn vermoord en hij is hier. Een van jouw groep. En wat doe jij hier overigens, Moiraine? Er wordt boven gevochten, niet hier.’ ik zou jou hetzelfde kunnen vragen, Liandrin.’ Moiraine keek de kamer rond en haar mond verstrakte slechts bij het zien van het bloedbad. ‘Waarom bén je hier eigenlijk?’

Rhand keerde zich van hen af, schoof onhandig de grendels van de binnendeur en trok die open. ‘Egwene is hierheen gegaan,’ verkondigde hij aan wie het wilde horen. Hij ging naar binnen terwijl hij de lantaarn omhoog hield. Zijn knieën voelden nog steeds zwak en hij snapte niet hoe hij overeind kon blijven staan. Hij wist alleen dat hij Egwene moest vinden. ‘Egwene!’

Rechts van hem klonken een hol gegorgel en een donderende klap. Hij liet het licht die kant op vallen. De gevangene in de mooie jas was tegen de ijzeren tralies van zijn kerker gezakt, met zijn riem rond de staven en om zijn nek gewikkeld. Terwijl Rhand stond te kijken, gaf hij nog een laatste schrapende schop over de met stro bedekte vloer en hing toen stil. Zijn tong en ogen puilden uit een gezicht dat haast zwart was geworden. Zijn knieën raakten bijna de vloer; hij had rechtop kunnen gaan staan, wanneer hij maar wilde. Huiverend tuurde Rhand de volgende kerker in. De potige man met de vlezige handen zat achter in zijn kerker gehurkt; zijn ogen zo groot dat hij die niet verder kon opensperren. Toen hij Rhand zag, krijste hij en draaide hij zich om terwijl hij verwoed aan de stenen muur klauwde.

‘Ik zal je niets doen,’ riep Rhand. De man bleef krijsen en krabben. Zijn handen zaten onder het bloed en zijn gekrab trok strepen in de donkere aangekoekte vegen. Dit was niet zijn eerste poging om met zijn nagels door de steen heen te klauwen.

Rhand draaide zich om, blij dat zijn maag al leeg was. Maar voor geen van beiden kon hij iets doen. ‘Egwene!’

Eindelijk viel zijn licht op de achterste muren. De celdeur van Fajin stond open en de cel was leeg. Rhand zag de twee gestalten op de stenen voor de cel liggen. Hij holde erheen en viel op zijn knieën tussen hen in.

Egwene en Mart lagen daar, slap en bewusteloos... of dood. Opgelucht zag hij hun borstkas op en neer gaan. Geen van beiden leken gewond te zijn.

‘Egwene? Mart?’ Hij legde het zwaard neer en schudde Egwene voorzichtig heen en weer. ‘Egwene?’ Ze deed haar ogen niet open. ‘Moiraine! Egwene is gewond! En Mart!’ Marts ademhaling klonk moeizaam en zijn gezicht was doodsbleek. Rhand barstte bijna in tranen uit. Hij zou mij moeten treffen, niet haar! Ik heb de naam van de Duistere genoemd. Ik!

‘Laat ze zo liggen.’ Moiraine klonk niet ongerust, niet eens verbaasd.

Toen de twee Aes Sedai binnenkwamen, was het vertrek opeens volop verlicht. Beiden hielden een hand op, waarboven een lichtbol zweefde.

Liandrin schreed door het midden van de brede gang en hield haar rokken met haar vrije hand omhoog, maar Moiraine bleef even naar de twee gevangenen kijken voor ze verder liep. ‘Voor de een kan er niets meer gedaan worden,’ zei ze, ‘en de ander kan wachten.’ Liandrin was er het eerst en wilde zich naar Egwene buigen, maar Moiraine schoot langs haar heen en legde haar vrije hand op Egwenes hoofd. Liandrin richtte zich met een grimas op. ‘Ze is niet zwaargewond,’ zei Moiraine even later. ‘Ze werd hier geraakt.’ Ze wees op een plek in het haar aan de zijkant van Egwenes hoofd. Rhand zag niets ongewoons. ‘Dat is de enige wond die ze heeft opgelopen. Het komt wel weer goed met haar.’ Rhand keek van de ene Aes Sedai naar de andere. ‘En hoe is het met Mart?’ Liandrin trok een wenkbrauw hoog naar hem op, draaide zich om en keek Moiraine zuur aan.

‘Stil!’ zei Moiraine. Met haar vingers nog steeds op de plek waar Egwene was geraakt, sloot ze haar ogen. Egwene mompelde wat, bewoog even en lag toen weer stil. ‘Is ze...’

‘Ze slaapt, Rhand. Alles komt goed met haar, maar ze moet slapen.’ Moiraine wendde zich naar Mart, maar hem raakte ze maar heel even aan. ‘Dit is veel ernstiger,’ zei ze zachtjes. Ze frunnikte aan Marts middel, trok zijn jas open en zuchtte boos. ‘De dolk is weg!’

‘Welke dolk?’ vroeg Liandrin.

Opeens klonken er stemmen in het voorvertrek en mannen lieten kreten van afkeer en woede horen.

‘Hier!’ riep Moiraine. ‘Breng twee draagbaren. Snel!’ Iemand buiten riep draagbaren te halen. ‘Fajin is verdwenen,’ zei Rhand.

De twee Aes Sedai keken hem aan. Op hun gezicht viel niets te lezen. Hun ogen glinsterden in het licht. ‘Ik zie het,’ zei Moiraine vlak.

‘Ik heb haar gezegd hier niet heen te gaan. Ik heb haar gezegd dat hij gevaarlijk was.’

‘Toen ik hier kwam,’ zei Liandrin koud, ‘was hij de woorden bij de wacht aan het wegvegen.’

Hij bewoog zich ongemakkelijk op zijn knieën. De ogen van de Aes

Sedai leken nu precies hetzelfde. Ze namen hem op, wogen hem, koel en verschrikkelijk.

‘Het was smerig,’ zei hij. ‘Smerig gewoon.’ Ze bleven hem aankijken en zeiden niets. ‘Jullie denken toch niet dat ik... Moiraine, je denkt toch niet dat ik iets te maken had met... met wat daarbuiten is gebeurd.’ Licht, was dat zo? Ik heb de Heer van de Nacht genoemd. Ze gaf geen antwoord en hij voelde een kilte die niet verminderd werd door de mannen die met fakkels en lantaarns naar binnen snelden. Moiraine en Liandrin lieten hun lichtbollen doven. De lantaarns en toortsen gaven minder licht, waardoor schaduwen in de diepe cellen tot leven kwamen. Mannen met draagbaren haastten zich onder leiding van Ingtar naar de gestalten op de vloer. Zijn haarknotje trilde haast van woede en hij leek gretig om iets te vinden waartegen hij zijn zwaard kon gebruiken.

‘De Duistervriend is er dus ook vandoor,’ gromde hij. ‘Nou ja, dat is nog wel het minste wat er vanavond is gebeurd.’

‘Zelfs van wat hier is gebeurd,’ zei Moiraine scherp. Ze beval de mannen die Egwene en Mart op de baren legden: ‘Het meisje moet naar haar kamer worden gebracht. Iemand moet bij haar waken voor het geval ze vannacht wakker wordt. Misschien is ze bang, maar ze heeft nu vooral slaap nodig. De jongen...’ Ze raakte Mart aan toen twee mannen zijn baar optilden en trok snel haar hand terug. ‘Breng hem naar de vertrekken van de Amyrlin Zetel. Zoek de Amyrlin, waar ze ook is, en vertel haar dat hij daar ligt. Vertel hem dat zijn naam Martrim Cauton is. Zodra ik kan, kom ik naar haar toe.’

‘De Amyrlin!’ riep Liandrin uit. ‘Denk je echt dat je de Amyrlin als Heelster kunt gebruiken voor je... je speeltje! Je bent gek, Moiraine!’

‘De Amyrlin Zetel,’ zei Moiraine kalm, ‘deelt de vooroordelen van jouw Rode Ajah niet, Liandrin. Ze zal een man helen zonder de behoefte hem voor iets te gebruiken. Ga verder,’ zei ze tegen de baar-dragers.

Liandrin keek toe hoe Moiraine en de mannen Mart en Egwene wegdroegen, keerde zich toen om en staarde Rhand aan. Hij probeerde haar te negeren. Hij besteedde al zijn aandacht aan het in de schede steken van het zwaard en het wegborstelen van het stro dat aan zijn hemd en broek kleefde. Toen hij echter opkeek, bestudeerde ze hem nog steeds met een gezicht zo koud als ijs. Ze zei niets, maar keerde zich nadenkend naar de andere mannen. Een hield het lijk van de verhangen man omhoog, terwijl een ander zich bezig hield met het losmaken van de riem. Ingtar en de anderen wachtten eerbiedig. Met een laatste blik op Rhand vertrok ze en hield haar hoofd als een koningin omhoog.

‘Een harde vrouw,’ mompelde Ingtar en leek toen verbaasd dat hij iets had gezegd. ‘Wat is hier gebeurd, Rhand Altor?’ Rhand schudde het hoofd. ‘Ik weet het niet, behalve dat Fajin op de een of andere manier is ontsnapt. En daarbij Egwene en Mart heeft verwond. Ik heb de bewakers gezien,’ – hij rilde – ‘maar hierbinnen... Wat het ook is geweest, Ingtar, die kerel werd er zo bang van dat hij zichzelf heeft opgehangen. Ik denk dat de ander gek is geworden toen hij het zag.’

‘We worden vanavond allemaal gek.’

‘De Schim... heb je hem gedood?’

‘Nee!’ Ingtar stootte het zwaard terug in de schede; het gevest stak boven zijn rechterschouder uit. Hij leek kwaad en tegelijkertijd beschaamd. ‘Hij is nu de burcht uit, samen met de anderen die we niet konden doden.’

‘Jij leeft tenminste nog, Ingtar. Die Schim heeft zeven man gedood.’

‘Nog in leven? Is dat zo belangrijk?’ Opeens stond Ingtars gezicht niet langer kwaad, maar vermoeid en vol pijn. ‘We hebben hem in handen gehad. In onze eigen handen! En we zijn hem kwijtgeraakt, Rhand. Kwijt!’ Het klonk of hij zijn eigen woorden niet kon geloven. ‘Wat kwijt?’ vroeg Rhand.

‘De Hoorn. De Hoorn van Valere. Verdwenen, met kist en al.’

‘Maar hij stond in de schatkamer.’

‘De schatkamer werd geplunderd,’ zei Ingtar vermoeid. ‘Veel hebben ze niet meegenomen, behalve de Hoorn dan. Wat ze in hun zakken konden stoppen. Ik wou dat ze al het andere hadden gepikt en de Hoorn hadden laten liggen. Ronan is dood, en de wachter die hij de schatkamer liet bewaken.’ Zijn stem werd zacht. ‘Toen ik nog een jongen was, hield Ronan met twintig man de Jehaantoren tegen duizend Trolloks. Maar ze hebben hem niet gemakkelijk gekregen. De oude man had bloed aan zijn dolk. Geen enkele man kan meer verlangen.’ Hij was even stil. ‘Ze zijn binnengekomen door de Hondenpoort en op dezelfde manier weer weggegaan. We hebben er ruim vijftig kunnen doden, maar er zijn er te veel ontsnapt. Trolloks! Nooit eerder hebben we Trolloks in de burcht gehad. Nooit.’

‘Maar hoe konden ze door de Hondenpoort naar binnen, Ingtar? Een man kan er daar honderd tegenhouden. En alle poorten waren gesloten.’ Hij bewoog zich ongemakkelijk en herinnerde zich waarom. ‘De wachten zullen hem nooit hebben geopend om iemand binnen te laten.’

‘Hun keel was doorgesneden,’ zei Ingtar. ‘Allebei goede mannen, en toch werden ze als varkens afgeslacht. Het werd van binnenuit gedaan. Iemand heeft ze vermoord en toen de poort geopend. Iemand die dicht bij hen kon komen. Iemand die ze kenden.’ Rhand keek naar de lege cel van Padan Fajin. ‘Maar dat betekent...’

‘Ja. Er zijn Duistervrienden in Fal Dara. Of waren. We zullen gauw weten of dat het geval is. Kajin gaat nu na of er iemand wordt vermist. Vrede! Verraad in de burcht van Fal Dara!’ Hij keek somber de kerker rond, naar de mannen die op hem stonden te wachten. Ze droegen allen zwaarden over hun feestkleren en sommigen hadden helmen. ‘Hier kunnen we niets meer uitrichten. Naar buiten. Iedereen!’ Ook Rhand vertrok. Ingtar tikte op Rhands wambuis. ‘Wat is dit? Heb je besloten stalknecht te worden?’

‘Een lang verhaal,’ zei Rhand. ‘Te lang om hier te vertellen. Misschien een andere keer.’ Misschien nooit als ik geluk heb. Misschien kan ik ontsnappen in al deze verwarring. Nee, dat kan ik niet. Niet tot ik weet of het goed is met Egwene. En met Mart. Licht, wat zal er met hem gebeuren zonder de dolk? ik neem aan dat heer Agelmar de wachten bij alle poorten heeft verdubbeld.’

‘Verdrievoudigd,’ zei Ingtar tevreden. ‘Niemand komt die poorten nog door, niet om binnen te komen, niet om naar buiten te gaan. Zodra heer Agelmar hoorde wat er was gebeurd, gaf hij het bevel dat niemand zonder zijn persoonlijke toestemming de burcht mocht verlaten.’

Zodra hij het vernam...? ‘Ingtar, en daarvoor? Hoe zit het met dat eerdere bevel dat iedereen binnenhield?’

‘Eerdere bevel? Welk eerdere bevel? Rhand, de burcht werd pas afgesloten toen heer Agelmar hiervan hoorde. Iemand heeft je verkeerd ingelicht.’

Rhand schudde langzaam het hoofd. Ragan noch Tema zou zoiets verzonnen hebben. En zelfs als dat bevel van de Amyrlin Zetel was gekomen, zou Ingtar dat hebben geweten. Wie dan? En hoe? Hij wierp een korte blik op Ingtar en vroeg zich af of de Shienaraan loog. Je wordt écht gek als je Ingtar verdenkt.

Ze stonden in het vertrek van de bewakers. De afgehakte hoofden en de delen van de bewakers waren verwijderd, hoewel er nog steeds rode strepen op de tafel en vochtige plekken in het stro zaten die toonden waar alles had gelegen. Er stonden twee Aes Sedai in de ruimte, onverstoorbaar uitziende vrouwen met bruine franje aan hun sjaals die de woorden op de besmeurde wanden bestudeerden. Ze merkten amper dat hun rokken door het stro sleepten. Elk had een inktpot in een schrijfkistje aan de gordel hangen en maakte met een pen aantekeningen in een klein boekje. Ze keurden de mannen die langs hen heen stampten geen blik waardig.

‘Kijk eens, Verin,’ zei een van hen, op een stuk muur wijzend dat vol stond met het Trollokschrift. ‘Dit ziet er belangwekkend uit.’ De ander haastte zich erheen, waarbij ze rode vegen op haar rok opliep. ‘Ja, ik zie het. Veel netter dan dat van de anderen. Geen Trollok. Heel interessant.’

Ze begon in haar boekje te schrijven, regelmatig opkijkend om de hoekige letters op de muur te lezen.

Rhand haastte zich naar buiten. Zelfs als het geen Aes Sedai waren geweest, had hij niet in een ruimte willen blijven met iemand die dacht dat het lezen van Trollokschrift in menselijk bloed ‘interessant’ was.

Ingtar en zijn mannen stampten verder, met hun gedachten bij hun taak. Rhand treuzelde en vroeg zich af waar hij nu heen kon gaan. Terug naar de vrouwenvertrekken zou niet gemakkelijk zijn zonder de hulp van Egwene. Licht, laat het met haar in orde komen. Moiraine zéí dat het goed zou komen.

Lan vond hem voor hij bij de eerste trap naar boven kwam. ‘Je kunt wel terug naar je eigen kamer, schaapherder. Moiraine heeft je spullen van Egwenes kamer laten halen en naar de jouwe teruggebracht.’

‘Hoe wist ze...’

‘Moiraine weet heel veel dingen, schaapherder. Dat zou je onderhand moeten weten. Kijk maar uit. De vrouwen hebben het er allemaal over dat je zwaaiend met een zwaard door hun gangen holde. En hebt klaargespeeld dat de Amyrlin haar ogen neersloeg, zeggen ze.’

‘Licht! Het spijt me dat ze boos zijn, Lan, maar ik was echt uitgenodigd. En toen ik het alarm hoorde... Drakenvuur, Egwene was hier beneden!’

Lan kneep nadenkend zijn lippen samen; het was de enige uitdrukking op zijn gezicht. ‘Ach, ze zijn eigenlijk niet boos. Hoewel de meesten denken dat je een sterke hand nodig hebt om wat tot rust te komen. Jij hebt ze geboeid, dat lijkt er meer op. Zelfs vrouwe Amalisa blijft maar vragen over je stellen. Sommigen beginnen de verhalen van de bedienden te geloven. Zij denken dat je een vermomde prins bent, schaapherder. Niet slecht. Er bestaat hier in de Grenslanden een oud spreekwoord: “Beter één vrouw achter je dan tien man naast je.” Als ik hoor hoe ze over je praten, denk ik dat ze proberen uit te maken wier dochter sterk genoeg is om jou aan te kunnen. Als je niet goed uitkijkt, schaapherder, zul je onverwachts getrouwd zijn aan een Huis van Shienar voor je weet wat er aan de hand is.’ Opeens barstte hij in lachen uit. Het zag er vreemd uit; alsof een rots lachte. ‘Midden op een avond door de vrouwengangen hollen in een knechtenwambuis en zwaaiend met een zwaard. Als ze je niet laten geselen, zullen ze er jaren over blijven praten. Ze hebben nog nooit zo’n eigenaardige man gezien. Welke vrouw ze ook voor jou zullen uitkiezen, binnen een jaar of tien zorgt zij ervoor dat je het hoofd bent van een eigen Huis en zul je ook nog de gedachte koesteren dat je het zelf hebt klaargespeeld. Wat jammer dat je weg moet.’ Rhand had de zwaardhand met grote ogen aangekeken, maar nu gromde hij: ik heb het geprobeerd. De poorten werden bewaakt en niemand kon eruit. Ik heb het vandaag, overdag, geprobeerd. Ik mocht Rood niet eens uit de stal halen.’

‘Maakt niet meer uit. Moiraine heeft me gestuurd om je iets te zeggen. Je kunt elk moment vertrekken, als je wilt. Zelfs nu meteen. Moiraine heeft ervoor gezorgd dat Agelmar voor jou een uitzondering maakte.’

‘Waarom nu pas en niet eerder? Waarom kon ik niet eerder weg? Heeft zij ervoor gezorgd dat de poorten werden gesloten? Ingtar wist niets van een bevel dat de mensen vannacht binnen moest houden.’ Rhand dacht dat Lan er bezorgd uitzag, maar die zei alleen maar: ‘Als iemand je een paard geeft, schaapherder, klaag dan niet dat hij niet zo snel is als je zou willen.’

‘Hoe is het met Egwene? En Mart? Maken ze het echt goed? Ik kan niet weg voor ik weet of ze in orde zijn.’

‘Het meisje is in orde. Ze zal morgenochtend wakker worden en waarschijnlijk niet eens meer weten wat er is gebeurd. Als je een klap op je hoofd krijgt, is dat altijd zo.’

‘En Mart?’

‘De keus is aan jou, schaapherder. Je kunt nu weggaan, of morgen, of volgende week. De keus is aan jou.’ Hij liep weg en liet Rhand staan in de gang diep onder de burcht van Fal Dara.

7

Bloed roept bloed

Terwijl Mart op een draagbaar uit de vertrekken van de Amyrlin Zetel werd gedragen, wikkelde Moiraine de angreaal – een vrouwenfiguurtje in zwierige gewaden van vergeeld ivoor – zorgvuldig weer in een zijden doek en stak het beeldje weg in haar buidel. De vereniging met andere Aes Sedai – waarbij zij hun vaardigheden bundelden om saidar op één taak te richten – was zelfs onder ideale omstandigheden vermoeiend, ook met behulp van een angreaal. Een hele nacht zonder slaap was zeker geen ideale omstandigheid en hun Heling van de jongen was niet eenvoudig geweest. Leane stuurde de dragers met korte gebaren en enkele ferme woorden naar buiten. De twee zenuwachtige mannen maakten zich zo klein mogelijk bij al die Aes Sedai. En één ervan was nog wel de Amyrlin Zetel zelf. Wie maalde er dan nog om of de Aes Sedai de Kracht hadden gebruikt? In de gang hadden ze gewacht tot het werk was gedaan, gehurkt tegen de muur, en nu wilden ze zo snel mogelijk uit de vrouwenverblijven weg. Mart lag met gesloten ogen en een bleek gezicht op de draagbaar, maar zijn borstkas rees en daalde in het gelijkmatige ritme van een diepe slaap.

Welke invloed zal dit op alles hebben? vroeg Moiraine zich af. Hij is niet meer nodig, nu de Hoorn verdwenen is, maar toch... De deur sloot zich achter Leane en de dragers en de Amyrlin Zetel haalde enigszins bevend adem. ‘Een smerige zaak. Smerig.’ Haar gezicht was kalm, maar ze wreef haar handen alsof ze ze wilde wassen.

‘Maar heel interessant,’ zei Verin. Zij was de vierde Aes Sedai die de Amyrlin Zetel voor dit werk had uitgekozen. ‘Jammer dat we de dolk niet hebben, zodat de Heling voltooid kon worden. We hebben er vannacht alles aan gedaan, maar hij zal niet lang meer leven. Een paar maanden misschien, op zijn hoogst.’ De drie Aes Sedai waren alleen in de vertrekken van de Amyrlin Zetel. Achter de schietgaten gaf de dageraad de lucht een parelmoeren glans. ‘Maar die maanden heeft hij nu tenminste,’ zei Moiraine scherp. ‘Als de dolk wordt teruggevonden, kan de band nog steeds worden verbroken.’ Als hij gevonden kan worden. Dat is het natuurlijk. ‘De band kan nog steeds worden verbroken,’ stemde Verin in. Ze was een mollige vrouw met een grof gezicht en ondanks haar leeftijdloze Aes Sedai-uiterlijk vertoonden haar bruine haren wat grijs. Alleen daaraan was haar leeftijd te zien, maar voor een Aes Sedai betekende het dat ze inderdaad heel oud was. Haar stem beefde echter niet en paste bij haar gladde wangen. ‘Maar hij is heel lang met de dolk verbonden geweest en daar moeten we rekening mee houden. Hij zal er nog langer mee verbonden blijven, of de dolk nou wel of niet wordt gevonden. Hij kan reeds zo sterk veranderd zijn dat onze Heling hem niet meer volledig kan helpen, hoewel hij anderen nu niet meer zal besmetten. Zo’n klein ding eigenlijk,’ peinsde ze, ‘maar als je hem lang genoeg draagt, zal hij je vergiftigen. En de drager steekt dan nieuwe mensen aan die met hem in contact komen, en die zullen weer anderen besmetten. Zo zullen de verwoestende haat en achterdocht van Shadar Logoth, waarbij iedere man en vrouw zich tegen elkaar keren, opnieuw op de wereld worden losgelaten. Ik vraag me af hoeveel mensen hij kan besmetten in bijvoorbeeld een jaar. Het moet toch mogelijk zijn een redelijke schatting te benaderen.’

Moiraine schonk de Bruine zuster een droge blik. We worden door een nieuw gevaar bedreigd en zij doet net of het een raadsel in een boek is. Licht, de Bruinen staan écht volkomen buiten deze wereld. ‘Dan moeten we de dolk vinden, zuster. Agelmar stuurt mensen uit om te zoeken naar de dieven van de Hoorn en de moordenaars van zijn gezworenen, dezelfden die de dolk namen. Vind de een en je hebt de ander.’

Verin knikte en keek tegelijkertijd bezorgd. ‘Maar wie kan de dolk veilig terugbrengen, zelfs als hij wordt gevonden? Wie hem aanraakt, loopt de kans besmet te worden als hij hem te lang draagt. Misschien in een kist, goed ingepakt en beschermd, maar het zou nog steeds gevaarlijk zijn voor mensen die lang in zijn nabijheid verkeren. Zolang wij de dolk nier kunnen bestuderen, weten we niet zeker hoe goed hij moet worden afgeschermd. Maar jij zag hem, Moiraine, en meer nog. Jij hebt met de dolk afgerekend, in zoverre dat die jongeman de dolk heeft overleefd en de anderen niet heeft aangestoken. Jij moet toch een redelijk idee hebben hoe sterk zijn invloed is.’

‘Er is er één,’ zei Moiraine, ‘die de dolk kan terugbrengen zonder dat het hem schaadt. Eén die we tegen die besmetting hebben afgeschermd, zo goed als het maar kan. Mart Cauton.’ De Amyrlin knikte. ‘Natuurlijk. Hij kan het volbrengen. Als hij lang genoeg leeft. Het Licht alleen weet hoever de dolk weggevoerd zal zijn voordat Agelmars mannen hem vinden, als ze hem vinden. En als de jongen eerder sterft... Wel, als de dolk zo lang vrij is, hebben we andere zorgen.’ Ze wreef vermoeid in haar ogen. ‘Ik geloof dat we ook die Padan Fajin moeten vinden. Waarom is die Duistervriend belangrijk genoeg om zoveel te riskeren voor zijn bevrijding? Het was veel eenvoudiger geweest enkel de Hoorn te stelen. Om in de burcht te komen, was al zo gevaarlijk als een winterstorm in de Zee der Stormen, maar ze liepen dubbel gevaar door die Duistervriend te bevrijden. Als de Lurks hem zo belangrijk vinden,’ – ze zweeg even en Moiraine wist dat ze zich afvroeg of het werkelijk alleen Myrddraal waren die de leiding hadden gehad – ‘dan geldt dat ook voor ons.’

‘Hij moet gevonden worden,’ stemde Moiraine in. Ze hoopte dat niemand in haar stem die klank van dringende haast hoorde. ‘Maar wie de Hoorn vindt, vindt hem ook.’

‘Dat denk ik ook, dochter.’ De Amyrlin hield een hand voor haar mond om een geeuw te onderdrukken. ‘En nu, Verin, als je me wilt verontschuldigen, wil ik iets tegen Moiraine zeggen en dan gaan slapen. Ik denk dat Agelmar erop zal staan vanavond het feest te houden, omdat het gisteravond werd bedorven. Jouw hulp was van grote waarde, dochter. Denk er alsjeblieft aan niemand iets te zeggen over de aard van de jongens verwonding. Er zijn zusters die de Schaduw in hem zouden zien in plaats van iets wat mensen zelf hebben voortgebracht.’

Het was niet nodig de Rode Ajah te noemen. En misschien, dacht Moiraine, zijn de Roden niet meer de enigen waarvoor we beducht moeten zijn.

‘Natuurlijk zal ik niets zeggen, Moeder.’ Verin boog, maar maakte geen aanstalten naar de deur te lopen, ik dacht dat u dit zou willen zien, Moeder.’ Ze trok een aantekenboekje van haar riem, dat gebonden was in zachtbruin leer. ‘Wat op de muren van de kerker geschreven was. Er waren wat vertaalproblemen. Het overgrote deel was het gebruikelijke – smerige vloeken en gebral; Trolloks schijnen weinig anders te kunnen – maar er was één gedeelte dat geschreven was in een beter handschrift. Een geletterde Duistervriend of misschien een Myrddraal. Mogelijk is het slechts uitdagende spotternij, maar het heeft wel de vorm van een vers of een lied, en de klank van een voorspelling. We weten weinig van voorspellingen van de Schaduw, Moeder.’

De Amyrlin aarzelde slechts even voor ze knikte. Voorspellingen van de Schaduw, duistere voorspellingen, hadden net zo goed de ongelukkige eigenschap bewaarheid te worden als die van het Licht. ‘Lees maar voor.’

Verin bladerde het boekje door, schraapte haar keel en begon op kalme, gedragen toon.

‘De Dochter van de Nacht verschijnt opnieuw. Nog immer voert zij de oude strijd.

Zij zoekt haar nieuwe geliefde die dienend zal sterven, maar blijft dienen.

Wie stelt zich teweer tegen haar komst?

De Glanzende Muren knikken.

Bloed voedt bloed.

Bloed roept bloed.

Bloed is, en bloed was, en bloed zal eeuwig zijn.

De man die geleidt staat alleen.

Hij geeft zijn vrienden ten offer.

Twee wegen voor hem, een dood erger dan dood, een leven voor eeuwig.

Welke zal hij kiezen?

Welke zal hij kiezen?

Welke hand beschermt?

Welke hand vernietigt?

Bloed voedt bloed.

Bloed roept bloed.

Bloed is, en bloed was, en bloed zal eeuwig zijn.

Luc trok naar de Dhoembergen. Isam wachtte in de hoge passen.

De jacht is nu open, de Schaduwhonden speuren dodend rond.

Een bleef leven, een vond de dood, maar beiden bestaan.

De Tijd van Verandering is gekomen.

Bloed voedt bloed. Bloed roept bloed.

Bloed is, en bloed was, en bloed zal eeuwig zijn.

De Wakers wachten op de Kop van Toman

Het zaad van de Hamer verzengt de oude boom

De dood zal zaaien, de zomer branden, voor de Grote Heer komt.

De dood zal oogsten, en lichamen verdorren, voor de Grote Heer komt.

Weer vernietigt het zaad het oude kwaad, voor de Grote Heer komt.

Nu komt de Grote Heer.

Nu komt de Grote Heer.

Bloed voedt bloed.

Bloed roept bloed.

Bloed is, en bloed was, en bloed zal eeuwig zijn.

Nu komt de Grote Heer.’

Toen ze zweeg, viel er een lange stilte.

Ten slotte zei de Amyrlin: ‘Wie heeft dit nog meer gezien, dochter? Wie weet hiervan?’

‘Alleen Serafelle, Moeder. Toen we dit hadden overgeschreven, heb ik het de mannen van de muur laten boenen. Zij stelden geen vragen; ze waren maar al te blij dit weg te halen.’ De Amyrlin knikte. ‘Goed. Te veel lieden in de Grenslanden kunnen het Trollokschrift ontcijferen. Geen reden ze nog meer te geven om over te tobben. Ze hebben al meer dan genoeg.’

‘Wat maak je hieruit op?’ vroeg Moiraine aan Verin zonder iets in haar stem te verraden. ‘Denk je dat het een voorspelling is?’ Verin hield haar hoofd scheef en tuurde nadenkend naar haar aantekeningen. ‘Mogelijk. Het heeft dezelfde vorm als enkele bekende duistere voorspellingen. En sommige delen zijn overduidelijk. Toch is het mogelijk alleen spot.’ Ze wees met een vinger een regel aan. ‘Hier staat De Dochter van de Nacht verschijnt opnieuw. Dat kan alleen maar betekenen dat Lanfir weer vrij rondloopt. Of iemand wil ons dat laten geloven.’

‘Dan zouden wij ons echt zorgen moeten maken, dochter,’ zei de Amyrlin Zetel. ‘Als het waar is. Maar de Verzakers zijn nog steeds gekerkerd.’ Ze keek heel even bezorgd naar Moiraine voor ze haar gezicht weer in de plooi had. ‘Zelfs als de zegels verzwakken, zijn de

Verzakers nog steeds gekerkerd.’

Lanfir. In de Oude Taal: Dochter van de Nacht. Nergens was haar ware naam opgetekend, maar zo had zij zichzelf genoemd, in tegenstelling tot de oudere Verzakers, die de namen hadden gekregen van de mensen die ze hadden verraden. Sommigen zeiden dat zij eigenlijk – na Ishamael, de Verrader van Hoop – de machtigste Verzaker was geweest, maar dat zij haar macht verborgen had gehouden. Voor de geleerden was er te weinig uit die tijd overgebleven om daar zeker van te zijn.

‘Met al die opduikende valse Draken is het niet verrassend dat iemand probeert Lanfir erbij te betrekken.’ Moiraines stem was even kalm als haar gezicht, maar inwendig kromp ze ineen. Behalve haar naam stond er één ding over Lanfir vast: voordat ze overging naar de Schaduw, voordat Lews Therin Telamon Ilyena ontmoette, was Lanfir zijn geliefde geweest. Een verwikkeling die we zéker niet kunnen gebruiken.

De Amyrlin Zetel keek peinzend, alsof ze hetzelfde dacht, maar Verin knikte alsof het allemaal slechts woorden waren. ‘Andere namen zijn ook duidelijk, Moeder. Heer Luc is natuurlijk de broer van Tigraine, eertijds de erfdochter van Andor; hij is verdwenen in de Verwording. Maar wie Isam is of wat hij met Luc te maken heeft, weet ik niet.’

‘Mettertijd zullen we achter de feiten komen die we moeten weten,’ zei Moiraine gladjes. ‘Tot nog toe hebben we geen bewijs dat dit een voorspelling is.’ Zij kende de naam. Isam was de zoon van Breyan, de vrouw van Lain Mandragoran. Haar poging om voor haar echtgenoot de troon van Malkier te winnen had de Trollokhorden doen binnenstormen. Breyan en haar zoontje waren verdwenen toen de Trolloks Malkier overspoelden. En Isam was een bloedverwant van Lan. Of is een bloedverwant? Ik moet dit voor hem verborgen houden tot ik weet hoe hij hierop zal reageren. Tot we ver van de Verwording vandaan zijn. Als hij weet dat Isam in leven is... ‘De Wakers wachten op de Kop van Toman,’ ging Verin door. ‘Er zijn nog steeds enkele mensen die zich vastklampen aan het oude geloof dat op een dag de legers zullen terugkomen die Artur Haviksvleugel over de Arythische Oceaan heeft gestuurd, hoewel... na al die tijd...’ Ze snoof afkeurend. ‘De Do Miere A’vron, de Wakers over de Golven, hebben nog steeds een... ik denk dat “gemeenschap” nog de beste omschrijving is... op de Kop van Toman, in Falme. En een van de oude namen voor Artur Haviksvleugel was Hamer van het Licht.’

‘Dochter,’ zei de Amyrlin Zetel, ‘wil je ons heus doen geloven dat de legers van Haviksvleugel, of liever gezegd hun afstammelingen, na duizend jaar zouden terugkeren?’

‘Er gaan geruchten over oorlog op de Vlakte van Almoth en de Kop van Toman,’ zei Moiraine langzaam. ‘En Haviksvleugel stuurde zowel zijn legers als twee zonen. Als zij die tocht in een onbekend land hebben overleefd, kunnen er veel afstammelingen van Haviksvleugel zijn. Of helemaal geen.’

De Amyrlin Zetel keek Moiraine besmuikt aan. Ze wilde duidelijk alleen met Moiraine zijn zodat ze haar kon vragen wat ze bedoelde. Moiraine maakte een kalmerend gebaar en haar oude vriendin grijnsde.

Verin was nog steeds in haar aantekeningen verdiept en merkte niets, ik weet het niet, Moeder. Maar ik betwijfel het. We weten helemaal niets over de landen die Artur Haviksvleugel wilde veroveren. Het is jammer dat het Zeevolk weigert de Arythische Oceaan over te steken. Ze zeggen dat de Eilanden van de Doden aan de andere kant liggen. Ik wilde dat ik wist wat ze daarmee bedoelden, maar die vervloekte Zeevolkse geslotenheid...’ Ze zuchtte en hief nog steeds haar hoofd niet op. ‘Alles wat we hebben is een verwijzing naar “Landen onder de Schaduw, voorbij de ondergaande zon, achter de Arythische Oceaan, waar de Legers van de Nacht heersen”. We hebben geen enkele aanwijzing of de legers van Haviksvleugel groot genoeg waren om die “Legers van de Nacht” te verslaan of zelfs na Haviksvleugels dood zijn blijven bestaan. Toen de Oorlog van de Honderd Jaren begon, was iedereen te druk bezig met het veroveren van een eigen stuk van Haviksvleugels rijk om aandacht aan zijn overzeese legers te besteden. Het lijkt me, Moeder, als hun afstammelingen nog steeds in leven zijn en zij ooit terug hadden willen keren, dat ze nooit zo lang zouden hebben gewacht.’

‘Dus je gelooft dat dit geen voorspelling is, dochter?’

‘En hier: de oude boom,’ zei Verin, verzonken in haar eigen gedachten. ‘Er zijn altijd geruchten geweest – meer niet – dat toen het land Almoth nog bestond, de inwoners een tak van de Avendesora hadden, mogelijk zelfs een levende loot. En de banier van Almoth was “azuur voor de hemel, sabel voor de aarde en de uitdijende Levensboom om ze te verenigen”. Natuurlijk, de Taraboners noemen zich de Boom van de Mensheid en ze beweren af te stammen van heersers en edelen uit de Eeuw der Legenden. En de Domani stellen dat ze afstammen van de mensen die de Levensboom in de Eeuw der Legenden schiepen. Er zijn nog andere mogelijkheden, Moeder, maar u zult opgemerkt hebben dat er minstens drie hun oorsprong op de Vlakte van Almoth en de Kop van Toman zeggen te hebben.’ De stem van de Amyrlin werd bedrieglijk vriendelijk. ‘Kun je een mening geven, dochter? Als Artur Haviksvleugels zaad niét terugkeert, is dit geen voorspelling en maakt het geen rotte vissenkop uit welke oude boom er bedoeld wordt.’

‘Ik kan u alleen vertellen wat ik weet, Moeder,’ zei Verin, opkijkend van haar aantekeningen, ‘en u de beslissing laten. Ik geloof dat de laatste krijgslieden van Artur Haviksvleugel lang geleden overzee zijn gestorven, maar omdat ik dat aanneem, hoeft het nog niet waar te zijn. De Tijd van Verandering duidt natuurlijk op het eind van een Eeuw, en de Grote Heer...’

De Amyrlin gaf een donderende klap op het tafelblad. ‘Ik weet heel goed wie de Grote Heer is, dochter. Ik geloof dat je nu maar moet gaan.’ Ze haalde diep adem en deed zichtbaar moeite haar kalmte terug te vinden. ‘Ga, Verin. Ik wil niet boos op je worden. Ik wil niet vergeten wie ervoor heeft gezorgd dat de keuken ’s nachts wat zoet gebak liet staan toen ik Novice was.’

‘Moeder,’ zei Moiraine, ‘hier staat niets te lezen wat op een voorspelling wijst. Iedereen met een klein beetje verstand en een klein beetje slimheid kon dit opschrijven en niemand heeft ooit beweerd dat Myrddraal niet sluw zijn.’

‘En natuurlijk moet de man die geleidt, Moiraine,’ zei Verin kalm, ‘een van de drie jongemannen zijn die met jou reizen.’ Moiraine staarde haar verbijsterd aan. Zich niet bewust van de wereld? Ik bén een dwaas. Voor ze besefte wat ze deed, had ze naar de kloppende gloed van de Ware Bron gereikt, die steeds in haar klaar lag. De Ene Kracht bruiste door haar heen, vervulde haar, verzachtte de glans van de Kracht rond de Amyrlin Zetel toen die hetzelfde deed. Moiraine had er nooit eerder aan gedacht de Ene Kracht tegen een andere Aes Sedai te gebruiken. We leven in gevaarlijke tijden en de hele wereld staat op het spel, en wat gedaan moet worden, moet worden gedaan. Het moet. O, Verin, waarom moest je je neus in zaken steken die je niet aangaan?

Verin sloot haar boekje en stopte het terug achter haar riem. Vervolgens keek ze beide vrouwen aan. Ze kon de gloed rond hen niet over het hoofd zien, het licht dat werd veroorzaakt door het aanraken van de Ware Bron. Slechts een geoefend geleidster kon de gloed zien, maar een Aes Sedai zou het zeker bij iedere vrouw bespeuren. Er lag een tevreden trek op Verins gezicht, maar ze leek niet te beseffen dat zij de bliksem had laten inslaan. Ze keek slechts als iemand die weer een stukje van een puzzel had gevonden. ‘Ja, dat dacht ik al. Moiraine kon dit niet alleen aan, en wie is er beter dan de vriendin die samen met haar voor zoetigheden naar de keuken beneden sloop?’ Ze knipperde met haar ogen. ‘Vergeef me, Moeder. Dat had ik niet moeten zeggen.’

‘Verin, Verin.’ De Amyrlin schudde verbaasd haar hoofd. ‘Je beschuldigt je zuster – en mij? – van... ik zal het niet eens uitspreken. En jij maakt je zorgen dat je de Amyrlin al te vertrouwelijk bejegent? Je hebt een gat in de boot geboord en maakt je zorgen dat het regent. Overdenk wat je suggereerde, dochter.’

Daar is het te laat voor, Siuan, dacht Moiraine. Als we ons hoofd koel hadden gehouden en niet naar de Bron hadden gereikt, misschien... Maar nu weet ze het zeker. ‘Waarom vertel je ons dit allemaal, Verin?’ zei ze hardop. ‘Als je gelooft in wat je zegt, moet je het de andere zusters vertellen, vooral de Roden.’ Verin zette grote ogen op. ‘Ja. Ja, ik geloof dat dat zou moeten. Daar had ik niet aan gedacht. Maar als ik dat zou doen, dan zou je gesust worden, Moiraine, en u ook, Moeder, en de man zou gestild worden. Niemand heeft ooit de vorderingen op papier beschreven van een man die de Kracht geleidt. Wanneer komt de waanzin precies en hoe overkomt hem dat? Hoe snel groeit het? Kan hij nog steeds doorgaan als zijn lijf wegrot? Hoe lang? Of ik er wel of niet ben om de antwoorden hierop vast te leggen, met deze jongeman, wie hij ook is, zal gebeuren wat er gebeurt, tenzij hij wordt gestild. Het is onbelangrijk. Als hij wordt gadegeslagen en geleid, zouden we tenminste een tijdlang redelijk veilig een verslag kunnen bijhouden. En dan is de Karaethon reeks er nog.’ Ze kaatste hun geschrokken blikken kalmpjes terug, ik veronderstel dat hij de Herrezen Draak ís, Moeder? Ik kan niet geloven dat u dit zou doen – een man die kan geleiden vrij laten rondlopen – tenzij hij de Draak is.’ Zij denkt slechts aan de kennis, dacht Moiraine verbaasd. De vervulling van de vreselijkste voorspelling ter wereld, misschien het einde van de wereld, en zij geeft alleen maar om kennis. Maar desondanks is ze nog steeds gevaarlijk.

‘Wie weten hier nog meer van?’ De stem van de Amyrlin klonk zwakjes, maar nog steeds scherp. ‘Serafelle, neem ik aan. Wie nog meer, Verin?’

‘Niemand, Moeder. Serafelle stelt niet echt belang in kennis die niet reeds in een boek, liefst heel oud, is vastgelegd. Zij gelooft dat her en der tien keer zoveel oude boeken en manuscripten en fragmenten zijn vergeten of vergaan dan wat we in Tar Valon hebben bijeengebracht. Ze is er zeker van dat er genoeg oude kennis is die we slechts moeten vinden om...’

‘Genoeg, zuster,’ zei Moiraine. Ze verbrak haar band met de Ware Bron en voelde even later dat de Amyrlin haar voorbeeld volgde. Het voelde altijd als een verlies wanneer de Kracht wegsijpelde, zoals bloed en leven uit een open wond stromen. Een deel van haar wilde blijven vasthouden, maar in tegenstelling tot sommige zusters had ze zich geoefend om er niet te afhankelijk van te worden. ‘Ga zitten, Verin, en vertel ons wat je weet en hoe je erachter bent gekomen. Laat niets weg.’

Terwijl Verin een stoel nam – met een blik naar de Amyrlin om toestemming te vragen om in haar aanwezigheid te zitten – keek Moiraine haar droevig aan.

‘Het is onwaarschijnlijk,’ begon Verin, ‘dat iemand die de oude verslagen niet grondig bestudeerd heeft, iets zou hebben opgemerkt, behalve dat jullie je enigszins vreemd gedroegen. Vergeef me, Moeder. Het was bijna twintig jaar geleden, tijdens de belegering van Tar Valon, dat ik op mijn eerste aanwijzing stuitte, en dat kwam alleen maar...’

Het Licht helpe me, Verin, maar ik hield van je, vanwege de zoetigheid, en omdat ik bij jou kon uithuilen. Maar ik zal doen wat ik moet doen. Dat moet ik.

Perijn loerde om de hoek naar de verdwijnende rug van de Aes Sedai. Ze rook naar lavendelzeep, hoewel de meesten het zelfs van dichtbij niet zouden hebben geroken. Zodra ze uit zicht was, haastte hij zich naar de deur van de ziekenkamer. Hij had al een keer eerder geprobeerd Mart te bezoeken en die Aes Sedai – hij had haar Leane horen noemen – had z’n hoofd er bijna afgebeten zonder zelfs maar te kijken wie hij was. Hij voelde zich niet op z’n gemak in de nabijheid van een Aes Sedai, vooral niet als die naar zijn ogen begon te kijken.

Hij bleef voor de deur staan. Hij kon nergens in de gang voetstappen horen, ook niet aan de andere kant van de deur, dus ging hij naar binnen en deed de deur zachtjes dicht.

De ziekenkamer was een langgerekt vertrek met witte muren en aan beide kanten lieten de toegangen tot de boogschuttersomloop veel licht naar binnen. Mart lag in een van de smalle bedden langs de muur. Na de vorige avond had Perijn verwacht dat de meeste bedden bezet zouden zijn, maar toen bedacht hij dat de burcht vol Aes Sedai zat. Het enige dat een Aes Sedai niet met Heling kon genezen, was de dood. Voor Perijn bleef de kamer toch naar ziekte ruiken. Perijns gezicht vertrok bij die gedachte. Mart lag stil, zijn ogen waren gesloten en zijn handen lagen roerloos op de deken. Hij zag er uitgeput uit. Niet echt ziek, meer alsof hij drie dagen op het land had gewerkt en nu pas kon uitrusten. Maar hij rook... verkeerd. Het was niet iets waaraan Perijn een naam kon geven. Alleen maar verkeerd. Perijn ging voorzichtig op het bed naast dat van Mart zitten. Hij deed de dingen altijd voorzichtig. Hij was groter dan de meeste mensen en zolang hij zich kon herinneren, was hij groter geweest dan de andere jongens. Hij moest voorzichtig zijn, zodat hij niet iemand per ongeluk verwondde of dingen brak. Het was een tweede natuur voor hem geworden. Hij wilde ook graag dingen overdenken en ze soms met iemand doorpraten. Nu Rhand denkt dat hij een hoge heer is, kan ik niet met hem praten, en Mart heeft voorlopig zeker niet veel te zeggen.

Gisteravond was hij een tuin ingelopen om de dingen te overdenken. Hij schaamde zich er nog steeds een beetje voor. Als hij dat niet had gedaan, was hij in zijn kamer geweest en met Egwene en Mart meegegaan, en had hij misschien kunnen voorkomen dat ze gewond waren geraakt. Maar waarschijnlijk zou hij ook in een van deze bedden zijn beland, net als Mart, of zijn gedood, maar dat veranderde niets aan hoe hij zich voelde. Nou ja, hij was naar de tuin gegaan en het feit dat hij zich zorgen maakte, had niets te maken met de Trollokaanval.

Terwijl hij daar in het donker in de tuin zat, was hij gevonden door een groep dienaressen. Vrouwe Timora van Amalisa’s gevolg was erbij geweest en die had met spoed een dienares weggestuurd. Hij had haar horen zeggen: ‘Zoek Liandrin Sedai! Vlug!’ Ze hadden hem in het oog gehouden alsof ze dachten dat hij als een speelman in een rookwolk zou verdwijnen. Toen was de eerste noodklok gaan luiden en begon iedereen in de burcht rond te hollen. ‘Liandrin,’ mompelde hij nu. ‘Een Rode Ajah. Die jagen alleen maar op mannen die kunnen geleiden. Ze gelooft toch niet dat ik er zo een ben? Wat denk je?’ Mart gaf uiteraard geen antwoord. Perijn wreef spijtig over zijn neus. ‘Nou zit ik al in mezelf te praten. Dat heb ik naast al het andere niet nodig.’

Marts ogen knipperden. ‘Wie...? Perijn? Wat is er gebeurd?’ Zijn ogen gingen niet helemaal open en zijn stem klonk alsof hij nog half in slaap was.

‘Weet je het niet meer, Mart?’

‘Weten?’ Slaperig bewoog Mart een hand naar zijn gezicht en liet hem toen met een zucht weer vallen. Zijn ogen vielen weer half dicht. ‘Weet nog... Egwene. Vroeg me... naar beneden... Fajin zien.’ Hij lachte, maar de lach ging over in een geeuw. ‘Ze vroeg het niet. Zei het me... Weet niet meer wat er gebeurde na...’ Zijn lippen maakten een smakkend geluid en Perijn hoorde de diepe, gelijkmatige ademhaling van de slaap.

Hij sprong op toen zijn oren het geluid van naderende voetstappen opvingen, maar hij kon nergens naartoe. Hij stond nog steeds naast Marts bed toen Leane binnenkwam. Ze bleef staan, zette de handen in haar zij en nam hem langzaam van top tot teen op. Ze was bijna even groot als hij.

‘Nou, jij bent een leuke kerel,’ zei ze zacht maar ferm, ‘bijna leuk genoeg om te wensen dat ik een Groene was. Bijna. Maar als je deze zieke jongen hebt lastig gevallen... Wel, ik heb mijn broers aangepakt die bijna net zo groot waren als jij voordat ik naar de Toren ging. Dus denk maar niet dat die schouders je zullen helpen.’ Perijn schraapte zijn keel. De helft van de tijd had hij geen idee wat vrouwen bedoelden als ze zoiets zeiden. Nee, dan Rhand. Die weet altijd wat hij tegen meisjes moet zeggen. Hij besefte dat hij nijdig keek en onderdrukte het haastig. Hij wilde niet aan Rhand denken en hij wilde zeker geen Aes Sedai op stang jagen, vooral niet eentje die ongeduldig met haar voet begon te tikken. ‘Eh... ik heb hem niet gestoord. Hij slaapt nog steeds. Ziet u?’

‘Inderdaad. Maar goed ook voor jou. Nou, wat doe je hier nog? Ik herinner me dat ik je al een keer weggejaagd heb. Denk maar niet dat ik dat vergeten ben.’

‘Ik wou alleen maar weten hoe het met hem is.’

Ze aarzelde. ‘Hij slaapt, zo is het met hem. En over een paar uur is hij dat bed uit en zul je denken dat er met hem nooit iets mis is geweest.’

Die aarzeling zette zijn haren overeind. Ergens loog ze. Aes Sedai logen nooit, maar ze vertelden niet altijd de waarheid. Hij wist niet zeker wat er gaande was – Liandrin die hem zocht, Leane die tegen hem loog – maar hij vond het tijd aan de Aes Sedai te ontsnappen. Voor Mart kon hij nu niets meer doen.

‘Dank u,’ zei hij. ‘Dan kan ik hem beter laten slapen. Mag ik?’ Hij probeerde langs haar naar de deur te glippen, maar opeens schoten haar handen uit en hield ze zijn hoofd achterover, zodat ze in zijn ogen kon kijken. Er scheen iets door hem heen te gaan, een soort warme golf die vanaf zijn kruin naar zijn tenen stroomde en weer terug. Hij trok zijn hoofd uit haar handen.

‘Je bent zo gezond als een jong wild dier,’ zei ze met getuite lippen. ‘Maar als jij met die ogen bent geboren, ben ik een Witmantel.’

‘Het zijn de enige ogen die ik ooit heb gehad,’ gromde hij. Hij schrok een beetje dat hij op die toon tegen een Aes Sedai sprak. Hij was even verbaasd als zij toen hij haar zacht bij haar armen pakte en opzij tilde. Ze staarden elkaar aan en hij vroeg zich af of zijn ogen even groot van schrik waren als de hare. ‘Mag ik,’ zei hij nogmaals en sloeg toen bijna op de vlucht.

Mijn ogen. Mijn Licbtvervloekte ogen! De ochtendzon ving zijn ogen, die glinsterden als glanzend goud.

Rhand lag in zijn bed te woelen en probeerde een gemakkelijke houding te vinden op de dunne matras. Het zonlicht stroomde door de schietgaten en beschilderde de kale stenen muren. De rest van de nacht had hij niet meer in slaap kunnen komen. Hij wist zeker dat hij nu niet meer kon slapen, hoe vermoeid hij ook was. Het leren wambuis lag op de vloer tussen zijn bed en de muur, maar verder was hij volledig gekleed. Hij droeg zelfs zijn nieuwe laarzen. Zijn zwaard was tegen het bed gezet en zijn boog en pijlkoker stonden in een hoek tegen de ingepakte mantels.

Hij kon het gevoel niet kwijt dat hij de kans die Moiraine hem had geboden, had moeten pakken en meteen had moeten vertrekken. Hij had de hele nacht die drang gehad. Twee keer was hij zo ver gekomen dat hij in de deuropening stond. De gangen waren leeg geweest, op enkele nog laat werkende dienaren na; de kust was vrij geweest. Maar hij moest het weten.

Perijn kwam geeuwend en met gebogen hoofd binnen. Rhand ging overeind zitten. ‘Hoe is het met Egwene? En Mart?’

‘Ze slaapt; dat zeggen ze tenminste. Ze lieten me niet toe in de vrouwenvertrekken, dus heb ik haar niet gezien. Mart is...’ Terwijl hij naar de vloer bleef kijken, viel Perijn plotseling nijdig uit: ‘Als je het zo belangrijk vindt, waarom ben je zelf dan niet gaan kijken? Ik dacht dat je ons niet meer wilde zien. Dat zei je tenminste.’ Hij trok de deur van de kleerkast open en rommelde rond, op zoek naar een schoon hemd.

‘Ik bén naar de ziekenzaal gegaan, Perijn. Er was een Aes Sedai, die lange, die altijd bij de Amyrlin Zetel is. Ze zei dat Mart sliep en dat ik in de weg liep en dat ik een andere keer kon terugkomen. Ze klonk net als baas Tan wanneer die zijn knechten een opdracht geeft. Je weet hoe de molenaar is, altijd maar bezig en je moet het meteen goed doen of anders...’

Perijn gaf geen antwoord. Hij liet alleen zijn mantel op de grond vallen en trok zijn hemd over het hoofd uit.

Rhand bestudeerde de rug van zijn vriend en hij lachte gemaakt. ‘Moet je horen. Weet je wat ze tegen me zei? Die Aes Sedai in de ziekenzaal, bedoel ik. Je weet hoe lang ze is. Net zo lang als veel mannen. Nog een hand groter en ze had me recht in de ogen kunnen kijken. Nou, ze bekeek me van top tot teen en mompelde toen: “Jij bent lang, zeg. Waar was je toen ik zestien was? Of zelfs dertig?” En toen lachte ze alsof het allemaal een grap was. Wat vind je daarvan?’ Perijn had net een schoon hemd aangetrokken en keek hem zijdelings aan. Met zijn afhangende schouders en dikke haardos moest Rhand aan een gewonde beer denken. Een beer die niet begreep waarom hij gewond was. ‘Perijn, ik...’

‘Als je grappen over de Aes Sedai wilt maken,’ onderbrak Perijn hem, ‘is dat jouw zaak, heer.’ Hij propte het hemd in zijn broek, ik besteed weinig tijd aan het uitwisselen van geestigheden – zeg je dat niet zo? – met Aes Sedai. Maar ja, ik ben slechts een lompe smid, heer, en ik mocht eens iemand voor de voeten lopen.’ Hij graaide zijn mantel van de vloer en liep naar de deur.

‘Bloedvuur, Perijn. Het spijt me. Ik was bang en ik dacht in de moeilijkheden te zitten – misschien was dat zo, misschien is het nog steeds zo, ik weet het niet – en ik wilde jou en Mart er niet bij betrekken. Licht, alle vrouwen waren gisteravond naar me op zoek. Ik geloof dat dat een deel van mijn problemen is. En Liandrin... ze...’ Hij gooide zijn handen op. ‘Perijn, geloof me, je wilt er helemaal niets mee te maken hebben.’

Perijn bleef staan, maar keerde zich niet om. Hij keek enkel opzij, zodat Rhand één gouden oog kon zien. ‘Op zoek naar jou? Misschien waren ze naar ons alledrie op zoek.’

‘Nee, ze zochten naar mij. Ik wou dat het niet zo was, maar ik weet wel beter.’

Perijn schudde het hoofd. ‘Liandrin wilde mij, zeker weten. Ik heb het gehoord.’

Rhand fronste zijn wenkbrauwen. ‘Waarom zou ze...? Het verandert niets. Luister, ik deed mijn mond open en zei iets dat ik niet had moeten zeggen. Ik meende het niet, Perijn. Kun je me nou alsjeblieft wat over Mart vertellen?’

‘Hij slaapt. Leane – dat is die Aes Sedai – zei dat hij over een paar uur opgeknapt zal zijn.’ Hij trok bezorgd de schouders op. ‘Ik denk dat ze loog. Ik weet dat Aes Sedai nooit liegen, tenminste niet zo dat je ze kunt betrappen, maar ze loog of hield iets achter.’ Hij zweeg en keek Rhand schuin aan. ‘Je meende er dus niets van? We gaan hier samen weg? Jij, ik en Mart?’

‘Dat kan ik niet, Perijn. Ik kan je niet zeggen waarom, maar ik moet echt alleen... Perijn, wacht!’

De deur dreunde dicht achter zijn vriend.

Rhand viel terug op zijn bed. ‘Ik kan het je niet vertellen,’ gromde hij. Hij sloeg met zijn vuist tegen de zijkant van het bed. ‘Ik kan het niet. Maar je kunt nu gaan, zei een stem in zijn hoofd. Met Egwene komt bet weer goed en Mart zal binnen een paar uur op de been zijn. Je kunt nu gaan. Voordat Moiraine van mening verandert. Hij wilde net gaan zitten toen een aanhoudend gebons op de deur hem overeind deed springen. Perijn zou niet kloppen. Het bonzen begon opnieuw. ‘Wie is daar?’

Lan beende naar binnen en schopte de deur achter zich dicht. Zoals gewoonlijk droeg hij zijn zwaard over een eenvoudige groene mantel die hem in een bos bijna onzichtbaar maakte. Maar deze keer had hij hoog om zijn linkerarm een dik gouden koord gebonden. De kwasten reikten bijna tot zijn elleboog. In de knoop stak een speld in de vorm van een gouden kraanvogel in de vlucht, het teken van Malkier.

‘De Amyrlin Zetel ontbiedt je, schaapherder. Zo kun je niet gaan. Uit dat hemd, en borstel je haren. Je ziet eruit als een hooimijt.’ Hij rukte de kastdeur open en zocht in de kleren die Rhand had willen achterlaten.

Rhand zat versteend; hij voelde zich alsof iemand met een hamer op zijn hoofd had geslagen. Natuurlijk, dit had hij min of meer verwacht, maar hij was er zeker van geweest dat hij weg zou zijn vóór die oproep. Ze weet het. Licht, ik ben er zeker van. ‘Wat bedoel je, dat ze me ontbiedt? Ik ga weg, Lan. Je had gelijk. Ik ga nu naar de stal, haal mijn paard en vertrek.’

‘Dat had je gisteravond moeten doen.’ De zwaardhand gooide een witzijden hemd op het bed. ‘Niemand weigert een onderhoud met de Amyrlin Zetel, schaapherder. Zelfs de kapiteinheer-gebieder van de Witmantels niet. Pedron Nial zou de hele reis plannen smeden om haar te doden, als hij dat zou kunnen klaarspelen en vluchten, maar hij zou wel komen.’ Hij draaide zich om en hield een mantel met een hoge kraag omhoog. ‘Die kan ermee door.’ Verstrengelde doormakken van zwaar goudborduursel klommen langs beide mouwen omhoog en slingerden zich rond de boord. De kraag vertoonde geborduurde gouden reigers. ‘De kleur is ook goed.’ Iets leek hem te vermaken of tevreden te stellen. ‘Kom op, schaapherder. Trek een ander hemd aan. Schiet op!’

Met tegenzin trok Rhand het grove wollen werkhemd over zijn hoofd. ‘Ik voel me een dwaas,’ mopperde hij. ‘Een zijden hemd! Ik heb nog nooit van m’n leven een zijden hemd gedragen. En ik heb nog nooit zo’n opzichtige mantel gedragen... zelfs niet op een feestdag.’ Licht, als Perijn me hierin ziet... Drakenvuur, na al dat stomme geklets over hoge heren... Als hij me hierin ziet, wil hij nooit meer met me praten.

‘Je kunt niet voor de Amyrlin Zetel staan als een stalknecht, schaapherder. Laat me je laarzen zien. Die kunnen ermee door. Nou, schiet op. Je laat de Amyrlin niet wachten. Doe je zwaard om.’

‘Mijn zwaard!’ Het zijden hemd over zijn hoofd dempte Rhands kreet. Hij trok het hemd snel naar beneden. ‘In de vrouwenvertrekken? Lan, als ik naar een onderhoud met de Amyrlin Zetel ga – de Amyrlin Zetel! – terwijl ik een zwaard draag, zal ze...’

‘Niets doen,’ vulde Lan hem droog aan. ‘Als de Amyrlin bang voor je is – en daar kun je maar beter niet vanuit gaan, omdat die vrouw volgens mij nergens bang voor is – dan zal het niet voor je zwaard zijn. Nou, onthou dit: je knielt als je voor haar geleid wordt. Maar op één knie, denk eraan,’ voegde hij er scherp aan toe. ‘Je bent geen koopman die op valse gewichten is betrapt. Misschien kun je beter even oefenen.’

‘Ik weet hoe het moet, denk ik. Ik heb gezien hoe de gardisten voor koningin Morgase knielden.’

De schaduw van een glimlach gleed over de lippen van de zwaardhand. ‘Ja, doe het maar zoals zij. Dat zal ze wat te denken geven.’ Rhand trok zijn wenkbrauwen op. ‘Waarom zeg je me dit, Lan? Je bent een zwaardhand. Je doet alsof je aan mijn kant staat.’ ik sta aan jouw kant, schaapherder. Een beetje. Genoeg om je wat te helpen.’ Het gezicht van de zwaardhand stond steenhard en door de harde stem klonken zijn bemoedigende woorden vreemd. ‘Die paar oefenlessen die je hebt gehad, kreeg je van mij en ik wil niet dat je daar in het stof ligt te snotteren. Het Rad weeft ons allemaal in het Patroon zoals het wil. Je bent er minder vrij door dan de meeste mensen, maar bij het Licht, je kunt het nog steeds rechtop en fier onder ogen zien. Onthoud wie de Amyrlin Zetel is, schaapherder, en toon haar de verschuldigde eerbied. Maar doe wat ik je zeg en kijk haar recht in de ogen. Nou, sta niet zo te gapen. Doe je hemd goed.’ Rhand sloot zijn mond en stopte het hemd in zijn broek. Onthouden wie ze is? Bloedvuur, wat zou ik er niet voor over hebben om te vergeten wie ze is!

Lan gaf de ene goede raad na de andere, terwijl Rhand de rode mantel omsloeg en zijn zwaard omgespte. Wat hij moest zeggen en tegen wie, en wat hij vooral niet moest zeggen. Hij wist niet of hij het allemaal kon onthouden – het meeste klonk nogal vreemd en was makkelijk te vergeten. Hij was er zeker van dat het juist de dingen zouden zijn die de Aes Sedai boos zouden maken. Als ze dat al niet zijn. Als Moiraine het aan de Amyrlin Zetel heeft verteld, aan wie nog meer?

‘Lan, waarom kan ik er niet vandoor gaan zoals ik had bedacht? Tegen de tijd dat ze weet dat ik niet kom opdagen, kan ik in volle draf al een roede ver buiten de muren zijn.’

‘En ze zou spoorzoekers achter je aan sturen voor je er tweee had afgelegd. Wat de Amyrlin wil, schaapherder, gebeurt.’ Hij verschikte Rhands zwaardgordel zodat de zware gesp in het midden zat. ‘Wat ik doe, is het beste wat ik voor je kan doen. Geloof me maar.’

‘Maar waarom dit allemaal? Wat betekent het? Waarom leg ik mijn hand op mijn hart als de Amyrlin opstaat? Waarom moet ik alles weigeren behalve water? Ik wil niet eens met haar aan tafel! En waarom moet ik dan wat op de vloer gieten en zeggen: “Het land is dorstig.”? En als ze vraagt hoe oud ik ben, waarom moet ik dan zeggen hoelang ik mijn zwaard draag? Ik begrijp nog niet de helft van wat je me verteld hebt.’

‘Drie druppels, schaapherder, niet gieten. Je sprénkelt niet meer dan drie druppels water. Later zul je het begrijpen, zolang je er nú maar aan denkt. Zie het maar als het in ere houden van een traditie. De Amyrlin zal met je doen wat ze moet doen. Als je gelooft dat je daar onderuit kunt komen, dan geloof je ook dat je zoals Len naar de maan kunt vliegen. Je kunt niet ontsnappen, maar misschien kun je je een poosje staande houden, en misschien kun je tenminste je trots behouden. Het Licht brande me; ik verdoe waarschijnlijk m’n tijd, maar ja, wat kan ik beter doen? Sta stil.’ De zwaardhand trok een lang, dik gouden koord met kwasten uit zijn zak en bond het met een ingewikkelde knoop om Rhands linkerarm. In de knoop stak hij een speld van rood email, een adelaar met gespreide vleugels, ik heb dit voor jou laten maken, en nu is een even geschikt moment als later. Dat zal ze wat te denken geven.’ Er was nu geen twijfel mogelijk. De zwaardhand glimlachte.

Rhand keek bezorgd naar de speld. Caldazar. De Rode Adelaar van Manetheren. ‘Een doorn in de voet van de Duistere,’ mompelde hij, ‘en een angel in zijn hand.’ Hij keek naar de zwaardhand. ‘Manetheren is al heel lang dood en vergeten, Lan. Het is nu niet meer dan een naam in een boek. Tweewater is alles wat is overgebleven. Wat ik verder ook mag zijn, ik ben een schaapherder en een boer. Dat is alles.’

‘Wel, het zwaard dat niet gebroken kon worden, werd ten slotte verbrijzeld, schaapherder, maar het bevocht de Schaduw tot het einde. Manhaftig bevochten en dat stijgt boven alle andere regels uit. Wat er ook gebeurt, hou je hoofd hoog en zie het onder ogen. Nou, ben je klaar? De Amyrlin Zetel wacht.’

Met een kille knoop in zijn buik volgde Rhand de zwaardhand de gang in.

8

De Herrezen Draak

Stijfjes en aanvankelijk zenuwachtig liep Rhand naast de zwaardhand. Houd het hoofd hoog en zie het onder ogen. Lan had makkelijk praten. Hij had geen oproep gekregen om voor de Amyrlin Zetel te verschijnen. Hij hoefde zich niet af te vragen of hij gestild zou worden voor de dag om was, of erger. Rhand voelde een brok in zijn keel; hij wilde verschrikkelijk graag slikken maar hij kon niet. Het was druk in de gangen; dienaren waren bezig met hun ochtendwerk en er liepen krijgslieden die zwaarden droegen over hun gemakkelijke kleren. Een paar jongens met kleine oefenzwaarden liepen achter de ouderen aan en deden hun manier van lopen na. Van de opwinding van de vorige avond was niets meer te merken, al hing er een sfeer van waakzaamheid die zelfs de kinderen had aangestoken. De volwassenen leken net katten die op een troep ratten wachtten.

Ingtar keek Rhand en Lan eigenaardig, bijna bezorgd aan. Hij wilde iets zeggen, maar toen ze langsliepen, hield hij zijn mond. De boomlange, magere en bleke Kajin hief zijn vuisten op en riep: ‘TAI’SHAR MALKIER! TAI’SHAR MANETHEREN!’ Het ware bloed van Malkier. Het ware bloed van Manetheren.

Rhand schrok op. Licht, waarom zei hij dat? Wees geen dwaas, zei hij tegen zichzelf. Ze kennen hier allemaal Manetheren. Ze kennen elk verhaal van vroeger waarin gevochten wordt. Bloedvuur, ik moet mijn zenuwen beter in bedwang houden.

Lan hief zijn vuisten en antwoordde: ‘TAI’SHAR SHIENAR!’

Als hij het op een lopen zette, kon hij zich dan lang genoeg tussen de mensen verstoppen om zijn paard te bereiken? Als ze speurders achter me aan stuurt... Met elke stap werd hij meer gespannen.

Toen ze de vrouwenvertrekken naderden, blafte Lan plotseling: ‘Kat sluipt over binnenhof.’

Geschrokken nam Rhand onwillekeurig de houding aan die hem was geleerd; een rechte rug, maar alle spieren ontspannen, alsof hij aan een draad aan zijn hoofd hing. Het was een ontspannen, bijna hooghartige manier van lopen. Ontspannen aan de buitenkant, maar zeker niet van binnen. Hij had geen tijd om zich af te vragen wat hij aan het doen was. Naast elkaar sloegen ze af, de laatste gang in. De vrouwen bij de toegang tot de vrouwenvertrekken keken bij hun nadering kalm op. Enkelen zaten achter tafeltjes lange lijsten na te kijken en schreven soms wat op. Anderen waren aan het breien of borduurden met naald en borduurraam. Zowel vrouwen in zijde als vrouwen in livrei hielden hier de wacht. De deuren onder de boog stonden open en werden alleen door vrouwen bewaakt. Geen Shienaraan zou hier ongenood binnentreden en elke man zou bereid zijn die deur in nood te verdedigen, al zou hij zich heel ontzet voelen over zoiets.

Rhand voelde het zuur in zijn maag. Eén blik op onze zwaarden en ze sturen ons weg. Nou, dat wil ik toch? Als ze ons wegsturen, kan ik misschien nog ontsnappen. Als ze er tenminste de wacht niet bijhalen. Hij klampte zich vast aan de houding die Lan hem had toegeroepen, alsof het een reddende tak bij een overstroming was. Slechts door zich daaraan vast te klampen voorkwam hij dat hij er met de staart tussen de benen vandoor ging.

Nisura, uit het gevolg van vrouwe Amalisa, legde haar borduurwerk weg en stond op toen ze stil hielden. Haar ogen flitsten langs hun zwaarden en ze kneep haar lippen op elkaar, maar zei er niets van. Alle vrouwen hielden op met hun werk en keken zwijgend en doordringend.

‘Eer aan u beiden,’ zei Nisura en boog haar hoofd. Ze blikte even naar Rhand, zo vlug dat hij er niet eens zeker van was. Het deed hem denken aan wat Perijn had gezegd. ‘De Amyrlin Zetel verwacht u.’ Ze gebaarde en twee andere vrouwen – geen dienaressen, ze kregen een buiging – kwamen naar voren om hen te begeleiden. De vrouwen bogen iets dieper dan Nisura en gebaarden hen onder de deurboog door te gaan. Ze keken allebei even zijdelings naar Rhand en besteedden toen geen aandacht meer aan hem. Zochten ze ons drieën of alleen mij? Waarom ons alledrie? Binnen keken de ogen zoals Rhand had verwacht. Twee mannen in de vrouwenvertrekken, waar zelden mannen kwamen! Vanwege hun zwaarden werden meerdere wenkbrauwen hoog opgetrokken, maar niemand zei er iets van. De twee mannen lieten roezemoezende groepjes achter, maar ze spraken te zacht voor Rhand. Lan liep naast hem alsof het hem niet opviel. Rhand hield hun begeleidsters bij en wilde maar dat hij iets op kon vangen.

Toen kwamen ze bij de vertrekken van de Amyrlin Zetel, waar drie Aes Sedai in de hal voor de deur stonden. De lange Aes Sedai, Leane, had in haar ene hand de staf met de gouden vlam. Rhand kende de andere twee niet. Aan de franje te zien hoorde er een bij de Witte Ajah en een bij de Gele. Maar hij herkende hun gezichten die hem hadden aangestaard toen hij deze gang was doorgerend. Rimpelloze Aes Sedai-gezichten met alwetende ogen. Ze namen hem op met opgetrokken wenkbrauwen en opeengeklemde lippen. Hun begeleidsters maakten een knix en lieten hen bij de Aes Sedai achter. Leane bekeek Rhand met een vage glimlach, maar desondanks klonk haar stem streng. ‘Wat breng je vandaag voor de Amyrlin Zetel, Lan Gaidin? Een leeuwenwelp? Je kunt er maar beter voor zorgen dat zo’n jonge Groene hem niet ziet, anders is hij in een zucht gebonden. De Groene Ajah bindt ze graag op jeugdige leeftijd.’ Rhand vroeg zich af of het echt mogelijk was van binnen te zweten. Het voelde alsof dat nu gebeurde. Hij wilde naar Lan kijken, maar herinnerde zich toen wat de zwaardhand hem hierover had aangeraden. ‘Ik ben Rhand Altor, zoon van Tham Altor, uit Tweewater, dat eens Manetheren was. Zoals ik ontboden ben door de Amyrlin Zetel, zo ben ik gekomen. Ik ben gereed.’ Hij merkte verbaasd dat zijn stem niet één keer had getrild.

Leane knipperde met haar ogen en haar glimlach kreeg iets nadenkends. ‘En hij zou een schaapherder zijn, Lan Gaidin? Vanmorgen was hij niet zo zeker van zichzelf.’

‘Hij is een man, Leane Sedai,’ zei Lan nadrukkelijk, ‘niet meer en niet minder. Wij zijn wat wij zijn.’

De Aes Sedai schudde het hoofd. ‘De wereld wordt met de dag vreemder. Straks draagt de smid een kroon en spreekt hij in Hoge Zang. Wacht hier.’ Ze verdween naar binnen om hen aan te kondigen. Ze bleef slechts kort weg, maar Rhand voelde onbehaaglijk hoe de ogen van de nog aanwezige Aes Sedai op hem bleven gericht. Hij probeerde hun blik net zo rustig te beantwoorden als Lan hem had gezegd, en zij staken hun hoofden bij elkaar en fluisterden. Wat zeggen ze? Wat weten ze? Licht, gaan ze me stillen? Heeft Lan dat bedoeld met het onder ogen zien van wat er gebeurt?

Leane kwam terug en gebaarde Rhand naar binnen te gaan. Toen Lan hem wilde volgen, hield ze hem met haar staf voor zijn borst tegen. ‘Jij niet, Lan Gaidin. Moiraine Sedai heeft een taak voor je. Jouw welp zal veilig genoeg zijn.’

De deur viel achter Rhand dicht, maar niet voordat hij Lans stem had gehoord, fel en doordringend, maar toch ook zo zacht dat alleen hij het hoorde: ‘TAI’SHAR MANETHEREN!’

Moiraine zat aan de ene kant van de kamer en de Bruine zuster, die hij in de kerker gezien had, zat aan de andere kant, maar het was de vrouw in de hoge stoel achter de brede tafel die zijn aandacht trok. De gordijnen achter haar waren gedeeltelijk voor de schietgaten getrokken en lieten net zoveel licht door dat hij haar gezicht vaag kon onderscheiden. Maar hij herkende haar. De Amyrlin Zetel. Snel viel hij op één knie, met zijn linkerhand op de greep van het zwaard; de knokkels van de rechterhand vonden steun op het tapijt en hij boog zijn hoofd. ‘Zoals u mij ontboden hebt, Moeder, ben ik gekomen. Ik ben gereed.’ Hij hief het hoofd en zag hoe ze haar wenkbrauwen optrok.

‘Ben je dat, jongen?’ Er klonk enig vermaak in haar woorden door. En nog iets anders, iets wat hij geen naam kon geven. Ze zag er zeker niet vermaakt uit. ‘Sta op, jongen, en laat me jou bekijken.’ Hij richtte zich op en probeerde zijn gezicht ontspannen te houden. Hij moest moeite doen om zijn handen niet tot vuisten te ballen. Drie Aes Sedai. Hoeveel zijn er nodig om een man te stillen? Ze hebben er meer dan tien op Logain afgestuurd. Gaat Moiraine mij dit aandoen? Hij beantwoordde de blik van de Amyrlin Zetel. Ze knipperde niet eenmaal met haar ogen.

‘Zit, jongen,’ zei ze ten slotte en gebaarde naar een stoel met een hoge rug die precies voor de tafel stond. ‘Dit gaat tijd kosten, vrees ik.’

‘Dank u, Moeder.’ Hij boog zijn hoofd, zoals Lan hem had geleerd, keek naar de stoel en raakte zijn zwaard aan. ‘Met uw verlof, Moeder, blijf ik staan. De wacht is nog niet voorbij.’ De Amyrlin Zetel slaakte een geërgerde zucht en keek Moiraine aan. ‘Heb je Lan op hem losgelaten, dochter? Dit zal al moeilijk genoeg zijn zonder dat hij zich als een zwaardhand gedraagt.’

‘Lan heeft alle jongens onderricht, Moeder,’ zei Moiraine kalm. ‘Hij heeft wat meer tijd aan deze jongeman besteed, omdat hij een zwaard draagt.’

De Bruine Aes Sedai verschoof op haar stoel. ‘De Gaidin zijn koppig en trots, Moeder, maar bruikbaar. Ik zou Tomas niet willen kwijtraken en u zou Alric niet willen missen. Ik heb eens een paar Roden horen zeggen dat ze soms ook wel een zwaardhand zouden willen hebben. En de Groenen, natuurlijk...’

De drie Aes Sedai negeerden hem nu volledig. ‘Dit zwaard,’ zei de Amyrlin Zetel, ‘draagt het reigerteken. Hoe is hij eraan gekomen, Moiraine?’

‘Tham Altor heeft Tweewater als jongen verlaten, Moeder. Hij sloot zich aan bij het Illiaanse leger en diende in de Witmantel-oorlog en de laatste twee oorlogen tegen Tyr. Mettertijd klom hij op tot zwaardmeester en tweede kapitein van de Gezellen. Na de Aiel-oorlog keerde Tham Altor terug naar Tweewater met een vrouw uit Caemlin en een pasgeboren kind. Het had ons veel tijd bespaard als ik dit eerder geweten had, maar ik weet het sinds kort.’ Rhand staarde Moiraine aan. Hij wist dat Tham Tweewater had verlaten en van daarginds was teruggekomen met een vrouw en het zwaard, maar al het andere... Waar heb je dit allemaal gehoord? Niet in Emondsveld. Tenzij Nynaeve je meer verteld heeft dan ze mij ooit heeft gezegd. Een klein kind. Ze zegt niet ‘zoon’. Maar dat ben ik wel.

‘Tegen Tyr,’ zei de Amyrlin Zetel fronsend. ‘Wel, in die oorlogen treft beide zijden evenveel blaam. Dwazen die liever wilden vechten dan praten. Kun je me zeggen of dat wapen een echt reigerzwaard is, Verin?’

‘Ik kan een proef doen, Moeder.’

‘Neem het zwaard dan mee en beproef het, dochter.’ De drie vrouwen keken niet eens naar hem. Rhand deed een stap achteruit en hield het gevest stevig beet. ‘Mijn vader heeft me dit zwaard gegeven,’ zei hij boos. ‘Niemand neemt het me af.’ Toen pas besefte hij dat Verin niet van haar stoel was opgestaan. Hij keek verward van de een naar de ander en probeerde zijn kalmte te hervinden.

‘Dus je hebt ook pit van jezelf,’ zei de Amyrlin Zetel, ‘naast wat Lan je heeft bijgebracht. Goed. Je zult het nodig hebben.’ ik ben wat ik ben, Moeder,’ zei hij kalm. ‘Ik ben gereed voor wat komt.’

De Amyrlin Zetel vertrok haar gezicht. ‘Lan hééft je bewerkt. Luister naar me, jongen. Over een paar uur vertrekt Ingtar om de gestolen Hoorn terug te vinden. Jouw vriend Mart zal met hem meegaan.

Ik verwacht dat je andere vriend – Perijn? – ook meegaat. Wil je hen vergezellen?’

‘Gaan Mart en Perijn? Waarom?’ Nog net op tijd herinnerde hij zich dat hij er eerbiedig ‘Moeder’ aan toe moest voegen. ‘Je weet van de dolk van je vriend?’ Haar vertrokken mond vertelde Rhand wat zij ervan vond. ‘Die dolk is ook gestolen. Hij moet worden gevonden, anders kan de band tussen Mart en de dolk niet verbroken worden en zal hij sterven. Je kunt met hen uitrijden als je wilt of je kunt hier blijven. Heer Agelmar zal je ongetwijfeld zo lang je wilt als gast laten blijven. Ik vertrek vandaag eveneens. Moiraine Sedai zal me begeleiden, evenals Egwene en Nynaeve, dus dan ben je hier verder alleen als je blijft. De keus is aan jou.’ Rhand staarde haar aan. Ze zegt dat ik kan gaan waar ik wil. Heeft ze me hiervoor geroepen? Mart gaat dood! Hij keek naar Moiraine, die stil met haar handen in haar schoot zat. Het leek of ze zich nergens wat van aantrok, laat staan waar hij heen zou gaan. Welke weg moet ik van je inslaan, Aes Sedai? Bloedvuur, dan kies ik een andere. Maar als Mart sterft... ik kan hem niet in de steek laten. Licht, hoe kunnen we die dolk vinden?

‘Je hoeft niet meteen te kiezen,’ zei de Amyrlin Zetel. Zij leek er zich evenmin om te bekommeren. ‘Maar je moet kiezen voordat Ingtar uitrijdt.’

‘Ik rijd met Ingtar mee, Moeder.’

De Amyrlin Zetel knikte afwezig. ‘Nu dat geregeld is, kunnen we op belangrijker zaken overgaan. Ik weet dat je kunt geleiden, jongen. Wat weet je er zelf van?’

Rhands mond viel open. Zijn gedachten waren nog bij Mart en haar achteloze woorden troffen hem als een molenwiek. Alle raadgevingen van Lan dansten wervelend in hem rond. Hij staarde haar aan en bevochtigde zijn lippen. Het was één ding om te denken dat ze het wist, maar iets heel anders om te horen dat zij dat ook werkelijk deed. Het zweet brak hem uit.

Ze boog zich naar voren en wachtte op antwoord, maar hij had het gevoel dat ze eigenlijk meer afstand wilde scheppen. Hij herinnerde zich wat Lan had gezegd. Als ze bang voor je is... Hij wilde lachen. Zij bang voor hém?

‘Nee, ik kan het niet. Ik bedoel... ik deed het niet met opzet. Het gebeurde gewoon. Ik wil het niet... de Kracht geleiden. Ik doe het nooit meer, ik zweer het.’

‘Je wilt het niet,’ zei de Amyrlin Zetel. ‘Nou, dat is verstandig van je. En ook dwaas. Sommigen kunnen leren hoe ze moeten geleiden, maar de meesten kunnen dat niet. Slechts enkelen bezitten die kiem al bij hun geboorte. Vroeg of laat gaan zij de Ene Kracht gebruiken, of ze willen of niet, dat is zo zeker als kuit verandert in vis. Je zult blijven geleiden, jongen. Je kunt het niet helpen. En je kunt maar beter léren geleiden, leren het te beheersen, of je zult niet lang genoeg leven om krankzinnig te worden. De Ene Kracht doodt wie haar stroom niet kan beheersen.’

‘Hoe moet ik dat leren?’ vroeg hij. Moiraine en Verin zaten doodstil en sloegen hem onverstoorbaar gade. Net spinnen. ‘Hoe? Moiraine zegt dat ze me niets kan leren, en ik weet niet hoe of wat ik moet leren. Ik wil het trouwens helemaal niet. Ik wil het kwijt. Kunt u dat niet begrijpen? Kwijt!’

‘Ik heb je de waarheid verteld, Rhand,’ zei Moiraine. Het klonk of ze een onderhoudend gesprek voerde. ‘De mannelijke Aes Sedai hadden het jou kunnen bijbrengen, maar die zijn al drieduizend jaar dood. Geen enkele levende Aes Sedai kan je leren saidin te geleiden, net zo min als jij zou kunnen leren hoe je saidar kunt geleiden. Een vogel kan een vis niet leren vliegen, noch een vis een vogel leren zwemmen.’ ik heb dat altijd een onzinnig spreekwoord gevonden,’ zei Verin plotseling. ‘Er zijn vogels die duiken en zwemmen. En in de Zee der Stormen leven vissen die kunnen vliegen, met grote vinnen die als armen uitslaan en met bekken als zwaarden...’ Haar woorden stierven weg en ze werd rood. Moiraine en de Amyrlin Zetel keken haar uitdrukkingsloos aan.

Rhand gebruikte de onderbreking om iets van zijn zelfbeheersing terug te vinden. Zoals Tham hem lang geleden had geleerd, vormde hij een enkele vlam in zijn geest en voedde die met zijn angst. Hij zocht het niets, de stilte van de leegte. De vlam leek te groeien tot hij alles omvatte. Als hij zo groot was, kon je hem niet meer bevatten. Dan verdween de vlam, een vredig gevoel achterlatend. Aan de randen flikkerden nog steeds als zwarte inktvlekken zijn gevoelens van vrees en woede, maar de leegte hield stand. Gedachten scheerden over het oppervlak als steentjes over het water. De aandacht van de Aes Sedai was slechts een moment afgeleid, maar toen ze zich weer tot hem wendden, was zijn gezicht kalm.

‘Waarom praat u zo tegen me, Moeder?’ zei hij. ‘U zou me moeten stillen.’

De Amyrlin Zetel fronste en keek naar Moiraine. ‘Heeft Lan hem dit geleerd?’

‘Nee, Moeder. Hij heeft het van Tham Altor.’

‘Waarom?’ wilde Rhand opnieuw weten.

De Amyrlin Zetel keek hem recht aan en zei enkel: ‘Omdat je de Herrezen Draak bent.’

De leegte beefde. De wereld schudde. Alles om hem heen scheen te draaien. Hij richtte al zijn aandacht op het niets en de leegte kwam terug. De wereld kwam tot stilstand. ‘Nee, Moeder. Ik kan geleiden, het Licht helpe me, maar ik ben geen Raolin Duistervaan, geen Guaire Amalasin, geen Jurian Steenboog. U kunt me stillen of doden of laten gaan, maar ik wil geen tamme Draak zijn aan de leiband van Tar Valon.’

Hij hoorde Verin naar adem snakken en de ogen van de Amyrlin werden groter. Haar blauwe ogen stonden graniethard. Het deerde hem niet; het gleed langs de leegte in hem.

‘Waar heb je die namen gehoord?’ vroeg de Amyrlin. ‘Wie heeft jou verteld dat Tar Valon een valse Draak aan de lijn legt?’

‘Een vriend, Moeder,’ zei hij. ‘Een speelman. Zijn naam was Thom Merrilin. Hij is dood.’ Moiraine maakte een geluidje en hij keek haar even aan. Ze beweerde dat Thom niet dood was, maar ze had er nooit een bewijs van gegeven. Hij nam aan dat geen enkele man een lijf-aan-lijf-gevecht met een Schim kon overleven. De gedachte was bespottelijk en verdween. Alleen de leegte en de eenheid bleven. ‘Jij bent geen valse Draak,’ zei de Amyrlin op besliste toon. ‘Jij bent de ware Herrezen Draak.’

‘Ik ben een schaapherder uit Tweewater, Moeder.’

‘Dochter, vertel hem het verhaal. Een wáár verhaal, jongen. Luister goed.’

Moiraine begon. Rhand hield zijn ogen gericht op het gezicht van de Amyrlin, maar hij luisterde.

‘Bijna twintig jaar geleden staken de Aiel de Rug van de Wereld over, de Drakenmuur, de enige keer dat ze dit ooit hebben gedaan. Ze trokken plunderend door Cairhien, vernietigden ieder leger dat tegen hen optrok en brandden de stad Cairhien plat; hun strijd bereikte zelfs Tar Valon. Het was winter en het sneeuwde, maar kou en hitte deren een Aiel niet. De laatste slag, de laatste die werkelijk telde, werd gestreden voor de Glanzende Muren, in de schaduw van de Drakenberg. Na drie dagen en drie nachten werden de Aiel ten slotte verdreven. Of liever: bliezen zij zelf de aftocht. Zij hadden immers hun doel bereikt en koning Laman van Cairhien gedood voor het vellen van de Boom. En hier begint mijn verhaal. En het jouwe.’ Ze kwamen als een vloedgolf over de Drakenmuur. Helemaal tot aan de Glanzende Muren... Rhand wachtte tot de herinneringen zouden vervagen, maar het was Thams stem die hij hoorde, de stem van een zieke, wartaal uitslaande Tham, die geheimen uit zijn verleden prijsgaf. De stem klampte zich vast aan de leegte, wilde er binnendringen.

‘In die dagen was ik een Aanvaarde,’ zei Moiraine, ‘net als onze Moeder, de Amyrlin Zetel. Wij zouden weldra tot het zusterschap worden verheven en die nacht hadden we dienst bij de toenmalige Amyrlin. Haar Hoedster van de Kronieken, Gitara Moroso, was bij ons. Elke andere zuster in Tar Valon, zelfs die van de Rode Ajah, was buiten om zoveel mogelijk gewonden te Helen. De dag brak aan. Het vuur in de haard kon de kou niet buiten houden. Eindelijk hield het op met sneeuwen en in de kamers van de Amyrlin in de Witte Toren konden we het ruiken: de rook van brandende dorpen na de strijd.’ Veldslagen zijn altijd heet, zelfs in de sneeuw. Wilde ontsnappen aan de stank van de dood. Thams ijlen klauwde aan de stille kalmte in Rhand. De stem beefde en zonk weg, werd vaster en begon weer te trillen. De ogen van de Amyrlin boorden zich in de zijne. Hij voelde hoe het zweet hem weer uitbrak. ‘Het waren koortsdromen,’ zei hij. ‘Hij was ziek.’ Hij verhief zijn stem. ‘Mijn naam is Rhand Altor. Ik ben een schaapherder. Mijn vader is Tham Altor, en mijn moeder was...’

Moiraine liet hem even begaan, maar nu onderbrak ze hem met zachte maar meedogenloze stem. ‘De Voorspellingen van de Draak in de Karaethon reeks zeggen dat de Draak zal herrijzen op de hellingen van de Drakenberg, waar hij stierf tijdens het Breken van de Wereld. Soms had Gitara Sedai de gave van de Voorspelling. Ze was oud en haar haren waren even wit als de sneeuw buiten, maar haar Voorspellingen waren krachtig. Achter de ramen werd de ochtend lichter toen ik haar thee bracht. De Amyrlin Zetel vroeg me welk nieuws er was van het slagveld. En Gitara Sedai kwam bevend en stijf overeind uit haar stoel. Ze rilde en haar gezicht zag eruit alsof ze in de Doemkrocht van Shayol Ghul had gekeken. “Hij is opnieuw geboren! Ik voel hem! De Draak slaakt zijn geboortekreet op de hellingen van de Drakenberg! Hij komt! Hij komt! Het Licht helpe ons! Het Licht helpe de wereld! Hij ligt in de sneeuw en hij krijt als de donder. Hij vlamt als de zon!” Toen viel ze voorover, in mijn armen, dood.’ Hoorde een boreling huilen. Baarde daar in eenzaamheid voor ze stierf... kind blauw van de kou. Rhand trachtte Thams stem weg te duwen. De leegte kromp. ‘Een koortsdroom,’ hijgde hij. Ik kon het kind niet achterlaten. ‘Ik werd geboren in Tweewater.’ Wist altijd al dat je kinderen wilde, Kari. Hij rukte zijn blik los van die van de Amyrlin. Hij probeerde de wegebbende leegte vast te houden, al wist hij dat dat niet de goede manier was. Ja, meisje. Rhand is een goede naam. ‘Ik – ben – Rhand – Altor!’ Hij stond te trillen op zijn benen.

‘En zo kwamen wij te weten dat de Draak was herboren,’ ging Moiraine door. ‘De Amyrlin liet ons tweeën geheimhouding zweren, want zij wist dat niet alle zusters die wedergeboorte zouden zien zoals ze opgevat diende te worden. Ze liet ons zoeken. Na die slag waren er vele vaderloze kinderen. Te veel. Maar toen vingen we een verhaal op dat een man een kind had gevonden op de berg. Dat was alles. Een man en een jongen. Wij zochten vele jaren en vonden andere aanwijzingen in de Voorspellingen. “Hij zal van het oude bloed zijn en grootgebracht worden door het oude bloed.” Dat was er een; er waren andere. Maar er zijn veel plaatsen waar het oude bloed, uit de Eeuw der Legenden, onverdund stroomt. Toen kwam ik in Tweewater, waar het oude bloed van Manetheren bruist als een kolkende rivier, en in Emondsveld vond ik drie jongens. Hun naamdagen vielen binnen die paar weken na de slag op de Drakenberg. En een van hen kan geleiden. Denk je dat de Trolloks achter jou aan gingen omdat je ta’veren bent? Jij bent de Herrezen Draak.’ Rhands knieën begaven het en hij viel voorover. Zijn handen sloegen tegen het tapijt en verhinderden dat hij plat op zijn gezicht viel. De leegte was weg, de stilte versplinterd. Hij hief zijn hoofd en de drie Aes Sedai keken naar hem. Hun gezichten stonden kalm en waren zo glad als rimpelloze vijvers, en hun ogen knipperden niet. ‘Mijn vader is Tham Altor en ik ben geboren...’ Ze staarden hem onbewogen aan. Ze liegen. Ik ben niet... wat ze zeggen’. Op de een of andere manier, hoe dan ook, liegen ze. Ze willen me gebruiken’. ‘Ik laat me niet door jullie gebruiken.’

‘Een anker vermindert niet in waarde als het wordt gebruikt om een boot vast te leggen,’ zei de Amyrlin. ‘Jij kwam met een doel, Rhand Altor. “Wanneer de winden van Tarmon Gai’don de aarde geselen, zal hij opstaan tegen de Schaduw en de wereld wederom in het Licht brengen.” De Voorspellingen moeten vervuld worden of de Duistere zal zich vrijmaken en de wereld naar zijn beeld herscheppen. De Laatste Slag komt dichterbij en jij werd geboren om de mensheid te verenigen en tegen de Duistere te leiden.’

‘Ba’alzamon is dood,’ zei Rhand schor en de Amyrlin snoof als een stalknecht.

‘Als je dat gelooft, ben je net zo’n dwaas als de Domani. Velen daar geloven dat hij dood is, dat zeggen ze althans, maar ik heb gemerkt dat ze nog steeds zijn naam niet durven noemen. De Duistere leeft en hij breekt los. Jij zult de Duistere tegemoet treden. Dat is je bestemming.’

Het is je bestemming. Hij had dat eerder gehoord, in een droom die misschien geen echte droom was geweest. Hij vroeg zich af wat de Amyrlin zou zeggen als ze wist dat Ba’alzamon in zijn dromen tot hem had gesproken. Dat is voorbij. Ba’alzamon is dood. Ik zag hem sterven.

Plotseling drong het tot hem door dat hij als een kikker op z’n hurken zat, in elkaar gekrompen onder hun blikken. Hij probeerde de leegte weer te vormen, maar stemmen wervelden rond door zijn hoofd en verijdelden elke poging. Het is je bestemming. Boreling, liggend in de sneeuw. Jij bent de Herrezen Draak. Ba’alzamon is dood. Rhand is een goede naam, Kari. Ik laat me niet gebruiken! Puttend uit zijn eigen koppigheid dwong hij zichzelf overeind. Houd je hoofd hoog en zie het onder ogen. Je kunt tenminste je trots behouden. De drie Aes Sedai keken uitdrukkingsloos toe.

‘Wat...’ Met moeite hield hij zijn stem in bedwang. ‘Wat gaat u met me doen?’

‘Niets,’ zei de Amyrlin en hij knipperde met zijn ogen. Het was niet het antwoord dat hij verwacht had, dat hij gevreesd had. ‘Je zegt dat je Ingtar en je vrienden wilt vergezellen, en dat mag. Ik heb je op geen enkele manier getekend. Een paar zusters kunnen weten dat je ta’veren bent, en dat is alles. Slechts wij drieën weten wie je werkelijk bent. Ik zal eveneens je vriend Perijn ontvangen en ik zal je andere vriend in de ziekenzaal bezoeken. Je mag gaan en staan waar je wilt en hoeft niet bang te zijn dat we de Rode zusters achter je aan sturen.’

Wie je werkelijk bent. Woede laaide in hem op. Hij onderdrukte het. ‘Waarom?’

‘De Voorspellingen moeten vervuld worden. We laten je gaan, wetend wie je bent, omdat anders de wereld die wij kennen, zal sterven en de Duistere haar onder vuur en dood zal begraven. Let wel, niet alle Aes Sedai denken er zo over. Enkelen in Fal Dara zouden je ombrengen als ze slechts een tiende van je ware aard zouden weten. Ze zouden net zo rouwig zijn om een vis die ze schoonmaken. Maar er lopen ongetwijfeld ook mannen rond die samen met je gelachen hebben en die hetzelfde zouden doen als zij het wisten. Pas goed op, Rhand Altor, Herrezen Draak.’

Hij keek hen om de beurt aan. Jullie Voorspellingen zijn niet de mijne. Ze beantwoordden zijn blik zo kalm dat hij amper kon geloven dat ze hem ervan probeerden te overtuigen dat hij de meest gehate, meest gevreesde man uit de geschiedenis was. Hij had al zijn angsten overleefd en achter zich gelaten en was nu op een kille plek beland. Enkel zijn woede hield hem warm. Ze konden hem stillen of hem ter plekke in vlammen laten opgaan. Het kon hem niet meer schelen. Een deel van Lans raad kwam terug. Hij legde zijn linkerhand op het gevest en duwde het zwaard achter zich, zodat hij de schede met zijn rechterhand kon pakken. Toen boog hij. ‘Heb ik uw toestemming, Moeder, om deze plaats te verlaten?’

‘Ik sta je toe te gaan, mijn zoon.’

Hij richtte zich op en bleef een ogenblik staan. ‘Ik laat me niet gebruiken,’ zei hij tegen hen. Er viel een lange stilte toen hij zich omdraaide en vertrok.

De stilte bleef na Rhands vertrek hangen, tot ze verbroken werd door een diepe zucht van de Amyrlin. ‘Ik kan niet zeggen dat ik het prettig vind wat we zojuist hebben gedaan,’ zei ze. ‘Het was noodzakelijk, maar... Werkte het, dochters?’

Moiraine schudde nauwelijks zichtbaar het hoofd, ik weet het niet. Maar het was noodzakelijk en dat is het nog steeds.’

‘Noodzakelijk,’ stemde Verin in. Ze raakte haar voorhoofd aan en tuurde toen naar het zweet op haar vingers. ‘Hij is sterk. En zo koppig als je vertelde, Moiraine. Veel sterker dan ik verwachtte. Misschien moeten we hem toch stillen voor...’ Haar ogen werden groot. ‘Maar we kunnen het niet, nee hè? De Voorspellingen. Het Licht vergeve ons voor wat we op de wereld loslaten.’

‘De Voorspellingen,’ zei Moiraine en knikte. ‘Naderhand zullen we doen wat we moeten doen. Net als nu.’

‘Wat we moeten doen,’ zei de Amyrlin. ‘Ja. Maar wanneer hij leert geleiden, moge het Licht ons allen bijstaan.’ De stilte keerde terug.

Er hing een storm in de lucht. Nynaeve kon het voelen. Een zware storm, erger dan ze ooit had gezien. Ze kon luisteren naar de wind en horen wat het weer zou doen. Alle Wijsheden gingen prat op deze kunde, maar velen konden het niet. Nynaeve had zich meer op haar gemak gevoeld met haar aanleg voor ze hoorde dat het een uiting was van de Ene Kracht. Iedere vrouw die naar de wind kon luisteren, kon geleiden. Maar de meesten waren vermoedelijk net als zij vroeger: ze waren zich nergens van bewust en maakten zich de kunde onbeheerst en ongewild eigen.

Maar deze keer was er iets mis. Buiten was de ochtendzon een gouden bal in een helderblauwe lucht en vogels zongen in de tuinen, maar dat was het niet. Het luisteren naar de wind zou niet veel voorgesteld hebben als ze het weer niet kon voorspellen voor de tekens zichtbaar werden. Maar deze keer was er iets mis met dat gevoel, iets was niet helemaal als gewoonlijk. De storm leek ver weg te zijn, te ver om die te kunnen voelen. Desondanks voelde het of uit de hemel boven haar regen en sneeuw en hagel zouden moeten vallen, alles tegelijk, met gierende winden die de stenen van de burcht deden schudden. Ze kon ook het aanhoudende mooie weer voelen, maar het lag verborgen onder dat andere.

Een blauwvink streek neer in een vensternis, als een bespotting van haar weergevoel, en tuurde de hal in. Toen de vogel haar zag, verdween hij in een flits van witte en blauwe veren. Ze staarde naar de plek waar de vogel had gezeten. Er is een storm en er is geen storm. Het heeft wat te betekenen. Maar wat? Helemaal aan de andere kant van de zaal vol vrouwen en kleine kinderen zag ze Rhand wegbenen. Zijn gevolg van vrouwen moest haast rennen om hem bij te houden. Nynaeve knikte nadenkend. Als er een storm was die geen storm was, dan vormde hij de kern. Ze tilde haar rokken op en haastte zich achter hem aan.

Diverse vrouwen waarmee ze sinds haar aankomst in Fal Dara vriendschap had gesloten, probeerden haar aan te spreken. Ze wisten dat Rhand bij haar hoorde en dat ze allebei uit Tweewater kwamen. Ze wilden weten waarom de Amyrlin Zetel hem had ontboden. De Amyrlin Zetel! Ze voelde iets ijzigs in haar maag en begon te hollen, maar voordat ze de vrouwenvertrekken uit was, had ze hem door te veel hoeken en te veel mensen al uit het oog verloren. ‘Waar ging hij naar toe?’ vroeg ze aan Nisura. Ze hoefde niet te zeggen wie ze bedoelde. Ze hoorde Rhand noemen in de gesprekken van de andere vrouwen die rond de boogdeuren bij elkaar stonden, ik weet het niet, Nynaeve. Hij verdween of Hartsvloek hem zelf op de hielen zat. Dat kan hij ook maar beter doen met een zwaard aan zijn zij. Na zoiets is de Duistere wel de minste van zijn zorgen. Waar gaat het met de wereld naar toe? En dat nog wel toen hij voor de Amyrlin werd geleid, in haar eigen vertrekken! Zeg eens, Nynaeve, is hij echt een prins in jullie land?’ De gesprekken van de andere vrouwen verstomden; ze bogen zich naar hen toe om te luisteren. Nynaeve wist niet zeker wat ze antwoordde. Iets waardoor ze uit hun buurt kon komen. Ze haastte zich met gebalde vuisten de vrouwenvertrekken uit, in elke dwarsgang kijkend of hij daar was. Licht, wat hebben ze met hem gedaan? Ik had hem van Moiraine vandaan moeten houden, hoe dan ook. Het Licht verblinde haar. Ik ben zijn Wijsheid.

Ben je dat? spotte een stemmetje. Je hebt Emondsveld in de steek gelaten. Zij moeten het nu alleen zien te rooien. Kun je je nog steeds bun Wijsheid noemen?

Ik heb ze niet in de steek gelaten, zei ze fel tegen zichzelf. Ik heb Mavra Mallen uit Devenrit laten halen om een oogje in het zeil te houden tot ik terug ben. Ze kan de dorpsmeester en de mannen van de raad best aan, en ze kan het goed vinden met de vrouwenkring. Mavra zal eens naar haar dorp moeten terugkeren. Geen dorp kan het lang zonder zijn Wijsheid stellen. Inwendig kromp Nynaeve ineen. Ze was al maanden weg uit Emondsveld. ‘Ik ben de Wijsheid van Emondsveld!’ zei ze hardop. Een dienaar met een rol stof keek haar verbaasd aan en boog diep alvorens hij zich verder haastte. Aan zijn gezicht te zien wilde hij dolgraag ergens anders zijn.

Nynaeve bloosde en keek om zich heen of iemand het had gemerkt. In de gang bevonden zich slechts enkele mannen, druk in gesprek, en er liepen een paar vrouwen rond in het zwart-en-goud die hun eigen bezigheden hadden. Ze bogen voor haar of maakten een knix als ze langsliepen. Ze had deze tweestrijd al honderd keer gevoerd, maar dit was de eerste keer dat ze hardop in zichzelf praatte. Ze mompelde iets onverstaanbaars en perste haar lippen stevig op elkaar toen ze in de gaten kreeg wat ze deed.

Ze besefte dat haar speurtocht zinloos was, toen ze op Lan stuitte. Hij stond met zijn rug naar haar toe en keek door een schietgat naar het voorplein, waar geluiden opstegen van paarden en mannen, van hinniken en schreeuwen. Lans aandacht was er zo sterk op gericht dat hij haar eerst niet leek te horen. Ze haatte het dat ze hem nooit kon besluipen, hoe zacht ze ook liep. In Emondsveld vond men haar een ster in woudlopen, hoewel maar weinig vrouwen belangstelling voor die vaardigheid hadden.

Ze stond stil en drukte haar handen tegen haar buik om de vlinders tot bedaren te brengen. Ik zou mezelf een portie rannel en schapentongwortel moeten toedienen, dacht ze schamper. Het was een drankje dat ze iedereen gaf die zat te kniezen, zich heel zielig vond of als een kip zonder kop rondliep. Rannel en schapentongwortel vrolijkten je een beetje op en het deed geen kwaad, maar het voornaamste was dat het afschuwelijk smaakte en dat bleef je de hele dag bij. Het was het volmaakte middel tegen dwaasheid.

Onopgemerkt bestudeerde ze hem van top tot teen terwijl hij tegen de muur leunde, over zijn kin streek en keek naar wat er beneden gebeurde. Hij is te lang, om maar iets te noemen, en vervolgens ook oud genoeg om mijn vader te kunnen zijn. Een man met zo’n gezicht moet wel wreed zijn. Nee, dat is hij niet. Nooit. En hij was een koning. Zijn land was vernietigd toen hij een kind was en hij zou de kroon niet opeisen, maar desondanks was hij echt koning. Wat moet een koning met een dorpsvrouw? En een zwaardhand bovendien. Gebonden aan Moiraine. Ze heeft zijn trouw tot aan zijn dood en is nauwer met hem verbonden dan geliefden, en ze heeft hem. Ze heeft alles wat ik wil, het Licht vertere haar! Hij draaide zich om en ze wilde wegvluchten. ‘Nynaeve.’ Zijn stem greep haar en hield haar vast als een strop, ik wilde je alleen spreken. Je lijkt altijd in de vrouwenvertrekken te zijn of in gezelschap.’

Het kostte haar moeite naar hem toe te gaan, maar ze wist zeker dat haar gezicht kalm stond toen ze hem aankeek, ik zoek Rhand.’ Ze wilde niet toegeven dat ze geprobeerd had hem te ontlopen. ‘We hebben alles gezegd wat er te zeggen viel en dat was een hele tijd geleden. Ik zette mezelf voor gek — wat ik niet nog eens zal doen – en je zei me te gaan.’

‘Ik heb nooit gez...’ Hij haalde diep adem. ‘Ik heb je verteld dat ik geen bruidsgeschenk te bieden had, alleen de kleren van een weduwe. Geen geschenk dat een man een vrouw mag aanbieden. Geen enkele man die zich een man noemt.’

‘Ik begrijp het,’ zei ze koel. ‘Hoe dan ook, een koning geeft geen geschenken aan dorpsvrouwen. En deze dorpsvrouw zou het niet aannemen. Heb je Rhand gezien? Ik moet hem spreken. Hij is bij de Amyrlin geweest. Weet jij wat ze van hem wilde?’ Zijn ogen schitterden als blauw ijs in de zon. Ze zette zich schrap en wierp hem een even ijzige blik toe.

‘De Duistere hale Rhand Altor en de Amyrlin Zetel,’ gromde hij en drukte iets in haar hand. ‘Ik geef je een geschenk en je zult het aanvaarden, al moet ik het met staal om je nek klinken.’ Ze sloeg haar ogen neer. Als hij boos was, keek hij net zo venijnig als een blauwooghavik. In haar hand lag een zegelring van zwaar goud, getekend door ouderdom en bijna groot genoeg voor allebei haar duimen. Het zegel toonde een kraanvogel in de vlucht boven een lans en een kroon en was nauwkeurig tot in het kleinste detail vervaardigd. Ze hield haar adem in. De ring van de koningen van Malkier! Ze vergat boos te kijken en hief haar gezicht op. ‘Dit kan ik niet aannemen, Lan.’

Hij haalde achteloos de schouders op. ‘Het is niets. Oud en waardeloos. Maar er zijn mensen die hem zullen herkennen. Toon de ring en je kunt bij iedere heer in de Grenslanden aanspraak maken op het gastrecht en op hulp, als je die nodig hebt. Toon hem aan een zwaardhand en hij zal hulp geven of mij bericht sturen. Stuur hem mij toe of stuur een hiermee verzegeld bericht en ik kom naar je toe, zonder te dralen of falen. Dat zweer ik.’

Haar ogen vulden zich met een waas van tranen. Als ik nu ga huilen, breng ik mezelf om. ‘Ik kan niet... ik wil geen geschenk van je, al’Lan Mandragoran. Neem de ring terug.’

Hij weerde al haar pogingen af. Zijn hand vouwde zich om de hare, teder, maar sterk als een keten.

‘Neem hem dan om mijnentwil. Als gunst aan mij. Of gooi hem weg, als hij je niet aanstaat. Ik kan hem toch niet gebruiken.’ Hij streelde haar wang met een vinger en ze schrok. ‘Nu moet ik gaan, Nynaeve Mashiara. De Amyrlin wil voor de middag vertrekken en er moet nog veel worden gedaan. Misschien hebben we onderweg naar Tar Valon nog tijd om te praten.’ Hij draaide zich om, liep de gang door en was verdwenen.

Nynaeve voelde aan haar wang. Daar had hij haar aangeraakt, MASHIARA. Het betekende een met hart en ziel geliefde, maar in een hopeloze liefde. Zonder hoop, niet terug te winnen. Dwaas! Hou op je te gedragen als een meisje dat baar haren nog steeds niet in een vlecht heeft. Het heeft geen zin dat hij je laat voelen... Ze hield de ring krampachtig vast en draaide zich om. En stond oog in oog met Moiraine. ‘Hoe lang sta je hier al?’ wilde ze weten. ‘Niet lang genoeg om iets te horen wat ik niet had mogen horen,’ zei de Aes Sedai gladjes. ‘We zullen zéker spoedig vertrekken. Dat heb ik nog opgevangen. Je moet je spullen gaan pakken.’ Vertrekken. Het was niet tot haar doorgedrongen toen Lan het zei. ‘Ik moet afscheid nemen van de jongens,’ mompelde ze en keek Moiraine toen scherp aan. ‘Wat heb je met Rhand gedaan? Hij moest bij de Amyrlin komen. Waarom? Heb je haar over... over...?’ Ze kon het niet over haar lippen krijgen. Hij was van haar eigen dorp en ze was maar net iets ouder dan hij. Ze had een paar keer op hem gepast toen hij nog klein was. Maar ze kon niet eens denken aan wat hij geworden was zonder dat haar maag verkrampte. ‘De Amyrlin zal met alledrie praten, Nynaeve. Ta’veren zijn niet zo gewoon dat ze de kans zou willen missen om er drie tegelijk te ontmoeten. Misschien spreekt ze hen wat moed in, want ze gaan met Ingtar mee, achter de dieven van de Hoorn aan. Ze vertrekken ongeveer tegelijk met ons, dus kun je maar beter opschieten met afscheid nemen.’

Nynaeve sprong naar het dichtstbijzijnde schietgat en tuurde naar het voorplein. Overal stonden pakpaarden en rijpaarden, en mannen haastten zich roepend naar elkaar tussen hen door. De enige open plek was rond de palankijn van de Amyrlin met de twee paarden, die zonder dienaren geduldig stonden te wachten. Er waren ook enkele zwaardhanden die hun rijdieren nakeken. Aan de overkant van het plein stond Ingtar met een groep Shienaranen in wapenrusting om zich heen. Soms stak een zwaardhand of een van Ingtars mannen de binnenplaats over om iets te zeggen.

‘Ik had de jongens bij jou weg moeten halen,’ zei ze terwijl ze naar buiten keek. En Egwene, als ik dat kan klaarspelen zonder haar te doden. Licht, waarom moest ze met die vervloekte gave worden geboren? ik had ze terug naar huis moeten brengen.’

‘Ze zijn oud genoeg om niet meer aan je schort te hangen,’ zei Moiraine droogjes. ‘En je weet heel goed waarom je dat nooit zou kunnen doen. Voor één van hen tenminste niet. Bovendien zou dat betekenen dat je Egwene in haar eentje naar Tar Valon laat gaan. Of heb je besloten Tar Valon te vergeten? Als je eigen gebruik van de Kracht niet geschoold wordt, zul je nooit in staat zijn hem tegen mij te gebruiken.’

Nynaeve draaide zich met open mond om. Ze kon het niet helpen. ‘Waar heb je het over?’

‘Dacht je dat ik het niet wist, kind? Nou ja, zoals je wilt. Ik neem aan dat je inderdaad naar Tar Valon gaat? Ja, dat dacht ik wel.’ Nynaeve wilde haar slaan, wilde het glimlachje wegslaan dat over het gezicht van de Aes Sedai gleed. Aes Sedai waren niet in staat geweest om hun krachten openlijk te gebruiken sinds het Breken, laat staan de Ene Kracht, maar zij spanden samen en gebruikten mensen. Ze trokken aan de touwtjes als poppenspelers. Ze bespeelden tronen en naties als stenen op een Steenbord. Ze wil ook mij op de een of andere manier gebruiken. Als het met een koning of koningin kan, waarom dan niet met een Wijsheid? Net zoals ze Rhand gebruikt. Ik ben geen kind, Aes Sedai.

‘Wat ga je nu met Rhand doen? Heb je hem niet genoeg gebruikt? Ik weet niet waarom je hem niet hebt laten stillen, nu de Amyrlin hier is met al die andere Aes Sedai, maar je moet een reden hebben. Je bent een plan aan het uitbroeden. Als de Amyrlin wist wat je aan het doen was, wed ik dat...’

Moiraine onderbrak haar. ‘Waarom zou een Amyrlin belangstelling voor een schaapherder hebben? Natuurlijk, als haar aandacht wordt getrokken, op de verkeerde manier, zou hij gestild kunnen worden. Per slot van rekening is hij wat hij is. En er is een heleboel boosheid na gisteravond. Iedereen zoekt een zondebok.’ De Aes Sedai zweeg en liet de stilte voortduren. Nynaeve staarde haar met opeengeklemde kaken aan.

‘Ja,’ zei Moiraine ten slotte, ‘het is veel beter om een slapende leeuw te laten slapen. Het lijkt me het beste als je nu gaat pakken.’ Ze liep weg, schijnbaar over de vloer glijdend, in de richting waarin Lan was verdwenen.

Nynaeves gezicht vertrok en ze sloeg met haar vuist tegen de muur. De ring stak in haar handpalm. Ze opende haar hand om hem te bekijken. Door de ring laaide haar woede nog feller op; het gaf haar haat een doel. Ik zal leren. Je denkt dat je aan mij kunt ontsnappen, omdat je het al kunt. Maar ik zal beter leren dan je denkt, en ik zal je ten val brengen voor wat je hebt gedaan. Voor wat je Mart hebt

aangedaan, en Perijn. Voor Rhand, het Licht helpe hem en de Schepper behoede hem. In het bijzonder voor Rhand. Haar hand sloot zich om de zware gouden ring. En voor mij.

Egwene keek toe hoe het kamermeisje haar jurken in een met leer overtrokken reiskist legde. Het voelde nog steeds wat vreemd, zelfs na een maand ervaring, dat een ander deed wat zij best zelf kon doen. Het waren zulke mooie gewaden, geschenken van vrouwe Amalisa, net als de grijszijden rijkleding die ze droeg, hoewel die onopgesmukt was afgezien van een paar morgensterren op de borst. De meeste andere gewaden waren veel rijker bewerkt en zouden zelfs met Zonnedag of Beltije opvallen. Ze zuchtte en bedacht dat ze de volgende Zonnedag in Tar Valon zou zijn, niet in Emondsveld. Uit het weinige dat Moiraine haar had verteld over het oefenen van de Novices – bijna niets eigenlijk – kon ze opmaken dat ze de volgende Beltije in de lente, of zelfs de Zonnedag erna, niet thuis zou zijn, Nynaeve keek de kamer in. ‘Ben je klaar?’ Ze kwam binnen. ‘We moeten al gauw op de binnenplaats zijn.’ Ook zij droeg rijkleding, van blauwe zijde, met rode liefdesknoopjes op de boezem. Ook een geschenk van Amalisa.

‘Bijna, Nynaeve. Ik vind het bijna jammer dat we gaan. Ik denk niet dat we in Tar Valon veel kans hebben die mooie jurken van Amalisa te dragen.’ Ze lachte kort. ‘Toch, Wijsheid, een bad waarin ik niet voortdurend hoef rond te loeren, zal ik zeker niet missen.’

‘Veel beter om alleen te baden,’ zei Nynaeve stug. Haar gezicht bleef hetzelfde maar haar wangen kleurden rood.

Egwene glimlachte. Ze denkt aan Lan. Het was nog steeds wat vreemd om te denken dat Nynaeve, de Wijsheid, hunkerde naar een man. Ze dacht niet dat het verstandig zou zijn om dat zó tegen Nynaeve te zeggen, maar de laatste tijd deed de Wijsheid soms net zo raar als elk ander meisje dat haar zinnen op een bepaalde man had gezet. En een man met te weinig verstand om haar waardig te zijn. Ze houdt van hem en ik kan zien dat hij van haar houdt, dus waarom doet hij niet verstandig en spreekt hij zich niet uit? ‘Ik vind dat je mij geen Wijsheid meer moet noemen,’ zei Nynaeve opeens.

Egwene knipperde met haar ogen. Het was niet echt verplicht en Nynaeve stond er nooit op, tenzij ze boos was of heel vormelijk deed, maar dit... ‘Waarom dat nou weer?’

‘Je bent nu een vrouw.’ Nynaeve keek even naar Egwenes losse haren en Egwene weerstond de aandrang om ze snel te vlechten. Aes Sedai droegen het kapsel dat ze wilden, maar voor haar was loshangend haar een teken van een nieuw leven geworden. ‘Je bent een vrouw,’ herhaalde Nynaeve nadrukkelijk. ‘We zijn twee vrouwen die heel ver van Emondsveld zijn en het zal nog lang duren voor we weer thuis zijn. Het is beter als je me gewoon Nynaeve noemt.’

‘We komen weer thuis, Nynaeve. Echt.’

‘Probeer de Wijsheid niet te troosten, meisje,’ zei Nynaeve bars, maar ze glimlachte.

Er werd op de deur geklopt, maar voordat Egwene hem kon openen, kwam Nisura binnen met een gejaagde uitdrukking op haar gezicht. ‘Egwene, die jongeman van je probeert de vrouwenvertrekken binnen te dringen.’ Ze klonk geschokt. ‘En hij draagt een zwaard. Alleen omdat de Amyrlin hem zo ontving... Heer Rhand zou beter moeten weten. Hij veroorzaakt een rel. Egwene, je moet met hem praten.’

‘Heer Rhand,’ snoof Nynaeve. ‘Die jongeman groeit uit z’n broek van verwaandheid. Als ik hem in m’n handen krijg, zal ik hem heren.’

Egwene legde een hand op Nynaeves arm. ‘Laat mij met hem praten, Nynaeve. Alleen.’

‘Vooruit dan maar. Zelfs de beste mannen moeten dringend aangelijnd worden.’ Nynaeve zweeg even en voegde er toen, half tegen zichzelf, aan toe: ‘Maar de beste zijn de moeite van het bedwingen wel waard.’ Egwene schudde het hoofd terwijl ze Nisura volgde. Nog geen half jaar geleden zou Nynaeve dat laatste nooit hebben gezegd. Maar ze zal Lan nooit aan de lijn kunnen leggen. Haar gedachten keerden terug naar Rhand. Een rel veroorzaken, hè? ‘Dwingen?’ mompelde ze. ‘Als hij nu nog geen manieren heeft geleerd, vil ik hem levend.’

‘Soms is dat er voor nodig,’ zei Nisura, die gehaast voor haar uit liep. ‘Voor hun bruiloft kennen mannen amper enige beschaving.’ Ze keek Egwene zijdelings aan. ‘Ben je van plan heer Rhand te huwen? Ik wil niet nieuwsgierig zijn, maar je gaat naar de Witte Toren en Aes Sedai huwen zelden – eigenlijk heb ik zoiets alleen van de Groene Ajah gehoord, en dan zijn het er nog niet veel, en...’ Egwene kon de rest wel raden. Ze had de praatjes in de vrouwenvertrekken over een passende vrouw voor Rhand gehoord. In het begin had ze de afgunst en nijd voelen steken. Al sinds hun kinderjaren was hij haar vrijwel toegezegd. Maar ze zou een Aes Sedai worden, en hij was wat hij was. Een man die kon geleiden. Ze kon met hem trouwen, en toekijken hoe hij waanzinnig werd, hoe hij stierf. Dat kon alleen worden voorkomen door hem te stillen. Dat kan ik hem niet aandoen. Dat kan ik niet! ‘Ik weet het niet,’ zei ze bedroefd.

Nisura knikte. ‘Niemand stroopt waar jij rechten hebt, maar je gaat naar de Toren en hij zal een goede echtgenoot zijn. Als hij leert zich te bedwingen. Daar is hij.’

De vrouwen die zich bij de toegang tot de vrouwenvertrekken hadden verzameld, keken allemaal naar drie mannen in de gang. Rhand, met zijn zwaard vastgegord over zijn rode mantel, werd tegengehouden door Agelmar en Kajin. Geen van hen droeg een zwaard; zelfs na wat er de afgelopen nacht was gebeurd, waren dit nog steeds de vrouwenverblijven. Egwene bleef achter de groep staan. ‘Je begrijpt waarom je niet naar binnen kunt gaan,’ zei Agelmar juist, ik weet dat het in Andor anders toegaat, maar begrijp je het?’ ik probeerde niet naar binnen te gaan.’ Rhand klonk alsof hij dit al meerdere malen had uitgelegd, ik zei tegen vrouwe Nisura dat ik Egwene wilde spreken, en ze zei dat Egwene het druk had en dat ik zou moeten wachten. In heb haar alleen maar vanuit de deuropening geroepen. Ik probeerde niet naar binnen te gaan. Licht, je zou haast denken dat ik de Duistere had genoemd, zoals ze allemaal op me af kwamen.’

‘Vrouwen hebben hun eigen manieren,’ zei Kajin. Voor Shienaraanse begrippen was hij lang, bijna zo lang als Rhand, en mager en grauw. Zijn haarknot was zo zwart als teer. ‘Zij maken de regels voor de vrouwenvertrekken en wij gehoorzamen ze, ook als ze dwaas zijn.’ Onder de vrouwen werden wenkbrauwen opgetrokken en hij schraapte haastig zijn keel. ‘Je moet een boodschap naar binnen sturen als je een van de vrouwen wilt spreken, maar die wordt afgeleverd wanneer zij willen, en tot dan moet je wachten. Dat is onze gewoonte.’

‘Ik moet haar zien,’ zei Rhand koppig. ‘We gaan spoedig weg. Niet snel genoeg voor mij, maar ik moet eerst Egwene spreken. We zullen de Hoorn van Valere en de dolk te pakken krijgen en dan is het afgelopen. Maar ik wil haar spreken voor ik ga.’ Egwene fronste de wenkbrauwen; zijn stem klonk vreemd.

‘Geen reden om zo heetgebakerd te zijn,’ zei Kajin. ‘U en Ingtar zullen de Hoorn wel of niet vinden. Zo niet, dan zal een ander hem terugvinden. Het Rad weeft wat het Rad wil en wij vormen slechts draden in het Patroon.’

‘Laat de Hoorn je gedachten niet overheersen, Rhand,’ zei Agelmar. ‘Hij kan een man in zijn ban krijgen – ik weet hoe dat kan – maar dat is niet de manier. Een man moet zijn plicht doen, geen roem zoeken. Wat gebeurt, gebeurt. Als de Hoorn van Valere bedoeld is om te schallen voor het Licht, dan zal dat geschieden.’

‘Daar komt je Egwene,’ zei Kajin, die haar gezien had. Agelmar keek om zich heen en knikte toen hij haar bij Nisura zag. ‘Ik zal je onder haar hoede laten, Rhand Altor. Onthoud dat haar woorden hier wet zijn, niet de jouwe. Vrouwe Nisura, wees niet te hard voor hem. Hij wilde slechts zijn jonge vrouw spreken en hij kent onze gewoonten niet.’

Egwene volgde Nisura toen de Shienaraanse zich een pad door de toekijkende vrouwen baande. Nisura boog haar hoofd kort voor Agelmar en Kajin; Rhand betrok ze er overduidelijk niet in. Haar stem klonk kortaf. ‘Heer Agelmar, heer Kajin. Hij zou nu genoeg van onze gewoonten moeten weten, maar hij is te groot voor een pak slaag, dus laat ik hem over aan Egwene.’

Agelmar gaf Rhand een vaderlijk schouderklopje. ‘Zie je wel. Je kunt haar spreken, hoewel misschien niet op de manier die je je had voorgesteld. Kom, Kajin, we moeten nog veel bespreken. De Amyrlin staat er nog steeds op...’ Zijn stem stierf weg toen beide mannen wegliepen. Rhand stond daar maar en keek naar Egwene. De vrouwen keken nog steeds, besefte Egwene. Zowel naar haar als naar Rhand. Ze stonden af te wachten wat ze ging doen. Dus ik word verondersteld hem aan te pakken, hè? Maar haar hart ging naar hem uit. Zijn haar had een borstel nodig. Ze zag woede, koppigheid en vermoeidheid in zijn gezicht. ‘Loop met me mee,’ zei ze. Achter hen steeg een geroezemoes op, terwijl hij naast haar de gang af liep, weg van de vrouwenvertrekken. Rhand leek met zichzelf te worstelen en woorden te zoeken voor wat hij wilde zeggen, ik heb gehoord van je... daden,’ zei ze. ‘Gisteravond met een getrokken zwaard door de vrouwenvertrekken rennen. Een zwaard dragen als je ontvangen wordt door de Amyrlin Zetel.’ Zwijgend liep hij naast haar. Hij keek somber naar de vloer. ‘Ze heeft... je toch niets gedaan?’ Ze had de moed niet om te vragen of hij was gestild. Hij zag er helemaal niet stil uit, maar ze had geen idee hoe een man er dan uit zou zien.

Hij schrok. ‘Nee. Ze heeft niet... Egwene, de Amyrlin...’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Ze heeft me niets gedaan.’

Ze had het gevoel dat hij iets heel anders had willen zeggen. Gewoonlijk kon ze alles uit hem krijgen, alles wat hij voor zich wilde houden, maar als hij echt koppig was, was het gemakkelijker om met je nagels een steen uit een muur te peuteren. Aan de lijnen van zijn kaak te zien was hij op dit moment op z’n koppigst. ‘Wat wilde ze van je, Rhand?’

‘Niets belangrijks. Ta’veren. Ze wilde ta’veren zien.’ Zijn gezicht werd zachter toen hij op haar neerkeek. ‘En jij, Egwene. Ben jij in orde? Moiraine zei dat je dat was, maar je lag zo roerloos. Ik dacht eerst dat je dood was.’

‘Nou, dat ben ik niet.’ Ze lachte. Ze kon zich niet meer herinneren wat er gebeurd was nadat ze Mart had gevraagd mee naar de kerkers te gaan, tot ze wakker was geworden in haar eigen bed. Toen ze hoorde wat er die nacht was gebeurd, was ze bijna blij dat ze zich niets meer kon herinneren. ‘Moiraine zei dat ze mij vanwege mijn dwaasheid graag de hoofdpijn gunde als ze alleen de rest had kunnen helen, maar dat kon ze niet.’

‘Ik heb je gezegd dat Fajin gevaarlijk was,’ mompelde hij. ‘Ik zei het, maar je wou niet luisteren.’

‘Als je zo gaat praten,’ zei ze ferm, ‘geef ik je aan Nisura door. Zij zal niet met je praten zoals ik doe. De laatste man die zich een weg trachtte te banen door de vrouwenvertrekken heeft een maand tot zijn ellebogen in het zeepwater gestaan om in de wasserij te helpen en hij zocht alleen maar zijn verloofde om een ruzie bij te leggen. Zelfs hij wist dat hij maar beter geen zwaard kon dragen. Het Licht weet wat ze met jou zouden doen.’

‘Iedereen wil iets met me doen,’ gromde hij. ‘Iedereen wil me ergens voor gebruiken. Nou, ik laat me niet gebruiken. Als we eenmaal de Hoorn en Marts dolk gevonden hebben, zal ik nooit meer gebruikt worden.’

Met een geërgerde grom pakte ze hem bij de schouders en dwong hem haar aan te kijken. Ze keek boos terug. ‘Als je onzin blijft uitkramen, Rhand Altor, zweer ik dat je een draai om je oren krijgt.’

‘Nu klink je net als Nynaeve.’ Hij lachte, maar toen hij haar weer aankeek, verdween zijn lach snel. ‘Ik neem aan... ik neem aan dat ik je nooit meer zal zien. Ik weet dat je naar Tar Valon moet, ik weet het. En je wordt een Aes Sedai. Ik heb het gehad met Aes Sedai, Egwene. Ik wil niet naar hun pijpen dansen, niet voor Moiraine, voor niemand niet.’

Hij zag er zo verloren uit dat ze zijn hoofd op haar schouder had willen leggen, en zo koppig dat ze hem echt een draai om zijn oren wilde geven. ‘Luister naar me, stom rund. Ik wórd een Aes Sedai en ik zal een manier vinden om je te helpen. Beloofd.’

‘De volgende keer dat je me ziet, wil je me waarschijnlijk stillen.’ Ze keek haastig om zich heen; ze waren alleen in dit gedeelte van de gang. ‘Als je je tong niet in bedwang houdt, zal ik niet in staat zijn je te helpen. Wil je dat iedereen het te weten komt?’

‘Te veel mensen weten het al,’ zei hij. ‘Egwene, ik wou dat de dingen anders waren, maar dat zijn ze niet. Ik wou... Pas goed op jezelf. En beloof me dat je niet de Rode Ajah kiest.’ Toen ze haar armen om hem heen sloeg, maakten haar tranen alles mistig. ‘Pas goed op jezelf,’ zei ze fel. ‘Als je dat niet doet, ga ik... ik...’ Ze dacht dat ze hem hoorde mompelen: ik hou van je,’ en toen maakte hij vastberaden haar armen los en duwde haar zachtjes weg. Hij draaide zich om en liep van haar weg, bijna hollend. Ze schrok toen Nisura haar arm aanraakte. ‘Hij ziet eruit alsof je hem een taak hebt opgedragen die hij niet aangenaam vindt. Maar hij mag je er niet om zien huilen. Dat verknoeit alles. Kom, Nynaeve wil je spreken.’

Egwene veegde haar wangen droog en volgde de andere vrouw. Pas goed op jezelf, lompe wolkop. Licht, zorg voor hem.

9

Afscheid

Op de voorhof heerste een ordelijke bedrijvigheid toen Rhand er uiteindelijk aankwam met zijn zadeltassen en de bundel waarin de harp en de fluit van Thom waren gewikkeld. De zon klom naar de middag. Mannen waren gehaast bezig met de paarden, trokken aan zadelriemen en paktuig en riepen met luide stem. Anderen snelden met water of de laatste pakken naar de pakpaarden en krijgslieden, of vlogen weer weg om iets te halen dat ze zich opeens herinnerden. Maar allen leken precies te weten wat ze deden en waar ze naar toe gingen. De omlopen en schuttersgalerijen stonden vol mensen en de ochtendlucht zinderde van opwinding. Er klonk hoefgekletter op de keien. Een van de pakpaarden begon achteruit te slaan en stalknechten snelden toe om hem te kalmeren. Overal hing een zware paardenlucht. Rhands mantel probeerde op te waaien in de bries die de havikbanieren op de torens liet wapperen, maar de boog op zijn rug verhinderde dat. Buiten de open poorten klonken geluiden van de piekeniers en boogschutters van de Amyrlin, die door een zijpoort het plein opmarcheerden. Een heraut probeerde zijn hoorn uit. Enkele zwaardhanden gluurden naar Rhand terwijl hij over de binnenhof liep; een paar trokken hun wenkbrauwen op toen ze het reigerzwaard zagen, maar niemand zei iets. De helft van hen droeg de mantels waarvan je zo draaierig werd. Daar stond Mandarb, het ros van Lan, groot en zwart en met felle ogen, maar Lan zelf was er niet, net zo min als de Aes Sedai of de vrouwen. Moiraines witte merrie, Aldieb, trappelde parmantig naast de hengst.

Rhands vos stond bij de groep aan de andere kant van het plein, bij Ingtar, een vaandrager die Ingtars Grijze Uilbanier droeg en nog twintig geharnaste lieden met speren die in stalen punten van twee voet uitliepen. Iedereen zat al in het zadel. De spijlen van hun helmen bedekten hun gezicht, terwijl de goudkleurige mantels met de Zwarte Havik op de borst de harnassen verborgen. Alleen de helm van Ingtar had een teken op de rand: een halve maan met de punten omhoog. Rhand herkende een paar van de mannen. De ruige, eenogige Uno, met een groot litteken over zijn gezicht. Ragan en Masema. En anderen waarmee hij weleens een woordje had gewisseld of een spelletje Steen gespeeld. Ragan wuifde en Uno knikte, maar Masema was niet de enige die hem koud aankeek en zich vervolgens omdraaide. De pakpaarden stonden geduldig te wachten met zwaaiende staarten.

De grote vos danste toen Rhand zijn zadeltassen en bundel vastbond achter de hoge zadelboom. Hij stak zijn voet in de stijgbeugel en mompelde: ‘Rustig, Rooie,’ terwijl hij in het zadel gleed, maar hij liet de hengst wat ronddartelen om iets van zijn spanning uit de stal kwijt te raken.

Tot Rhands verrassing kwam Loial uit de stallen rijden om zich bij hen te voegen. Het rijdier van de Ogier, met zijn lange vetlokken, was even groot en zwaar als een eersteklas Durraans strijdros. Daarnaast leken de andere paarden bijna even groot als Bela, maar met Loial in het zadel leek zijn ros een pony.

Voor zover Rhand kon zien, droeg Loial geen wapens; hij had nog nooit gehoord van een Ogier die een wapen gebruikte. Hun stedding bood genoeg bescherming. En Loial had zo zijn eigen gedachten over wat er nodig was voor een reis. De uitpuilende zakken van zijn grote reismantel spraken voor zich en zijn zadeltassen vertoonden de vierkante uitstulpingen van boeken.

De Ogier toomde zijn paard een eindje verder in en keek naar Rhand. Zijn pluimoren bewogen onzeker.

‘Ik wist niet dat je meeging,’ zei Rhand. ‘Ik dacht dat je wel genoeg had van onze trektochten. Deze keer kunnen we met geen mogelijkheid weten hoe lang het zal duren of waar we terecht zullen komen.’ Loials oren richtten zich een beetje op. ‘Dat wist ik ook niet toen ik je voor het eerst ontmoette. Bovendien: wat toen gold, geldt nu nog. Ik kan me de kans niet laten ontglippen om met eigen ogen te zien hoe de geschiedenis zich rond ta’veren weeft. En om de Hoorn te helpen vinden...’

Mart en Perijn kwamen achter Loial aanrijden en wachtten. Mart had donkere kringen rond de ogen maar zijn gezicht had een gezonde kleur.

‘Mart,’ zei Rhand, ‘ik heb spijt van wat ik tegen je gezegd heb. Perijn, ik meende er niets van. Ik deed stom.’

Mart keek hem slechts even aan, schudde toen het hoofd en zei iets tegen Perijn dat Rhand niet kon verstaan. Mart had alleen zijn boog en pijlen, maar Perijn droeg aan de riem ook zijn bijl met het brede sikkelblad, dat in balans werd gehouden door de zware punt aan de andere kant.

‘Mart? Perijn? Echt, ik wilde niet...’ Ze reden door naar Ingtar. ‘Dat is geen reismantel, Rhand,’ zei Loial.

Rhand wierp een blik op de gouden doornen die zich om zijn karmozijnen mouw slingerden en grimaste, ‘geen wonder dat Mart en Perijn nog steeds denken dat ik het hoog in mijn bol heb.’ Toen hij naar zijn kamer was teruggekeerd, was alles al ingepakt en weggebracht. Alle gewone mantels die hij had gekregen, zaten al op de pakpaarden, dat had de dienaar tenminste gezegd. Elke mantel die nog in de kleerkast hing, was minstens zo elegant als deze mantel. Behalve wat hemden, wollen kousen en een extra broek bevatten zijn zadeltassen niets wat ook maar enigszins op kleren leek. Hij had wel het gouden koord van zijn mouw gehaald, hoewel hij de rode ade-laarsspeld in zijn zak had. Lan had het immers als geschenk bedoeld. ‘Als we vanavond stoppen, trek ik wat anders aan,’ gromde hij. Hij haalde diep adem. ‘Loial, ik zei dingen tegen je die ik niet had mogen zeggen en ik hoop dat je me wilt vergeven. Je hebt alle reden om me verwijten te maken, maar ik hoop dat je dat niet zult doen.’ Loial grinnikte en zijn oren kwamen overeind. Hij stuurde zijn paard dichterbij, ik zeg de hele tijd dingen die ik niet zou mogen zeggen. De Ouderen zeiden altijd dat ik een uur eerder spreek dan denk.’ Plotseling stond Lan bij Rhands stijgbeugel. Hij was gekleed in zijn grijsgroene harnas, waardoor hij bijna geheel in het bos of de duisternis kon opgaan, ik moet met je praten, schaapherder.’ Hij keek Loial aan. ‘Alleen graag, Bouwer.’ Loial knikte en reed op zijn grote rijdier weg.

‘Ik weet niet of ik wel naar je zou moeten luisteren,’ zei Rhand tegen de zwaardhand. ‘Deze opsmuk en alles wat je me vertelde, heeft me niet veel geholpen.’

‘Als je geen grote zege kunt behalen, schaapherder, leer dan tevreden te zijn met een kleine. Als zij door je optreden geloofden dat je meer bent dan een boerenkinkel, dan heb je een kleine overwinning behaald. Hou je mond nu even en luister. Ik heb alleen maar tijd voor één laatste les, de moeilijkste van al. Het planten van het zwaard.’

‘Elke morgen heb je me een uur lang niets anders laten doen dan dit rottige zwaard trekken en het weer in de schede steken. Staand, zittend, op de grond liggend. Ik geloof dat het me best zal lukken het weer terug te steken zonder mezelf te snijden.’ ik zei dat je moest luisteren, schaapherder,’ bromde de zwaardhand. ‘Er zal een tijd komen dat je ten koste van alles een doel moet bereiken. Het kan gebeuren tijdens een aanval of een verdediging. En de enige manier is het zwaard in je lichaam te planten.’

‘Dat is belachelijk,’ zei Rhand. ‘Waarom zou ik ooit...?’ De zwaardhand onderbrak hem. ‘Je zult het weten als het zover is, schaapherder, als de prijs het gewin waard is en je geen andere keus gelaten wordt. Dat wordt planten van het zwaard genoemd. Onthoud dat.’

De Amyrlin Zetel verscheen en schreed de binnenplaats over met Leane, die haar staf droeg, en heer Agelmar. Zelfs in een groene fluwelen mantel leek de heer van Fal Dara tussen al die gewapende mannen niet uit de toon te vallen. Er was nog geen enkele andere Aes Sedai te bekennen. Toen ze langs Rhand liepen, ving hij iets op van hun gesprek.

‘Maar Moeder,’ protesteerde Agelmar, ‘u hebt geen tijd gehad om uit te rusten van uw reis. Blijf tenminste nog een paar dagen. Ik beloof u vanavond een feest zoals u in Tar Valon nauwelijks zult meemaken.’ De Amyrlin liep door en schudde het hoofd. ‘Dat kan ik niet, Agelmar. Je weet dat ik zou blijven als ik kon. Ik was helemaal niet van plan lang te blijven, en dringende zaken vergen mijn aanwezigheid in de Witte Toren. Ik had er al moeten zijn.’

‘Moeder, het beschaamt mij dat u komt en de volgende dag reeds vertrekt. Ik bezweer u dat er geen herhaling zal zijn van de vorige nacht. Ik heb de wachten bij de stadspoorten en de burcht verdrievoudigd. Ik heb buitelaars uit de stad en een bard uit Mos Shirare laten komen. Bovendien is koning Easar zelf al uit Fal Moran onderweg. Ik heb hem bericht gestuurd zodra...’ Hun stemmen stierven weg toen ze de binnenplaats overstaken en werden overstemd door het lawaai van de drukte. De Amyrlin had geen enkele keer in de richting van Rhand gekeken. Toen Rhand omlaag blikte, was de zwaardhand verdwenen en nergens meer te zien. Loial stuurde zijn paard weer naar Rhand. ‘Die man is moeilijk vast te houden, hè? Hij is er niet, dan is hij er wel, dan is hij verdwenen, en je ziet hem niet komen of gaan.’

Het planten van het zwaard. Rhand huiverde. Alle zwaardhanden zijn gek.

De zwaardhand met wie de Amyrlin sprak, sprong plotseling in het zadel. Hij was al in volle galop voordat hij de openstaande poort had bereikt. Ze bleef hem nakijken; haar houding leek hem aan te sporen nog sneller te gaan.

‘Waar gaat die zo haastig naar toe?’ vroeg Rhand zich hardop af. ‘Ik heb gehoord,’ zei Loial, ‘dat ze vandaag iemand helemaal naar Arad Doman zou sturen. Er doen geruchten de ronde dat er moeilijkheden zijn op de Vlakte van Almoth, en de Amyrlin Zetel wil precies weten wat er aan de hand is. Wat ik niet begrijp, waarom nu pas? Naar ik hoor, kwamen die geruchten met de Aes Sedai uit Tar Valon mee.’

Rhand voelde zich verkillen. Egwenes vader had thuis een grote kaart, een kaart die Rhand meer dan eens bekeken had. Hij had er vaak bij zitten dromen voor hij had ontdekt hoe de werkelijkheid echt was als die dromen uitkwamen. Het was een oude kaart met streken en landen die volgens de kooplieden niet meer bestonden, maar de Vlakte van Almoth was aangegeven, tegen de Kop van Toman aan. Wij zien elkaar weer op de Kop van Toman. Het was helemaal aan de andere kant van de wereld die hij kende, aan de Arythische Oceaan. ‘Het heeft niets met ons te maken,’ fluisterde hij. ‘Niets met mij te maken.’ Loial leek het niet te horen. Hij wreef langs de zijkant van zijn neus met een vinger zo groot als een worst en staarde nog steeds naar de poort waardoor de zwaardhand was verdwenen. ‘Als ze meer wilde weten, waarom heeft ze dan niet vóór haar vertrek iemand uit Tar Valon gestuurd? Maar jullie mensen zijn altijd ineens opgewonden, voortdurend aan het rondspringen en schreeuwen.’ Zijn oren stonden opeens stijf van verlegenheid. ‘Het spijt me écht, Rhand. Nu hoor je het zelf eens: spreken voor ik nadenk. Ik ben soms haastig en opgewonden, weet je.’

Rhand lachte. Het stelde niet veel voor maar het was fijn om weer eens om iets te kunnen lachen. ‘Misschien zouden we, als we net zo lang leefden als jullie Ogier, ook wel wat bedaarder zijn.’ Loial was negentig jaar oud; naar Ogiermaatstaven nog tien jaar te jong om alleen buiten de stedding te zijn. Zijn vertrek was het bewijs van zijn haast, beweerde hij. Als Loial een opgewonden Ogier was, bedacht Rhand, dan moesten de meesten wel van steen zijn gemaakt. ‘Misschien wel,’ zei Loial nadenkend, ‘maar jullie mensen doen zoveel met je leven. Wij kruipen eigenlijk alleen maar bij elkaar in onze stedding. Het planten van de gaarden, en ook het bouwen, was al gereed voor het einde van de Lange Ballingschap.’ De gaarden lagen Loial na aan het hart, niet de steden, waar de mensen bij de Ogier het eerst aan dachten. De gaarden waren aangelegd om de Bouwers aan hun stedding te herinneren en juist voor die bossen had Loial zijn stedding verlaten. ‘Sinds we naar onze stedding zijn teruggekeerd, hebben we...’ Zijn woorden stierven weg toen de Amyrlin naderde. Ingtar en de anderen verschoven in het zadel, klaar om af te stijgen en te knielen, maar ze gebaarde hen te blijven zitten. Leane stond naast haar en Agelmar een stap erachter. Uit zijn sombere gezicht viel af te leiden dat hij zijn pogingen had opgegeven om haar over te halen langer in Fal Dara te blijven.

De Amyrlin keek hen een voor een aan voordat ze iets zei. Haar blik bleef niet langer op Rhand rusten dan op de anderen. ‘Moge vrede je zwaard begunstigen, heer Ingtar,’ zei ze ten slotte. ‘Eer aan de Bouwers, Loial Kiseran.’

‘U eert ons, Moeder. Moge vrede Tar Valon ten deel vallen.’ Ingtar boog in zijn zadel en de andere Shienaranen volgden zijn voorbeeld. ‘Alle eer aan Tar Valon,’ zei Loial en hij boog. Alleen Rhand en zijn vrienden aan de andere kant van de groep bleven kaarsrecht in het zadel. Rhand vroeg zich af wat ze tegen zijn vrienden had gezegd. Leane keek hen afkeurend aan en Agelmar keek met grote ogen toe, maar de Amyrlin leek het niet op te merken. ‘Jullie rijden uit om de Hoorn van Valere te vinden,’ zei ze, ‘en de hoop van de wereld vergezelt jullie. De Hoorn mag niet in verkeerde handen blijven, zeker niet in de handen van Duistervrienden. Zij die de roep van de Hoorn beantwoorden, zullen zich verzamelen rond de hoornblazer. Ze zijn gebonden aan de Hoorn, niet aan het Licht.’ Er ging een onrustige beweging door haar gehoor. Iedereen had aangenomen dat de helden uit het graf voor het Licht zouden vechten. Als ze daarentegen voor de Schaduw zouden strijden... De Amyrlin praatte verder, maar Rhand luisterde niet langer. De onzichtbare gluurder was terug. De haartjes in zijn nek gingen overeind staan. Hij tuurde naar de volgepakte schuttersgalerijen hoog boven het plein en de rijen toeschouwers op de burchtwallen. Ergens tussen hen bevond zich een paar ogen dat hem ongezien had gevolgd. De blik bleef als zwarte smeer aan hem kleven. Het kan geen Schim zijn, niet hier. Maar wie dan? Of wat? Hij verschoof in zijn zadel, liet Rood rondstappen en keek speurend rond. De vos begon weer te dansen.

Plotseling flitste er iets langs Rhands gezicht. Een man die achter de Amyrlin langsliep, gaf een schreeuw en viel neer met een zwartgevederde pijl in zijn zij. De Amyrlin bleef kalm staan terwijl ze een scheur in haar mouw bekeek. Over de grijze zijde druppelde bloed. Ergens schreeuwde een vrouw en opeens schalden er overal kreten en uitroepen over de binnenplaats. De mensen op de muren verdrongen elkaar wild en iedere man op de binnenplaats had zijn zwaard getrokken. Zelfs Rhand, tot zijn eigen verbazing. Agelmar schudde dreigend zijn opgeheven wapen. ‘Vind hem!’ brulde hij. ‘Breng hem bij me!’ Zijn vuurrode gezicht werd krijtwit toen hij het bloed op de mouw van de Amyrlin zag. Hij viel op zijn knieën en boog. ‘Vergeef me, Moeder. Ik heb gefaald in mijn bescherming. Ik ben beschaamd.’

‘Onzin, Agelmar,’ zei de Amyrlin. ‘Leane, doe niet zo bezorgd en bekommer je om die man daar. Ik heb mezelf vaker en dieper gesneden als ik vis schoonmaakte, en hij heeft nu hulp nodig. Agelmar sta op. Sta op, heer van Fal Dara. Je hebt niet gefaald, en je hebt geen reden je te schamen. Vorig jaar werd ik in de Witte Toren door een man belaagd terwijl mijn eigen wachten bij elke poort stonden en ik omringd was door zwaardhanden. Hij wist met een mes op nog geen vijf pas afstand van me te komen. Ongetwijfeld een Witmantel, hoewel ik het niet kan bewijzen. Sta alsjeblieft op of ík ga me nog schamen.’ Terwijl Agelmar langzaam overeind kwam, voelde ze aan de scheur in haar mouw. ‘Een slecht schot voor een Witmantel; zelfs voor een Duistervriend.’ Haar blik schoot naar boven en kruiste die van Rhand. ‘Als ik zijn doelwit was.’ Haar blik was alweer weg voor hij iets in haar gezicht had kunnen lezen, maar opeens wilde hij afstijgen en zich verbergen.

Die pijl was niet op haar gericht, en zij weet het. Leane richtte zich op uit haar knielende houding. Iemand had een mantel over het gezicht van de getroffen man gelegd. ‘Hij is dood, Moeder.’ Ze klonk vermoeid. ‘Hij was al dood toen hij de grond raakte. Zelfs als ik naast hem had gestaan...’

‘Je hebt gedaan wat je kon, dochter. Voor de dood bestaat geen Heling.’

Agelmar kwam dichterbij. ‘Moeder, als er Witmantels of Duistervrienden rondwaren, moet u me toestaan mannen met u mee te sturen. Op zijn minst tot aan de rivier. Ik zou het niet kunnen verdragen als u in Shienar iets overkwam. Keer alstublieft terug naar de vrouwenvertrekken. Ik sta er met mijn leven voor in dat ze bewaakt worden tot u gereed bent voor uw vertrek.’

‘Rustig maar,’ zei ze tegen hem. ‘Deze schram zal me geen moment ophouden. Ja, ja, als je erop staat, zal ik je mannen tot aan de rivier graag aanvaarden. Maar laat dit ook het vertrek van heer Ingtar geen moment ophouden. Elke hartslag telt tot de Hoorn teruggevonden is. Heb ik uw toestemming, heer Agelmar, om uw gezworenen te bevelen ?’

Hij boog instemmend het hoofd. Op dat moment zou hij haar Fal Dara hebben gegeven, als ze erom had gevraagd. De Amyrlin wendde zich weer tot Ingtar en de mannen die achter hem verzameld waren. Zij keek geen tweede keer naar Rhand. Verbaasd zag hij haar opeens glimlachen.

‘Ik wed dat Illian zijn Grote Jacht naar de Hoorn niet zo roerig laat beginnen,’ zei ze. ‘Maar de uwe is de ware Grote Jacht. U bent met weinigen zodat u snel kunt reizen, maar met genoeg om te doen wat u moet doen. Ik gelast u, heer Ingtar van Huis Shinowa, ik gelast u allen de Hoorn van Valere te vinden, en laat niets u daarvan weerhouden.’

Ingtar rukte zijn zwaard uit de schede op zijn rug en kuste de kling. ‘Bij mijn leven en ziel, bij mijn Huis en eer, dat zweer ik, Moeder.’

‘Rijd uit, dan.’

Ingtar keerde zijn paard naar de poort.

Rhand groef zijn hielen in Roods flanken en galoppeerde achter de stoet aan die door de poort verdween.

De piekeniers en boogschutters van de Amyrlin hielden, onwetend van het gebeuren, een doorgang open van de poort naar de stad. De Vlam van Tar Valon prijkte op hun borst. Haar trommelaars en herauten wachtten bij de poorten en stonden klaar om zich aan te sluiten als ze zou vertrekken. Achter de rijen geharnaste krijgslieden stond de opeengepakte massa op het plein voor de burcht. Enkelen juichten Ingtars banier toe en anderen dachten ongetwijfeld dat dit het vertrek van de Amyrlin Zetel inleidde. Een aanzwellend gebrul volgde Rhand over het plein.

Hij haalde Ingtar in tussen de lage huizen en winkels, waar nog meer mensen dicht opeengepakt langs de geplaveide straat stonden. Ook hier juichten enkele mensen. Mart en Perijn hadden bij Ingtar en

Loial aan de kop van de stoet gereden, maar zij lieten zich terugvallen toen Rhand zich bij hen voegde. Hoe kan ik me ooit verontschuldigen als ze niet lang genoeg bij me blijven om iets te kunnen zeggen? Bloedvuur, Mart ziet er niet uit alsof hij stervende is. ‘Changu en Nidao zijn verdwenen,’ zei Ingtar abrupt. Hij klonk koud en kwaad, maar ook geschokt. ‘Gisteravond telden we ieder hoofd in de burcht, dood of levend, en vanmorgen weer. Zij zijn de enigen die vermist worden.’

‘Changu had gisteren de wacht bij de kerkers,’ zei Rhand langzaam. ‘En Nidao. Ze hadden de tweede wacht. Ze waren altijd bij elkaar, zelfs als ze met een ander moesten ruilen of langer dienst moesten doen. Ze hadden geen wacht toen het gebeurde, maar... Ze hebben bij Tarwins Kloof gevochten, een maand geleden, en heer Agelmar gered toen diens paard midden tussen de Trolloks neerstortte. En nu dit. Duistervrienden.’ Hij haalde diep adem. ‘Alles valt uit elkaar.’ Een ruiter stuurde zijn paard door de menigte langs de straat en sloot zich achter Ingtar bij de stoet aan. Aan zijn kleren te zien was het een burger – mager en met een verweerd gezicht en lange grijzende haren. Achter zijn zadel waren een bundel en waterflessen vastgebonden; een kort zwaard en een veel gebruikte hartsvanger hingen aan zijn riem, samen met een knuppel.

Ingtar merkte Rhands blikken op. ‘Dat is Hurin, onze snuiver. Het was niet nodig de Aes Sedai over hem in te lichten. Niet dat wat hij doet verkeerd is, begrijp me goed. De koning heeft een snuiver in Fal Moran en er is er nog een in Ankor Dail. Het is gewoon zo dat de Aes Sedai het zelden prettig vinden als ze iets niet begrijpen, en omdat hij een man is... Het heeft natuurlijk niets met de Kracht te maken. Ach! Vertel het hem zelf maar, Hurin.’

‘Ja, heer Ingtar,’ zei de man. Hij boog vanuit zijn zadel diep voor Rhand. ‘Het is mij een eer u te dienen, heer.’

‘Noem me Rhand.’ Rhand stak zijn hand uit en na enige aarzeling schudde Hurin hem grinnikend de hand.

‘Zoals u wenst, heer Rhand. Heer Ingtar en heer Kajin geven niks om iemands manieren – en heer Agelmar ook niet, natuurlijk – maar in de stad zeggen ze dat u een uitheemse prins uit het zuiden bent. Sommige uitheemse heren zijn heel streng; ieder dient zijn plaats te kennen.’

‘Ik ben geen heer.’ Daar ben ik nu tenminste van verlost. ‘Gewoon Rhand.’

Hurin knipperde met de ogen. ‘Zoals u wenst, heer... eh... Rhand. Ik ben een snuiver, ziet u. Vier jaar, gerekend deze Zonnedag. Ik had daarvoor nog nooit van zoiets gehoord, maar ik hoor dat er nog een paar lieden zoals ik zijn. Begon ongemerkt, ving slechte geuren op waar niemand anders wat rook, en het werd sterker. Kostte een heel jaar voor ik besefte wat het was. Ik kon geweld ruiken, het doden en verwonden. Opsnuiven waar het gebeurde. Het spoor ruiken van de dader. Elk spoor ruikt anders, zodat er geen kans is dat ik ze door elkaar haal. Heer Ingtar hoorde ervan en nam me in dienst om ’s konings recht te dienen.’

‘Jij kunt geweld ruiken?’ zei Rhand. Hij keek onwillekeurig naar Hurins neus. Het was een gewone neus, niet groot, niet klein. ‘Je bedoelt dat je echt iemand kunt volgen die, ik noem maar iets, een ander gedood heeft? Door zijn geur?’

‘Dat kan ik, heer... eh, Rhand. Mettertijd vervaagt het, maar hoe erger het geweld, hoe langer het blijft hangen. Ai-ai-ai, ik kan een slagveld van tien jaar terug ruiken, hoewel de sporen van de lieden die er waren, verdwenen zijn. Daarginds in de Verwording verdwijnen de sporen van de Trolloks bijna nooit. Een Trollok is een en al moord en mishandeling. Maar een vechtpartij in een herberg, met misschien een gebroken arm... die geur is na een paar uur verdwenen.’

‘Ik begrijp waarom je niet wilt dat de Aes Sedai erachter komen.’

‘Ah, heer Ingtar had het bij het goeie eind over de Aes Sedai, het Licht verlichte hen, eh... Rhand. Vroeger heb ik er een in Cairhien ontmoet, een van de Bruine Ajah, maar ik zweer dat ik dacht dat ze een Rode was voor ze me liet gaan. Ze hield me een maand lang vast en probeerde uit te vinden hoe ik het deed. Ze vond het niet leuk dat ze het niet snapte. Ze bleef maar mopperen: “Is dit het oude dat is weergekeerd of is het nieuw?” En ze bleef me maar aankijken tot je zou denken dat ik écht de Ene Kracht gebruikte. Liet me bijna aan mezelf twijfelen. Maar ik ben niet gek geworden en ik dóé niks. Ik ruik het gewoon.’

Ondanks alles deed dit Rhand aan Moiraine denken. Oude grenzen vervagen. Er heerst iets van ontbinding en verandering in onze dagen. Oude dingen waren weer rond en nieuwe dingen worden geboren. Misschien maken we bet eind van een eeuw mee. Hij huiverde. ‘Dus de dieven van de Hoorn volgen we met jouw neus.’ Ingtar knikte. Hurin grinnikte trots en zei: ‘Dat doen we, eh, Rhand. Ik heb ooit een moordenaar tot in Cairhien gevolgd, en een ander helemaal tot aan Maradon, om ze voor ’s konings gerecht te brengen.’ Zijn grijns verdween en hij keek bezorgd. ‘Maar dit is het ergste wat ik ben tegengekomen. Moord ruikt smerig en het spoor van een moordenaar is ervan vergeven, maar dit...’ Zijn neus rimpelde. ‘Er waren vannacht mannen bij die Duistervrienden moeten zijn, maar op zijn geur alleen kun je geen Duistervriend onderscheiden. Wat ik zal volgen, zijn Trolloks en Halfmensen. En iets wat nog erger is.’ Zijn stem stierf weg. Hij keek somber en zat in zichzelf te mompelen, maar Rhand kon het verstaan, iets wat nog erger is! Moge het Licht me bijstaan.’

Ze bereikten de stadspoorten en even voorbij de muren hief Hurin zijn gezicht op naar de bries. Hij sperde zijn neusvleugels open en snoof van afkeer. ‘Die kant op, heer Ingtar.’ Hij wees naar het zuiden. Ingtar keek verrast. ‘Niet naar de Verwording?’

‘Nee, heer Ingtar. Bah!’ Hurin veegde zijn mond aan zijn mouw af. ‘Ik kan ze bijna proeven. Ze zijn naar het zuiden gegaan.’

‘Dan had de Amyrlin Zetel gelijk,’ zei Ingtar langzaam. ‘Een grote en wijze vrouw, die betere dienaren dan mij verdient. Leid ons langs het spoor, Hurin.’

Rhand draaide zich om en tuurde door de poort de straat in tot aan de burcht. Hij hoopte dat het met Egwene in orde was. Nynaeve houdt wel een oogje op haar. Misschien is het zo beter. Zoals een klare breuk: te snel om pijn te doen tot het gebeurd is. Hij reed achter Ingtar en de banier met de Grijze Uil aan, naar het zuiden. De wind werd sterker, koud tegen zijn rug, ondanks de zon. Hij dacht dat hij er gelach in hoorde, vaag en spottend.

De opkomende maan verlichtte de dampige, donkere straten van IIIian, waar nog steeds het feestgedruis van overdag opklonk. Over enkele dagen zou de Grote Jacht op de Hoorn met pracht en praal worden ingezet. Men zei dat die traditie nog van de Eeuw der Legenden stamde. De feestelijkheden voor de jagers waren overgegaan in het Feest van Teven, met de befaamde wedstrijd en prijzen voor de beste speelmannen. De grootste prijs ging altijd naar de beste verteller van De Grote Jacht op de Hoorn.

Op deze avond bezochten de speelmannen de paleizen en herenhuizen van de stad, tot vermaak van de groten en machtigen. De jagers die de Hoorn van Valere zouden zoeken, kwamen uit alle windstreken aanrijden. Zelfs als ze die niet zouden vinden, wachtten hen in ieder geval onsterfelijkheid in zang en verhaal. Er was muziek en dans, en waaiers en ijs voor wat koelte in de eerste echte warmte van het jaar. Het volksfestijn spoelde in het zwoele maanlicht van de nacht door de straten. Tot de Jacht uitreed, vierde het volk elke dag en elke nacht feest.

Langs Baile Domon renden gemaskerde mensen in bizarre en speelse kledij die vaak te veel huid liet zien. Ze renden gillend en zingend voorbij, nu eens een handvol of giechelende paartjes die elkaar vastgrepen, dan weer een dolle troep van twintig of meer. Vuurwerk spatte hoog aan de zwarte hemel in gouden en zilveren uitbarstingen uiteen. Er waren bijna evenveel vuurwerkers als speelmannen in de stad. Domon schonk het vuurwerk of de Jacht weinig aandacht. Hij was onderweg naar een ontmoeting met lieden van wie hij dacht dat ze hem om zeep wilden brengen.

Hij stak de Bloemenbrug over, die een van de vele stadsgrachten overspande, en liep naar het Geurende Kwartier, de havenwijk van Illian. Het kanaal rook naar te veel kamerpotten en nergens viel uit op te maken dat er ooit bloemen bij de brug hadden gebloeid. Het kwartier rook naar hennep en pek van de scheepswerven en havens, en naar zilte modder. De drukkende, bijna vochtige hitte was zo erg dat je de lucht leek te kunnen drinken. Domons ademhaling ging zwaar. Elke keer wanneer hij uit het noorden terugkwam, verbaasde hij zich over de vroege Illiaanse zomerhitte, terwijl hij hier toch was geboren. In de ene hand had hij een stevige knuppel en de andere rustte op het gevest van het korte zwaard dat hij vaak had gebruikt om zijn vrachtschip te verdedigen tegen rivierkapers. Er slopen veel rovers rond in deze feestnacht, omdat de buit groot was en de meeste slachtoffers te diep in de wijnkan hadden gekeken. Maar Domon was een breedgeschouderde, gespierde man en wie erop uit was goud te vangen, vond zijn alledaagse mantel er niet duur genoeg uitzien om zijn postuur en zijn knuppel te riskeren. De enkeling die een duidelijke glimp van hem opving als hij een verlicht raam passeerde, dook weg tot Domon een stuk verder was. Donker, tot zijn schouders reikend haar en een zware ringbaard omlijstten zijn ronde, maar krachtige gezicht. Het stond nu zo grimmig alsof hij dwars door een muur wilde stormen. Hij moest bepaalde lieden spreken en daar was hij niet gelukkig mee.

Nog meer feestvierders renden vals zingend langs hem, terwijl de wijn hun woorden vervormde. Laat mijn ouwe grootmoeder de Hoorn van Valere krijgen! dacht Domon somber. Ik wil mijn schip houden. En mijn leven. Het Fortuin mag me steken!

Hij perste zich een herberg in; op het uithangbord danste een grote, witgestreepte das op zijn achterpoten met een man die een zilveren schop droeg. Kalmeer de Das heette de gelegenheid, maar zelfs Nieda Sidoro, de eigenares, wist niet wat de naam betekende. Er had altijd een herberg met die naam in Illian gestaan. De gelagkamer, met zaagsel op de vloer en een muzikant die zachtjes een van die droevige Zeevolk-liedjes op een twaalfsnarige hanou tokkelde, was rustig en goed verlicht. Nieda stond geen opschudding in haar nering toe en haar neef Bili was groot genoeg om aan iedere hand een man naar buiten te slepen. Zeelieden, dokwerkers en pakhuissjouwers kwamen naar de Das voor een drankje en misschien om wat te praten, voor een spelletje Steen of pijltjesgooien. Momenteel was het vertrek halfvol; zelfs degenen die van rust hielden, waren door de straatfeesten naar buiten gelokt. Er werd zacht gepraat, maar Doman ving flarden op over de Jacht, over de valse Draak die de Morlanders hadden opgepakt en over die andere die de Tyrenen in Haddon Mir opjoegen. Er leek wat onenigheid te bestaan over de vraag of het beter was dat de valse Draak omkwam of dat de Tyrenen stierven.

Domons gezicht vertrok. Valse Draken! Het Fortuin hale me, tegenwoordig is het nergens meer veilig. Maar hij had al net zo weinig belangstelling voor valse Draken als voor de Jacht. De stevige herbergierster, met haar haren in een knotje, droogde een kroes af terwijl ze een scherp oog op haar nering hield. Ze bleef afdrogen, keek niet eens naar hem, maar haar linkerooglid zakte en haar ogen wezen op drie mannen rond een hoektafeltje. Die waren erg rustig, somber bijna, en hun klokvormige fluwelen baretten en donkere jassen, met zilveren, purperen en gouden banden op de borst, vielen op tussen de gewone dracht van de andere klanten. Domon zuchtte en zocht zelf een hoektafel op.Cairhienin, deze keer. Hij pakte van een dienstertje een kroes bruin bier aan en nam een forse teug. Toen hij de kroes liet zakken, stonden de drie mannen in de gestreepte jassen naast zijn tafel. Hij gaf Nieda heimelijk te kennen dat hij Bili niet nodig had.

‘Schipper Domon?’ Ze waren alledrie onopvallend, maar de spreker had een houding die Domon deed vermoeden dat hij hun leider was. Ze leken ongewapend. Ondanks hun fraaie kleren zagen ze eruit alsof ze dat niet hoefden te zijn. Er stonden harde ogen in die zo opvallend gewone gezichten. ‘Schipper Baile Domon, van de Schuimvlok?’

Domon gaf een kort knikje en de drie mannen gingen zitten zonder te wachten op een uitnodiging. Dezelfde man bleef aan het woord; de andere twee keken slechts toe, zonder zelfs maar met hun ogen te knipperen. Lijfwachten, dacht Domon, al dragen ze nog zulke fijne kleren. Wie kan dit zijn dat hij een paar lijfwachten heeft? ‘Schipper Domon, wij hebben iemand die van Mayene naar Illian gebracht moet worden.’

‘De Schuimvlok is een binnenschip,’ onderbrak Domon hem. ‘Het heeft weinig diepgang en geen kiel voor diep water.’ Dat was niet helemaal waar, maar het was genoeg voor landrotten. Het is tenminste eens iets anders dan Tyr. Ze worden slimmer. De onderbreking leek de man niet te storen. ‘We hoorden dat u de rivierhandel wilde opgeven.’

‘Misschien wel, misschien niet. Ik heb nog niks besloten.’ Maar dat had hij wel. Hij zou nooit meer de rivier opgaan, nooit meer terug naar de Grenslanden, nog niet voor alle zijde in alle Tyreense schepen. Saldeaanse bontvellen en ijspepers waren het niet waard. Met de valse Draak daar, waarvan hij had gehoord, had het niets te maken. Hij vroeg zich echter opnieuw af hoe iemand dat kon weten. Hij had er met niemand over gesproken en toch hadden ook anderen het geweten.

‘Langs de kust naar Mayene is gemakkelijk genoeg. Schipper, voor duizend mark wilt u vast en zeker de kust wel volgen.’ Domon kon het niet helpen dat zijn ogen uitpuilden. Dit was vier keer zo hoog als het laatste aanbod, en dat was al genoeg geweest om open monden te veroorzaken. ‘Wie moet ik voor u ophalen? De Eerste van Mayene zelf? Heeft Tyr haar er eindelijk helemaal uit weten te werken?’

‘U hebt geen namen nodig, schipper.’ De man legde een grote leren beurs en een verzegeld perkament op tafel. De beurs rinkelde doordringend toen hij deze over de tafel schoof. Het grote rode waszegel op het perkament toonde de stralende Rijzende Zon van Cairhien. ‘Tweehonderd vooruit. Voor duizend mark hebt u, naar ik aanneem, geen namen nodig. Geef dit, met onverbroken zegel, aan de havenmeester van Mayene en hij zal u er nog driehonderd geven. Ik geef u de rest als de opgehaalde persoon hier aankomt. Tenminste, als u geen pogingen hebt gedaan om achter de naam van deze persoon te komen.’

Domon haalde diep adem. Fortuin, het zou de reis waard zijn. Zelfs als hij er niets meer uit zou halen dan wat er in deze buidel zat. En duizend mark was meer dan hij in drie jaar bij elkaar kon krijgen. Hij vermoedde dat als hij nog wat meer zou aftasten, er gezinspeeld zou worden – niet meer dan dat – op verborgen betrekkingen tussen Illians Raad van Negen en de Eerste van Mayene. De stadstaat van de Eerste was vrijwel een gewest van Tyr en hulp van Illian zou haar zonder twijfel plezieren. Er waren veel mensen in Illian die zeiden dat het tijd werd voor een nieuwe oorlog, dat Tyr een veel te groot deel van de handel op de Zee der Stormen in handen had. En hij zou erin getrapt zijn als hij de afgelopen maand al niet drie soortgelijke aanbiedingen had gekregen.

Hij reikte naar de buidel en de man die het woord had gedaan, greep zijn pols beet. Domon keek hem woest aan maar de spreker keek kalm terug.

‘U moet zo snel mogelijk uitvaren, schipper.’

‘Bij het eerste licht,’ gromde Domon. De man knikte en liet zijn pols los.

‘Bij het eerste licht dan, schipper Domon. Onthoud: een man die een geheim kan bewaren, blijft in leven om van zijn geld te genieten.’ Domon keek hoe het drietal vertrok en staarde toen misprijzend naar de beurs en het perkament op tafel. Iemand wilde dat hij naar het oosten ging. Tyr of Mayene, dat maakte niet uit, als hij maar naar het oosten ging. Hij dacht dat hij wist wie erachter stak. Aan de andere kant heb ik er geen enkele aanwijzing voor. Wie wist wie er een Duistervriend was? Hij wist wel dat hij achtervolgd was door Duistervrienden toen hij na Marabon de rivier was afgezakt. Sterker: het was al begonnen voor hij uit Marabon was vertrokken. Duistervrienden en Trolloks. Daar was hij zeker van. De vraag was nu: waarom? Hij had geen flauw idee wat het antwoord daarop zou kunnen zijn.

‘Moeilijkheden, Baile?’ vroeg Nieda. ‘Je ziet eruit alsof je een Trollok gezien hebt.’ Ze giechelde, wat heel gek klonk bij iemand met haar omvang. Zoals de meeste mensen die nog nooit in de Grenslanden waren geweest, geloofde Nieda niet in Trolloks. Hij had geprobeerd haar de waarheid te vertellen; ze genoot van zijn verhalen en dacht dat ze allemaal verzonnen waren. Ze geloofde ook niet in sneeuw.

‘Niks aan de hand, Nieda.’ Hij maakte de beurs open, pikte er ongezien een munt uit en gooide haar die toe. ‘Drinken voor iedereen tot dit op is. En dan krijg je er nog een.’

Nieda bekeek de munt verbaasd. ‘Een mark uit Tar Valon! Ga je nu met die feeksen handeldrijven?’

‘Nee,’ zei hij hees. ‘Dat doe ik niet!’

Ze beet op de munt en stopte hem toen snel weg achter haar brede riem. ‘Nou ja, goud is goud. En ik vermoed dat die wijven niet zo erg zijn als sommigen beweren. Dat zou ik van veel mannen niet durven zeggen. Ik ken een geldwisselaar die met zulke munten wel raad weet. Een tweede mark is niet nodig, zo druk is het niet vanavond. Nog een bier, Baile?’

Hij knikte afwezig, al was zijn kroes nog bijna vol, en ze schommelde weg. Ze was een vriendin en zou niets zeggen over wat ze had gezien. Hij staarde naar de leren buidel. Er werd nog een kroes gebracht voor hij ertoe kon komen de beurs zo ver te openen dat hij de geldstukken kon bekijken. Met een eeltige wijsvinger rommelde hij erin rond. De goudstukken glinsterden in het lamplicht en elk droeg die vervloekte Vlam van Tar Valon. Haastig knoopte hij de beurs dicht. Gevaarlijke munten. Een of twee kon nog wel, maar met zoveel munten zouden de meeste mensen hardop zeggen wat Nieda dacht. Er waren Kinderen van het Licht in de stad, en hoewel geen enkele wet in Illian de handel met Aes Sedai verbood, zou hij nooit een stadsbestuurder bereiken als de Witmantels hiervan hoorden. Deze lieden zorgden ervoor dat hij niet gewoon met het goud in Illian kon blijven rondhangen.

Terwijl hij hierover zat te tobben, kwam Jarin Maeldan, zijn sombere bootsman op ooievaarsbenen, de Das binnen met diepe rimpels in z’n voorhoofd. Hij boog zich over het tafeltje van de schipper heen. ‘Carn is dood, schipper.’

Domon staarde hem verstoord aan. Driemaal had hij een opdracht om naar het oosten te zeilen geweigerd, driemaal was een scheepsmaat van de Schuimvlok vermoord. De magistraten hadden er niets aan gedaan; de straten waren ’s nachts gevaarlijk, zeiden ze, en zeelieden waren ruwe, ruzie zoekende klanten. Magistraten bekommerden zich zelden om wat er in het Geurende Kwartier gebeurde, zolang er maar geen achtenswaardige burgers werden gewond. ‘Maar deze keer nam ik de opdracht aan,’ mompelde hij niet-begrijpend.

‘Da’s nog niet alles, schipper,’ zei Jarin. ‘Ze hebben Carn met messen bewerkt, alsof ze hem wilden dwingen iets te zeggen. En nog geen uur geleden probeerden enkele lieden aan boord van de Schuimvlok te sluipen. De havenwacht heeft ze verjaagd. Dit is al de derde keer in drie dagen! Nooit havenratten gekend die zo volhardend zijn. Meestal laten ze de opwinding wegebben voordat ze het opnieuw proberen. En iemand heeft gisteravond mijn kamer in de Zilveren Dolfijn overhoop gehaald. Heeft wat zilver meegepikt, dus ik denk dat het dieven zijn, maar ze lieten mijn gesp liggen, u weet wel, die met de granaten en maanstenen, en die lag zo voor het grijpen. Wat is er aan de hand, schipper? De mannen zijn bang en ik word zelf ook wat zenuwachtig.’

Domon ging staan. ‘Por de bemanning op, Jarin. Zoek ze en zeg ze dat de Schuimvlok uitvaart zodra er genoeg mannen aan boord zijn om uit te varen.’ Hij propte het perkament in zijn jaszak, graaide de buidel met goud van tafel en duwde zijn bootsman de deur uit. ‘Por ze op, Jarin, want laatkomers blijven op de kade achter.’ Domon gaf Jarin een duw om hem aan te sporen en beende zelf naar de dokken. Zelfs struikrovers die het rinkelen van de buidel hoorden, bleven uit zijn buurt, want nu liep hij als een man die een moord gaat plegen.

Toen hij aankwam, klauterden er al scheepsmaten aan boord, en nog meer kwamen op blote voeten over de stenen kade aangehold. Zij wisten niets van zijn vrees voor wat hem achtervolgde, maar ze wisten dat hij goeie winsten maakte, en naar Illiaanse gewoonte deelde de bemanning in de winst.

De Schuimvlok was tachtig voet lang, had twee masten en was breed gebouwd, met ruimte voor lading op het dek en in de ruimen. Ondanks Domons verhaal tegen de Cairhienin – als ze uit Cairhien kwamen – dacht hij dat ze open water best aankon. De Zee der Stormen was kalmer in de zomer.

‘Ze zal wel moeten,’ gromde hij en stapte naar zijn hut benedendeks. Hij gooide de goudbuidel op zijn bed, dat net als de andere meubels in zijn strenge kajuit tegen de romp was aangebouwd. Hij haalde het perkament te voorschijn, stak de lantaarn aan de balk aan en bestudeerde het verzegelde document. Hij draaide het rond, alsof hij zo kon lezen wat erin stond zonder het te openen. Een klop op de deur deed hem geërgerd opkijken. ‘Binnen.’

Jarin stak zijn hoofd om de deurpost. ‘Ze zijn allemaal aan boord, op drie na, die ik niet kon vinden. Maar ik heb een boodschap in iedere herberg, hut en hoek van het kwartier achtergelaten. Ze zullen aan boord zijn voor ’t licht genoeg is om de rivier op te varen.’

‘De Schuimvlok vaart nú uit. Naar zee.’ Domon sneed Jarins protesten af, over licht en getijden en de niet voor open zee geschikte Schuimvlok. ‘Nu! De Schuimvlok kan de zandbanken zelfs met doodtij ruimen. Je hebt het koersen op de sterren toch nog niet verleerd, hè? Breng haar naar buiten, Jarin. Breng haar nú naar buiten en kom terug als we voorbij de golfbrekers zijn.’

Zijn bootsman aarzelde. Domon voer nooit een gevaarlijk stuk zonder dat hijzelf op het dek stond en de bevelen gaf. De Schuimvlok in de nacht laten uitvaren, zou gevaarlijk zijn, weinig diepgang of niet. Toen knikte Jarin echter en verdween. Even later drong het geschreeuw van Jarins bevelen en het geroffel van hollende blote voeten in Domons hut door. Hij negeerde ze, zelfs toen het schip op het tij begon te deinen.

Uiteindelijk opende hij de lantaarn en hield een mes in de vlam. Een kringeltje rook ontsnapte toen de olie op de kling vlam vatte, maar voor het metaal roodgloeiend kon worden, schoof hij zijn kaarten opzij en drukte het perkament plat op de tafel. Langzaam werkte hij het hete staal onder de zegellak. De bovenste flap kwam omhoog. Het was een eenvoudig document, zonder aanhef of groet, en het veroorzaakte zweetdruppels op zijn voorhoofd.

Drager dezes is een Duistervriend die in Cairhien gezocht wordt voor moord en andere smerige misdaden, waarvan diefstal van eigendommen Onzes Persoons nog de minste is. Wij verzoeken u deze man vast te nemen, met alles wat hij bezit, tot het kleinste aan toe. Onze vertegenwoordiger zal komen en meenemen wat hij van Ons heeft gestolen. Laat alles wat hij bezit, behalve datgene wat Wij opeisen, u deelachtig worden als beloning voor zijn aanhouding. Laat deze smerige misdadiger onmiddellijk ophangen, opdat zijn door de Schaduw uitgebroede smerigheid niet langer het Licht besmeurt.

Gezegeld door Onze Hand Galdrian su Riatin Rie Koning van Cairhien Verdediger van de Drakenmuur

Onder de handtekening waren in dunne rode lak de zegels afgedrukt van de Rijzende Zon van Cairhien en van de Vijf Sterren van Huis Riatin.

‘Verdediger van de Drakenmuur, mijn ouwe grootmoeder,’ riep Domon schril. ‘Wat geeft die man het recht zich zo’n titel aan te matigen?’

Hij bestudeerde de zegels en handtekening nauwkeurig en hield het document dicht bij de lamp, waardoor zijn neus het perkament bijna raakte. Hij kon er echter geen fouten in ontdekken en hij had geen idee hoe Galdrians handschrift eruitzag. Als de koning niet zelf had ondertekend, mocht hij ervan uitgaan dat de onbekende schrijver de hanenpoten van Galdrian goed had nagemaakt. Het maakte hoe dan ook geen enkel verschil. In Tyr zou de brief in handen van een Illia-ner onmiddellijk fataal zijn. Ook in Mayene, waar de Tyreense invloed zo sterk was. Er was momenteel geen oorlog en boten uit beide havens voeren vrijelijk in en uit, maar er bestond in Tyr even weinig liefde voor de Illianers als omgekeerd. Vooral niet met zoiets als dit schrijven voor hem.

Even dacht hij erover om het perkament in de vlam van de lantaarn te steken. Het was gevaarlijk zoiets bij je te hebben, in Tyr of Illian of waar dan ook. Uiteindelijk stopte hij het zorgvuldig weg in een geheime bergplaats achter zijn tafel, die verborgen werd door een paneel dat alleen hij wist te openen. ‘Mijn bezittingen, hè?’

Hij verzamelde oude dingen, voor zover dat mogelijk was voor iemand die op een boot leefde. Wat hij niet kon kopen omdat het te duur of te groot was, bewaarde hij na lang kijken in zijn geheugen. Al die overblijfselen uit voorbije tijden, die wonderen overal ter wereld hadden hem ooit als jongen aan boord van een schip gelokt. Bij zijn laatste bezoek aan Maradon had hij vier dingen aan zijn verzameling toegevoegd, en toen waren de Duistervrienden hem gaan achtervolgen. Een tijdlang ook Trolloks, en hij had gehoord dat Wittebrug na zijn vertrek tot de grond toe was afgebrand. En er waren geruchten geweest over Myrddraal en Trolloks. Al deze feiten bij elkaar hadden hem ervan overtuigd dat hij zich geen dingen inbeeldde. Daardoor was hij op zijn hoede geweest toen hem die eerste vreemde opdracht werd aangeboden. Er werd te veel geld geboden voor een simpele vaart naar Tyr, met een te mager verhaaltje als reden. Hij keek in zijn kist en zette zijn aankopen uit Maradon op tafel.

Een lichtstaaf uit de Eeuw der Legenden, dat beweerde men tenminste. Zeker was dat niemand deze staven meer kon maken. Heel duur en zeldzamer dan een eerlijke magistraat. Het voorwerp zag eruit als een gewone glazen staaf, dikker dan zijn duim en iets korter dan zijn onderarm, maar als je hem in je hand hield, gloeide hij even helder als een lantaarn. Lichtstaven versplinterden ook als glas. Hij was de Schuimvlok bijna kwijtgeraakt bij een brand die was ontstaan door zijn eerste lichtstaaf. Een klein, door de eeuwen vergeeld, ivoren beeldje van een man die een zwaard vasthield. De verkoper had beweerd dat je je warm ging voelen als je het lang genoeg vasthield. Het was Domon of een van de andere scheepsmaten die hij het liet vasthouden, nooit gelukt, maar het was oud en dat was genoeg voor hem. Een ander voorwerp was de schedel van een kat, zo groot als van een leeuw, en zo oud dat hij in steen was veranderd. Maar geen leeuw had ooit hoektanden gehad van wel een voet lang. Het leken wel slagtanden. En hij had een massieve schijf gekocht, bijna een hand breed. De ene helft was wit en de andere zwart, beide gescheiden door een kronkellijn. De winkelier in Maradon had gezegd dat het uit de Eeuw der Legenden stamde – wat hijzelf niet geloofde – maar Domon had maar weinig op de prijs afgedongen. Hij had het herkend en de winkelier duidelijk niet. Het was het oude teken van de Aes Sedai, uit de tijd van vóór het Breken van de Wereld. Niet echt een veilig bezit, maar ook niet iets dat iemand met een hartstocht voor het oude kon laten liggen.

En het was hartsteen. De winkelier had dat nooit aan zijn verhaal durven toevoegen, omdat een koper zoiets zeker als een leugen zou beschouwen. In Maradon kon geen enkele winkelier aan de waterkant zich zelfs het kleinste stukje cuendillar veroorloven. De schijf voelde hard en glad aan, en was eigenlijk alleen vanwege de ouderdom waardevol, maar hij was bang dat zijn achtervolgers op dit voorwerp uit waren. Lichtstaven, ivoren snijwerk en zelfs versteende botten had hij op andere tijden en in andere plaatsen gezien. Maar ook al wist hij wat ze in handen wilden krijgen, het waarom wist hij nog steeds niet. Bovendien wist hij ook niet meer zeker wie zijn achtervolgers waren. Goud uit Tar Valon en een oud teken van de Aes Sedai. Hij wreef over zijn lippen en zijn tong proefde de bittere smaak van vrees.

Een klop op de deur. Hij legde de schijf neer en schoof er een uitgerolde kaart over. ‘Kom erin.’

Jarin kwam de kajuit in. ‘We zijn de golfbrekers voorbij, schipper.’ Iets van verbazing flitste door Domon heen en toen boosheid op zichzelf. Hij had zich nooit zo in zijn bezittingen mogen verdiepen dat hij het rollen van de Schuimvlok op de golven niet had gevoeld. ‘Koers west, Jarin. Zorg ervoor.’

‘Ebo Dar, schipper?’

Niet ver genoeg. Minstens vijfhonderd zeeroeden verder. ‘We leggen lang genoeg aan om kaarten te krijgen en de watervaten bij te vullen, en dan zeilen we westwaarts.’

‘Naar het westen, schipper? Tremalkin? Het Zeevolk maakt het kooplieden niet gemakkelijk, alleen hun eigen mensen.’

‘De Arythische Oceaan, Jarin. Er is genoeg handel tussen Tarabon en Arad Doman en er zijn amper Taraboonse of Domaanse schepen, te weinig om ons zorgen te maken. Ik heb gehoord dat ze niet van de zee houden. En dan hebben we nog de kleine stadjes op de Kop van Toman die bij geen enkel land willen horen. We kunnen zelfs bont en ijspepers uit Saldea inladen die naar Bandar Eban zijn vervoerd.’

Jarin schudde langzaam het hoofd. Hij was somber van aard maar een goed zeeman. ‘Bont en pepers zullen ons daar meer kosten dan als we het zelf halen, schipper. En ik heb gehoord dat daar een soort oorlog aan de gang is. Als Tarabon en Arad Doman aan het vechten zijn geslagen, kan er weleens helemaal geen handel zijn. Ik betwijfel of die plaatsen op de Kop van Toman op zichzelf veel winst opleveren, zelfs als het er veilig is. Falme is de grootste stad en die is niet groot.’

‘De Taraboners en de Domani hebben altijd al ruzie gemaakt over de Vlakte van Almoth en de Kop van Toman. Zelfs als het deze keer tot strijd heeft geleid, kan een behoedzaam man nog handel vinden. Naar het westen, Jarin.’

Toen Jarin weer naar boven was gegaan, legde Domon de zwart-witte schijf snel in de bergplaats en stouwde de rest weer onder in de kist. Duistervrienden of Aes Sedai, ik ga niet die kant op die zij willen. Het Fortuin hale me, nee’.

Voor het eerst in maanden voelde Domon zich veilig. Hij ging aan dek terwijl de Schuimvlok in de wind draaide en haar boeg op de zwarte zee naar het westen wendde.

10

De jacht begint

Aanvankelijk zette Ingtar er flink de pas in, zo flink dat Rhand zich zorgen om de paarden maakte. De dieren konden een draf urenlang volhouden, maar het grootste deel van de dag lag nog voor hen, en waarschijnlijk zouden er nog heel wat meer dagen volgen. Maar aan het vastberaden gezicht van Ingtar te zien, hoopte hij de dieven van de Hoorn meteen de eerste dag, het liefst nog het eerste uur, te pakken te krijgen. Rhand herinnerde zich Ingtars stem toen hij zijn eed aan de Amyrlin Zetel uitsprak en het had hem niet mogen verbazen. Hij hield echter zijn mond, want heer Ingtar leidde de achtervolging. Hoe vriendelijk hij ook tegen Rhand was, de raad van een schaapherder zou hij niet waarderen.

Hurin reed een pas achter Ingtar, maar de snuiver wees Ingtar de weg naar het zuiden. Het land trok aan hen voorbij, begroeide heuvels vol sparren, lederbladbomen en eiken. Het pad dat Hurin aangaf, was bijna kaarsrecht en week niet af, behalve bij enkele hogere heuvels, waar het duidelijk was dat erlangs sneller was dan eroverheen. De banier met de Grijze Uil wapperde in de wind. Rhand probeerde naast Mart en Perijn te gaan rijden, maar toen hij zijn paard inhield, stootte Mart Perijn aan en galoppeerden ze met tegenzin naar de kop van de stoet. Rhand mompelde in zichzelf dat het geen zin had om achteraan te rijden en reed weer naar voren. Opnieuw gebaarde Mart naar Perijn en ze lieten zich weer naar de achterhoede terugzakken.

Bloedvuur! Ik wil alleen maar zeggen dat het me spijt. Hij voelde zich eenzaam. Het hielp niet dat hij wist dat het zijn eigen schuld was.

Boven op een heuvel steeg Uno af en onderzocht de grond die door hoeven was omgewoeld. Hij pookte met een takje in wat paardenmest en gromde. ‘Ze gaan bloedhard, heer.’ Hij had een bulderende stem, ook als hij gewoon sprak. ‘We zijn nog geen uur op hen ingelopen. Bloed en as, we hebben misschien een vervloekt uur op ze verloren. Ze brengen hun bloedpaarden nog om zeep als ze zo blijven rijden.’ Zijn vinger pookte in een hoefafdruk. ‘Dat is geen paard. Da’s een smerige Trollok. En daar een paar gore geitenhoeven.’

‘We zullen ze krijgen,’ zei Ingtar grimmig.

‘Onze paarden, heer. Het zal ons niet helpen als we ze kapotrijden voor we ze ingehaald hebben, heer. Zelfs als ze hun paarden doodrijden, kunnen die rottige Trolloks het langer volhouden dan de paarden.’

‘We zullen ze krijgen. Opstijgen, Uno.’

Uno keek met zijn ene oog naar Rhand, haalde zijn schouders op en klom in het zadel. Ingtar leidde hen naar beneden, half dravend, half glijdend, en galoppeerde de volgende heuvel op. Waarom keek hij zo naar mij? vroeg Rhand zich af. Uno was een van degenen die hem nooit veel vriendelijkheid hadden getoond. Het was niet hetzelfde als Masema’s openlijke afkeer; Uno was tegen niemand vriendelijk behalve tegen een paar veteranen die even grijs waren als hijzelf. Hij zal toch niet geloven dat ik van hoge afkomst ben? Uno bleef voortdurend het land voor hen bestuderen, maar toen hij in de gaten kreeg dat Rhand naar hem keek, staarde hij even hardnekkig terug zonder ook maar iets te zeggen. Dat betekende niet veel. Hij zou Ingtar ook aanstaren. Zo was Uno nu eenmaal. Het pad dat de Duistervrienden – en wat nog meer, vroeg Rhand zich af, want Hurin bleef maar mopperen over iets ‘ergers’ – volgden, leidde nooit langs een dorp. Op de toppen van de heuvels in de vele spannen die onder hun hoeven wegroffelden, zag Rhand dorpjes liggen, maar ze lagen te ver weg om de mensen in de straten te kunnen zien. Dus zouden die mensen nooit een naar het zuiden trekkende ruitertroep kunnen ontdekken. Er waren ook boerderijen, met lage huizen en grote schuren en rokende schoorstenen. Ze lagen op heuveltoppen, op hellingen en in dalen, maar nooit zo dichtbij dat een boer hun prooi had kunnen zien.

Uiteindelijk moest zelfs Ingtar erkennen dat de paarden deze snelheid niet vol konden houden. Rhand hoorde gesmoord gevloek en zag Ingtar met een gepantserde vuist op zijn dij slaan, maar ten slotte beval hij iedereen af te stijgen. Ze leidden hun paarden een span lang de heuvels op en af, stegen op en reden verder. Dan stegen ze weer af en liepen. Een span lopen, een span rijden. Lopen, rijden.

Rhand zag verbaasd dat Loial grinnikte toen ze te voet een heuvel op zwoegden. Toen ze elkaar voor het eerst hadden ontmoet, vond de Ogier paardrijden niet echt geweldig. Hij gaf de voorkeur aan zijn eigen voeten, maar Rhand dacht dat hij daar allang overheen was. ‘Hou je van hardlopen, Rhand?’ lachte Loial. ‘Ik wel. Ik was de snelste in stedding Shangtai. Ik heb één keer zelfs harder gelopen dan een paard.’

Rhand schudde slechts het hoofd. Hij wilde zijn adem niet aan praten verspillen. Hij zocht Mart en Perijn, maar die hingen nog steeds in de achterhoede rond en er waren te veel mannen tussen hen in om ze te kunnen zien. Hij vroeg zich af hoe de Shienaranen dit in hun harnas konden volhouden. Niemand liep langzamer of klaagde. Uno zag er zelfs niet bezweet uit en de vaandrager liet de Grijze Uil nimmer zakken.

Ze stapten snel door, maar toen de schemering inviel, was er nog steeds niets anders dan het spoor van hun prooi. Ten slotte liet Ingtar met tegenzin halt houden om in het bos een nachtkamp op te slaan. De Shienaranen legden kampvuren aan en kluisterden hun paarden met een gemak dat veel ervaring verried. Ingtar zette op drie punten een paar krijgslieden uit voor de eerste wacht. Rhand haalde meteen zijn bundel uit de rieten manden van de pakpaarden. Hij was niet moeilijk te vinden – er zaten maar weinig persoonlijke bezittingen bij de voorraden – maar toen hij hem opende, slaakte hij een kreet, waardoor iedereen in het kamp met het zwaard in de hand overeind schoot.

Ingtar kwam aanhollen. ‘Wat is er? Vrede, is er iemand het kamp binnengeslopen? Ik heb de wachten niet gehoord.’

‘Nee, deze mantels,’ gromde Rhand en bleef staren naar wat hij uitgepakt had. Een ervan was zwart, met zilverborduursel, de ander vertoonde goudstiksels. Beide mantels hadden reigers op de kragen en beide zagen er even koninklijk uit als de purperrode mantel die hij aanhad. ‘De dienaren zeiden dat ik twee goede, bruikbare mantels bij me had. Moet je dit zien!’

Ingtar liet het zwaard terugglijden in de schede op zijn rug. De andere mannen maakten het zich weer gemakkelijk. ‘Nou, je kunt ze toch gebruiken?’

‘Ik kan ze niet dragen. Ik kan toch niet de hele tijd zo rondlopen.’

‘Je kunt ze aan. Een mantel is een mantel. Ik heb begrepen dat Moiraine Sedai zelf op het inpakken van jouw spullen heeft toegezien.

Misschien begrijpt een Aes Sedai niet helemaal wat een man in velddienst draagt.’ Ingtar grinnikte. ‘Als we die Trolloks hebben gepakt, kunnen we misschien een feestje vieren. Je zult er tenminste op gekleed zijn en wij niet.’ Hij wandelde terug naar de reeds opvlammende kookvuren.

Rhand had zich niet meer bewogen sinds Ingtar Moiraine genoemd had. Hij staarde naar de mantels. Waar is ze mee bezig? Hoe dan ook, ik laat me niet gebruiken. Hij rolde alles weer in elkaar en propte de bundel terug in de mand. Ik kan nog altijd in m’n blootje gaan, dacht hij verbitterd.

In het veld kookten de Shienaranen om de beurt, en Masema was in de ketel aan het roeren toen Rhand naar de vuren terugkwam. Het kamp geurde naar een stamppot van knolletjes, ui en gedroogd vlees. Ingtar werd als eerste bediend en daarna Uno. De anderen sloten zich gewoon aan in de rij zoals het uitkwam. Masema kletste een grote pollepel stamppot op Rhands bord. Rhand stapte snel achteruit om te voorkomen dat het teveel op zijn mantel terechtkwam, terwijl hij plaats maakte voor de volgende in de rij en op zijn aangebrande duim zoog. Masema staarde hem aan, met een strakke grijns die zijn ogen niet bereikte, tot Uno naar voren stapte en hem een oorvijg verkocht. ‘We hebben om de donder niet zoveel meegenomen dat jij het op de bloedgrond kunt verknoeien!’ De eenogige man keek naar Rhand en verdween. Masema wreef over zijn oor terwijl zijn woeste blik Rhand volgde.

Rhand voegde zich bij Ingtar en Loial, die onder een brede eik op de grond zaten. Ingtar had zijn helm afgedaan en deze naast zich neergezet, maar verder hield hij zijn volledige wapenrusting aan. Mart en Perijn zaten daar al gulzig te eten. Mart wierp een snierende blik op Rhands mantel, maar Perijn keek nauwelijks op. Zijn gouden ogen glansden in het flakkerende licht van de vuren voordat hij zich weer over zijn bord boog.

Deze keer gaan ze tenminste niet ergens anders zitten. Hij ging met gekruiste benen aan de andere kant van Ingtar zitten, ik wou dat ik wist waarom Uno steeds zo naar me blijft kijken. Het zal die vervloekte mantel wel zijn.’

Ingtar zat al kauwend even na te denken. Eindelijk zei hij: ‘Uno vraagt zich ongetwijfeld af of jij een reigerzwaard waardig bent.’ Mart snoof luid, maar Ingtar ging onverstoorbaar door. ‘Laat je door Uno niet van de wijs brengen. Als hij kon, zou hij zelfs heer Agelmar nog als beginneling aanpakken. Nou ja, die misschien niet, maar ieder ander zeker. Hij vloekt als een Duistervriend maar hij geeft goede raad. Dat mag ook wel, hij was al in krijgsdienst voor ik was geboren. Volg zijn raad op; stoor je niet aan zijn tong en je kunt bij Uno geen kwaad meer doen.’

‘Ik dacht dat hij net zo was als Masema.’ Rhand at met grote happen. Het was te heet, maar hij slikte het toch door. Na Fal Dara hadden ze niet meer gegeten en hij had die ochtend te veel zitten piekeren om te eten. Zijn maag knorde en herinnerde hem eraan dat het te lang geleden was. Hij vroeg zich af of het zou helpen als hij Masema zei dat het eten lekker was. ‘Masema lijkt een hekel aan me te hebben en dat begrijp ik niet.’

‘Masema heeft drie jaar in de Oostelijke Grenslanden gediend,’ zei Ingtar. ‘In Ankor Dail, tegen de Aiel.’ Hij speelde nadenkend met zijn lepel in de stamppot, ik stel geen vragen, hoor. Als Lan Dai Shan en Moiraine Sedai zeggen dat je een Andoraan bent en uit Tweewater komt, dan ben je dat ook. Maar als Masema jou ziet, denkt hij voortdurend aan een Aiel...’ Hij haalde zijn schouders op. ‘Ik stel geen vragen.’

Rhand liet zuchtend zijn lepel in het bord vallen, iedereen denkt dat ik iets ben wat ik niet ben. Ik kom uit Tweewater, Ingtar. Ik verbouwde tobak met... met mijn vader en hoedde zijn schapen. Dat ben ik. Een boer en een schaapherder uit Tweewater.’

‘Hij komt uit Tweewater’ zei Mart snerend, ik ben met hem opgegroeid, hoewel je dat nu niet meer zou zeggen. U stopt al die Aiel-onzin in zijn hoofd bij alle gekkigheid die er al zit, en het Licht weet wat eruit komt. Misschien wel een Aielheer.’

‘Nee,’ zei Loial, ‘hij lijkt erop. Weet je nog, Rhand, dat ik er ooit iets over gezegd heb? Hoewel ik toen dacht dat het kwam omdat ik niet genoeg wist van jullie mensen. Weet je het nog? “Tot de schaduw heen is, tot het water weg is, de Schaduw in, met ontblote tanden, tartend tot de laatste ademtocht, spuwend in het oog van Zichtzieder: de Laatste Dag.” Je herinnert het je nog, Rhand.’ Rhand staarde in zijn bord. Wikkel een sjoefa om je hoofd en je zou het evenbeeld zijn van een Aielman. Dat was Gawein geweest, de broer van Elayne, de erfdochter van Andor. Iedereen denkt dat ik iets ben wat ik niet ben.

‘Wat was dat?’ vroeg Mart. ‘Dat spuwen in het oog van de Duistere?’

‘Dat is een zegswijze van de Aiel over hoelang ze zullen vechten,’ zei Ingtar, ‘en ongetwijfeld menen ze dat. De Aiel verdelen de wereld in twee groepen, ketellappers en speelmannen niet meegerekend: Aiel en vijanden. Vijfhonderd jaar geleden hebben ze een uitzondering gemaakt voor de Cairhienin om een reden die alleen een Aiel kon begrijpen, maar ik denk niet dat ze dat ooit nog eens zullen doen.’

‘Ik veronderstel van niet,’ zuchtte Loial. ‘Maar zij laten inderdaad de Tuatha’an, het Trekkende Volk, door de Woestenij reizen. En ze zien de Ogier ook niet als vijanden, hoewel ik betwijfel of een van ons de Woestenij in zou trekken. Soms komen er Aiel naar stedding Shangtai om hun waren te ruilen voor zanghout. Maar het is een hard volk.’

Ingtar knikte, ik wou dat ik een paar mannen had die zo hard waren. Zelfs maar half zo hard.’

‘Is dat een grap?’ lachte Mart. ‘Als ik een span zou rennen met die hele ijzerhandel van jullie, zou ik neervallen en een week lang slapen. En jullie doen het span na span.’

‘Aiel zijn hard,’ zei Ingtar. ‘Mannen en vrouwen, hard. Ik heb tegen ze gevochten en ik weet het. Ze kunnen vijftig span rennen en daarna een gevecht aangaan. Ze zijn de wandelende dood, met of zonder wapen. Maar nooit met een zwaard. Om de een of andere reden zullen ze nooit een zwaard aanraken. Of op een paard rijden. Niet dat ze het nodig hebben. Als jij een zwaard hebt en de Aiel alleen zijn blote handen, dan is het een gelijke strijd. Als je tenminste goed bent. Ze hoeden vee en geiten op plaatsen waar jij of ik binnen een dag van de dorst zou omkomen. Ze houwen hun dorpen uit in enorme rotspartijen midden in de Woestenij. Ze wonen er al bijna vanaf het Breken van de Wereld. Artur Haviksvleugel probeerde ze eruit te slaan en heeft ervan langs gekregen; de enige grote nederlaag die hij ooit heeft geleden. Overdag zindert de Aielwoestenij van de hitte en ’s nachts vriest het er. En een Aiel kan je met die grijsblauwe ogen van hem aanstaren en zeggen dat hij nergens ter wereld liever is. En hij zou niet liegen. Als ze er ooit uit zouden komen, zouden we allemachtig veel moeite hebben om ze tegen te houden. De Aiel-oorlog duurde drie jaar en daar waren slechts vier van de dertien stammen bij betrokken.’

‘De grijze ogen van zijn moeder maken Rhand nog geen Aiel,’ zei Mart.

Ingtar schokschouderde. ‘Zoals ik al zei: ik stel geen vragen.’ Toen Rhand zich eindelijk voor de nacht gereedmaakte, tolde zijn hoofd van de vragen. Ik lijk op een Aielman. Moiraine Sedai beweert dat je uit Tweewater komt. Aiel verwoestten alles op hun weg naar Tar Valon. Geboren op de helling van de Drakenberg. De Herrezen Draak.

‘Ik laat me niet gebruiken,’ mompelde hij, maar het duurde lang voor hij in slaap viel.

Ingtar brak het kamp op voordat de zon was opgekomen. Ze hadden gegeten en reden weer naar het zuiden, terwijl de wolken in het oosten nog rood omrand waren van de komende zonsopgang en de dauw nog aan de bladeren hing. Deze keer stuurde Ingtar verkenners naar voren. Hij hield een straf tempo aan, maar putte de paarden niet meer uit. Rhand dacht dat Ingtar misschien had beseft dat ze het niet in één dag zouden klaren. Hurin zei dat het spoor nog steeds naar het zuiden leidde. Totdat een van de verkenners, twee uur na zonsopgang, terug kwam draven.

‘Een verlaten kamp vooruit, heer. Daar op die heuveltop. Daar moeten er de afgelopen nacht zo’n dertig of veertig zijn geweest, heer.’ Ingtar spoorde zijn paard aan alsof hem verteld was dat de Duistervrienden er nog steeds zaten. Rhand moest hem zien bij te houden, anders zou hij onder de voet worden gelopen door de Shienaranen die achter hem de heuvel opstormden.

Er viel weinig te zien. De koude as van kampvuren, goed verborgen tussen de bomen, met zo te zien de resten van een maaltijd erin gegooid. Een berg afval bij de vuren gonsde al van de vliegen. Ingtar hield de anderen van het kamp weg terwijl hij afsteeg en met Uno door het kamp liep om de grond te onderzoeken. Hurin reed snuivend langs de randen van de plek. Rhand bleef bij de anderen; hij wilde geen beter zicht op een plek waar Trolloks en Duistervrienden hadden gekampeerd. En een Schim. En iets ergers. Mart klauterde te voet de heuvel op en stampte het kamp in. ‘Ziet een kamp van Duistervrienden er zo uit? Het stinkt een beetje, maar ik kan niet zeggen dat het anders is als een ander kamp.’ Hij schopte tegen een ashoop en een gebroken verkoold bot werd zichtbaar. Hij bukte zich en raapte het op. ‘Wat eten Duistervrienden? Ziet er niet uit als een schapenbot. Of dat van een koe.’

‘Hier is een moord gepleegd,’ zei Hurin somber. Hij wreef met een doek over zijn neus. ‘Erger dan moord.’

‘Er zijn hier Trolloks geweest,’ zei Ingtar, Mart recht aankijkend, ik neem aan dat ze honger kregen en de Duistervrienden waren bij de hand.’ Mart liet het geblakerde bot vallen; het leek of hij wilde overgeven.

‘Ze gaan niet langer naar het zuiden, heer;’ zei Hurin. Dat trok ieders aandacht. Hij wees terug naar het noordoosten. ‘Misschien hebben ze besloten om de tocht naar de Verwording toch te wagen. Misschien wilden ze ons alleen maar misleiden door naar het zuiden te gaan.’ Het klonk niet alsof hij het geloofde. Hij leek in de war. ‘Wat ze ook proberen,’ snauwde Ingtar, ‘ik zal ze krijgen. Opstijgen!’ Maar iets meer dan een uur later trok Hurin zijn teugels aan. ‘Ze zijn weer van richting veranderd, heer. Opnieuw naar het zuiden. En ze hebben er hier nog een gedood.’

In de diepte tussen twee heuvels was geen as te zien, maar na een korte zoektocht werd het lichaam gevonden. Een in elkaar gerolde man die onder enkele bosjes was weggestopt. Zijn achterhoofd was ingeslagen en zijn ogen puilden nog steeds uit door de kracht van die klap. Ondanks zijn Shienaraanse kleren herkende niemand hem. ‘We verspillen geen tijd aan het begraven van Duistervrienden,’ gromde Ingtar. ‘We rijden verder zuidwaarts.’ Hij volgde zijn eigen bevel al op voor hij was uitgesproken.

De dag verliep hetzelfde als de vorige dag. Uno onderzocht sporen en uitwerpselen en zei dat ze iets op hun prooi waren ingelopen. De schemering viel zonder dat er Trolloks of Duistervrienden te zien waren en de volgende dag was er weer een verlaten kamp – waar, aldus Hurin, weer een moord was begaan – en weer een andere richting, deze keer naar het noordwesten. Na een paar uur vonden ze opnieuw een lichaam, een man met een door een bijl opengespleten schedel, en een nieuwe richting. Opnieuw naar het zuiden. Uno las opnieuw het spoor en zei dat ze inliepen. Opnieuw waren tot de avondschemer alleen enkele verre boerderijen te zien. En de volgende dag verliep hetzelfde: een nieuwe richting, moordpartijen. Zo ook de dag erna.

Elke dag bracht hen een beetje dichter bij hun prooi, maar Ingtar brieste van woede. Toen het spoor op een morgen weer van richting veranderde, stelde hij voor om rechtdoor te rijden. Ze zouden verder naar het zuiden het spoor zeker weer oppikken en zodoende tijd winnen. Maar voor iemand iets kon zeggen, zei hij al dat het een slecht idee was, want hij wilde niet het geringste risico lopen dat hun prooi net deze keer niet naar het zuiden zou afbuigen. Hij maande iedereen aan meer haast te maken, vroeger in de ochtend te vertrekken en ’s avonds pas af te stappen als het helemaal donker was. Hij herinnerde iedereen aan de opdracht van de Amyrlin Zetel om de Hoorn van Valere terug te winnen en zich door niets te laten weerhouden. Hij sprak van de roem die ze zouden winnen en hoe hun namen herinnerd zouden worden in verhalen en in de geschiedenis, in de vertellingen van een speelman of in de liederen van een bard. De mannen die de Hoorn hadden gevonden. Hij praatte alsof hij niet kon ophouden en hij keek omlaag naar het spoor dat ze volgden, alsof hij hoopte dat ze aan het eind het Licht zouden vinden. Zelfs Uno begon hem scheefjes aan te kijken. Toen kwamen ze aan de oever van de Erinin.

Volgens Rhand kon je het niet echt een dorp noemen. Hij zat in de opkomende zon op zijn paard tussen de bomen op een heuveltop die over de rivier uitzag en tuurde naar een handvol kleine huizen met houten daken en overhangende dakranden die zowat tot de grond reikten. Hier trokken maar weinig mensen langs. Ze hadden hun kamp slechts een paar uur geleden opgebroken, maar ditmaal waren de Trolloks van hun gebruikelijke patroon afgeweken en hadden ze geen verborgen plekje gevonden met de overblijfselen van een Duistervriend. Ze hadden helemaal niets gevonden. De rivier zelf had niet veel weg van de machtige Erinin uit de verhalen, zo dicht bij haar bron in de Rug van de Wereld. De rivier was zo’n twintig pas breed. Tussen de bomen stroomde het water snel voorbij en aan de andere oever lag een pontje dat op een bark leek; het zat vast aan een touw dat beide oevers verbond. Deze keer had het spoor hen rechtstreeks naar een nederzetting geleid. Recht naar de huizen op de heuvel. Niets bewoog op het zandpad tussen de huisjes. ‘Hinderlaag, heer?’ zei Uno zacht.

Ingtar gaf de nodige bevelen en de Shienaranen maakten hun lansen los en verspreidden zich om de huizen te omsingelen. Na een handgebaar van Ingtar galoppeerden ze van vier kanten tussen de huizen door. Onder het donderende geweld van de hoeven keken ze waakzaam rond en hielden hun lansen gereed, terwijl het stof opwolkte. Niets bewoog, alleen zij. Ze trokken de teugels aan en het stof begon te zakken.

Rhand stak de aangelegde pijl terug in de koker en hing de boog weer over zijn rug. Mart en Perijn deden hetzelfde. Loial en Hurin hadden gewoon gewacht op de plek waar Ingtar hen had achtergelaten. Niet op hun gemak keken ze toe.

Ingtar wuifde en Rhand en de anderen reden naar voren om zich bij de Shienaranen te voegen.

‘De geur van deze plek bevalt me niet,’ bromde Perijn toen ze tussen de huizen kwamen. Hurin keek hem aan en hij staarde terug tot Hurin zijn ogen neersloeg. ‘Het ruikt verkeerd.’

‘Vervloekte Duistervrienden en Trolloks zijn er recht doorheen getrokken, heer,’ zei Uno. Hij wees naar de paar sporen die niet door de Shienaranen waren omgewoeld. ‘Recht naar die gore veerboot die ze aan de gore overkant hebben laten liggen. Bloed en bloedvuur! We mogen bloedblij zijn dat ze hem niet hebben losgesneden om hem weg te laten drijven.’

‘Waar zijn de mensen?’ vroeg Loial.

De deuren stonden open en de gordijnen wapperden in openstaande ramen, maar ondanks het hoefgetrappel was er niemand naar buiten gekomen.

‘Doorzoek de huizen,’ beval Ingtar. Mannen stegen af en voerden hollend het bevel uit, maar ze kwamen hoofdschuddend terug. ‘Ze zijn gewoon weg, heer,’ zei Uno. ‘Gewoon opgelost, bloedvuur! Alsof ze besloten hebben hun handel op te pakken en midden op de bloeddag op te rotten.’ Hij zweeg plotseling en wees haastig naar een huis achter Ingtar. ‘Er staat een vrouw in dat venster. Hoe heb ik haar voor de donder over...’ Hij rende naar het huis voordat iemand een stap kon zetten.

‘Maak haar niet bang!’ riep Ingtar. ‘Uno, we hebben inlichtingen nodig. Het Licht verblinde je, Uno, maak haar niet bang!’ De eenogige man verdween door de open deur. Ingtar verhief zijn stem opnieuw. ‘Wij doen u geen kwaad, goede vrouw. Wij zijn heer Agelmars gezworenen, uit Fal Dara. Wees niet bevreesd! Wij willen u geen kwaad doen.’

Een raam op de eerste verdieping vloog open. Uno stak zijn hoofd naar buiten en keek verwilderd rond. Met een vloek trok hij zijn hoofd terug. Gedreun en gekraak kondigden zijn terugkomst aan, alsof hij zich woest schoppend afreageerde. Uiteindelijk verscheen hij weer in de deuropening.

‘Weg, heer. Maar ze was er. Een vrouw in het wit, bij het raam. Ik zag haar. Ik dacht zelfs dat ik haar even binnen zag, maar toen was ze weg, en...’ Hij haalde diep adem. ‘Het huis is leeg, heer.’ Dat hij niet eenmaal vloekte, gaf aan hoe opgewonden hij was. ‘Gordijnen,’ bromde Mart. ‘Hij schrikt van een paar rottige gordijnen.’ Uno keek hem vuil aan en liep terug naar zijn paard. ‘Waar zijn de bewoners heen gegaan?’ vroeg Rhand aan Loial. ‘Denk je dat ze weggevlucht zijn toen de Duistervrienden kwamen?’ Plus Trolloks en een Myrddraal. En dat wat Hurin zo erg vindt. Slimme mensen als ze zo snel mogelijk gevlucht zijn.

‘Ik ben bang dat de Duistervrienden ze te pakken hebben genomen, Rhand,’ zei Loial langzaam en zijn gezicht vertrok. ‘Voor de Trolloks.’ Rhand slikte en wou dat hij het niet gevraagd had; het was nooit plezierig om aan hun eetgewoonten herinnerd te worden. ‘Wat hier ook gebeurd is,’ zei Ingtar, ‘onze Duistervrienden hadden er de hand in. Hurin, werd hier geweld gebruikt? Moord? Hurin!’ De snuiver schoot recht in zijn zadel en keek wild om zich heen. Hij had naar de overkant van de rivier gekeken. ‘Geweld, heer? Ja. Moord? Nee. Nou ja, niet precies.’ Hij gluurde even naar Perijn. ‘Ik heb nog nooit zoiets geroken, heer. Maar er is kwaad begaan.’

‘Weet je zeker dat ze overgestoken zijn? Zijn ze niet op hun spoor teruggekeerd?’

‘Ze zijn overgestoken, heer.’ Hurin keek niet op zijn gemak naar de overkant. ‘Maar wat ze aan de overkant deden...’ Hij haalde zijn schouders op.

Ingtar knikte. ‘Uno, ik wil die pont aan onze kant hebben. En ik wil dat de andere kant verkend wordt voor we oversteken. Dat er aan deze kant geen hinderlaag was, wil niet zeggen dat ze niet zullen aanvallen als we door de rivier verdeeld zijn. Dat pontje lijkt niet groot genoeg om ons allemaal in één keer over te zetten. Zorg dat het gebeurt.’

Uno boog en even later hielpen Ragan en Masema elkaar uit hun wapenrusting. In niet meer dan een lendedoek waar hun dolk in stak, liepen ze naar de oever en waadden de rivier in. Hand over hand trokken ze zich verder langs het dikke touw van de pont. In het midden zakte het touw door, zodat ze tot aan hun middel in de rivier stonden. De sterke stroom probeerde hen mee te sleuren, maar in minder tijd dan Rhand had verwacht, hesen ze zich over de houten zijkant van de pont. Ze trokken hun dolk en verdwenen tussen de bomen.

Het leek een eeuwigheid te duren voor ze weer te voorschijn kwamen en de pont langzaam naar de overkant begonnen te trekken. De schuit bonsde tegen de dorpskade en Masema legde de boot vast, terwijl Ragan naar Ingtar liep. Het litteken op zijn wang stak scherp af tegen zijn bleke gezicht en zijn stem klonk geschokt. ‘Aan de overkant... Aan de overkant is geen hinderlaag, heer, maar... Hij boog diep, nat en huiverig. ‘Heer, u moet het zelf gaan zien. De grote steeneik, vijftig pas ten zuiden van de aanlegplaats. Ik kan het niet beschrijven. U moet het zelf gaan zien.’

Ingtar keek fronsend van Ragan naar de overkant. Ten slotte zei hij: ‘Goed werk, Ragan. Allebei.’ Zijn stem werd krachtiger. ‘Zoek in de huizen naar iets waarmee deze twee zich kunnen droogwrijven, Uno. En kijk of iemand nog schoon water heeft voor thee. Zorg dat we wat warms binnenkrijgen. Zet dan de tweede groep en de pakpaarden over.’ Hij wendde zich tot Rhand. ‘Klaar om de zuidoever van de Erinin te bekijken?’ Hij wachtte niet op antwoord maar reed met Hurin en de helft van zijn lansiers naar de pont. Rhand aarzelde maar even voordat hij hen volgde. Loial ging met hem mee. Verbaasd zag hij Perijn grimmig voorop rijden. Een paar lansiers maakten wat ruwe grappen terwijl ze afstegen om de pont aan het touw over te trekken.

Mart wachtte tot het allerlaatst, tot een Shienaraan de veerboot losmaakte; pas toen zette hij zijn paard aan en stapte aan boord. ‘Vroeg of laat moet ik toch over, nietwaar?’ zei hij buiten adem tegen niemand in het bijzonder, ik moet hem vinden.’ Rhand schrok op. Mart had er zo gezond uitgezien dat hij bijna helemaal vergeten was waarom hij erbij was. Om de dolk te vinden. Ingtar mag de Hoorn houden. Ik wil alleen de dolk, voor Mart. ‘We zullen hem vinden, Mart.’

Mart keek hem nijdig aan, liet zijn ogen minachtend over Rhands mooie rode mantel glijden en draaide zich toen om. Rhand zuchtte. ‘Het zal allemaal weer in orde komen, Rhand,’ zei Loial zacht. ‘Hoe dan ook.’

De stroming greep het pontje toen het van de oever werd getrokken en met een klap trok het touw strak. De lansiers waren een vreemd soort veerlieden, met hun helmen en harnassen en zwaarden op hun rug, maar ze trokken de boot kundig de rivier over. ‘Zo zijn we ook van huis gegaan,’ zei Perijn plotseling. ‘Bij Tarenveer. De stampende laarzen van de veerlieden op het dek en het klotsende water rond de boot. Zo zijn we vertrokken. Maar ditmaal wordt het erger.’

‘Hoe bedoel je?’ vroeg Rhand, maar Perijn gaf geen antwoord. Hij zocht de overkant af en zijn gouden ogen leken bijna te schitteren, maar niet van blijheid.

Na een tijdje vroeg Mart: ‘Hoezo, het wordt erger?’

‘Dat zal het zijn. Ik kan het ruiken,’ was alles wat Perijn kwijt wilde. Hurin keek hem aan. Hij was niet op zijn gemak, maar dat leek Hurin al vanaf hun vertrek uit Fal Dara te zijn. Met een doffe dreun van dik hout tegen harde klei stootte de veerboot tegen de zuidoever, bijna onder overhangende boomtakken, en de Shienaranen die de boot getrokken hadden, stegen weer op hun paarden, op twee na, die van Ingtar de pont moesten terugbrengen voor de anderen. De rest volgde Ingtar de oever op. ‘Vijftig pas tot een grote steeneik,’ zei Ingtar toen ze tussen de bomen reden. Zijn stem klonk te effen. Als Ragan het niet eens kon beschrijven... Sommige krijgslieden voelden aan het zwaard op hun rug en hielden de lans in de aanslag.

Eerst dacht Rhand dat de gestalten die aan hun armen aan de dikke grijze boomtakken van de steeneik hingen, vogelverschrikkers waren. Bloedrode vogelverschrikkers. Toen herkende hij de twee gezichten. Changu en de ander die met hem op wacht had gestaan, Nidao. Hun ogen staarden in de verte en hun tanden waren ontbloot, verstard in een grimas van pijn. Nadat de marteling was begonnen, hadden ze nog lange tijd geleefd.

Uit Perijns keel klonk een gesmoord geluid. Het klonk bijna als een grauw.

‘Zo erg heb ik het nog nooit gezien, heer,’ zei Hurin zwakjes. ‘Zo erg heb ik het nog nooit geroken, behalve die nacht in de kerker van Fal Dara.’

Rhand probeerde uit alle macht de leegte te vinden. De vlam maakte het lastig en het zwakke licht flakkerde net zo moeizaam als hij probeerde te slikken, maar hij bleef volhouden tot hij zichzelf in de leegte had gehuld. Toch bleef het holle gevoel aanwezig, zelfs in de leegte. Nu niet aan de buitenkant, maar binnenin. Geen wonder als je zoiets ziet. De gedachte siste langs de leegte als een waterdruppel op een heet rooster. Wat is er met ben gebeurd? ‘Levend gevild,’ hoorde hij iemand achter zich zeggen, en het geluid van iemand die overgaf. Hij dacht dat het Mart was, maar het was allemaal ver bij hem vandaan, ver van de leegte. Maar ook daarbinnen voelde het geflakker wee en misselijk. Hij moest ook bijna braken.

‘Snij ze los,’ zei Ingtar ruw. Hij aarzelde even en voegde er toen aan toe: ‘Begraaf ze. We weten niet zeker of ze Duistervrienden zijn. Ze kunnen gevangen zijn genomen. Dat kan. Schenk hun ten minste de laatste omarming van de moeder.’ Mannen met messen reden behoedzaam naar voren; zelfs voor geharde Shienaraanse krijgslieden was het niet gemakkelijk om de gevilde lichamen van mannen die ze kenden, neer te halen. ‘Gaat het, Rhand?’ vroeg Ingtar.

‘Ik... het gaat wel, Ingtar.’ Rhand liet de leegte verdwijnen. Zonder dat voelde hij zich minder ziek; zijn maag speelde nog steeds op, maar het ging wat beter. Ingtar knikte en wendde zijn paard, zodat hij zijn mannen aan het werk kon zien.

Het was een simpele begrafenis. Er werden twee kuilen in de grond gegraven en de lichamen werden erin gelegd, terwijl de overige Shienaranen in stilte toekeken. De gravers schoven zonder veel plichtplegingen de aarde in de kuilen.

Rhand was geschokt, maar Loial legde het fluisterend uit. ‘Shienaranen geloven dat wij allen uit de aarde zijn voortgekomen en in de aarde moeten terugkeren. Ze gebruiken nimmer kisten of lijkwaden, en de lichamen worden nooit gekleed. De aarde zelf kleedt het lichaam. Zij noemen het de laatste omarming van de moeder. En er worden geen woorden bij gesproken, behalve “Moge het Licht op je schijnen en de Schepper je behoeden. De laatste omarming van de moeder heet je thuis welkom”.’ Loial zuchtte en schudde zijn grote hoofd. ‘Ik denk niet dat iemand deze woorden nu zal zeggen. Wat Ingtar ook zegt, Rhand, het lijdt geen twijfel dat Changu en Nidao de wachten bij de Hondenpoort hebben omgebracht en de Duistervrienden de burcht hebben binnengelaten. Zij moeten voor dat alles verantwoordelijk zijn geweest.’

‘Maar wie schoot dan die pijl op... op de Amyrlin Zetel af?’ vroeg Rhand en slikte. Wie schoot er op mij? Loial zei niets. Toen de laatste aarde in de grafkuilen werd geschept, kwam Uno aan met de andere mannen en de pakpaarden. Iemand vertelde hem van hun vondst en de eenogige man spuwde op de grond. ‘Die geiten-neukende Trolloks doen dat soms in de Verwording. Als ze je goed zenuwachtig willen maken. Of je bloedduidelijk willen maken dat je de achtervolging maar beter kunt opgeven. Bloedvuur, maar deze methoden werken hier niet.’

Voordat ze wegreden, hield Ingtar stil voor de naamloze graven; twee kale hoopjes aarde die te klein leken om mensen te bevatten. Even later zei hij: ‘Moge het Licht op jullie schijnen en de Schepper jullie behoeden. De laatste omarming van de moeder heet jullie thuis welkom.’ Toen hij zijn hoofd ophief, keek hij ieder van zijn mannen aan. Ieder gezicht stond uitdrukkingsloos, dat van Ingtar nog het meest. ‘Bij Tarwins Kloof hebben zij heer Agelmar gered,’ zei hij. Een paar lansiers knikten. Ingtar keerde zijn paard. ‘Welke kant op, Hurin?’

‘Naar het zuiden, heer.’

‘Volg het spoor! Op jacht!’

Weldra maakte het woud plaats voor een zacht glooiende vlakte waar soms een ondiep beekje stroomde in een bedding met hoge oevers. Een landschap met ondiepe dalen en lage heuvels die nauwelijks die naam verdienden. Geschikt terrein voor paarden. Ingtar deed er zijn voordeel mee en gaf een regelmatig tempo, waarin ze vele spannen aflegden. Van tijd tot tijd zag Rhand in de verte iets wat een boerderij kon zijn, en één keer dacht hij op een paar span afstand een dorpje te zien waar rook uit de schoorstenen opsteeg, en iets wat wit opflitste in het zonlicht, maar het land om hen heen bleef leeg. Het was grasland met kreupelhout en hier en daar een boom. Soms was er een bos, maar nooit groter dan honderd pas. Ingtar stuurde verkenners uit. Twee man reden vooruit en waren alleen te zien als ze boven op een heuveltop kwamen. Om Ingtars borst hing een zilveren fluit, waarmee hij ze kon terugroepen als Hurin zei dat het spoor afboog, maar dat gebeurde niet. Zuid. Steeds naar het zuiden.

‘In dit tempo zullen we over drie of vier dagen het Veld van Talidar bereiken,’ zei Ingtar onder het rijden. ‘Daar heeft Artur Haviksvleugel zijn grootste zege behaald op de Halfmensen en Trolloks uit de Verwording. Zes dagen en nachten duurde de slag en toen het voorbij was, vluchtten de Trolloks terug naar de Verwording en durfden ze het nooit meer tegen hem op te nemen. Bij Talidar richtte hij ter ere van zijn overwinning een gedenkteken op, een spits van honderd pas hoog. Hij stond niet toe dat zijn naam erop werd gezet, maar wilde in plaats daarvan de namen van alle gevallenen. Er moest een gouden zon op, ten teken dat het Licht over de Schaduw had getriomfeerd.’

‘Ik zou het graag willen zien,’ zei Loial. ‘Ik heb nog nooit van dit gedenkteken gehoord.’

Ingtar was even stil en toen hij weer sprak, klonk zijn stem zacht. ‘Het staat er niet meer, Bouwer. Na Haviksvleugels dood konden degenen die om zijn rijk vochten, de gedachte niet verdragen dat er nog een teken van een van zijn overwinningen bestond, ook al stond zijn naam er niet op. Er bleef niets van over. Alleen de heuvel waarop het gedenkteken heeft gestaan. Die kunnen we over drie of vier dagen nog wel bekijken.’ De klank van zijn stem nodigde niet uit tot verder gepraat.

Met de gouden zon boven hun hoofd kwamen ze langs een vierkant, gepleisterd bakstenen bouwsel dat nog geen span van hun pad af stond. Het was niet hoog, niet meer dan een verdieping, zag Rhand, maar besloeg wel een flink oppervlak. Er hing een sfeer van eeuwenoude verlatenheid. Het dak was verdwenen, op een paar rijen pannen na die aan een overgebleven dakbalk hingen. Het grootste deel van het vroeger witte pleisterwerk was omlaag gestort en legde de verweerde stenen erachter bloot. Omgevallen muren onthulden binnenplaatsen en ingestorte vertrekken. Overal woekerde onkruid en er groeiden zelfs bomen in de scheuren van wat eens binnenplaatsen waren geweest.

‘Een landhuis,’ verklaarde Ingtar. Het hervonden vleugje humor verdween toen hij naar het bouwwerk keek. ‘Toen Harad Dakar nog bestond, denk ik dat de landheer landerijen met een oppervlak van minstens vier span bezat. Misschien boomgaarden. De Hardani waren dol op boomgaarden.’

‘Harad Dakar?’ vroeg Rhand en Ingtar snoof. ‘Leert niemand meer geschiedenis? Harad Dakar was de hoofdstad van Hardan. Zo heette dit land waar we nu doorheen trekken.’

‘Ik heb een oude kaart gezien,’ zei Rhand geprikkeld. ‘Ik ken de landen die er niet meer zijn. Maredo, Goaban en Caralain. Maar er stond geen Hardan op.’

‘Er waren ooit nog andere, die nu ook niet meer bestaan,’ zei Loial. ‘Mar Haddon, dat nu Haddon Mir is, en Almoth Kintara. Artur Haviksvleugels rijk werd door de Oorlog van de Honderd Jaren verscheurd tot vele grote en kleine landen. De kleine landen werden door de grote opgeslokt of met elkaar verenigd, zoals Altara en Morland. “Samengedwongen” is waarschijnlijk een beter woord dan “verenigd”, denk ik.’

‘Wat gebeurde er toen met ze?’ wilde Mart weten. Rhand had niet gemerkt dat Perijn en Mart bij hen waren komen rijden. Het laatste dat hij van ze gezien had, was dat ze in de achterhoede reden, zo ver mogelijk van hem vandaan.

‘Ze konden de landen niet verenigd houden,’ zei de Ogier. ‘Oogsten mislukten of de handel stokte. Mensen faalden. Hoe dan ook, iets ging er mis, en het land verkommerde. Vaak slokten buurlanden het land op toen de naties niet meer bestonden, maar dat was geen succes. Na verloop van tijd was het land werkelijk verlaten. Sommige dorpen bestaan nog, maar de meeste zijn opgeslokt door de wildernis. Het is bijna driehonderd jaar geleden sinds Harad Dakar verlaten werd, maar zelfs daarvoor was het niet meer dan een leeg omhulsel, met een koning die geen greep had op de gebeurtenissen binnen zijn stadsmuren. Ik meen dat Harad Dakar zelf nu volkomen verdwenen is. Alle grote en kleine steden van Hardan zijn verdwenen; de stenen zijn door boeren en dorpelingen weggehaald voor eigen gebruik. De meeste boerderijen en dorpen die ermee opgetrokken werden, zijn nu ook verdwenen. Dat heb ik gelezen, en ik heb niets gezien dat me doet twijfelen.’

‘Harad Dakar was één grote steengroeve, bijna honderd jaar lang,’ zei Ingtar bitter. ‘Uiteindelijk trokken de mensen weg, waarna de stad zelf steen voor steen werd weggekruid. Alles ging ten onder, en wat nog niet is verdwenen, zal ook ondergaan. Alles en overal. Er is bijna geen natie meer die werkelijk het land beheerst zoals het op de kaarten staat. Toen de Oorlog van de Honderd Jaren voorbij was, kon een man vrij van de ene natie naar de andere rijden, van de Verwording tot aan de Zee der Stormen. Nu trekken we door wildernissen waar geen enkele natie aanspraak op maakt. Wij in de Grenslanden voeren onze strijd met de Verwording en dat houdt ons sterk en verenigd. Misschien hadden die landen niet zoiets om ze sterk te houden. Zei u niet dat de mensen faalden, Bouwer? Jazeker, zij hebben gefaald. Maar welk land dat vandaag nog bestaat, zal morgen falen? Wij, de mensen, worden weggevaagd. Weggevaagd als wrakhout in een overstroming. Hoe lang duurt het voordat er niets meer over is van de Grenslanden? Hoe lang zal het duren voordat ook wij ten onder gaan en er slechts Trolloks en Myrddraal wonen, helemaal tot aan de Zee der Stormen?’

Er viel een geschokte stilte, die zelfs Mart niet verbrak. Ingtar reed door, verloren in zijn eigen donkere gedachten.

Na een tijdje kwamen de verkenners terug. Ze zaten rechtop in het zadel en hun lansen staken scherp af tegen de lucht. ‘Voor ons ligt een dorp, heer. We zijn niet gezien, maar het ligt precies op onze weg.’ Ingtar schudde zich los uit zijn sombere overpeinzingen, maar hij zei niets tot ze de top van een lage heuvelrand bereikten. Daar gaf hij enkel het bevel halt te houden, terwijl hij een kijkglas uit zijn zadeltas haalde en ermee naar het dorp tuurde.

Rhand bestudeerde het dorp vol belangstelling. Het was even groot als Emondsveld, hoewel dat weer niet zo groot was als je het vergeleek met sommige steden die hij sinds zijn vertrek uit Tweewater had gezien. De huizen waren laag en bepleisterd met witte klei. Er scheen gras te groeien op de schuine daken. Verspreid door het dorp stond een tiental windmolens; hun grote, met zeil bespannen wieken maalden lui rond en flitsten wit op in het zonlicht. Het dorp was omringd door een lage aarden wal die tot borsthoogte reikte. Daarbuiten lag een brede greppel met puntige staken die dicht opeen in de bodem waren gestoken. Hij zag één opening in de muur, zonder poort, maar hij bedacht dat die snel door een kar of wagen kon worden afgesloten. Hij kon geen mensen zien.

‘Zelfs geen hond te zien,’ zei Ingtar, zijn kijkglas terugstekend in zijn zadeltas. ‘Weten jullie zeker dat ze jullie niet gezien hebben?’ vroeg hij aan de verkenners.

‘Heel zeker, heer, tenzij ze het geluk van de Duistere zelf hebben,’ zei een van de mannen. ‘We zijn de helling niet opgereden. En wij zagen niets bewegen, heer.’ Ingtar knikte. ‘Het spoor, Hurin?’

Hurin haalde diep adem. ‘Naar het dorp toe, heer. Voor zover ik het van hieruit kan zeggen: het loopt er recht op af.’

‘Kijk goed uit,’ beval Ingtar terwijl hij de teugels weer opnam. ‘En neem niet aan dat ze ons vriendelijk gezind zijn alleen omdat ze glimlachen. Als er al iemand is.’ Hij leidde hen stapvoets naar het dorp in het dal en reikte over zijn rug om het zwaard in de schede losser te maken.

Rhand hoorde achter zich de geluiden van anderen die hetzelfde deden. Even later deed hij het ook. In leven blijven was niet hetzelfde als de held uithangen, bedacht hij.

‘Gelooft u dat deze mensen Duistervrienden zouden helpen?’ vroeg Perijn aan Ingtar. De Shienaraan nam de tijd voor zijn antwoord. ‘Ze dragen de Shienaranen geen warm hart toe,’ zei hij ten slotte.

‘Ze vinden dat wij hen zouden moeten beschermen. Wij of de Cairhienin. Cairhien eiste na de dood van de laatste koning van Hardan dit land inderdaad op. Helemaal tot aan de Erinin. Maar ze konden het niet behouden. Ze gaven zo’n honderd jaar geleden hun aanspraken op. Die paar mensen die hier wonen, hoeven zich geen zorgen over Trolloks te maken, zo diep in het zuiden. Maar er zijn genoeg gewone schurken. Daarom hebben ze die muur en de greppel. Alle dorpen hebben die. Hun velden zullen wel in de dalen rond ons verborgen zijn, maar niemand woont buiten de muren. Ze zullen trouw zweren aan iedere koning die hun bescherming zou bieden, maar wij moeten al het mogelijke tegen de Trolloks inzetten. Desondanks mogen ze ons niet.’ Toen ze de opening in de lage muur naderden, zei hij opnieuw: ‘Kijk goed uit!’

Alle straten leidden naar een dorpsplein, maar er was niemand te zien, niemand die uit een raam keek. Er bewoog geen enkel dier. Levenloos. Open deuren zwaaiden krakend in de wind en begeleidden het regelmatige gepiep van de windmolens. De paardenhoeven klonken luid op de ingeklonken grond van de straat. ‘Net als bij de pont,’ mompelde Hurin, ‘en toch anders.’ Hij zat ineengezakt in het zadel, met gebogen hoofd, alsof hij zich tussen zijn eigen schouders wilde verbergen. ‘Er is geweld gepleegd, maar... ik weet het niet. Het was hier erg. Het ruikt erg.’

‘Uno,’ zei Ingtar, ‘doorzoek met een groep de huizen. Als je mensen aantreft, breng je ze naar het plein. Maar schrik ze deze keer niet af. Ik wil antwoorden, geen mensen die voor hun leven rennen.’ Hij leidde de overige lansiers naar het midden van het dorp, terwijl Uno tien mannen liet afstijgen.

Rhand aarzelde en keek om zich heen. De krakende deuren, de piepende windmolens, de paardenhoeven. Alles maakte te veel lawaai, alsof er geen ander geluid ter wereld bestond. Hij zocht huis na huis af. De gordijnen in een open venster wapperden tegen de buitenmuur. Alles leek verlaten. Zuchtend steeg hij af en liep naar het dichtstbijzijnde huis. Toen stond hij stil en staarde naar de deur. Het is maar een deur. Waar ben je bang voor? Hij had het rare gevoel dat iets hem aan de andere kant stond op te wachten. Hij duwde de deur open.

Hij zag een kamer die uitnodigend was geweest. Was. De tafel was gedekt voor een maaltijd en er stonden stoelen met hoge rugleuningen klaar. Enkele borden waren al opgeschept. Een paar vliegen zoemden rond boven schalen met knollen en erwten. Nog meer vliegen kropen rond op koud geroosterd vlees dat in gestold vet lag. Er was een plak half afgesneden; de vork stak er nog in en het mes lag gedeeltelijk op het bord alsof het was neergevallen. Rhand stapte naar binnen. Knipper.

Een glimlachende, kale man in werkkleren legde een stuk vlees op een bord dat werd vastgehouden door een vrouw met een afgeleefd gezicht. Maar ook zij glimlachte. Ze deed er knolletjes en erwten bij en gaf het bord aan een van de kinderen bij de tafel. Er was een handvol jongens en meisjes, van bijna volwassen tot amper groot genoeg om over de tafelrand te kijken. De vrouw zei iets en het meisje lachte en pakte het bord aan. De man begon een volgend stuk af te snijden.

Plotseling schreeuwde een ander meisje, wijzend naar de voordeur. De man liet het mes vallen en keerde zich vliegensvlug om. Ook hij schreeuwde en zijn gezicht werd een masker van afschuw. Hij graaide een kind op. De vrouw pakte een ander en gebaarde wanhopig naar de overigen. Haar mond werkte als bezeten, geluidloos. Ze renden elkaar verdringend naar een deur achter in de kamer. Die deur vloog open en... Knipper.

Rhand kon zich niet bewegen. De zoemende vliegen boven de tafel zoemden luider. Zijn adem dampte.

Knipper.

Een glimlachende, kale man in werkkleren legde een stuk vlees op een bord dat werd vastgehouden door een vrouw met een afgeleefd gezicht. Maar ook zij glimlachte. Ze deed er knolletjes en erwten bij en gaf het bord aan een van de kinderen bij de tafel. Er was een handvol jongens en meisjes, van bijna volwassen tot amper groot genoeg om over de tafelrand te kijken. De vrouw zei iets en het meisje lachte en pakte het bord aan. De man begon een volgend stuk af te snijden.

Plotseling schreeuwde een ander meisje, wijzend naar de voordeur. De man liet het mes vallen en keerde zich vliegensvlug om. Ook hij schreeuwde en zijn gezicht werd een masker van afschuw. Hij graaide een kind op. De vrouw pakte een ander en gebaarde wanhopig naar de overigen. Haar mond werkte als bezeten, geluidloos. Ze renden elkaar verdringend naar een deur achter in de kamer.

Die deur vloog open en... Knipper.

Rhand worstelde en verzette zich, maar zijn spieren leken bevroren. De kamer was kouder. Hij wilde rillen, maar zelfs dat lukte niet. Vliegen krioelden over de tafel. Hij tastte naar de leegte. Daar was het valse licht, maar hij gaf er niet om. Hij moest... Knipper.

Een glimlachende, kale man in werkkleren legde een stuk vlees op een bord dat werd vastgehouden door een vrouw met een afgeleefd gezicht. Maar ook zij glimlachte. Ze deed er knolletjes en erwten bij en gaf het bord aan een van de kinderen bij de tafel. Er was een handvol jongens en meisjes, van bijna volwassen tot amper groot genoeg om over de tafelrand te kijken. De vrouw zei iets en het meisje lachte en pakte het bord aan. De man begon een volgend stuk af te snijden.

Plotseling schreeuwde een ander meisje, wijzend naar de voordeur. De man liet het mes vallen en keerde zich vliegensvlug om. Ook hij schreeuwde en zijn gezicht werd een masker van afschuw. Hij graaide een kind op. De vrouw pakte een ander en gebaarde wanhopig naar de overigen. Haar mond werkte als bezeten, geluidloos. Ze renden elkaar verdringend naar een deur achter in de kamer. Die deur vloog open en... Knipper.

In de kamer vroor het. Zo koud. De tafel was zwart van de vliegen; de muren waren een krioelende massa vliegen; de vloer, de zoldering, alles zag zwart van een dikke laag vliegen. Ze kropen over Rhand, bedekten hem, kropen over zijn gezicht, zijn ogen, in zijn neusgaten, zijn mond. Licht, help me. Koud. Het gegons van de vliegen klonk oorverdovend. Koud. De kou drong de leegte binnen, bespotte het niets en sloot hem op in ijs. Wanhopig reikte hij naar het flakkerende licht. Zijn maag draaide zich om, maar het licht was warm. Warm. Heet. Hij was heet.

Plotseling rukte hij aan... iets. Hij wist niet wat of hoe. Spinnenwebben gesponnen uit staal. Manestralen gehouwen uit steen. Ze verkruimelden onder zijn aanraking, maar hij wist dat hij niets had aangeraakt. Ze krompen en smolten door de hitte die door hem heen schoot, hitte als een smidsvuur, hitte als de brandende wereld, hitte als...

Het was verdwenen. Hijgend keek hij met opengesperde ogen om zich heen. Een paar vliegen lagen op het aangesneden vlees. Dode vliegen. Zes vliegen. Maar zes. Er lagen ook enkele in de schalen, een stuk of vijf zwarte vlekjes tussen de koude groenten. Allemaal dood. Hij wankelde naar buiten.

Mart kwam hoofdschuddend uit een huis aan de overkant van de straat. ‘Niemand binnen,’ zei hij tegen Perijn, die nog steeds te paard zat. ‘Het lijkt net of ze gewoon tijdens de maaltijd zijn opgestaan en weggewandeld.’

Op het plein klonk een schreeuw.

‘Ze hebben iets gevonden,’ zei Perijn en porde zijn hielen in de flanken van zijn paard. Mart klauterde in het zadel en galoppeerde achter hem aan.

Rhand klom wat langzamer op Rood; het dier bokte alsof het zijn verontrusting aanvoelde. Hij keek vluchtig naar de huizen toen hij langzaam naar het plein reed, maar hij kon niet lang kijken. Mart ging een huis binnen en met hem gebeurde niks. Hij besloot dat hij in dit dorp geen voet meer in een andere woning zou zetten, wat er ook gebeurde. Hij spoorde Rood aan, die zijn draf versnelde. Iedereen stond als een standbeeld voor een groot gebouw met brede, dubbele deuren. Rhand dacht niet dat het een herberg was; er hing bijvoorbeeld geen uithangbord. Misschien een plaats waar dorpelingen elkaar ontmoetten. Hij voegde zich in de kring van starende, zwijgende mannen.

Tegen de deur hing een man aan dikke nagels die door zijn polsen en schouders waren geslagen. In zijn ogen waren nog meer nagels gedreven om zijn hoofd overeind te houden. Donker, opgedroogd bloed tekende stroompjes op zijn wangen. Krassen op het hout achter zijn laarzen verrieden dat de man nog leefde toen het gebeurde. In ieder geval toen het was begonnen.

Rhand snakte naar adem. Het was geen man. Die zwarte kleren, zwarter dan zwart, waren nooit door een menselijk wezen gedragen. De wind bewoog een rand van de mantel die achter het lichaam vastzat. Dat gebeurde niet altijd, dat wist hij maar al te goed, de wind beroerde nooit zulke kleren. In dat bleke, bloedeloze gezicht hadden nooit ogen gezeten.

‘Myrddraal,’ fluisterde hij, en het was alsof zijn woord de anderen verloste. Ze bewogen zich weer en lieten hun adem ontsnappen. ‘Wie...’ begon Mart en zweeg om te slikken. ‘Wie zou zoiets bij een Schim kunnen doen?’ Aan het eind sloeg zijn stem over.

‘Ik weet het niet,’ zei Ingtar. ‘Ik weet het niet.’ Hij keek om zich heen en onderzocht de gezichten, of misschien telde hij ze wel om er zeker van te zijn dat iedereen er nog was. ‘Ik geloof niet dat we hier iets zullen vinden. We rijden verder. Stijg op! Hurin, zoek het spoor dat ons van deze plek wegvoert.’

‘Ja, heer, ja. Graag. Die kant op, heer. Ze trekken nog steeds naar het zuiden.’

Ze reden weg en lieten de dode Myrddraal achter waar hij hing en waar de wind zijn zwarte mantel bewoog. Hurin was het eerst buiten de muur. Voor de verandering wachtte hij nu niet op Ingtar, en Rhand kwam vlak achter hem aan.

11

Flitsen van het Patroon

Voor het eerst liet Ingtar halt houden terwijl de zon nog als een gouden bal boven de horizon stond. De geharde Shienaranen voelden de naweeën van wat zij in het dorp hadden gezien. Dit was voor het eerst dat Ingtar zo vroeg stopte en de gekozen kampplaats zag eruit als een plek die verdedigd kon worden. Het was een diepe, vrijwel ronde kom die groot genoeg was voor alle mannen en paarden. Bosjes bergeiken en lederbladbomen stonden verspreid over de helling. De rand zelf was hoog genoeg om iedereen in het kamp te verbergen, zelfs zonder de bomen. In dit landschap was de rand hoog genoeg om voor een heuvel door te gaan.

‘Vervloekt, alles wat ik zeg,’ hoorde hij Uno tegen Ragan zeggen toen ze afstegen, ‘is dat ik haar zag, bloedsukkel. Net voor we die Trollok-neukende Halfman vonden. Dezelfde klotevrouw als bij die bloedpont. Ze was er en toen was ze er niet meer. Je mag je kloteopmerkingen maken, maar pas op met je klotige woorden of ik vil je eigenhandig en steek je klotehuid in de fik, schaapskop!’ Rhand bleef stokstijf staan, met een voet op de grond en de andere nog in de stijgbeugel. Dezelfde vrouw? Maar er was helemaal geen vrouw bij de veerboot, alleen een paar gordijnen die in de wind wapperden. En ze kon dat dorp niet vóór ons bereikt hebben als ze daar was geweest. Het dorp...

Hij onderdrukte die herinnering. Hij wilde liever die kamer vergeten dan de vastgenagelde Schim; hij wilde die kamer vergeten en de vliegen en de mensen die er waren en er toch niet waren. De Halfman was echt geweest – iedereen had hem gezien – maar de kamer... Misschien word ik eindelijk gek. Hij wilde dat Moiraine er was om mee te praten. Verlangen naar een Aes Sedai? Je bént een dwaas. Je hebt daar nu helemaal niets meer mee te maken, dus hou je erbuiten. Maar is dat zo? Wat was daar gebeurd?

‘Pakpaarden en voorraden in het midden,’ beval Ingtar toen de lansiers het kamp opzetten. ‘Wrijf de paarden droog en zadel ze dan weer op voor het geval we er snel vandoor moeten. Iedereen slaapt bij zijn rijdier. Geen vuur vannacht en de wacht wisselt iedere twee uur. Uno, ik wil verkenners op pad hebben die zo ver mogelijk rijden en voor het donker terug zijn. Ik wil weten wat er daarbuiten is.’

Hij voelt bet, dacht Rhand. Dit zijn niet meer gewoon wat Duistervrienden, een handvol Trolloks en misschien een Schim. Gewoon wat Duistervrienden, een handvol Trolloks en misschien een Schim! Enkele dagen geleden zou het woord ‘gewoon’ zelfs niet zijn gevallen. Zelfs in de Grenslanden, waar de Verwording op nog geen dagrit rijden lag, waren Duistervrienden, Trolloks en Myrddraal erg genoeg voor een nachtmerrie. Maar dat was voordat hij een Myrddraal had gezien die aan een deur was genageld. Licht, wat kon dat hebben gedaan? En Licht, wat niet? En daarvóór was hij een kamer ingelopen waar een familie wilde gaan eten en waar hun gelach werd afgebroken. Ik moet het me verbeeld hebben. Dat moet. Maar het klonk hem niet erg overtuigend in de oren. Hij had zich die wind op de burchttoren ook niet verbeeld, of dat de Amyrlin had gezegd... ‘Rhand?’ Hij schrok op toen Ingtar naast hem kwam staan. ‘Blijf je de hele nacht met een voet in de stijgbeugel staan?’ Rhand zette zijn voet op de grond. ‘Ingtar, wat is er in dat dorp gebeurd?’

‘Trolloks hebben ze te pakken genomen. Net als de mensen bij de veerboot. Dat is er gebeurd. De Schim...’ Ingtar schokschouderde en staarde naar een platte, in zeildoek gewikkelde bundel, groot en vierkant, in zijn armen. Hij staarde ernaar alsof hij verborgen geheimen zag die hij liever niet wilde kennen. ‘De Trolloks hebben de mensen voor voedsel meegenomen. Ze doen het soms ook in dorpen en boerderijen dicht bij de Verwording, als ze ’s nachts voor een overval langs de grenstorens kunnen komen. Soms krijgen we de mensen terug. Vaak willen we dat liever niet. Trolloks doden nier altijd voordat ze beginnen te slachten. En halfmensen willen hun... pretjes. Dat is erger dan wat Trolloks doen.’ Zijn stem klonk even rustig alsof hij het over alledaagse dingen had, en misschien was dat ook zo, voor een Shienaraanse krijgsman.

Rhand haalde diep adem om zijn maag tot rust te laten komen. ‘Die Schim daar, Ingtar, had helemaal geen pret. Wat kan een Myrddraal levend tegen een deur spijkeren?’

Ingtar aarzelde en schudde het hoofd. Toen gaf hij Rhand de omvangrijke bundel. ‘Hier. Moiraine Sedai zei dat ik je dit in ons eerste kamp ten zuiden van de Erinin moest geven. Ik weet niet wat het is, maar ze zei dat je het nodig zou hebben. Ze droeg me op jou te zeggen er goed op te passen; je leven kan ervan afhangen.’ Rhand nam het pak met tegenzin aan; zijn huid prikkelde bij de aanraking van het zeildoek. Er zat iets zachts in. Kleding misschien. Hij hield het pak voorzichtig vast. Hij wil ook niet aan die Myrddraal denken. Wat was er in die kamer gebeurd – Hij besefte opeens dat hij liever dacht aan die Schim of zelfs aan die kamer dan aan wat Moiraine hem kon hebben gestuurd.

‘Er werd me ook opgedragen jou te vertellen dat de lansiers jou zullen volgen als mij iets mocht overkomen.’

‘Mij?’ hijgde Rhand. Hij vergat de bundel en de rest. Ingtar beantwoordde zijn ongelovige blik met een kalm knikje. ‘Dat is waanzin! Ik heb nooit iets anders geleid dan een kudde schapen, Ingtar. Ze zouden me trouwens toch niet volgen. Bovendien kan Moiraine je niet opdragen wie jou opvolgt. Dat is Uno.’

‘Op de ochtend dat we vertrokken, werden Uno en ik bij heer Agelmar geroepen. Moiraine was erbij, maar het was heer Agelmar die het me opdroeg. Jij bent de tweede, Rhand.’

‘Maar waarom, Ingtar? Waarom?’ Hij zag er Moiraines hand in, scherp en duidelijk. De hare en die van de Amyrlin. Ze drongen hem een pad op dat zij hadden gekozen, maar hij moest het vragen. De Shienaraan keek alsof hij het ook niet begreep, maar hij was een krijgsman, gewend aan vreemde bevelen in de eindeloze oorlog langs de Verwording. ‘Ik hoorde geruchten uit de vrouwenverblijven dat je in werkelijkheid een...’ Hij stak zijn gepantserde handen op. ‘Het maakt niet uit. Ik weet dat je het zult ontkennen. Net zoals je de kenmerken van je eigen gezicht ontkent. Moiraine Sedai zegt dat je een schaapherder bent, maar ik heb nog nooit een herder met een reigerzwaard gezien. Het maakt niet uit. Ik beweer niet dat ik jou zelf zou hebben gekozen, maar ik geloof dat je het in je hebt om te doen wat nodig is. Je zult je plicht doen, als het erop aankomt.’ Rhand wilde zeggen dat het zijn plicht niet was, maar in plaats daarvan zei hij: ‘Uno weet hiervan. Wie nog meer, Ingtar?’

‘Alle lansiers. Als wij Shienaranen uitrijden, weet iedere man wie na de dood van de bevelhebber de volgende is. Een ongebroken keten die loopt tot en met de laatst overgebleven man, zelfs al is hij niet meer dan een paardenknecht. Zie je, op die manier is die man, zelfs al is hij de laatste, niet slechts een eenzame vluchteling die in leven probeert te blijven. Hij heeft het bevel en de plicht zegt hem te doen wat gedaan moet worden. Als ik naar de laatste omarming van de moeder ga, is die plicht de jouwe. Je zult de Hoorn vinden en hem brengen waar hij hoort. Dat zul je.’ Ingtar sprak die laatste woorden merkwaardig nadrukkelijk uit.

De bundel in Rhands armen leek wel tien steen te wegen. Licht, ze is misschien wel honderd roeden ver weg en ze kan me nog steeds aan een touw leiden. Deze kant op, Rhand. Die kant op. Jij bent de Herrezen Draak, Rhand. ‘Ik wil die verplichting niet, Ingtar. Licht, ik ben een simpele schaapherder. Waarom gelooft niemand dat?’

‘Je zult je plicht doen, Rhand. Als de eerste man faalt, valt alles daaronder uit elkaar. Er valt al te veel uit elkaar. Veel te veel. Vrede begunstige je zwaard, Rhand Altor.’

‘Ingtar, ik...’ Maar Ingtar liep al weg, roepend naar Uno of de verkenners al waren uitgezonden.

Rhand staarde naar de bundel in zijn armen en bevochtigde zijn lippen. Hij was bang dat hij al wist wat erin zat. Hij wilde kijken en het tegelijk ongeopend in een vuur gooien. Hij dacht dat hij het nog zou doen ook, als hij er zeker van kon zijn dat de inhoud ongezien zou verbranden. Maar hier kon hij niet kijken; andere ogen zouden het kunnen zien.

Hij gluurde het kamp rond. De Shienaranen ontdeden de pakdieren van hun lasten en enkelen deelden al een koud maal uit van gedroogd vlees en platbrood. Mart en Perijn verzorgden hun paarden en Loial zat op een steen een boek te lezen, met een lange pijp tussen zijn tanden geklemd. Een vleugje rook kringelde boven zijn hoofd. Rhand hield de bundel vast alsof hij bang was hem te laten vallen en verdween heimelijk tussen de bomen. Hij knielde neer op een kleine onbegroeide plek, verborgen tussen dicht gebladerte, en legde de bundel op de grond. Een tijdlang zat hij ernaar te kijken. Dat zou ze toch niet doen? Dat kon ze niet doen! Een klein stemmetje gaf antwoord: O ja, dat kon ze wel. Ze kan het en zal het doen. Toen begon hij de koorden rond de bundel los te knopen. De nette precieze knopen verrieden overduidelijk Moiraines hand. Dit zou een dienaar niet voor haar hebben gedaan. Ze zou dit nooit aan een dienaar overlaten. Toen hij het laatste koord los had, vouwde hij de inhoud open. Zijn handen voelden verdoofd aan. Toen zat hij er met droge mond naar te staren. Het was helemaal uit een stuk, niet geweven, niet beschilderd of gekleurd. Een banier, wit als sneeuw, groot genoeg om overal op een slagveld gezien te worden. Er stond een kronkelende figuur op. Een serpent met gouden en karmozijnen schubben, een serpent met vier geschubde poten, elk met vijf gouden klauwen, een serpent met ogen als de zon en gouden leeuwenmanen. Hij had hem één keer eerder gezien en Moiraine had hem verteld wat het was. De banier van Lews Therin Telamon, Lews Therin Verwantslachter, in de Oorlog van de Schaduw. De banier van de Draak. ‘Moet je kijken! Moet je zien wat hij nu weer heeft!’ Mart drong zich tussen de takken door naar het open stuk. Perijn kwam langzaam achter hem aan. ‘Eerst opschepperige mantels,’ snauwde Mart, ‘en nu nog een banier! Er komt geen eind aan dat herengedoe, met...’ Hij was nu zo dichtbij dat hij de banier duidelijk kon zien en zijn mond viel open. ‘Licht!’ Hij struikelde achteruit. ‘Bloedvuur!’ Hij was er ook bij geweest toen Moiraine de banier een naam had gegeven. Net als Perijn.

Woede borrelde in Rhand omhoog. Woede tegen Moiraine en de Amyrlin Zetel, die hem nu hier en dan daarheen duwden. Hij pakte de banier met beide handen beet en schudde die voor Marts ogen heen en weer. De woorden stroomden als een waterval. ‘Ja, dat is het! De Drakenbanier!’ Mart deed nog een stap naar achter. ‘Moiraine wil dat ik een pop word aan de touwtjes van Tar Valon, een valse Draak voor de Aes Sedai. Ze wringt het me door de strot, wat ik ook doe, maar ik laat me niet gebruiken!’ Mart was teruggedeinsd tot hij tegen een boomstam stond. ‘Een valse Draak?’ Hij slikte. ‘Jij? Dat... dat is krankzinnig.’ Perijn had zich niet teruggetrokken. Hij ging op zijn hurken zitten met zijn armen om zijn knieën en bestudeerde Rhand met zijn heldere, gouden ogen. In het avondlicht leken ze te schitteren. ‘Als de Aes Sedai jou als valse Draak willen...’ Hij wachtte even en overdacht alles. Eindelijk zei hij zacht: ‘Rhand, kun jij geleiden?’ Mart gaf een gesmoorde kreet.

Rhand liet de banier vallen. Hij aarzelde slechts een moment voordat hij berustend knikte. ‘Ik heb er niet om gevraagd. Ik wil het niet. Maar... Maar ik weet niet hoe ik het kan laten ophouden.’ Onwillekeurig kwam de kamer met de vliegen weer in zijn gedachten. ‘Ik denk niet dat ze me tegen willen houden.’

‘Bloedvuur!’ hijgde Mart. ‘Bloed en as! Ze zullen ons doden, weet je. Allemaal. Jou, en Perijn, en mij net zo goed. Als Ingtar en de anderen erachter komen, snijden ze ons als een stel Duistervrienden de keel af. Licht, ze zullen denken dat we iets te maken hebben met het stelen van de Hoorn en met die vermoorde mensen in Fal Dara.’

‘Hou je kop, Mart,’ zei Perijn kalm.

‘Wat nou, mijn kop houden? Als Ingtar ons niet doodt, zal Rhand gek worden en het voor hem doen. Bloedvuur, bloedvuur!’ Mart gleed langs de stam op de grond. ‘Waarom hebben ze je niet gestild? Als de Aes Sedai het weten, waarom hebben ze je dan niet gestild? Ik heb nog nooit gehoord dat ze een man laten gaan die de Kracht kan gebruiken.’

‘Ze weten het niet allemaal,’ verzuchtte Rhand. ‘De Amyrlin...’

‘De Amyrlin Zetel? Weet zij het? Geen wonder dat ze me zo vreemd aankeek.’

‘... en Moiraine hebben me gezegd dat ik de Herrezen Draak ben, en toen zeiden ze dat ik mocht gaan en staan waar ik wilde. Begrijp je het niet, Mart? Ze proberen me te gebruiken.’

‘Dat verandert niks aan het feit dat je kunt geleiden,’ mompelde Mart. ‘Als ik jou was, zou ik nu al halverwege de Arythische Oceaan zijn. En ik zou niet stoppen voor ik een plek vond waar geen Aes Sedai zijn en waarschijnlijk ook nooit zullen komen. En geen mensen. Ik bedoel... nou ja...’

‘Hou je kop, Mart,’ zei Perijn. ‘Waarom bén je hier, Rhand? Hoe langer je onder de mensen bent, hoe eerder iemand erachter komt en de Aes Sedai laat komen. Aes Sedai die je niét vertellen je eigen gang te gaan.’ Hij zweeg en krabde zijn hoofd. ‘En Mart heeft gelijk over Ingtar. Hij zal je ongetwijfeld een Duistervriend noemen en je doden. Misschien ons alle drie. Hij schijnt je te mogen, maar hij zou het wel doen, denk ik. Een valse Draak? De anderen zouden het ook doen. Masema zou dat voorwendsel niet eens nodig hebben. Dus waarom ben je er niet vandoor gegaan?’

Rhand trok zijn schouders op. ‘Dat wilde ik ook, maar eerst kwam de Amyrlin, en toen werd de Hoorn gestolen, en de dolk, en Moiraine zei dat Mart aan het doodgaan was, en... Licht, ik dacht dat ik tenminste bij jullie kon blijven tot we de dolk hadden gevonden; ik dacht dat ik daarbij kon helpen. Misschien had ik ongelijk.’

‘Kwam je vanwege de dolk?’ zei Mart zacht. Hij wreef over zijn neus en grijnsde. ‘Daar heb ik nooit aan gedacht. Ik dacht niet dat je wilde... Aahhhh! Voel je je wel goed? Ik bedoel, je bent toch niet al aan het gek worden?’

Rhand groef een steentje uit de grond en gooide het naar hem toe. ‘Au!’ Mart wreef zijn arm. ‘Ik vroeg het alleen maar. Ik bedoel, al die mooie kleren en al dat gepraat over een heer zijn en zo. Dan ben je toch niet echt bij je verstand?’

‘Ik probeerde jullie te lozen, sufferd! Ik was bang dat ik gek zou worden en jullie kwaad zou doen.’ Zijn ogen vielen op de banier en zijn stem werd zachter. ‘Dat gaat uiteindelijk ook met me gebeuren, als ik het niet kan tegenhouden. Licht, ik weet niet hoe.’

‘Daar was ik al bang voor,’ zei Mart, die opgestaan was. ‘Niet kwaad bedoeld, Rhand, maar ik geloof dat ik zo ver mogelijk bij je vandaan ga slapen, als je het niet erg vindt. Als je tenminste blijft. Ik heb eens gehoord van een vent die kon geleiden. Een koopmanswacht vertelde het me. Voordat de Rode Ajah hem vond, werd hij op een ochtend wakker en lag zijn hele dorp plat. Alle huizen, alle mensen, alles! Behalve het bed waarin hij sliep. Het was alsof er een berg over ze heen was gerold.’

Perijn zei: ‘In dat geval, Mart, zou je juist heel dicht bij hem moeten slapen.’

‘Ik mag dan een sufferd zijn, maar ik ben wel van plan om een levende sufferd te zijn.’ Mart aarzelde en keek schuins naar Rhand. ‘Kijk, ik weet nou dat je bent meegekomen om me te helpen, en daar ben ik je dankbaar voor. Echt waar. Maar je bent gewoon niet meer dezelfde. Dat begrijp je toch, niet?’ Hij wachtte alsof hij op een antwoord rekende. Er kwam niets. Ten slotte verdween hij tussen de bomen naar het kamp. ‘En jij?’ vroeg Rhand.

Perijn schudde zijn hoofd en zijn warrige krullen dansten. ‘Ik weet het niet, Rhand. Je bent dezelfde en toch ook weer niet. Een man die kan geleiden. Mijn moeder probeerde me daarmee bang te maken toen ik klein was. Ik weet het gewoon niet.’ Hij stak zijn hand uit en raakte een hoek van de banier aan. ‘Ik denk dat ik dit zou verbranden of begraven, als ik jou was. Dan zou ik zo hard wegrennen dat geen Aes Sedai me ooit zou vinden. Daar had Mart gelijk in.’ Hij stond op, kneep zijn ogen dicht en tuurde naar het westen, waar de ondergaande zon de hemel langzaam rood kleurde. ‘Tijd om terug te gaan naar het kamp. Denk na over wat ik gezegd heb, Rhand. Ik zou ervandoor gaan. Maar misschien kun je dat niet. Denk daar ook over na.’ Zijn gouden ogen leken zich naar binnen te keren en hij klonk vermoeid. ‘Soms kun je niet vluchten.’ Toen was hij verdwenen.

Rhand bleef op zijn knieën zitten en staarde naar de banier, die uitgespreid op de grond lag. ‘Nou, soms kun je ervandoor gaan,’ mompelde hij. ‘Maar misschien heeft ze me dit gegeven zodat ik zou vluchten. Misschien heeft ze een plannetje als ik ervandoor ga. Ik zal niet doen wat ze wil. Ik doe het niet. Maar ze zei dat mijn leven ervan af kon hangen en Aes Sedai liegen nooit openlijk...’ Plotseling schokten zijn schouders in een stille lach. ‘Nou ben ik al in mezelf aan het praten. Misschien wórd ik gek.’

Toen hij naar het kamp terugkeerde, had hij de banier weer in het zeildoek gepakt. Zijn knopen waren minder netjes dan die van Moiraine.

Het licht was bijna verdwenen en de schaduw van de rand viel over de ondiepe kom. De lansiers maakten zich op voor de nacht. Ze lagen allemaal bij hun paarden en hadden hun lans bij de hand. Mart en Perijn sliepen bij hun paarden. Rhand keek even droevig naar hen en haalde toen Rood op, die was blijven staan waar hij hem met hangende teugels had achtergelaten. Hij liep naar de andere kant, waar Hurin zich bij Loial had gevoegd. De Ogier zat niet langer te lezen, maar bestudeerde nu de half begraven steen waarop hij had gezeten. Met de lange steel van zijn pijp volgde hij iets op de steen. Hurin stond op en begroette Rhand met iets wat nog net geen buiging was. ‘Hoop dat u het niet erg vindt dat ik mijn leger hier opmaak, heer eh... Rhand. Ik heb naar de Bouwer zitten luisteren.’

‘Ah, ben je daar, Rhand,’ zei Loial. ‘Weet je, ik geloof dat deze steen ooit is bewerkt. Kijk, hij is verweerd, maar hij ziet eruit alsof hij ooit een soort zuil is geweest. En er staan ook tekens op. Ik kan ze niet goed onderscheiden, maar ze komen me ergens bekend voor.’

‘Misschien kun je ze in de ochtend beter zien,’ zei Rhand. Hij trok de zadeltassen van Rood af. ‘Ik ben blij met je gezelschap, Hurin.’ Ik ben blij met het gezelschap van iedereen die niet bang voor me is. Maar hoe lang kan ik er nog van genieten?

Hij stopte al zijn spullen in één zadeltas. Hemden, kniebroeken en wollen kousen, naaigerei, tondeldoos, tinnen bord en beker, een houten doos met mes en lepel, een pak gedroogd vlees en platbrood als voedsel voor noodgevallen, en alle andere reisspullen. Toen stopte hij de in zeildoek verpakte banier in de lege tas. De tas puilde uit en de riemen konden maar net door de gespen, maar ook de andere kant puilde uit. Het moest maar.

Loial en Hurin schenen zijn stemming aan te voelen. Ze lieten hem met rust, terwijl hij Rood van zadel en tuig ontdeed en de grote vos met handen vol uit de grond gerukt gras droogwreef en daarna weer optuigde. Rhand wees hun aanbod van eten af; hij dacht dat hij op dit moment zelfs het beste eten niet kon verdragen. Ze maakten naast de steen hun slaapplaats klaar door een deken tot een kussen te vouwen en hun mantel over zich heen te trekken. Het kamp was stil geworden, maar Rhand lag nog wakker toen de duisternis al diep en zwart was. Zijn gedachten schoten alle kanten op. De banier. Wat wil ze me laten doen? Het dorp. Wat kon een Schim op die manier doden? Het ergste van allemaal, het huis in het dorp. Was het echt gebeurd? Ben ik al gek aan het worden ? Moet ik vluchten of moet ik blijven? Ik moet blijven. Ik moet Mart helpen de dolk te vinden.

Eindelijk viel hij uitgeput in slaap, en met de slaap kwam de leegte die hem ongenood omhulde, flakkerend met een griezelige gloed die zijn dromen verstoorde.

Padan Fajin staarde in de nacht naar het noorden, voorbij het enige vuur in het kamp. Om zijn lippen lag een bevroren glimlach die zijn ogen niet bereikte. Hij zag zichzelf nog steeds als Padan Fajin – Padan Fajin was zijn kern – maar hij was veranderd en hij wist het. Hij wist nu vele dingen, meer zelfs dan zijn oude meesters konden vermoeden. Hij was al vele jaren een Duistervriend geweest voordat Ba’alzamon hem had ontboden om hem op het spoor te zetten van de drie jongens uit Emondsveld. Alles wat hij van hen wist, was uit hem getrokken en het wezenlijke was versterkt in hem teruggeplant, zodat hij ze kon voelen, kon ruiken waar ze waren geweest en ze kon volgen waarheen ze ook vluchtten. Vooral die ene. Een deel van hem verkrampte nog steeds bij de gedachte aan wat Ba’alzamon hem had aangedaan, maar dat was maar een klein deel, verborgen, onderdrukt. Hij was veranderd. Het volgen van de drie had hem naar Shadar Logoth gebracht. Hij had niet willen gaan, maar hij had moeten gehoorzamen. Toen. En in Shadar Logoth...

Fajin haalde diep adem en voelde aan het robijnheft van de dolk in zijn riem. Die kwam ook uit Shadar Logoth. Het was het enige wapen dat hij droeg, het enige dat hij nodig had; het voelde aan als een deel van hemzelf. Nu was hij weer één met zichzelf. Dat was het enige dat telde.

Hij keek rond het kampvuur. De twaalf laatste Duistervrienden waren in het donker bij elkaar gekropen. Hun eens zo mooie kleren waren nu gekreukt en smerig. Ze staarden niet naar het vuur, maar naar hem. Aan de andere kant hurkten zijn Trolloks, twintig in getal. De veel te menselijke ogen in die misvormde dierensnuiten volgden al zijn bewegingen, zoals muizen een kat gadeslaan. Het was aanvankelijk een hele strijd geweest om elke morgen wakker te worden en maar een deel van zichzelf terug te vinden, om te merken dat de Myrddraal de leiding weer had. Iedere ochtend eiste die razend dat ze naar het noorden trokken, naar de Verwording en naar Shayol Ghul. Maar geleidelijk werden die ochtenden van zwakte minder, tot... Weer voelde hij hoe de hamer in zijn hand de nagels in het hout dreef, en hij glimlachte. Deze keer bereikte de glimlach zijn ogen, toonde het plezier van zoete herinneringen. Uit het duister ving hij gejammer op en zijn glimlach verdween. Ik had de Trolloks nooit zoveel moeten gunnen. Een heel dorp dat hen ophield. Als die paar huizen bij de pont niet leeg waren geweest, dan misschien... Maar Trolloks waren van nature hebzuchtig en hij had zich door de dood van de Myrddraal zo uitgelaten gevoeld dat hij er onvoldoende op had gelet.

Hij wierp een blik op de Trolloks. Elk van hen was bijna tweemaal zo groot als hij en sterk genoeg om hem met één hand tot moes te knijpen, maar ze kropen achteruit en drongen tegen elkaar aan. ‘Dood ze. Allemaal. Je mag eten, maar maak een stapel van de resten, zodat onze vrienden ze kunnen vinden. Zet de hoofden erbovenop. Netjes!’ Hij lachte kort. ‘Vooruit!’

De Trolloks verdwenen haastig. Ze trokken kromzwaarden en hieven piekbijlen. Even later klonk gebrul en geschreeuw van de plek waar de dorpelingen waren vastgebonden. Kreten om genade en kindergekrijs werden afgesneden door doffe dreunen en smerig soppende geluiden, als van meloenen die werden kapotgegooid. Fajin keerde zijn rug naar de kakofonie en keek naar zijn Duistervrienden. Ook zij behoorden hem met lichaam en ziel toe. Wat er tenminste van hun zielen over was. Ieders val was even diep als de zijne. Maar hij had een uitweg gevonden. Geen van hen kon ergens heen, ze konden slechts volgen. Hun ogen stonden vol vrees en smeekbeden. ‘Denken jullie dat ze honger zullen krijgen voor we een volgende boerderij of dorp vinden? Het zou kunnen. Denken jullie dat ik ze nog wat meer van jullie zal voeren? Ach, misschien een of twee. De paarden zijn op.’

‘De anderen waren slechts gewone burgers,’ wist een vrouw met onzekere stem uit te brengen. Haar gezicht zat vol vuile vegen en ze droeg de fraaie kleren van een welgestelde koopvrouw. Vlekken ontsierden de mooie, grijze stof en een grote scheur bedierf haar rok. ‘Het waren boeren. Wij hebben u gediend – ik heb u goed gediend...’ Fajin onderbrak haar en zijn kalme stem maakte de woorden alleen maar wreder. ‘Wat zijn jullie voor mij? Minder dan boeren. Vee voor de Trolloks misschien? Als jullie willen leven, vee, moet je nuttig zijn.’ Het gezicht van de vrouw verschrompelde. Ze barstte in snikken uit en opeens wauwelden de anderen ook hoe nuttig ze waren. Het waren mannen en vrouwen die invloed en hoge posities hadden gehad voordat ze werden geroepen om in Fal Dara hun eed gestand te doen. Ze noemden namen van belangrijke en machtige kennissen in de Grenslanden, in Cairhien en in andere landen. Ze zeurden over kennis waar alleen zij over beschikten. Over dit of dat land, over politiek, over bondgenootschappen en kuiperijen. Ze konden hem alles vertellen, als hij goed vond dat ze zijn dienaar waren. Hun gejank vermengde zich met de geluiden van de Trollokslachtpartij en paste er goed bij.

Fajin negeerde het allemaal. Hij was niet bang hen zijn rug toe te keren – niet sinds ze gezien hadden hoe het de Schim vergaan was – en liep naar zijn schat. Hij knielde, liet zijn hand over de bewerkte gouden kist glijden en voelde de macht die erin lag opgesloten. Een Trollok moest de kist van hem dragen. Hij vertrouwde de mensen niet genoeg om ze de kist op een pakpaard te laten hijsen. Misschien waren sommige machtsdromen zo sterk dat ze zelfs de vrees voor hem konden overwinnen, maar Trolloks droomden alleen van moordpartijen. Bovendien was hij er nog niet achter hoe hij de kist kon openen. Maar dat zou wel komen. Alles zou komen. Alles. Hij trok de dolk uit de schede, legde hem boven op de kist en ging toen naast het vuur liggen. Die dolk was een betere bewaker dan een Trollok of een mens. Ze hadden allemaal gezien wat er gebeurd was toen hij de dolk een keer had gebruikt. Uit zichzelf zou niemand een stap in de buurt van die kille kling durven komen en na zijn bevel slechts met de grootste tegenzin.

Hij lag onder zijn dekens en staarde naar het noorden. Hij kon Altor nu niet voelen; de afstand was te groot. Of misschien deed Altor zijn verdwijnkunstje. Soms was de jongen in de burcht van Fal Dara ineens voor Fajins zintuigen verdwenen. Hij wist niet hoe dat kon, maar Altor kwam altijd weer terug, net zo plotseling als hij verdwenen was. Ook deze keer zou hij terugkomen. ‘Deze keer kom je naar mij toe, Rhand Altor. Ik heb je eerder moeten volgen als een hond op het spoor, maar nu kom je achter mij aan.’ Zijn gelach was een gekakel waarvan zelfs hij wist dat het waanzinnig klonk, maar dat kon hem niet schelen. Waanzin maakte ook deel van hem uit. ‘Kom maar, Altor. De dans is nog niet eens begonnen. We zullen dansen op de Kop van Toman en ik zal van je worden verlost. Ik zal je eindelijk dood voor me zien liggen.’

12

Verweven in het Patroon

Egwene haastte zich achter Nynaeve aan naar het groepje Aes Sedai rond de palankijn van de Amyrlin Zetel. Ze wilde zo graag weten wat al die onrust in de burcht van Fal Dara had veroorzaakt, dat zelfs haar bezorgdheid om Rhand even was verdwenen. Hij was buiten haar bereik, op dit moment althans. Bela, haar ruige merrie, stond met Nynaeves rijdier bij de paarden van de Aes Sedai. De zwaardhanden hielden hun handen aan het gevest en hun ogen zochten alles af, terwijl ze een kring van staal rond de Aes Sedai en de palankijn vormden. Zij waren een eiland van betrekkelijke rust op de binnenplaats, waar de Shienaraanse krijgslieden nog steeds tussen de met afgrijzen vervulde mensen heen en weer renden. Egwene drong zich naast Nynaeve door de kring heen. Na een enkele scherpe blik van de zwaardhanden werden ze genegeerd; ze wisten allemaal dat zij met de Amyrlin zouden vertrekken. Ze ving genoeg op van het gemompel van de menigte om te horen van een pijl die schijnbaar vanuit het niets was afgeschoten en van een schutter die nog niet was gegrepen.

Egwene bleef met grote ogen stokstijf staan. Ze was te geschokt om te beseffen dat ze midden tussen de Aes Sedai stond. Een aanslag op de Amyrlin Zetel. Onvoorstelbaar.

De Amyrlin zat in haar palankijn met de gordijnen open, terwijl alle ogen naar de met bloed bevlekte scheur in haar mouw dwaalden. Ze keek neer op heer Agelmar. ‘Je zult de schutter vinden, of niet, mijn zoon. Hoe dan ook, mijn werk in Tar Valon vraagt evenveel spoed als de speurtocht van Ingtar. Ik vertrek nu.’

‘Maar Moeder,’ protesteerde Agelmar, ‘deze aanslag op uw leven verandert alles. We weten nog steeds niet wie die man heeft gestuurd, of waarom. Gun me wat tijd en ik heb de schutter en de antwoorden.’ De Amyrlin lachte zonder een spoortje humor. ‘Je hebt beter aas of fijnere netten nodig om deze vis binnen te halen, zoon. Tegen de tijd dat je de man hebt, is het te laat om vandaag nog te vertrekken. Er zijn zoveel mensen die mijn dood zouden toejuichen dat ik me niet al te veel zorgen kan maken over deze man. Laat het me maar weten als je iets vindt.’ Haar ogen gleden over de torens, vestingmuren en omlopen die uitkeken op de binnenplaats en waar de mensen zich nog steeds verdrongen. Het was nu echter een stille menigte. De pijl was daar ergens vandaan gekomen. ‘Ik denk dat deze boogschutter al uit Fal Dara is gevlucht.’

‘Maar Moeder...’

De vrouw in de palankijn onderbrak hem met een scherp, beslist gebaar. Zelfs de heer van Fal Dara kon de Amyrlin Zetel maar tot zekere hoogte onder druk zetten. Haar ogen bleven op Egwene en Nynaeve rusten, en Egwene kreeg het gevoel dat die doordringende ogen al haar geheimen konden zien. Egwene deinsde terug, maar vermande zich toen en maakte een knix. Ze vroeg zich af of zo’n lichte kniebuiging wel juist was; niemand had haar ooit verteld wat je moest doen als je de Amyrlin Zetel ontmoette. Nynaeve hield haar rug recht en beantwoordde de blik van de Amyrlin, maar ze zocht Egwenes hand en kneep er net zo hard in als Egwene in de hare. ‘Dus dat zijn die twee van jou, Moiraine?’ zei de Amyrlin. Moiraine knikte bijna onmerkbaar en de andere Aes Sedai draaiden zich om en staarden de twee vrouwen uit Emondsveld aan. Egwene slikte. Ze zagen er allemaal uit alsof ze dingen wisten, dingen die andere mensen niet kenden, en het hielp helemaal niet dat ze die ook echt wisten. ‘Ja, ik voel in elk van hen een sterke vonk. Maar wat zal er uit hen ontspringen? Dat is de vraag, niet?’

Egwenes mond was zo droog als stof. Ze had baas Padewijn, de timmerman thuis, naar zijn gereedschappen zien kijken zoals de Amyrlin hen bekeek. Hij voor zijn werk, zij voor het hare. Abrupt zei de Amyrlin: ‘Het is tijd om te gaan. Naar de paarden. Heer Agelmar en ik kunnen zeggen wat er gezegd moet worden zonder dat jullie staan te gapen als Novices op een vrije dag. Te paard!’ Op haar bevel begaven de zwaardhanden zich naar hun paarden, maar ze bleven opletten. Alle Aes Sedai, behalve Leane, schreden van de palankijn naar hun eigen rijdieren. Toen Egwene en Nynaeve wilden gehoorzamen, verscheen aan Agelmars zijde een dienaar met een zilveren kelk. Agelmar pakte hem aan met een ontevreden trek op zijn gezicht.

‘Aanvaard deze beker uit mijn hand, Moeder, aanvaard mijn wens dat het u wel ga op deze dag, en iedere...’

De rest ging voor Egwene verloren toen ze zich op Bela hees. Tegen de tijd dat ze haar trouwe merrie een klopje had gegeven en haar rokken had geschikt, was de palankijn al op weg naar de open poort. De paarden liepen zonder teugels of leidsels. Leane reed naast de palankijn met haar staf in de stijgbeugel gestoken. Egwene en Nynaeve stuurden hun paarden naar de overige Aes Sedai achter de palankijn.

Het gebrul en gejuich van de menigte langs de straten begroetten de stoet en wisten het geroffel van de trommelaars en het geschetter van de blazers bijna te overstemmen. Voorop reden de zwaardhanden, met de wapperende banier van de Witte Vlam. Ze reden als bescherming rond de Aes Sedai en hielden de menigte op afstand. Daarna volgden in het gelid de boogschutters en piekeniers met het blazoen van de Vlam op hun borst. De blazers zwegen toen de stoet de stad uit en naar het zuiden trok, maar ook buiten de poorten konden ze nog steeds de toejuichingen in de stad opvangen. Egwene keek regelmatig om rot bomen en heuvels de torens en muren van Fal Dara aan het gezicht onttrokken.

Nynaeve, die naast haar reed, schudde het hoofd. ‘Rhand is veilig. Hij heeft heer Ingtar en twintig lansiers bij zich. Hoe dan ook, je kunt er toch niets meer aan veranderen. Jij niet, ik niet.’ Ze gluurde even naar Moiraine. De slanke witte merrie van de Aes Sedai en Lans grote zwarte hengst vormden een merkwaardig paar. ‘Nog niet.’ De stoet boog af naar het westen, maar vorderde slechts langzaam. Zelfs krijgslieden met een lichte wapenrusting konden niet snel in de Shienaraanse heuvels marcheren en dat tempo lang volhouden. Maar ze liepen zo snel ze konden.

Elke avond werd het kamp pas laat opgeslagen, want de Amyrlin liet pas halt houden als er nog amper genoeg licht was om de tenten op te richten. Het waren lage witte tenten die net groot genoeg waren om in te staan. Elk paar Aes Sedai van dezelfde Ajah deelde een tent, terwijl de Amyrlin en de Hoedster ieder een eigen tent hadden. Moiraine sliep in de tent van haar twee zusters van de Blauwe Ajah. De krijgslieden vonden een plekje in hun eigen kamp, terwijl de zwaardhanden zich in hun mantels wikkelden bij de tenten van de Aes Sedai aan wie zij gebonden waren. De tent van de Rode Ajah leek vreemd eenzaam zonder een zwaardhand, terwijl die van de Groene er bijna feestelijk uitzag. De twee Aes Sedai zaten nog laat voor hun tent met de vier meegenomen zwaardhanden te praten. Lan kwam een keer naar de tent van Egwene en Nynaeve en nam de Wijsheid mee. Op korte afstand bleven ze in het donker staan. Egwene loerde om de tentflap heen om ze gade te slaan. Ze kon hun gesprek niet horen, maar Nynaeve werd uiteindelijk boos en beende terug. Ze wikkelde zich in haar dekens en weigerde ook maar iets te zeggen. Egwene meende dat haar wangen nat waren, hoewel ze haar gezicht achter een rand van de deken verborg. Lan stond nog lange tijd in het donker naar de tent te kijken voor hij wegging. Daarna kwam hij niet meer langs.

Moiraine kwam niet; ze knikte hen slechts in het voorbijgaan toe. Als ze niet sliep, scheen ze de tijd te besteden aan gesprekken met de andere Aes Sedai, behalve met de Rode zusters. Ze nam ieder tijdens de rit even apart. De Amyrlin stond slechts weinig rustperioden toe en die waren altijd kort.

‘Misschien heeft ze geen tijd meer voor ons,’ merkte Egwene terneergeslagen op. Moiraine was de enige Aes Sedai die ze kende. Misschien de enige die ze kon vertrouwen, al vond ze het niet leuk dat te erkennen. ‘Ze heeft ons gevonden en nu zijn we op weg naar Tar Valon. Ik neem aan dat ze andere zaken aan haar hoofd heeft.’ Nynaeve snoof zachtjes. ‘Ik geloof pas dat ze met ons klaar is als ze dood is, of als wij het zijn. Ze is sluw.’

Andere Aes Sedai kwamen wel naar hun tent. Die eerste nacht buiten Fal Dara sprong Egwene bijna tegen het tentdak van schrik toen de tentflap opzij werd geduwd en een gezette Aes Sedai met een grof vierkant gezicht hun tent indook. Haar haren werden grijs en ze had een vage, wat verwarde blik in haar donkere ogen. Ze keek even naar de lantaarn die aan het hoogste punt in de tent hing en de vlam werd een beetje groter. Egwene dacht dat ze iets voelde. Ze meende rond de Aes Sedai bijna iets te zien toen de vlam helderder werd. Moiraine had haar gezegd dat ze op een dag – als ze meer ervaring zou hebben – zou kunnen zién wanneer een andere vrouw geleidde. En ook weten of een vrouw kon geleiden, zelfs al deed ze niets. ‘Ik ben Verin Matwin,’ zei de vrouw glimlachend. ‘En jullie zijn Egwene Alveren en Nynaeve Almaeren. Uit Tweewater, dat vroeger Manetheren was. Sterk bloed daar. Het zingt.’ Terwijl de twee Emondsvelders overeind kwamen, keken ze elkaar aan. ‘Moeten we voor de Amyrlin Zetel verschijnen?’ vroeg Egwene.

Verin lachte. De Aes Sedai had een inktvlek op haar neus. ‘Goeie genade, nee. De Amyrlin Zetel heeft wel wat belangrijkers aan haar hoofd dan twee jonge vrouwen die nog niet eens Novices zijn. Hoewel, je kunt er nooit zeker van zijn. Jullie hebben allebei geweldige mogelijkheden, vooral jij, Nynaeve. Op een dag...’ Ze wachtte even en wreef nadenkend met haar vinger precies over de inktvlek. ‘Maar zover is het nog niet. Ik ben hier om je les te geven, Egwene. Je bent een beetje te hard doorgehold, vrees ik.’

Egwene keek zenuwachtig naar Nynaeve. ‘Wat heb ik gedaan? Ik weet van niets.’

‘O, niets verkeerds. Niet echt. Misschien een beetje gevaarlijk, maar niet echt verkeerd.’ Verin ging op het vloerzeil zitten en vouwde haar benen onder zich. ‘Ga zitten, allebei. Zitten. Ik wil geen verrekte nek.’ Ze verschoof wat tot ze gemakkelijk zat. ‘Ga zitten.’ Egwene ging met gekruiste benen tegenover de Aes Sedai zitten en deed haar best om niet naar Nynaeve te kijken. Ik boef niet schuldig te kijken tot ik weet of ik dat ben. En misschien zelfs dan niet. ‘Wat heb ik gedaan wat gevaarlijk is, maar niet echt verkeerd?’

‘Nou, je hebt de Kracht geleid, kind.’

Egwene kon haar alleen maar met open mond aankijken. Nynaeve barstte los: ‘Dat is belachelijk. Waarom gaan we anders naar Tar Valon? Toch juist daarvoor?’

‘Moiraine heeft... ik bedoel, Moiraine Sedai heeft me lessen gegeven,’ kon Egwene uitbrengen.

Verin stak haar beide handen op en ze zwegen. Ze mocht wat verward lijken, maar ze was tenslotte toch een Aes Sedai. ‘Kind, denk je dat een Aes Sedai ieder meisje dat zegt dat het een van ons wil worden, leert geleiden? Nou ja, ik veronderstel dat jij niet precies “ieder” meisje bent, maar toch...’ Ze schudde ernstig het hoofd. ‘Waarom deed ze het dan?’ vroeg Nynaeve. Zij had geen lessen gehad en Egwene wist nog steeds niet zeker of dat Nynaeve nu wel of niet stak.

‘Omdat Egwene al geleid had,’ zei Verin geduldig. ‘Dat... dat heb ik ook.’ Nynaeve klonk niet erg blij. ‘Jouw omstandigheden zijn anders, kind. Dat je nog steeds in leven bent, toont aan dat jij in je eentje gevaarlijke momenten hebt doorstaan. Op elke vier vrouwen die gedwongen worden te doen wat jij deed, overleeft er maar één. Natuurlijk, de wilders...’ Verin maakte een grimas. ‘Vergeef me, maar zó noemen we tot mijn spijt in de Witte Toren vaak vrouwen die het net als jou zonder oefening lukt het geleiden min of meer te beheersen. Het gebeurt onbewust en je mag het amper beheersing noemen, maar toch is het een soort beheersing. Wilders hebben zeker problemen. Ze hebben bijna altijd muren opgetrokken om zichzelf te beschermen. Om niet te hoeven weten wat ze precies doen. Die muren verstoren de bewuste beheersing; hoe langer ze bestaan, hoe moeilijker het is ze omver te halen. Als die muren echter vernietigd kunnen worden, nou, sommigen van onze sterkste zusters waren ooit wilders.’

Nynaeve verschoof geërgerd en keek naar buiten alsof ze van plan was weg te gaan.

‘Ik snap niet wat dat allemaal met mij te maken heeft,’ zei Egwene. Verin zat haar met knipperende ogen aan te kijken, bijna alsof ze zich afvroeg waar zij opeens vandaan was gekomen. ‘Met jou? Helemaal niets. Jouw probleem ligt heel anders. De meeste meisjes die Aes Sedai willen worden – ook meisjes die jouw aanleg hebben – zijn er bang voor. Zelfs als ze in de Toren zijn, zelfs als ze hebben geleerd wat ze moeten doen, en hoe, moeten ze nog stap voor stap begeleid worden door een zuster of door een Aanvaarde. Maar jij niet. Moiraine vertelde me dat jij erin sprong zodra je wist dat je het kon en dat je je een weg door het duister hebt gezocht zonder ooit na te denken of er onder je volgende stap een bodemloze put kon liggen. O, er zijn anderen als jij; je bent niet uniek. Moiraine was er zelf een. Toen ze eenmaal wist wat je gedaan had, zat er voor haar niets anders op dan je te scholen. Heeft Moiraine dit nog nooit aan je uitgelegd?’

‘Nooit.’ Egwene wenste dat haar stem niet zo ademloos klonk. ‘Ze had... andere dingen waarmee ze zich bezighield,’ snoof Nynaeve.

‘Tja... Moiraine gelooft niet dat je iemand iets moet vertellen wat diegene niet hoeft te weten. Weten dient geen werkelijk doel, maar dat geldt ook voor niet-weten. Zelf geef ik altijd de voorkeur aan weten.’

‘Is er een? Een put, bedoel ik?’

‘Tot nu toe niet, dat is duidelijk,’ zei Verin, haar hoofd schuin houdend. ‘Maar bij de volgende stap?’ Ze haalde de schouders op. ‘Zie je, kind, hoe meer je probéért de Ware Bron te bereiken, probéért de Ene Kracht te geleiden, hoe gemakkelijker het wordt om het daadwerkelijk te doen. Ja, in het begin span je je volledig in de Bron te bereiken en al te vaak lijkt het of je lucht wil grijpen. Of je raakt saidar inderdaad aan, maar zelfs als je de Ene Kracht door je heen voelt stromen, merk je dat je er niets mee kunt doen. Of je doet iets en het wordt iets wat je helemaal niet bedoelde. Dat is het gevaar. Meestal werkt het samen. Het oefenen, de begeleiding, de angst van het meisje waardoor ze niet te ver gaat, het vermogen de Bron te bereiken en de Kracht te geleiden bundelen zich met de kunde om je daden te beheersen. Maar jij probeerde te geleiden zonder iemand die je enige beheersing kon bijbrengen. Ik weet dat je denkt dat je niet ver bent gekomen en dat ben je ook niet. Je bent echter iemand die zichzelf heeft geleerd om heuvels op te rennen zonder te weten hoe je aan de andere kant naar beneden moet komen. Als je de rest niet leert, kom je vroeg of laat ten val. Nu praat ik niet over wat er gebeurt als zo’n arme man gaat geleiden. Jij wordt niet krankzinnig, jij sterft niet, niet met zusters die je zullen scholen en begeleiden. Maar wat zou je volkomen per ongeluk kunnen doen, terwijl je het nooit zo bedoeld hebt?’ Een moment keken Verins ogen niet wazig meer. Even leek het alsof de flitsende blik van de Aes Sedai op Egwene en Nynaeve net zo scherp was als die van de Amyrlin. ‘Jouw aangeboren mogelijkheden zijn sterk, kind, en zij zullen sterker worden. Je moet leren ze te beheersen voordat je jezelf, iemand anders of een heleboel mensen kwaad doet. Dat was wat Moiraine je probeerde bij te brengen. Daarom kom ik je vannacht helpen en daarom zal een zuster je elke avond helpen, totdat we je aan de ervaren handen kunnen overlaten van Sheriam. Zij is de Meesteresse der Novices.’ Egwene dacht: Kan zij het weten van Rhand?Onmogelijk. Bij het geringste vermoeden had ze hem nooit uit Fal Dara laten vertrekken. Maar ze was er zeker van dat ze zich die scherpe blik niet had verbeeld. ‘Dank u, Verin Sedai. Ik zal het proberen.’ Nynaeve kwam vlot overeind. ‘Ik zal bij het vuur gaan zitten en jullie niet storen.’

‘Je kunt beter blijven,’ zei Verin. ‘Je kunt er iets van opsteken. Naar wat Moiraine me verteld heeft, heb jij maar weinig oefening nodig om bij de Aanvaarden opgenomen te kunnen worden.’ Nynaeve aarzelde even voordat ze resoluut het hoofd schudde. ‘Ik dank u voor het aanbod, maar ik kan best tot Tar Valon wachten. Egwene, als je me nodig hebt, ik zal...’

‘Volgens elke maatstaf,’ onderbrak Verin haar, ‘ben je een volwassen vrouw, Nynaeve. Gewoonlijk geldt dat hoe jonger de Novice is, hoe beter ze het doet. Niet vanwege de oefening die nodig is, maar van een Novice wordt verwacht dat ze haar opdrachten zonder vragen uitvoert. Die gehoorzaamheid zal ze eigenlijk pas nodig hebben als de oefeningen een bepaald punt bereiken – een aarzeling op de verkeerde plaats of twijfel aan je opdracht, kan ernstige gevolgen hebben – maar het is beter die discipline al vroeg op te brengen. Van een Aanvaarde daarentegen wordt verwacht dat ze dingen betwijfelt, omdat men er vanuit gaat dat zij genoeg kennis heeft om te weten welke vragen ze moet stellen en wanneer. Waaraan geef jij de voorkeur?’ Nynaeve frommelde aan haar rok en keek peinzend naar de tentflap. Ten slotte gaf ze een kort knikje en ging weer op de vloer zitten. ‘Ik kan net zo goed blijven,’ zei ze.

‘Goed,’ zei Verin. ‘Nou, je kent dit gedeelte al, Egwene, maar voor Nynaeve zal ik je er stap voor stap doorheen leiden. Mettertijd zal dit een tweede natuur voor je worden – sneller dan je nu verwacht – maar het is nu het beste om langzaam te beginnen. Sluit je ogen, alsjeblieft. Het gaat in het begin beter als je nergens door wordt afgeleid.’ Egwene sloot haar ogen. Er viel een stilte. ‘Nynaeve,’ zei Verin, ‘sluit je ogen alsjeblieft. Het gaat dan echt beter.’ Weer een stilte. ‘Dank je, kind. Nu moet je jezelf leegmaken. Maak je gedachten leeg. Er is maar één ding in je geest. Een bloemknop. Alleen dat. Alleen de knop. Je kunt alle bijzonderheden zien. Je kunt hem ruiken. Je kunt hem aanraken. Elke nerf van elk blad, elke ronding. Je kunt het stuwen van het sap voelen. Voel het. Ken het. Word het. Jij en de bloem zijn één. Jij bent één. Jij bent de knop.’ Haar stem gonsde eentonig door, maar Egwene hoorde het niet echt meer; zij had deze oefening al eerder met Moiraine gedaan. Het ging traag, maar Moiraine had gezegd dat het na meerdere oefeningen sneller zou gaan. Haar innerlijk was een rozenknop, de rode blaadjes stijf dicht. Maar plotseling was er iets anders. Licht. Licht dat op de blaadjes drukte. Langzaam openden de blaadjes zich; ze wendden zich naar het licht, namen het licht op. De roos en het licht waren één. Egwene en het licht waren één. Ze kon het kleinste straaltje door haar heen voelen stromen. Ze reikte naar meer, dwong zich meer... In een oogwenk was het allemaal weg, de roos, het licht. Moiraine had ook gezegd dat je het niet kon dwingen. Met een zucht opende ze de ogen. Nynaeve had een grimmige trek op haar gezicht. Verin was de kalmte zelf.

‘Je kunt het niet dwingen om te komen,’ zei de Aes Sedai. ‘Je moet het laten komen. Je moet je overgeven aan de Kracht voordat je die kunt beheersen.’

‘Dit is volslagen dwaasheid,’ mopperde Nynaeve. ‘Ik voel me geen bloem. Als ik iets voel, is het een doornstruik. Ik denk dat ik toch maar bij het vuur zal wachten.’

‘Zoals je wilt,’ zei Verin. ‘Heb ik je al verteld over de taken die Novices moeten uitvoeren? Ze doen de vaat, schrobben vloeren, doen de was, bedienen aan tafel, al dat soort karweitjes. Zelf denk ik dat dienstmeisjes er veel beter in zijn, maar de meesten geloven dat dit werk het karakter vormt. O, je blijft? Goed. Wel, kind, bedenk dat zelfs een doornstruik soms bloemen heeft, prachtig wit tussen de doorns. We proberen het, stap voor stap. Vanaf het begin, Egwene. Sluit je ogen.’

Voor Verin vertrok, had Egwene de Kracht meermalen door zich heen voelen stromen, maar nooit erg sterk. Het bewegen van de lucht lukte haar het best, waardoor de tentflap een klein beetje bewoog. Ze dacht dat een niesbui hetzelfde kon doen. Met Moiraine had ze het beter gedaan, een paar keer tenminste. Ze had liever Moiraine als begeleidster gehad.

Nynaeve voelde nog geen glimpje. Dat zei ze tenminste. Op het laatst had ze zo’n grimmig samengeknepen mond dat Egwene bang was dat ze Verin de les zou gaan lezen als een of andere dorpsvrouw die haar rust verstoorde. Maar Verin zei haar enkel nog eens de ogen te sluiten; ze betrok er echter ditmaal Egwene niet bij. Egwene zat tussen haar gegeeuw door naar de andere twee te kijken. Het was laat geworden, ver voorbij het tijdstip waarop ze meestal ging slapen. Het gezicht van Nynaeve zag eruit of ze al een week dood was. Haar ogen waren stijf dichtgeknepen, alsof ze die nooit meer open wilde doen en de handen in haar schoot waren tot vuisten gebald. Egwene hoopte dat de Wijsheid geen driftbui zou krijgen, niet nu ze zich al zo lang had kunnen beheersen. ‘Voel de stroom door je heen gaan,’ zei Verin. Haar stem veranderde niet, maar plotseling glansden haar ogen. ‘Voel de stroom. Een stroom van de Kracht. Een stroom als een briesje, een zacht trillen van de lucht.’ Egwene ging rechtop zitten. Zo had Verin haar iedere keer geleid wanneer de Kracht werkelijk door haar stroomde. ‘Een zacht briesje, een heel lichte trilling van de lucht. Zacht.’ Opeens sloegen de vlammen uit de dekens alsof het oliehout was. Nynaeve opende haar ogen en gaf een gil. Egwene was er niet zeker van of zij ook had gegild. Ze besefte alleen dat ze overeind was gesprongen en de brandende dekens naar buiten probeerde te schoppen voor de hele tent in vlammen opging. Ze hoefde maar één schop te geven, want opeens verdwenen de vlammen. Ze lieten opkringelende rookslierten uit een verkoolde massa achter en de geur van verbrande wol.

‘Nou,’ zei Verin, ‘nou, nou. Ik had er niet op gerekend dat ik een vuurtje moest doven. Niet flauwvallen, kind. Het is in orde. Ik heb het geblust.’

‘Ik... ik was boos,’ zei Nynaeve met trillende lippen. Haar gezicht was bloedeloos. ‘Ik hoorde u praten over een briesje, me vertellen wat ik moest doen, en opeens schoot er vuur door mijn gedachten. Ik... ik wilde niets verbranden. Het was maar een klein vuurtje, in... in mijn hoofd.’ Ze rilde.

‘Zeg dat wel, maar een klein vuurtje.’ Verin lachte blaffend maar hield zich in na een blik op Nynaeves gezicht. ‘Gaat het, kind? Als je je niet goed voelt, kan ik...’ Nynaeve schudde het hoofd en Verin knikte. ‘Je hebt rust nodig, jullie allebei. Ik heb jullie te hard laten werken. Jullie moeten rusten. De Amyrlin wil voor dag en dauw vertrekken.’ Ze stond op en bewoog haar voet langs de verkoolde dekens. ‘Ik laat nog een paar dekens brengen. Ik hoop dat dit heeft aangetoond hoe belangrijk beheersing is. Je moet leren te doen wat je wilt doen, en niet meer. Je kunt anderen verwonden als je meer van de Kracht put dan je aankunt. Op dit moment kun je nog niet veel aan, maar het groeit, en als je te veel put, kun je jezelf vernietigen. Je kunt sterven, of jezelf opbranden en vernietigen wat je aan vermogen bezit.’ Alsof ze hun niet net had verteld dat ze op het scherp van een mes liepen, voegde ze er een opgewekt ‘welterusten!’ aan toe en verdween.

Egwene sloeg haar armen om Nynaeve heen en omhelsde haar stevig. ‘Het is in orde, Nynaeve. Je hoeft niet bang te zijn. Als je eenmaal hebt geleerd het te beheersen...’

Nynaeve lachte hees. ‘Ik ben niet bang.’ Haar ogen schoten even schichtig over de rokende dekens. ‘Er is meer dan een vuurtje voor nodig om me bang te maken.’ Maar ze keek niet meer naar de dekens, zelfs niet toen een zwaardhand ze kwam weghalen en nieuwe achterliet.

Verin kwam niet meer, zoals ze al gezegd had. Terwijl ze verder reisden, naar het zuidwesten, dag na dag, zo snel als de krijgslieden konden marcheren, schonk Verin de twee vrouwen niet meer aandacht dan Moiraine of welke andere Aes Sedai dan ook. De Aes Sedai waren niet echt onvriendelijk, maar eerder afstandelijk en afzijdig, alsof iets hen bezighield. Door hun koele houding groeide Egwenes onrust; ze herinnerde zich alle verhalen die ze als kind had gehoord. Haar moeder had haar altijd verteld dat de verhalen over de Aes Sedai een hele hoop onzin van mannen was. Maar noch haar moeder of een andere vrouw in Emondsveld had vóór Moiraine ooit een Aes Sedai ontmoet. Zelf had ze veel tijd met haar doorgebracht, en Moiraine was het bewijs dat niet alle Aes Sedai zo waren als in de verhalen. Daarin waren ze kille, berekenende wezens en genadeloze vernietigers, de Brekers van de Wereld. Ze wist nu eindelijk dat dié Brekers van de Wereld mannelijke Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden waren geweest, maar het hielp niet veel. Niet alle Aes Sedai waren zoals in de verhalen, maar hoeveel waren wel zo, en wie? De Aes Sedai die iedere nacht naar de tent kwamen, waren zo verschillend dat ze haar gedachten niet bepaald verhelderden. Alviarin was even koel en zakelijk als een koopman in wol en tobak. Ze was verbaasd dat Nynaeve er ook bij was, maar aanvaardde het. Ze maakte scherpe opmerkingen, maar was altijd bereid het opnieuw te proberen. Alanna Mosvani lachte veel en besteedde minstens evenveel tijd aan verhalen over de wereld en over mannen als aan haar les. Maar Alanna had naar Egwenes smaak te veel belangstelling voor Rhand en Perijn. Vooral voor Rhand. De ergste was Liandrin, die als enige altijd haar stola droeg. De anderen hadden die ingepakt bij hun vertrek uit Fal Dara. Liandrin zat maar met haar rode stola te spelen, leerde hun weinig en dat nog met tegenzin. Ze ondervroeg Egwene en Nynaeve alsof ze van een misdaad waren beschuldigd en haar vragen gingen altijd over de drie jongens. Ze bleef dit volhouden tot Nynaeve haar eruit gooide. Egwene wist niet waarom Nynaeve dat deed en de Aes Sedai verliet hen met een waarschuwing. ‘Pas op, dochters. Jullie zijn niet in je dorp. Nu steek je je neus in dingen die kunnen bijten.’

Eindelijk bereikte de stoet het dorp Medo aan de oevers van de Mora, de grensrivier tussen Shienar en Arafel, die uitmondde in de Erinin.

Egwene wist zeker dat ze door de vragen van de Aes Sedai over Rhand was gaan dromen. Dromen waarin ze zich zorgen maakte of hij en de anderen gedwongen zouden zijn de Hoorn van Valere tot in de Verwording te volgen. Aanvankelijk waren het slechts gewone nachtmerries, maar tegen de tijd dat ze in Medo aankwamen, waren de dromen veranderd.

‘Vergeving, Aes Sedai,’ zei Egwene beschroomd, ‘maar hebt u Moiraine Sedai gezien?’ De slanke Aes Sedai wuifde haar opzij en haastte zich verder door de drukke dorpsstraat die met toortsen verlicht was, terwijl ze iemand toeriep voorzichtig met haar paard te zijn. De vrouw behoorde tot de Gele Ajah, hoewel ze haar stola nu niet droeg. Meer wist Egwene niet van haar, zelfs haar naam niet. Medo was een klein dorp – hoewel Egwene geschokt besefte dat dit ‘kleine dorp’ even groot was als Emondsveld – en overvol door de komst van al die vreemden. De paarden en de bezoekers vulden de smalle straatjes en drongen zich op weg naar de kade langs dorpelingen die knielden als een Aes Sedai zich langs hen heen haastte. Scherp toortslicht verlichtte alles. De twee pieren staken als stenen vingers in de Mora en bij elk lagen twee kleine tweemasters. Er werden paarden aan boord gehesen met behulp van bomen en touwen en zeildoek onder hun buik. Op de rivier dreven in het zwart glanzende maanlicht nog meer schepen met hoge zijboorden en lantaarns aan de masten. Ze waren al beladen of wachtten op hun beurt. Roeiboten voeren boogschutters en piekeniers over, en door hun rechtopstaande pieken leken de boten op enorme egels die half boven water zwommen.

Op de linkerpier vond Egwene Anaiya, die toezag op het laden en iedereen aanspoorde die niet snel genoeg werkte. Ze had nooit meer dan twee woorden met Egwene gewisseld, maar Anaiya leek anders dan de anderen, meer iemand van thuis. Egwene kon zich haar voorstellen als een vrouw in haar keuken bezig met bakken en dat kon ze niet bij de anderen. ‘Anaiya Sedai, hebt u Moiraine Sedai gezien? Ik moet haar spreken.’

De Aes Sedai keek afwezig om. ‘Wat? O, ben jij het, kind. Moiraine is weg. En je vriendin Nynaeve is al aan boord van de Rivierkoningin. Ik moest haar zelf op een boot zetten, terwijl ze bleef roepen dat ze niet zonder jou wilde. Licht, wat een herrie! Je zou nu zelf aan boord moeten zijn. Zoek een boot die de Rivierkoningin aandoet. Jullie reizen met de Amyrlin Zetel mee, dus gedraag je als je aan boord bent. Geen geruzie of buien van woede.’

‘Op welk schip vaart Moiraine Sedai?’

‘Moiraine zit op geen enkel schip, meisje. Ze is weg, al twee dagen, en de Amyrlin is in alle staten.’ Anaiya toonde hoofdschuddend een grimas, hoewel de werklieden nog steeds bijna al haar aandacht kregen. ‘Moiraine en Lan hebben hun hielen nog niet gelicht of Liandrin verdwijnt en vervolgens Verin. Geen van hen heeft er met een woord over gerept, tegen niemand. Verin nam zelfs haar zwaardhand niet mee; Tomas zit voortdurend bezorgd op zijn nagels te kluiven.’ De Aes Sedai tuurde naar de lucht. De wassende maan scheen in een wolkeloze nacht. ‘We zullen de wind opnieuw moeten oproepen en ook daar zal de Amyrlin niet mee in haar schik zijn. Ze zegt dat ze ons binnen het uur op weg naar Tar Valon wil hebben en ze duldt geen oponthoud. Ik zou niet in de schoenen willen staan van Moiraine, Liandrin of Verin als ze hen de volgende keer ziet. Ze zouden wensen dat ze weer Novices waren. Wat is er, kind? Wat is er aan de hand?’

Egwene haalde diep adem. Moiraine weg? Dat kan niet! Ik moet het iemand vertellen, iemand die me niet zal uitlachen. Ze stelde zich Anaiya voor, in Emondsveld, luisterend naar de problemen van haar dochter. De vrouw paste in het beeld. ‘Anaiya Sedai, Rhand is in gevaar.’

Anaiya keek haar peinzend aan. ‘Die lange jongen uit jouw dorp? Je mist hem nu al? Tja, het zou me niet verbazen als hij in gevaar is. Jongelui van zijn leeftijd zijn dat meestal. Ik dacht dat die andere – Mart? – eruitzag of hij problemen zou veroorzaken. Goed, kind, het is niet mijn bedoeling ten koste van jou grapjes te maken of de zaak licht op te nemen. Wat voor soort gevaar, en hoe kun je het weten? Hij en heer Ingtar moeten de Hoorn nu wel in handen hebben en naar Fal Dara zijn teruggekeerd. Of anders hebben zij de Hoorn tot in de Verwording moeten volgen, en ook in dat geval kunnen we niets doen.’

‘Ik... ik geloof niet dat ze in de Verwording zijn of terug in Fal Dara. Ik had een droom.’ Ze zei het half verdedigend. Haar woorden klonken vrij dwaas, maar het had zo echt geleken. Een nachtmerrie, zeker, maar echt. Eerst was er een man geweest, met een masker voor zijn gezicht en vuur waar zijn ogen zaten. Ondanks het masker dacht ze dat haar aanwezigheid hem verbaasde. Zijn uiterlijk had haar zo’n angst aangejaagd dat ze dacht dat haar botten door haar gesidder zouden breken. Maar plotseling was hij verdwenen en zag ze Rhand, die gewikkeld in een mantel op de grond lag te slapen. Er had een vrouw naast hem gestaan, die op hem neerkeek. Haar gezicht was in de schaduw, maar haar ogen leken te glanzen als de maan en Egwene had geweten dat zij slecht was. Toen flitste er licht en waren ze weg. Allebei. En over dit alles heen, bijna als iets geheel anders, lag een gevoel van gevaar. Net alsof zich een val begon te sluiten rond een nietsvermoedend schaap, een val met vele tanden. Alsof de tijd vertraagd was en ze de ijzeren kaken naar elkaar zag kruipen. De droom was niet vervlogen toen ze wakker werd, zoals andere dromen. Dat gevaar voelde zo sterk dat ze nog steeds over haar schouder wilde kijken, hoewel ze op de een of andere manier wist dat het Rhand betrof en niet haar.

Ze vroeg zich af of die vrouw Moiraine was geweest en berispte zichzelf. Liandrin paste beter in die rol. Of misschien Alanna. Die had ook belangstelling voor Rhand getoond.

Ze kon het niet opbrengen Anaiya hierover te vertellen. Stijfjes zei ze: ‘Anaiya Sedai, ik weet dat het dwaas klinkt, maar hij is in gevaar. In groot gevaar. Ik weet het. Ik kon het voelen. Ik kan het nog steeds voelen.’

Anaiya keek nadenkend. ‘Wel,’ zei ze nadenkend, ‘ik durf te wedden dat dit een onvermoede mogelijkheid is. Je zou een Droomster kunnen zijn. Het is maar een kleine kans, kind maar... We hebben er in vier- of vijfhonderd jaar geen meer gehad. En dromen is nauw verbonden met voorspellen. Als je werkelijk kunt dromen, kun je mogelijk ook voorspellen. Dat zou de Roden een oog uitsteken. Maar het kan natuurlijk ook gewoon een nachtmerrie zijn. Door onze korte nachten, koud eten en onze snelle reis na Fal Dara. En doordat je die jongeman van jou mist. Veel waarschijnlijker. Ja, ja, kind, ik weet het. Je maakt je zorgen om hem. Gaf je droom aan wat voor soort gevaar het was?’

Egwene schudde haar hoofd. ‘Hij verdween zomaar en ik voelde gevaar. En kwaad. Ik voelde het zelfs al voor hij verdween.’ Ze huiverde en wreef in haar handen, ‘Ik kan het nog steeds voelen.’

‘Goed, we zullen er op de Rivierkoningin verder over praten. Als je echt een Dromer bent, zal ik erop toezien dat je de lessen zult krijgen zoals Moiraine gegeven zou hebben als ze hier... Jij daar!’ blafte de Aes Sedai plotseling en Egwene maakte een sprongetje van schrik. Een lange man die juist op een wijnvat was gaan zitten, sprong ook op. Een paar anderen stapten sneller door. ‘Dat is om aan boord te brengen, niet om op uit te rusten! – We zullen op de boot verder praten, kind. – Nee, dwaas! Dat kun je niet alleen dragen! Wil je jezelf een ongeluk aandoen?’ Anaiya beende weg en liet de ongelukkige dorpelingen een grover taalgebruik horen dan Egwene haar had toegedacht.

Egwene tuurde de duisternis in, naar het zuiden. Hij was daar ergens. Niet in Fal Dara, niet in de Verwording. Ze was er zeker van. Hou vol, wolkoppige dwaas. Als je jezelf om zeep laat brengen voordat ik je uit de nesten kan halen, zal ik je levend villen. Ze stond er echter niet bij stil hoe ze hem uit de nesten kon houden, terwijl ze naar Tar Valon reisde.

Ze trok haar mantel om zich heen en ging een boot naar de rivierkoningin zoeken.

13

Van Steen naar Steen

Het licht van de opgaande zon wekte Rhand en hij vroeg zich af of hij nog steeds droomde. Langzaam kwam hij overeind en staarde rond. Alles was veranderd, of bijna alles. De zon en de hemel waren zoals hij verwachtte, zij het vaalbleek en bewolkt. Links en rechts van hem lagen Loial en Hurin nog in hun mantels gewikkeld te slapen en hun gekluisterde paarden stonden een pas verder, maar verder was alles verdwenen. Krijgslieden, paarden, zijn vrienden, iedereen en alles was verdwenen.

De kom zelf was ook veranderd en ze bevonden zich nu in het midden, niet langer aan de rand. Bij het hoofd van Rhand rees een grijze stenen zuil op, ruim drie stap hoog en zeker een pas dik, bedekt met honderden, misschien wel duizenden diep uitgehouwen tekens en aanduidingen in een taal die hij niet herkende. Witte stenen bedekten de kom, zo vlak als een vloer en glanzend glad gepolijst. Rondom leidden brede, hoge treden in verschillende kleuren steen naar de rand. Daarbuiten rezen de silhouetten van misvormde bomen op, alsof er een vuurstorm was langsgeraasd. Alles leek bleker dan het hoorde te zijn, zelfs de zon was vaag, alsof er mist hing. Maar het was niet mistig. Alleen zij drieën waren er en de paarden leken echt tastbaar. Maar toen hij de rots onder zich aanraakte, vóélde die stevig genoeg.

Hij begon Loial en Hurin wakker te schudden. ‘Word wakker! Word wakker en zeg tegen me dat ik droom. Word alsjeblieft wakker.’ is het al ochtend?’ zei Loial terwijl hij overeind kwam, maar toen viel zijn mond open en zijn grote, ronde ogen werden steeds groter. Hurin schrok wakker, sprong overeind en begon als een vlo op een hete rots heen en weer te springen, nu eens hier, dan weer daar kijkend. ‘Waar zijn we? Wat is er gebeurd? Waar is iedereen? Waar zijn we, heer Rhand?’ Hij viel op zijn knieën en wrong zijn handen terwijl zijn ogen alle kanten op flitsten. ‘Wat is er gebeurd?’ ik weet het niet,’ zei Rhand langzaam, ik hoopte dat ik lag te dromen, maar... Misschien is het een droom.’ Hij had al eerder dromen gehad die geen dromen waren, een ervaring die hij niet nog eens wilde meemaken en waar hij ook niet aan wilde denken. Hij stond voorzichtig op. Alles bleef zoals het was.

‘Ik denk het niet,’ zei Loial, die de zuil bekeek en niet erg blij leek. Zijn lange wenkbrauwen hingen treurig tot op zijn wangen en de toefjes op zijn oren leken te zijn verdord, ik denk dat dit dezelfde steen is als die waar we gisteravond naast lagen. Ik denk dat ik nu weet wat het is.’ Het kwam zelden voor; maar ditmaal leek die kennis hem niet op te beuren.

‘Dat is...’ nee. Dat dit dezelfde steen was, was niet krankzinniger dan wat hij om zich heen kon zien. Mart, Perijn en de Shienaranen waren weg en alles was veranderd. Ik dacht dat ik ontsnapt was, maar het is weer begonnen en niets is meer krankzinnig. Tenzij ik het ben. Hij keek naar Loial en Hurin. Ze deden niet of hij gek was, zij zagen het ook. Iets aan de treden viel hem op, de zeven verschillende kleuren, oplopend van blauw naar rood. ‘Een voor iedere Ajah,’ zei hij.

‘Nee, heer Rhand,’ kreunde Hurin. ‘Nee. Dit zouden Aes Sedai ons niet aandoen. Dat zouden ze niet doen. Ik wandel in het Licht!’

‘Dat doen we allemaal, Hurin,’ zei Rhand. ‘De Aes Sedai zullen jou geen kwaad doen.’ Tenzij je ze voor de voeten loopt. Was dit misschien iets van Moiraine? ‘Loial, je zei dat je wist wat voor steen dit is. Wat dan?’

‘Ik zei dat ik dacht dat ik het wist, Rhand. Ik heb eens een stuk van een oud boek gezien, enkele bladzijden slechts, maar een ervan had een tekening van deze steen, deze Steen.’ De tweede keer sprak hij het uit alsof het iets belangrijks was. ‘Of een die er veel op leek. En eronder stond: “Van Steen naar Steen lopen de lijnen van als, tussen de werelden die zouden kunnen zijn”.’

‘Wat betekent dat, Loial? Het klinkt als wartaal.’ De Ogier schudde langzaam zijn enorme hoofd. ‘Het waren maar een paar bladzijden. Een deel ervan vertelde dat sommige Aes Sedai in de Eeuw der Legenden, de machtigsten die konden reizen, deze Stenen gebruikten. Het boek vertelde niet hoe, maar uit wat ik kon afleiden, denk ik dat die Aes Sedai ze misschien op de een of andere wijze gebruikten om naar die werelden te reizen.’ Hij wierp een blik op de verschroeide bomen en sloeg zijn ogen snel neer, alsof hij niet wilde nadenken over wat er achter de rand lag. ‘Maar zelfs als de Aes Sedai ze kunnen gebruiken, of konden gebruiken... Wij hadden geen Aes Sedai bij ons om de Kracht te geleiden, dus ik snap niet hoe dit kan.’

Rhand kreeg kippenvel. Aes Sedai hebben ze gebruikt. In de Eeuw der Legenden, toen er nog mannelijke Aes Sedai waren. Hij had een vage herinnering aan de leegte die hem had omhuld toen hij in slaap viel en hoe die vervuld was met die nare gloed. En hij herinnerde zich het vertrek in het dorp en het licht waarnaar hij had gereikt om te ontsnappen. Als dat de mannelijke helft van de Ware Bron was... Nee, dat kan niet. Maar als het nou wel zo is? Licht, ik lag me af te vragen of ik zou vluchten of niet en al die tijd zat het in mijn eigen hoofd. Misschien heb ik ons drieën hier gebracht. Hij wilde er niet aan denken. ‘Werelden die zouden kunnen zijn? Ik begrijp het niet, Loial.’

De Ogier trok zijn schouders hoog op, niet op zijn gemak, ik evenmin, Rhand. Een groot deel van de tekst klonk net zo vaag. “Als een vrouw links gaat of rechts, verdeelt de Tijdstroom zich dan? Weeft het Rad dan twee Patronen? Duizend bij elke draai of wending? Evenveel als de sterren? Is het ene echt en zijn de andere slechts schaduwen en spiegelingen?” Begrijp je, het was niet erg duidelijk. Voornamelijk vragen en de meeste leken elkaar tegen te spreken. En er was gewoon te weinig tekst.’ Hij begon opnieuw naar de zuil te staren, maar hij keek alsof hij die heel ver weg wenste. ‘Men veronderstelt dat er flink wat Stenen over de hele wereld verspreid staan, of ooit hebben gestaan, maar ik heb nog nooit gehoord dat iemand er een heeft gevonden. Ik heb nog nooit gehoord dat iemand zoiets als dit hier vond.’

‘Heer Rhand?’ Hurin stond nu rechtop en leek kalmer, maar hij frommelde met beide handen aan de jas bij zijn buik en zijn gezicht stond gespannen. ‘Heer Rhand, u brengt ons weer terug, hè? Terug naar de plaats waar we horen? Ik heb een vrouw en kinderen, heer. Melia zou het heel erg vinden als ik dood zou gaan, maar als ze niet eens mijn lichaam aan de omarming van de moeder kan teruggeven, zal ze tot het einde van haar dagen blijven treuren. U begrijpt het, hè, heer. Ik kan haar niet achterlaten zonder dat ze het weet. U brengt ons terug, hè. En als ik sterf, als u mijn lichaam niet naar haar kunt brengen, dan zult u het haar vertellen, zodat ze tenminste dat nog heeft.’ Zijn laatste woorden waren geen vragen meer. Zijn vertrouwen klonk door in zijn stem.

Rhand deed zijn mond open om opnieuw te zeggen dat hij geen heer was, maar deed hem weer dicht zonder iets te zeggen. Zoiets was op dit moment helemaal niet belangrijk. Jij hebt hem hierbij betrokken. Hij wilde het ontkennen, maar hij wist wie hij was, wist dat hij kon geleiden, zelfs als het telkens zomaar leek te gebeuren. Loial had gezegd dat Aes Sedai de Stenen gebruikten en dat hield de Ene Kracht in. Als Loial zei dat hij dat wist, dan kon je daar zeker van zijn – de Ogier beweerde nooit dat hij iets wist als hij er niet zeker van was – en er was verder niemand anders in de buurt die de Kracht kon geleiden. Jij hebt hem hierin betrokken, jij zult hem ook eruit moeten halen. Je moet het proberen.

‘Ik zal mijn best doen, Hurin.’ En omdat Hurin een Shienaraan was, voegde hij eraan toe: ‘Bij mijn Huis en mijn eer. Het Huis van een schaapherder en de eer van een schaapherder, maar ik zal ze evenzeer gestand doen als een heer.’

Hurin hield zijn jas niet langer angstig vast. Zijn vertrouwen viel nu ook in zijn ogen te lezen. Hij boog diep. ‘Het is mij een eer u te dienen, heer.’

Schuldgevoel overspoelde Rhand. Hij denkt nu dat je hem thuis zult brengen, omdat de heren van Shienar hun woord altijd gestand doen. Wat ga je nu doen, héér Rhand? ‘Hou daarmee op, Hurin. Geen buigingen meer, ik ben geen...’ Opeens wist hij dat hij tegenover de man niet langer kon ontkennen dat hij een heer was. Het enige dat de snuiver nog flink en op de been hield, was zijn vertrouwen in een heer en hij mocht hem dat niet afnemen, niet nu. ‘Geen buigingen,’ besloot hij onhandig.

‘Zoals u zegt, heer Rhand.’ Hurins glimlach was bijna net zo breed als toen Rhand hem voor het eerst ontmoette. Rhand schraapte zijn keel. ‘Ja. Nou, dat is wat ik je zeg.’ Ze stonden hem beiden aan te kijken, Loial nieuwsgierig, Hurin vol vertrouwen. Allebei stonden ze te wachten op wat hij zou gaan doen. Ik heb ze hier gebracht. Dat moet wel. Dus moet ik ze terugbrengen. En dat betekent...

Hij haalde diep adem en liep over de witte stenen naar de zuil met de tekens. Kleine krabbels in een hem onbekende taal omlijnden ieder teken. De vreemde letters liepen in bochten en spiralen, veranderden opeens in scherpe hoeken en punten en kriebelden dan verder. Het was gelukkig geen Trollokschrift. Aarzelend legde hij zijn handen op de zuil. Die zag eruit als elke andere droge, gladde steen, maar voelde vreemd glibberig aan, als geolied metaal. Hij sloot zijn ogen en vormde de vlam. De leegte kwam traag, aarzelend. Hij wist dat zijn eigen angst hem tegenhield, zijn vrees voor wat hij nu probeerde. Hoe vlugger hij zijn bangheid aan de vlam voedde, hoe meer zijn vrees toenam. Ik kan het niet. De Kracht geleiden. Ik wil het niet. Licht! Er moet toch een andere manier zijn? Grimmig bracht hij die gedachten tot zwijgen. Hij kon de druppels zweet op zijn gezicht voelen. Vastberaden hield hij vol, voedde zijn angst aan de verterende vlammen en liet ze steeds feller aanwakkeren. En opeens was daar de leegte.

Zijn kern zweefde in leegte. Hij kon het licht zien – saidin – en zelfs met gesloten ogen kon hij de warmte voelen. Het omhulde hem van alle kanten en verstikte alles. Het flakkerde als een kaarsvlammetje achter een stuk oliepapier. Bedorven olie. Stinkende olie. Hij reikte ernaar – hij wist niet zeker hóé hij dat deed, maar het was iets, een beweging, een reiken naar het licht, naar saidin – en hij ving niets. Zijn handen leken door water te glijden. Het licht voelde net als een slijmerige poel waar smerigheid op dreef met schoon water eronder, maar hij kon er niets van opscheppen. Steeds weer druppelde het tussen zijn vingers door en zelfs de waterdruppels bleven niet achter, alleen het slijmerige schuim, dat hem kippenvel bezorgde.

Wanhopig trachtte hij een beeld te vormen van de kom zoals die was geweest met Ingtar en de lansiers die bij hun paarden lagen te slapen, met Mart en Perijn en de Steen, die een stukje uit de grond stak. Hij vormde het buiten de leegte, klampte zich vast aan de omhullende mantel van leegte. Hij probeerde dat beeld met het licht te verbinden, probeerde beide naar elkaar toe te dwingen. Het dal zoals dat was geweest met hem en Loial en Hurin daar samen. Zijn hoofd deed pijn. Samen! Met Mart en met Perijn en de Shienaranen. Het brandde in zijn hoofd.

De leegte versplinterde tot duizend messcherpe steentjes die zijn geest in flarden sneden.

Bevend struikelde hij met grote ogen achteruit. Hij had zijn handen zo hard tegen de Steen gedrukt dat ze pijn deden. Zijn armen en schouders trilden pijnlijk, zijn maag keerde zich om door dat smerige gevoel dat in hem zat en zijn hoofd... Hij probeerde rustiger te ademen. Dit was nog niet eerder gebeurd. Als de leegte verdween, verdween die als een doorgeprikte zeepbel, verdween gewoon in een oogwenk. De scherpe splinters waren er nooit geweest. Zijn hoofd voelde verdoofd aan, alsof de duizend kerfjes zo snel waren ontstaan dat de pijn nog niet was gekomen. Maar iedere snee had even echt gevoeld als die van een mes. Hij voelde aan zijn slaap; het verbaasde hem dat hij geen bloed aan zijn vingers zag. De snuiver stond hem stil aan te kijken, nog steeds vol vertrouwen. Dat had hij tenminste wel bereikt: Hurins vertrouwen in hem leek elk moment te groeien. Heer Rhand deed iets. Daar waren heren voor. Zij beschermden het land en het volk met hun lijf en leden; als er iets verkeerd was, maakten zij het weer goed; zo zorgden zij ervoor dat er eerlijk recht werd gedaan. Zolang Rhand maar iets deed, ongeacht wat, zou Hurin erop blijven vertrouwen dat het uiteindelijk allemaal goed zou komen. Daar waren heren voor. Loial keek anders, een beetje verbaasd, maar ook zijn ogen waren op Rhand gericht. Rhand vroeg zich af wat de Ogier dacht. ‘Ik wilde het even proberen,’ vertelde hij hun. Dat bedorven vettige gevoel in zijn hoofd – Licht het zit in me! Ik wil het niet in me hebben! – trok langzaam weg, maar nog steeds dacht hij dat hij moest overgeven, ik probeer het straks opnieuw.’

Hij hoopte dat hij zeker klonk. Hij had geen idee hoe de Stenen werkten, of zijn inspanning enige kans op succes had. Misschien bestaan er regels voor het gebruik. Misschien moet je iets bijzonders doen. Misschien kun je dezelfde Steen niet tweemaal gebruiken, of... Hij onderdrukte die gedachtestroom. Daarmee viel niets te winnen. Hij had het om te gebruiken. Hij bleef naar Loial en Hurin kijken en meende te weten wat Lan bedoelde met de plicht die als een berg op je schouders rustte.

‘Heer, ik denk...’ Hurin liet zijn woorden wegsterven en keek heel even beschaamd. ‘Heer, misschien kunnen we als we de Duistervrienden vinden, een van hen dwingen ons te vertellen hoe we eruit moeten komen.’

‘Ik zou het een Duistervriend of zelfs de Duistere zelf vragen als ik dacht een eerlijk antwoord te krijgen,’ zei Rhand. ‘Maar wij zijn de enigen hier. Alleen wij drieën.’ Alleen ik. Ik ben degene die het moet doen.

‘We kunnen hun spoor volgen, heer. Als we hen inhalen...’ Rhand staarde de snuiver aan. ‘Kun je ze nog steeds ruiken?’

‘Dat kan ik, heer,’ zei Hurin met een frons. ‘Het is zwak, net zo bleek als al het andere hier, maar ik kan het spoor ruiken. Daarboven, recht voor ons.’ Hij wees naar de rand van de kom. ‘Ik begrijp het niet, heer, maar... gisteravond zou ik hebben gezworen dat het spoor rechtdoor langs deze ondiepte liep, daarachter waar wij waren. Nou, het ligt op dezelfde plaats, maar dan hier, en zwakker, zoals ik al zei. Niet oud, niet zwak op die manier, maar... Ik weet het niet, heer Rhand, maar het is er wel.’

Rhand dacht na. Als Fajin en zijn Duistervrienden hier waren – waar hier ook was – zouden ze mogelijk weten hoe ze terug konden komen. Dat moest wel, als ze hier eerder waren gekomen. En zij hadden de Hoorn en de dolk. Mart moest die dolk hebben. Alleen daarvoor moest hij hen al vinden. Hij nam een besluit. Hij schaamde zich het toe te geven, wilde niet zeggen dat hij bang was het opnieuw te proberen. Bang voor een nieuwe poging de Kracht te gebruiken. Hij was minder bang om samen met Hurin en Loial Duistervrienden en Trolloks te bevechten dan te geleiden.

‘Dan gaan we de Duistervrienden achterna.’ Hij probeerde het vastberaden te zeggen, zoals Lan zou doen, of Ingtar. ‘De Hoorn moet worden teruggewonnen. Zelfs al kunnen we niets bedenken om die van hen af te pakken, dan zullen we in ieder geval weten waar ze zijn als Ingtar ons weer vindt.’ Als ze me maar niet vragen boe we hem moeten terugvinden. ‘Hurin, zorg ervoor dat we het goede spoor volgen.’

De snuiver sprong in het zadel, gretig zelf iets te kunnen doen, misschien gretig om de ondiepte te verlaten, en liet zijn paard de brede gekleurde trappen opstappen. De hoeven van het paard klakten luid op de steen maar lieten geen krasje achter.

Rhand schoof de kluisters van Rood in zijn zadeltas – de banier zat er nog steeds. Ik had het niet erg gevonden als die achter was gebleven. Hij raapte zijn boog en pijlkoker op en klom op de rug van de hengst. De bundel van Thom Merrilin vormde een dikke bult achter zijn zadel.

Loial leidde zijn grote ros naar hem toe. De Ogier stond nog steeds op de grond, maar zijn hoofd reikte haast tot Rhands schouders, zelfs nu die in het zadel zat. Loial zag er nog steeds nadenkend uit. ‘Denk jij dat we hier zouden moeten blijven?’ vroeg Rhand. ‘Opnieuw proberen de Steen te gebruiken? Als de Duistervrienden hier zijn, op deze plek, dan moeten we ze vinden. We kunnen de Hoorn van Valere niet in handen van Duistervrienden laten; je hebt dat de Amyrlin horen zeggen. En we moeten die dolk terugkrijgen. Anders sterft Mart.’

Loial knikte. ‘Ja, Rhand, dat moeten we. Maar, Rhand, die Stenen...’

‘We vinden wel een andere. Je zei dat ze overal stonden en als ze allemaal zo zijn – met die stenen trappen eromheen – zal het niet moeilijk zijn er een te vinden.’

‘Rhand, dat fragment zei dat de Stenen uit een eerdere eeuw stamden dan de Eeuw der Legenden. Zelfs de Aes Sedai van toen begrepen ze niet, hoewel enkelen van de machtigsten ze met de Ene Kracht gebruikten, Rhand. Hoe dacht jij die Steen te gebruiken om ons terug te brengen? Of een andere Steen die we zien?’ Heel even kon Rhand de Ogier alleen maar aanstaren, sneller denkend dan hij ooit had gedaan. ‘Als ze ouder zijn dan de Eeuw der Legenden, hebben de mensen die ze maakten misschien niet de Kracht gebruikt. Er moet een andere manier zijn. De Duistervrienden zijn hier gekomen en die gebruiken zeker de Ene Kracht niet. Wat voor andere manier ook, Loial, ik zal erachter komen. Ik zal ons terugbrengen, Loial.’ Hij keek naar de hoge stenen zuil met zijn vreemde tekens en rilde van angst. Licht, als ik daar de Kracht maar niét voor hoef te gebruiken. ‘Dat zal ik, Loial. Ik beloof het. Hoe dan ook.’ De Ogier knikte weifelend. Hij zwaaide zich op zijn enorme ros en volgde Rhand de trappen op om zich bij Hurin tussen de zwarte bomen te voegen.

Het land strekte zich voor hen uit, laag en golvend, spaarzaam bebost, met hier en daar wat grasland en door meerdere waterstromen doorsneden. Halverwege de horizon meende Rhand nog een verkoolde plek te zien. Alles zag vaal, met fletse kleuren. Nergens viel iets van mensen te bespeuren, afgezien van de stenen cirkel achter hen. De hemel was leeg, geen schoorsteenrook, geen vogels, alleen een paar wolken en de bleekgele zon.

Maar het ergste van alles was dat het land voor zijn ogen scheen te draaien. Wat dichtbij was, scheen in orde en ook wat je recht vooruit zag. Maar iedere keer wanneer Rhand zijn hoofd draaide, leken dingen die vanuit zijn ooghoeken ver weg hadden geleken, op hem af te snellen. Ze waren dichterbij wanneer hij er recht naartoe keek. Het maakte hem duizelig, zelfs de paarden hinnikten zenuwachtig en rolden met hun ogen. Hij probeerde zijn hoofd langzaam te draaien; de valse beweging van dingen die rotsvast moesten staan, bleef doorgaan, maar het leek iets te helpen.

‘Heeft dat stuk van je boek hier iets over gezegd?’ vroeg Rhand. Loial schudde het hoofd, slikte toen stevig, alsof hij het liever had stilgehouden. ‘Niets.’

‘Ik veronderstel dat we er niets aan kunnen doen. Welke kant op, Hurin?’

‘Naar het zuiden, heer Rhand.’ De snuiver bleef naar de grond kijken.

‘Naar het zuiden dan.’ Er moest nog een andere weg terug bestaan, afgezien dan met de Ene Kracht. Rhand dreef zijn hielen in de flanken van Rood. Hij probeerde zijn stem opgewekt te laten klinken, alsof hij voor hen drieën geen enkel probleem zag. Wat had Ingtar ook al weer gezegd? Drie of vier dagen van dat gedenkteken van Artur Haviksvleugel af? ‘Ik vraag me af of dat hier ook bestaat, net zoals de Stenen hier bestaan. Als dit een wereld is die kan zijn, staat het er misschien nog. Zou dat niet de moeite van het bekijken waard zijn, Loial?’

Ze reden naar het zuiden.

14

Wolfsbroeder

‘Weg?’ wilde Ingtar weten. ‘En mijn schildwachten hebben niets gezien? Niets!? Ze kunnen toch niet zomaar verdwenen zijn!’ Perijn zat met ingedoken schouders te luisteren en naar Mart te kijken, die een eindje verder fronsend in zichzelf stond te mompelen. Het leek wel of hij ruzie met zichzelf maakte. De zon wierp de eerste stralen over de horizon en ze hadden allang in het zadel moeten zitten. De schaduwen strekten zich lang en dun over de kom uit, maar vertoonden nog steeds de vorm van de bomen. De pakpaarden, bepakt en van leidsels voorzien, schraapten ongeduldig over de grond, maar iedereen stond naast zijn rijdier en wachtte. Uno kwam aanbenen. ‘Nog geen geitenkeutel, heer.’ Hij klonk beledigd. Dat hij had gefaald, beschaamde zijn kunde. ‘Bloedvuur, nog geen krasje van een bloedhoef. Ze zijn gewoon in de vervloekte lucht opgegaan.’

‘Drie mannen en drie paarden verdwijnen niet zomaar,’ gromde Ingtar. ‘Zoek de grond nog eens af, Uno. Als iemand kan ontdekken waar ze heen zijn, ben jij het.’

‘Misschien zijn ze er gewoon vandoor,’ zei Mart. Uno bleef staan en keek hem woest aan. Alsof bij een Aes Sedai uitvloekt, dacht Perijn verbaasd.

‘Waarom zouden ze wegvluchten?’ De stem van Ingtar klonk gevaarlijk zachtjes. ‘Rhand, de Bouwer, mijn snuiver – mijn snuiver! – waarom zou een van hen, laat staan alledrie, ervandoor gaan?’ Mart haalde zijn schouders op. ‘Ik weet het niet. Rhand was...’ Perijn wilde iets naar hem toe gooien, hem slaan, iets doen om hem tegen te houden, maar Ingtar en Uno stonden te kijken. Hij voelde zich ontzettend opgelucht toen Mart aarzelde, vervolgens beide handen opstak en mompelde: ‘Ik weet niet waarom. Ik dacht zomaar dat ze dat misschien hadden gedaan.’

Ingtar grimaste. ‘Ervandoor gaan,’ grauwde hij alsof hij het geen moment had geloofd. ‘De Bouwer kan gaan waar hij wil, maar Hurin zou er nooit vandoor gaan. En Rhand Altor evenmin. Dat zou hij niet doen; hij kent nu zijn plicht. Ga verder, Uno. Zoek de grond nog eens af.’ Uno maakte een halve buiging en haastte zich weg; zijn zwaardgevest wipte boven zijn schouder op en neer. Ingtar mopperde: ‘Waarom zou Hurin midden in de nacht op zo’n manier vertrekken, en zonder iets te zeggen? Hij weet wat we moeten doen. Hoe kan ik zonder hem dat Schaduwgebroed volgen? Ik zou duizend goudkronen geven voor een troep speurhonden. Als ik niet beter zou weten, zou ik zeggen dat Duistervrienden dit hebben uitgevreten, zodat ze ongemerkt naar het oosten of westen kunnen wegglippen. Vrede, ik weet niet eens of ik nog iets beter weet.’ Hij stampte achter Uno aan.

Perijn bewoog zich onrustig. De Duistervrienden liepen ongetwijfeld ieder moment verder op hen uit. Ze vluchtten steeds verder weg met de Hoorn van Valere en de dolk uit Shadar Logoth. Hij dacht niet dat Rhand, wat hij ook was geworden en wat er ook met hem was gebeurd, die jacht zou opgeven. Maar waar was hij heen gegaan? En waarom? Loial had uit vriendschap met Rhand mee kunnen gaan, maar waarom Hurin?

‘Misschien is hij gevlucht,’ mompelde hij en keek toen rond. Niemand leek het te hebben gehoord; zelfs Mart lette niet op hem. Hij woelde met zijn hand door zijn haar. Als er Aes Sedai achter hem aan zaten omdat hij een valse Draak was, zou hij er ook vandoor gaan. Maar zijn bezorgdheid om Rhand zorgde er niet voor dat de Duistervrienden werden opgespoord.

Misschien bestond er een manier, als hij bereid was die te gebruiken. Hij wilde het niet. Hij was ervoor op de vlucht, maar misschien kon hij nu niet langer vluchten. Dit zal me leren om wat van Rhand te zeggen. Ik wou dat ik ervandoor kon gaan. Zelfs nu hij wist hoe hij hulp kon bieden – hoe hij móést helpen – aarzelde hij. Niemand keek naar hem. Niemand zou weten wat ze zagen, zelfs niet als ze goed keken. Ten slotte sloot hij na lang aarzelen zijn ogen en liet zichzelf drijven, liet zijn gedachten wegdrijven, naar buiten, van hem weg.

Vanaf het begin had hij geprobeerd het te ontkennen, lang voor zijn ogen van donkerbruin in glanzend goudgeel begonnen te veranderen. Bij die eerste ontmoeting, dat eerste moment van herkenning, had hij het niet willen geloven en sindsdien had hij het niet willen erkennen. Nog steeds wilde hij ervoor vluchten. Zijn gedachten dreven rond, voelden naar wat daarbuiten moest zijn, naar wat altijd daarbuiten rondzwierf in streken waar geen of heel weinig mensen woonden, voelden naar zijn broeders. Hij wilde liever niet op die manier denken, maar het waren zijn broeders. In het begin was hij bang geweest dat deze daad uit het kwaad van de Duistere voortkwam of iets van de Ene Kracht was. Allebei heel slecht voor iemand die niets liever dan smid wilde zijn en die zijn leven in het Licht en in vrede wilde leven. Vanaf die tijd wist hij iets van Rhands gevoelens: bang van zichzelf en vies van zichzelf. Hij had dat nog steeds niet helemaal overwonnen. Wat hij deed, was echter ouder dan mensen die de Ene Kracht gebruikten, iets uit de Dageraad van de Tijd. Niet de Kracht, had Moiraine hem verteld. Iets wat al lang geleden was verdwenen en nu weer was opgestaan. Egwene wist het ook, al had hij dat liever niet gewild. Hij wilde dat niemand ervan wist. Hij hoopte dat ze het niemand had verteld. Contact. Hij voelde ze, voelde andere geesten. Voelde zijn broeders, de wolven.

Hun gedachten kwamen als een wervelende wanorde van beelden en gevoelens. Aanvankelijk had hij slechts naakte gevoelens herkend, maar nu vond zijn geest er woorden voor. Wolfsbroeder. Verrassing. Tweepoot die praat. Een vaag beeld, nevelig door de tijd, ouder dan oud, van mannen die met de wolven meerenden, twee wolvenpakken die samen jaagden. Wie hebben gehoord dat dit weerkomt. Ben jij Langtand?

Het was een vaag beeld van een man die gekleed was in huiden, met een lang mes in zijn hand, maar over dat beeld heen, meer naar het midden, stond een ruige wolf met één tand die langer was dan de rest. Een stalen tand die glansde in het zonlicht, toen de wolf het pak door de diepe sneeuw in een wanhopige aanval naar het hert leidde, dat leven betekende en de trage hongerdood zou verdrijven, maar het hert sprong in de zon weg. De zachte sneeuw kwam tot hun buiken en de zon glinsterde op het wit tot de ogen pijn deden en de wind huilde door de bergpassen, wervelde de poedersneeuw op als mist en... Wolvennamen waren altijd ingewikkelde beelden. Perijn herkende de man. Elyas Machera, die bij zijn eerste ontmoeting met de wolven was geweest. Soms wilde hij dat hij Elyas nooit had ontmoet.

Nee, dacht hij en probeerde in zijn geest een beeld van zichzelf te vormen.

Ja. We hebben van jou gehoord.

Het was niet het beeld dat hij had gevormd: een jongeman met stevige schouders en warrige bruine krullen, een jongeman met een bijl aan zijn riem die volgens anderen traag bewoog en dacht. Die man was ook ergens in de wolvengeest aanwezig, maar zijn beeld werd overheerst door een enorme wilde stier met gebogen hoorns van glanzend metaal, die door de nacht rende met de snelheid en uitbundigheid van de jeugd. Zijn krullende vacht glom in het maanlicht, toen hij zich in de bijtende wind tussen de Witmantelruiters wierp. In de kou en het donker was het bloed rood op de hoorns en...

Jonge Stier.

Door de schok verloor Perijn heel even het contact. Hij had nooit kunnen dromen dat ze hem een naam hadden gegeven. Hij wilde dat hij kon vergeten hoe hij die had verdiend. Hij raakte de bijl aan zijn riem aan, met het glanzende halvemaanvormige blad. Het Licht helpe me, ik heb twee mannen gedood. Zij zouden mij en Egwene zelfs nog eerder hebben gedood, maar...

Hij zette het allemaal van zich af. Het was gebeurd en voorbij; hij wilde het voorgoed vergeten. Hij gaf de wolven de geur van Rhand, Loial en Hurin en vroeg of ze het drietal hadden geroken. Dat was een van de dingen die hij had verkregen toen zijn ogen veranderden: hij kon mensen nu aan hun geur herkennen, zelfs wanneer hij ze niet zag. Hij kon ook scherper zien, altijd iets zien, behalve in het pikkedonker. Hij vroeg nu altijd snel om lantaarns en kaarsen, soms al voor anderen aan de noodzaak dachten.

Van de wolven kwam een beeld van mannen te paard die de kom laat in de middag naderden. Dat was het laatste wat ze van Rhand of de andere twee hadden gezien of geroken.

Perijn aarzelde. De volgende stap zou nutteloos zijn tenzij hij het aan Ingtar vertelde. En Mart zal sterven als we die dolk niet vinden. Bloedvuur, Rhand, waarom heb je die snuiver meegenomen? Die ene keer dat hij met Egwene naar de kerkers was gegaan, deed Fajins stank zijn haren recht overeind staan, zelfs Trolloks roken niet zo smerig. Hij had zich door de tralies van de kerker willen bijten om de man in stukken te scheuren en toen gemerkt dat zijn eigen aard hem meer angst aanjoeg dan Fajin. Om Fajins stank in zijn eigen geest te verzwakken, voegde hij er de geur van Trolloks aan toe voor hij luid riep.

Vanuit de verte klonk het gehuil van een wolvenpak en in het dal stampten de paarden en hinnikten bang. Sommige krijgslieden voelden aan hun langbladige lansen en keken ongerust naar de rand. In Perijns hoofd was het veel erger. Hij voelde de woede van de wolven, hun haat. Er waren maar twee dingen die wolven haatten. Al het andere verdroegen ze gewoon, maar vuur en Trolloks haatten ze, en ze zouden door de vlammen springen om Trolloks te doden. Fajins geur had hen tot een woeste razernij gebracht die zelfs nog erger was dan wanneer ze een Trollok hadden geroken; het was alsof ze iets hadden geroken waardoor zelfs Trolloks natuurlijk en goed roken. Waar?

De hemel schoof door zijn hoofd heen; het land draaide rond. Oost en west waren de wolven onbekend. Zij kenden de bewegingen van zon en maan, de verandering der jaargetijden, de lijnen van het land. Perijn vond het zelf uit. Zuid. En nog iets meer. Een gretige lust Trolloks te doden. De wolven zouden Jonge Stier laten delen in het doden. Hij kon de tweepoten met hun harde huiden meenemen als hij dat wou, maar Jonge Stier en Rook en Tweehert en Winterochtend en de rest van het wolvenpak zouden jagen op de Ontaarden die het hadden gewaagd hun land te betreden. Het oneetbare vlees en het bittere bloed zouden de tong branden, maar ze moesten worden gedood. Dood ze. Dood de Ontaarden.

Hun woede stak hem aan. Zijn lippen vormden een snauw en hij zette een stap naar voren om zich bij hen te voegen, met ze mee te rennen in de jacht, mee om te doden.

Met moeite verbrak hij het contact. Wat restte was een ijl gevoel dat de wolven er waren. Hij had ze van verre kunnen aanwijzen. Hij voelde zich koud van binnen. Ik ben een mens, geen wolf. Het Licht helpe me, ik ben een mens!

‘Voel je je wel goed, Perijn?’ vroeg Mart, die naar hem toe kwam. Hij klonk net zo luchthartig als anders – de laatste tijd ook bitter – maar hij zag er bezorgd uit. ‘Dat heb ik nou net nodig. Rhand ervandoor en jij ziek. Ik weet niet waar ik hier een Wijsheid kan vinden om je beter te maken. Ik denk dat ik wat wilgenschors in mijn zadeltas heb. Ik kan wat wilgenschorsthee maken, als Ingtar ons hier tenminste lang genoeg laat blijven. Je eigen schuld als ik het te sterk maak.’

‘Ik... met mij is alles in orde, Mart.’ Hij weerde zijn vriend af en ging Ingtar zoeken. De Shienaraanse heer zocht met Uno, Ragan en Masema de grond langs de rand af. De anderen keken hem geërgerd aan toen hij Ingtar even apart nam. Hij zorgde ervoor dat Uno en de rest te ver weg waren om hem te horen, ik weet niet waar Rhand en de anderen naartoe zijn gegaan, Ingtar, maar Padan Fajin en de Trolloks – en de andere Duistervrienden neem ik aan – rijden nog steeds naar het zuiden.’

‘Hoe weet je dat?’ vroeg Ingtar.

Perijn haalde diep adem. ‘De wolven hebben het me verteld.’ Hij wachtte even, hij wist niet zeker waarop. Op gelach, spot, een beschuldiging dat hij een Duistervriend was, dat hij gek was. Met opzet stak hij zijn duimen stevig achter zijn riem, ver van de bijl. Ik ga niet doden. Niet weer. Als hij me probeert te doden omdat ik een Duistervriend ben, vlucht ik weg, maar ik ga niemand meer doden. ik heb van zulke dingen gehoord,’ zei Ingtar ten slotte. ‘Geruchten. Er was een zwaardhand, een man die Elyas Machera heette. Sommigen zeiden dat hij met wolven kon spreken. Hij is jaren geleden verdwenen.’ Iets in Perijns ogen viel hem op. ‘Ken je hem?’ ik ken hem,’ zei Perijn vlak. ‘Hij is de man... Ik wil er niet over praten. Ik heb er niet om gevraagd.’ Dat zei Rhand ook. Licht, ik wou dat ik thuis was. Lekker werken in baas Lohans smidse. ‘Die wolven,’ zei Ingtar. ‘Zullen die de Duistervrienden en Trolloks voor ons opsporen?’ Perijn knikte. ‘Goed, ik moet de Hoorn koste wat kost hebben.’ De Shienaraan keek om naar Uno’s groep, die nog steeds naar sporen zocht. ‘We kunnen het maar beter niet tegen de anderen zeggen. Hoewel men in de Grenslanden vindt dat wolven geluk brengen – Trolloks zijn bang voor ze – is het toch beter dat we dit voorlopig onder ons houden. Sommigen zouden het misschien niet begrijpen.’

‘Ik hoop dat niemand er ooit achter komt,’ zei Perijn. ‘Ik zal ze vertellen dat jij denkt net zo’n soort gave te hebben als Hurin. Dat kennen ze, daar zijn ze mee vertrouwd. Sommigen hebben gezien hoe jij je neus toen in het dorp en bij de pont optrok. Ik heb grapjes gehoord over je fijne neus. Ja, hou ons vandaag maar op hun spoor. Uno zal genoeg van het spoor zien om het te kunnen bevestigen en voor de avond valt, zal zelfs de laatste man er zeker van zijn dat je een snuiver bent. Ik zal de Hoorn hebben.’ Hij wierp een blik op de lucht en verhief zijn stem. ‘We verknoeien de dag! Te paard!’

Tot Perijns verrassing leken de Shienaranen Ingtars verhaal te slikken. Enkelen keken wat sceptisch – Masema ging zelfs zo ver dat hij spuwde – maar Uno knikte nadenkend en dat was voor de meesten voldoende. Mart was het moeilijkst te overtuigen. ‘Een snuiver! Jij? Ga je moordenaars aan hun geur opsporen? Perijn, je bent even gek als Rhand! Ik ben – denk ik – nog de enige normale Emondsvelder, nu Egwene en Nynaeve zo snel mogelijk naar Tar Valon willen hollen...’ Hij onderbrak zichzelf en keek de Shienaranen verlegen aan.

Perijn nam Hurins plaats naast Ingtar in toen de kleine colonne naar het zuiden reed. Mart bleef schamperen tot Uno de eerste sporen vond van Trolloks en mensen te paard, maar Perijn schonk hem amper enige aandacht. Met de grootste moeite hield hij de wolven tegen die jacht op de Trolloks wilden maken om ze te doden. De wolven wilden enkel de Ontaarden; voor hen verschilden Duistervrienden niet van andere tweepoten. Perijn kon haast zien hoe de Duistervrienden alle kanten uit zouden vluchten voor de wolven en de Hoorn van Valere met zich mee zouden nemen. Op de vlucht met de dolk bij zich. En als de Trolloks eenmaal dood waren, dacht hij niet dat hij de belangstelling van de wolven kon wekken om mensen op te sporen. Hij wist niet eens wie ze op moesten sporen. Hij bleef maar ruzie met ze maken en het zweet stond allang op zijn voorhoofd toen hij de eerste flits opving van beelden waar zijn maag zich van omdraaide. Hij trok de teugels aan en liet zijn paard abrupt stilstaan. De anderen deden hetzelfde en keken hem afwachtend aan. Hij staarde recht voor zich uit en vloekte zacht en verbitterd.

Wolven zouden mensen doden, maar ze hadden ze liever niet als prooi. Wolven herinnerden zich bijvoorbeeld de oude gezamenlijke jacht en een andere reden was dat tweepoten vies smaakten. Wolven waren kieskeuriger op hun voedsel dan hij ooit had gedacht. Ze wilden geen karkassen eten tenzij ze stierven van de honger, en meestal doodden ze niet meer dieren dan ze op konden. Wat Perijn van de wolven voelde, kon het best worden beschreven als walging. Bovendien had hij de beelden. Hij zag ze veel beter dan hij wilde. Lichamen, mannen, vrouwen en kinderen, op elkaar gegooid en rondgesmeten. De van bloed doordrenkte aarde, die omwoeld was door hoeven en wanhopige ontsnappingspogingen. Opengereten vlees. Afgerukte hoofden. Fladderende gieren erboven, hun witte vleugels bespat met rood bloed. Bebloede kale koppen scheurden en slikten. Hij verbrak het contact voor zijn maag zich leegde. Boven enkele bomen in de verte kon hij nog net omlaag kringelende zwarte vlekken onderscheiden die omlaagstortten en dan weer opwiekten. Gieren die om hun maaltijd vochten. ‘Daarginds is iets ergs.’ Hij slikte en keek Ingtar recht in de ogen. Hoe kon hij dit in het verhaal passen dat hij een snuiver was? Ik wil niet in de buurt komen om dat daar beter te zien. Maar ze zullen bet willen onderzoeken zodra ze de aasgieren zien. Ik moet ze net genoeg vertellen dat ze eromheen zullen rijden. ‘De mensen van dat dorp... Ik denk dat de Trolloks ze hebben vermoord.’ Uno begon stil te vloeken en enkele andere Shienaranen zaten in zichzelf te mompelen. Niemand van hen leek zijn mededeling echter vreemd te vinden. Heer Ingtar had gezegd dat hij een snuiver was en snuivers konden moorden ruiken. ‘En we worden door iemand gevolgd,’ zei Ingtar. Mart keerde zijn paard vol verwachting. ‘Misschien is het Rhand. Ik wist wel dat hij me niet in de steek zou laten.’ Kleine, verspreide stofwolkjes dwarrelden op in het noorden, een paard draafde over plekken waar haast geen gras stond. De Shienaranen verspreidden zich met de lansen in de aanslag en hielden de omgeving in het oog. In deze streken ging je behoedzaam met onbekenden om.

Een vlekje verscheen – een paard met ruiter; een vrouw zag Perijn, lang voor een ander de ruiter kon onderscheiden – en kwam snel naderbij. Dichterbij gekomen ging ze over in een kalme draf en wuifde zich met één hand koelte toe. Een plompe, grijzende vrouw die haar mantel achter haar zadel had opgerold en die hen allen wazig en met de ogen knipperend aankeek.

‘Da’s een van die Aes Sedai,’ zei Mart teleurgesteld, ik herken haar. Verin.’

‘Verin Sedai,’ zei Ingtar scherp en maakte toen in zijn zadel een buiging voor haar.

‘Moiraine Sedai heeft me gestuurd, heer Ingtar,’ verkondigde Verin met een tevreden glimlach. ‘Ze dacht dat u me misschien nodig had. Wat heb ik hard gereden. Ik dacht dat ik u pas bij Cairhien zou inhalen. U hebt dat dorp natuurlijk gezien? Wat was dat akelig, vindt u niet? En dan die Myrddraal. Boven alle daken vlogen raven en kraaien, maar van hem bleven ze af, al was hij zo dood als een pier. Maar ik moest het gewicht van de Duistere aan vliegen wegjagen voor ik kon zien wat het was. Jammer dat ik geen tijd had om hem los te maken. Ik heb nooit de kans gehad een studie te maken van...’ Opeens kneep ze haar ogen half dicht en haar verstrooide manier van doen verdween als rook. ‘Waar is Rhand Altor?’ Ingtars gezicht betrok. ‘Weg, Verin Sedai. Vannacht verdwenen, zonder enig spoor na te laten. Hij, de Ogier en Hurin, een van mijn mannen.’

‘De Ogier, heer Ingtar? En uw snuiver is met ze mee? Wat kunnen die twee nu gemeen hebben met...’ Ingtar zat haar met open mond aan te staren en ze snoof. ‘Dacht u echt zoiets geheim te kunnen houden?’ Ze snoof opnieuw. ‘Snuivers. Verdwenen, zei u?’

‘Ja, Verin Sedai.’ Ingtar klonk uit z’n doen. Het was nooit prettig te merken dat Aes Sedai je geheimen kenden. Perijn hoopte dat Moiraine niemand over hem had verteld. ‘Maar ik heb... ik heb een nieuwe snuiver.’ De Shienaraanse heer gebaarde naar Perijn. ‘Deze man lijkt de vaardigheid ook te hebben. Vrees niet, ik zal de Hoorn van Valere vinden, zoals ik heb gezworen. Uw gezelschap, Verin Sedai, zal welkom zijn, als u met ons mee wilt rijden.’ Tot Perijns verrassing klonk het niet helemaal gemeend.

Verin wierp een blik op Perijn en hij bewoog ongemakkelijk in zijn zadel. ‘Een nieuwe snuiver, net als u uw vorige kwijtraakt. Wat een... gelukkig toeval. U hebt geen sporen gevonden? Nee, natuurlijk niet. U zei geen sporen. Vreemd. Vannacht.’ Ze verschoof in het zadel en keek om naar het noorden en heel even dacht Perijn dat ze zou terugrijden.

Ingtar keek haar vragend aan. ‘Denkt u dat hun verdwijning iets met de Hoorn te maken heeft, Verin Sedai?’

Verin maakte het zich gemakkelijk. ‘De Hoorn? Nee. Nee, ik... denk het niet. Maar het is vreemd. Heel vreemd. Ik hou niet van vreemde zaken, tot ik ze begrijp.’

‘Ik kan twee man met u meesturen naar de plek waar ze verdwenen zijn, Verin Sedai. Ze kunnen u er zonder moeite recht naartoe brengen.’

‘Nee. Als u zegt dat ze spoorloos zijn verdwenen...’ Ze zat heel lang naar Ingtar te kijken en van haar gezicht viel niets af te lezen, ik rij met u mee. Misschien komen we ze tegen of vinden ze ons terug. Vertel me er alles over tijdens de rit, heer Ingtar. Vertel me alles wat u van deze jongeman weet. Alles wat hij deed, alles wat hij zei.’ Ze vertrokken met een gekletter van harnassen en wapenrustingen.

Verin reed dicht bij Ingtar en vroeg hem van alles, maar te zacht om afgeluisterd te kunnen worden. Ze keek Perijn aan toen hij probeerde zijn plaats in de stoet te behouden en hij liet zich afzakken. ‘Ze moet Rhand hebben,’ fluisterde Mart, ‘niet de Hoorn.’ Perijn knikte. Waar je ook naar toe bent, Rhand, blijf er. Het is er veiliger dan hier.

15

Verwantslachter

Door de manier waarop die vreemde, vage heuvels op Rhand af leken te komen als hij er recht naar keek, ging hij zich duizelig voelen, tenzij hij zich in de leegte hulde. Soms kroop de leegheid onbewust omhoog, maar hij vermeed het als de dood. Beter duizelig dan de leegte te delen met dat afschuwelijke licht. Het was veel beter in het vage land rond te staren. Toch probeerde hij niet in de verte te kijken, tenzij iets recht voor hem lag.

Hurin staarde voor zich uit en schonk alle aandacht aan het ruiken van het spoor, alsof hij het land waar het spoor doorheen liep, probeerde te negeren. Op momenten dat de snuiver wel zag wat er om hem heen lag, schrok hij op en veegde zijn handen aan zijn jas af. Hij stak dan met glazige ogen als een hond zijn neus naar voren en sloot al het andere buiten. Loial zat in elkaar gedoken in het zadel en keek fronsend rond terwijl zijn oren verontrust bewogen. Hij mompelde voortdurend in zichzelf.

Opnieuw reden ze over zwartgeblakerde landen. Zelfs de grond knarste onder de paardenhoeven alsof die was verzengd. De verbrande plekken, soms wel een span wijd, soms slechts een paar honderd pas, liepen allemaal van oost naar west, zo recht als de vlucht van een pijl. Tweemaal zag Rhand het eind van een verbrand gedeelte, eenmaal toen ze eroverheen reden, eenmaal toen ze erlangs reden; ze liepen uit in een punt. Tenminste, die plekken waren zo, maar hij vermoedde dat ze allemaal hetzelfde waren.

Thuis in Emondsveld had hij een keer toegekeken hoe Wallie Eldin een boerenwagen voor Zonnedag versierde. De tafereeltjes en de krullen schilderde Wallie in vrolijke kleuren. Voor de rand zette Wallie de punt van zijn kwast licht tegen de wagen en maakte een dunne lijn die dikker werd door kracht te zetten en dan dunner door kracht te verminderen. Zo zag het land eruit: alsof iemand er met een monsterachtige vuurkwast over had gestreken.

Waar het vuur was geweest, groeide niets, hoewel sommige brandplekken nog het gevoel van een begin gaven. Er zweefde geen enkel roetdeeltje rond, zelfs niet het allerkleinste als hij zich bukte om een zwarte tak af te breken en eraan te ruiken. Oud, maar toch had niets het land weer opgeëist. Zwart ging over in groen en groen in zwart, langs messcherpe lijnen.

Op een eigen manier lag het overige land er even doods bij als de brandplekken, hoewel daar gras op de grond groeide en er bladeren aan de bomen zaten. Alles zag er verbleekt uit, als kleren die te vaak waren gewassen en te lang in de zon hadden gelegen. Er waren geen vogels of dieren. Rhand zag en hoorde ze tenminste niet. Er kringelde geen enkele havik in de lucht, er blaften geen jagende vossen, er floten geen vogels. Er ruiste niets in het gras, niets streek op een boomtak neer. Er was geen bij, geen vlinder. Verschillende keren staken ze een ondiep stroompje over, maar vroeger had het water hier een diepe geul gegraven met steile oevers, waardoor de paarden omlaag en aan de andere kant weer omhoog moesten klauteren. Het water was helder, behalve waar de hoeven modder opwierpen, maar er kronkelde geen visje of kikkervisje in de waterrimpels rond, geen enkel waterspinnetje danste over het oppervlak, er zweefde geen enkele webvleugel.

Het water was te drinken en dat was maar goed ook, aangezien hun waterflessen niet onuitputtelijk waren. Rhand proefde als eerste en liet Loial en Hurin wachten om te zien of er iets met hem gebeurde voordat hij ze liet drinken. Het was zijn schuld dat ze hier waren; hij was verantwoordelijk. Het water was koel en nat, maar dat was dan ook het enige. Net gekookt water, het smaakte nergens naar. Loial vertrok zijn gezicht en de paarden hielden er ook niet van; ze schudden de hoofden en dronken met tegenzin. Er was een teken van leven. Rhand dacht tenminste dat het zoiets moest zijn. Tweemaal zag hij een nevelige streep langs de hemel kruipen, alsof een wolk een lijn trok. De strepen leken te recht om natuurlijk te zijn, maar hij kon zich niet voorstellen wie ze trok. Hij vertelde het maar niet tegen de anderen. Misschien zagen zij de strepen niet. Hurin had slechts aandacht voor het spoor en Loial was in zichzelf teruggetrokken. Ze zeiden in ieder geval helemaal niets over die strepen.

Toen ze de halve ochtend hadden gereden, liet Loial zich opeens zonder iets te zeggen met een zwaai van zijn enorme paard glijden en liep naar een bosje reuzenborstels. Op nog geen pas van de grond spleten de stammen zich stijf en recht tot vele dikke takken. Bovenaan liepen ze nog verder uit tot een bladerkroon waaraan ze hun naam ontleenden.

Rhand hield Rood in en wilde vragen wat Loial ging doen, maar iets aan zijn manier van doen – alsof de Ogier er zelf niet zeker van was – bracht hem tot zwijgen. Na strak naar de boom te hebben gekeken, zette Loial zijn handen tegen de stam en begon zachtjes en diep brommend te zingen.

Rhand had de boomzang van de Ogier eenmaal gehoord, toen Loial een stervende boom had toegezongen en weer tot leven had gewekt. Hij had gehoord van zanghout, dat door de boomzang uit bomen werd gehaald. Het talent was echter aan het verdwijnen, had Loial verteld. Er waren momenteel nog maar zo weinig boomzangers dat het zanghout nog meer gezocht en gekoesterd werd. Toen hij de Ogier eerder had horen zingen, leek het of de aarde zelf aan het zingen was, maar nu mompelde de Ogier zijn lied haast bedeesd en het land kaatste het fluisterend terug.

Het leek pure zang, muziek zonder woorden, of liever woorden die Rhand niet kon onderscheiden. Als er woorden in zaten, gingen ze op in de muziek, zoals water in een rivier stroomt. Hurin snakte naar adem en staarde.

Rhand wist niet wat Loial deed of hoe hij dat deed. Het lied klonk heel zacht, maar hij werd er bijna door betoverd; het lied vulde zijn geest haast net zoals de leegte dat deed. Loial streek met zijn handen langs de stam, streelde zowel met zijn stem als met zijn vingers. De stam leek nu op de een of andere wijze gladder, alsof de streling hem vorm gaf. Rhand knipperde met zijn ogen. Hij wist zeker dat het stuk waar Loial mee bezig was, precies hetzelfde was geweest als de andere takken in de top, maar nu liep de stam rond uit in een punt, net boven het hoofd van de Ogier. Rhand deed zijn mond open, maar het lied bracht hem tot zwijgen. Het lied klonk hem vertrouwd en bekend in de oren.

Opeens kwam Loials stem tot een hoogtepunt. Het klonk bijna als een dankend loflied tot het eindigde en verstierf zoals een briesje ging liggen.

‘Bloedvuur,’ hijgde Hurin. Hij leek verbijsterd. ‘Bloedvuur, zoiets heb ik nog nooit eerder gehoord... Bloedvuur.’

In zijn handen hield Loial een gladde, geschaafde staf, even lang als hij was en even dik als Rhands onderarm. Waar de stam van de reuzenborstel had gezeten, schoot nu een kleine nieuwe loot op. Rhand haalde diep adem. Altijd iets nieuws, altijd iets wat ik niet verwacht en soms is het niet afschuwelijk.

Hij zag Loial weer opstijgen en zijn staf dwars voor zich op het zadel houden. Waarom had de Ogier eigenlijk nog een wandelstaf nodig, vroeg hij zich af. Toen zag hij de dikke stok, zag hoe groot die was – passend bij de Ogier – en hoe Loial ermee omging. ‘Een vechtstok,’ zei hij verrast, ik wist niet dat Ogier wapens droegen, Loial.’

‘Gewoonlijk doen we dat ook niet,’ antwoordde de Ogier bijna kortaf. ‘Gewoonlijk. De prijs is altijd te hoog geweest.’ Hij hief de dikke vechtstok op en zijn neus vertrok van afkeer. ‘Ouder Haman zou zeker zeggen dat ik een lange steel aan mijn bijl heb, maar ik ben niet zomaar ondoordacht of overijld, Rhand. Deze plek...’ Hij huiverde en zijn oren bewogen.

‘We vinden de weg gauw terug,’ zei Rhand en probeerde zeker te klinken.

Loial praatte door alsof hij hem niet had gehoord. ‘Alles is... verbonden, Rhand. Of het leeft of niet, of het denkt of niet, het is een deel van het geheel en het geheel heeft een... gevoel. Ik kan het net zo slecht verklaren als ik kan uitleggen wat geluk is, maar... Rhand, dit land was blij dat er een wapen van werd gemaakt. Blij!’

‘Het Licht schijne op ons,’ fluisterde Hurin zenuwachtig, ‘en de hand van de Schepper beschutte ons. Al gaan wij naar de laatste omarming van de moeder, moge het Licht ons pad verlichten.’ Hij bleef de geloofsverklaring herhalen alsof die een beschermende toverspreuk bevatte.

Rhand weerstond de aandrang rond te kijken en hij wilde al helemaal niet opkijken. Nog één zo’n rookstreep hoog aan de hemel en Hurin en Loial zouden volledig instorten. ‘Er is hier niets wat ons kwaad kan doen,’ zei hij ferm. ‘We zullen goed de wacht houden en ervoor zorgen dat niets ons iets doet.’

Hij wilde zichzelf uitlachen, zo zeker als hij klonk. Hij wist niets zeker. Maar toen hij de anderen aankeek – Loial met zijn treurige toefjesoren en Hurin die nergens naar probeerde te kijken – wist hij dat minstens een van hen zeker moest lijken, anders zouden angst en onzekerheid hen doen instorten. Het Rad weeft wat het Rad wil. Hij onderdrukte die gedachte. Dit heeft niets te maken met het Rad, niets te maken met ta’veren, Aes Sedai of de Draak. Zo is het gewoon, dat is alles.

‘Loial, ben je hier klaar?’ De Ogier knikte en wreef spijtig over zijn vechtstok. Rhand wendde zich tot Hurin. ‘Heb je het spoor nog?’

‘Dat heb ik, heer Rhand. Dat heb ik.’

‘Laten we het dan gaan volgen. Als we Fajin en de Duistervrienden eenmaal hebben gevonden, nou, dan komen we als helden thuis, met de dolk voor Mart en de Hoorn van Valere. Ga ons voor, Hurin.’ Helden ? Ik zou het al mooi vinden als we hier levend vandaan kwamen.

‘Ik heb een hekel aan deze plek,’ verkondigde de Ogier vlak. Hij hield de vechtstok vast alsof hij verwachtte hem gauw te moeten gebruiken.

‘Dan is het maar goed dat we niet van plan zijn hier te blijven, hè?’ zei Rhand. Hurin lachte blaffend alsof hij een grapje had gemaakt, maar Loial keek hem effen aan. ‘Maar goed dat we dat niet doen, Rhand.’

Toen ze zuidwaarts reden, kon hij echter zien dat zijn terloopse opmerking over gauw naar huis gaan beiden wat had opgekikkerd. Hurin zat wat rechter in zijn zadel en Loials oren leken niet meer zo verwelkt. Het was niet de tijd en de plaats hun te laten weten dat hij net zo bang was als zij, dus hield hij het voor zich en bevocht zijn angst alleen.

Hurin behield zijn goede humeur de rest van de morgen, al mompelend: ‘Maar goed dat we niet willen blijven.’ Dan giechelde hij naar Rhand, die de neiging kreeg hem te zeggen zijn mond te houden. Tegen de middag werd de snuiver echter stil en schudde hij bezorgd zijn hoofd en Rhand besefte dat hij terugverlangde naar de woorden en het gelach van die ochtend, is er iets mis met het spoor, Hurin?’ vroeg hij. De snuiver schokschouderde en keek bezorgd. ‘Ja, heer Rhand, maar tegelijk ook nee, zou u kunnen zeggen.’

‘Het is het een of het ander. Ben je het spoor kwijt? Het is geen schande als dat zo is. Je zei vanaf het begin dat het een zwak spoor was. Als we de Duistervrienden niet kunnen vinden, zoeken we een andere Steen en gaan op die manier terug. ‘Licht, alles liever dan dat.’ Rhand hield zijn gezicht effen. ‘Wanneer Duistervrienden hier komen en gaan, kunnen wij dat ook.’

‘O, ik ben het niet kwijt, heer Rhand. Ik kan de stank nog opvangen. Dat is het niet. Alleen... Het is...’ Met een grimas barstte Hurin los. ‘Het is net of ik me het spoor herinner, heer Rhand, in plaats van dat ik het ruik. Maar dat doe ik niet. Er zijn voortdurend tientallen sporen die het onze kruisen, honderden, alle soorten van geweld, sommige ervan bijna vers, slechts verbleekt, net als al het andere. Vanmorgen, vlak nadat we het dal verlieten, zou ik hebben gezworen dat daar, recht onder onze voeten, nog maar korte tijd geleden honderden slachtoffers lagen, maar er waren helemaal geen lijken en behalve onze eigen hoefafdrukken was er geen spoortje op het gras te vinden. Zoiets kan niet gebeuren zonder dat de grond omgewoeld en vol bloed is, maar er was geen spoortje te zien. Zo is het hier overal, mijn heer. Maar ik volg nog steeds ons spoor, heus. Deze plek geeft me alleen de zenuwen. Dat is het. Dat moet het zijn.’ Rhand wierp een blik op Loial. De Ogier kwam geregeld met de vreemdste feiten aan, maar hij leek net zo in de war als Hurin. Rhand liet meer zekerheid in zijn stem doorklinken dan hij eigenlijk voelde. ‘Ik weet dat je je best doet, Hurin. We zijn allemaal op van de zenuwen. Volg het spoor gewoon zo goed je kunt en dan vinden we ze wel.’

‘Inderdaad, heer Rhand.’ Hurin spoorde met zijn laarzen zijn paard aan. ‘Inderdaad.’

Maar tegen het vallen van de avond hadden ze nog steeds geen Duistervriend gezien en Hurin zei dat het spoor zwakker was dan die ochtend. De snuiver bleef in zichzelf over ‘herinneren’ mompelen. Er was geen teken geweest. Echt geen enkel. Rhand was niet zo’n goede spoorzoeker als Uno, maar van iedere jongen in Tweewater werd verwacht dat hij goed genoeg was om een verdwaald schaap of een sappig konijntje te kunnen vangen. Hij had niets gezien. Het was net of geen enkel levend wezen het land ooit had verstoord. Er had iets moeten zijn als de Duistervrienden op hen voorlagen. Hurin bleef echter het spoor volgen dat hij zei te ruiken. Toen de zon de horizon raakte, sloegen ze een kamp op in een bosje dat niet door het vuur was aangetast. Ze aten wat uit hun zadeltassen; platbrood en gedroogd vlees, dat ze met het smakeloze water wegspoelden. Nauwelijks een voedzame maaltijd, taai en verre van smakelijk. Rhand dacht dat ze genoeg hadden voor een week. Daarna... Hurin at langzaam, vastbesloten, maar Loial slokte zijn maal weg met een grimas en maakte het zich met zijn pijp gemakkelijk, zijn grote vechtstok bij de hand. Rhand hield hun vuur klein en goed verborgen tussen de bomen. Fajin, zijn Duistervrienden en de Trolloks waren misschien zo dichtbij dat ze het vuur konden zien, ondanks Hurins zorgen over hun vreemde spoor. Hij vond het vreemd dat hij over hen was gaan denken als Fajins Duistervrienden en Trolloks. Fajin was slechts een gek. Waarom hebben ze hem dan bevrijd? Fajin had deel uitgemaakt van het plan van de Duistere om hem te vinden. Misschien had het daarmee te maken. Waarom gaat hij er dan vandoor en maakt hij geen jacht op mij? En wat heeft die Schim gedood? Wat is er gebeurd in die kamer vol vliegen ? En die ogen die me in Fal Dara beloerden. En die wind die me ving, me als een kever in hars vasthield. Nee. Nee, Ba’alzamon moet wel dood zijn. De Aes Sedai geloofden dat niet. Moiraine geloofde het niet, en de Amyrlin evenmin. Koppig weigerde hij er verder over na te denken. Het enige waar hij nu aan moest denken, was die dolk voor Mart vinden. Fajin vinden, en de Hoorn. Het is nooit voorbij, Altor!

De stem leek als een lichte bries ergens in zijn hoofd te fluisteren, een dun ijzig gemompel dat zich diep in zijn geest boorde. Hij had bijna de leegte gezocht om eraan te ontsnappen, maar toen bedacht hij wat daar op hem wachtte en onderdrukte hij dat verlangen. In het halve schemerduister oefende hij de zwaardvormen op de manier die Lan hem had bijgebracht, maar zonder de leegte. Scheiden van zijde, Honingvogel kust de honingroos en Reiger wadend in het riet voor zijn evenwicht. Hij ging helemaal op in de snelle, zekere bewegingen en vergat een tijdlang waar hij was. Hij bleef oefenen tot hij helemaal bezweet was. Maar na afloop kwam het allemaal weer terug. Er was niets veranderd. Het was niet koud, maar hij huiverde en trok zijn mantel om zich heen toen hij bij het vuur neerhurkte. De anderen zagen in welke stemming hij verkeerde en aten snel en stil. Niemand maakte bezwaar toen hij zand over de laatste flakkerende vlammetjes schopte.

Rhand nam zelf de eerste wacht. Hij liep met zijn boog langs de rand van het bosje en speelde soms wat met zijn zwaard in de schede. De kille maan was bijna vol en stond hoog in de zwarte hemel en de nacht was even stil als de dag was geweest, en even leeg. Leeg was het goede woord. Het land was even leeg als een stoffige melkkan. Je kon moeilijk geloven dat er in deze hele wereld ergens leven was, afgezien van hen drieën. Het viel zelfs amper te geloven dat er ook Duistervrienden waren, ergens voor hen uit.

Om zich wat behaaglijker te voelen, ontrolde hij de mantel van Thom Merrilin en zette de harp en fluit in hun hardleren kistjes op de bonte lapjes. Hij nam de zilvergouden fluit eruit en dacht terug aan de lessen van de speelman, terwijl hij spelend zijn vingers erlangs bewoog en er enkele noten aan ontlokte. De wind in de wilg. Zachtjes, zodat hij de anderen niet zou wekken. Hoe zacht ook, het droeve geluid was te luid voor die plek, te echt. Met een zucht legde hij de fluit terug en rolde alles weer op.

Hij hield tot diep in de nacht de wacht en liet de anderen slapen. Hij wist niet hoe ver de nacht was verstreken toen hij opeens merkte dat er mist opkwam. De mist lag dicht en dik bij de grond en maakte van Hurin en Loial onduidelijke hoopjes die boven de wolken uitstaken. Daarboven was het wat ijler, maar het omringende land werd geheel versluierd en verborgen, op een nabije boom na. De maan leek achter verbleekte zijde te staan. Er kon nu van alles ongezien op hen afkomen. Hij raakte zijn zwaard aan.

‘Zwaarden helpen niet tegen mij, Lews Therin. Dat zou jij toch moeten weten.’

De mist wervelde rond Rhands voeten toen hij zich omdraaide, het zwaard in zijn handen, de reigerkling vlak voor zijn gezicht. De leegte sprong in hem op; voor het eerst merkte hij het besmette licht van saidin amper op.

Een schaduwgestalte met een grote staf kwam door de mist naderbij. Daarachter, alsof de schaduw van de schim enorm was, verduisterde de mist tot die zwarter was dan de nacht. Rhand kreeg kippenvel van de naderende gestalte, tot die overging in de vorm van een man, gekleed in het zwart, met zwarte handschoenen en een zwart masker voor het gezicht en gevolgd door de schaduw. Zijn staf was eveneens zwart, alsof het hout was verkoold, maar toch glad en glanzend als water in maanlicht. Heel even gloeiden de ooggaten in het masker, alsof er eigenlijk vuren achter zaten en geen ogen, maar Rhand wist wie het was.

‘Ba’alzamon,’ hijgde hij. ‘Dit is een droom. Dat kan niet anders. Ik ben in slaap gevallen en...’

Ba’alzamon lachte als het geloei van een open oven. ‘Je probeert altijd te ontkennen wat is, Lews Therin. Als ik mijn hand uitstrek, kan ik je aanraken, Verwantslachter. Ik kan je altijd aanraken. Altijd en overal.’

‘Ik ben de Draak niet! Mijn naam is Rhand Al...’ Rhand klemde zijn tanden op elkaar om zich in te houden.

‘O, ik ken de naam die je nu gebruikt, Lews Therin. Ik ken elke naam die je eeuw na eeuw hebt gebruikt, zelfs allang voordat je de Verwantslachter werd.’ De stem van Ba’alzamon klonk steeds feller; soms vlamden de vuren in zijn ogen zo hoog op dat Rhand door de openingen in het zijden masker kon kijken en een eindeloze vlammenzee zag. ‘Ik ken je. Ik ken je bloed en je afstamming vanaf nu tot aan het eerste sprankje leven dat ooit bestond, helemaal tot aan het Eerste Ogenblik. Je kunt je nooit voor me verbergen! Nooit! Wij zijn even hecht verbonden als twee kanten van dezelfde munt. Gewone mensen kunnen zich verstoppen in het uitgestrekte web van het Patroon, maar een ta’veren valt op als een vuurbaken op een heuvel. En jij, jij valt zo op alsof er tienduizend glinsterende pijlen in de hemel naar je wijzen! Je bent van mij en altijd binnen mijn bereik!’

‘Vader van de Leugen!’ kon Rhand nog net uitbrengen. Ondanks de leegte leek zijn tong vast te plakken aan zijn gehemelte. Licht, alsjeblieft, laat het een droom zijn. De gedachte kriebelde buiten de leegte. Zelfs zo’n droom die geen droom is. Hij kan niet echt vlak voor me staan. De Duistere is verzegeld in Shayol Ghul, verzegeld van de Schepper op het ogenblik van de Schepping... Hij kende de waarheid, dus hielp dat niet echt. ‘Jij hebt de juiste naam! Als je mij zo gemakkelijk kunt grijpen, waarom heb je dat dan nog niet gedaan? Omdat je het niet kunt. Ik wandel in het Licht en je kunt me niet aanraken.’

Ba’alzamon leunde op zijn staf en keek even naar Rhand. Toen bewoog hij zich naar Loial en Hurin en tuurde op ze neer. De enorme schaduw bewoog met hem mee. Hij verstoorde de mist niet, zag Rhand – hij bewoog, de staf zwaaide mee, maar de grijze mist wervelde en warrelde niet rond zijn voeten zoals bij Rhand. Dat sterkte hem. Misschien was Ba’alzamon niet écht hier. Misschien was het een droom.

‘Jij vindt vreemde volgelingen,’ peinsde Ba’alzamon. ‘Heb je altijd gedaan. Deze twee. Het meisje dat probeert over je te waken. Een armzalige lijfwacht, Verwantslachter. Al kon ze een heel leven groeien, ze zal toch nooit zo sterk worden dat jij je achter haar kunt verschuilen.’

Meisje? Wie? Moiraine is zeker geen meisje. ‘Ik weet niet waar je het over hebt, Vader van de Leugen. Je liegt en liegt en zelfs als je de waarheid spreekt, verwring je die tot een leugen.’ is dat zo, Lews Therin? Jij weet wat je bent, wie je bent. Ik heb het je gezegd. Net als die vrouwen van Tar Valon.’ Rhand bewoog en Ba’alzamon uitte een lach als een lichte donderslag. ‘Ze denken dat ze veilig in hun Witte Toren zitten, maar zelfs onder hen zijn mijn volgelingen te vinden. De Aes Sedai die Moiraine heet, heeft je verteld wie je bent, nietwaar? Heeft zij gelogen? Of hoort ze bij mij? De Witte Toren wil jou als een hond aan de riem leggen. Lieg ik? Lieg ik als ik zeg dat je de Hoorn van Valere zoekt?’ Weer lachte hij en ondanks de rust van de leegte wilde Rhand zijn oren dichtstoppen. ‘Soms strijden oude vijanden zo lang dat ze bondgenoten worden zonder dat ooit te beseffen. Ieder denkt de ander te treffen, maar ze zijn zo nauw met elkaar verbonden dat ze zichzelf slaan.’ ik ben niet met je verbonden,’ zei Rhand. ‘Ik wijs je af.’

‘Duizenden lijnen binden jou aan mij, Verwantslachter, en elke lijn is fijner dan zijde en sterker dan staal. De Tijd heeft duizenden koorden tussen ons geweven. De strijd die wij hebben gestreden – herinner jij je er nog iets van? Heb jij ook maar het flauwste vermoeden dat we eerder hebben gestreden? Dat we talloze veldslagen hebben geleverd vanaf het begin van de Tijd? Ik weet veel dat jij niet weet! Die strijd zal weldra eindigen. De Laatste Dag komt dichterbij. De laatste, Lews Therin. Denk je echt dat je die kunt ontlopen? Armzalige bevende worm. Jij zult me dienen of sterven! En deze keer zal de kring niet nog eens met je dood beginnen. Het graf behoort aan de Grote Heer van het Duister. Deze keer zul je als je sterft, volledig en volkomen vernietigd worden. Deze keer zal het Rad worden gebroken, wat je ook doet, en de wereld zal in een nieuwe vorm worden gegoten. Dien mij! Dien Shai’tan of word voor altijd vernietigd!’ Bij het noemen van die naam leek de lucht dik te worden. De duisternis achter Ba’alzamon zwol op, groeide en dreigde alles op te slokken. Rhand voelde hoe het hem omhulde, kouder dan ijs en tegelijk heter dan gloeiende kool, zwarter dan de dood. Hij werd meegezogen in de diepte die de wereld overmeesterde. Hij greep zijn zwaardgevest zo stevig beet dat zijn knokkels pijn deden. ‘Ik wijs je af en ik wijs je macht af. Ik wandel in het Licht. Het Licht behoedt ons en wij schuilen in de hand van de Schepper.’ Hij knipperde met zijn ogen. Ba’alzamon stond er nog steeds en de enorme duisternis hing nog achter hem, maar het leek net of al het andere een droombeeld was geweest. ‘Wil je mijn gezicht zien?’ Een fluistering.

Rhand slikte. ‘Nee.’

‘Zou je moeten doen.’ Een gehandschoende hand ging naar het zwarte masker. ‘Nee!’

Het masker viel weg. Het was een mannengezicht, afschuwelijk verbrand. Maar toch zag de huid er tussen de zwartgerande, rode strepen gezond en glad uit. Donkere ogen staarden Rhand aan; wrede lippen glimlachten met een flits van witte tanden. ‘Kijk naar mij, Verwantslachter, en zie het honderdste deel van je eigen lot.’ Heel even werden ogen en mond doorgangen naar eindeloze grotten van vuur. ‘Dit kan onbeheerste Kracht doen, zelfs met mij. Maar ik genees, Lews Therin. Ik ken de paden naar een grotere macht, die jou zal verteren als een mot in een oven.’

‘Ik raak het niet aan!’ Rhand voelde de leegte om zich heen, voelde saidin. ‘Ik niet.’

‘Je kunt jezelf niet tegenhouden.’

‘Laat – me – met – rust!’

‘Macht.’ Ba’alzamons stem werd zacht en suggestief. ‘Je kunt weer macht bezitten, Lews Therin. Je bent ermee verbonden, nu, op dit moment. Ik weet het. Ik kan het zien. Voel, Lews Therin Verwantslachter! Voel de gloed in je. Voel de macht die de jouwe is. Steek enkel je hand uit. Maar de Schaduw zit ertussen. Waanzin en dood. Je hoeft niet te sterven, Lews Therin, nooit meer.’

‘Nee,’ zei Rhand, maar de stem ging verder en boorde dieper. ‘Ik kan je leren hoe je die macht kunt beheersen, zodat hij je niet vernietigt. Er is niemand anders meer in leven die het jou kan leren. De Grote Heer van het Duister kan je tegen de waanzin beschermen. De macht kan jou behoren en je kunt eeuwig leven. Eeuwig! Jouw enige wederdienst is te dienen. Alleen maar dienen. Eenvoudige woorden – ik ben de uwe, Grote Heer – en de macht zal de jouwe zijn. Een macht die sterker is dan alles waar die vrouwen van Tar Valon over dromen, en eeuwig leven. Alleen als je jezelf aanbiedt en dient.’ Rhand likte zijn lippen. Niet krankzinnig worden. Niet sterven. ‘Nooit! Ik wandel in het Licht,’ kraste hij schor, ‘en je zult me nooit kunnen aanraken!’

‘Aanraken? Jou, Lews Therin? Jou raken? Ik kan je verteren! Voel dit en weet, zoals ik het weet!’

Die zwarte ogen en die mond werden weer laaiende vuren die opsprongen en groeiden tot ze feller vlamden dan een zomerzon. Ze

groeiden en opeens gloeide Rhands zwaard alsof het net uit een smidsvuur kwam. Hij schreeuwde het uit toen het gevest zijn handen brandde, krijste en liet het zwaard vallen. De mist vatte vlam, vlammen die opsprongen, vlammen die alles verteerden. Gillend sloeg Rhand tegen zijn kleren terwijl ze rookten en schroeiden en tot as vervielen, sloeg met handen die zwart werden en verschrompelden toen zijn naakte huid in de vlammen barstte en schilferde. Hij krijste. Pijn sloeg tegen zijn leegte en hij trachtte zich dieper in de leegte te verschuilen. Daar hing de gloed, het bevuilde licht, net buiten zicht. Bijna dol van pijn reikte hij naar saidin, gaf er niet om wat het was, en probeerde die om zich heen te wikkelen, probeerde zich af te schermen tegen de brand en de pijn. Even plotseling als de vlammen waren opgesprongen, waren ze verdwenen. Rhand staarde verwonderd naar zijn hand, die uit de rode mouw van zijn jas stak. Er was nog geen schroeivlekje op de wol te vinden. Ik heb het me allemaal verbeeld. Verbeten keek hij rond. Ba’alzamon was verdwenen. Hurin bewoog in zijn slaap; de snuiver en Loial waren nog steeds gewoon twee hoopjes in de lage mist. Ik heb het me verbeeld.

Voordat de opluchting hem overweldigde, vlijmde er pijn door zijn rechterhand. Hij draaide hem om en keek. Dwars over zijn palm was een reiger ingebrand. De reiger van het gevest, venijnig en rood. Even keurig getekend alsof een vaardig kunstenaar dat had gedaan. Hij tastte in zijn jaszak naar een doek en wikkelde die om zijn hand. De hand begon nu te kloppen. De leegte zou nuttig kunnen zijn – in de leegte was hij zich bewust van de pijn, maar hij had niets gevoeld – maar hij schoof de gedachte terzijde. Hij had nu tweemaal onwetend – en eenmaal opzettelijk, dat kon hij niet vergeten – geprobeerd de Ene Kracht te geleiden terwijl hij in de leegte verkeerde. Daarmee wilde Ba’alzamon hem verlokken. Daarmee wilden Moiraine en de Amyrlin Zetel hem sturen. Hij wilde het niet.

16

In de spiegel van het duister

‘Dat had u niet moeten doen, heer Rhand,’ zei Hurin toen Rhand de anderen in het ochtendgloren wekte. De zon verborg zich nog achter de horizon, maar het was licht genoeg om iets te zien. De mist was in het donker al traag opgetrokken. ‘Als u zichzelf uitput om ons te sparen, mijn heer, wie zorgt er dan voor dat wij thuiskomen?’ ik had tijd nodig om na te denken,’ zei Rhand. Nergens was nog te zien dat er ooit mist had gelegen of dat Ba’alzamon was verschenen. Hij voelde aan de doek om zijn rechterhand, het bewijs dat Ba’alzamon er echt was geweest. Hij wilde hier weg. ‘Tijd dat we opstijgen als we Fajins Duistervrienden willen inhalen. De hoogste tijd. We kunnen onder het rijden wel brood eten.’

Loial was zich net aan het uitrekken, maar stopte opeens, terwijl zijn handen even hoog reikten als die van Hurin als die op Rhands schouders had gestaan. ‘Je hand, Rhand. Wat is er gebeurd?’ ik heb me verwond. Niet belangrijk.’ ik heb een zalfje in mijn zadeltassen...’

‘Het is niet belangrijk!’ Rhand wist dat het ruw klonk, maar een blik op het brandmerk zou zeker vragen opwerpen die hij niet wenste te beantwoorden. ‘We verknoeien onze tijd. Laten we op pad gaan.’ Hij begon onhandig Rood met zijn gewonde hand te zadelen en Hurin snelde op zijn eigen paard af.

‘Je hoeft niet zo geprikkeld te doen,’ mompelde Loial. Een spoor, bedacht Rhand toen ze vertrokken, zou iets natuurlijks zijn in deze wereld. Er bestonden hier te veel onnatuurlijke dingen. Zelfs een eenzame hoefafdruk zou welkom zijn. Fajin en zijn Duistervrienden en Trolloks hadden toch iets zichtbaars moeten achterlaten. Hij richtte zijn aandacht op de grond onder hen en probeerde iets te ontdekken wat door een levend wezen gemaakt had kunnen zijn.

Er was niets, nog geen omgevallen steen, nog geen losgetrapte kluit aarde. Eenmaal keek hij naar de grond achter zich, gewoon om er zeker van te zijn dat de grond hoefafdrukken vertoonde. De omwoelde grond en het gebogen gras lieten duidelijk zien dat ze daar hadden gereden, maar de grond voor hen lag er onaangeraakt bij. Toch bleef Hurin volhouden dat hij het spoor kon ruiken, zwak en ijl, maar nog steeds richting zuid.

Wederom schonk de snuiver alle aandacht aan het spoor dat hij volgde, zoals een hond een hertenspoor volgt, en wederom reed Loial in gedachten verzonken mee, in zichzelf mompelend en langs de dikke vechtstok strijkend, die hij dwars voor zich op het zadel liet rusten. Ze hadden nog maar een uurtje gereden toen Rhand de piek voor hen opmerkte. Hij had zo intens naar sporen gezocht, dat de spitse zuil al hoog boven de nabije bomen uitstak toen hij hem voor het eerst zag. ‘Ik vraag me af wat dat is.’ De zuil lag precies op hun pad. ‘Ik weet niet wat dat kan zijn, Rhand,’ zei Loial. ‘Als dit... als dit onze eigen wereld was, heer Rhand...’ Hurin schoof verontrust in zijn zadel heen en weer. ‘Nou, dat gedenkteken waar heer Ingtar het over had, dat werd opgericht na de overwinning van Artur Haviksvleugel op de Trolloks. Dat was een indrukwekkende spits, maar die werd zo’n duizend jaar geleden vernietigd. Er is alleen nog maar een grote hoogte van over, net een heuvel. Ik heb het gezien toen ik voor heer Agelmar naar Cairhien moest.’

‘Volgens Ingtar,’ zei Loial, ‘zou die toch zeker nog een dag of drie, vier van ons verwijderd moeten zijn. Als hij hier bestaat. Ik weet niet waarom hij hier zou staan. Ik denk eigenlijk niet dat hier mensen leven.’

De snuiver richtte zijn ogen weer op de grond. ‘Dat is toch gek, hè Bouwer? Er is geen mens te bekennen maar daar staat het, recht voor ons. Misschien kunnen we er maar beter uit de buurt blijven, heer Rhand. Je weet nooit wat het is of wie daar zal zijn op een plek als deze.’

Rhand trommelde even nadenkend met zijn vingers op de hoge boom van zijn zadel. ‘We moeten zo dicht mogelijk bij het spoor blijven,’ zei hij ten slotte. ‘Momenteel lijken we niet op Fajin in te lopen en als het enigszins kan, wil ik niet nog meer tijd verliezen. Mochten we daar mensen zien, of iets ongewoons, dan rijden we eromheen tot we het spoor weer kunnen oppikken. Maar tot dan rijden we verder.’

‘Zoals u beveelt, heer.’ Hurins stem klonk vreemd en hij wierp een snelle blik van opzij op Rhand. ‘Zoals u zegt.’ Rhand dacht fronsend even na voor hij het begreep en toen was het zijn beurt om te zuchten. Heren legden hun volgelingen niets uit, alleen andere heren kregen uitleg. Ik heb hem niet gevraagd mij als een vervloekte heer te zien. Maar hij heeft het gedaan, leek een klein stemmetje hem te antwoorden, en jij hebt het toegelaten. Jij hebt gekozen en nu ligt de plicht bij jou. ‘Volg het spoor, Hurin,’ zei Rhand.

Een flits van een opgeluchte grijns en de snuiver spoorde zijn paard aan.

De zwakke zon steeg hoger naarmate ze verder reden en stond hoog boven hun hoofden toen ze nog ongeveer een span van de spits verwijderd waren. Ze waren aangeland bij een beekje dat door een pas diepe geul stroomde en de omringende bomen stonden ver uiteen. Rhand kon de hoogte zien waarop het monument was opgetrokken: een ronde heuvel met een vlakke top. De grijze piek zelf was minstens honderd stap hoger en hij kon nog net zien dat de top een gebeeldhouwde vogel vertoonde met gespreide vleugels. ‘Een havik,’ zei Rhand. ‘Het is het gedenkteken van Haviksvleugel. Dat kan niet anders. Er zijn hier mensen geweest, of ze er momenteel zijn of niet. Ze hebben hem hier alleen op een andere plek opgetrokken en nooit afgebroken. Besef je dat, Hurin? Als we terug zijn, zul jij in staat zijn iedereen te vertellen hoe het gedenkteken er echt uitzag. Van alle mensen hebben alleen wij drieën het beeld ooit gezien.’

Hurin knikte. ‘Ja, heer. Mijn kinderen zouden mij graag horen vertellen hoe hun vader het gedenkteken van Haviksvleugel heeft gezien.’

‘Rhand,’ begon Loial bezorgd.

‘We kunnen het laatste stuk draven,’ zei Rhand. ‘Vooruit. Een draf zal ons goed doen. Deze plek mag dood zijn, maar wij zijn springlevend.’

‘Rhand,’ zei Loial. ‘Ik denk niet dat dat een...’ Rhand wachtte niet tot Loial was uitgesproken, maar porde in Roods flanken en de hengst sprong vooruit. Hij was met twee sprongen het smalle beekje over en krabbelde aan de andere kant omhoog. Hurin joeg vlak naast hem zijn eigen paard voort. Rhand hoorde Loial achter zich roepen, maar hij lachte, gebaarde de Ogier hen te volgen en galoppeerde verder. Als hij zijn ogen strak op een plek hield, leek het land niet zo vervelend weg te slippen, en de wind voelde lekker op zijn gezicht.

De hoogte besloeg ruim twee heeg met een glooiende grashelling. De grijze piek stak hoog en vierkant de lucht in. Door zijn omvang leek hij ondanks de hoogte massief, haast plomp. Rhands lach ebde weg en hij trok met een grauw gezicht de teugels aan. ‘Is dat het gedenkteken van Haviksvleugel, heer Rhand?’ vroeg Hurin verontrust. ‘Het ziet er niet naar uit, gek genoeg.’ Rhand herkende het grove rechthoekige schrift dat de voorkant van het gedenkteken vulde en hij herkende enkele mensgrote tekens die in de zijkant waren uitgehakt. De gehoornde schedel van de Dha’ vol Trolloks. De ijzeren vuist van de Dhai’mon. De drietand van de Ko’bal en de wervelwind van de Ahf’frait. Bijna onderaan stond een havik uitgebeeld. Zijn vleugels waren zo’n tien pas breed, hij lag op zijn rug, terwijl een bliksemschicht door zijn lijf priemde en raven aan zijn ogen pikten. De geweldige vleugels boven op de spits leken de zon af te schermen. Hij hoorde hoe Loial kwam aangalopperen.

‘Ik probeerde het je te vertellen, Rhand,’ zei Loial. ‘Het is een raaf, geen havik. Ik kon hem duidelijk onderscheiden.’ Hurin wendde zijn paard en weigerde nog langer naar de spits te kijken. ‘Hoe kan dat?’ vroeg Rhand. ‘Artur Haviksvleugel heeft hier de Trolloks overwonnen. Dat heeft Ingtar gezegd.’

‘Niet hier,’ zei Loial langzaam. ‘Hier duidelijk niet. “Van Steen naar Steen lopen de lijnen van als, tussen de werelden die zouden kunnen zijn.” Ik heb na zitten denken en ik geloof dat ik weet wat “de werelden die zouden kunnen zijn” betekent. Misschien. Werelden zoals onze wereld zou kunnen zijn als dingen anders waren gelopen. Misschien ziet het er daarom zo... verbleekt uit. Omdat het een “als-wereld” is, een “misschien”. Slechts een schaduw van de echte wereld. In deze wereld hebben de Trolloks denk ik gewonnen. Misschien komt het daardoor dat we geen dorpen of mensen tegenkomen.’ Een rilling trok over Rhands huid. Waar Trolloks wonnen, lieten ze geen mens in leven, behalve om als voedsel te dienen. Als zij de hele wereld hadden overwonnen... ‘Als de Trolloks hadden gewonnen, zouden ze overal moeten zitten. We hadden er dan al zo’n duizend moeten zien. We zouden gisteren al dood zijn geweest.’ ik weet niet, Rhand. Misschien hebben ze nadat ze de mensen hadden gedood, elkaar vermoord. Trolloks leven om te doden. Dat is het enige dat ze doen; dat is het enige dat ze kunnen. Ik weet het echt niet.’

‘Heer Rhand,’ zei Hurin opeens. ‘Daar beneden bewoog iets.’ Rhand wendde zijn paard en verwachtte aanvallende Trolloks te zien, maar Hurin wees over hun spoor terug zonder dat hij iets zag. ‘Wat heb je gezien, Hurin? Waar?’

De snuiver liet zijn arm zakken. ‘Precies aan de rand van dat stel bomen daar, ongeveer een span verder. Ik dacht... een vrouw... en nog iets wat ik niet goed zag, maar...’ Hij huiverde. ‘Het is moeilijk hier iets goed te zien wat zich niet vlak bij je bevindt. Bah, deze plek maakt mijn maag totaal van streek. Waarschijnlijk verbeeld ik me dingen, heer. Dit is een plek van vreemde dromen.’ Zijn schouders zakten alsof hij het gewicht van de spits op zich voelde drukken. ‘Het zal de wind wel zijn geweest, heer?’

Loial zei: ik ben bang dat we eens goed over iets anders moeten nadenken.’ Hij klonk weer verontrust. Hij wees naar het zuiden. ‘Wat zien jullie daarginds?’

Rhand kneep zijn ogen samen vanwege de manier waarop verre dingen naar hem toe schenen te glijden. ‘Land zoals achter ons ligt. Bomen. Dan enkele heuvels en bergen. Verder niets. Wat moet ik dan zien?’

‘De bergen,’ zuchtte Loial. De toefjes op zijn oren hingen droef omlaag en de punten van zijn wenkbrauwen streken langs zijn wangen. ‘Dat moet Therins Dolk zijn, Rhand. Er is geen andere bergketen, behalve die, tenzij deze wereld heel anders is als die van ons. Maar Therins Dolk ligt ruim honderd roede ten zuiden van de Erinin. Heel wat meer. Op deze plaats zijn afstanden moeilijk te schatten, maar... Ik denk dat we er voor het donker kunnen zijn.’ Meer hoefde hij niet te zeggen. Ze hadden in amper drie dagen zeker geen honderd roede kunnen afleggen.

Rhand flapte eruit: ‘Misschien is deze plaats net als de saidinwegen.’ Hij hoorde Hurin kreunen en betreurde ogenblikkelijk dat hij zijn tong niet in bedwang had gehouden.

Het was geen prettige gedachte. Ga een saidinpoort door – ze konden net buiten een stedding in een Ogiergaarde worden gevonden – ga naar binnen, loop een dag en wanneer je uit een andere poort stapt, kun je honderd roede van de plaats van vertrek zijn. De saidinwegen waren nu donker en gevaarlijk en een reiziger kon daar door de waanzin of de dood worden ingehaald. Zelfs de Myrddraal vreesden deze wegen.

‘Als dat zo is, Rhand,’ zei Loial langzaam, ‘kan een verkeerde stap hier ook onze dood betekenen. Leven hier nog onbekende wezens die nog ergere dingen kunnen doen dan ons doden?’ Hurin kreunde opnieuw.

Ze hadden het water gedronken, hadden hier gereden alsof er geen vuiltje aan de lucht was. Op de saidinwegen leidde zorgeloosheid tot een snelle dood. Rhand slikte en hoopte dat zijn maag vlug tot bedaren zou komen.

‘Het is te laat om ons zorgen te maken over wat gebeurd is,’ zei hij. ‘Maar van nu af aan zullen we goed uitkijken.’ Hij wierp een blik op Hurin. Het hoofd van de snuiver was tussen zijn schouders gezakt en zijn ogen schoten heen en weer, alsof hij zich afvroeg wat hem zou bespringen en van welke kant het zou komen. De man had moordenaars opgespoord, maar op zoiets had hij niet gerekend. ‘Beheers je, Hurin. We zijn nog niet dood en dat gebeurt ook niet. Van nu af moeten we gewoon voorzichtig zijn, dat is alles.’ Op dat moment hoorden ze de gil, ijl door de afstand. ‘Een vrouw!’ riep Hurin uit. Zelfs zoiets kleins en gewoons leek hem moed te geven, ik wist het, ik zag...’

Weer klonk er een schreeuw, maar nu wanhopiger dan de eerste keer. ‘Alleen als ze kan vliegen...’ zei Rhand. ‘Ze is ten zuiden van ons.’ Hij spoorde Rood met twee sprongen aan tot een galop. ‘Wees voorzichtig, zei je!’ riep Loial hem na. ‘Licht, Rhand, denk na! Wees voorzichtig!’

Rhand lag laag over Roods nek gebogen en liet de hengst rennen. Het gillen dreef hem voort. Voorzichtig zijn was gauw gezegd, maar in die vrouwenstem had doodsangst doorgeklonken. Het klonk niet of ze hem rijd gunde om voorzichtig te zijn. Aan de rand van een ander beekje, in een droge bedding met brede oevers die dieper was dan anders, trok hij de teugels aan. Rood kwam glijdend tot stilstand in een hagel van steen en grond. Het gillen kwam van... Daar! Hij nam alles in één oogopslag op. Misschien zo’n tweehonderd pas verder stond de vrouw naast haar paard in het water en beiden drukten zich tegen de andere oever. Met een afgebroken tak hield ze een grauwend... iets op afstand. Rhand slikte en was even stomverbaasd. Als een kikker zo groot was als een beer of als een beer het grijsgroene vel van een kikker had, dan zou hij er zo uitzien. Een grote beer.

Met opzet onderdrukte hij elke gedachte aan het schepsel, sprong op de grond en haalde zijn boog te voorschijn. Hij maakte zich klaar. Als hij de tijd nam wat dichterbij te rijden, kon het te laat zijn. Met de punt van de tak hield de vrouw dat... ding nauwelijks van zich af. De afstand was redelijk. Hij bleef met zijn ogen knipperen toen hij trachtte die te schatten. Bij elke beweging van dat beest leek de afstand te veranderen, maar het was een groot doelwit. Door zijn verbonden hand ging het trekken onhandig, maar hij schoot een pijl af zodra hij zijn voeten stevig had neergeplant. De schacht drong tot de helft door in de leerachtige huid en het schepsel draaide zich snel om en keek Rhand aan. Ondanks de afstand deed Rhand een pas naar achteren. Die enorme, wigvormige kop had nooit op enig dier gezeten dat hij zich kon voorstellen. En evenmin die brede gebogen hoornlipsnavel, waarmee het vlees zou worden verscheurd. Het had drie ogen, klein en woest, in een harde rand. Hij vermande zichzelf terwijl het ding met grote spattende stappen door het water op hem toe hupte. In Rhands ogen leken sommige sprongen wel tweemaal zo lang als de andere, hoewel hij er zeker van was dat ze allemaal hetzelfde waren.

‘Een oog!’ riep de vrouw. Het klonk verrassend rustig, als hij aan haar gegil dacht. ‘U moet een oog raken om het te doden.’ Hij trok de veren van de volgende pijl tot aan zijn oor. Aarzelend zocht hij de leegte; hij wilde niet, maar Tham had hem dat hiervoor bijgebracht en hij wist dat hij het oog zonder die leegte nooit zou kunnen raken. Mijn vader, dacht hij met een gevoel van verlies en de leegte vulde hem. Het flakkerlicht van saidin was er, maar hij onderdrukte het. Hij was één met de boog, met de pijl, met de monsterachtige kolos die op hem afsprong. Eén met het kleine oog. Hij voelde de pijl niet eens wegspringen.

Het schepsel maakte een volgende sprong en de pijl raakte het op het hoogste punt in het middelste oog. Het ding viel neer en een fontein van water en modder spatte hoog op. Rimpelingen kabbelden rond, maar het ding bewoog zich niet.

‘Een goed schot, en dapper!’ riep de vrouw. Ze zat op haar paard en reed naar hem toe. Rhand voelde een vage verbazing dat ze niet was weggereden toen de aandacht van dat ding was afgeleid. Ze reed het kadaver voorbij, dat nog steeds werd omringd door de rimpelingen van zijn dood. Ze keurde het geen blik waardig, liet haar paard tegen de oever opklauteren en stapte af. ‘Weinig mannen kunnen een aanvallende grolm kalm het hoofd bieden, heer.’ Ze was geheel in het wit, haar rok gesplitst voor het rijden, en droeg een zilveren ceintuur. De laarzen die onder de zoom vandaan gluurden, waren eveneens afgezet met zilver. Zelfs haar zadel was wit en beslagen met zilver. Haar schimmelmerrie met de gebogen nek en parmantige tred was bijna even groot als Rhands vos. Maar het was de vrouw zelf – ongeveer even oud als Nynaeve, dacht hij – die zijn blik ving. Om te beginnen was ze lang en ze kon hem recht in de ogen kijken. Verder was ze heel knap. Haar ivoorblanke huid vormde een scherpe tegenstelling met haar lange, pikzwarte haren en donkere ogen. Hij had al eerder mooie vrouwen gezien. Moiraine was mooi, zij het wat koel, en ook Nynaeve was mooi, als haar boze buien tenminste niet de overhand kregen. Egwene en Elayne, de erfdochter van Andor, waren voor elke man adembenemend. Maar deze vrouw... Zijn tong plakte aan zijn gehemelte; hij voelde hoe zijn hart begon te bonzen. ‘Uw knechten, heer?’

Geschrokken keek hij om. Hurin en Loial waren erbij gekomen. Hurin zat net zo te staren als Rhand had gedaan en zelfs de Ogier ging helemaal in haar schoonheid op. ‘Mijn vrienden,’ zei hij. ‘Loial en Hurin. Mijn naam is Rhand. Rhand Altor.’

‘Ik heb er nooit eerder bij stil gestaan,’ zei Loial onverwachts, het klonk of hij in zichzelf praatte, ‘maar als er zoiets bestaat als volmaakte menselijke schoonheid, wat gezicht of gestalte betreft, dan zou u...’

‘Loial!’ riep Rhand. De oren van de Ogier verstrakten verlegen. Rhands eigen oren waren rood. De woorden van Loial leken te veel op zijn eigen gedachten.

De vrouw liet een muzikaal lachje horen, maar het volgende moment werd ze zo vormelijk als een koningin op haar troon, ik word Selene genoemd,’ zei ze. ‘U hebt uw leven gewaagd en dat van mij gered. Ik ben de uwe, heer Rhand Altor.’ En tot afgrijzen van Rhand knielde ze voor hem neer.

Hij keek niet naar Hurin of Loial, maar liet haar haastig overeind komen. ‘Een man die niet wil sterven om een vrouw te redden, is geen man.’ Onmiddellijk zette hij zichzelf voor gek door te blozen. Het was een Shienaraanse uitdrukking en al voor hij was uitgesproken, wist hij dat het opschepperig klonk, maar haar wijze van doen had hem beïnvloed en hij had zich niet kunnen bedwingen, ik bedoel... ik bedoel... het was...’ Stommeling, je kunt niet tegen een vrouw zeggen dat het redden van haar leven niets betekende. ‘Het was mijn eer.’ Dat klonk een beetje Shienaraans en beleefd. Hij hoopte dat het genoeg zou zijn; zijn geest was te leeg om iets anders te verzinnen, alsof hij nog in de leegte verkeerde. Opeens besefte hij dat zij haar ogen op hem had gericht. Haar gezicht stond niet anders, maar haar donkere ogen gaven hem het gevoel dat hij naakt was. Uit het niets doemde een beeld op van Selene zonder kleren. Zijn gezicht werd weer rood. ‘Ach! Eh, waar komt u vandaan, Selene? We hebben nog geen mens ontmoet sinds we hier zijn. Is uw stad dichtbij?’ Ze keek hem bedachtzaam aan en hij stapte achteruit. Haar ogen deden hem maar al te goed beseffen hoe dicht hij bij haar stond.

‘Ik kom niet uit deze wereld, mijn heer,’ zei ze. ‘Er leven hier geen mensen. Niets behalve grolms en enkele andere schepsels als zij. Ik kom uit Cairhien. En hoe ik hier ben gekomen... ik weet het niet precies. Ik was een ritje aan het maken en stopte om even te rusten en toen ik wakker werd, waren mijn paard en ik hier. Ik mag slechts hopen, mijn heer, dat u me opnieuw kunt redden en mij thuis kunt brengen.’

‘Selene, ik ben geen... eh... noem me alsjeblieft Rhand.’ Zijn oren gloeiden weer. Licht, er steekt geen kwaad in als zij denkt dat ik een heer ben. Bloedvuur, het doet niemand kwaad. ‘Als je dat wilt... Rhand.’ Haar glimlach kneep zijn keel dicht. ‘Zul je me helpen?’

‘Natuurlijk zal ik dat.’ Bloedvuur, ze is beeldschoon. En ze kijkt me aan of ik een held uit een verhaal ben. Hij schudde even zijn hoofd om de dwaasheid eruit te krijgen. ‘Maar eerst moeten we de mannen vinden die we volgen. Ik zal proberen je buiten gevaar te houden, maar we moeten ze vinden. Je kunt beter met ons meegaan dan hier alleen achterblijven.’

Heel even bleef ze stil, haar gezicht nietszeggend effen; Rhand had geen idee waar ze aan dacht, behalve dat ze hem opnieuw grondig leek te bekijken. ‘Een man van plicht,’ zei ze ten slotte. Een klein glimlachje sierde haar lippen. ‘Daar hou ik van. Ja. Wat voor schoelje volg je?’

‘Duistervrienden en Trolloks, mijn vrouwe,’ barstte Hurin los. Hij maakte in zijn zadel een onhandige buiging. ‘Ze hebben in de burcht van Fal Dara gemoord en de Hoorn van Valere gestolen, mijn vrouwe, maar heer Rhand zal hem terughalen.’

Rhand staarde de snuiver triest aan, Hurin grijnsde zwakjes. Als je iets geheim wilde houden... Het was hier niet van belang, dacht hij, maar zodra ze terug in hun eigen wereld waren... ‘Selene, je mag niemand iets over de Hoorn zeggen. Als dat uitlekt, zullen we worden opgejaagd door honderden mensen die de Hoorn voor zichzelf willen houden.’

‘Nee, het zou niet best zijn,’ zei Selene, ‘als die in verkeerde handen valt. De Hoorn van Valere! Ik kan je niet zeggen hoe vaak ik ervan heb gedroomd die aan te raken, hem met eigen handen vast te houden. Je moet me beloven dat ik hem even mag aanraken als je hem hebt gevonden.’

‘Voor ik dat kan, moet ik hem toch eerst hebben. We kunnen maar beter op pad gaan.’ Rhand bood haar een hand om op te stijgen en Hurin liet zich van zijn paard vallen om de stijgbeugel vast te houden. ‘Wat ik ook heb neergeschoten – een grolm? – er kunnen er nog meer in de buurt zijn.’ Haar hand was stevig. Er lag een verrassende kracht in haar greep en haar huid voelde aan als... zijde? Nee zachter, gladder. Rhand beefde.

‘Die zijn er altijd,’ zei Selene. De grote witte merrie dartelde opzij en ontblootte eenmaal haar tanden naar Rhand, maar toen Selene de teugels pakte, werd ze rustig.

Rhand sloeg zijn boog om en besteeg Rood. Licht, hoe kan iemands huid zo zacht zijni ‘Hurin, waar is het spoor? Hurin? Hurin!’ De snuiver schrok op en staarde Selene niet langer aan. ‘Ja, heer Rhand. Eh... ja, het spoor. Naar het zuiden, mijn heer. Nog steeds zuid.’

‘Laten we dan gaan.’ Rhand keek verontrust naar de grijsgroene grolm, die in het water lag. Het was beter geweest toen ze nog dachten dat ze de enige levende wezens in deze wereld waren. ‘Volg het spoor, Hurin.’

Selene reed naast Rhand, praatte honderd uit, stelde hem vragen en noemde hem heer. Zeker vijf keer stond hij op het punt haar te vertellen dat hij geen heer was maar een schaapherder, maar dan keek hij naar haar en kon hij de woorden niet over zijn lippen krijgen. Een vrouwe als zij zou zeker niet op die manier met een schaapherder praten, zelfs niet met eentje die haar leven had gered. ‘Je zult een groot man zijn als je de Hoorn van Valere hebt gevonden,’ zei ze tegen hem. ‘Een man voor de legenden. De man die dat doet, schrijft zijn eigen legenden.’

‘Ik wil hem niet laten schallen en ik wil in geen enkel verhaal een rol spelen.’ Hij wist niet of ze reukwater op had, maar er hing een bepaalde geur om haar heen, iets waardoor hij alleen nog maar aan haar dacht. Scherpe en zoete kruiden prikkelden zijn neus en lieten hem slikken.

‘Iedere man wil groot zijn. Jij kunt de grootste man van alle eeuwen zijn.’

Dat klonk te veel naar wat Moiraine had gezegd. De Herrezen Draak zou zeker in elke eeuw opvallen, ik niet,’ zei hij vurig, ik ben enkel...’ – hij dacht aan haar spot als hij haar nu vertelde dat hij slechts schapen hoedde nadat hij haar eerst had laten geloven dat hij een heer was, en veranderde wat hij wilde zeggen – ‘ernaar op zoek. En ik wil een vriend helpen.’

Ze was even stil en zei toen: ‘Je hebt je hand bezeerd.’

‘Het is niet erg.’ Hij wilde zijn gewonde hand in zijn jas steken – hij klopte door het vasthouden van de teugels – maar ze trok hem naar zich toe.

Hij was zo verrast dat hij haar liet begaan en toen viel er niets meer aan te doen. Hij moest of zijn hand ruw wegrukken of haar de doek er laten afhalen. Haar aanraking voelde koel en zeker. Zijn handpalm was vurig rood en opgezet, maar de reiger was duidelijk te zien, in scherp afgetekende lijnen.

Ze raakte de brandwond met één vinger aan, maar zei er niets over en vroeg hem zelfs niet hoe hij de wond had opgelopen. ‘Je hand wordt stijf als je hem niet verzorgt. Ik heb een middeltje dat helpt.’ Ze viste een klein stenen flesje uit haar mantelzak, haalde de stop eraf en begon al rijdend zachtjes een wit smeersel over de brandwond te strijken.

Het zalfje voelde eerst koud aan en leek toen warm in zijn huid door te dringen. En het werkte net zo goed als de zalfjes van Nynaeve. Hij zat verbaasd te kijken hoe de rode zwelling van de huid onder haar strelende vingers verminderde.

‘Sommige mannen,’ zei ze, zonder haar ogen van zijn hand af te nemen, ‘verkiezen het grootsheid te zoeken, terwijl anderen ertoe worden gedwongen. Een keus is beter dan dwang. Een man onder dwang wordt nooit geheel zijn eigen baas. Hij moet dansen aan de touwtjes van hen die hem dwingen.’

Rhand trok zijn hand los. De brandwond leek nu al een week oud of meer en bijna geheel genezen. ‘Wat bedoel je?’ wilde hij weten. Ze schonk hem een glimlach en hij voelde zich beschaamd over zijn uitbarsting. ‘Wat... o, de Hoorn natuurlijk,’ zei ze kalm en deed haar balsem weg. Haar merrie, die naast Rood voortstapte, was zo groot dat haar ogen bijna recht in die van Rhand konden kijken. ‘Als je de Hoorn van Valere vindt, is grootsheid niet meer af te wenden. Maar wordt die jou opgedrongen of neem je die zelf? Dat is de vraag.’ Hij bewoog zijn hand. Ze klonk net als Moiraine. ‘Ben je een Aes Sedai?’

Selene trok haar wenkbrauwen op; haar donkere ogen glinsterden hem toe, maar haar stem was zacht. ‘Aes Sedai? Ik? Nee.’ ik wilde je niet beledigen. Het spijt me.’

‘Mij beledigen? Ik ben niet beledigd, maar ik ben geen Aes Sedai.’ Haar lippen vertrokken honend; zelfs dat was mooi. ‘Zij koesteren zich in hun veiligheid, of denken dat althans, terwijl ze zoveel zouden kunnen doen. Ze dienen terwijl ze horen te heersen, laten mannen in oorlogen vechten terwijl zij de wereld op orde kunnen houden. Nee, noem me nooit een Aes Sedai.’ Ze glimlachte en legde haar hand op zijn arm, om te tonen dat ze niet boos was – haar aanraking deed hem slikken – maar hij was opgelucht toen ze de merrie inhield en naast Loial ging rijden. Hurin zat haar toe te knikken alsof hij een oude getrouwe van haar familie was. Rhand voelde zich opgelucht, maar tegelijk miste hij haar, hoewel ze slechts twee stap van hem vandaan was. Hij draaide zich om in zijn zadel, zodat hij naar haar kon kijken terwijl ze naast Loial reed. De Ogier zat half voorovergebogen, zodat hij met haar kon praten. Maar het was niet hetzelfde als dat zij zo vlak naast hem reed dat hij haar geur kon ruiken, zo dichtbij dat hij haar kon aanraken. Boos ging hij weer gewoon zitten. Eigenlijk wilde hij haar helemaal niet aanraken. Hij hield zichzelf voor dat hij van Egwene hield en voelde zich schuldig dat dit nodig was. Maar ze was zo mooi en ze dacht dat hij een heer was en ze zei dat hij een groot man kon worden. In gedachten zat hij ruzie met zichzelf te maken. Moiraine zegt ook dat je een groot man kunt zijn; de Herrezen Draak. Selene is geen Aes Sedai. Nee, zij is een edelvrouwe uit Cairhien en jij bent een schaapherder. Dat weet ze niet. Hoe lang laat je haar die leugen geloven? Nou, tot we hier vandaan zijn. Als we hier nog vandaan komen. Als. Bij dat idee gingen zijn gedachten onder in een doffe stilte. Hij probeerde goed op te letten tijdens het rijden. Als Selene zei dat er nog meer van die dingen waren... die grolms... dan nam hij dat maar aan. Hurin had het te druk met het spoor om nog iets anders te zien en Loial was te zeer verdiept in zijn gesprek met Selene om iets te zien tot het hem in zijn hiel beet. Het viel hem moeilijk waakzaam te zijn. Als hij zijn hoofd te snel omdraaide, sprongen de tranen in zijn ogen; een heuvel of een bosje kon, als je er vanuit de ene hoek naar keek, een span ver lijken en slechts een paar honderd pas als je er van de andere kant naar keek.

De bergen werden hoger toen ze dichterbij kwamen, dat wist hij in ieder geval zeker. Therins Dolk rees nu op naar de hemel, een lang-getande zaag van besneeuwde toppen. Het land om hen heen voerde omhoog naar de heuvels die de echte bergen aankondigden. Ze zouden het gebergte ruim voor het donker bereiken, misschien over een span of zes. Meer dan honderd roede in minder dan drie dagen. Nog erger. Het grootste deel van een dag hebben we doorgebracht in de echte wereld ten zuiden van de Erinin. Hier dus ruim honderd roede in minder dan twee dagen. ‘Zij zegt dat je gelijk hebt over deze plek, Rhand.’ Rhand schrok op en zag dat Loial naast hem was komen rijden. Hij zocht Selene en zag haar naast Hurin rijden. De snuiver zat grijnzend te knikken en raakte vaak met zijn knokkels zijn voorhoofd aan als ze wat zei. Rhand keek de Ogier van opzij aan. ‘Het verbaast me dat je haar liet gaan. Jullie zaten met de hoofden zo dicht bij elkaar te praten. Wat bedoel je met dat ik gelijk had?’

‘Een geweldige vrouw, nietwaar? Zij weet meer over geschiedenis dan sommige Ouderen – vooral over de Eeuw der Legenden en over... o ja. Ze zegt dat je gelijk had met de saidinwegen, Rhand. Sommige Aes Sedai hebben werelden als deze bestudeerd en die studie vormde de grondslag voor de wijze waarop ze de wegen lieten groeien. Zij zegt dat er werelden zijn waar eerder de tijd verandert dan de afstand. Als je een dag in zo’n wereld doorbrengt, kun je bij terugkeer in de echte wereld ontdekken dat er een jaar voorbij is, of twintig. Of het kan net andersom zijn. Die werelden, deze en alle anderen, zijn afspiegelingen van de echte wereld, zei ze. Deze maakt op ons een vale indruk omdat het een zwakke weerspiegeling is, een wereld die weinig kans maakt ooit echt te bestaan. Andere werelden zijn bijna als die van ons. Die zijn zo stevig als onze wereld en bevolkt. Dezelfde mensen, zegt ze, Rhand. Stel je voor! Je zou naar zo’n wereld toe kunnen gaan en jezelf kunnen tegenkomen. Het Patroon kent on-eindige varianten, zegt ze, en iedere variant die kan zijn, zal zijn.’ Rhand schudde het hoofd en wou dat hij het niet had gedaan, want het landschap trilde heen en weer. Zijn maag speelde op. Hij haalde diep adem. ‘Hoe weet ze dat allemaal? Jij weet meer over veel zaken dan iemand anders die ik heb ontmoet, Loial, en alles wat jij van deze wereld wist, komt eigenlijk neer op een vermoeden.’

‘Ze komt uit Cairhien, Rhand. De Koninklijke Librije in Cairhien is een van de grootste ter wereld, misschien wel de grootste buiten Tar Valon. De Aiel hebben hem met opzet gespaard toen ze Cairhien in brand staken, weet je. Zij vernietigen geen boek. Wist je dat ze...’

‘Ik maal niet om Aielmensen,’ zei Rhand verhit. ‘Als Selene zoveel weet, hoop ik dar ze heeft gelezen hoe we hier weer uit kunnen komen. Ik wou dat Selene...’

‘Jij wou dat Selene wat?’ De vrouw lachte toen ze zich bij hen voegde.

Rhand staarde haar aan of ze maanden was weggeweest; zo voelde het. ‘Ik wou dat Selene wat langer naast me bleef rijden,’ zei hij. Loial grinnikte en Rhand voelde zich rood worden. Selene glimlachte en keek Loial aan. ‘Vind je het erg, alantin?’ De Ogier maakte een buiging in zijn zadel en liet zijn grote paard terugvallen; de toefjes op zijn oren hingen aarzelend omlaag. Een tijdlang bleef Rhand zwijgend doorrijden, genietend van haar aanwezigheid. Nu en dan keek hij haar vanuit zijn ooghoeken aan. Hij wou dat hij zijn gevoelens voor haar op een rijtje kon zetten. Kon ze ondanks haar ontkenning toch een Aes Sedai zijn? Iemand die door Moiraine was gestuurd om hem verder te duwen op het pad dat hij volgens de plannen van de Aes Sedai diende te volgen? Moiraine had nooit kunnen weten dat hij naar deze vreemde wereld zou worden verplaatst en geen Aes Sedai zou hebben geprobeerd het beest met een stok af te houden terwijl ze het met de Ene Kracht kon doden of verjagen. Nou ja. Aangezien zij hem voor een heer aanzag en niemand in Cairhien het tegendeel wist, mocht ze dit blijven denken. Ze was zeker de mooiste vrouw die hij ooit had gezien, intelligent en geleerd, en ze vond hem dapper. Wat kon een man nog meer verlangen van een vrouw? Dat is ook dwaas! Ik zou met Egwene trouwen als ik met iemand kon trouwen, maar ik kan geen vrouw vragen te trouwen met iemand die gek wordt en baar misschien pijn zal doen. Maar Selene was zo mooi.

Ze bestudeerde nu zijn zwaard, zag hij. In gedachten bereidde hij zijn

antwoord voor. Nee, hij was geen zwaardmeester, maar zijn vader had hem het zwaard gegeven. Tham. Licht, waarom kon je niet echt mijn vader zijn? Hij vermorzelde die gedachte genadeloos. ‘Dat was een prachtig schot,’ zei Selene.

‘Nee, ik ben geen...’ begon Rhand en knipperde toen met zijn ogen. ‘Een schot?’

‘Ja. Een klein doel, dat oog, bewegend en op honderd pas. Je kunt uitstekend met die boog omgaan.’

Rhand bewoog zich ongemakkelijk. ‘Eh... dank je. Dat kunstje heeft mijn vader me geleerd.’ Hij vertelde haar over de leegte en over hoe Tham hem had geleerd de boog te gebruiken. Hij merkte zelfs dat hij haar over Lan zat te vertellen en over zijn zwaardoefeningen. ‘De Eenheid,’ zei ze, voldaan klinkend. Ze zag zijn vragende blik en voegde eraan toe: ‘Zo wordt het genoemd... op sommige plaatsen. De Eenheid. Als je het volledig wilt benutten, moet je het voortdurend om je heen wikkelen. Je moet er te allen tijde in ronddwalen, zoiets heb ik tenminste gehoord.’

Hij hoefde niet eens te denken aan wat er in de leegte op hem lag te wachten om zijn antwoord daarop te kennen, maar hij zei slechts: ‘Ik zal erover nadenken.’

‘Blijf die leegte van jou de hele tijd dragen, Rhand Altor, en je zult er toepassingen voor vinden die je nooit had verwacht.’

‘Ik zei dat ik erover zou nadenken.’ Ze wilde weer wat zeggen, maar hij was haar voor. ‘Je weet zoveel. Over de leegte – de Eenheid, noem je het. Over deze wereld. Loial leest voortdurend boeken; hij heeft meer boeken gelezen dan ik ooit heb gezien, maar over de Stenen heeft hij niet meer dan een los fragment gevonden.’ Selene richtte zich op in haar zadel. Opeens deed ze hem denken aan Moiraine en koningin Morgase als die boos waren. ‘Er is een boek over deze werelden geschreven,’ zei ze strak. ‘Spiegels van het Rad. Je moet weten dat de alantin niet alle bestaande boeken heeft gezien.’

‘Wat betekent dat alantin zoals jij hem noemt? Ik heb het nooit eerder gehoord...’

‘Daarginds is de Portaalsteen waarnaast ik wakker werd,’ zei Selene, wijzend naar de verre bergen ten oosten van hun pad. Rhand merkte dat hij terugverlangde naar haar warmte en haar glimlach. ‘Als je mij erheen brengt, kun je me naar huis terugbrengen, zoals je hebt beloofd. We kunnen er binnen een uur zijn.’

Rhand keek amper waar ze heen wees. Als hij haar naar de echte wereld wilde terugbrengen met behulp van de Steen – de Portaalsteen, noemde ze hem – hield dat in dat hij de Kracht moest geleiden. ‘Hurin. Hoe is het met het spoor?’

‘Zwakker dan ooit, heer Rhand, maar het is er nog steeds.’ De snuiver gunde zich de tijd voor een snelle grijns en een knikje naar Selene. ‘Ik denk dat het naar het westen begint af te buigen. Daar liggen enkele gemakkelijke passen, meer naar de punt van de Dolk, voor zover ik me herinner van die keer dat ik naar Cairhien ben gegaan.’ Rhand zuchtte. Fajin, of een van zijn Duistervrienden, moet een andere manier kennen om de Stenen te gebruiken. Een Duistervriend zou de Kracht niet kunnen gebruiken, ik moet de Hoorn volgen, Selene.’

‘Hoe weet je of die kostbare Hoorn van jou wel echt in deze wereld is? Ga met me mee, Rhand. Je zult je legende vinden, dat beloof ik je. Ga met me mee.’

‘Je kunt de Steen, die Portaalsteen, zelf gebruiken,’ zei hij boos. Nog voor de woorden zijn mond uit waren, wilde hij ze al inslikken. Waarom moest ze steeds maar weer over legenden praten? Koppig dwong hij zichzelf verder te gaan. ‘De Portaalsteen heeft je hier niet uit zichzelf heen gebracht. Dat deed jij zelf, Selene. Als je ervoor hebt gezorgd dat de Steen je hierheen haalde, dan kun je er ook voor zorgen dat hij je terugbrengt. Ik zal je ernaartoe brengen, maar dan moet ik weer verder, de Hoorn achterna.’

‘Ik weet niet hoe ik een Portaalsteen moet gebruiken, Rhand. Als ik iets heb gedaan, weet ik niet wat dat was.’

Rhand keek haar aan. Ze zat in het zadel, rechtop en lang, even koninklijk als eerst, maar op de een of andere manier toch zachter. Trots en toch kwetsbaar, en ze had hem nodig. Hij had haar op Nynaeves leeftijd geschat – een handvol jaren ouder dan hij – maar hij had het mis, besefte hij. Ze was meer van zijn leeftijd, en knap, en ze had hem nodig. De gedachte, enkel de gedachte aan de leegte flikkerde door zijn hoofd en de gedachte aan het licht. Saidin. Om de Portaalsteen te gebruiken, moest hij zich weer in dat vuil onderdompelen.

‘Blijf bij me, Selene,’ zei hij. ‘We zullen de Hoorn vinden en Marts dolk en we zullen een weg terug vinden. Ik beloof het. Blijf gewoon bij me.’

‘Je bent altijd...’ Selene haalde diep adem alsof ze kalmer wilde worden. ‘Je bent altijd koppig geweest. Nou, ik kan een koppige man best waarderen. Een man die al te volgzaam is, is amper boeiend.’ Rhand kleurde. Dat leek heel veel op wat Egwene soms zei, maar zij waren bijna vanaf hun kindertijd voorbestemd om te trouwen. Zulke woorden van Selene, gevoegd bij haar rechtstreekse blik, waren een schok. Hij wendde zich naar Hurin om hem te zeggen het spoor verder te volgen toen achter hen een kuchend gegrom klonk. Voor Rhand Rood kon wenden om te kijken, klonk er opnieuw gegrom. Eerst viel hem niets op in dat schuivende landschap voor zijn ogen, maar toen zag hij ze tussen de ver uiteenliggende boompartijen net over een heuvel trekken. Het leken vijf gestalten, slechts een halve span ver, duizend pas op zijn hoogst, en ze kwamen eraan met dertig voet lange sprongen.

‘Grolms,’ zei Selene kalm. ‘Een kleine troep, maar het lijkt erop dat ze onze geur hebben.’

17

Keuzes

‘Laten we er snel vandoor gaan,’ zei Rhand. ‘Hurin, verlies je het spoor als we snel rijden?’

‘Nee, heer Rhand.’

‘Opschieten dan. We gaan...’

‘Dat helpt niets,’ zei Selene. Haar witte merrie was de enige die niet opzij danste voor het rauwe grolmgeblaf. ‘Ze geven het niet op, nooit. Als grolms eenmaal je geur te pakken hebben, blijven ze komen, dag en nacht, tot ze je gevonden hebben. Je moet ze allemaal doden of een manier vinden om ergens anders heen te gaan. Rhand, de Portaalsteen kan ons hier vandaan halen.’

‘Nee! We kunnen ze doden. Ik kan het. Ik heb er al een gedood. Het zijn er maar vijf. Als ik maar een...’ Hij keek rond om een plek te vinden die hij kon gebruiken en vond er een. ‘Volg me!’ Hij dreef zijn hielen fel in Roods flanken om hem aan te zetten tot een draf en vertrouwde er zonder om te kijken op dat de anderen hem volgden.

De plek die hij had gekozen, was een lage, ronde heuvel zonder bomen. Niets kon in de buurt komen zonder dat hij het zag. Hij zwaaide zich uit het zadel en trok de grote boog over zijn schouders. Loial en Hurin kwamen naast hem staan; de Ogier hield zijn enorme vechtstok gereed, de snuiver zijn hartsvanger. Vechtstok en hartsvanger zouden niet veel nut hebben als de grolms te dichtbij kwamen. Zo dichtbij Iaat ik ze niet komen.

‘We hoeven dit gevaar niet te lopen,’ zei Selene. Ze keek amper naar de grolms, maar zat voorover in haar zadel, een en al aandacht op Rhand. ‘We kunnen met gemak eerder bij de Portaalsteen zijn dan die beesten.’

‘Ik hou ze tegen.’ Haastig telde Rhand hoeveel pijlen er nog in de koker zaten. Achttien, elk zo lang als zijn arm, tien ervan met punten als beitels, ontworpen om door een Trollokharnas heen te dringen. Ze zouden bij de grolms net zo van pas komen als bij Trolloks. Vier ervan stak hij rechtop in de grond vlak voor zich, de vijfde legde hij aan. ‘Loial, Hurin, jullie kunnen hier te voet weinig nuttigs doen. Stijg op en hou je klaar om Selene naar de Steen te brengen als ze erdoorheen komen.’ Hij vroeg zich af of hij een van die monsters met zijn zwaard kon doden als het erop aankwam. Je bént gek! Zelfs de Kracht is niet zo erg als dit.

Loial zei iets, maar hij hoorde het niet. Hij zocht de leegte al, zowel om aan zijn eigen gedachten te ontsnappen als uit noodzaak. Je weet wat daar op je ligt te wachten. Maar op deze manier hoef ik het niet aan te raken. De gloed was er, het licht net te zien. Het leek naar hem toe te stromen, maar de leegte was alles. Gedachten sprongen over het oppervlak van de leegte, zichtbaar in dat groezelige licht. Saidin. De Ene Kracht. Waanzin. Dood. Gedachten buiten hem. Hij was één met de boog, met de pijl, met de dingen die boven aan de helling voor hem verschenen.

De grolms kwamen eraan, elkaar inhalend tijdens hun sprongen, vijf grote leerachtige gestalten met drie ogen en wijd open hoornen muilen. Hun grommend geroep kaatste op de leegte af en werd amper gehoord.

Rhand was er zich niet van bewust dat hij zijn boog ophief, dat hij de veer tegen zijn wang legde, vlak bij zijn oor. Hij was één met de beesten, één met het middelste oog van de voorste. Toen was de pijl weg. De eerste grolm stierf; een ander besprong hem toen hij viel, de snavelbek scheurde hompen vlees weg. Hij grauwde de anderen toe en die renden er met een ruime boog omheen. Maar ze kwamen dichterbij en alsof de etende grolm gedwongen werd, liet hij zijn maal in de steek en sprong achter de anderen aan terwijl zijn hoornen muil droop van het bloed.

Rhand werkte vloeiend, zonder na te denken. Aanleggen en schieten, aanleggen en schieten.

De vijfde pijl verliet de boog en hij liet hem al zakken, nog steeds diep in de leegte, toen de vierde grolm als een speelpop met doorgesneden touwen neerplofte. Hoewel de laatste pijl nog steeds vloog, wist hij op de een of andere manier dat een tweede schot niet nodig was. Het laatste beest zakte in elkaar alsof zijn botten waren gesmolten, terwijl een geveerde schacht precies uit zijn middelste oog stak. Bij alle vijf het middelste oog.

‘Geweldig, heer Rhand,’ zei Hurin. ‘Ik heb nog nooit iemand zo zien schieten.’

De leegte hield Rhand vast. Het licht riep hem en hij... reikte... ernaar. Het omhulde hem, vulde hem.

‘Heer Rhand?’ Hurin raakte zijn arm aan en Rhand schrok op; de leegte vulde zich met alles wat zich... om hem heen bevond. ‘Bent u in orde, heer?’

Rhand veegde met de vingertoppen zijn voorhoofd af. Dat was droog, maar hij had het gevoel alsof hij zweette, ik... het is in orde met me, Hurin.’

‘Iedere keer dat je het doet, wordt het gemakkelijker, heb ik gehoord,’ zei Selene. ‘Hoe langer je in de Eenheid verkeert, hoe gemakkelijker het wordt.’

Rhand richtte zijn ogen op haar. ‘Nou, voorlopig heb ik het niet meer nodig.’ Wat was er gebeurd? Ik wilde... Hij wilde het nog steeds, besefte hij met afschuw. Hij wilde terug in de leegte, wilde weer voelen hoe dat licht hem vulde. Het had net geleken of hij daar echt leefde, misselijk en al, en het nu was slechts een nabootsing. Nee, erger. Hij was bijna levend geweest, wetend hoe ‘leven’ echt kon zijn. Het enige dat hij hoefde te doen was naar saidin te reiken... ‘Nee, niet opnieuw,’ mompelde hij. Zijn blikken dwaalden naar de dode grolms, vijf monsterachtige vormen op de grond. Niet gevaarlijk meer. ‘Nu kunnen we rustig...’

Een maar al te bekend kuchend geblaf klonk achter de heuvel waar de dode grolms lagen en andere gaven antwoord. Er klonk nog meer geblaf, uit het oosten, uit het westen. Rhand tilde alweer half en half zijn boog op. ‘Hoeveel pijlen heb je nog?’ wilde Selene weten. ‘Kun je twintig grolms doden? Dertig? Honderd? We móéten naar de Portaalsteen.’

‘Ze heeft gelijk, Rhand,’ zei Loial langzaam. ‘Je hebt geen andere keus meer.’ Hurin stond Rhand bezorgd aan te kijken. De grolms lieten een verward lang geblaf horen.

‘De Steen,’ stemde Rhand met tegenzin in. Kwaad gooide hij zich in het zadel en slingerde de boog op zijn rug. ‘Leid ons naar de Steen, Selene.’

Met een knikje wendde ze haar merrie en spoorde die aan tot een draf. Rhand en de anderen volgden, hij wat minder gretig dan zij. Het blaffen van de grolms achtervolgde hen, het leken er wel honderden. Het klonk of de grolms in een halve cirkel naar hen toe trokken en van alle kanten naderden, behalve voor hen uit. Snel en zeker leidde Selene hen door de heuvels. Het land werd hoger toen de bergen begonnen, de hellingen steiler. De paarden moesten over vale rotspartijen klauteren, tussen de spaarzame armetierige struiken door die zich aan die rotsen vastklampten. Het pad werd moeilijker, het land steeds steiler.

We balen het niet, dacht Rhand. Voor de vijfde keer gleed Rood terug in een hagelbui van stenen. Loial gooide zijn vechtstok weg. Tegen de grolms was die zinloos en de stok hield hem alleen maar op. De Ogier reed niet meer. Hij gebruikte één hand om zich omhoog te trekken en trok zijn grote ros met de andere hand achter zich aan. Het dier had het moeilijk, maar zonder Loial op zijn rug ging het beter. De grolms blaften nu achter hen, dichterbij. Toen trok Selene de teugels aan en wees naar een kom onder hen in het graniet. Alles was precies hetzelfde. De zeven brede, rondlopende, gekleurde treden rond de bleke vloer en de hoge stenen zuil in het midden.

Ze stapte af en leidde haar merrie de kom in, over de treden naar de zuil. Hij rees hoog boven haar uit. Ze draaide zich om en keek Rhand en de anderen aan. De grolms lieten hun grommende geblaf horen. Er waren er heel veel. Ze klonken heel luid en heel dichtbij. ‘Ze zullen ons gauw inhalen,’ zei ze. ‘Je moet de Steen gebruiken, Rhand. Of anders een manier vinden om alle grolms te doden.’ Met een zucht liet Rhand zich uit het zadel glijden en leidde Rood naar de zuil. Loial en Hurin volgden haastig. Rhand staarde niet op zijn gemak naar de met tekens bedekte zuil, de Portaalsteen. Zij moet kunnen geleiden, zelfs als ze het niet beseft, anders was ze hier nooit gekomen. De Ene Kracht doet vrouwen geen kwaad. ‘Als deze Steen je hierheen heeft gebracht,’ begon hij, maar ze viel hem in de rede.

‘Ik weet wat het is,’ zei ze vastberaden, ‘maar ik weet niet hoe ik het kan gebruiken. Jij moet doen wat gedaan moet worden.’ Ze streek met haar vinger over een teken dat een beetje groter was dan de andere. Een driehoek op zijn punt in een cirkel. ‘Dit teken geeft de echte wereld aan, onze wereld. Ik geloof dat het helpt als je dat teken in gedachten houdt terwijl je...’ Ze spreidde haar handen, alsof ze niet zeker wist wat hij verondersteld werd te doen. ‘Eh... heer?’ vroeg Hurin gespannen. ‘We hebben niet veel tijd meer.’ Hij wierp een blik over zijn schouder, naar de rand van de kom. Het geblaf klonk luider. ‘Die dingen kunnen nu elk moment hier zijn.’ Loial knikte.

Rhand haalde diep adem en legde zijn hand op het teken dat Selene had aangewezen. Hij keek naar haar om te zien of hij het goed deed, maar ze stond enkel te kijken; nog niet het kleinste rimpeltje bezorgdheid tekende haar bleke voorhoofd. Ze is een en al vertrouwen dat je haar kunt redden. Je moet. Haar geur vulde zijn neusgaten. ‘Eh... heer?’

Rhand slikte en zocht de leegte. Die kwam gemakkelijk, sprong moeiteloos rond hem op. Leegte. Leeg, afgezien van het licht, trillend op een manier waar zijn maag zich van omdraaide. Leeg, afgezien van saidin. Maar hij voelde zich niet onpasselijk. Hij was een met de Portaalsteen. De zuil voelde glad en geolied aan, maar de driehoek en cirkel voelden warm tegen het brandmerk op zijn handpalm. Moet ze in veiligheid brengen. Moet ze naar huis brengen. Het licht leek naar hem toe te drijven, omhulde hem en hij... omhelsde... het. Licht vulde hem. Hitte vulde hem. Hij kon de Steen zien, kon de anderen zien kijken. Loial en Hurin bezorgd, Selene onbezorgd, alsof hij haar kon redden. Maar ze hadden er net zo goed niet kunnen staan. Het licht was alles. De hitte en het licht baadden zijn ledematen zoals water in droog zand zakt, vulden hem. Het teken brandde nu tegen zijn huid. Hij probeerde het allemaal op te zuigen, alle hitte, al het licht. Alles. Het teken...

Opeens, alsof de zon een oogwenk was gedoofd, flakkerde de wereld. En opnieuw. Het teken was een gloeiend kooltje onder zijn hand; hij dronk het licht op. De wereld flakkerde. Flakker. Het maakte hem misselijk, dat licht; het was water voor een man die stierf van dorst. Flakker. Hij zoog het op. Het maakte dat hij wilde overgeven. Hij wilde alles. De driehoek en cirkel verschroeiden hem; hij kon voelen hoe zijn huid brandde. Flakker. Hij wilde alles! Hij krijste, jankte van pijn, jankte van verlangen. Flakker... flakker... flakkerflakkerflakker...

Er trokken handen aan hem; hij besefte het maar half. Hij struikelde achteruit; de leegte glipte weg en daarmee ook het licht en de misselijkmakende verwarring. Het licht. Hij zag het met spijt verdwijnen. Licht, dat is dwaas om ernaar te verlangen. Maar ik was er zo vol van! Ik was zo... Verdwaasd staarde hij naar Selene. Ze hield zijn schouders vast en keek hem strak en vol verbazing in de ogen. Hij keek naar zijn handpalm. Daar zag hij het reigerteken, maar verder

niets. Er stonden geen driehoek en een cirkel in zijn huid. ‘Opmerkelijk,’ zei Selene traag. Ze wierp een blik op Loial en Hurin. De Ogier keek stomverbaasd, zijn ogen zo groot als schoteltjes; de snuiver zat op zijn hurken, met een hand op de grond, alsof hij niet zeker wist of hij zichzelf overeind kon houden. ‘We zijn hier allemaal, met onze paarden. En je weet niet eens wat je deed. Opmerkelijk.’

‘Zijn we...’ begon Rhand schor; hij moest stoppen om te slikken. ‘Kijk om je heen,’ zei Selene. ‘Je hebt ons thuisgebracht.’ Ze lachte opeens. ‘Je hebt ons allemaal thuisgebracht.’

Voor het eerst werd Rhand zich weer bewust van zijn omgeving. De kuil omringde hen zonder treden, hoewel er hier en daar een verdacht gladde steen lag, met een rode of blauwe kleur. De zuil lag tegen de helling, half begraven in het losse steenslag van een aardverschuiving. De tekens waren hier onduidelijk; wind en water hadden er lang op ingewerkt. En alles zag er echt uit. De kleuren waren stevig: het graniet was grijs, de struiken waren groen en bruin. Na die andere plek leek alles bijna te levend.

‘Thuis,’ zuchtte Rhand en toen stond ook hij te lachen. ‘We zijn thuis.’ Loials gelach klonk als een loeiende stier. Hurin sloeg een kuitenflikker.

‘Je hebt het gedaan,’ zei Selene, zich nog verder naar hem toe buigend tot Rhand alleen nog maar haar gezicht kon zien. ‘Ik wist dat je het kon.’

Rhands gelach stierf weg. ‘Ik... ik neem aan dat ik het gedaan heb.’ Hij keek schuw naar de omgevallen Portaalsteen en slaagde erin zwakjes te lachen, ik wou maar dat ik wist wat ik heb gedaan.’ Selene keek hem diep in de ogen. ‘Misschien zul je het op een goede dag weten,’ zei ze zachtjes. ‘Je bent zeker voorbestemd grootse dingen te doen.’

Haar ogen leken zo donker en diep als de nacht, zo zacht als fluweel. Haar mond... Als ik haar kuste... Met knipperende ogen schoof hij haastig achteruit en schraapte zijn keel. ‘Selene, alsjeblieft, vertel dit aan niemand. Over de Portaalsteen en over mij. Ik begrijp het niet en iemand anders evenmin. Je weet hoe mensen zijn als ze iets niet begrijpen.’

Haar gezicht vertoonde geen enkele uitdrukking. Opeens wou hij maar dat Mart en Perijn er waren. Perijn wist hoe je met meisjes moest praten en Mart kon goed liegen met zijn eerlijke bruine ogen. Hij kon het allebei niet.

Opeens glimlachte Selene en maakte een half spottende knix. ‘Ik zal uw geheim bewaren, mijn heer Rhand Altor.’ Rhand keek haar even aan en schraapte opnieuw zijn keel. Is ze boos op me? Ze zou zeker boos zijn geweest als ik had geprobeerd haar te kussen. Denk ik. Hij wou maar dat ze hem niet aankeek alsof ze wist wat hij dacht. ‘Hurin! Is het misschien mogelijk dat de Duistervrienden deze Steen vóór ons hebben gebruikt?’ De snuiver schudde rouwig zijn hoofd. ‘Van hier af gezien trokken ze schuin naar het westen, heer Rhand. Tenzij die Portaalstenen vaker voorkomen, zou ik zeggen dat ze nog steeds in die andere wereld zijn. Maar ik kan er binnen een uur achterkomen. Het land hier is hetzelfde als daar. Ik kan de plek hier vinden waar ik daarginds het spoor heb verloren, als u begrijpt wat ik bedoel, en zien of ze er al voorbij zijn.’

Rhand wierp een blik op de lucht. De zon – een heerlijk sterke zon, helemaal niet bleek – stond al laag in het westen en strekte hun schaduwen over de kom. Over een uur zou het helemaal schemerig zijn. ‘Morgenochtend,’ zei hij. ‘Maar ik ben bang dat we ze kwijt zijn.’ We kunnen die dolk niet verliezen! We mogen het niet! ‘Selene, als dat het geval is, zullen we je morgen thuis brengen. Is dat in Cairhien zelf of...’

‘Misschien ben je de Hoorn van Valere nog niet kwijt,’ zei Selene langzaam. ‘Zoals je hebt gehoord, weet ik wel enkele dingen van die werelden.’

‘Spiegels van het Rad,’ zei Loial.

Ze keek hem aan en knikte toen. ‘Ja. Precies. Die werelden zijn in zekere zin echte spiegels, vooral die plaatsen waar geen mensen zijn. Sommige weerspiegelen alleen de grote gebeurtenissen van de echte wereld, maar andere hebben een schaduw van die weerkaatsing voordat de gebeurtenis zelf plaatsvindt. Het passeren van de Hoorn van Valere zou zeker een grote gebeurtenis zijn. Spiegelingen ervan zullen zwakker zijn dan spiegelingen van wat is of wat was, net zoals Hurin zei dat het spoor dat hij volgde maar zwak was.’ Hurin stond ongelovig met zijn ogen te knipperen. ‘Bedoelt u nu te zeggen, vrouwe, dat ik rook waar die Duistervrienden zullen komen? Het Licht helpe me, dat vind ik niet leuk. Het is al erg genoeg te ruiken waar geweld hééft plaatsgevonden, zonder dat ik ook nog eens opsnuif wat er gaat gebeuren. Er is geen plekje waar niet op een zekere dag geweld zal plaatsvinden. Ik zou er waarschijnlijk gek van worden. Die plaats waar we net vandaan komen, maakte me haast gek. Daar kon ik het voortdurend ruiken, dood en pijn en het smerigste kwaad dat je maar kunt bedenken. Ik kon het zelfs aan ons ruiken. Aan ieder van ons. Zelfs aan u, vrouwe, als u me mijn woorden wilt vergeven. Zo’n plaats was het daar, het maakte alles krom, net zoals het ons gezichtsveld vervormde.’ Hij rilde ervan. ‘Ik ben blij dat we daar weg zijn. Ik krijg het niet uit mijn neusgaten, niet helemaal.’

Rhand wreef verstrooid over het litteken op zijn handpalm. ‘Wat denk je, Loial? Kunnen we echt op Fajins Duistervrienden voor liggen?’

De Ogier haalde nadenkend zijn schouders op. ‘Ik weet het niet, Rhand. Ik weet hier helemaal niets van. Ik denk dat we terug zijn in onze wereld en ik denk dat we in Therins Dolk zijn. Verder...’ Weer trok hij de schouders op.

‘We zouden je naar huis moeten brengen, Selene,’ zei Rhand. ‘Je familie zal zich zorgen over je maken.’

‘Binnen enkele dagen weten we of ik gelijk heb,’ zei ze ongeduldig. ‘Hurin kan de plek vinden waar we het spoor verlieten. Dat heeft hij gezegd. We kunnen daar uitkijken. Het zal niet lang duren voor de Hoorn van Valere hier aankomt. De Hoorn van Valere, Rhand. Denk eens na. De man die de Hoorn blaast, zal voor altijd in de legenden voortleven.’

‘Ik wil met legenden niets te maken hebben,’ zei hij scherp. Maar als je de Duistervrienden laat ontsnappen... Stel je voor dat Ingtar ze is kwijtgeraakt. Dan hebben de Duistervrienden de Hoorn van Valere voor altijd en sterft Mart. ‘Goed, een paar dagen. Als het misgaat, zullen we waarschijnlijk Ingtar en de anderen vinden. Ik kan me niet voorstellen dat ze zijn gestopt of omgekeerd, omdat wij... wij weggingen.’

‘Een verstandig besluit, Rhand,’ zei Selene. ‘Goed beredeneerd.’ Ze raakte zijn arm aan en glimlachte, en hij merkte dat hij weer aan een kus stond te denken.

‘Eh... we moeten dichter bij de plek zijn waar ze zullen komen. Als ze komen. Hurin, kun je voor het donker een kampplek vinden, ergens waar we zicht hebben op het spoor dat we zijn kwijtgeraakt?’ Hij wierp een blik op de Portaalsteen en bedacht dat hij ernaast had geslapen, dacht aan de manier waarop de vorige keer de leegte tijdens zijn slaap in hem was gekomen en aan het licht in de leegte. ‘Een eind hier vandaan.’

‘Laat dat maar aan mij over, heer Rhand.’ De snuiver klauterde in het zadel, ik zweer dat ik nooit meer ga slapen zonder eerst uit te zoeken wat voor steen er staat.’

Toen Rhand Rood uit de kom liet wegrijden, merkte hij dat hij meer naar Selene zat te kijken dan naar Hurin. Ze leek zo koel en beheerst, niet ouder dan hij, net een koningin, maar als ze naar hem glimlachte, zoals ze daarnet deed... Egwene zou niet hebben gezegd dat ik verstandig was. Egwene zou me een wolkop hebben genoemd. Geërgerd spoorde hij Rood aan.

18

Naar de Witte Toren

Egwene hield zich onder een bewolkte hemel op het hellende dek in evenwicht terwijl de Rivierkoningin met bolle zeilen en een furieus wapperend vaandel van de Witte Vlam de brede Erinin afvoer. Zodra in Medo de laatsten aan boord waren gegaan, was de wind opgestoken en overdag en ’s nachts was die geen moment gaan liggen of gedraaid. De rivier was een vliedende stroom geworden die dreunend tegen de schepen klotste. Wind en stroom hadden niet afgelaten en de kleine vloot van dicht bijeen varende schepen had snel gevaren. De Rivierkoningin ging zoals het hoorde voorop, want het vaartuig had de Amyrlin Zetel aan boord.

De roerganger hield de helmstok grimmig beet, zijn voeten wijd uiteen op het dek geplant. De scheepsmaten liepen blootsvoets heen en weer en gaven hun werkzaamheden alle aandacht. Als ze naar de hemel of de rivier keken, wendden ze stil mompelend snel hun ogen af. Achter hen verdween net een dorp uit het zicht. Op de oever holde een jongen mee. Hij had hen een stukje bij kunnen houden, maar de boten lieten hem nu achter. Toen hij verdween, ging Egwene benedendeks.

In de kleine hut die ze met Nynaeve deelde, keek de laatste boos op van haar smalle bed. ‘Ze zeggen dat we vandaag in Tar Valon aankomen. Het Licht helpe me, wat zal ik blij zijn weer voet aan land te zetten, zelfs al is het in Tar Valon.’ Het schip stampte in de wind en de stroom en Nynaeve slikte, ik zet nooit meer een voet op een boot,’ zei ze gesmoord.

Egwene schudde de druppels van haar mantel en hing die aan een haak bij de deur. Het was geen grote hut; er leken geen grote hutten op het schip te zijn. Zelfs de kapiteinshut, waar de Amyrlin in was getrokken, was klein, al was die wel wat groter dan de andere. Met de twee ingebouwde bedden, de planken eronder en de kastjes erboven was alles dicht bij de hand.

Egwene had moeite met haar evenwicht, maar verder had ze minder last van de bewegingen van het schip dan Nynaeve. Ze bood de Wijsheid geen voedsel meer aan, nadat die voor de derde keer een kom met eten had weggesmeten, ik maak me zorgen over Rhand,’ zei ze. ‘Ik ben over alledrie bezorgd,’ antwoordde Nynaeve dof. Even later vroeg ze: ‘Vannacht weer gedroomd? Je stond maar een beetje te staren toen je was opgestaan.’

Egwene knikte. Voor Nynaeve had ze nooit veel geheim kunnen houden en met die dromen had ze het niet eens geprobeerd. Nynaeve had aanvankelijk geprobeerd ze weg te praten, tot ze had gehoord dat een Aes Sedai er belangstelling voor had.. ‘Hij leek op die andere dromen. Anders, maar hetzelfde. Rhand loopt gevaar. Ik weet het. En het wordt nog erger. Hij heeft iets gedaan of hij. gaat iets doen waarbij hij gaat...’ Ze liet zich op het bed vallen en boog zich naar Nynaeve toe. ‘Ik wou maar dat ik er iets van begreep.’

‘Geleiden?’ zei Nynaeve zachtjes.

Egwene keek rond om te zien of iemand hen kon afluisteren. Ze waren alleen, de deur was gesloten, maar niettemin sprak ze erg zacht, ik weet het niet. Misschien.’ Niemand kon zeggen wat Aes Sedai konden – ze had al genoeg gezien om ieder verhaal over hun kracht te geloven – en ze wilde niet het gevaar lopen afgeluisterd te worden. Ik wil Rhand niet in gevaar brengen. Als ik het juiste zou doen, zou ik het hun vertellen, maar Moiraine weet het en zij heeft nog niets gezegd. En het gaat om Rhand. Ik kan het niet. ik weet niet wat ik moet doen.’

‘Heeft Anaiya nog iets meer over die dromen gezegd?’ Nynaeve leek de eretitel Sedai met opzet nooit toe te voegen, zelfs niet wanneer ze alleen waren. De meeste Aes Sedai leken er niet om te geven, maar haar gewoonte had enkele vreemde blikken uitgelokt en enkele boze ogen. Ze was per slot van rekening op weg naar haar opleiding in Tar Valon.

‘Het Rad weeft wat het Rad wil,’ herhaalde Egwene uitspraken van Anaiya: ‘De jongen is ver weg, kind, en tot we meer weten, kunnen we niets doen. Ik zal zien, kind, of ik je kan onderzoeken als we in de Witte Toren terug zijn. Jakkes! Ze wéét dat er iets met die dromen is. Ik merk dat het zo is. Ik vind die vrouw echt aardig, Nynaeve. Maar ze wil me niet vertellen wat ik wil weten. En ik kan haar niet alles vertellen. Misschien als ik dat wel...’

‘De man met het masker weer?’

Egwene knikte. Op de een of andere manier was ze er zeker van dat het beter was Anaiya niets over hem te vertellen. Ze kon geen reden bedenken om dat niet te doen, maar ze wist het zeker. Driemaal was de man met zijn ogen als ovenvuren in haar dromen voorgekomen. Iedere keer was het een droom geweest waarin ze had gevoeld dat Rhand in gevaar verkeerde. Hij droeg altijd een masker voor zijn gezicht. Soms kon ze zijn ogen zien en soms kon ze alleen vlammen zien waar zijn ogen hadden moeten zitten. ‘Hij lachte me toe. Hij was zo... minachtend. Alsof ik een jong hondje was dat hij met zijn voet opzij wilde schuiven. Hij maakt me bang.’

‘Ben je er zeker van dat het iets te maken heeft met die andere dromen, met Rhand? Vaak is een droom gewoon een droom.’ Egwene gooide haar handen omhoog. ‘Soms, Nynaeve, ben je net Anaiya Sedai.’ Ze gaf de aanspreektitel een zekere nadruk en zag tot haar plezier een kleine grimas bij Nynaeve. ‘Als ik ooit nog uit dit bed kom, Egwene...’

Een klopje op de deur voorkwam wat Nynaeve had willen zeggen. Voor Egwene iets kon zeggen of kon opstaan, kwam de Amyrlin binnen, de deur achter zich sluitend. Vreemd genoeg was ze alleen. Ze verliet haar hut zelden en dan altijd met Leane naast haar en soms nog een andere Aes Sedai.

Egwene sprong overeind. De ruimte was met drie personen nu overvol.

‘Jullie voelen je allebei goed?’ zei de Amyrlin vrolijk. Ze keek met een schuin hoofd naar Nynaeve. ‘Jullie eten goed, hoop ik? Hebben we een goed humeur?’

Met veel moeite ging Nynaeve tegen de wand rechtop zitten. ‘Met mijn humeur is alles in orde, dank u wel.’

‘We zijn vereerd, Moeder,’ begon Egwene, maar de Amyrlin gebaarde haar te zwijgen.

‘Het is fijn dat we weer op het water zijn, maar als je niets te doen hebt, wordt het na een tijdje net zo vervelend als een molenvijver.’ Het schip helde over, maar ze behield haar evenwicht zonder daar veel moeite voor te doen. ‘Vandaag krijgen jullie les van mij.’ Ze ging op Egwenes bed zitten met haar voeten onder zich. ‘Zit, kind.’ Egwene ging zitten, maar Nynaeve maakte aanstalten op te staan. ‘Ik denk dat ik naar het dek ga.’

‘Ik zei: zit!’ De stem van de Amyrlin knalde als een zweep, maar Nynaeve probeerde desondanks wankelend overeind te komen. Ze had nog steeds beide handen op het bed, maar stond nu bijna. Egwene hield zich klaar om haar op te vangen als ze viel. Nynaeve sloot haar ogen en liet zich langzaam weer op het bed zakken. ‘Misschien blijf ik toch maar. Er staat ongetwijfeld veel wind boven.’

De Amyrlin lachte blaffend. ‘Ze hebben me al verteld dat je zo driftig was als een visvogel met een graat in zijn keel. Sommigen zeggen dat het goed voor je zou zijn enige tijd Novice te blijven, kind, hoe oud je ook bent. Maar ik zeg dat als je de kunde hebt waar ik over hoor, dat je verdient een Aanvaarde te worden.’ Weer lachte ze. ‘Ik heb altijd gemeend mensen te geven wat hun toekomt. Ja. Ik vermoed dat je heel veel zult leren als je eenmaal in de Witte Toren bent.’ ik zou liever hebben dat een zwaardhand me leert zwaardvechten,’ gromde Nynaeve. Ze slikte hevig en deed haar ogen open. ‘Er is iemand bij wie ik dat graag zou gebruiken.’ Egwene keek haar scherp aan. Bedoelde Nynaeve echt de Amyrlin – wat stom was en bovendien gevaarlijk – of bedoelde ze Lan? Ze snauwde Egwene telkens af als die het over hem had.

‘Een zwaard?’ zei de Amyrlin Zetel, ik heb zwaarden nooit erg nuttig gevonden. Zelfs als je heel bedreven bent, kind, zijn er altijd mannen die vaardiger zijn, en veel sterker. Maar als je een zwaard wilt hebben...’ Ze stak haar hand op. Egwene snakte naar adem en zelfs de ogen van Nynaeve leken uit de kassen te rollen, want opeens had de Amyrlin een zwaard in haar hand. Kling en gevest vertoonden een vreemd blauwig wit. Het zag er op de een of andere manier... koud uit. ‘Gemaakt van lucht, kind, met... Lucht. Het is even goed als een stalen zwaard, beter zelfs dan de meeste, maar nog steeds even nutteloos.’ Het zwaard werd een schilmesje. Het kromp niet. Het was gewoon eerst het een en toen het andere. ‘Dit is echter wel nuttig.’ Het schilmesje ging over in mist en de mist trok weg. De Amyrlin legde haar lege hand weer in haar schoot. ‘Maar beide zaken kosten meer moeite dan ze waard zijn. Het is beter, gemakkelijker om gewoon een goed mes bij je te hebben. Je moet leren wanneer je je kunde dient te gebruiken, evenals hoe en wanneer her beter is dingen te doen zoals elke andere vrouw ze zou doen. Laat een smid een mes maken om vis te fileren. Als je de Ene Kracht te vaak en te lichtvaardig gebruikt, kan het gebeuren dat je er te veel van gaat houden. Daarin schuilt gevaar. Je wilt er steeds meer van en vroeg of laat riskeer je dat je er meer van gebruikt dan je aankunt. En daardoor kun je als een afgeknepen kaars uitdoven of...’

‘Als ik dat allemaal moet leren,’ onderbrak Nynaeve haar stijfjes, ‘dan zou ik liever iets nuttigs willen leren. Al dit... dit... “Laat de lucht bewegen, Nynaeve. Steek de kaars aan, Nynaeve. Doof de kaars, Nynaeve. Steek weer aan.” Bah!’

Egwene deed haar ogen even dicht. Alsjeblieft, Nynaeve. Probeer alsjeblieft je drift te beheersen. Ze moest op haar lip bijten om te voorkomen dat ze het hardop zei.

Heel even bleef de Amyrlin zwijgen. ‘Nuttig,’ zei ze ten slotte, iets nuttigs. Jij wilde een zwaard hebben. Veronderstel dat er een man met een zwaard op me afkomt. Wat zal ik doen? Iets nuttigs, daar kun je op rekenen. Dit bijvoorbeeld.’

Een moment lang meende Egwene een gloed te zien rond de vrouw aan de andere kant van haar bed. Toen leek de lucht zich te verdikken. Er veranderde niets, voor zover Egwene kon zien, maar toen ze probeerde haar arm op te tillen, wilde die niet buigen, alsof ze tot haar nek in een dikke gelei zat. Ze kon niets bewegen, alleen haar hoofd.

‘Laat me los!’ kraste Nynaeve. Haar ogen gloeiden en haar hoofd schokte van links naar rechts, maar haar lichaam was even roerloos als een beeld. Egwene besefte dat zij niet de enige was die werd vastgehouden. ‘Laat me los!’

‘Nuttig, vind je niet? En het is alleen maar Lucht.’ De Amyrlin sprak alsof ze bij een kopje thee over koetjes en kalfjes zat te praten. ‘Grote man, met zijn spieren en zijn zwaard, en het zwaard helpt hem evenveel als de haren op zijn borst.’

‘Laat me gaan, zeg ik!’

‘En als zijn plek je niet bevalt, nou, dan pak je hem gewoon op.’ Nynaeve gilde woest toen ze langzaam opsteeg, nog steeds in een zit-houding, tot haar hoofd haast de zoldering raakte. De Amyrlin glimlachte. ‘Ik heb er vaak naar verlangd dat ik dit kon gebruiken om te vliegen. De archieven vertellen dat in de Eeuw der Legenden een Aes Sedai kon vliegen, maar ze maken niet duidelijk hoe dat werd gedaan. In ieder geval niet op deze manier. Zo werkt het niet. Je kunt je handen uitsteken en een kist oppakken die evenveel weegt als jezelf en je lijkt sterk. Maar hoe je het ook aanpakt, je kunt jezelf niet optillen.’

Nynaeves hoofd maakte woeste bewegingen, maar geen enkel spiertje van haar lichaam bewoog. ‘Het Licht verbrande je, laat me los!’ Egwene slikte hevig en hoopte dat zij niet opgetild zou worden. ‘Dus,’ ging de Amyrlin verder, ‘zo’n grote man, harig en gespierd. Hij kan me niets doen, terwijl ik alles met hem uit kan spoken. Nou, als ik er zin in had...,’ ze boog zich naar voren, met haar ogen strak op Nynaeve gericht, en opeens leek haar glimlach niet vriendelijk meer, ‘... dan kan ik hem ondersteboven draaien en hem een pak voor zijn broek geven. Net als...’ Opeens vloog de Amyrlin zo hard naar achteren dat haar hoofd van de wand terug bonsde. Daar bleef ze hangen, alsof iemand haar ertegenaan perste.

Egwene staarde hen met droge mond aan. Dit is niet echt. Dit is niet echt.

‘Ze hadden gelijk,’ zei de Amyrlin. Haar stem klonk gespannen, alsof de ademhaling haar moeite kostte. ‘Ze zeiden al dat je snel leerde. En ze zeiden ook dat je razend moest zijn om tot de kern te komen van je mogelijkheden.’ Ze hapte naar adem. ‘Zullen we elkaar tegelijk loslaten, kind?’

Nynaeve zweefde met vlammende ogen in de lucht en zei: ‘Als je me niet meteen loslaat, zal ik...’ Opeens verscheen er verbazing in haar ogen, een blik van verlies. Haar mond bewoog zonder geluid te maken.

De Amyrlin ging weer overeind zitten en bewoog haar schouders. ‘Toch weet je nog niet alles, of wel, kind? Nog niet het honderdste deel van alles. Je had niet verwacht dat ik je van de Ware Bron kon afsnijden. Je kunt het nog steeds ergens voelen, maar je kunt het net zo min aanraken als een vis de maan. Als je genoeg hebt geleerd om tot het ware zusterschap te worden verheven, kan geen enkele vrouw je dat meer aandoen. Hoe sterker je wordt, hoe meer Aes Sedai er nodig zijn om je tegen je wil af te schermen. Nou, wat denk je, wil je leren?’ Nynaeve perste haar lippen tot een dunne streep op elkaar en staarde haar grimmig recht in de ogen. De Amyrlin zuchtte. ‘Als je ook maar een sprankje minder mogelijkheden had, kind, zou ik je naar de Meesteresse der Novices sturen met de boodschap jou de rest van je leven te houden. Maar je zult krijgen wat je verdient.’ Nynaeves ogen sperden zich wijd open en ze kon nog net een gil slaken voor ze viel en met een luide klap op haar bed belandde. Egwene kromp in elkaar. De matrassen waren dun en het hout eronder was hard. Nynaeves gezicht verstrakte maar heel even toen ze wat beter ging zitten.

‘Nou dan,’ zei de Amyrlin ferm, ‘tenzij je nog meer voorbeelden verlangt, zullen we met jullie les beginnen. Doorgaan met jullie les, kunnen we beter zeggen.’

‘Moeder?’ vroeg Egwene zwakjes. Onder haar kin kon ze nog steeds niets bewegen.

De Amyrlin keek haar vragend aan en glimlachte toen. ‘Ach, het spijt me, kind. Ik ben bang dat je vriendin mijn volle aandacht had.’ Opeens kon Egwene zich weer bewegen. Ze hief haar armen, alleen maar om zich ervan te overtuigen dat ze het kon. ‘Zijn jullie beiden klaar om te leren?’

‘Ja, Moeder,’ zei Egwene vlug. De Amyrlin trok een wenkbrauw op naar Nynaeve. Even later zei Nynaeve met een strakke stem: ‘Ja, Moeder.’ Egwene slaakte een zucht van opluchting.

‘Goed. Nou. Denk nergens meer aan, behalve aan een bloemknop.’

Tegen de tijd dat de Amyrlin wegging, zat Egwene te zweten. Ze had gedacht dat enkele andere Aes Sedai streng waren, maar die glimlachende vrouw met haar eenvoudige gezicht had er iedere druppel inspanning uitgeperst, uitgetrokken. Maar het was goed gegaan. Toen de deur achter de Amyrlin dichtviel, stak Egwene een hand op. Een klein vlammetje sprong op, balanceerde op een haardikte boven het puntje van haar wijsvinger en danste toen van vingertop naar vingertop. Ze werd niet geacht dit te doen zonder begeleidster of eventueel een Aanvaarde die op haar kon letten, maar ze was te opgewonden over haar vordering om er enige aandacht aan te besteden. Nynaeve sprong overeind en gooide haar kussen naar de dichtvallende deur. ‘Dat... dat smerige, verachtelijke, ellendige, oude... rotwijf! Het Licht verbrande haar! Wat zou ik haar graag aan de vissen willen voeren. Wat zou ik haar graag kruiden laten slikken die haar voor de rest van haar leven groen maken! Het kan me niet schelen dat ze oud genoeg is om mijn moeder te zijn. Als ik haar in Emondsveld had, zou ze niet meer normaal kunnen zitten voor de rest van haar...’ Het kwam er zo tandenknarsend uit dat Egwene schrok.

Terwijl Egwene de vlam uit liet gaan, richtte ze haar ogen strak op haar schoot. Ze wou dat ze ongemerkt de hut uit kon sluipen. De les was voor Nynaeve niet zo goed gegaan, omdat ze haar drift had beteugeld tot de Amyrlin was vertrokken. Het lukte haar nooit

goed, tenzij ze boos was, en dan barstte alles tegelijk los. Na de zoveelste mislukking had de Amyrlin alles gedaan om haar weer razend te maken. Egwene had liever gehad dat Nynaeve kon vergeten dat zij erbij was geweest en alles had gezien en gehoord. Nynaeve stapte stijf naar haar bed en stond naar de wand erachter te staren met een gebalde vuist in haar zij. Egwene keek verlangend naar de deur.

‘Jouw schuld was het niet,’ zei Nynaeve en Egwene schrok. ‘Nynaeve, ik...’

Nynaeve draaide zich om en keek haar aan. ‘Jouw schuld was het niet,’ herhaalde ze, maar het klonk niet overtuigend. ‘Als je het echter waagt iemand hier iets van te vertellen, dan... dan...’

‘Geen letter,’ zei Egwene snel. ‘Ik herinner me al niets meer wat de moeite van het vertellen waard is.’

Nynaeve bleef haar nog wat langer aankijken en knikte toen. Opeens grimaste ze. ‘Licht, ik dacht dat er niets smeriger smaakte dan rauwe schapentongwortel. Ik onthoud het voor de volgende keer dat je het domme gansje uithangt, dus pas op je tellen.’ Egwene kromp in elkaar. Dat was het eerste geweest wat de Amyrlin had gedaan om Nynaeve driftig te maken. Er was opeens een klodder donker spul verschenen dat vettig glom en smerig rook en terwijl de Amyrlin Nynaeve met de Ene Kracht vasthield, had ze dat spul in de mond van de Wijsheid geperst. De Amyrlin had zelfs haar neus dichtgeknepen om haar te dwingen het door te slikken. En Nynaeve herinnerde zich dingen die ze maar éénmaal had gezien. Egwene dacht niet dat iets haar kon tegenhouden als ze ergens haar zinnen op had gezet. Ook al kon ze nog zo goed een vlammetje laten dansen, zij had de Amyrlin nooit tegen een muur kunnen persen. ‘Nou ja, je bent in ieder geval niet meer ziek van deze boot.’ Nynaeve gromde en lachte toen scherp en kort. ‘Ik ben te boos om ziek te zijn.’ Na een tweede vreugdeloze lach schudde ze haar hoofd. ‘Ik voel me te ellendig om ziek te zijn. Licht, ik voel me alsof ik door een knoopsgat heen ben getrokken. Als de opleiding van Novices zo is, zul je genoeg reden hebben alles snel te leren.’ Egwene sloeg haar ogen neer. Vergeleken met Nynaeve had de Amyrlin haar slechts aangemoedigd, om haar successen geglimlacht, met haar mislukkingen meegeleefd en haar dan weer aangemoedigd. Maar alle Aes Sedai hadden gezegd dat het in de Witte Toren heel anders zou zijn, hoewel ze niet wilden vertellen hoe. Als zij elke dag

moest doorstaan wat Nynaeve net had beleefd, dacht ze dat ze het niet zou volhouden.

Er veranderde iets in de scheepsbewegingen. Het gewiebel stopte en op het dek boven hun hoofd stampten voeten rond. Een man riep iets wat Egwene niet kon verstaan. Ze keek op naar Nynaeve. ‘Denk je dat... Tar Valon?’

‘We kunnen het maar op één manier te weten komen,’ antwoordde Nynaeve, terwijl ze vastbesloten haar mantel van de haak pakte. Toen ze op het dek kwamen, holden overal schepelingen rond, die touwen aantrokken, zeilen inhaalden en lange roeiriemen klaarhielden. De wind was afgenomen tot een briesje en de wolken braken open.

Egwene rende naar de omheining. ‘Ja! Tar Valon!’ Nynaeve kwam naast haar staan, met een uitdrukkingsloos gezicht. Het eiland was zo groot dat het meer leek of de rivier zich vertakte. Bruggen die van kant leken gemaakt, bogen zich van beide oevers naar het eiland en overbrugden zowel moerasland als rivier. De muren van de stad, de Glanzende Muren van Tar Valon, glinsterden wit toen de zon door de wolken heen brak. Op de westoever kringelde een dunne rookpluim uit een gekartelde bergtop. De Drakenberg stak zwart af tegen de hemel, een eenzame berg midden in het laagland en een golvend heuvellandschap. De Drakenberg, waar de Draak was gestorven. De Drakenberg, ontstaan door de dood van de Draak. Egwene wou maar dat ze niet aan Rhand hoefde te denken als ze naar de berg keek. Een man die kan geleiden. Licht, help hem. De Rivierkoningin voer door een brede opening in een hoge, ronde muur die in de rivier stak. Binnen omringde één lange kade een ronde haven. Bootslieden rolden de laatste zeilen op en gebruikten alleen riemen om het schip aan de achtersteven af te meren. Aan de lange kade werden de andere schepen die de rivier af waren gezakt, op hun ligplaats tussen de afgemeerde schepen vastgelegd. Het vaandel met de Witte Vlam zorgde ervoor dat overal in de reeds drukke haven de werklui nog harder gingen werken.

Nog voor de meertouwen vastlagen, kwam de Amyrlin op het dek en de dokwerkers legden een loopplank voor haar klaar. Leane liep naast haar, met de gevlamde staf in de hand, en de andere Aes Sedai stapten na hen aan wal. Geen enkele Aes Sedai keurde Egwene of Nynaeve ook maar een blik waardig. Op de kade werd de Amyrlin Zetel begroet door een afvaardiging Aes Sedai met stola’s; de vrouwen bogen vormelijk en kusten haar ring. De kade bruiste van de drukte door het lossen van de schepen en de aankomst van de Amyrlin Zetel. Soldaten stonden in het gelid voor ontscheping, mannen stelden kranen op voor de lading. Trompetgeschal schetterde tegen de muren en streed met het gejuich van de toeschouwers. Nynaeve snoof luid. ‘Ze lijken ons vergeten te zijn. Kom mee. Wij zorgen wel voor onszelf.’

Egwene aarzelde, want ze wilde graag nog langer over Tar Valon uitkijken, maar ze volgde Nynaeve benedendeks om hun spullen te halen. Toen ze met de pakken in hun arm weer boven kwamen, waren de soldaten en trompetten verdwenen – en de Aes Sedai eveneens. Mannen gooiden dekluiken open en lieten kabels in het ruim zakken.

Op het dek greep Nynaeve de arm van een dokwerker, een robuuste kerel in een grof bruin hemd zonder mouwen. ‘Onze paarden?’ begon ze.

‘Ik heb het druk,’ gromde hij terwijl hij zich lostrok. ‘Paarden worden allemaal naar de Witte Toren gebracht.’ Hij nam hen van boven tot onder op. ‘Als jullie iets met de Toren hebben af te handelen, kun je er maar beter vlug heen gaan. De Aes Sedai hebben het niet zo begrepen op slome nieuwelingen.’ Een andere man, worstelend met een baal die net aan een kabel uit het ruim werd gehesen, schreeuwde hem toe en hij draaide de twee vrouwen de rug toe om zijn maat te gaan helpen.

Egwene keek naar Nynaeve. Het leek of ze echt op eigen benen stonden.

Nynaeve liep met een grimmig gezicht de kade op, maar Egwene zocht zich terneergeslagen een weg over de loopplank en door de teerlucht op de kade. Al dat gepraat over ons bier willen hebben en nu lijken ze er niets om te geven.

Brede trappen leidden uit de haven naar een wijde halve cirkel van donkere roodsteen. Toen ze die bereikten, bleven Nynaeve en Egwene met open mond staan kijken.

Ieder gebouw leek een paleis, hoewel aan de uithangborden te zien was dat veel gebouwen aan het ronde havenfront herbergen of winkels huisvestten. Overal was prachtig metselwerk zichtbaar en de lijnen van een gebouw leken ontworpen om het vorige aan te vullen en over te gaan in het volgende gebouw. Ze trokken het oog mee alsof alles onderdeel uitmaakte van één groots ontwerp. Sommige bouwwerken leken in niets op gebouwen; het waren meer enorme brekende golven, geweldige schelpen of schitterende, door de wind gevormde rotsklippen. Recht voor hen in de boog lag een groot plein, met een fontein en bomen, en verderop zag Egwene nog een ander plein. Boven dit alles verrezen de torens, hoog en sierlijk, sommige met verbindende boogbruggen hoog in de lucht. En boven alles uit rees een toren op die hoger en breder was dan alle andere, even wit ais de Glanzende Muren zelf.

‘De schoonheid beneemt je bij de eerste blik de adem,’ zei een vrouw achter hen. ‘De tiende keer trouwens ook. En de honderdste.’ Egwene draaide zich om. De vrouw was een Aes Sedai, daar was Egwene zeker van, hoewel ze geen stola droeg. Niemand anders bezat dat tijdloze uiterlijk en die zelfverzekerde houding. Een blik op haar hand toonde de gouden ring, het serpent dat in zijn eigen staart beet. De Aes Sedai was een beetje plomp, maar ze glimlachte warm. Egwene had nog nooit een vrouw gezien die er zo vreemd uitzag. Haar plompheid kon haar hoge jukbeenderen niet verbergen. Haar ogen stonden een tikkeltje schuin en waren heel licht en bleekgroen, en haar haren hadden bijna de kleur van vuur. Egwene kon nog net voorkomen dat ze met open mond naar dat haar en die licht schuinstaande ogen stond te gapen.

‘Uiteraard door de Ogier gebouwd,’ vervolgde de Aes Sedai, ‘en volgens sommigen hun fraaiste werk. Een van de eerste steden die na het Breken werden gebouwd. Er woonden hier toen nog geen vijfhonderd mensen – niet meer dan twintig zusters – maar zij bouwden voor wat eenmaal nodig zou zijn.’

‘Een prachtige stad,’ zei Nynaeve. ‘We worden verondersteld naar de Witte Toren te gaan. We zijn hier voor de opleiding, maar niemand lijkt er om te geven of we weggaan of blijven.’

‘Ze geven er wel om,’ zei de vrouw glimlachend. ‘Ik ben hier voor jullie, maar ik werd opgehouden door een gesprek met de Amyrlin. Ik ben Sheriam, de Meesteresse der Novices.’

‘Ik word geen Novice,’ zei Nynaeve flink, maar een beetje te snel. ‘De Amyrlin zelf zei dat ik een Aanvaarde zou worden.’

‘Dat is mij verteld.’ Sheriam vond het vermakelijk. ‘Voor zover ik weet, is dit nog nooit eerder gebeurd, maar ze zeggen dat je... buitengewoon bent. Bedenk echter wel dat ook een Aanvaarde naar mijn werkkamer kan worden geroepen. Zij moet dan wel meer voorschriften hebben geschonden dan een Novice, maar het is voorgekomen.’ Ze wendde zich tot Egwene alsof ze niet had gezien dat Nynaeve haar fronsend aankeek. ‘En jij bent onze nieuwe Novice. Altijd fijn om weer een Novice te zien binnenkomen. We hebben er tegenwoordig te weinig. Jij bent slechts de veertigste. En niet meer dan acht of negen zullen tot Aanvaarde worden verheven. Hoewel ik niet denk dat je je daar veel zorgen over hoeft te maken, als je hard werkt en jezelf aanpast. Het werk is hard en het zal je niet gemakkelijker worden gemaakt, ook al heb je veel aanleg volgens de berichten. Als je het niet kunt volhouden of als je door de inspanning instort, kunnen we het beter nu ontdekken en je je eigen weg laten gaan dan wachten tot je volleerd zuster bent en anderen afhankelijk van je zijn. Het leven van een Aes Sedai is niet gemakkelijk. Maar we gaan je erop voorbereiden, als je in je hebt wat nodig is.’ Egwene slikte. Instorten door de inspanning? ‘Ik zal het proberen, Sheriam Sedai,’ zei ze zwakjes. En ik zal niet instorten. Nynaeve keek haar bezorgd aan. ‘Sheriam...’ Ze zweeg en haalde diep adem. ‘Sheriam Sedai,’ – ze kreeg de titel slechts met de grootste moeite over haar lippen – ‘moet het haar echt zo moeilijk gemaakt worden? Vlees en bloed kunnen niet alles verdragen. Ik weet... iets van... wat Novices moeten doorstaan. Het is toch zeker niet nodig dat u probeert haar te breken, alleen maar om uit te zoeken hoe sterk ze is?’

‘Bedoel je zoals de Amyrlin vandaag met jou heeft gedaan?’ Nynaeve verstijfde, Sheriam keek alsof ze trachtte elk spoortje van vermaak te onderdrukken. ‘Ik heb je verteld dat ik met de Amyrlin heb gepraat. Wat je vriendin betreft: zet je zorgen opzij. De opleiding van een Novice is hard, maar niet te hard. Zulke beproevingen zijn alleen voor een Aanvaarde in haar eerste weken.’ Nynaeves mond viel open en Egwene dacht dat de ogen van de Wijsheid eruit zouden rollen. ‘Om die ene te vinden die mogelijk door de Novice-opleiding is geglipt terwijl ze eigenlijk ongeschikt is. We kunnen niet het gevaar lopen dat iemand van ons – een Aes Sedai-zuster – instort door de spanningen van de buitenwereld.’ De Aes Sedai sloeg haar armen om de schouders van de twee jonge vrouwen uit Emondsveld. Nynaeve leek nauwelijks te beseffen waar ze heen ging. ‘Kom,’ zei Sheriam. ‘Ik zal jullie naar je kamers brengen. De Witte Toren wacht.’

19

In Therins Dolk

Zoals gebruikelijk in de bergen was het ’s nachts koud in de uitlopers van Therins Dolk. Van de hoge toppen gierde de wind omlaag en voerde de ijzige kou van sneeuw en ijs mee. Rhand zocht een andere houding op de harde grond, trok zijn mantel en deken dichter om zich heen en sliep maar half. Zijn hand schoof naar zijn zwaard naast hem. Nog maar één dag, dacht hij doezelig. Nog maar één dag en dan gaan we. Als er morgen niemand komt, Ingtar niet en die Duistervrienden niet, breng ik Selene naar Cairhien. Hij had zich dat al eerder voorgenomen. Ze hadden de laatste dagen daar op de berghelling doorgebracht om de plek in het oog te houden waar volgens Hurin in die andere wereld het spoor was geweest. Volgens Selene zouden daar in deze wereld de Duistervrienden opdagen en iedere dag had hij zich voorgehouden dat het de hoogste tijd was om te vertrekken. Maar Selene had het steeds over de Hoorn van Valere en raakte voortdurend zijn arm aan. Daarbij keek ze hem diep in de ogen en voor hij het besefte, had hij ermee ingestemd nog een dag te wachten. Hij rilde in de koude wind en dacht aan hoe Selene hem aanraakte en in de ogen keek. Als Egwene dit ziet, zal ze me villen als een schaap en Selene erbij. Egwene zal zo langzamerhand wel in Tar Valon zijn, voor haar Aes Sedai-opleiding. Als ik haar weer zie, zal ze waarschijnlijk proberen me te stillen. Toen hij zich opnieuw omdraaide, streek zijn hand over het zwaard en voelde hij het pak met Thom Merrilins harp en fluit. Onbewust klampten zijn vingers zich vast aan de mantel van de speelman. Ik denk dat ik toen gelukkig was, al was ik toen op de vlucht om mijn leven te redden. Wat liedjes spelen voor een bord eten. Ik wist toen amper wat er aan de hand was. Je kunt nooit meer terug. Huiverend opende hij zijn ogen. Het enige licht kwam van een laag aan de hemel staande, krimpende maan die net niet meer vol was.

Een houtvuur zou hen verraden aan degenen waarnaar ze uitkeken. Loial mompelde grommend in zijn slaap. Een paard schraapte met zijn hoef. Hurin hield de eerste wacht op een rots hoger op de berghelling. Spoedig zou hij Rhand voor zijn wachtbeurt komen wekken. Rhand draaide zich weer op zijn andere zij... en verstarde. In het maanlicht zag hij Selenes gebukte gestalte bij zijn zadeltassen; ze frommelde aan de gespen. Haar witte kleren waren in het zwakke licht goed zichtbaar. ‘Heb je iets nodig?’

Ze schoot overeind en keek hem aan. ‘Je... je liet me schrikken.’ Hij kwam overeind, schudde de deken van zich af, sloeg de mantel om zich heen en ging naar haar toe. Hij wist zeker dat hij de zadeltassen vlak naast zich had neergelegd toen hij was gaan slapen. Hij hield ze altijd bij zich. Hij nam de tassen van haar over. Alles zat nog dicht, ook de tas met de banier. Waarom hangt mijn leven ervan af of ik hem bij me heb? Als iemand de banier ziet en herkent, betekent dat mijn dood. Hij keek haar achterdochtig aan. Selene bleef gewoon staan en keek naar hem op. De maan glansde in haar donkere ogen. ‘Ik besefte opeens,’ zei ze, ‘dat ik mijn kleren al veel te lang aan heb. Ik wil ze graag even schoonborstelen, als ik tenminste zolang iets anders kan dragen. Ik dacht aan een van jouw hemden.’

Rhand knikte en voelde zich vreemd opgelucht. Hij vond haar kleding nog net zo schoon als bij het begin van hun ontmoeting, maar hij wist dat als Egwene een vlekje op haar kleren kreeg, alles moest wachten tot ze het meteen had schoongemaakt. ‘Natuurlijk.’ Hij deed de overvolle tas open waarin hij alles behalve de banier had gepropt en trok er een witzijden hemd uit.

‘Dank je.’ Haar handen gingen naar haar rug. Naar de knoopjes, drong het opeens tot hem door. Met grote ogen wendde hij zich snel af. ‘Als je me even wilt helpen, gaat het veel gemakkelijker.’ Rhand schraapte zijn keel. ‘Dat zou niet gepast zijn. Wij zijn elkaar toch niet beloofd, of...’ Denk daar niet meer aan! Je kunt nooit met iemand trouwen. ‘Het is gewoon niet gepast.’ Haar zachte lach stuurde een rilling langs zijn rug, alsof haar vinger zijn ruggengraat streelde. Hij probeerde niet naar het geritsel achter zich te luisteren. Hij zei: ‘Eh... morgen... morgen vertrekken we naar Cairhien.’

‘En hoe moet het dan met de Hoorn?’

‘Misschien hadden we het mis. Misschien komen ze hier helemaal niet langs. Hurin zegt dat er meer passen door Therins Dolk leiden. Als ze iets verder naar het westen rijden, hoeven ze de bergen helemaal niet door.’

‘Maar het spoor dat we hebben gevolgd, kwam hierlangs. Ze komen eraan. De Hoorn van Valere komt. Je mag je nu weer omdraaien.’

‘Dat zeg je nou wel, maar we weten het niet...’ Hij draaide zich om en de woorden stierven in zijn mond. Ze had haar gewaad over de arm en droeg nu zijn hemd, dat in wijde plooien om haar heen viel. Het was een hemd met lange panden, dat bij zijn lengte paste, maar Selene was lang voor een vrouw. De onderkant van het hemd reikte net tot haar dijen. Niet dat hij nooit eerder meisjesbenen had gezien, want als de meisjes van Tweewater in de poelen van het Waterwold gingen pootjebaden, bonden ze altijd de rok op. Maar lang voor ze hun haar mochten vlechten, deden ze dat niet meer en bovendien was het nu donker. Haar huid leek te glanzen in het maanlicht. ‘Wat weet je niet, Rhand?’

Het geluid van haar stem schudde hem wakker. Hard kuchend draaide hij zich snel om en keek de andere kant op. ‘Eh... ik denk dat... eh... ik... eh...’

‘Denk aan de roem, Rhand.’ Hij voelde haar hand op zijn rug en had van de schrik bijna als een dwaas gepiept. ‘Denk aan de roem voor wie de Hoorn van Valere vindt. Ik zal zo trots zijn als ik naast de man met de Hoorn kan staan. Je hebt geen idee van ons aanzien, jij en ik samen. Met de Hoorn van Valere in je bezit kun je koning zijn. Je kunt een tweede Artur Haviksvleugel zijn. Je...’

‘Heer Rhand!’ Hurin kwam hijgend het kamp inlopen. ‘Mijn heer, ze...’ Hij stond glijdend stil en slaakte opeens een gorgelend geluid. Hij sloeg zijn ogen neer en wreef in zijn handen. ‘Vergeef me, mijn vrouwe. Ik wilde niet... ik... Vergeef me.’

Loial ging rechtop zitten en zijn deken en mantel vielen omlaag. ‘Wat is er aan de hand? Is het mijn beurt voor de wacht?’ Hij keek naar Rhand en Selene en zelfs in het zwakke licht was te zien dat hij grote ogen opzette.

Achter zich hoorde Rhand Selene een zucht slaken. Hij liep van haar vandaan en vermeed het om haar aan te kijken. Haar benen zijn zo wit, zo glad. ‘Wat is er, Hurin?’ Hij maakte zijn stem wat zachter. Ben ik nou kwaad op Hurin, op mezelf of op Selene? Er is geen reden boos op haar te zijn. ‘Heb je iets gezien, Hurin?’

De snuiver antwoordde met neergeslagen ogen. ‘Een kampvuur, heer! Daar beneden tussen de heuvels. Ik zag het eerst niet. Ze hebben het heel goed verborgen, maar meer voor achtervolgers, niet voor iemand die voor hen uit is en boven hen staat. Twee span, heer Rhand. Vast geen drie.’

‘Fajin,’ zei Rhand. ‘Ingtar zou zeker niet bang zijn voor achtervolgers. Het moet Fajin zijn.’ Opeens wist hij niet meer wat hij moest doen. Ze hadden op Fajin gewacht, maar nu de man maar een paar span weg was, wist hij het niet meer. ‘Morgenochtend... morgen gaan we ze volgen. Als Ingtar en de anderen ons inhalen, kunnen we meteen aanwijzen waar ze zijn.’

‘Zozo,’ zei Selene. ‘Je laat de Hoorn van Valere dus aan Ingtar over. En de eer.’

‘Ik wil geen...’ Onbedoeld draaide hij zich om en zag haar, zag haar bleekwitte benen in het maanlicht; even onbekommerd alsof ze alleen was. Alsof wij alleen zijn, dacht hij. Ze wil de man die de Hoorn vindt. ‘We kunnen Fajin met z’n drieën niet te pakken krijgen. Ingtar heeft twintig lansiers.’

‘Je weet niet of je dat niet kunt! Hoeveel man heeft die Fajin bij zich? Dat weet je ook niet.’ Haar stem klonk kalm en toch gespannen. ‘Je weet zelfs niet of die mannen daar in het kamp de Hoorn wel bij zich hebben. Dat ontdek je alleen als je zelf daarginds gaat kijken. Neem de alantin mee. Zijn ras heeft scherpe ogen, zelfs in het maanlicht. En hij is sterk genoeg om de Hoorn in de kist mee te nemen, als je de juiste keuze maakt.’

Ze heeft gelijk. Je weet niet zeker of het Fajin is. Het zou niet zo mooi zijn als ze Hurin een verkeerd spoor lieten volgen en dan ontdekt zouden worden door Fajins echte Duistervrienden. ‘Ik ga alleen,’ zei hij, ‘Hurin en Loial zorgen hier voor je veiligheid.’ Lachend kwam Selene op hem af, zo sierlijk dat ze bijna leek te dansen. Maanschaduwen tekenden geheimzinnige sluiers op haar gezicht toen ze naar hem opkeek en het mysterie maakte haar zelfs nog mooier. ‘Ik kan heel goed voor mezelf zorgen tot je weer terug bent om me te beschermen. Neem de alantin mee.’

‘Ze heeft gelijk, Rhand,’ zei Loial terwijl hij opstond. ‘Ik zie beter in het maanlicht dan jij. Met mijn ogen hoeven we misschien niet zo dicht bij hen te komen.’

‘Goed dan.’ Rhand beende naar zijn zwaard en gespte hem om. Hij liet de boog en de pijlen liggen. In het donker had een boog weinig nut en hij wilde alleen kijken, niet vechten. ‘Hurin, laat me zien waar dat kampvuur is.’

De snuiver klauterde voor hem uit, de rots op die als een enorme duim uit de berg stak. Het vuur was maar een puntje, hij zag het de eerste keer niet eens toen Hurin het aanwees. Wie dat had aangelegd, wilde niet dat het werd gezien. Hij onthield de plek. Tegen de tijd dat ze in het kamp terugkwamen, had Loial zijn eigen paard en Rood gezadeld. Toen Rhand op de rug van de vos zat, pakte Selene zijn hand. ‘Denk aan de roem,’ zei ze zachtjes. ‘Denk eraan.’ Het hemd leek haar beter te staan dan hij zich herinnerde; het voegde zich naar haar vormen.

Hij haalde diep adem en trok zijn hand weg. ‘Hurin, je staat met je leven borg voor haar veiligheid. Loial?’ Hij schopte Rood zachtjes in de flanken. Het grote ros van de Ogier stapte achter hem aan. Ze deden geen poging het snel te doen. De nacht lag over de berghellingen en de maan wierp schaduwen die het zoeken van een pad bemoeilijkten. Rhand kon het kampvuur niet meer zien. Het was ongetwijfeld beter verborgen voor ogen op dezelfde hoogte, maar hij had de juiste plek goed in zijn hoofd. Voor iemand die in het dichte groen van het Westwoud had leren jagen, zou het niet moeilijk zijn het vuur te vinden. En wat dan? Hij zag het gezicht van Selene voor zich. Ik zal zo trots zijn als ik naast de man met de Hoorn kan staan. ‘Loial,’ zei hij opeens en probeerde zijn gedachten te ordenen. ‘Wat betekent dat alantin zoals ze jou noemt?’

‘Het is de Oude Spraak, Rhand.’ Het paard zocht zich onzeker een pad, maar de Ogier leidde even zeker als bij daglicht. ‘Het betekent Broeder en het is een afkorting van tia avende alantin. Broeder van de Boom. Boombroeder. Het is een zeer vormelijke aanspreektitel, maar ja, ik heb gehoord dat de Cairhienin heel formeel zijn. De adellijke Huizen tenminste. De gewone mensen die ik heb gesproken, gaven niets om de juiste vormen.’

Rhand dacht diep na. Een schaapherder zou niet echt goed ontvangen worden bij zo’n aanzienlijk Huis met al zijn omgangsvormen. Licht, Mart heeft gelijk. Je bent gek en hebt het ook nog hoog in de bol. Maar als ik kón trouwen...

Hij wilde er niet verder aan denken en voor hij het besefte, had de leegte zich in hem gevormd, waardoor zijn gedachten ver weg waren en bij een ander leken te horen. Saidin glansde en lokte hem. Hij perste zijn tanden op elkaar en negeerde het. Het was net of hij een gloeiend kooltje in zijn hoofd negeerde, maar hij kon het tenminste op afstand houden. Nog net. Hij wilde de leegte loslaten, maar bedacht toen dat de Duistervrienden zich vlakbij bevonden in het nachtelijk duister. Plus de Trolloks. Hij had de leegte, de onbehaaglijke stilte van de leegte nodig. Ik hoef het licht niet aan te raken. Dat hoeft niet.

Een tijd later trok hij de teugels aan. Ze stonden aan de voet van een heuvel en de ver van elkaar staande bomen op de helling staken zwart af tegen de nacht. ‘Ik denk dat we er nu dichtbij zijn,’ zei hij zachtjes. ‘Het is beter als we te voet verder gaan.’ Hij gleed uit het zadel en bond de teugels van de vos aan een tak.

‘Is alles in orde?’ fluisterde Loial, die afsteeg. ‘Je stem klinkt gek.’

‘Niets aan de hand.’ Zijn stem klonk gespannen, besefte hij. Strak. Saidin wenkte hem, nee! ‘Voorzichtig! Ik weet niet zeker hoe ver het nog is, maar dat kampvuur moet ergens voor ons liggen. Boven op de heuvel, denk ik.’ De Ogier knikte.

Rhand sloop langzaam van boom naar boom, zette iedere voet voorzichtig neer en hield zijn zwaard stevig vast, zodat het niet tegen een stam sloeg. Hij was dankbaar dat er geen struiken stonden. Rhand zag alleen de grote schaduw van Loial, die hem volgde. Alles was gehuld in de schaduwen van maan en duisternis. Opeens speelde het maanlicht over de zwarte vormen voor hen en hij verstijfde, terwijl hij de ruwe bast van een iederbladboom aanraakte. Vage hoopjes op de grond werden in dekens gehulde mensen. Op enige afstand zag hij een tweede groepje van grotere vormen. Slapende Trolloks. Ze hadden het vuur gedoofd. In de maneschijn glansde iets van goud en zilver; het stond op de grond, midden tussen de twee groepen. Het maanlicht leek sterker te worden. Een moment zag hij alles heel duidelijk. Dicht bij die glimmende kist zag hij de gestalte van een slapende man, maar zijn ogen werden naar iets anders getrokken. De kist. De Hoorn. Met iets erop. In het maanlicht flitste een puntje rood. De dolk! Waarom zou Fajin de dolk...? Loials enorme hand sloot zich om Rhands mond en over een groot deel van zijn gezicht. Rhand draaide zich om en keek de Ogier aan. Loial wees naar rechts, langzaam, alsof de beweging kon opvallen. Aanvankelijk zag Rhand niets, maar toen bewoog er een schaduw op nog geen tien pas afstand. Een grote, lompe gestalte, met een snuit. De adem bleef Rhand in de keel steken. Een Trollok. En hij hield zijn snuit snuivend omhoog. Sommige Trolloks gingen op de geur af.

Heel even dreigde de leegte te verdwijnen. In het kamp van de Duistervrienden bewoog iemand en de Trollok draaide zich om en keek die kant op.

Rhand bevroor en liet zich opgaan in de rust van de leegte. Zijn hand lag op zijn zwaard, maar hij dacht er niet aan. De leegte was alles. Wat moest gebeuren, zou gebeuren. Hij staarde naar de Trollok zonder met zijn ogen te knipperen.

De schaduw met de snuit bleef nog heel even naar het kamp van de Duistervrienden kijken en liet zich toen gerustgesteld langs een boom omlaag zakken. Bijna meteen dreef er een laag geluid naar hen toe alsof iemand grove stof scheurde.

Loial hield zijn mond vlak bij Rhands oor. ‘Hij slaapt,’ fluisterde hij ongelovig.

Rhand knikte. Tham had hem verteld dat Trolloks lui en laks waren, behalve als ze konden moorden of werden voortgedreven door vrees. Hij wendde zich naar het kamp.

Daar was alles stil en rustig. Het maanlicht viel niet meer op de kist, maar hij wist nu welke donkere schaduw het was. In gedachten kon hij hem zien, zwevend buiten de leegte in het saidinschijnsel, goud glanzend en afgezet met zilver. De Hoorn van Valere en de dolk die Mart nodig had, beide binnen handbereik. Selenes gezicht doemde op. Ze konden Fajins groep morgenochtend volgen en Ingtars komst afwachten. Als Ingtar kwam, als hij zonder zijn snuiver het spoor nog had kunnen volgen. Nee, er zou geen betere gelegenheid komen. Alles lag binnen handbereik. Op de berghelling wachtte Selene. Rhand gebaarde Loial hem te volgen en liet zich op zijn buik zakken om naar de kist toe te kruipen. Hij hoorde hoe de Ogier gesmoord naar adem snakte, maar zijn ogen bleven gericht op die ene schaduw voor hem.

Links en rechts van hem lagen Duistervrienden en Trolloks, maar hij had Tham ooit zo dicht bij een hert zien komen dat hij een hand op de flank van het dier had kunnen leggen voor het wegsprong. Hij had geprobeerd iets van Tham te leren. Waanzin! De gedachte schoot vaag langs, bijna buiten bereik. Dit is waanzin! Je – wordt – echt – krankzinnig! Vage gedachten, de gedachten van iemand anders. Langzaam en geruisloos schoof hij kronkelend naar die ene bijzondere schaduw en stak een hand uit. Hij voelde sierlijk goudsmeedwerk. Het was de kist met de Hoorn van Valere. Zijn hand voelde iets anders, op de klep. De dolk, zonder schede. Zijn ogen werden groot in het donker. Toen hij dacht aan wat die dolk met Mart had gedaan, trok hij snel zijn hand terug en trilde de leegte van opwinding.

De man die daar vlakbij lag – op niet meer dan twee pas van de kist; de anderen lagen vele stappen verderop – kreunde in zijn slaap en vocht met zijn dekens. Rhand liet de leegte zijn gedachten en angst verjagen. Na wat slaperig gekreun lag de man weer stil. Rhand liet zijn hand weer naar de dolk glijden, maar raakte hem niet aan. In het begin had Mart er geen last van gehad. Tenminste niet zoveel, niet zo vlug. Met één snelle beweging tilde hij de dolk op, stak hem achter zijn riem en trok zijn hand weg, alsof het zou helpen als hij de dolk maar kort met zijn blote handen aanraakte. Misschien kreeg hij er last van en zou Mart zonder de dolk sterven. Hij kon de dolk voelen, een gewicht dat tegen hem aan drukte. Maar in de leegte waren gevoelens even ver weg als gedachten en de druk van de dolk verminderde snel tot iets gewoons.

Hij verspilde nog een moment en staarde naar de in schaduwen gehulde kist. De Hoorn moest erin liggen, maar hij wist niet hoe hij de kist open moest krijgen en hij kon hem niet alleen optillen. Hij keek om naar Loial en zag de ineengedoken Ogier vlak achter zich. Zijn geweldige hoofd draaide heen en weer, doordat hij beurtelings naar de slapende Duistervrienden en naar de slapende Trolloks keek. Zelfs in de nacht was het duidelijk dat Loials ogen bijna onmogelijk groot waren. In het maanlicht leken ze op schoteltjes. Rhand pakte Loials hand beet.

De Ogier schrok en slaakte een zucht. Rhand hield een vinger tegen zijn lippen, legde Loials hand op de kist en gebaarde: optillen. Even – het leek een eeuwigheid in die nacht, met Duistervrienden en Trolloks overal om hem heen, maar het konden hooguit enkele hartslagen zijn – staarde Loial alleen maar. Toen sloeg hij langzaam zijn armen om de gouden kist en stond op. Het leek hem geen enkele moeite te kosten.

Uiterst behoedzaam, zelfs nog voorzichtiger dan hij naderbij was geslopen, liep Rhand uit het kamp weg, achter Loial en de kist aan. Hij had beide handen aan zijn zwaard en hield de slapende Duistervrienden en de stille Trollokgestalten in de gaten. Al die schaduwvormen werden geleidelijk door het nachtelijk duister opgeslokt. Bijna weg. Het is ons gelukt!

De man die vlak bij de kist had liggen slapen, kwam opeens met een gesmoorde kreet overeind en sprong vervolgens op. ‘Hij is weg! Wakker worden, vee! Hij is wééég!’ Het was de stem van Fajin, zelfs in de leegte herkende Rhand hem. De anderen kwamen moeizaam overeind. Duistervrienden en Trolloks vroegen grauwend en snauwend wat er aan de hand was. Fajins stem verhief zich tot een brullend gehuil. ‘Ik weet dat jij het bent, Altor. Je verbergt je voor mij, maar ik weet dat je er bent! Zoek hem! Zoek hem! Altóóór.’ Mannen en Trolloks verspreidden zich in alle richtingen.

Gehuld in de leegte bleef Rhand doorlopen. Saidin – bijna vergeten toen hij het kamp binnendrong – stuwde naar hem toe. ‘Hij kan ons niet zien,’ fluisterde Loial zachtjes. ‘Als we eenmaal bij de paarden zijn...’

Uit het duister sprong een Trollok op hen af. Hij had een wrede arendssnavel in zijn gezicht waar mond en neus behoorden te zitten en zijn kromme zwaard zwaaide al fluitend door de lucht. Rhand bewoog zonder na te denken. Hij was één met zijn wapen. Kat danst op de muur. De Trollok krijste toen hij viel, en nogmaals toen hij stierf.

‘Hollen, Loial,’ beval Rhand. Saidin wenkte hem. ‘Hollen!’ Hij besefte vaag dat Loial onhandig een logge draf inzette, maar in de nacht verscheen een tweede Trollok met een berensnuit en slagtanden, zijn strijdbijl reeds opgeheven. Moeiteloos gleed Rhand tussen de Trollok en de Ogier. Loial moest tot elke prijs de Hoorn zien te redden. De Trollok stak met kop en schouders boven Rhand uit en was tweemaal zo breed. Hij kwam stil grauwend op Rhand af. Hoveling klapt waaier dicht. Ditmaal klonk er geen schreeuw. Achteruitlopend volgde hij Loial en loerde rond in de nacht. Saidin lokte hem met die aanlokkelijke zang. De Ene Kracht kan ze allemaal verbranden, Fajin en alle anderen tot sintels verkolen. Nee! Nog twee Trolloks, een wolf en een ram, met blikkerende tanden en kromme hoorns. Hagedis tussen de doornen. Hij knielde op een knie en kwam soepel overeind toen de tweede neerging, terwijl zijn hoorns bijna zijn schouders schramden. Het verrukkelijke lied van saidin streelde hem, trok hem aan duizenden zijden koorden naderbij. Verzeng ze allemaal met de Kracht. Nee. Nee! Liever dood dan dat. Als ik dood ben, is het tenminste afgelopen.

Een groepje onzeker rondkijkende Trolloks verscheen. Drie. Vier. Opeens wees er een naar Rhand en begon te janken; tijdens hun aanval volgde de rest zijn voorbeeld.

‘Laten we er een eind aan maken!’ schreeuwde Rhand en stormde op ze af.

Heel even werden ze erdoor verrast en bleven staan. Toen kwamen ze schor brullend aangerend, uitbundig, bloeddorstig met opgeheven zwaarden en bijlen. Op het lied van saidin danste Rhand tussen hen rond. Honingvogel kust de honingroos. Zo sluw, die alles vervullende zang. Kat op brandend zand. Het zwaard in zijn handen leek te leven als nooit eerder en hij vocht alsof hij met zijn reigerzwaard saidin kon afweren. Reiger spreidt zijn vleugels. Rhands ogen gleden over de roerloze gestalten rond hem op de grond. ‘Dood is beter,’ mompelde hij. Hij sloeg zijn ogen op naar de heuvel met het kamp. Daar waren Fajin en zijn Duistervrienden, en nog meer Trolloks. Te veel om te bevechten en het te overleven. Hij deed een stap naar het kamp, en toen nog een.

‘Rhand, kom nou!’ Loials doordringende gefluister dreef door de leegte naar hem toe. ‘Omwille van het leven en het Licht, Rhand, kom mee!’

Rhand bukte zich en veegde zijn wapen af aan een Trollokjas. Vervolgens schoof hij het terug in de schede, even formeel als wanneer Lan toekeek. ‘Rhand!’

Alsof Rhand helemaal geen haast had, voegde hij zich bij Loial en de paarden. De Ogier was bezig om met riemen uit zijn zadeltas de gouden kist op het zadel vast te binden. Hij had zijn mantel onder de kist gepropt om hem op het ronde zadel in evenwicht te houden. Saidin zong niet meer. De misselijkmakende gloed was er nog, maar hield zich op de achtergrond, alsof hij hem echt had weerstaan. Verwonderd liet hij de leegte verdwijnen. ‘Ik denk dat ik gek word,’ zei hij. Opeens besefte hij weer waar ze zich bevonden en keek om. Van verschillende kanten hoorde hij geschreeuw en gejank. Het betekende dat ze zochten, maar hen niet op het spoor waren. Nog niet. Hij zwaaide zich op Roods rug.

‘Soms begrijp ik nog niet de helft van wat je zegt,’ zei Loial. ‘Als je zo nodig gek moet worden, wacht er dan tenminste mee tot we weer bij vrouwe Selene en Hurin terug zijn.’

‘Hoe ga jij rijden met dat in je zadel?’

‘Ik loop wel.’ De Ogier voegde de daad bij het woord en snelde weg, waarbij hij het paard aan de teugels meetrok. Rhand volgde. Loial liep even snel als een paard in draf. Rhand was er zeker van

dat de Ogier dit niet lang vol zou houden, maar Loials voeten haperden geen moment. Rhand kwam tot de conclusie dat Loials opschepperij over winnen van een paard, misschien echt waar was. Nu en dan keek Loial al rennend om, maar toen de afstand groter werd, verzwakten het geschreeuw van de Duistervrienden en het gehuil van de Trolloks.

Zelfs toen de bodem steeds steiler werd, liep Loial amper langzamer. Hij draafde hun kampement binnen en stond slechts licht te hijgen. ‘Je hebt hem.’ Selenes stem klonk opgetogen toen haar blik bleef rusten op de fraai bewerkte kist op Loials zadel. Ze droeg haar eigen kleren weer en Rhand vond ze zo wit als verse sneeuw. ‘Ik wist dat je de juiste keus zou maken. Mag ik... mag ik hem zien?’

‘Heeft iemand u gevolgd, heer?’ vroeg Hurin bezorgd. Hij staarde vol ontzag naar de kist, maar zijn ogen gleden verder, het duister in, de berghelling af. ‘Als ze u hebben gevolgd, moeten we snel vertrekken.’

‘Ik denk niet dat ze dat hebben gedaan. Loop eens naar die rots en kijk of je iets kunt zien.’ Rhand gleed uit het zadel toen Hurin zich de berg op haastte. ‘Selene, ik weet niet hoe je de kist open kunt krijgen. Loial, weet jij het?’ De Ogier schudde het hoofd. ‘Laat mij eens proberen...’ Zelfs voor een vrouw van Selenes lengte was Loials zadel erg hoog. Ze strekte haar arm om de fijnbewerkte patronen op de kist aan te raken, liet haar handen erover glijden en drukte. Er klonk een klik en ze duwde de klep omhoog, zodat hij openviel.

Toen ze op haar tenen ging staan om haar hand erin te steken, reikte Rhand over haar schouder en pakte de Hoorn van Valere eruit. Hij had hem een keer eerder gezien, maar nog nooit aangeraakt. Hij was prachtig, maar zag er niet uit als een eeuwenoud of machtig voorwerp. Het was een gedraaide gouden hoorn met ingelegde zilveren woorden die glommen in het zwakke licht. Hij voelde met een vinger aan de vreemde letters rondom de beker. Ze leken het maanlicht te vangen.

‘Tia mi aven Moridin isainde vadin,’ zei Selene. ‘Geen graf weerstaat mijn geschal. Jij zult meer roem verwerven dan Artur Haviksvleugel.’

‘Ik breng hem naar Shienar, naar heer Agelmar.’ Hij zou naar Tar Valon moeten, maar ik heb genoeg van die Aes Sedai. Laat Agelmar of Ingtar hem er maar heen brengen. Hij legde de Hoorn terug in de kist. Hij weerkaatste het maanlicht en trok ieders aandacht.

‘Dat is waanzin,’ zei Selene.

Rhand kromp bij die woorden ineen. ‘Waanzin of niet, dat ga ik doen. Ik heb het je al eerder gezegd, Selene. Ik wil die grootsheid niet. Daarginds dacht ik dat ik het wilde. Een tijdlang heb ik gedacht dat ik van alles wilde...’ Licht, wat is ze mooi. Egwene. Selene. Ik ben hen allebei niet waard. ‘Ik weet niet wat me bezielde.’ Saidin kwam, maar ik heb hem met mijn zwaard weggeslagen. Of is dat ook waanzin? Hij haalde diep adem. ‘De Hoorn van Valere behoort in Shienar te zijn. En als dat niet zo is, zal heer Agelmar wel weten wat ermee moet gebeuren.’

Hurin verscheen boven aan de helling. ‘Het vuur is weer aan, heer Rhand, en groter dan eerst. Ik meende ook geschreeuw te horen. Allemaal verderop tussen de heuvels. Ik denk niet dat ze de berg al op zijn gekomen.’

‘Je hebt me verkeerd begrepen, Rhand,’ zei Selene. ‘Je kunt nu niet meer terug. Je zit eraan vast. Die Vrienden van het Duister zullen niet gewoon weggaan omdat jij de Hoorn hebt afgepakt. Zeker niet. Tenzij je een manier vindt om ze allemaal te doden, zullen ze jou nu opjagen, zoals jij naar hen op jacht bent geweest.’

‘Nee!’ Loial en Hurin keken verbaasd op van Rhands verbetenheid. Hij verzachtte zijn woorden. ‘Ik ken geen enkele manier ze allemaal te doden. Wat mij betreft, mogen ze eeuwig blijven leven.’ Selenes lange haren zwierden golvend heen en weer toen ze het hoofd schudde. ‘Dan kun je niet meer terug, alleen maar verder. Voor de veiligheid kun je dan beter doorrijden naar Cairhien. Dat ligt dichterbij dan Shienar. Vind je de gedachte aan wat meer dagen in mijn gezelschap zo stuitend?’

Rhand bleef naar de kist staren. Selenes gezelschap was zeker geen last, maar in haar nabijheid moest hij steeds denken aan zaken waaraan hij niet behoorde te denken. Maar terugrijden naar het noorden was gevaarlijk vanwege Fajin en zijn volgelingen. Wat dat betreft had ze gelijk. Fajin zou het nooit opgeven. Ingtar trouwens ook niet. Als Ingtar verder naar het zuiden reed – en Rhand kon geen enkele reden bedenken waarom hij terug zou rijden – zou hij vroeg of Iaat in Cairhien aankomen.

‘Cairhien,’ beaamde hij. ‘Je moet me maar eens laten zien waar je woont, Selene. Ik ben nog nooit in Cairhien geweest.’ Hij wilde het kistdeksel dichtdoen.

‘Heb je nog iets anders van de Vrienden van het Duister afgepakt?’ vroeg Selene. ‘Je zei iets over een dolk.’

Hoe kon ik dat vergeten? Hij liet de kist openstaan en trok de dolk uit zijn riem. Het kil glanzende lemmet was zo rond als een ramshoorn en de weerstangen hadden de vorm van gouden slangen. In het gevest knipperde een robijn zo groot als een duimnagel als een boos oog in het maanlicht. Zo mooi en zo verdorven als de dolk was, hij voelde niet anders als enig ander wapen. ‘Wees voorzichtig,’ zei Selene. ‘Snij je niet.’

Rhand huiverde inwendig. Als gewoon dragen al zo gevaarlijk was, wilde hij zeker niet weten wat een wond veroorzaakte. ‘Dit komt uit Shadar Logoth,’ zei hij tegen de anderen. ‘Het zal ieder aantasten die hem lang bij zich draagt, hem tot in zijn merg besmetten, zoals Shadar Logoth besmet is. Zonder de Heling van een Aes Sedai leidt die smet uiteindelijk tot de dood.’

‘Dus daar is Mart zo ziek van,’ zei Loial zachtjes. ‘Daar had ik nou nooit aan gedacht.’ Hurin staarde naar de dolk in Rhands hand en veegde zijn handen af aan zijn jas. De snuiver leek niet echt blij. ‘Niemand van ons mag hem langer vasthouden dan nodig is,’ vervolgde Rhand. ‘Ik zoek wel een manier om hem mee te nemen...’

‘Hij is gevaarlijk.’ Selene keek gefronst naar het wapen, alsof de slangen echt waren en giftig. ‘Gooi hem weg. Laat hem hier liggen of begraaf hem als je hem uit de handen van anderen wilt houden, maar zorg dat je hem kwijtraakt.’

‘Mart heeft hem nodig,’ zei Rhand ferm. ‘Hij is te gevaarlijk, dat heb je zelf gezegd.’

‘Hij heeft hem nodig. De Amy... de Aes Sedai zei dat Mart zou sterven als de dolk niet bij de Heling werd gebruikt.’ Ze hebben Mart nog steeds aan een lijntje vast, maar dit wapen zal dat doorsnijden. Tot ik van de dolk en de Hoorn verlost ben, hebben ze mij ook vast, maar ik ga niet naar hun pijpen dansen, al willen ze dat nog zo graag. Hij legde de dolk in de kist, in de kromming van de Hoorn, waar net genoeg ruimte was, en trok het deksel omlaag. Dat sloot met een scherpe klik. ‘Dit zal ons er wel tegen beschermen.’ Hij hoopte het maar. Lan zei altijd dat onzekerheid het beste moment was om vastbesloten te klinken.

‘De kist zal ons zeker beschermen,’ zei Selene strak. ‘En dan ga ik nu iets aan mijn slaaptekort doen.’

Rhand schudde het hoofd. ‘We zijn te dichtbij. Fajin lijkt mij soms te kunnen vinden.’

‘Zoek de Eenheid als je bang bent,’ merkte Selene op.

‘Ik wil morgenochtend zo ver mogelijk van die Duistervrienden af

zijn. Ik zal je merrie wel zadelen.’

‘Koppig!’ Het klonk of ze boos was en toen hij haar aankeek, vertrok haar mond tot een glimlach die haar zwarte ogen niet bereikte. ‘Een koppige man is uitstekend, zodra hij...’ Haar stem stierf weg en dat baarde hem zorgen. Vrouwen lieten vaak dingen ongezegd en volgens zijn beperkte ervaring leverde het niet uitgesprokene vaak de grootste problemen op. Ze keek zwijgend toe toen hij haar zadel op de rug van de witte merrie zwaaide en zich bukte om het tuig vast te gespen.

‘Haal ze allemaal hierheen!’ snauwde Fajin. De Trollok met de geitensnuit schuifelde achteruit. Het vuur kwam nu van een hoge stapel hout en wierp flakkerende schaduwen over de heuveltop. Zijn menselijke volgelingen zaten in de gloed in elkaar gedoken, bang in de buurt van de Trolloks te komen. ‘Haal ze hierheen, iedereen die nog in leven is, en wie ervandoor wil, krijgt wat die daar verdiende.’ Hij gebaarde naar de eerste Trollok die hem bericht had dat Altor niet gevonden kon worden. Het monster beet nog met malende kaken naar het zand dat doordrenkt was met zijn eigen bloed. Zijn hoeven schraapten groeven in zijn doodskramp. ‘Ga,’ fluisterde Fajin, en de Trollok rende de nacht in.

Fajin wierp een minachtende blik op de mensen. Ze kunnen nog steeds nuttig zijn. Toen draaide hij zich om en staarde de nacht in, naar Therins Dolk. Daarboven was Altor, daarginds, ergens in de bergen. Met de Hoorn. Bij die gedachte knarsten zijn tanden hoorbaar. Hij wist niet precies waar, maar iets trok hem naar de bergen. Naar Altor. Zoveel van dat... geschenk van de Duistere... was hem gebleven. Hij had er amper aan gedacht, had geprobeerd er niet aan te denken, tot opeens, toen hij de Hoorn kwijt was... kwijt’.... Altor er weer was, alsof Altor de kluif betekende voor een uitgehongerde hond.

‘Ik ben geen hond meer. Geen hond meer!’ Hij hoorde hoe de anderen zich ongerust rond het vuur bewogen, maar hij negeerde hen. ‘Je zult boeten voor wat mij werd aangedaan, Altor! De wereld zal boeten!’ Een waanzinnige, kakelende lach galmde door het nachtelijke duister. ‘De wereld zal boeten.’

20

Saidin

Rhand liet hen de hele nacht doorrijden en stond in de dageraad slechts een korte stop toe, om de paarden rust te geven. En om Loial te laten uitrusten. Doordat de zilvergouden kist met de Hoorn van Valere in zijn zadel stond, had de Ogier de hele nacht voor zijn paard uit gelopen of gehold zonder één keer te klagen en zonder hen op te houden. Ergens in die nacht waren ze de grens van Cairhien gepasseerd.

‘Ik wil hem nog een keer zien,’ zei Selene toen ze stilhielden. Ze steeg af en liep naar Loials paard. De zon, die net over de horizon blikte, wierp hun lange, dunne schaduwen ver naar het westen. ‘Zet hem voor me neer, alantin.’ Loial begon de riemen los te maken. ‘De Hoorn van Valere.’

‘Nee,’ zei Rhand, die zich van Roods rug liet glijden. ‘Loial, nee.’ De Ogier keek van Rhand naar Selene en zijn zenuwachtige oorbewegingen toonden zijn aarzeling, maar hij liet zijn handen zakken. ‘Ik wil de Hoorn zien,’ eiste Selene. Rhand wist zeker dat ze niet ouder was dan hij, maar op dat ogenblik leek ze opeens even oud en koud als de bergen en koninklijker dan koningin Morgase in haar hooghartigste bui.

‘Ik vind dat we de dolk uit het zicht moeten houden,’ zei Rhand. ‘Voor zover ik weet, kan zien even slecht zijn als aanraken. Laat hem daar maar liggen tot ik hem aan Mart kan geven. Hij... hij kan hem naar de Aes Sedai brengen.’ En welke prijs zullen zij voor die Heling vragen? Maar hij heeft geen andere keus. Hij voelde zich een beetje schuldig over het opgeluchte gevoel dat hij in ieder geval niets meer met de Aes Sedai te maken had. Ik héb niets meer met ze te maken. Op geen enkele manier.

‘De dolk! Je schijnt je alleen maar zorgen over die dolk te maken. Ik heb je gezegd hem weg te gooien. De Hoorn van Valere, Rhand!’

‘Nee.’

Ze kwam naar hem toe en haar wiegende heupen gaven hem het gevoel of er iets in zijn keel zat. ‘Ik wil hem alleen maar in het zonlicht zien. Ik zal hem niet eens aanraken. Hou jij hem maar vast. Ik wil me herinneren hoe jij de Hoorn van Valere in je handen had.’ Bij die woorden pakte ze zijn handen. Zijn huid kreeg kippenvel bij haar aanraking en zijn mond voelde droog aan.

Ik wil me herinneren... voor als ze vertrokken is... Hij kon de dolk weer wegstoppen zodra de Hoorn uit de kist was. De Hoorn met eigen handen vasthouden en hem in het licht bekijken, zou heel bijzonder zijn.

Hij wilde maar dat hij meer wist van de Voorspellingen van de Draak. Lang geleden in Emondsveld had hij van een koopmanswacht een stuk uit die Voorspellingen gehoord, maar toen had Nynaeve een bezem op de rug van de man stukgeslagen. En in dat korte fragment was de Hoorn van Valere niet voorgekomen.

De Aes Sedai proberen mij te laten doen wat zij willen. Selene stond hem nog steeds gespannen aan te kijken en haar gezicht was zo jong en mooi dat hij haar ondanks zijn gedachte wilde kussen. Hij had nooit een Aes Sedai zich zo zien gedragen en ze zag er jong uit, niet leeftijdloos. Een meisje van mijn leeftijd kan geen Aes Sedai zijn. Maar...

‘Selene,’ zei hij zachtjes. ‘Bén je een Aes Sedai?’

‘Aes Sedai!’ Ze spuwde het woord bijna uit en sloeg zijn handen opzij. ‘Aes Sedai! Dat gooi je me iedere keer voor de voeten!’ Ze haalde diep adem en streek haar kleren glad, alsof ze zichzelf wilde kalmeren. ‘Ik ben wat en wie ik ben. En ik ben geen Aes Sedai!’ En ze hulde zich in een zwijgende kilte waarin de ochtendzon koud leek. Loial en Hurin verdroegen dit alles zo goed mogelijk. Ze probeerden met elkaar te praten om hun verlegenheid te verbergen tot Selene hen met één blik tot zwijgen bracht. Ze reden verder. Tegen de avond, toen ze aan een visrijk bergbeekje het kamp opsloegen, leek Selene weer iets van haar goede humeur te hebben teruggevonden, want ze zat met de Ogier over boeken te babbelen en met Hurin vriendelijk te praten.

Tegen Rhand zei ze amper iets, tenzij hij iets vroeg. Dat ging de hele avond zo door en ook de volgende dag, toen ze de bergen inreden die als enorme, gekartelde grijze muren aan weerskanten hoog oprezen en steeds hoger werden. Telkens als hij echter naar haar keek, keek ze hem met een glimlach aan. Soms was het een glimlach die hij kon beantwoorden, soms was het er een waarbij hij rood aanliep en zijn keel schraapte vanwege zijn eigen gedachten, en soms was het zo’n geheimzinnige, alwetende glimlach die Egwene ook weleens toonde. Het soort glimlach waar hij altijd heel koppig van werd, maar het was tenminste een glimlach. Ze kan geen Aes Sedai zijn.

Hun weg leidde weer omlaag en toen de hemel al enige schemering beloofde, ging Therins Dolk eindelijk over in golvende, vlakkere heuvels met meer struiken dan bomen en meer boomgroepjes dan echte bossen. Er was geen weg, slechts een zandspoor, dat waarschijnlijk zo nu en dan door een boerenkar werd gebruikt. Sommige heuvels hadden terrassen met akkers die al een rijke oogst beloofden, maar op dit tijdstip verlaten waren. De boerderijen lagen ver uiteen; ze stonden zo ver weg dat Rhand alleen kon zien dat ze in steen waren opgetrokken.

Op een gegeven moment bespeurde hij in de invallende schemering een dorp waar al enkele vensterlichtjes flonkerden. ‘Vanavond slapen we weer in een bed,’ zei hij. ‘Dat doet me plezier, heer Rhand,’ lachte Hurin, en Loial knikte instemmend.

‘Een dorpsherberg,’ snoof Selene. ‘Ongetwijfeld smerig en vol ongewassen mannen die bier zuipen. Waarom kunnen we niet opnieuw onder de sterren slapen? Ik geniet ’s nachts van de sterren.’

‘Je zou er niet van genieten als Fajin ons inhaalt terwijl we slapen,’ zei Rhand, ‘hij en die Trolloks. Hij komt achter me aan, Selene. Ook achter de Hoorn aan, maar mij kan hij vinden. Waarom denk je dat ik de afgelopen nachten zo goed wacht heb gehouden?’

‘Als Fajin ons inhaalt, kun jij met hem afrekenen.’ Haar stem klonk koel en vol vertrouwen. ‘En in dat dorp kunnen ook Duistervrienden zitten.’

‘Maar zelfs als ze weten wie wij zijn, kunnen ze weinig doen met al die andere dorpelingen erbij. Of ga je ervan uit dat iedereen in dat dorp een Duistervriend is?’

‘En als ze ontdekken dat jij de Hoorn bij je hebt? Of jij nu roem wenst of niet, zelfs boeren dromen van de Hoorn.’

‘Ze heeft gelijk, Rhand,’ zei Loial. ‘Ik ben bang dat zelfs boeren hem zouden willen stelen.’

‘Rol je deken eens los, Loial, en gooi die over de kist. Hou hem toegedekt.’ Loial deed het en Rhand knikte. Het was duidelijk te zien dat er onder de gestreepte deken van de Ogier een doos of een kist zat, maar nergens viel aan te zien dat het meer was dan een gewone reiskist. ‘De kledingkist van vrouwe Selene,’ zei Rhand met een grijns en een buiging.

Selene negeerde zijn kwinkslag met een onpeilbare blik. Even later begaven ze zich weer op pad.

Bijna meteen, helemaal links van Rhand, weerspiegelde iets op de grond een straaltje van de ondergaande zon. Iets groots. Iets heel groots, aan het licht te zien dat het verspreidde. Nieuwsgierig stuurde hij zijn paard die kant op. ‘Heer?’ zei Hurin. ‘Het dorp?’

‘Ik wil alleen dat daar even bekijken,’ zei Rhand. Het is helderder dan zonlicht op water. Wat kan het zijn?

Met zijn ogen strak op de spiegeling gericht, voelde hij opeens verbaasd dat Rood bleef staan. Hij stond op het punt zijn vos aan te sporen, toen hij zag dat ze op de rand stonden van een steile klei-helling boven een enorme uitgraving. Het grootste deel van de heuvel was tot op een diepte van ruim honderd pas afgegraven. Er waren zeker enkele heuvels verdwenen en misschien verschillende akkers en weilanden, want het oppervlak van de uitgraving was minstens tien keer zo groot als de diepte. Langs de helling aan de andere kant liep een platgetreden pad. Ver in de diepte bevonden zich ongeveer tien mannen die een vuur oprakelden. Daar was het al bijna nacht. Hier en daar weerkaatste een enkel harnas licht en de mannen droegen een zwaard aan hun zij. Hij keek amper naar de groep.

Onder in de afgraving stak schuin uit de kleibodem een gigantische stenen hand met een kristallen bol die zojuist in het laatste zonlicht fel had geschitterd. Rhand bekeek met open mond de omvang van de bol. Het was een gladde bol – hij was er zeker van dat geen enkel klein krasje het oppervlak ontsierde – van minstens twintig pas doorsnede.

Op enige afstand van de hand was een stenen gezicht blootgelegd dat naar verhouding even groot was. Het gezicht van een man met een baard. Het stak uit de grond met de waardigheid van lange, lange jaren. De brede gelaatstrekken leken wijsheid en kennis te bevatten. Ongewild vormde zich in een oogwenk de leegte, geheel en volledig, en saidin glansde en wenkte. Hij ging zo volkomen op in het gezicht en de hand dat hij niet eens besefte wat er gebeurde. Hij had Baile Domon eens horen vertellen over een reuzenhand met een geweldige kristallen bol en de schipper had beweerd dat die op het eiland Tremalkin uit een heuvel oprees. ‘Dit is gevaarlijk,’ zei Selene. ‘Blijf uit de buurt, Rhand.’

‘Ik denk dat ik hier een weg naar beneden kan vinden,’ zei hij afwezig. Saidin zong hem toe. De enorme bol leek een witte gloed in het licht van de ondergaande zon. Hij meende in de diepten van het kristal licht te zien warrelen en dansen, op de maat van het saidinlied. Hij vroeg zich af waarom de mannen in de diepte het niet leken te merken.

Selene reed naar hem toe en trok aan zijn arm. ‘Alsjeblieft, Rhand, je moet meekomen.’ Hij keek naar haar hand, snapte het niet en liet zijn ogen toen langs haar arm naar haar gezicht glijden. Ze leek echt bezorgd, misschien wel bang. ‘Als deze rand het onder de paarden begeeft, breken we door de val allemaal onze nek. Bovendien zijn die mannen daar. Het zijn wachters en niemand zet een schildwacht bij iets wat elke voorbijganger mag bekijken. Wat heeft het voor zin Fajin te ontlopen als enkele krijgslieden van een heer je gevangennemen? Kom mee.’

Opeens – een zwevende, verre gedachte – besefte hij dat hij door de leegte werd omhuld. Saidin zong en de bol trilde van leven – zelfs zonder te kijken, kon hij het voelen. Hij bedacht opeens dat als hij het saidinlied mee zou zingen, dit geweldige stenen gezicht de mond zou openen en zou meezingen. Samen met hem en saidin. Verenigd.

‘Alsjeblieft, Rhand,’ zei Selene. ‘Ik ga met je mee het dorp in. Ik zal het niet meer over de Hoorn hebben. Maar kom nu mee.’

Hij liet de leegte los... maar die verdween niet. Saidin neuriede en het licht in het kristal klopte als een hart. Als zijn hart. Loial, Hurin en Selene staarden hem allemaal aan, maar ze leken blind en doof voor die glorieuze gloed in de bol. Hij probeerde de leegte weg te duwen, maar die bleef hard als graniet. Hij dreef in een steenharde leegte. Het lied van saidin en het lied van de bol, hij kon ze in zijn botten voelen trillen. Grimmig weigerde hij toe te geven, reikte diep in zichzelf... Ik zal niet...

‘Rhand.’ Hij wist niet van wie die stem was.

... reikte naar de kern van wie hij was, de kern van wat hij was...

... zal niet...

‘Rhand.’ Het lied vervulde hem, vervulde de leegte.

... raakte steen, heet van een genadeloze zon, koud van een onbarmhartige nacht... ... niet...

Licht vulde hem, verblindde hem.

‘Tot de schaduw heen is,’ mompelde hij, ‘tot het water weg is...’

De Kracht vervulde hem. Hij was één met het kristal.

‘... de Schaduw in, met ontblote tanden...’

De kracht kwam van hem. De Kracht was de zijne.

‘... tartend tot de laatste ademtocht, spuwend in het oog van Zichtzieder...’

Kracht om de wereld te breken.

‘... de Laatste Dag!’ Het kwam eruit als een schreeuw en de leegte was verdwenen. Rood schrok van zijn kreet. Klei brokkelde af onder de hoeven van de hengst en viel omlaag in de kuil. De grote vos zakte door zijn knieën. Rhand boog zich naar voren, trok de teugels aan en leidde Rood weg van de rand naar een veilige plek. Ze zaten hem allemaal aan te staren, zag hij. Selene, Loial, Hurin, allemaal. ‘Wat is er gebeurd?’ De leegte... Hij raakte zijn voorhoofd aan. De leegte was niet verdwenen toen hij haar had losgelaten, de gloed van saidin was sterker geworden en... Verder kon hij zich niets herinneren. Saidin. Hij voelde zich koud. ‘Heb ik... heb ik iets gedaan?’ Ingespannen nadenkend probeerde hij het zich te herinneren. ‘Heb ik iets gezegd?’

‘Je zat daar zo stijf als een standbeeld,’ zei Loial, ‘en je zat in jezelf te mompelen, wat we ook zeiden. Ik kon jouw woorden niet verstaan, alleen het laatste. Je riep zo hard “dag” dat je de doden had kunnen wekken en je dreef je paard bijna over de rand. Ben je ziek? Je doet met de dag vreemder.’

‘Ik ben niet ziek,’ zei Rhand ruw en zei toen wat vriendelijker: ‘Met mij is alles in orde, Loial.’ Selene nam hem behoedzaam op. Uit de afgraving klonk het geluid van roepende mannen; de woorden waren niet te verstaan.

‘Heer Rhand,’ zei Hurin. ‘Ik denk dat die wachters ons hebben gezien. Als ze aan deze kant een weg naar boven kennen, zullen ze heel gauw hier zijn.’

‘Ja,’ zei Selene. ‘Laten we hier snel weggaan.’ Rhand keek om naar de diepte en toen weer snel de andere kant op. Het grote kristal toonde slechts het weerspiegelde licht van de avondzon, maar hij wilde er niet naar kijken. Hij kon zich bijna... iets van

dat kristal herinneren. ‘Ik zie geen enkele reden op hen te wachten. We hebben niets gedaan. Laten we een herberg zoeken.’ Hij wendde Rood naar het dorp en ze lieten de diepe kuil en de roepende mannen zo snel mogelijk achter zich.

Zoals veel dorpen lag Tremonsien op de top van een heuvel, maar net als bij de boerderijen waar ze langs waren gekomen, verdeelden stenen muurtjes de hellingen in terrassen. Vierkante stenen huizen op kleine stukjes land met afgepaste tuinen erachter stonden aan een paar rechte straten die elkaar in rechte hoeken sneden. Men leek het te betreuren dat de heuvels bochtige straten noodzakelijk maakten. Maar de mensen leken open en vriendelijk. Ze gunden zich tijd voor een begroeting, terwijl ze haastig hun werk afmaakten voor de nacht inviel. Ze waren klein van stuk, want niemand reikte tot Rhands schouders en slechts enkelen waren even lang als Hurin. Ze hadden zwarte ogen in bleke, smalle gezichten en waren gekleed in donkere kledij, op een paar mensen na, die kleurige banen op de borst droegen. Er hingen kookgeuren in de lucht en Rhand rook vreemde kruiden, hoewel een handjevol dorpsvrouwen nog voor een praatje over hun onderdeur hingen. De mensen namen de nieuwkomers nieuwsgierig, zonder iets van vijandigheid op. Enkelen staarden wat langer naar Loial – een Ogier naast een paard dat zo groot was als een Durraner hengst – maar nooit te lang.

De herberg op de heuveltop was net als alle andere gebouwen in het stadje van steen. Hij onderscheidde zich door een geschilderd uithangbord boven de brede deur. De Negen Ringen. Rhand zwaaide met een glimlach uit het zadel en bond Rood aan een paal vast. Als jongen had hij De negen ringen een van de mooiste avonturenverhalen gevonden. Hij veronderstelde dat dat nog steeds zo was. Selene leek nog steeds gespannen toen hij haar hielp afstijgen. ‘Ben je in orde?’ vroeg hij. ‘Ik heb je daarginds toch geen angst aangejaagd, hè? Rood zou nooit met mij van een hoogte vallen.’ Hij vroeg zich af wat er werkelijk was gebeurd.

‘Je maakte me doodsbang,’ zei ze strak, ‘en ik ben niet zo gauw bang. Je had jezelf kunnen doden, had ons...’ Ze streek haar kleren glad. ‘Rij met me mee. Vanavond. Nu. Neem de Hoorn en ik zal voor altijd bij je blijven. Denk eraan. Wij samen en de Hoorn van Valere in je handen. En dat zal nog maar het begin zijn, dat beloof ik je. Wat kun je nog meer verlangen?’

Rhand schudde zijn hoofd, ik kan het niet, Selene. De Hoorn...’ Hij keek rond. Aan de overkant van de straat keek een man uit een raam die vervolgens de gordijnen dichttrok. Het avondduister maakte de straat donker en behalve Loial en Hurin was er niemand te zien. ‘De Hoorn is niet van mij. Dat heb ik je al gezegd.’ Ze keerde hem de rug toe en haar witte mantel maakte haar even onbereikbaar als een muur van steen.

21

De Negen Ringen

Rhand had een lege gelagkamer verwacht, aangezien het etenstijd was, maar rond èen tafel met pullen bier zat een handvol mannen te dobbelen en aan een ander tafeltje zat een man alleen te eten. De dobbelaars droegen zo te zien geen wapens en geen wapenrusting, slechts eenvoudige jassen en donkerblauwe kniebroeken. Toch was er iets in hun houding waardoor Rhand de indruk kreeg dat ze krijgslieden waren. Zijn ogen gleden naar de man alleen aan het tafeltje. Een officier die de laarsranden had omgeslagen en zijn zwaard naast zijn stoel tegen de tafel had geplaatst. Over de borst van zijn blauwe jas liepen een rode en een gele baan van de ene naar de andere schouder. De voorste helft van zijn hoofd was gladgeschoren, maar achter hingen zijn lange zwarte haren tot ver op zijn rug. Het haar van de soldaten was kort alsof ze allemaal onder dezelfde kom waren geknipt. De zeven mannen draaiden zich om toen Rhand en de anderen binnenkwamen.

De herbergierster was een magere vrouw met een lange neus en grijzend haar, maar haar rimpels leken veroorzaakt door haar eeuwige glimlach en niet zozeer door ouderdom. Ze kwam bedrijvig aanlopen en veegde haar handen af aan een smetteloos witte schort. ‘Genavond aan u,’ – haar snelle ogen schoten snel langs Rhands rode jas met het gouden borduursel en langs het mooie witte gewaad van Selene, ‘mijn heer, mijn vrouwe. Ik ben Maglin Madwen, mijn heer. Wees welkom in De Negen Ringen. En een Ogier! Er zijn tegenwoordig niet zoveel Ogier hier in de buurt, vriend Ogier. Bent u misschien van stedding Tsofu?’

Loial slaagde erin met de zware kist een onhandig buiginkje te maken. ‘Nee, beste vrouw. Ik kom uit een andere richting, uit de Grenslanden.’

‘Zo, zo, uit de Grenslanden. Wel, wel. En u, mijn heer? Vergeef me

de vraag, maar u ziet er niet zozeer uit als een Grenslander, als ik dat mag zeggen.’

‘Ik kom uit Tweewater, vrouw Madwen, in Andor.’ Hij wierp een blik op Selene, die hem nadrukkelijk negeerde. Uit haar effen blik bleek amper dat er een kamer met mensen bestond. ‘Vrouwe Selene komt uit Cairhien, uit de hoofdstad, en ik uit Andor.’

‘Wat u zegt, mijn heer.’ Madwens ogen flitsten snel naar Rhands zwaard. De koperen reigers op de schede en het gevest waren duidelijk zichtbaar. Even toonde haar voorhoofd diepe rimpels, maar vrijwel meteen verdween die bezorgdheid weer. ‘U, uw knappe vrouwe en uw gevolg zullen wel wat willen eten. En kamers, denk ik. Ik zal de paarden laten verzorgen. Ik heb hier een goede tafel voor u, wilt u me maar volgen? Op het vuur staat varkensvlees met gele pepers. Bent u misschien op jacht naar de Hoorn van Valere, mijn heer, u en uw vrouwe?’

Rhand die achter haar aan liep, struikelde bijna. ‘Nee! Waarom denkt u dat?’

‘Neem me niet kwalijk, mijn heer. We hebben er hier de afgelopen maand al twee gehad, van top tot teen als helden opgedoft. Niet dat ik iets dergelijks van u denk, mijn heer. Er komen hier niet zoveel vreemdelingen, hoogstens enkele kooplieden die haver en gerst opkopen. Ik neem aan dat de Jacht Illian nog niet heeft verlaten, maar misschien zijn er enkelingen die denken dat ze de zegening niet nodig hebben, zodat ze een voorsprong hebben op de anderen.’

‘Wij zijn niet op jacht naar de Hoorn, vrouw.’ Rhand keek niet eenmaal naar het grote pak in Loials armen. De deken met de kleurige banen hing in een prop over de dikke armen van de Ogier, waardoor de omtrek van de kist moeilijk was te zien. ‘Zeker niet. We zijn op weg naar de hoofdstad.’

‘Het is toch wat, mijn heer. Vergeef me mijn vraag, maar voelt uw vrouwe zich wel goed?’

Selene keek haar aan en sprak voor het eerst. ‘Ik voel me uitstekend.’ Haar stem liet een kilte in de lucht hangen die het gesprek deed stokken.

‘U bent niet van Cairhien, vrouw Madwen,’ zei Hurin opeens. Hij was bedolven onder hun zadeltassen en het pak van Rhand en zag eruit als een menselijk pakpaard. ‘Vergeef me, maar ik hoor het aan uw spraak.’

Vrouw Madwens wenkbrauwen vormden een hoge boog. Ze wierp een snelle blik op Rhand en maakte toen een grimas. ‘Ik had kunnen weten dat u uw dienaar vrijelijk laat spreken, maar langzamerhand ben ik eraan gewend geraakt...’ Haar ogen schoten naar de officier, die zich weer aan zijn eigen eten wijdde. ‘Licht, nee. Ik ben geen Cairhiense, maar wel aangetrouwd, het Licht straffe mij. Drieëntwintig jaar van mijn leven heb ik met hem gedeeld en toen hij stierf – moge het Licht op hem schijnen – was ik volkomen bereid weer naar Lugard te verhuizen, maar wie het laatst lacht... Hij in ieder geval wel. Hij heeft mij de herberg nagelaten en zijn broer het geld, terwijl ik bijna zeker wist dat het andersom zou zijn. Die Barin van mij... Voortdurend ideetjes en handigheidjes, net als elke andere man, en Cairhienin zijn het ergst. Wilt u plaatsnemen, mijn heer? Mijn vrouwe?’ De herbergierster knipperde verrast met haar ogen toen Hurin aan dezelfde tafel ging zitten. Het leek of een Ogier nog wel kon, maar in haar ogen hoorde Hurin duidelijk bij de dienaren. Na Rhand nog eenmaal snel te hebben aangekeken, haastte ze zich naar de keuken en weldra dienden enkele giechelende meisjes het eten op. Ze namen de heer, de vrouwe en de Ogier vrijmoedig op, tot vrouw Madwen hen maande op te schieten. Rhand staarde achterdochtig naar zijn bord. Het vlees was in kleine stukjes gesneden en vermengd met erwten, reepjes gele peper en nog wat groenten en dingen die hij niet herkende. Het geheel vormde een soort kleurrijke stoofpot die zowel zoet als scherp rook. Selene at met mondjesmaat maar Loial tastte met smaak toe.

Hurin wierp Rhand boven zijn vork een brede grijns toe. ‘Die Cairhienin kruiden hun eten heel vreemd, heer Rhand, maar desondanks smaakt het niet slecht.’

‘Je gaat er niet dood aan, Rhand,’ voegde Loial eraan toe. Rhand nam een aarzelend hapje en zijn adem stokte hem bijna in de keel. Het smaakte net als het rook, zowel zoet als scherp. Het varkensvlees was knapperig vanbuiten en zacht vanbinnen. Hij proefde wel tien verschillende smaken, kruiden die bij elkaar pasten en elkaar bestreden. Zoiets had hij nog nooit eerder gegeten maar het smaakte heerlijk. Hij at z’n bord schoon leeg en toen vrouw Madwen met de dienstmeisjes kwam afruimen, had hij bijna net als Loial om een tweede bord gevraagd. Selene liet de helft staan, maar ze knikte de meisjes kortaf toe dat ze het mee mochten nemen. ‘Het is me een genoegen, vriend Ogier.’ De herbergierster glimlachte. ‘Er is veel voedsel nodig om iemand van uw ras voldaan van tafel te laten gaan. Catrine, schep nog een keer op, en snel een beetje.’ Een van de meisjes schoot weg. Vrouw Madwen richtte haar glimlach op Rhand. ‘Mijn heer. Ik had hier eens een man die hanou speelde, maar hij is getrouwd met een meisje van een boerderij buiten het dorp en ze laat hem nu de ploeg bespelen. Ik zag in het pak van uw dienaar toevallig een kistje met volgens mij een fluit. Vindt u het goed dat uw dienaar ons met wat muziek verpozing schenkt om mijn muzikant te vervangen?’ Hurin keek verlegen.

‘Hij speelt niet,’ legde Rhand uit. ‘Ik wel.’

Haar ogen sperden zich verbaasd open. Blijkbaar speelden hoge heren geen fluit, tenminste niet in Cairhien. ‘Ik trek mijn vraag terug, mijn heer. Moge het Licht getuigen dat ik u niet wilde beledigen, echt niet. Ik zou nooit iemand van uw stand vragen in een gelagkamer te spelen.’

Rhand aarzelde slechts even. Het was lang geleden dat hij op de fluit had gespeeld; hij had meer aandacht besteed aan zijn zwaard en de munten in zijn buidel zouden niet eeuwig meegaan. Als hij die dure kleren eenmaal kwijt was – als hij eindelijk de Hoorn aan Ingtar had overhandigd en de dolk aan Mart – zou hij weer moeten spelen voor zijn maaltijd terwijl hij ergens een veilig plekje zocht ver weg van de Aes Sedai. En ver van mezelf? Er is daarginds bij die kuil écht iets gebeurd. Maar wat?

‘Het geeft niet,’ zei hij. ‘Hurin, wil je me dat kistje eens aangeven? Trek het er maar uit.’ Ze hoefden de speelmanmantel niet te zien. In de donkere ogen van vrouw Madwen blonken toch al genoeg onuitgesproken vragen.

Het gouden en zilveren instrument leek inderdaad op een fluit van een heer, als er tenminste ergens heren leefden die fluit speelden. De in zijn rechterpalm ingebrande reiger gaf geen problemen met de vingerzetting. De zalf van Selene had zo goed geholpen dat hij alleen nog aan de brandwond dacht als hij hem zag. Maar door die gedachte zette hij onbewust op! reiger, op! in.

Hurin zat op het wijsje mee te knikken en Loial sloeg met een dikke vinger de maat op de tafel. Selene keek Rhand aan alsof ze zich afvroeg wat hij was – Ik ben geen heer, vrouwe. Ik ben een schaapherder en ik speel fluit in gelagkamers – maar de soldaten waren opgehouden met praten en hadden zich omgekeerd om te luisteren en de officier had de houten omslag van zijn leesboek gesloten. De strakke blik van Selene maakte Rhand koppig. Vastbesloten vermeed hij elk lied dat in een paleis of een adellijk Huis zou passen. Hij speelde: Een enkele emmer water, Een bruingeel blad in Tweewater, Ouwe Jak op het dak en De pijp van ome Prikkel. Bij het laatste lied begonnen de soldaten met rauwe stemmen mee te zingen al gebruikten ze niet de woorden die Rhand kende.

‘We reden naar de Iralel

om de Tyreners te zien komen.

We stonden aan de oever van de rivier

in het licht van d’opgaande zon.

Hun paarden kleurden zomervelden zwart,

hun vaandels kleurden blauwe hemel zwart.

Maar wij hielden stand op de oever van de Iralel,

Zeker, wij hielden stand.

Ja, wij hielden stand.

Hielden die ochtend stand aan de rivier.’

Rhand had al eerder ontdekt dat een wijsje in verre streken andere woorden kon hebben of een andere titel, soms zelfs in dorpen van hetzelfde land. Hij speelde met ze mee tot ze de woorden lieten wegsterven, elkaar op de schouders beukten en ruwe grappen over elkaars zangkwaliteiten maakten.

Toen Rhand de fluit liet zakken, stond de officier op en maakte een snel gebaar, waardoor het gelach abrupt afbrak. De soldaten schoven hun stoelen achteruit, maakten met een hand op hun borst een buiging voor de officier en voor Rhand en verlieten vervolgens het vertrek zonder op of om te zien.

De officier kwam naar Rhands tafel en boog met de hand op zijn hart. Het kaalgeschoren stuk van zijn hoofd zag eruit of hij het wit had gepoederd. ‘Genade zij uw deel, mijn heer. Ik mag hopen dat ze u met hun rauwe gezang niet hebben gehinderd. Het zijn maar gewone soldaten, maar ik wil u verzekeren dat ze het niet kwaad bedoelen. Ik ben Aldrin Caldewin, mijn heer, kapitein in dienst van Zijne Majesteit, moge het Licht op hem schijnen.’ Zijn ogen gleden langs Rhands zwaard. Rhand had het gevoel dat de reigers Caldewin al bij hun binnenkomst waren opgevallen.

‘Ze hebben me niet beledigd.’ De tongval van de officier deed hem aan Moiraine denken. Deze Caldewin praatte even precies en sprak elk woord ook tot de laatste letter uit. Heeft ze me echt laten gaan? Ik vraag me af of ze me volgt. Of ergens op me wacht. ‘Alstublieft, gaat u zitten, kapitein.’ Van een andere tafel trok Caldewin een stoel bij. ‘Kunt u me vertellen of u de laatste tijd nog vreemdelingen hebt gezien? Een vrouw van adel, klein en slank en een krijgsman met blauwe ogen. Hij is lang en draagt soms zijn zwaard op de rug.’

‘Mij zijn helemaal geen vreemdelingen opgevallen,’ zei de officier terwijl hij stijfjes op de stoel ging zitten. ‘Behalve u en uw vrouwe, mijn heer. Er komen hier weinig mensen van aanzien langs.’ Zijn ogen schoten even met een kleine frons naar Loial. Hurin negeerde hij; dat was enkel een dienaar, ik dacht het zomaar.’

‘In het Licht, mijn heer, ik wil niet onbeleefd schijnen, maar zou ik mogen vragen hoe u heet? Wij krijgen hier zo weinig vreemdelingen dat ik graag kennis met ze wil maken.’

Rhand noemde zijn naam. Hij noemde geen titel, maar de officier leek het niet te merken en net als bij de herbergierster voegde Rhand eraan toe: ‘Uit Tweewater, in Andor.’

‘Een prachtige plek, heb ik gehoord, heer Rhand. Mag ik u zo noemen? Goede mannen, die van Andor. In Cairhien heeft nog nooit iemand van uw leeftijd zo’n zwaard van een zwaardmeester gedragen. Ik heb ooit Andoranen ontmoet, waaronder de kapitein-generaal van de koninginnegarde. Ik ben zijn naam vergeten en ik voel me daarover zeer beschaamd. Weet u die misschien?’

Rhand besefte dat achter hem de dienstmeiden begonnen op te ruimen en schoon te maken. Caldewin leek zomaar wat te babbelen, maar er zat iets onderzoekends in zijn ogen. ‘Garet Brin.’

‘Ach ja. Nog heel jong om die verantwoordelijkheid te dragen.’ Rhand beheerste zich. ‘Garet Brin heeft voldoende grijs in zijn haren om uw vader te zijn, kapitein.’

‘Vergeef me, mijn heer Rhand. Ik bedoelde te zeggen dat hij die titel jong kreeg.’ Caldewin wendde zich tot Selene en bleef haar korte tijd aankijken. Ten slotte vermande hij zich, alsof hij uit een droom ontwaakte. ‘Vergeef me, mijn vrouwe, dat ik u op deze manier aankijk en vergeef me dat ik u zomaar aanspreek, maar u bent zeer zeker genadiglijk begunstigd. Wilt u me de naam geven die zoveel schoonheid vergezelt?’

Net toen Selene wilde antwoorden, slaakte een van dienstmeiden een kreet; ze liet een lamp vallen die ze van een plank had gepakt. Olie spatte in het rond en uit een plasje op de vloer laaiden vlammen op. Rhand sprong samen met de anderen aan zijn tafel op, maar voor iemand iets had kunnen doen, verscheen vrouw Madwen, die samen met de meid het vuur doofde met behulp van hun schorten. ‘Ik heb je nog zo gezegd voorzichtig te zijn, Catrine,’ zei de herbergierster terwijl ze haar vuile schort vlak voor het gezicht van het meisje heen en weer schudde. ‘Je steekt de herberg nog eens in brand, en jezelf erbij.’

Het meisje leek op het punt te staan om in tranen uit te barsten, ik was echt heel voorzichtig, vrouw Madwen, maar ik kreeg opeens zo’n kramp in mijn arm.’

Vrouw Madwen stak beide handen omhoog. ‘Je hebt altijd je smoesje klaar, maar je breekt nog steeds veel meer borden dan de andere meisjes. Ach, het is nog goed afgelopen. Maak alles schoon en kijk uit met vuur.’ De herbergierster wendde zich tot Rhand en de anderen, die nog steeds rond de tafel stonden. ‘Ik hoop dat u me dit alles niet kwalijk neemt. Het meisje laat echt de herberg niet afbranden. Ze is wild bij de afwas als ze staat te dromen over een jonge kerel, maar het is voor het eerst dat ze zo onhandig met een lamp doet.’ ik zou graag naar mijn kamer gebracht willen worden. Ik voel me eigenlijk niet zo goed,’ merkte Selene afgemeten op, alsof ze niet zeker wist hoe het met haar maag was, maar ze klonk even koeltjes en kalm als anders. ‘Zo’n reis; die brand.’

De herbergierster klokte als een moederhen ‘Natuurlijk, mijn vrouwe. Ik heb een mooie kamer voor u en uw heer. Zal ik moeder Caredwain laten halen? Ze is heel kundig met helende kruiden.’ Selenes stem klonk scherper. ‘Nee. En ik wil een kamer voor mezelf.’ Vrouw Madwen wierp een blik op Rhand, maar het volgende moment ging ze Selene gedienstig buigend voor naar de trap. ‘Zoals u wenst, mijn vrouwe. Lidan, wees eens lief en breng de spullen van de vrouwe meteen naar haar kamer.’ Een dienstmeid kwam aanhollen om Selenes zadeltassen van Hurin over te nemen en de vrouwen verdwenen naar boven. Selene stijf en stil.

Caldewin staarde hen na tot ze boven waren en vermande zich toen. Hij wachtte tot Rhand weer zat voor hij opnieuw plaatsnam. ‘Vergeef me, mijn heer Rhand, dat ik uw vrouwe zo vrijpostig aankeek, maar u bent zeker genadiglijk met haar begunstigd. Ik bedoel het niet kwaad.’

‘Zo vat ik het ook niet op,’ zei Rhand. Hij vroeg zich af of iedere

man die Selene zag, zich zo voelde als hij. ‘Voor we het dorp inreden, kapitein, zag ik een enorme bol. Van kristal, leek het wel. Wat is het?’

De ogen van de Cairhienin werden scherp. ‘Een deel van het beeld,

mijn heer Rhand,’ zei hij langzaam. Zijn blik flikkerde naar Loial.

Een moment lang leek hij aan iets anders te denken.

‘Beeld? Ik heb een gezicht en ook een hand gezien. Het moet enorm

zijn.’

‘Dat is het, mijn heer Rhand. En oud.’ Caldewin zweeg. ‘Uit de Eeuw der Legenden, hebben ze mij verteld.’

Rhand voelde zich verkillen. De Eeuw der Legenden, toen de Ene Kracht overal werd gebruikt, als men de verhalen mocht geloven. Wat is daar gebeurd? Ik weet dat er iets was. ‘De Eeuw der Legenden,’ zei Loial. ‘Ja, dat moet wel. Niemand heeft daarna zo’n enorme onderneming opgezet. Een heel karwei, kapitein, om dat op te graven.’ Hurin zat er stil bij, alsof hij helemaal niet aanwezig was.

Caldewin knikte met tegenzin, ik heb vijfhonderd gravers in een kamp achter de opgraving en zelfs daarmee zullen we het beeld pas lang na de zomer kunnen blootleggen. Het zijn mannen uit Voorpoort. De helft van mijn werk is hen aan het graven te houden en de andere helft hen uit dit dorp weg te houden. Voorpoorters zijn verzot op slempen en brassen, begrijpt u, en de mensen hier leiden een vreedzaam bestaan.’ Aan zijn stem was te horen dat de dorpelingen zijn volledige sympathie hadden.

Rhand knikte. Hij had geen belangstelling voor Voorpoorters, wie dat ook waren. ‘Wat gaat u ermee doen?’ De kapitein aarzelde, maar Rhand bleef hem aankijken tot hij antwoord gaf. ‘Koning Galdrian zelf heeft opdracht gegeven het naar de hoofdstad te brengen.’

Loial zat met zijn ogen te knipperen. ‘Dat is echt een grote onderneming. Ik zou niet weten hoe zo’n enorm beeld over zo’n afstand verplaatst kan worden.’

‘Zijne Majesteit heeft het bevolen,’ zei Caldewin scherp. ‘Het beeld zal buiten de stad worden opgericht; een monument voor de grootheid van Cairhien en van Huis Riatin. De Ogier zijn niet de enigen die weten hoe ze steen kunnen verplaatsen.’ Loial keek beteuterd en de kapitein probeerde zich duidelijk te beheersen. ‘Vergeef me, vriend Ogier. Ik was te haastig en al te grof met mijn woorden.’ Het klonk nog steeds lomp. ‘Is uw verblijf in Tremonsien van lange duur, mijn heer Rhand?’

‘We gaan morgenochtend verder,’ zei Rhand. ‘We gaan naar Cairhien.’

‘Dat is ook toevallig. Ik wilde juist morgen enkele mannen terugsturen naar de stad. Ik moet ze regelmatig aflossen. Ze verslappen als ze lang toezicht moeten houden op met houwelen en schoppen zwaaiende mannen. U zult het niet erg vinden als ze u gezelschap houden tijdens de rit?’ Hij stelde de vraag zo dat er alleen bevestigend op geantwoord kon worden. Vrouw Madwen verscheen boven aan de trap en hij stond op. ‘Als u me wilt verontschuldigen, mijn heer Rhand. Ik moet morgen vroeg op. Tot morgen dan. De genade begunstige u.’ Hij maakte een buiging voor Rhand, gaf Loial een knikje en verdween.

Toen de deur zich achter de Cairhienin sloot, kwam de herbergierster naar hun tafeltje toe.

‘Ik heb uw vrouwe haar kamer getoond, mijn heer. En ik heb mooie kamers voor u en uw lijfknecht laten klaarmaken en voor u, vriend Ogier.’ Ze zweeg even en nam Rhand inschattend op. ‘Vergeef me als ik me te veel aanmatig, mijn heer, maar ik neem aan dat ik vrijelijk mag spreken bij een heer die zijn lijfknecht het woord gunt. Mocht ik het mis hebben... nou ja, ik wil u niet beledigen. Drieëntwintig jaar lang waren we getrouwd, Barin Madwen en ik, en als we niet aan het zoenen waren, dan hadden we woorden, om het zo maar te zeggen.. Waarmee ik alleen maar duidelijk wil maken dat ik enige ervaring heb. Op dit moment zult u denken dat uw vrouwe u nooit meer wenst te zien, maar ik denk zomaar dat als u vanavond bij haar aanklopt, ze u dan wel binnenlaat. Glimlach en zeg dat het uw schuld was, of het nou zo is of niet.’

Rhand schraapte zijn keel en hoopte dat zijn gezicht niet rood werd. Licht, Egwene vermoordt me als ze wist dat ik één tel aan zoiets dacht. En Selene vermoordt me als ik dat doe. Of niet? Bij die gedachten verscheen er een felle blos op zijn wangen, ik... dank u voor uw raad, vrouw Madwen. De kamers...’ Hij vermeed naar de kist onder de deken te kijken bij Loials stoel. Ze durfden die niet onbewaakt te laten staan. ‘Wij delen een kamer met z’n drieën.’ De herbergierster keek of de bliksem was ingeslagen, maar ze herstelde zich snel. ‘Zoals u wenst, mijn heer. Deze kant op, alstublieft.’ Rhand volgde haar de trap op. Loial droeg de kist. De treden kraakten onder het gewicht van hem en de kist, maar vrouw Madwen leek aan te nemen dat het door de grote Ogier kwam en door Hurin, die nog steeds alle zadeltassen, de opgerolde mantel met de harp en de fluit droeg.

Vrouw Madwen lier een derde bed in de kamer plaatsen en maakte dat haastig op. Een van de twee bedden reikte bijna van de ene naar de andere muur en was duidelijk voor Loial bedoeld. Er was amper ruimte om tussen de bedden door te lopen. Zodra de vrouw was vertrokken, wendde Rhand zich tot de anderen. Loial had de toegedekte kist onder zijn bed geschoven en probeerde de matras uit. Hurin zette de zadeltassen netjes neer.

‘Weet een van jullie misschien waarom die kapitein zo achterdochtig deed? Dat was hij, ik weet het zeker.’ Hij schudde het hoofd. ‘Het leek bijna of hij dacht dat wij het beeld wilden stelen.’

‘Dat was Daes Dae’mar, heer Rhand,’ zei Hurin. ‘Het Grote Spel. Maar sommigen noemen het ook het Spel der Huizen. Die Caldewin denkt dat u hier op eigen voordeel uit bent, anders zou u hier niet zijn. En wat u misschien wilt doen, kan hem nadeel berokkenen, dus moet hij voorzichtig zijn.’

Rhand schudde weer zijn hoofd. ‘Het Grote Spel? Welk spel?’

‘Het is helemaal geen spel, Rhand,’ zei Loial, die op het bed lag. Hij had een boek uit zijn zak gehaald, maar dat lag nog ongeopend op zijn borst. ‘Ik weet er niet veel van. De Ogier doen zulke dingen niet, maar ik heb ervan gehoord. De edelen en de adellijke Huizen manoeuvreren zich in een gunstige positie. Ze doen iets waarvan ze denken dat het hen bevoordeelt of een vijand benadeelt, of allebei tegelijk. Gewoonlijk wordt alles stiekem gedaan, en zo niet, dan doen ze net alsof ze iets anders doen als wat ze eigenlijk uitspoken.’ Hij krabde zich verbaasd achter een oortoefje. ‘Zelfs al weet ik wat het is, begrijpen doe ik het niet. Ouder Haman zei altijd dat er een groter geest nodig was dan de zijne om het gedoe van mensen te begrijpen en ik ken weinig mensen die zo knap zijn als Ouder Haman. Jullie mensen zijn vreemd.’

Hurin keek de Ogier van opzij aan en zei: ‘Hij heeft gelijk over dat Daes Dae’mar, heer Rhand. De Cairhienin spelen het beter dan wie ook, hoewel alle zuiderlingen het beoefenen.’

‘Die soldaten morgen,’ vervolgde Rhand. ‘Horen die bij Caldewins Grote Spel? We kunnen het ons niet veroorloven bij zoiets betrokken te raken.’ Het was niet nodig de Hoorn te noemen. Ze beseften maar al te goed dat de Hoorn in hun kamer was.

Loial schudde het hoofd, ik weet het niet, Rhand. Hij is een mens,

dus kan het van alles betekenen.’

‘Hurin?’

‘Ik weet het ook niet.’ Hurin klonk even bezorgd als de Ogier keek. ‘Misschien doet hij precies wat hij net zei, of... Zo wordt het Spel der Huizen nu eenmaal gespeeld. Je weet het nooit. Ik heb een groot deel van mijn Cairhien-tijd in Voorpoort doorgebracht, heer Rhand, en ik weet niet zoveel van de Cairhiense adel, maar... Nou ja, Daes Dae’mar kan overal gevaarlijk zijn, maar vooral in Cairhien, heb ik gehoord.’ Opeens keek hij opgelucht. ‘Vrouwe Selene, heer Rhand. Ze weet er meer van dan ik of de Bouwer. U kunt het haar morgenvroeg vragen.’

Die ochtend was Selene echter verdwenen. Toen Rhand beneden in de gelagkamer kwam, overhandigde vrouw Madwen hem een verzegeld perkament. ‘Als u het me niet kwalijk neemt, mijn heer, u had naar me moeten luisteren. U had bij haar moeten aankloppen.’ Rhand wachtte tot ze wegliep voor hij het witte waszegel verbrak, waarin een maansikkel tussen sterren stond gestempeld.

Ik moet je een tijdje verlaten. Er zijn hier te veel mensen en ik mag Caldewin niet. Ik zal in Cairhien op je wachten. Denk nooit dat ik heel ver weg ben. Je zult altijd in mijn gedachten zijn, zoals ik weet dat ik in de jouwe ben.

Het was niet ondertekend, maar dat elegante, vloeiende schrift leek kenmerkend voor Selene.

Hij vouwde het voorzichtig op en stak het in zijn zak voor hij naar buiten ging, waar Hurin klaar stond met de paarden. Kapitein Caldewin was er eveneens, met een andere, jongere officier en vijftig bereden soldaten, die de straat vulden. De twee officieren waren blootshoofds, maar droegen met staal versterkte handschoenen en met goud versierde borstplaten, die over hun blauwe jassen waren gegespt. Op de rug van hun wapenrusting zat een kleine staaf, waaraan boven hun hoofd een klein strak vaandel wapperde. Caldewins vaandel toonde één witte ster, terwijl dwars over het vaandel van de jongere officier twee witte balken liepen. Beide officieren vormden een scherpe tegenstelling met de soldaten in hun simpele wapenrusting en hun helmen die leken op klokken met een uitsparing voor het gezicht.

Caldewin boog toen Rhand de herberg uitkwam. ‘Ik wens u een goede morgen, mijn heer Rhand. Dit is Elriceen Tavolin, die het bevel voert over uw escorte, als ik dat zo mag uitdrukken.’ De andere officier boog; zijn hoofd was net zo geschoren als dat van Caldewin. Hij zei geen woord.

‘Ik stel het escorte zeer op prijs, kapitein,’ zei Rhand en het lukte hem dat heel ontspannen te zeggen. Fajin zou zeker niets beginnen tegen vijftig soldaten, maar Rhand wilde graag weten of ze ook echt voor begeleiding waren bedoeld.

De kapitein wierp een blik op Loial, die net met de kist onder de deken naar zijn paard toe liep. ‘Dat lijkt me zwaar, Ogier.’ Loial struikelde bijna, ik heb altijd graag mijn boeken bij me, kapitein.’ Een verlegen grimas ontblootte de tanden in zijn grote mond en hij haastte zich de kist op het zadel te binden. Caldewin keek bezorgd rond. ‘Uw vrouwe is er nog niet. En haar mooie rijdier staat niet klaar.’

‘Ze is al weg,’ zei Rhand. ‘Ze moest vannacht met spoed naar Cairhien.’

Caldewin trok zijn wenkbrauwen hoog op. ‘Vannacht? Maar mijn mannen... Wilt u me verontschuldigen, mijn heer Rhand.’ Woedend fluisterend trok hij de jonge officier met zich mee. ‘Hij heeft de herberg laten bewaken, heer Rhand,’ fluisterde Hurin. ‘Vrouwe Selene moet op de een of andere manier ongezien langs hen heen zijn gekomen.’

Rhand stapte met een zure grijns in Roods zadel. Als er een kleine kans had bestaan dat Caldewin hen nergens van verdacht, dan had Selene daar zeker een eind aan gemaakt. ‘Te veel mensen, zei ze,’ mompelde hij. ‘In Cairhien zullen er nog veel meer mensen zijn.’

‘Wilde u iets zeggen, mijn heer?’

Rhand keek op toen Tavolin, gezeten op een grote, zandkleurige ruin, zich bij hem voegde. Hurin zat te paard en Loial stond naast zijn grote ros. De soldaten stonden in het gelid. Caldewin was nergens meer te bekennen.

‘Niets gaat zoals ik verwacht,’ zei Rhand.

Tavolin toonde een klein glimlachje dat zijn lippen amper raakte. ‘Zullen we vertrekken, mijn heer?’

De vreemde stoet trok naar de zandweg die naar de stad Cairhien leidde.

22

Wakers

‘Niets gaat zoals ik verwacht,’ mompelde Moiraine, die geen antwoord van Lan verwachtte.

De lange, glimmend geboende tafel voor haar lag bezaaid met boeken en papieren, rollen en manuscripten. Vele waren stoffig van het lange bewaren en aangetast door ouderdom. Van sommige was nog maar een gedeelte over. Het vertrek leek bijna geheel te bestaan uit boeken en manuscripten op de planken, behalve waar de deuren zaten, de ramen en de open haard. De stoelen hadden hoge rugleuningen en dikke kussens, maar bijna de helft ervan en de meeste kleine tafeltjes waren bedolven onder boeken en onder sommige lagen nog meer boeken en boekrollen. Moiraine had echter alleen de wanordelijke stapel vlak voor haar veroorzaakt.

Ze stond op, liep naar het raam en tuurde de nacht in, naar de lichten van het dorp dat iets verder lag. Hier bestond geen gevaar van achtervolging. Niemand zou verwachten dat ze hierheen zou komen. Ik moet mijn gedachten opfrissen en opnieuw beginnen. Dat is het enige dat ik kan doen.

Geen enkele dorpeling had het flauwste vermoeden dat de twee oudere zusters in dit knusse huisje eigenlijk Aes Sedai waren. Men verwachtte dit soort zaken niet in een klein dorpje als Tifansbron, een plaatsje midden op de grasvlakten van Arafel. De dorpelingen kwamen naar de zusters voor raad bij hun problemen en voor middeltjes tegen ziekten. Ze genoten aanzien als vrouwen die door het Licht waren gezegend, maar dat was alles. Adeleas en Vandene hadden zich al zo lang geleden vrijwillig uit Tar Valon teruggetrokken dat zelfs in de Witte Toren maar weinig zusters wisten dat ze nog leefden. Met hun even oude zwaardhand, de enige die hen was gebleven, leidden ze een rustig leven dat gewijd was aan het schrijven van de geschiedenis na het Breken, maar ook de wereld voor die tijd wilden ze beschrijven met de feiten die ze konden vinden. Voor dat schrijven moesten veel gegevens verzameld en veel raadsels opgelost worden. Hun huis was voor Moiraine de volmaakte plek om de benodigde antwoorden te vinden, maar ze had nog niets gevonden. Vanuit haar ooghoeken zag ze iets bewegen en draaide zich om. Lan leunde onverstoorbaar als een rotsblok tegen de gele, bakstenen haard. ‘Herinner je je onze eerste ontmoeting nog, Lan?’ Ze hield hem in het oog voor een teken, anders had ze nooit de snelle spierbeweging in zijn wenkbrauw gezien. Het gebeurde niet zo vaak dat ze hem kon verrassen. Dit was een onderwerp dat geen van beiden ooit aansneed. Bijna twintig jaar geleden had ze hem gezegd – met de trots van iemand, herinnerde ze zich, die nog jong genoeg was om jong genoemd te worden – dat ze er nooit meer over zou praten en dat ze ook op zijn zwijgen rekende. ‘Ik herinner het me,’ was het enige dat hij zei. ‘En nog steeds geen verontschuldiging, neem ik aan? Je hebt me toen in de die poel gegooid.’ Ze glimlachte niet, hoewel ze het inmiddels wel vermakelijk vond. ‘Ik was tot op de draad toe nat en ik bevroor haast in wat jullie Grenslanders de vroege lente noemen.’ ik herinner me ook dat ik een vuur aanlegde en dekens ophing, zodat je je ongehinderd kon verwarmen.’ Hij pookte in de brandende houtblokken en hing het haardijzer terug aan de haak. Zelfs de zomernachten in de Grenslanden waren koud. ‘Ik herinner me ook dat toen ik die nacht sliep, jij de halve vijver over me uitstortte. Het zou ons allebei veel geril hebben bespaard als je me gewoon had verteld dat je een Aes Sedai was en dat niet aan me had willen bewijzen. Dat was beter geweest dan je poging me van mijn zwaard te scheiden. Geen goede manier om jezelf voor te stellen aan een Grenslander, zelfs niet voor een jonge vrouw.’

‘Ik was jong en alleen, en jij was toen al even lang en groot als nu en je bruutheid lag dichter aan het oppervlak. Ik wilde jou niet laten merken dat ik een Aes Sedai was. In die tijd dacht ik dat je mijn vragen mogelijk vrijer zou beantwoorden als je dat niet wist.’ Ze bleef een ogenblik stil en dacht aan al die jaren na de ontmoeting. Het was fijn geweest een gezel te vinden die haar bijstond in haar zoeken. ‘Verwachtte jij in die weken erna dat ik je zou vragen je aan mij te binden? Ik besloot meteen die eerste dag al dat jij het moest worden.’

‘Dat zou ik nou nooit hebben gedacht,’ zei hij droogjes. ‘Ik had het veel te druk met me af te vragen hoe ik jou naar Chachin kon begeleiden zonder al te veel blaren en builen op te lopen. Je bedacht iedere nacht weer iets nieuws. Vooral die mieren herinner ik me nog. Ik denk dat ik niet één nacht tijdens die tocht goed heb geslapen.’

Ze stond zich een glimlachje toe bij de herinnering, ik was jong,’ herhaalde ze. ‘En schuurt je binding na al die jaren? Jij bent geen man die gemakkelijk een riem verdraagt, zelfs niet zo’n dunne als die van mij.’ Het was een messcherpe opmerking en zo ook bedoeld. ‘Nee.’ Zijn stem klonk koeltjes, maar hij pakte de pook weer op en pookte het vuur nog eens extra op, wat eigenlijk overbodig was. Vonken klommen de schoorsteen in. ‘Ik heb vrijelijk gekozen en ik wist wat het inhield.’ De ijzeren staaf kletterde weer terug aan de haak en hij maakte een formele buiging. ‘Een eer u te dienen, Moiraine Aes Sedai. Dat is het geweest en zal het altijd zijn.’ Moiraine snoof. ‘Jouw nederigheid, Lan Gaidin, is altijd arroganter geweest dan de meeste koningen kunnen opbrengen met hun hele leger achter zich. Dat is vanaf onze eerste dag al zo geweest.’

‘Waarom dit gepraat over voorbije dagen, Moiraine?’ Voor de honderdste keer – die indruk maakte het tenminste op haar – dacht ze na over de woorden die ze zou gebruiken. ‘Voor we Tar Valon verlieten, heb ik bepaalde regelingen getroffen. Als mij iets overkomt, zal je binding naar iemand anders overgaan.’ Hij staarde haar zwijgend aan. ‘Als je mijn sterven voelt, zul je je gedwongen voelen haar meteen op te zoeken. Ik wil niet dat je erdoor verrast zult worden.’

‘Gedwongen,’ zuchtte hij zacht, boos. ‘Nooit, geen enkele keer, heb je mijn binding gebruikt om me te dwingen. Ik meende dat je dat heel afkeurenswaardig vond.’

‘Als ik het niet had gedaan, zou je bij mijn dood van je binding bevrijd zijn en dan zou zelfs mijn strengste bevel niet standhouden. Ik sta niet toe dat je zult sterven bij een vergeefse poging mij te wreken. En ik sta je evenmin toe terug te keren naar je even nutteloze oorlog in de Verwording. De strijd die wij strijden, is dezelfde oorlog, als je dat maar eens inzag, en ik wil dat je een zinvolle strijd voert. Daarbij helpen wraak of een ongegraven graf in de Verwording niet echt.’

‘Voorzie je dan jouw aanstaande dood?’ Zijn stem klonk kalm en zijn gezicht verried niets; maar beide leken rotsen in een dodelijke sneeuwstorm. Dit uiterlijk had ze vele malen bij hem gezien, meest al wanneer hij op het punt stond geweld te gebruiken. ‘Heb je een plannetje bedacht waardoor je zonder mij dood zult gaan?’

‘Ik ben opeens blij dat er geen vijver in deze kamer is,’ mompelde ze, haar handen opheffend toen hij verstijfde, beledigd door haar lichte toon. ‘Ik zie iedere dag de dood onder ogen, net als jij. Hoe kan dat anders met de taak waarvan wij ons al vele jaren kwijten? Nu alles kritiek dreigt te worden, moet ik met die kans rekening houden.’ Heel even stond hij zijn grote vierkante handen te bekijken, ik had nooit kunnen denken,’ zei hij langzaam, ‘dat ik mogelijk niet de eerste zal zijn van ons tweeën die sterft. Zelfs in de ergste momenten leek het altijd...’ Opeens wreef hij zijn handen over elkaar. ‘Als de kans bestaat dat ik als een schoothondje word doorgegeven, wil ik wel weten aan wie ik word doorgegeven.’

‘Ik heb je nooit als schoothondje gezien,’ zei Moiraine scherp, ‘en Mijrelle evenmin.’

‘Mijrelle.’ Zijn gezicht toonde een grimas. ‘Ja, natuurlijk, in ieder geval een Groene zuster, of anders een blaag van een meid die net tot het zusterschap is verheven.’

‘Als Mijrelle haar drie gaidin in toom kan houden, dan bestaat de kans dat ze ook jou aankan. Ik weet dat ze jou graag wil behouden, maar ze heeft beloofd je binding aan een ander door te geven wanneer ze iemand vindt die beter bij je past.’

‘Zo. Geen schoothondje dus, maar een pakje. Mijrelle gaat voor... oppasser spelen! Moiraine, zelfs de Groenen behandelen hun zwaardhanden niet op die manier. Al vierhonderd jaar heeft geen enkele Aes Sedai de binding met haar zwaardhand doorgegeven aan een ander, en jij gaat het niet een-, maar tweemaal doen!’

‘Het is gedaan en zal niet ongedaan worden gemaakt.’

‘Het Licht verblinde me. Als ik dan van hand tot hand word doorgegeven, vertel me dan of je enig idee hebt in wier handen ik zal eindigen?’

‘Wat ik doe, is voor je eigen bestwil, en mogelijk eveneens voor een ander. Misschien vindt Mijrelle wel een blaag van een meid die net tot het zusterschap is verheven – zo zei je het toch? – die een zwaardhand nodig heeft die gehard is in de strijd en de wereld kent. Een blaag van een meid die misschien iemand nodig heeft die haar in een vijver gooit. Jij hebt heel veel te bieden, Lan, en ik wil niet dat je in een onvindbaar graf belandt of aan de raven wordt overgeleverd als je naar een vrouw kunt gaan die jou nodig heeft. Dat zou erger zijn dan de zonde waar die Witmantels het over hebben. Ja, ik denk dat ze jou nodig zal hebben.’

Lans ogen werden een tikje groter. Voor hem was dat net zoiets als wanneer iemand anders bij een vermoeden geschokt naar adem snakte. Ze had hem zelden zo uit zijn evenwicht gezien. Hij deed tweemaal zijn mond open voor hij iets zei. ‘En wie heb je in gedachten voor die...’

Ze onderbrak hem. ‘Weet je zeker dat je binding niet schrijnt, Lan Gaidin? Besef je nu voor het eerst, nu pas, hoe sterk die binding is, hoe diep die gaat? Misschien beland je bij een ontluikende Witte die uitmunt in logisch denken maar geen hart heeft, of bij een jonge Bruine die in jou slechts een paar handen ziet die haar boeken en schetsen kunnen dragen. Ik kan je overhandigen aan wie ik wil, als een pakje – of een schoothondje – en je kunt niets anders doen dan gaan. Weet je zeker dat de binding niet schrijnt?’

‘Is het daar allemaal om te doen?’ knarsetandde hij. Zijn ogen brandden als blauw vuur en zijn mond bewoog. Boosheid – ze zag het voor het eerst – openlijke woede vertrok zijn gezicht. ‘Zijn al deze praatjes een beproeving, een proef, geweest om te zien of jij ervoor kon zorgen dat mijn binding knelt? Na al die tijd? Vanaf de dag dat ik trouw aan jou zwoer, heb ik gereden waar jij me zei te rijden, zelfs als ik dacht dat het dwaasheid was, zelfs als ik reden had de andere kant op te rijden. Nooit heb je mijn binding hoeven te gebruiken om mij te dwingen. Ik ben op jouw woord afgegaan, ik heb je het gevaar zien opzoeken en ik heb me beheerst, terwijl ik het liefst mijn zwaard wilde trekken om voor jou een veilig pad te banen. Na dat alles stel je mij op de proef?’

‘Geen proef, Lan. Ik sprak duidelijk, zonder bijbedoelingen, en ik heb gedaan wat ik heb gezegd. Maar in Fal Dara begon ik me af te vragen of je nog wel volledig achter me stond.’ Er kroop iets behoedzaams in zijn ogen. Lan, vergeef me. Ik wil die muren die jij hebt opgetrokken niet breken, maar ik moet het weten. ‘Waarom heb je gedaan wat je met Rhand hebt gedaan?’ Hij stond met zijn ogen te knipperen; dit had hij duidelijk niet verwacht. Ze wist waaraan hij had gedacht en ze zou hem geen ruimte geven nu hij uit evenwicht was. ‘Je hebt hem voor de Amyrlin Zetel geleid en hem laten spreken en zich gedragen als een heer uit de Grenslanden en een geboren krijgsman. Het paste in zekere zin bij wat ik met hem van plan was, maar jij en ik hebben daarover nooit overleg gehad. Waarom Lan?’

‘Het leek me... juist. Elke jonge wolfshond komt op een dag zijn eerste wolf tegen, maar als de wolf hem ziet als een jonge hond, als hij doet als een jonge hond, zal de wolf hem zeker doden. De wolfshond moet in de ogen van de wolf meer wolfshond zijn dan in die van hemzelf, als hij het wil overleven.’

‘Zie jij de Aes Sedai zo? De Amyrlin? Mij? Wolven die erop uit zijn jouw jonge wolfshond neer te leggen?’ Lan schudde zijn hoofd. ‘Je weet wat hij is, Lan. Je weet wat hij moet worden. Moet. Daaraan heb ik gewerkt vanaf de dag dat jij en ik elkaar ontmoetten. Twijfel je opeens aan wat ik doe?’

‘Nee. Nee, maar...’ Hij herstelde zich snel en trok zijn muren weer op. Maar ze stonden nog niet overeind. ‘Hoe vaak heb je gezegd dat ta’veren aan de mensen rond hen trekken als twijgjes in een maalstroom? Misschien werd er ook aan mij getrokken. Ik weet alleen dat het juist voelde. Die boerenjongens hadden iemand nodig die aan hun kant stond. Rhand zeer zeker, Moiraine. Ik geloof in wat je doet, zelfs op dit moment, terwijl ik er maar de helft van weet; ik geloof erin zoals ik in jou geloof. Ik heb je niet gevraagd mij van mijn binding te ontslaan en dat zal ik ook niet. Wat je plannen ook zijn om dood te gaan en voor mijn... veiligheid te zorgen – om mij goed af te handelen – ik zal je met het grootste genoegen in leven houden en ervoor zorgen dat er van die plannetjes niets komt.’

‘Ta’veren,’ zuchtte Moiraine. ‘Misschien was het dat. Ik stuur eigenlijk geen twijgje in een rivier; het is meer een boomstam door stroomversnellingen. Iedere keer dat ik een duwtje geef, duwt het terug en dat blok hout wordt, naarmate we verder komen, steeds groter. Ja, ik moet er tot het eind voor blijven zorgen.’ Ze lachte kort. ‘Ik zou me niet ongelukkig voelen, beste vriend, als het je lukt die plannetjes in het water te doen vallen. Goed, laat me nu alleen. Ik wil even rustig nadenken.’ Hij aarzelde slechts een moment voor hij zich naar de deur begaf. Op het laatste moment wilde ze hem echter niet zonder een laatste vraag laten gaan. ‘Droom jij ooit van iets anders, Lan?’

‘Alle mannen dromen. Maar ik weet wat altijd een droom zal blijven. Dit,’ – hij raakte zijn gevest aan – ‘is werkelijkheid.’ De muren stonden weer overeind, even hoog en stevig als altijd. Nog een hele tijd na zijn vertrek bleef Moiraine achterover geleund in haar stoel naar het vlammende vuur kijken. Zij dacht aan Nynaeve en aan scheuren in muren. Onbewust en zonder erover na te denken had die jonge vrouw Lans muren laten barsten en klimplanten gezaaid in die scheuren. Lan dacht dat hij veilig in zijn burcht zat, door het lot en zijn eigen wensen, maar traag en geduldig zouden de klimplanten de muren slechten tot het naakte innerlijk van de man erachter bloot lag. Hij begon reeds iets van Nynaeves banden over te nemen. Aanvankelijk had hij onverschillig gestaan tegenover die mensen uit Emondsveld, afgezien van het feit dat het mensen waren waar Moiraine belangstelling voor had. Nynaeve had dat veranderd, zoals ze Lan had veranderd.

Tot haar verbazing voelde Moiraine een steek van jaloezie. Ze was nooit jaloers geweest, zeker niet op de vrouwen die hun hart aan zijn voeten hadden gelegd of die zijn bed hadden gedeeld. Er was ook nooit sprake geweest van jaloezie om hem, ze was nooit vanwege een man jaloers geweest. Ze had een binding met haar strijd, zoals hij aan de zijne was gebonden. Maar ze waren al zo lang gezellen in die strijd. Hij had een paard doodgereden en toen zichzelf bijna letterlijk doodgelopen, haar in zijn armen meedragend, om haar bij Anaiya te brengen. Diverse keren had ze zijn wonden verzorgd, had ze met haar gave een leven in stand gehouden dat hij voor haar in de waagschaal had gesteld. Hij zei altijd dat hij gehuwd was met de dood. Nu had een nieuwe bruid zijn aandacht gevangen, hoewel hij zijn ogen er nog voor gesloten hield. Nog steeds meende hij achter die muren veilig te zijn, maar Nynaeve had bruidsbloemen in zijn haar geweven. Zou hij nog steeds denken dat hij de dood zo onbezorgd het hof kon maken? Moiraine vroeg zich af wanneer hij haar zou vragen hem van zijn binding te verlossen. En wat zij zou doen als hij dat vroeg.

Met een grimas stond ze op. Er waren belangrijker zaken. Veel belangrijker. Haar ogen gleden over de opengeslagen boeken en de talrijke papieren in het vertrek. Zoveel aanwijzingen en geen enkel antwoord.

Vandene kwam binnen met een theepot en kopjes op een blad. Ze was slank en elegant, met een rechte rug, en haar bijna witte haren waren netjes onder aan haar nek bijeengebonden. De tijdloosheid van haar gladde huid was die van lange, lange jaren, ik had Jaem willen vragen dit binnen te brengen om je niet te storen, maar hij is buiten in de schuur zwaardoefeningen aan het doen.’ Ze maakte een klakkend geluid terwijl ze een rafelig manuscript opzij schoof om het blad op de tafel te zetten. ‘Nu Lan er is, beseft hij dat hij meer is dan een tuinier en een klusjesman. Gaidin zijn zo koppig. Ik dacht dat Lan nog hier was, daarom heb ik een tweede kopje meegenomen. Heb je gevonden wat je zocht?’

‘Ik weet nog niet eens zeker wat ik aan het zoeken ben.’ Moiraine nam de andere vrouw nadenkend op. Vandene was van de Groene Ajah, niet van de Bruine, zoals haar zuster, maar die twee hadden zo lang samen gestudeerd dat zij evenveel van de geschiedenis wist als Adeleas.

‘Wat het ook is, je schijnt niet eens te weten waar je moet zoeken.’ Vandene bekeek enkele boeken en rollen op tafel en schudde haar hoofd. ‘Zoveel onderwerpen. De Trollok-oorlogen, de Wakers over de Golven, de legende van de Terugkeer, twee verhandelingen over de Hoorn van Valere. Drie over Duistere voorspellingen... Licht zeg, dat is Santhra’s boek over de Verzakers. Een naar boek. Even gruwelijk als dit over Shadar Logoth. En de Voorspellingen van de Draak, in drie vertalingen én het origineel. Moiraine, waar zoek je naar? De Voorspellingen kan ik begrijpen. We horen hier best wat nieuws, al wonen we afgelegen. We hebben iets gehoord over wat er gaande is in Illian. In het dorp doet zelfs een gerucht de ronde dat iemand de Hoorn al heeft gevonden.’ Ze gebaarde met een boekrol over de Hoorn en moest kuchen van het opdwarrelende stof. ‘Daar geloof ik uiteraard niets van. Er zijn altijd geruchten. Maar wat...? Nee, je wilt nog steeds ongestoord werken en ik Iaat het aan jou over.’

‘Wacht even,’ zei Moiraine en hield de Aes Sedai tegen. ‘Misschien heb jij een antwoord op enkele vragen.’

‘Ik zal het proberen.’ Vandene glimlachte opeens. ‘Adeleas beweert dat ik Bruin had moeten kiezen. Vraag maar.’ Ze schonk twee kopjes thee in en overhandigde er een aan Moiraine, waarna ze een stoel bij de haard koos.

De damp kringelde op uit de kopjes, terwijl Moiraine haar vragen zorgvuldig overdacht. Antwoorden vinden en niet te veel onthullen. ‘De Hoorn van Valere wordt niet genoemd in de Voorspellingen, maar bestaat er ergens een band met de Draak?’

‘Nee, behalve het gegeven dat de Hoorn vóór Tarmon Gai’don gevonden moet worden en dat de Herrezen Draak verondersteld wordt die Laatste Slag te strijden, bestaat er geen enkel verband.’ De witharige vrouw nipte aan haar thee en wachtte, is er een verband tussen de Draak en de Kop van Toman?’

Vandene aarzelde. ‘Ja en nee. Dat onderwerp is een heet hangijzer tussen Adeleas en mij.’ Haar stem kreeg iets belerends en een tijdlang sprak ze als een Aes Sedai van de Bruine Ajah. ‘Er bestaat een vers in het origineel dat letterlijk vertaald betekent: “Vijf rijden heen en vier keren weer. Boven de wakers zal hij zichzelf uitroepen, een banier van vuur aan de hemelkoepel...” Nou ja, zo gaat het nog verder. Het punt is dat ma’vron volgens mij niet simpel vertaald mag worden als wakers, want dat is a’vron. Ma’vron heeft een ruimere betekenis. Ik zeg dat het Wakers over de Golven betekent, hoewel zij zichzelf natuurlijk Do Miere A’vron noemen, niet Ma’vron. Adeleas zegt dat ik aan het muggenziften ben. Maar volgens mij betekent het dat de Herrezen Draak ergens boven de Kop van Toman zal verschijnen, in Arad Doman of Saldea. Adeleas mag mij best een dwaas vinden, maar ik luister naar ieder flintertje nieuws uit Saldea dat ik deze dagen opvang. Mazrim Taim kan geleiden, heb ik gehoord, en onze zusters hebben hem tot nog toe niet in een hoek kunnen drijven. Als de Draak wederom wordt geboren en als de Hoorn van Valere wordt gevonden, komt de Laatste Slag ook gauw. Misschien kunnen we ons geschiedenisboek nooit voltooien.’ Ze huiverde even en lachte toen. ‘Vreemd om je daar zorgen over te maken. Ik geloof dat ik écht steeds meer een Bruine word. Afschuwelijk om daarover na te moeten denken. Stel je volgende vraag.’

‘Ik denk niet dat je je zorgen hoeft te maken over die Taim,’ zei Moiraine verstrooid. Dit was een schakel met de Kop van Toman, hoe klein en vaag ook. ‘Er zal met hem net zo worden afgerekend als met Logain. Wat weet je van Shadar Logoth?’

‘Shadar Logoth!’ snoof Vandene. ‘In het kort: de stad werd vernietigd door zijn eigen haat tot elk levend wezen dood was. Behalve Mordeth, de raadsman, die het begin was van alles en die de tactiek van de Duistervrienden tegen hen gebruikte. Nu wordt hij daar vastgehouden en wacht tot hij een ziel kan stelen. Het is niet veilig de stad binnen te gaan en je kunt er niets veilig aanraken. Maar iedere Novice op de drempel van Aanvaarding weet dat. Voor het hele verhaal zul je hier een maand moeten blijven om Adeleas’ lezing aan te horen. Zij weet er het fijne van, maar zelfs ik kan je vertellen dat de Draak er niet in voorkomt. Die plek was al ruim honderd jaar dood voor Jurian Steenboog uit de as van de Trollok-oorlogen opstond, en wat valse Draken aangaat, zit hij er in de geschiedenis nog het dichtst bij.’

Moiraine hief haar hand op. ‘Ik heb de vraag niet duidelijk gesteld en ik heb het nu niet over de Draak, vals of Herrezen. Kun jij een enkele reden bedenken waarom een Schim iets zou willen bezitten dat uit Shadar Logoth komt?’

‘Niet als hij beseft wat het is. De haat die Shadar Logoth doodde, was een haat die zij tégen de Duistere meenden te gebruiken. Zoiets zou het Schaduwgebroed net zo goed vernietigen als hen die in het Licht leven. Ze vrezen Shadar Logoth terecht evenzeer als wij.’

‘En wat kun je me over de Verzakers vertellen?’

‘Jij springt ook van de hak op de tak. Ik kan er weinig meer aan toevoegen dan je als Novice al hebt geleerd. Niemand weet meer dan dat over de Naamlozen. Verwacht je nu van mij dat ik even afraffel wat we allebei als meisjes hebben geleerd?’

Een moment lang bleef Moiraine zwijgen. Ze wilde niet al te veel zeggen, maar Vandene en Adeleas hadden meer kennis in hun vingertoppen dan wie ook, afgezien van de Witte Toren. Daar lagen echter meer problemen op haar te wachten dan ze op dit moment wilde oplossen. Ze liet de naam haast per ongeluk uit haar mond ontsnappen. ‘Lanfir.’

‘Nogmaals,’ zuchtte de andere vrouw, ‘ik weet geen Ietter meer dan als Novice. De Dochter van de Nacht blijft een mysterie, alsof ze zichzelf echt volkomen in duisternis heeft gehuld.’ Ze wachtte, keek strak in haar theekopje en toen ze weer opkeek, waren haar ogen scherp op Moiraine gericht. ‘Lanfir is een schakel met de Draak, met Lews Therin Telamon. Moiraine, heb je soms een aanwijzing waar de Draak opnieuw zal worden geboren? Of is hij al Herrezen? Is hij al gekomen?’

‘Als ik dat zou weten,’ antwoordde Moiraine onbevangen, ‘zou ik dan hier zijn, óf in de Witte Toren? Ik bezweer je dat de Amyrlin Zetel evenveel weet als ik. Heb je een oproep van haar ontvangen?’

‘Nee, en ik neem aan dat dat zou gebeuren. Als de tijd komt dat we de Herrezen Draak moeten weerstaan, zal de Amyrlin iedereen nodig hebben, iedere zuster, iedere Aanvaarde en iedere Novice die zonder hulp zelfs maar een kaarsje kan aansteken.’ Vandene begon peinzend zachter te praten. ‘Hij kan zoveel van de Kracht aanwenden dat we hem moeten overweldigen voor hij de kans krijgt hem tegen ons te gebruiken, voor hij krankzinnig wordt en de wereld vernietigt. Niettemin moeten we hem eerst toestaan de Duistere te bestrijden.’ Ze lachte vreugdeloos om Moiraines gezicht, ik ben niet van de Rode Ajah. Ik heb de Voorspellingen zo goed bestudeerd dat ik weet dat we hem absoluut niet te vroeg mogen stillen. Als... we hem kunnen stillen. Ik weet evengoed als jij, evengoed als elke andere zuster die haar ogen openhoudt, dat de zegels die de Duistere aan Shayol Ghul binden, zwakker worden. De Illianers hebben de Grote Jacht op de Hoorn uitgeroepen. Overal staan valse Draken op. En twee van hen, die Logain en die man in Saldea, kunnen geleiden. Wanneer was het voor het laatst dat de Roden binnen een jaar twee mannen vonden die kunnen geleiden? Wanneer hebben ze er voor het laatst twee in vijf jaar gevonden? Mijn hele leven nog niet, en ik ben behoorlijk wat ouder dan jij. Overal zijn de tekenen te zien. Tarmon Gai’don is op handen. De Duistere zal uitbreken. En de Draak zal Herrijzen.’ Ze zette haar kopje rinkelend terug op het schoteltje, ik neem aan dat ik daarom vreesde dat jij mogelijk een of ander teken van hem hebt opgevangen.’

‘Hij komt,’ zei Moiraine gladjes, ‘en wij zullen doen wat we moeten doen.’

‘Als ik dacht dat het iets zou uithalen, zou ik Adeleas met haar neus uit de boeken sleuren en naar de Witte Toren vertrekken. Maar nee, ik merk dat ik het fijner vind hier te zijn en niet daar. Misschien krijgen we genoeg tijd om onze geschiedenis af te maken.’ ik hoop dat dat lukt, zuster.’

Vandene stond op. ‘Nou, ik moet nog wat dingetjes doen voor ik mijn bed opzoek. Als je verder geen vragen meer hebt, laat ik je aan je studie over.’ Maar ze zweeg en liet nu merken dat ze nog steeds van de Groene Ajah was, al had ze nog zoveel tijd aan boeken besteed. ‘Je zou iets aan Lan moeten doen, Moiraine. Het rommelt binnen in die man nog erger dan de Drakenberg. Vroeg of laat barst het los. Ik heb genoeg mannen gezien om te weten wanneer een man problemen met een vrouw heeft. Jullie zijn al een hele tijd samen. Misschien heeft hij eindelijk het punt bereikt dat hij jou niet alleen als Aes Sedai ziet maar ook als vrouw.’

‘Lan ziet wat ik ben, Vandene. Een Aes Sedai. En nog steeds een vriendin, hoop ik.’

‘Blauwen, poeh! Altijd zo vreselijk bereid de wereld te redden dat ze zichzelf voorbijlopen.’

Toen de witharige Aes Sedai was vertrokken, sloeg Moiraine haar mantel om en liep mopperend de tuin in. Vandene had iets gezegd dat nu in haar hoofd kriebelde, maar ze kon zich niet meer herinneren wat het was. Een antwoord, of een vingerwijzing naar een antwoord, op een vraag die ze niet had gesteld. Ze kon echter niet bedenken welke vraag dat had kunnen zijn.

De tuin met de zandpaden tussen de keurig nette bloemperken zag er net zo fraai uit als het huis. Ook in het maanlicht, dat bijdroeg aan het gele schijnsel uit de vensters. Ze schikte de mantel wat beter om zich heen tegen de zachte koelte van de nacht. Wat was het antwoord en wat was de vraag?

Achter haar knisperde zand en ze draaide zich om, in de gedachte dat het Lan was.

Slechts enkele passen van haar vandaan rees de grijze schaduw op van een veel te lange man in een mantel. Het maanlicht onthulde een gezicht met ingevallen, bleke wangen, zwarte, grote ogen en een samengetrokken mond met vuurrode lippen. De mantel ging open en grote vleermuisvleugels ontvouwden zich. Hoewel ze wist dat het te laat was, stelde ze zich toch open voor saidar, maar de Draghkar zette een zoet liefdeslied in. Zijn zachte zang vervulde haar, verbrijzelde haar wil en saidar druppelde weg. Ze voelde slechts een verre droefheid toen ze naar het wezen toe stapte. Het zachte kwelen lokte haar en onderdrukte elk gevoel. Witte, witte handen – als mannenhanden met klauwen – strekten zich naar haar uit en bloedrode lippen krulden in een spottende nabootsing van een glimlach en ontblootten scherpe tanden; ze wist dat hij niet zou bijten of verscheuren. Vrees de kus van de Draghkar. Als die lippen haar eenmaal raakten, zou ze zo goed als dood zijn, zou ze eerst haar ziel verliezen en dan haar leven. Wie haar zou vinden, zelfs meteen nadat de Draghkar losliet, zou een lijk aantreffen zonder één wond en zo koud alsof ze al twee dagen dood was. En als er mensen kwamen voor ze dood was, zouden ze iets ergers vinden, iets wat in niets meer op haar leek. De zang trok haar binnen het bereik van die bleke handen en de kop van de Draghkar boog zich langzaam naar haar toe. Ze voelde slechts een minieme verbazing toen een kling over haar schouder flitste en in de botst van de Draghkar verdween; er verscheen een tweede wapen over haar andere schouder, dat naast het eerste toesloeg.

Versuft, als van grote afstand, keek ze toe hoe het schepsel werd teruggedrongen, van haar werd weggeslagen. Lan kwam in zicht, toen Jaem. De broodmagere, grijsharige handen van de zwaardhand hielden het wapen even recht en stevig als die van Lan. Bloed sprong uit de bleke handen van de Draghkar toen ze het scherpe staal probeerden te breken en vleugels sloegen donderend neer op de twee mannen. Opeens, gewond en bebloed, begon het monster weer te zingen. Tegen de zwaardhanden.

Met moeite kwam Moiraine weer tot zichzelf. Ze voelde zich bijna zo leeg alsof het wezen erin geslaagd was haar te kussen. Geen tijd voor zwakte. In een oogwenk opende ze zichzelf voor saidar en toen de Kracht haar vulde, weerhield ze zichzelf ervan om het Schaduw – gebroed rechtstreeks te doden. De twee mannen waren te dichtbij en zouden ook gewond kunnen raken. Zelfs als ze de Ene Kracht gebruikte, zou ze zich door de Draghkar bevuild voelen. Maar op het moment dat ze begon, riep Lan luid: ‘Omhels de dood!’ Jaems ferme woorden vormden een echo: ‘Omhels de dood!’ En de twee mannen stapten binnen het bereik van de Draghkar-armen en stootten hun wapen tot aan het gevest in het monster. De Draghkar gooide zijn kop achterover en brulde luid, een gekrijs dat als naalden in Moiraines hoofd leek door te dringen. Zelfs in saidar gehuld kon ze het voelen. Als een vallende boom stortte de Draghkar neer en een vleugel raakte Jaem, die op zijn knieën viel. Lans schouders zakten alsof hij uitgeput was.

Lantaarns uit het huis naderden snel, gedragen door Vandene en Adeleas.

‘Waar kwam dat geluid vandaan?’ wilde Adeleas weten. Ze was bijna het evenbeeld van haar zuster, is Jaem weg en...’ Het licht van de lamp viel op de Draghkar en ze verstomde. Vandene greep Moiraines handen. ‘Hij heeft toch niet...’ Ze maakte de vraag niet af en Moiraine zag een stralenkrans om haar heen. Kracht stroomde uit de andere vrouw in haar en Moiraine wenste voor de zoveelste keer dat een Aes Sedai evenveel voor zichzelf kon doen als voor een ander.

‘Nee, dat is niet gebeurd,’ zei ze dankbaar. ‘Zorg voor de gaidin.’ Lan keek haar met opeengeperste lippen aan. ‘Als je me niet zo kwaad had gemaakt, dan was ik niet met Jaem de zwaardvormen gaan oefenen en niet te ver weg geweest...’

‘Maar ik heb het gedaan,’ zei ze. ‘Het Patroon neemt alles in het web op.’ Jaem mopperde maar stond toe dat Vandene zijn schouder verzorgde.

‘Hoe kan een schepsel van de Schaduw,’ wilde Adeleas weten, ‘zo dichtbij komen zonder dat wij het merken?’

‘Het was voorzien van een ban,’ antwoordde Moiraine. ‘Onmogelijk,’ snauwde Adeleas. ‘Alleen een zuster kan...’ Ze slikte de rest in en Vandene wendde zich van Jaem naar Moiraine. Moiraine zei de woorden die niemand van hen wilde horen. ‘Zwarte Ajah.’ Uit het dorp klonk geschreeuw. ‘Het is beter dat je dit verbergt.’ Ze gebaarde naar de Draghkar, die midden op een bloemenperk lag. ‘Zo snel mogelijk. Ze komen jullie vragen of je hulp nodig hebt, maar als ze dit zien, komen er verhalen los die jullie niet aanstaan.’

‘Ja, natuurlijk,’ zei Adeleas. ‘Jaem, ga erheen en vang ze op. Zeg maar dat jij ook niet weet wat dat geluid maakte, maar dat hier alles goed is. Hou ze op.’ De grijsharige zwaardhand haastte zich de nacht in, naar de rumoerig toestromende dorpelingen. Adeleas draaide zich om en bekeek de Draghkar alsof het een raadselachtige tekst in een van haar boeken was. ‘Of er nu een Aes Sedai hij betrokken is of niet, waarvoor is dat kreng hierheen gekomen?’ Vandene hield Moiraine zwijgend in het oog.

‘Ik ben bang dat ik moet vertrekken,’ zei Moiraine. ‘Lan, wil jij de paarden optuigen?’ Toen hij wegliep, zei ze: ‘Ik zal enkele brieven achterlaten die naar de Witte Toren moeten. Kunnen jullie dat regelen?’ Adeleas knikte verstrooid; ze schonk het monster nog steeds alle aandacht.

‘En zul jij je antwoorden vinden op de plaats waar je heen gaat?’ vroeg Vandene.

‘Misschien heb ik er een gevonden waarvan ik niet wist dat ik het zocht. Ik hoop alleen dat ik niet te laat ben. Ik heb pen en perkament nodig.’ Ze trok Vandene het huis binnen en liet de Draghkar aan Adeleas over.

23

De proeve

Diep onder de Witte Toren keek Nynaeve behoedzaam de enorme kamer rond en minstens even achterdochtig naar Sheriam, die naast haar stond. De Meesteresse der Novices leek ergens naar uit te kijken en was mogelijk zelfs wat ongeduldig. In de paar dagen dat ze in Tar Valon was, had Nynaeve alleen maar innerlijke rust gezien bij deze Aes Sedai, een glimlachende aanvaarding van elke gebeurtenis. De koepelkamer was in de diepste rots van het eiland uitgehouwen; het licht van de lantaarns op hun hoge standaards spiegelde in bleek-gladde stenen muren. Midden onder de koepel stond een voorwerp van drie ronde, zilveren bogen die elkaar bovenaan raakten. De bogen waren net hoog genoeg om er onderdoor te lopen en stonden op een dikke zilveren ring. Bogen en ring waren uit één stuk gemaakt. Ze kon niet zien wat er binnenin was. Daar glansde een vreemd flikkerend licht waarvan haar maag zich bij het zien al omdraaide. Op het punt waar elke boog in de ring overging, staarde een Aes Sedai in kleermakerszit op de kale stenen vloer strak naar het zilveren bouwwerk. Een vierde stond er vlakbij, naast een eenvoudige tafel met drie grote zilveren kelken. Elk ervan, wist Nynaeve – dat was haar tenminste verteld – was gevuld met helder water. De vier Aes Sedai droegen hun stola’s, net als Sheriam. Die van haar toonde blauwe franje, die van de Aes Sedai bij de tafel rode, en de stola’s van de drie rond de bogen waren groen, wit en grijs. Nynaeve droeg nog steeds een van de gewaden die ze in Fal Dara had gekregen; bleekgroen met borduurwerk van kleine witte bloempjes. ‘Eerst laat u me van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat met mijn duimen draaien,’ mopperde Nynaeve, ‘en nu moet alles plotseling gehaast.’

‘Het uur wacht op geen enkele vrouw,’ zei Sheriam. ‘Het Rad weeft wat het Rad wil, en wannéér het wil. Geduld is een deugd die geleerd moet worden, maar we moeten allen bereid zijn in een oogwenk te veranderen.’

Nynaeve probeerde niet nijdig te kijken. Tot nog toe had ze zich het meest aan de roodharige Aes Sedai geërgerd wanneer die sprak alsof ze spreuken aanhaalde. ‘Wat is dat voor ding?’

‘Een ter’angreaal.’

‘Nou, dat zegt me niets. Wat doet het?’

‘Ter’angreaal doen vele dingen, kind. Net als angreaal en sa’angreaal zijn het overblijfselen uit de Eeuw der Legenden die de Ene Kracht gebruiken, hoewel ze niet zo zeldzaam zijn als de andere twee. Deze ter’angreaal en enkele andere kunnen alleen worden gebruikt door een Aes Sedai, terwijl andere al gewoon werken als er een geleidster bij is. Er schijnen zelfs ter’angreaal te zijn die voor iedereen werken. In tegenstelling tot angreaal en sa’angreaal zijn ter’angreaal gemaakt om heel specifieke dingen te kunnen doen. Er is er een in de Toren die geloften bindend maakt. Als je verheven wordt tot het volledige zusterschap, zul je je laatste geloften afleggen terwijl je die ter’angreaal vasthoudt. Nimmer een onwaar woord uit te spreken. Nimmer een dodelijk wapen te maken. Nimmer de Ene Kracht als wapen te gebruiken, behalve tegen Duistervrienden of Schaduwgebroed, of in het uiterste geval ter verdediging van je eigen leven, dat van je zwaardhand of van een andere zuster.’

Nynaeve schudde het hoofd. Volgens haar was het óf te veel om te zweren óf te weinig. Dat zei ze dan ook.

‘Er was een tijd dat van een Aes Sedai geen geloften werden gevraagd. Men wist wat Aes Sedai waren, waarvoor ze stonden, en meer was niet nodig. Velen onder ons wensen dat het nog steeds zo was. Maar het Rad draait en de tijden veranderen. Door deze geloften, doordat men weet dat we zijn gebonden, gaan de naties met ons om zonder de vrees dat we de Ene Kracht tegen hen zullen gebruiken. Wij hebben hiervoor gekozen tussen de Trollok-oorlogen en de Oorlog van de Honderd Jaren. Daardoor staat de Witte Toren er nog steeds en kunnen we ons nog steeds inzetten tegen de Schaduw.’ Sheriam haalde diep adem. ‘Licht, kind, ik probeer je bij te brengen wat elke andere vrouw die hier ooit heeft gestaan, jaren studie heeft gekost. Je moet je nu bekommeren om de ter’angreaal. We weten niet waarom ze gemaakt werden. Wij durven er slechts een handvol te gebruiken en onze toepassing is mogelijk iets heel anders als de oorspronkelijke makers hebben bedoeld. Het meeste hebben we met schade en

schande leren vermijden. Om die les te leren zijn veel Aes Sedai gestorven in de loop van de jaren of hebben ze hun gave verloren.’ Nynaeve huiverde. ‘En u wilt dat ik daar doorheen loop?’ Het licht binnen de bogen flikkerde nu minder, maar ze kon nog steeds niet zien wat er binnenin was.

‘We weten wat deze ter’angreaal doet. Je komt oog in oog te staan met je grootste angsten.’ Sheriam glimlachte beminnelijk. ‘Niemand zal je vragen wat je onder ogen moest zien; je hoeft niet meer te vertellen dan je wilt. De angsten van een vrouw zijn de hare.’ Vaagjes dacht Nynaeve aan haar angst voor spinnen, vooral in het donker, maar ze meende dat Sheriam wel iets anders zou bedoelen, ik loop gewoon door een boog naar binnen en door een ander naar buiten? Drie keer erdoorheen en dan is het gebeurd?’ De stola van de Aes Sedai verschoof toen ze geprikkeld een schouder optrok. ‘Als je het tot zoiets eenvoudigs wilt terugbrengen, ja,’ zei ze droogjes. ‘Onderweg hierheen heb ik je alles verteld watje over deze daad moet weten, evenveel als ieder ander vooraf mag weten. Als je hier als Novice had gestaan, zou je het van buiten hebben geleerd, maar maak je geen zorgen over fouten. Ik zal je er zo nodig aan herinneren. Weet je zeker dat je er klaar voor bent? Als je er nu niet mee door wilt gaan, kan ik nog steeds je naam in het Noviceboek schrijven.’

‘Nee!’

‘Goed dan. Ik zal je nu twee dingen vertellen die geen vrouw hoort voordat ze in deze kamer staat. Dit is het eerste. Wanneer je eenmaal begint, moet je doorgaan tot het eind. Als je weigert door te gaan, maakt het niet uit wat voor mogelijkheden je hebt. De Toren zal je heel vriendelijk wegsturen, met genoeg zilvergeld voor een jaar levensonderhoud, maar je zult nimmer mogen terugkeren.’ Nynaeve wilde al zeggen dat ze niet zou weigeren, maar Sheriam onderbrak haar met een abrupt gebaar. ‘Luister, en spreek als je weet wat je moet zeggen. Ten tweede: om te zoeken, om te streven, moet men weten wat gevaar is. Hier zul je gevaar kennen. Sommige vrouwen zijn binnengegaan en nimmer teruggekomen. Wanneer de ter’angreaal weer tot rust was gekomen, waren... zij... er... niet... meer. En zij werden nimmer teruggezien. Als je het wilt overleven, kind, dan moet je standvastig zijn. Aarzel, faal en...’ Haar stilte was welsprekender dan woorden. ‘Dit is je laatste kans, kind. Je kunt terugkeren, nu, op dit punt, en ik zal je naam in het Noviceboek zetten; je zult maar

één aantekening krijgen. Nog twee keer zal het je toegestaan worden om hier te komen, en pas bij de derde weigering word je van de Toren weggestuurd. Het is geen schande om te weigeren. Velen doen het. Zelf kon ik het ook niet, de eerste keer. Nu mag je spreken.’ Nynaeve keek achterdochtig naar de zilveren bogen. Het licht erbinnen flikkerde niet langer; er hing een zachtwitte glans. Om te leren wat ze wilde leren had ze de vrijheid van de Aanvaarden nodig om vragen te stellen, om zelf te kunnen studeren, met niet meer begeleiding dan wat ze zelf vroeg. Ik moet Moiraine laten boeten voor wat ze ons heeft aangedaan. Ik moet. ‘Ik ben gereed.’ Sheriam stapte op de bogen toe. Nynaeve liep naast haar mee. Alsof dat een teken was, sprak de Rode zuster luid en ernstig: ‘Wie brengt gij met u mede, Zuster?’ De drie Aes Sedai rond de ter’angreaal lieten hun aandacht geen moment verslappen. ‘Een die geroepen is voor Aanvaarding, Zuster,’ antwoordde Sheriam al even ernstig. ‘Is zij bereid?’

‘Zij is bereid om achter te laten wat zij was en Aanvaarding te gewinnen door het overwinnen van haar angsten.’

‘Kent zij haar angsten?’

‘Zij heeft ze nimmer onder ogen gezien, maar is nu bereid.’

‘Laat haar dan onder ogen zien wat zij vreest.’ Sheriam stond op twee stap van de bogen stil en Nynaeve stopte ook. ‘Je kleren,’ fluisterde Sheriam, recht voor zich uit kijkend. Nynaeves wangen kleurden. Ze was nu al vergeten wat Sheriam haar op weg naar deze kamer had gezegd. Haastig trok ze alles uit. Even kon ze de bogen bijna vergeten, toen ze haar kleren opvouwde en netjes opzij legde. Ze stopte Lans ring zorgvuldig onder haar jurk; ze wilde niet dat iemand hem zag. Toen was ze klaar en de ter’angreaal stond er nog steeds, wachtte nog steeds. De stenen voelden koud aan onder haar blote voeten en ze kreeg over haar hele lijf kippenvel, maar ze bleef recht staan en haalde langzaam adem. Ze wilde niemand laten zien dat ze bang was. ‘De eerste keer,’ zei Sheriam, ‘is voor wat was. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig.’

Nynaeve aarzelde. Toen stapte ze naar voren, onder de boog door, de gloed in. Die omgaf haar, alsof de lucht zelf glansde, alsof ze in licht verdronk. Het licht was overal. Het licht was alles.

Nynaeve schrok toen ze besefte dat ze naakt was en staarde toen verbaasd rond. Links en rechts van haar rezen stenen muren op; ze waren twee keer zo hoog als zij en glad alsof ze uitgehouwen en gepolijst waren. Haar tenen gleden over bestoft, ongelijk stenen plaveisel. De lucht boven haar leek vlak en loodgrijs, ondanks de afwezigheid van wolken, en de zon hing rood en gezwollen boven haar hoofd. Aan beide kanten waren openingen in de muren, toegangen die aangegeven werden door kleine, vierkante zuilen. De muren vernauwden haar blikveld, maar voor en achter haar liep de grond geleidelijk naar beneden. Achter de poorten kon ze nog meer dikke muren zien, met gangen ertussen. Ze stond in een reusachtige doolhof. Waar is dit? Hoe ben ik hier gekomen? Een andere gedachte kwam op, als van een andere stem. De terugweg komt slechts één keer. Ze schudde het hoofd. ‘Als er maar één uitweg is, zal ik die niet vinden als ik hier blijf staan.’ De lucht was gelukkig warm en droog, ik hoop dat ik wat kleren vind voordat ik mensen tegenkom,’ mompelde ze.

Vaag herinnerde ze zich hoe ze als klein meisje op papier het dool-hofspel speelde. Er was een kunstje om je weg naar buiten te vinden, maar ze kon er niet opkomen. Alles uit haar verleden leek vaag, alsof het iemand anders betrof. Ze kwam in beweging en volgde met een hand de muur, terwijl het stof opwolkte onder haar blote voeten.

Bij de eerste doorgang merkte ze dat ze een andere gang inkeek. Die verschilde op het eerste gezicht niet van de gang waar zij in stond. Ze haalde diep adem, ging door de opening en liep door meer gangen die allemaal precies op elkaar leken. Uiteindelijk kwam ze bij iets anders aan. Het pad vertakte zich. Ze nam de linkertak en na een tijdje splitste de gang zich weer. De derde linkertak leidde haar naar een blinde muur.

Grimmig liep ze terug naar de laatste splitsing en ging naar rechts. Deze keer sloeg ze vier keer rechtsaf voor ze in een doodlopende gang belandde. Even stond ze er woest naar te kijken. ‘Hoe ben ik hier gekomen?’ wilde ze met luide stem weten. ‘Waar is deze plek?’ De terugweg komt slechts één keer.

Nog eens keerde ze terug. Ze wist zeker dat er een kunstje voor deze doolhof was. Bij de laatste splitsing sloeg ze links af en bij de volgende rechts af. Vastberaden ging ze door. Links, dan rechts. Rechtdoor, tot ze bij een splitsing kwam. Links, dan rechts.

Het leek te werken. Ze was deze keer tenminste een tiental kruispunten gepasseerd zonder dood te lopen. Ze kwam bij het volgende. Vanuit haar ooghoeken ving ze een flikkerende beweging op. Toen ze zich omdraaide, zag ze alleen de stoffige gang tussen de stenen muren. Ze wilde de linkertak ingaan... en draaide zich snel om toen ze weer iets van beweging opmerkte. Er was niets te zien, maar ze was er zeker van dat er iemand achter haar had gelopen. Ze liep haastig de andere kant op.

En nu zag ze, keer op keer, aan de rand van haar gezichtsveld iets bewegen, nu eens in de ene dan weer in een andere zijgang. Het was te snel om te zien wat het was en het was weg voor ze haar hoofd genoeg kon draaien om het duidelijk te kunnen zien. Ze begon te rennen. Slechts enkele jongens konden harder rennen dan zij, toen ze nog een meisje was in Tweewater. Tweewater? Wat is dat? Voor haar stapte een man uit een opening. Zijn donkere kleren leken schimmelig en half vergaan, en hij was oud. Ouder dan oud. Een huid als verkreukeld perkament spande zich over zijn schedel, alsof er geen vlees meer onder zat. Plukjes piekerig kort haar bedekten een schurftige hoofdhuid en zijn ogen lagen zo diep dat ze uit twee grotten leken te kijken.

Ze kwam glijdend tot stilstand en voelde het ruwe plaveisel onder haar voeten.

‘Ik ben Aginor,’ zei hij glimlachend, ‘en ik ben voor jou gekomen.’ Haar hart leek uit haar borst te springen. Een van de Verzakers. ‘Nee! Nee, dat kan niet!’

‘Je bent een mooi meisje. Ik zal van je genieten.’ Plotseling bedacht Nynaeve dat ze geen draad aan haar lijf had. Met een kreet en een gezicht dat niet alleen rood van boosheid was, sprong ze opzij de dichtstbijzijnde dwarsgang in. Kakelend gelach achtervolgde haar, net als het geluid van een schuifelend rennen dat haar hoogste snelheid leek te evenaren en hijgerige beloften van wat hij haar zou aandoen als hij haar te pakken had. Die beloften deden haar maag omdraaien, zelfs al verstond ze ze maar half. Vertwijfeld zocht ze naar een uitgang; wanhopig keek ze om zich heen, terwijl ze met gebalde vuisten doorholde. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig. Ze zag echter niets anders dan de eindeloze doolhof. Hoe hard ze ook rende, zijn voze woorden drongen steeds weer tot haar door. Langzaam veranderde haar angst in woede.

‘Verzeng hem!’ snikte ze. ‘Het Licht verzenge hem. Hij heeft het recht niet!’ Ze voelde iets in zich opengaan, een opening naar het Licht. Met opgetrokken lippen draaide ze zich om. Ze wilde haar achtervolger het hoofd bieden. Aginor kwam met grote sprongen grijnzend aansnellen.

‘Je hebt het recht niet!’ Ze haalde met haar vuist naar hem uit en opende haar vingers alsof ze iets wegwierp. Ze was nauwelijks verbaasd toen ze een vuurbol uit haar hand zag vliegen. De bol spatte tegen Aginors borst uiteen en wierp hem neer. Heel even bleef hij plat op zijn rug liggen, toen stond hij wankelend op. Hij leek de smeulende voorkant van zijn jas niet op te merken. ‘Hoe durf je? Je durft!’ Hij beefde en speeksel droop langs zijn kin omlaag.

Plotseling verschenen er wolken in de lucht, dreigende donderwolken in grijs en zwart. Bliksemschichten sprongen uit de wolken op Nynaeves hart af.

Een hartenklop lang leek het of de tijd ineens vertraagd was, alsof die hartslag een eeuwigheid duurde. Ze voelde de stroming in zichzelf – saidar, kwam een verre gedachte – en voelde de tegenstroom in de bliksem. En ze veranderde de richting van die stroom. De tijd schoot vooruit.

De schicht versplinterde met een krakende klap de steen boven Aginors hoofd. De verzonken ogen van de Verzaker werden groot en hij wankelde achteruit. ‘Dat kun je niet! Het kan niet!’ Hij sprong opzij toen de bliksem insloeg op de plaats waar hij gestaan had; stenen barstten uiteen in een fontein van splinters. Grimmig kwam Nynaeve op hem af. En Aginor vluchtte. Saidar was een vloedgolf die door haar heen raasde. Ze kon de rotsen om zich heen voelen, de lucht, de kleine stromen van de Ene Kracht die hen doordrenkten en hen vormden. Ze kon ook Aginor voelen, die... iets deed. Vaag voelde ze het, en op grote afstand, alsof het iets was wat ze nooit echt zou kennen, maar om zich heen zag ze de gevolgen en ze wist wat het was.

De grond rommelde en bewoog onder haar voeten. Vóór haar stortten muren in tot steenhopen en versperden haar de weg. Ze klauterde er overheen en gaf er niet om dat de scherpe rotsen in haar handen en voeten sneden. Ze bleef Aginor in het oog houden. Een wind stak op; hij gierde door de gangen op haar af, woedde tot haar wangen hol stonden en haar ogen traanden en probeerde haar omver te werpen. Ze veranderde de stroom en Aginor tuimelde als een ontwortelde struik de gang door. Ze voelde de stroom in de grond, stuurde, en rond Aginor stortten de stenen muren in en versperden hem de weg. Bliksemschichten sprongen uit haar blik en sloegen rondom hem in, stenen spatten uiteen terwijl de schichten hem steeds meer belaagden. Ze kon voelen hoe hij woest vocht om de stroom naar haar terug te stuwen, maar voet na voet kropen de verblindende flitsen naar de Verzaker toe.

Rechts van haar doemde glinsterend iets op achter de instortende muren.

Nynaeve kon voelen hoe Aginor verzwakte, hoe zijn pogingen om naar haar uit te halen zwakker en wanhopiger werden. Maar ergens besefte ze dat hij het niet had opgegeven. Als ze hem nu liet gaan, zou hij haar weer najagen, even sterk als tevoren, in de overtuiging dat ze te zwak was om hem echt te kunnen vernietigen, te zwak om hem ervan te weerhouden met haar te doen wat hij wenste. Een zilveren boog rees op waar steen had gestaan, een boog met een zacht zilveren schijnsel. De terugweg...

Ze wist het toen de Verzaker de aanval opgaf, voelde het moment dat al zijn inspanningen op beschermen werden gericht. Zijn macht was niet groot genoeg; hij kon haar slagen niet langer afweren. Hij was gedwongen uit de baan van de opspringende stukken steen weg te springen. Nieuwe bliksems wierpen stenen en haar uitbarstingen velden hem weer.

De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig. De bliksems flitsten niet langer. Nynaeve keerde zich van de opkrabbelende Aginor af en keek naar de boog. Ze wendde zich weer naar Aginor, juist op tijd om te zien hoe hij over een steenhoop uit het gezicht kroop en verdween. Ze siste van teleurstelling. Een groot deel van de doolhof stond nog overeind en er waren honderden nieuwe plekken om zich te verbergen in de puinhopen die zij en de Verzaker gemaakt hadden. Het zou tijd kosten om hem weer te vinden, maar ze was er zeker van dat hij haar zou opzoeken als zij hem niet meteen vond. Met al zijn kracht zou hij haar aanpakken op het moment waarop ze hem het minst verwachtte. De terugweg komt slechts één keer.

Angstig keek ze weer om en opgelucht zag ze dat de boog er nog steeds stond. Als ze Aginor snel zou kunnen vinden... Wees standvastig.

Met een kreet van gedwarsboomde woede klom ze over de gevallen stenen naar de boog. ‘Wie er ook voor gezorgd heeft dat ik hier ben,’ mopperde ze, ‘wens ik toe dat ze krijgen wat Aginor kreeg. Ik zal...’ Ze stapte de boog in en het licht overspoelde haar.

‘Ik zal...’ Nynaeve kwam de boog uit en staarde zwijgend rond. Het was nog net zo als ze zich herinnerde – de zilveren ter’angreaal, de Aes Sedai, de kamer – maar de herinnering kwam als een schok, afwezige herinneringen verbraken hun ban. Ze was uit dezelfde boog gekomen als ze voorheen had gebruikt.

De Rode zuster hief een zilveren kelk hoog op en goot koel, helder water over Nynaeves hoofd uit. ‘Jij bent gereinigd van elk kwaad dat je begaan mag hebben,’ hief de Aes Sedai aan, ‘en van het kwaad dat jou is aangedaan. Jij bent gereinigd van elk misdrijf dat je bedreven mag hebben en van de misdrijven die tegen jou zijn bedreven. Je komt tot ons, gereinigd en zuiver, in hart en hoofd.’ Nynaeve huiverde toen het water over haar lichaam liep en op de vloer druppelde.

Met een opgeluchte glimlach nam Sheriam haar arm en de stem van de Meesteresse klonk zorgeloos. ‘Tot nog toe doe je het goed. Je terugkomst betekent dat je het goed doet. Onthoud wat je doel is en je zult het goed blijven doen.’ De roodharige Aes Sedai leidde haar rond de ter’angreaal naar de volgende boog.

‘Het was zo echt,’ fluisterde Nynaeve. Ze kon zich alles herinneren. Ze kon zich het geleiden van de Ene Kracht net zo gemakkelijk herinneren als het opheffen van haar hand. Ze kon zich Aginor herinneren en de dingen die de Verzaker haar had willen aandoen. Ze huiverde weer. ‘Was het echt?’

‘Dat weet niemand,’ zei Sheriam. ‘In je herinnering schijnt het echt, en sommigen zijn uit de bogen gekomen met echte wonden die ze daarbinnen hadden opgelopen. Anderen kregen sneden tot op het bot maar kwamen zonder een schrammetje terug. Het is voor iedere vrouw die naar binnen gaat weer anders. De ouden zeiden dat er vele werelden waren. Misschien brengt deze ter’angreaal je daarheen. Voor een ter’angreaal die bedoeld is om je slechts van de ene naar de andere plaats te voeren, doet hij dat wel binnen zeer strikte regels. Ik geloof dat het niet echt gebeurt. Bedenk wel dat het onbelangrijk is of iets wel of niet echt is. Het gevaar is even echt als een mes dat in je hart wordt gestoken.’

‘Ik heb de Kracht geleid. Het was zo gemakkelijk.’ Sheriam struikelde bijna. ‘Men veronderstelt dat dat niet mogelijk is! Je zou je niet mogen herinneren dat je kunt geleiden...’ Ze bekeek Nynaeve nauwgezet. ‘Toch ben je ongedeerd. Ik kan het vermogen in je voelen, net zo sterk als het was.’

‘U laat het klinken alsof het gevaarlijk was,’ zei Nynaeve langzaam. Sheriam aarzelde voor ze antwoord gaf.

‘Men vindt het niet nodig een Novice te waarschuwen, aangezien men aanneemt dat de Novice zich haar gave niet herinnert, maar... Deze ter’angreaal is gevonden in de tijd van de Trollok-oorlogen. In de archieven hebben we de verslagen van het onderzoek. De eerste zuster die binnentrad, kreeg voor bescherming de sterkste ban, aangezien niemand wist wat de ter’angreaal zou doen. Ze behield haar herinneringen en geleidde de Ene Kracht toen ze bedreigd werd. Ze kwam terug en haar vermogen was opgebrand. Ze was niet meer in staat om te geleiden, niet eens meer in staat de Ware Bron te voelen. De tweede die binnentrad, werd op dezelfde manier beschermd en ook zij werd zo vernietigd. De derde ging onbeschermd naar binnen, herinnerde zich niets meer toen ze eenmaal binnen was en keerde ongedeerd terug. Dat is een van de redenen waarom we je geheel onbeschermd naar binnen laten gaan. Nynaeve, je moet in de ter’angreaal niet meer geleiden. Ik weet dat het moeilijk is iets te onthouden, maar probeer het.’

Nynaeve slikte. Ze kon zich alles herinneren, kon zich herinneren dat ze zich dingen herinnerde, ik zal niet geleiden,’ zei ze. Als ik dat kan onthouden. Ze barstte bijna in een hysterische lach uit. Ze waren bij de volgende boog gekomen. De glans vulde nog steeds alle bogen. Sheriam gaf Nynaeve een laatste waarschuwende blik en liet haar toen alleen.

‘De tweede keer is voor wat is. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig.’

Nynaeve staarde naar de stralende zilveren boog. Wat zal het ditmaal zijnf De anderen keken afwachtend toe. Ze stapte zonder te aarzelen naar voren, het licht in.

Nynaeve staarde verrast naar de simpele bruine rok die ze droeg en schrok op. Waarom staarde ze naar haar eigen rok? De terugweg komt slechts één keer.

Ze keek om zich heen en glimlachte. Ze stond aan de rand van de

Brink in Emondsveld, te midden van de huizen met rieten daken en met Herberg De Wijnbron recht vóór haar. De Wijnvloed klaterde tussen de stenen en het gras van de Brink en stroomde onder de wilgen van de herberg naar het oosten. De straten waren leeg, maar de meeste mensen waren op deze tijd van de ochtend waarschijnlijk aan het werk.

Toen ze naar de herberg keek, verdween haar glimlach. De herberg zag er behoorlijk verwaarloosd uit. Het pleisterwerk was vergeeld, een luik hing los en door een gat tussen de dakpannen schemerde het verrotte hout van een balk. Wat bezielt Bran? Besteedt bij zoveel tijd aan zijn taak van dorpsmeester dat bij vergeet voor zijn herberg te zorgen?

De voordeur zwaaide open en Cen Buin kwam naar buiten. Toen hij haar zag, bleef hij stokstijf staan. De oude rietdekker was even krom als de wortel van een eikenboom, en de blik die hij haar schonk, was niet erg vriendelijk. ‘Zo, dus je bent teruggekomen? Nou, je kunt net zo goed weer oprotten.’

Ze was verbijsterd toen hij vlak voor haar op de grond spoog en zich langs haar heen haastte. Cen was nooit vriendelijk geweest, maar hij was zelden openlijk grof. Nooit tegen haar, tenminste. Nooit recht in haar gezicht. Ze keek hem na en zag overal in het dorp tekenen van verwaarlozing: riet dat verzorgd had moeten worden en onkruid dat de tuinen overwoekerde. De deur van vrouw Alcaar hing scheef door een gebroken scharnier.

Nynaeve schudde het hoofd en liep de herberg in. Ik moet eens een hartig woordje met Bran wisselen.

De gelagkamer was leeg op een enkele vrouw na die haar dikke, grijzende vlecht over een schouder had getrokken. Ze was bezig een tafel schoon te vegen, maar aan de manier waarop ze naar het tafelblad staarde, zag Nynaeve dat ze haar hoofd er niet bij had. Het vertrek leek stoffig. ‘Marin?’

Marin Alveren sprong op en staarde haar aan met een hand aan haar keel. Ze zag er jaren ouder uit dan Nynaeve zich herinnerde. Versleten. ‘Nynaeve? Nynaeve! Ben jij het? Egwene? Heb je Egwene teruggebracht? Zeg dat het zo is.’

‘Ik...’ Nynaeve bracht een hand naar haar voorhoofd. Waar is Egwene? Het leek haar dat ze het zich zou móéten herinneren. ‘Nee, nee, ze is niet bij me.’ De terugweg komt slechts één keer.

Vrouw Alveren zakte neer op een van de stoelen met rechte rug. ‘Ik had het zo gehoopt. Al die tijd na Brans dood...’

‘Bran is dood?’ Nynaeve kon het zich niet voorstellen; die brede, glimlachende man had altijd de indruk gegeven van een eeuwig leven. ‘Ik had hier moeten zijn.’

De andere vrouw sprong op, haastte zich naar een raam en keek angstig naar de Brink en het dorp. ‘Als Malena weet dat je hier bent, komen er moeilijkheden. Cen is haar waarschijnlijk aan het zoeken. Hij is nu dorpsmeester.’

‘Cen? Hoe hebben die wolkoppige mannen Cen kunnen kiezen?’

‘Door Malena. Die heeft de hele vrouwenkring opgestookt, zodat de mannen op hem zouden stemmen.’ Marin drukte haar gezicht bijna tegen het raam en probeerde alle kanten tegelijk op te kijken. ‘Een halvegare vertelt niet van tevoren welke naam hij in de doos stopt. Ik denk dat iedere man die op Cen heeft gestemd, dacht dat hij de enige was die door zijn vrouw was opgestookt. Dacht dat één stem geen verschil zou maken. Nou, ze hebben het geweten. Wij allemaal.’

‘Wie is die Malena waaraan de vrouwenkring gehoorzaamt? Ik heb nog nooit van haar gehoord.’

‘Ze komt uit Wachtheuvel. Ze is de Wijsh...’ Marin draaide zich om en wrong haar handen. ‘Malena Aylar is de Wijsheid, Nynaeve. Jij kwam maar niet terug... Licht, ik hoop dat ze er niet achter komt dat je hier bent.’

Nynaeve schudde verwonderd haar hoofd. ‘Marin, je bent bang van haar. Je beeft helemaal. Wat voor vrouw is ze? Waarom heeft de vrouwenkring zo iemand ooit gekozen?’

Vrouw Alveren lachte bitter. ‘We moeten gek geweest zijn. Malena kwam op bezoek bij Mavra Mallen op de dag dat Mavra terug moest naar Devenrit. Die nacht werden er een paar kinderen ziek en Malena bleef om ze te verzorgen en toen begonnen de schapen dood te gaan en ook die werden door Malena verzorgd. Het leek gewoon het beste om haar te kiezen, maar... ze is een kreng, Nynaeve. Ze dwingt je te doen wat zij wil. Ze blijft maar zeuren en zeuren tot je te moe bent om nog “nee” te zeggen. Het is nog erger. Ze heeft Alsbet Lohan neergeslagen.’

In Nynaeves hoofd flitste een beeld van Alsbet Lohan en haar echtgenoot, Haral de smid. Ze was bijna net zo groot als hij, en stevig gebouwd, maar knap. ‘Alsbet is bijna net zo sterk als Haral. Ik kan niet geloven...’

‘Malena is niet groot, maar ze is... fel, Nynaeve. Ze sloeg Alsbet met een stok de hele Brink over en niemand had de moed om te proberen er een eind aan te maken. Toen ze erachter kwamen, zeiden Bran en Haral dat ze weg moest, zelfs als dat betekende dat ze zich met vrouwenzaken bemoeiden. Ik denk dat sommigen van de kring wel zouden hebben geluisterd, maar Bran en Haral werden diezelfde avond ziek en stierven een dag na elkaar.’ Marin beet op haar lip en zocht met haar ogen het vertrek af, alsof ze dacht dat iemand zich er had verborgen. Haar stem werd zachter. ‘Malena mengde de kruiden voor hen. Ze zei dat het haar plicht was, ook al hadden zij zich tegen haar uitgesproken. Ik zag... ik zag er grijze venkel bij zitten.’ Nynaeve snakte naar adem. ‘Maar... Weet je dat zeker, Marin? Ben je er zeker van?’ De andere vrouw knikte; haar gezicht vertrok en de tranen sprongen in haar ogen. ‘Marin, als je echt vermoedde dat deze vrouw Bran had vergiftigd, waarom ben je dan niet naar de vrouwenkring gegaan?’

‘Ze zei dat Bran en Haral niet in het Licht wandelden,’ mompelde Marin, ‘omdat ze zich tegen de Wijsheid hadden uitgesproken. Ze zei dat ze daardoor waren gestorven, dat het Licht hen had verlaten. Ze praat de hele tijd over de Duistere. Ze zei dat Peet Alcaar zondigde door tegen haar in te gaan toen Bran en Haral waren gestorven. Hij zei alleen maar dat zij niet kon helen als jij. Ze heeft voor ieders ogen met houtskool een Drakentand op zijn deur gekrast. Voor de week om was, waren zijn twee zoons dood. Ze lagen gewoon dood in hun bed toen hun moeder hen wilde wekken. Arme Nela. Ze doolde maar rond, lachend en huilend tegelijk, steeds maar gillend dat Peet de Duistere was en dat hij haar zonen had vermoord. Peet heeft zich de dag erna verhangen.’ Ze beefde en haar stem werd zo zacht dat Nynaeve haar maar nauwelijks kon horen. ‘Ik heb vier dochters die nog steeds onder mijn dak leven. Leven, Nynaeve. Begrijp je wat ik zeg? Ze zijn nog steeds in leven, en ik wil ze in leven houden.’

Nynaeve voelde zich tot het bot verkillen. ‘Marin, dit kun je niet toestaan.’ De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig. Ze onderdrukte het. ‘Als de vrouwenkring zich sterk maakt, kunnen jullie van haar afkomen.’

‘Sterk maken tegen Malena?’ Marins lach klonk meer als snikken. ‘We zijn allemaal bang voor haar. Maar ze is goed voor de kinderen. Het lijkt wel of we tegenwoordig voortdurend zieke kinderen hebben, maar Malena doet haar uiterste best. Toen jij nog Wijsheid was, stierf hier bijna geen enkel ziek kind.’

‘Marin, luister naar me. Zie je niet waarom er altijd kinderen ziek zijn? Als ze jullie niet bang kan maken, zorgt ze ervoor dat jullie menen haar voor de kinderen nodig te hebben. Zij doet het, Marin. Net als wat ze Bran heeft aangedaan.’

‘Dat zal ze toch niet,’ fluisterde Marin. ‘Dat doet ze toch niet. Niet de kleintjes.’

‘Ze doet het, Marin.’ De terugweg... Nynaeve onderdrukte de gedachte meedogenloos, is er iemand in de kring die niet bang is? Iemand die wil luisteren?’

De andere vrouw zei: iedereen is bang. Maar Corin Ayellin zou misschien luisteren. Als zij meedoet, doen er nog wel twee of drie meer mee. Nynaeve, wil je onze Wijsheid weer worden, als er genoeg van de kring luisteren? Ik denk dat jij de enige bent die zich niet door Malena op de kop laat zitten, zelfs nu we dit weten. Je weet niet hoe ze is.’

‘Dat zal ik.’ De terugweg... Nee! Dit zijn mijn mensen! Haal je mantel, we gaan naar Corin.’

Marin aarzelde om de herberg te verlaten en toen ze eenmaal buiten was, sloop ze van deur tot deur, gebukt en rondspiedend. Ze waren nog niet eens halverwege Corins huis, toen Nynaeve een lange, knokige vrouw aan de overkant van de Brink naar de herberg zag lopen die met een dikke wilgentak de toppen van het onkruid afsloeg. Hoe mager ook, ze straalde een pezige kracht uit en toonde een verbeten, tot een streep vertrokken mond. Cen Buin hinkte achter haar aan.

‘Malena!’ Marin trok Nynaeve tussen twee huizen en fluisterde alsof ze bang was dat de vrouw haar aan de andere kant van de Brink kon horen. ‘Zie je wel dat Cen naar haar toe is gegaan.’ Iets deed Nynaeve over haar schouder kijken. Achter haar stond een zilveren boog, die van huis tot huis reikte en wittig glansde. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig. Marin gaf een kreetje. ‘Ze heeft ons gezien. Het Licht helpe ons, ze komt hierheen!’

De lange vrouw stapte opeens over de Brink hun richting uit en liet Cen besluiteloos staan. Er lag geen besluiteloosheid in Malena’s gezicht. Ze liep langzaam, alsof er geen hoop op ontsnapping bestond, en bij iedere stap werd haar wrede glimlach breder.

Marin trok aan Nynaeves mouw. ‘We moeten rennen. We moeten ons verbergen. Nynaeve, kom. Cen zal haar verteld hebben wie je bent. Ze haat iedereen die het waagt over jou te praten.’ Nynaeves ogen werden weer naar de boog getrokken. De terugweg-Ze schudde haar hoofd en probeerde het zich te herinneren. Het is niet echt. Ze keek naar Marin: het gezicht van de vrouw was van ontzetting vertrokken. Je moet standvastig zijn om te overleven. ‘Alsjeblieft, Nynaeve. Ze heeft me met jou gezien. Ze... heeft... me... gezien! Alsjeblieft, Nynaeve!’

Onverzettelijk kwam Malena dichterbij. Mijn mensen! De boog straalde. De weg terug. Het is niet echt.

Met een snik trok Nynaeve haar arm uit Marins greep en schoot op de zilveren glans af.

Marins kreet achtervolgde haar. ‘Uit liefde voor het Licht, Nynaeve, help me! Help mei’ De glans omhulde haar.

Met wijd open ogen wankelde Nynaeve uit de boog. Ze was zich nauwelijks bewust van de kamer of de Aes Sedai. Marins laatste kreet klonk haar nog steeds in de oren. Ze reageerde niet toen er plotseling koud water over haar hoofd werd uitgegoten. ‘Jij bent gereinigd van valse trots en van valse eerzucht. Jij komt tot ons, gereinigd in hart en hoofd.’ Toen de Rode Aes Sedai achteruit stapte, kwam Sheriam naar voren en hield Nynaeve bij haar arm vast.

Nynaeve schrok op en besefte toen wie het was. Met beide handen greep ze Sheriams stola vast. ‘Zeg me dat het niet echt was. Zeg het me!’

‘Was het zo erg?’ Sheriam werkte haar handen los, alsof ze deze reactie gewend was. ‘Het is altijd erger, en de derde keer is het allerergst.’

‘Ik liet mijn vriendin... ik liet mijn ménsen... in de Doemkrocht achter om terug te keren.’ Alsjeblieft, Licht, het was niet echt. Ik heb niet echt... Ik móét Moiraine laten boeten! Ik móét! ‘Er is altijd wel een reden om niet terug te keren, iets wat je tegenhoudt of afleidt. Deze ter’angreaal verstrikt je in je eigen geest, bindt je met strakke banden, sterker dan staal en dodelijker dan vergif. Daarom gebruiken we het als proeve. Je moet meer dan wat ook ter wereld Aes Sedai willen zijn; genoeg wilskracht bezitten om alles onder ogen te kunnen zien en je van alles te willen bevrijden om het te bereiken. De Witte Toren aanvaardt niet minder. Wij eisen dit van je.’

‘Jullie eisen veel.’ Nynaeve staarde naar de derde boog terwijl de Aes Sedai haar erheen leidde. De derde is het ergst, ik ben bang,’ fluisterde ze. Wat kan er erger zijn dan wat ik net gedaan heb? ‘Goed,’ zei Sheriam. ‘Je wilt Aes Sedai worden, de Ene Kracht geleiden. Niemand mag dat zonder vrees of ontzag benaderen. Vrees maakt je behoedzaam; behoedzaamheid houdt je in leven.’ Ze draaide Nynaeve met haar gezicht naar de boog, maar stapte niet meteen naar achteren. ‘Niemand zal je dwingen om de derde keer binnen te treden, kind.’

Nynaeve likte haar lippen. ‘Als ik weiger, sturen jullie me weg van de Toren en laten me nooit meer terugkomen.’ Sheriam knikte. ‘En deze is de ergste.’ Opnieuw knikte Sheriam. Nynaeve haalde diep adem. ‘Ik ben bereid.’

‘De derde keer,’ hief Sheriam plechtig aan, ‘is voor wat zal zijn. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig.’ Nynaeve gooide zich bijna de boog in.

Lachend rende ze over de heuvelweide, door wolken van dwarrelende vlinders boven wilde bloemen die een kniediep kleurrijk tapijt vormden. Haar grijze merrie huppelde zenuwachtig, met losse teugels, aan de rand van de weide en Nynaeve hield op met rennen om het dier niet meer angst aan te jagen. Een paar vlinders streken neer op haar jurk, op de geborduurde bloemen en pareltjes, of fladderden boven de saffieren en maanstenen in haar los over de schouders hangende haren.

Onder aan de heuvel kronkelde de halsketting van de Duizend Meren door de stad Malkier. Het water weerspiegelde de tot de wolken reikende Zeven Torens, waarop hoog in de nevel de banieren van de Gouden Kraanvogel wapperden. De stad had duizend tuinen, maar ze gaf de voorkeur aan deze wilde tuin op de heuveltop. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig. Hoefgetrappel deed haar omdraaien.

Al’Lan Mandragoran, de koning van Malkier, sprong van de rug van zijn rijdier en liep lachend door de vlinders naar haar toe. Zijn gezicht was dat van een harde man, maar de glimlach die hij haar schonk, verzachtte de harde trekken.

Ze keek hem met open mond aan en werd volkomen verrast toen hij haar in zijn armen nam en haar kuste. Even klemde ze zich aan hem vast, vergat alles en kuste hem terug. Haar voeten bengelden vlak boven het gras, maar daar gaf ze niet om.

Plotseling duwde ze hem weg en wendde haar gezicht af. ‘Nee.’ Ze duwde harder. ‘Laat me gaan. Zet me neer.’ Verbaasd liet hij haar zakken, tot haar voeten de grond raakten. Ze week terug. ‘Dit niet,’ zei ze. ‘Ik kan dit niet aan. Alles, maar dit niet.’ Laat me liever Aginor bestrijden. Herinneringen wervelden rond. Aginor? Ze wist niet waar die gedachte vandaan was gekomen. Herinneringen schoten door haar heen, flarden verschoven als ijsschotsen in een snelstromende rivier. Ze wilde de flarden vastgrijpen, iets grijpen wat ze kon vasthouden.

‘Voel je je wel goed, mijn lief?’ vroeg Lan bezorgd. ‘Noem me niet zo! Ik ben jouw lief niet! Ik kan niet met je trouwen!’ Hij liet haar schrikken door te brullen van het lachen. ‘Je gedachte dat we niet gehuwd zijn, zou onze kinderen aan het schrikken maken, vrouw. Natuurlijk ben je mijn geliefde! Ik heb geen andere en zal nimmer een andere hebben.’

‘Ik moet terug.’ Wanhopig zocht ze naar de boog, maar zag slechts weide en lucht. Sterker dan staal en dodelijker dan vergif. Lan. Lans kinderen. Licht, help me! ik moet meteen terug.’

‘Terug? Waarheen? Naar Emondsveld? Als je dat wilt. Ik stuur wel een brief naar Morgase en stuur een escorte mee voor begeleiding.’

‘Alleen,’ mompelde ze, zoekend. Waar is het? Ik moet gaan. ik laat me hier niet in verstrikken. Ik kan het niet verdragen. Dit niet. Ik moet onmiddellijk gaan!’

‘Waarin verstrikt, Nynaeve? Wat kun je niet verdragen? Nee, Nynaeve, hier kun je in je eentje gaan rijden, maar als de koningin van de Malkieri zonder gepast escorte naar Andor rijdt, zou dat Morgase beschamen of zelfs beledigen. Je wilt haar toch niet beledigen? Ik dacht dat jullie vriendinnen waren.’

Nynaeve had het gevoel dat ze werd geslagen en dat elke klap haar duizeliger maakte. ‘Koningin?’ zei ze aarzelend. ‘Hebben we kinderen?’

‘Weet je wel zeker dat je je goed voelt? Ik geloof dat ik je beter naar Sharina Sedai kan brengen.’

‘Nee.’ Ze week terug, nog verder van hem af. ‘Geen Aes Sedai.’ Dit gebeurt niet echt. Deze keer laat ik me niet meeslepen. Niet deze keer!

‘Goed dan,’ zei hij langzaam. ‘Je bent mijn vrouw en dus ben jij de koningin. Wij zijn Malkieri, geen zuiderlingen. Je werd gekroond in de Zeven Torens, toen we de ringen uitwisselden.’ Onbewust bewoog hij zijn rechterhand, waar een simpele gouden ring aan zijn wijsvinger zat. Ze keek even naar haar eigen hand, keek naar de ring waarvan ze wist dat die daar zou zijn. Ze sloeg haar andere hand eroverheen, maar ze zou niet kunnen zeggen of ze dat deed om de ring te ontkennen door hem te bedekken of om hem aan te raken. ‘Herinner je je het nu weer?’ ging hij door. Hij stak zijn hand uit alsof hij haar wang wilde aanraken en ze deed nog eens zes stappen achteruit. Hij zuchtte. ‘Zoals je wilt, lief. We hebben drie kinderen, hoewel je er eigenlijk maar één nog klein kunt noemen. Maric komt al zowat tot je schouder en hij weet nog steeds niet of hij meer van paarden of van boeken houdt. Elnore is al aan het oefenen hoe ze jongenshoofden op hol kan brengen, als ze Sharina tenminste niet lastig valt over de goede leeftijd om naar de Witte Toren te gaan.’

‘Elnore. Zo heette mijn moeder,’ zei ze zachtjes. ‘Dat zei je ook toen je die naam koos, Nynaeve...’

‘Nee. Ik laat me deze keer niet meeslepen. Deze keer niet. Nee!’ Achter hem, tussen de bomen langs het weiland, zag ze de zilveren boog. De bomen hadden hem eerder aan haar oog onttrokken. De terugweg komt slechts één keer. Ze wendde zich naar de boog. ‘Ik moet gaan.’ Hij greep haar hand en het leek of haar voeten in steenrots waren geworteld, want ze kon zich niet van hem losmaken, ik weet niet wat je bezwaart, gade, maar wat het ook is: zeg het me en ik zal het in orde maken. Ik weet dat ik niet de beste echtgenoot ben. Ik was zo bars en hard toen ik je ontmoette, maar je hebt gelukkig enkele harde kanten afgeslepen.’

‘Je bent de allerbeste echtgenoot,’ mompelde ze. Tot haar afgrijzen doken er steeds meer herinneringen aan haar echtgenoot op. Ze herinnerde zich hun gelach en hun verdriet, hun felle ruzies en het heerlijke goed maken. Het waren vage herinneringen, maar ze kon voelen hoe ze sterker, warmer werden, ik kan het niet.’ De boog stond er nog, slechts enkele stappen van haar af. De terugweg komt slechts één keer. Wees standvastig.

‘Ik weet niet wat er aan de hand is, Nynaeve, maar het voelt of ik je aan het verliezen ben. Dat zou ik niet kunnen verdragen.’ Hij woelde in haar haren; ze sloot haar ogen en drukte haar wang tegen zijn vingers. ‘Blijf bij me, voor altijd.’

‘Ik wil blijven,’ zei ze zacht. ‘Ik wil bij je blijven.’ Toen ze haar ogen opende, was de boog verdwenen... komt slechts één keer. ‘Nee. Nee!’ Lan draaide haar om en keek haar aan. ‘Wat bezwaart je? Zeg het me, anders kan ik niet helpen.’

‘Dit gebeurt niet echt.’

‘Niet echt? Voor ik jou ontmoette, dacht ik dat er buiten mijn zwaard niets bestond. Kijk om je heen, Nynaeve. Het is echt. Als jij het wilt hebben, kunnen we het samen maken. Jij en ik.’ Verwonderd keek ze om zich heen. De weide was er nog steeds. De Zeven Torens staken nog steeds boven de Duizend Meren uit. De boog was verdwenen, maar verder was er niets veranderd. Ik zou hier kunnen blijven. Met Lan. Er is niets veranderd. Andere gedachten kwamen op. Er is niets veranderd. Egwene is alleen in de Witte Toren. Rhand zal de Kracht geleiden en krankzinnig worden. En Mart en Perijn? Kunnen zij de brokstukken van hun oude leven nog opnemen? En Moiraine, die ons leven kapotmaakte, loopt nog steeds vrij rond.

‘Ik moet terug,’ fluisterde ze. Ze maakte zich van hem los, niet in staat de pijn op zijn gezicht te verdragen. Weloverwogen vormde ze een knop in haar geest, een witte knop op een braamtak. Ze maakte de doorns scherp en wreed en wenste dat ze in haar vlees drongen. Ze voelde zich alsof ze al in een braamstruik vastzat. Net buiten haar gehoor danste de stem van Sheriam Sedai, die haar vertelde dat het gevaarlijk was de Kracht te geleiden. De bloemknop ging open en saidar vulde haar met licht. ‘Nynaeve, zeg me wat er aan de hand is.’

Lans stem brak door haar afscherming heen, maar ze weigerde te luisteren. Er moest nog een weg terug zijn. Ze keek strak naar de plek waar de zilveren boog had gestaan en tastte rond of er een spoor was. Niets. ‘Nynaeve...’

In haar geest probeerde ze een beeld van de boog te vormen, probeerde hem te scheppen en tot in het kleinste detail te vormen, tot een boog van glanzend metaal die gevuld was met een gloed van sneeuwvuur. Hij leek daar, vóór haar, trillend tot leven te komen, tussen haar en de bomen, dan weer niet, dan weer wel. ‘... ik hou van je...’

Ze nam saidar op, dronk de stroom van de Ene Kracht, tot ze dacht te breken. De uitstraling vervulde haar, leek rond haar op te lichten, brandde in haar ogen. De hitte leek haar te verteren. De flikkerende boog vormde zich, kreeg vaste vorm en rees volledig voor haar op. Vlammen en pijn leken haar te vullen; haar botten voelden aan alsof ze in brand stonden; haar schedel leek een laaiende oven. ‘... met heel mijn hart.’

Ze snelde naar de zilveren boog en stond zichzelf niet toe om te kijken. Ze had gedacht dat Marin Alverens hulpgeroep toen ze haar in de steek liet, het bitterste was dat ze ooit zou horen, maar dat was honing vergeleken bij de gemartelde stem van Lan die haar achtervolgde. ‘Nynaeve, alsjeblieft, verlaat me niet.’ De glanzende gloed nam haar op.

Naakt wankelde Nynaeve door de boog en viel op haar knieën. Haar mond hing open, ze snikte en tranen stroomden langs haar wangen. Sheriam knielde naast haar neer. Ze keek de roodharige Aes Sedai woest aan. ‘Ik haat je!’ wist ze er woedend uit te brengen, ik haat alle Aes Sedai!’

Sheriam zuchtte zachtjes en trok Nynaeve overeind. ‘Kind, bijna iedere vrouw die dit doet, zegt zowat hetzelfde. Het is niet gering om gedwongen te worden je eigen angsten te bevechten. Wat is dit?’ zei ze scherp terwijl ze Nynaeves handpalmen omdraaide. Nynaeves handen beefden opeens van een niet eerder gevoelde pijn. Precies midden in beide handpalmen stak een lange zwarte doorn. Voorzichtig trok Sheriam ze eruit en Nynaeve voelde de koele Heling van de Aes Sedai. Toen de doorns eruit waren, lieten ze slechts een klein litteken op de rug en de palm van de handen achter. Sheriam keek bezorgd. ‘Er zouden geen littekens mogen zijn. En waarom kreeg je er slechts twee, en allebei zo precies op dezelfde plaats? Als je in een braamstruik terecht was gekomen, zou je onder de schrammen en doorns moeten zitten.’

‘Dat had ook gemoeten,’ beaamde Nynaeve verbitterd. ‘Misschien dacht ik dat ik al genoeg betaald had.’

‘Er is altijd een prijs die betaald moet worden,’ stemde de Aes Sedai in. ‘Kom nu. De eerste prijs heb je betaald. Aanvaard waarvoor je betaald hebt.’ Ze gaf Nynaeve een duwtje.

Nynaeve besefte opeens dat er nu meer Aes Sedai in het vertrek waren. De Amyrlin Zetel was er met haar gestreepte stola, en links en rechts van haar stonden de anderen met hun eigen stola’s, één van elke Ajah. Allen keken naar Nynaeve. Ze herinnerde zich de aanwijzingen van Sheriam, wankelde naar voren en knielde neer voor de Amyrlin. Zij was her die de laatste kelk ophield en hem langzaam boven Nynaeves hoofd omkeerde.

‘Jij bent gereinigd van Nynaeve Almaeren van Emondsveld. Jij bent gereinigd van alle banden die je aan deze wereld binden. Jij bent tot ons gekomen, gereinigd in hart en hoofd. Jij bent Nynaeve Almaeren, Aanvaarde van de Witte Toren.’ De Amyrlin gaf de kelk over aan een van de zusters en trok Nynaeve overeind. ‘Je bent nu aan ons gebonden.’

De ogen van de Amyrlin leken donker te gloeien. Nynaeves rillingen hadden niets te maken met het feit dat ze naakt en nat was.

24

Nieuwe vrienden en oude vijanden

Egwene volgde de Aanvaarde door de gangen van de Witte Toren. Tapijten en schilderijen bedekten de muren, die net zo wit waren als de buitenkant van de toren. Tegelpatronen sierden de vloer. Het gewaad van de Aanvaarde was precies hetzelfde als het hare, maar afgezet met zeven smalle gekleurde banden aan manchet en zoom. Egwene keek gefronst naar dat gewaad. Sinds gisteren droeg Nynaeve het kleed van een Aanvaarde, maar ze leek er weinig plezier aan te beleven. Ook niet aan de gouden ring met het serpent dat in zijn eigen staart beet, de ring die haar rang aangaf. De paar keer dat Egwene de Wijsheid had kunnen ontmoeten, leken er diepe schaduwen in Nynaeves ogen te liggen alsof ze zaken had gezien die ze vurig nooit had willen zien.

‘Hier,’ zei de Aanvaarde kort en gebaarde naar een deur. Ze heette Pedra, een kleine, pezige vrouw, iets ouder dan Nynaeve, die altijd kortaf was en dat liet horen.

‘Deze tijd werd je gegund omdat het je eerste dag is, maar ik verwacht je in de bijkeuken als de gong hoog slaat. Niet later.’ Egwene maakte een knix, maar stak toen achter de rug van de weglopende Aanvaarde haar tong uit. Sheriam had haar naam pas de vorige avond in het Noviceboek bijgeschreven, maar ze wist nu al dat ze Pedra niet aardig vond. Ze duwde de deur open en ging naar binnen. De kamer was kaal en klein en had ook witte muren. Een jonge vrouw met rossige, gouden haren die tot op haar schouders vielen, zat op een van de twee harde banken. De vloer was kaal; Novices kregen meestal geen kamers met tapijten. Egwene dacht dat het meisje van haar eigen leeftijd was, maar ze bezat een waardigheid en zelfbeheersing die haar ouder leken te maken. Zoals zij haar eenvoudige Novicekleed droeg, leek het gewoon wat beter te zijn. Elegant. Dat was het.

‘Ik heet Elayne,’ zei ze. Ze keek op om Egwene aan te kijken. ‘En jij bent Egwene. Uit Emondsveld in Tweewater.’ Ze zei het alsof het iets te betekenen had, maar ging meteen door: iemand die hier al langer is, mag altijd een nieuwe Novice de eerste paar dagen wat wegwijs maken. Ga zitten.’

Egwene nam de andere bank, tegenover Elayne. ‘Ik dacht dat de Aes Sedai me zouden opleiden nu ik eindelijk Novice ben. Maar alles wat er tot nu toe gebeurd is, is dat Pedra me ruim twee uur voor het eerste licht wekte en me aan het vegen zette in de gangen. Ze zegt dat ik na het eten ook borden moet wassen.’

Elayne vertrok haar gezicht, ik haat afwassen. Ik heb nooit... nou ja, dat doet er niet toe. Je zult je lessen krijgen. Feitelijk zul je vanaf nu elke dag om deze tijd lessen krijgen. Vanaf ontbijt tot hoog-gong, en dan vanaf middageten tot laaggong. Als je bijzonder snel of bijzonder traag bent, kunnen ze je ook nog bezighouden van avondeten tot volgong, maar die tijd wordt meestal gebruikt voor nog meer huishoudklusjes.’ Elaynes blauwe ogen kregen een nadenkende uitdrukking. ‘Je werd ermee geboren, niet?’ Egwene knikte. ‘Ja, ik dacht al dat ik dat voelde. Dat werd ik ook, ermee geboren. Wees niet teleurgesteld omdat je het niet wist. Je leert nog wel om het vermogen in andere vrouwen te voelen. Ik had het voordeel om bij een Aes Sedai op te groeien.’

Egwene had haar dat willen vragen – Wie groeit er op met een Aes Sedai? – maar Elayne praatte door.

‘En je moet ook niet teleurgesteld zijn als het je een tijdje kost voordat je iets klaarspeelt. Met de Ene Kracht, bedoel ik. Zelfs het eenvoudigste heeft tijd nodig. Geduld is een deugd die geleerd moet worden.’ Ze trok haar neus op. ‘Sheriam Sedai zegt dat altijd, en ze doet haar best om dat ons ook bij te brengen. Probeer te rennen als ze zegt ‘loop’ en ze heeft je in haar studeerkamer voor je met je ogen kunt knipperen.’

‘Ik heb al een paar lessen gehad,’ zei Egwene, die probeerde bescheiden te klinken. Ze opende zichzelf voor saidar – dat gedeelte ging nu makkelijker en ze voelde hoe de warmte in haar lichaam doordrong. Ze besloot dat ze het grootste kunstje zou proberen dat ze kende. Ze strekte een hand uit en een gloeiende bol vormde zich boven haar hand. De bol trilde, want het lukte haar nog steeds niet die onbeweeglijk te houden, maar hij was er.

Kalmpjes stak Elayne haar hand uit en ook boven haar handpalm verscheen een bol van licht. Die van haar flikkerde ook.

Even later gloeide rond Elayne helemaal een wazig licht. Egwene

hield haar adem in en haar bol verdween.

Plotseling giechelde Elayne en de bol en het licht om haar heen doofden. ‘Zag je dat om me heen?’ zei ze opgewonden, ik zag het om jou. Sheriam Sedai zei dat ik het op een dag zou zien. Dit was voor het eerst. Voor jou ook?’

Egwene knikte en lachte met het meisje mee. ‘Ik vind je aardig, Elayne. Ik geloof dat we vriendinnen gaan worden.’

‘Dat geloof ik ook, Egwene. Je komt uit Tweewater, hè, uit Emondsveld. Ken jij een jongen die Rhand Altor heet?’ ik ken hem.’ Opeens herinnerde Egwene zich het verhaal dat Rhand had vertqld, een verhaal dat ze niet had geloofd. Over van een muur vallen, in een tuin, en een ontmoeting met... ‘Jij bent de erfdochter van Andor,’ zei ze gesmoord.

‘Ja,’ zei Elayne enkel. ‘Als Sheriam hoort dat ik die naam heb laten vallen, denk ik dat ze me in haar werkkamer heeft gesleurd voor ik uitgesproken ben.’

‘Iedereen praat over Sheriams werkkamer. Zelfs de Aanvaarden. Scheldt ze zo erg? Ze lijkt me zo aardig.’

Elayne aarzelde en haar woorden kwamen langzaam. Ze keek Egwene niet aan. ‘Ze heeft een wilgentak op haar werktafel. Ze zegt dat als je niet op een verstandige manier de regels leert gehoorzamen, ze het je op een andere manier bijbrengt. Er bestaan zoveel regels voor Novices dat het moeilijk is geen fout te maken,’ besloot ze. ‘Maar dat is... dat is verschrikkelijk. Ik ben geen kind, en jij ook niet. Ik wil niet als een kind behandeld worden.’

‘Maar we zijn kinderen. De Aes Sedai, de zusters, zijn de volwassen vrouwen. De Aanvaarden zijn de jonge vrouwen, oud genoeg om vertrouwd te worden zonder dat er iemand elk moment over hun schouder meekijkt. En de Novices zijn de kinderen, die beschermd en verzorgd moeten worden. Die begeleid worden in de richting waarin ze horen te gaan en gestraft voor wat ze niet mogen. Zo legt Sheriam Sedai het uit. Niemand zal je bij het leren straffen, tenzij je iets probeert te doen wat niet mag. Soms is het moeilijk geen poging te wagen. Je zult merken dat je net zo vaak wilt geleiden als ademen. Maar als je te veel borden breekt omdat je onder de afwas staat te dromen, of als je oneerbiedig bent tegen een Aanvaarde, of de Toren zonder toestemming verlaat, of een Aes Sedai toespreekt voordat ze jou aanspreekt, of... Je kunt maar beter je best doen. Er zit niet veel anders op.’

‘Het klinkt bijna alsof ze proberen ons weg te jagen,’ protesteerde Egwene.

‘Dat proberen ze niet, of misschien toch weer wel. Er zijn maar veertig Novices in de Toren, Egwene. Maar veertig, en niet meer dan zeven of acht zullen worden aanvaard. Dat is niet genoeg, zegt Sheriam Sedai. Ze zegt dat er vandaag de dag niet genoeg Aes Sedai zijn om te doen wat nodig is. Maar de Toren gaat... kan haar eisen niet verlagen. De Aes Sedai kunnen geen vrouw als zuster aanvaarden als ze daartoe niet het vermogen, de kracht of het verlangen heeft. Ze kunnen de ring en de stola niet aan iemand geven die de Kracht heel matig geleidt, of het goedvindt dat ze wordt geringeloord, of zich afwendt als het moeilijk wordt. Oefenen en uitproberen zorgen voor het geleiden, en wat de kracht en de wens betreft... ach, als je wilt gaan, dan laten ze je gaan. Als je tenminste genoeg weet om niet uit onwetendheid dood te gaan.’

‘Het zal wel,’ zei Egwene langzaam. ‘Sheriam heeft ons daar iets over gezegd. Maar ik heb er nooit bij stilgestaan dat er niet genoeg Aes Sedai zijn.’

‘Ze heeft een idee. Ze zegt dat we de mensheid hebben uitgefokt. Weet je wat dat is? De dieren uit de kudde halen die ongewenste eigenschappen hebben?’ Egwene knikte ongeduldig; iedereen die met schapen opgroeide, wist wat uitfokken betekende. ‘Sheriam Sedai zegt dat het door de Rode Ajah komt, die drieduizend jaar lang iedere man die kan geleiden, heeft opgejaagd. Daardoor is de kunde van het geleiden bij ons uitgefokt. Als ik jou was, zou ik dit niet zeggen met een Rode zuster in de buurt. Sheriam Sedai heeft hierover al heel vaak ruzie gehad, en wij zijn nog maar Novices.’ ik zal het niet doen.’

Elayne hield even stil en zei toen: ‘Gaat alles goed met Rhand?’ Egwene voelde plotseling een steek van jaloezie – Elayne zag er heel aardig uit – maar een nog scherpere steek van angst verdreef die. Ze ging na wat ze van Rhands ontmoeting met de erfdochter wist en stelde zichzelf gerust dat Elayne niet kon weten dat Rhand in staat was te geleiden. ‘Egwene?’

‘Het gaat zo goed met hem als het maar kan.’ Ik hoop dat het goed gaat, die stomme wolkop. ‘De laatste keer dat ik hem zag, trok hij er met een paar Shienaraanse krijgslieden op uit.’

‘Shienaranen! Hij zei tegen mij dat hij schaapherder was.’ Ze schudde het hoofd, ik merk dat ik op de vreemdste tijden aan hem denk. Elaida denkt dat hij op de een of andere manier belangrijk is. Ze zei het wel niet ronduit, maar ze heeft de garde bevolen hem te zoeken en ze was woedend toen ze hoorde dat hij Caemlin had verlaten.’

‘Elaida?’

‘Elaida Sedai. De raadgeefster van mijn moeder. Ze is een Rode Ajah, maar moeder schijnt haar ondanks dat wel te mogen.’ Egwenes mond werd droog. Rode Ajah en belangstelling voor Rhand. ik... ik weet niet waar hij nu is. Hij is uit Shienar vertrokken en ik denk niet dat hij terugkomt.’

Elayne keek haar effen aan. ‘Ik zou Elaida niet vertellen waar ze hem zou kunnen vinden, zelfs al zou ik het weten, Egwene. Voor zover ik weet, heeft hij niets kwaads gedaan en ik ben bang dat ze hem op de een of andere manier wil gebruiken. Hoe dan ook, ik heb haar na mijn reis hier niet meer gezien, na die Witmantels die ons spoor volgden. Ze hebben nog steeds hun kampement op de helling van de Drakenberg.’ Opeens sprong ze overeind. ‘Laten we over leukere dingen babbelen. Er zijn er nog twee die Rhand kennen en ik wil je graag aan een van hen voorstellen.’ Ze nam Egwenes hand en trok haar de kamer uit.

‘Twee meisjes? Rhand schijnt een hoop meisjes te ontmoeten.’

‘Mmmm?’ Elayne trok Egwene nog steeds de gang door en keek haar nu onderzoekend aan. ‘Ja. Eentje is een lui jong ding dat Else Grinwel heet. Ik geloof niet dat ze hier lang zal blijven. Ze ontloopt haar werk en ze sluipt altijd weg om de zwaardhanden met hun zwaard te zien oefenen. Ze zegt dat Rhand naar haar vaders boerderij kwam, met een vriend van hem. Mart. Het schijnt dat ze iets van de grote wijde wereld in haar hoofdje hebben geplant en toen is ze weggelopen om Aes Sedai te worden.’

‘Mannen,’ mompelde Egwene. ‘Ik dans een paar keer met een aardige jongen en Rhand krijgt een humeur om op te schieten, terwijl hij maar...’ Ze zweeg toen een man voor hen de gang inkwam. Naast haar bleef Elayne ook staan en Egwene voelde de erfprinses in haar hand knijpen.

Hij had niets schrikwekkends, behalve dat hij zo plotseling was verschenen. Hij was groot en knap, nog niet zo oud, met lang, donker en krullend haar, maar hij had afhangende schouders en zijn ogen

stonden bedroefd. Hij ging niet naar Egwene en Elayne toe, maar stond hen slechts aan te kijken tot naast hem een Aanvaarde verscheen.

‘Je mag hier niet zijn,’ zei ze tegen hem, maar niet onvriendelijk. ‘Ik wilde mijn benen strekken.’ Zijn lage stem paste bij zijn treurige ogen.

‘Je kunt in de tuin wandelen, waar je geacht wordt te zijn. De zon zal je goed doen.’

De man gromde een bittere lach. ‘Waar er twee of drie elke beweging van mij kunnen bespieden? Jullie zijn gewoon bang dat ik een mes zal vinden.’ Hij zag hoe de Aanvaarde keek en lachte weer. ‘Voor mezelf, vrouw. Voor mezelf. Breng me naar je tuin en je spiedende ogen.’ De Aanvaarde raakte even zijn arm aan en bracht hem weg. ‘Logain,’ zei Elayne toen hij weg was. ‘De valse Draak!’

‘Hij is gestild, Egwene. Hij is niet gevaarlijker meer dan een andere man. Maar ik weet nog dat toen ik hem voor het eerst zag, er zes Aes Sedai aan te pas moesten komen om hem ervan te weerhouden de Kracht te gebruiken en ons allemaal te vernietigen.’ Ze huiverde. Ook Egwene huiverde. Dat zou de Rode Ajah ook met Rhand doen. ‘Moeten ze altijd gestild worden?’ vroeg ze. Elayne staarde haar met open mond aan en voegde er haastig aan toe: ik bedoel alleen maar dat de Aes Sedai een andere manier zouden moeten vinden om ze aan te pakken. Anaiya en Moiraine hebben allebei gezegd dat voor de grootste daden in de Eeuw der Legenden de samenwerking van mannen en vrouwen met de Kracht nodig was. Ik dacht alleen maar dat ze misschien een manier konden vinden.’

‘Nou, laat een Rode zuster dat maar niet horen, Egwene. Ze hebben het geprobeerd. Driehonderd jaar lang na de bouw van de Witte Toren hebben ze het geprobeerd. Ze gaven het op omdat ze niets konden vinden. Kom mee, ik wil dat je Min ontmoet. Niet in de tuin waar Logain naartoe gaat, Licht zij dank.’

Die naam kwam Egwene vaag bekend voor en toen ze de jonge vrouw zag, wist ze waarom. In de tuin stroomde een beekje onder een lage, stenen brug door. Op het stenen muurtje zat Min, met haar benen onder zich. Ze droeg een mannenbroek en een flodderig hemd, en met haar donkere kortgeknipte haar kon ze bijna voor een jongen doorgaan, zij het een ongewoon knappe jongen. Naast haar lag een grijze mantel.

‘Ik ken jou,’ zei Egwene. ‘Jij werkte in Baerlon, in de herberg.’ Een briesje rimpelde het water onder de brug en grijsmerels zongen in de bomen.

Min glimlachte. ‘En jij was een van die gasten die Duistervrienden naar ons hebben geleid die de herberg in brand hebben gestoken. Nee, maak je geen zorgen: de boodschapper die mij kwam halen, had zoveel goud bij zich dat baas Fits een nieuwe herberg kan bouwen, een die wel twee keer zo groot is. Goedemorgen, Elayne. Niet in een les aan het sloven? Of een stel pannen aan het boenen?’ Ze zei het plagend, zoals tussen vriendinnen. Elayne schonk haar een grijns die dat bevestigde.

‘Ik zie dat het Sheriam nog niet is gelukt jou in een jurk te krijgen.’ Min lachte sluw. ‘Ik ben geen Novice.’ Ze liet haar stem piepen. ‘Ja, Aes Sedai. Nee, Aes Sedai. Mag ik nog een vloertje vegen, Aes Sedai?’ Met haar gewone lage stem ging ze verder: ik kleed me zoals ik dat wil.’ Ze wendde zich tot Egwene. ‘Gaat alles goed met Rhand?’ Egwenes lippen vormden een smalle streep. Hij zou ramshoorns moeten dragen, net als een Trollok, dacht ze nijdig. ‘Het speet me toen jullie herberg in brand vloog en ik ben blij dat baas Fits hem opnieuw kan opbouwen. Waarom ben je in Tar Valon? Het is duidelijk dat je geen Aes Sedai wilt worden.’ Min trok een wenkbrauw op, en volgens Egwene keek ze alsof ze die gedachte wel vermakelijk vond. ‘Ze vindt hem aardig,’ legde Elayne uit.

‘Ik weet het.’ Min keek even naar Egwene en een moment dacht Egwene dat er droefheid – of spijt? – in die ogen lag. ‘Ik ben hier,’ zei Min kalm, ‘omdat ik werd gevraagd en mocht kiezen tussen gewoon hierheen rijden of vastgebonden in een zak.’

‘Als gewoonlijk overdrijf je weer,’ zei Elayne. ‘Sheriam Sedai heeft de brief gezien en ze zegt dat het een verzoek was. Min ziet dingen, Egwene. Daarom is ze hier, zodat de Aes Sedai kunnen onderzoeken hoe ze het doet. Het is niet de Kracht.’

‘Verzoek,’ snoof Min. ‘Als een Aes Sedai je aanwezigheid verlangt, is het net een bevel van een koningin, met honderd krijgslieden om het kracht bij te zetten.’ iedereen ziet dingen,’ zei Egwene.

Elayne schudde het hoofd. ‘Niet zoals Min. Zij ziet een... waas... om mensen. En beelden.’

‘Niet altijd,’ voegde Min eraan toe. ‘En niet bij iedereen.’

‘En ze kan er dingen over iemand uit lezen, hoewel ik niet zeker weet of ze altijd de waarheid vertelt. Ze zegt dat ik mijn echtgenoot met twee andere vrouwen moet delen, en dat zou ik nooit toestaan. En dan lacht ze enkel en zegt dat zoiets ook nooit haar idee was. Maar ze zei dat ik koningin zou worden voor ze wist wie ik was. Ze zei dat ze een kroon zag en het was de rozenkroon van Andor.’ Ongewild vroeg Egwene: ‘Wat zie je als je naar mij kijkt?’ Min keek even naar haar. ‘Een witte vlam en... o, van alles. Ik weet niet wat het betekent.’

‘Dat zegt ze heel vaak,’ zei Elayne droog. ‘Een van de dingen die ze bij mij zag, was een afgehakte hand. Niet de mijne, zegt ze. Ze beweert dat ze ook niet weet wat dat betekent.’

‘Omdat ik het niet weet,’ zei Min. ‘Van de helft weet ik niet wat het betekent.’

Ze hoorden laarzen knerpen op het pad en zagen twee jongemannen met hun hemd en mantel over hun arm, zodat hun bezwete bovenlijf bloot was. Ze droegen een in de schede gestoken zwaard mee. Egwene merkte dat ze zich stond te vergapen aan een van de knapste mannen die ze ooit had gezien. Hij was lang, slank en sterk, en bewoog zich met een katachtige sierlijkheid. Ze besefte opeens dat hij zich over haar hand had gebogen; ze had niet eens gevoeld dat hij die had gepakt en zocht in haar geest naar de naam die ze had gehoord.

‘Galad,’ mompelde ze. Zijn donkere ogen staarden in de hare. Hij was ouder dan zij. Ouder dan Rhand. De gedachte aan Rhand liet haar opschrikken en tot zichzelf komen.

‘En ik ben Gawein,’ grinnikte de andere jongeman, ‘aangezien ik aanneem dat je mijn naam de eerste keer niet hebt gehoord.’ Min grinnikte ook en alleen Elayne keek honend.

Egwene voelde opeens hoe haar hand nog steeds door Galad werd vastgehouden en trok hem los.

‘Als je plichten het toestaan,’ zei Galad, ‘zou ik je graag nog eens willen opzoeken, Egwene. We zouden wat kunnen wandelen of, als je toestemming krijgt buiten de Toren te komen, zouden we ergens een veldmaal kunnen houden.’

‘Dat... dat zou leuk zijn.’ Ze voelde zich onbehaaglijk omdat Min en Gawein nog steeds vermaakt stonden te grijnzen en Elayne nog steeds honend keek. Ze probeerde haar kalmte terug te winnen door aan Rhand te denken. Hij is zo... mooi. Ze sprong op, half bevreesd dat ze het hardop had gezegd.

‘Tot dan.’ Galad wendde eindelijk zijn ogen van haar af en boog voor Elayne. ‘Zuster.’ Zo soepel als een kat wandelde hij de brug over. ‘Die man,’ mompelde Min en tuurde hem na, ‘zal altijd doen wat goed is. Het maakt niet uit of iemand eronder lijdt.’

‘Zuster?’ zei Egwene. Elaynes honende blik was niet veel minder geworden. ‘Ik dacht dat hij jouw... ik bedoel, zoals je net keek...’ Ze had gedacht dat Elayne jaloers was en ze dacht het eigenlijk nog steeds.

‘Ik ben zijn zuster niet,’ zei Elayne op besliste toon. ‘Ik weiger het te zijn.’

‘Onze vader is ook zijn vader,’ zei Gawein droog. ‘Dat kun je niet ontkennen, tenzij je moeder een leugenaarster wilt noemen, en dat zou denkelijk meer moed vereisen dan wij tweeën kunnen opbrengen.’

Voor het eerst besefte Egwene dat hij hetzelfde rossige gouden haar had als Elayne, hoewel het nu donker en plakkerig was door het zweet.

‘Min heeft gelijk,’ zei Elayne. ‘Galad heeft nog geen sikkepitje menselijkheid in hem. Hij verkiest recht boven vergeving of medelijden, of... hij is net zo menselijk als een Trollok.’

Gaweins grijns kwam terug. ‘Daar weet ik niks van. Als je denkt hoe hij naar Egwene keek.’ Hij ving haar blik op en die van zijn zuster, en hief zijn handen op alsof hij hen met zijn zwaardschede wilde afweren. ‘Bovendien is hij de beste zwaardvechter die ik ooit gezien heb. De zwaardhanden hoeven hem maar één keer iets te laten zien en hij heeft het onder de knie. Als ik me voor hen in het zweet werk, kan ik nog maar de helft van wat Galad zonder enige oefening doet.’

‘En goed met het zwaard is genoeg?’ snoof Elayne. ‘Mannen! Egwene, je zult het wel geraden hebben, maar deze schandalig ongeklede pummel is mijn broer. Gawein, Egwene kent Rhand Altor. Ze komt uit hetzelfde dorp.’

‘Is dat zo? Is hij echt geboren in Tweewater, Egwene?’ Egwene dwong zichzelf kalm instemmend te knikken. Wat weet hij? ‘Natuurlijk is hij dat. Ik ben samen met hem opgegroeid.’

‘Natuurlijk,’ zei Gawein langzaam. ‘Zo’n vreemd heerschap. Een schaapherder, zei hij, maar ik heb nog nooit een schaapherder met zijn uiterlijk en zijn gedrag gezien. Vreemd. Ik heb allerlei mensen gesproken die Rhand Altor hebben ontmoet. Een paar kennen niet eens zijn naam, maar ze kunnen hem nauwgezet beschrijven en hij

heeft al die levens veranderd. Een oude boer bijvoorbeeld, die alleen maar voor Logain naar Caemlin kwam, toen die door de stad werd gevoerd, maar die boer bleef en koos partij voor moeder toen de rellen uitbraken. Vanwege een jongeman die de wereld wilde zien, die hem liet zien dat er meer in het leven was dan alleen een boerderij. Vanwege Rhand Altor. Je zou bijna denken dat hij ta’veren is. Elaida heeft zeer zeker belangstelling voor hem. Ik vraag me af of door onze ontmoeting met Rhand Altor ons leven in het Patroon zal veranderen.’

Egwene keek naar Elayne en Min. Ze was er zeker van dat zij absoluut niet wisten of Rhand echt ta’veren was. Daar had ze nooit eerder bij stilgestaan: Rhand was Rhand en hij was opgescheept met het vermogen om te geleiden. Maar ta’veren had invloed op mensen, of ze dat nu wilden of niet. ‘Ik vind jullie echt aardig,’ zei ze opeens, en betrok beide meisjes in haar gebaar, ik wil vriendschap met jullie sluiten.’

‘En ik met jou,’ zei Elayne.

Egwene omarmde haar spontaan, en toen sprong Min naar beneden en stonden de drie meisjes op de brug elkaar met z’n drieën te omhelzen.

‘Wij drieën zijn met elkaar verbonden,’ zei Min, ‘en we laten geen man daartussen komen. Zelfs hem niet.’

‘Zou een van jullie het erg vinden om dit aan mij uit te leggen?’ vroeg Gawein gemoedelijk.

‘Je zou het niet begrijpen,’ zei zijn zuster en de drie meisjes proestten het uit.

Gawein krabde aan zijn hoofd en zei toen hoofdschuddend: ‘Nou, als het iets met Rhand Altor te maken heeft, zorg er dan voor dat Elaida er niets van hoort. Sinds onze aankomst heeft ze me al drie keer als een Ondervrager van de Witmantels op de huid gezeten. Ik geloof niet dat ze hem kwaad...’ Hij schrok. Verderop liep een vrouw de tuin door, een vrouw met een stola met rode franje. ‘Als je het over de Duistere hebt...’ zei hij. ‘Ik heb geen nieuw lesje nodig over wel of geen hemd buiten het oefenterrein. Een goedemorgen aan jullie drie.’

Elaida keek terloops de weglopende Gawein na toen ze de brug op liep. Egwene dacht dat ze mooi, maar niet echt knap was. Het leeftijdloze uiterlijk kenmerkte haar evenzeer als haar stola; iets wat bij de jongste zusters nog ontbrak. Toen haar ogen over Egwene gleden en even bleven hangen, zag Egwene plotseling hoe hard deze Aes Sedai was. Ze had altijd gedacht dat Moiraine zo sterk was als staal maar gehuld in zijde, maar Elaida kon zonder de zijde. ‘Elaida,’ zei Elayne, ‘dit is Egwene. Zij is ook geboren met de kiem in zich. En ze heeft al een paar lessen gehad, dus is ze even ver als ik. Elaida?’

Het gezicht van de Aes Sedai was nietszeggend en onleesbaar, in Caemlin, kind, ben ik de raadsvrouwe van de koningin, jouw moeder, maar dit is de Witte Toren en jij bent een Novice.’ Min maakte aanstalten om weg te lopen, maar Elaida hield haar tegen met een scherp: ‘Wacht, meisje, ik wil met je spreken.’ ik heb je mijn hele leven gekend, Elaida,’ zei Elayne ongelovig. ‘Je hebt me zien opgroeien en liet in de winter de tuin bloeien zodat ik buiten kon spelen.’

‘Kind, daar was je de erfdochter. Hier ben je een Novice. Leer die les. Op een dag zul je volwassen zijn, maar je moet nog leren!’

‘Ja, Aes Sedai.’

Egwene was verbijsterd. Als iemand haar voor de ogen van anderen zo had gekleineerd, zou ze woest worden.

‘Nu, weg met jullie.’ Een gong begon te slaan, laag en doordringend en Elaida hief het hoofd op. De zon stond halverwege de ochtend. ‘Hoog,’ zei Elaida. ‘Jullie moeten je haasten als jullie geen berisping willen krijgen. En jij, Elayne, gaat na je werkzaamheden naar de Meesteresse der Novices in haar kamer. Een Novice spreekt niet tot een Aes Sedai, tenzij het haar wordt gevraagd. Rennen, jullie twee. Jullie komen nog te laat. Rennen!’

Ze renden terwijl ze hun rokken ophielden. Egwene keek naar Elayne. Elayne had twee rode plekken op haar wangen en haar gezicht stond strak.

‘Ik word een Aes Sedai,’ zei Elayne zacht, en haar woorden klonken als een belofte.

Achter hen hoorde Egwene de Aes Sedai vragen: ‘Mij werd te verstaan gegeven, meisje, dat je hier door Moiraine Sedai bent gebracht.’ Ze wilde blijven luisteren en horen of Elaida naar Rhand zou vragen, maar de hooggong klonk door de Witte Toren en ze werd voor haar werkzaamheden geroepen. Ze rende zoals haar bevolen was. ‘Ik word een Aes Sedai,’ gromde ze. Een snelle, begrijpende glimlach flitste over Elaynes gezicht en ze holden nog harder. Mins hemd plakte aan haar huid vast toen ze ten slotte de brug verliet. Het was geen zweet van de zon maar van Elaida’s vasthoudende gevraag. Ze keek over haar schouder om er zeker van te zijn dat de Aes Sedai haar niet volgde, maar Elaida was nergens meer te zien. Hoe wist Elaida dat Moiraine haar had laten halen? Min wist heel zeker dat dit geheim alleen maar haar, Moiraine en Sheriam bekend was geweest. En dan al die vragen over Rhand. Het was niet gemakkelijk geweest haar gezicht onbewogen te houden en de Aes Sedai rustig aan te kijken terwijl ze haar recht in het gezicht zei dat ze nog nooit van hem had gehoord en niets van hem wist. Wat wil ze van hem? Licht, wat wil Moiraine van hem? Wat is hij? Licht, ik wil niet verliefd worden op een man die ik maar één keer ontmoet heb, en nog wel een boerenjongen.

‘Moiraine, het Licht verblinde je,’ mopperde ze. ‘Ik weet niet waarvoor je me hier liet komen, maar kom uit je schuilplaats te voorschijn en zeg het me, zodat ik weg kan!’

Het enige antwoord was het zoete gefluit van de grijsmerels. Met een betrokken gezicht ging ze een plekje zoeken om af te koelen.

25

Cairhien

De stad Cairhien lag op de heuvels langs de Alquin en Rhand zag hem voor het eerst vanuit de heuvels in het noorden in het licht van de middagzon. Elriceen Tavolin en de vijftig Cairhiense soldaten wekten nog steeds de indruk hem te bewaken. Die indruk werd sterker na de Gaelinbrug, want naarmate ze verder naar het zuiden trokken werden ze steeds ontoeschietelijker. Loial en Hurin leken het echter niet erg te vinden, dus probeerde hij zich aan te passen. Hij bekeek de stad die minstens zo groot was als de andere steden die hij had gezien. Grote schepen en brede barken vulden de rivier en op de andere oever stonden her en der hoge graanopslagplaatsen. Cairhien zelf scheen achter de hoge grijze muren volgens een streng plan te zijn ontworpen. Die stadsmuren leken een zuiver vierkant te vormen, met één zijde pal aan de rivier. Hetzelfde patroon was binnen de muren bijna net zo terug te vinden in de torens, die wel twintigmaal zo hoog waren als de muren; zelfs vanaf de heuvel kon Rhand zien dat elke toren uitliep in een kartelige top.

Rond de gehele stad werden de stadswallen omgeven door een doolhof van straten die elkaar in alle richtingen doorkruisten en krioelden van de mensen. Van Hurin wist Rhand dat dit Voorpoort werd genoemd. Vroeger had er bij iedere stadspoort een markt gelegen, maar in de loop der jaren waren die markten aaneengegroeid tot een wirwar van straten en stegen die naar alle kanten leek uit te dijen. Toen Rhand en de anderen die onverharde straten inreden, liet Tavolin enkele soldaten een pad door de menigte vrijmaken. Ze schreeuwden en spoorden hun paarden aan, alsof ze de mensen die zich niet snel uit de voeten maakten, wilden vertrappen. De mensen schoven zonder op te kijken opzij, alsof het iets was dat iedere dag gebeurde. Rhand merkte dat hij zat te glimlachen.

De kleren van de mensen in Voorpoort zagen er vaak armoedig uit, maar toch waren ze meestal kleurig, en er heerste een opgewekte sfeer. Venters prezen hun waren aan en winkeliers riepen de mensen toe naar hun goederen te kijken die op de tafels voor hun winkels lagen uitgestald. Kappers, fruitkooplui, scharenslijpers, mannen en vrouwen die tientallen diensten en honderden zaken aanboden, zwierven door de menigte rond. Boven het geroezemoes uit klonk muziek uit verschillende gebouwen, waarvan Rhand eerst aannam dat het herbergen waren. De uithangborden toonden echter mannen die fluit of harp speelden, kunstenmakers of jongleurs. Hoe groot ze ook waren, de gebouwen hadden geen vensters. De meeste gebouwen in Voorpoort leken ondanks hun afmetingen van hout te zijn gemaakt en vele zagen er nieuw uit, al waren ze van armzalige kwaliteit. Rhand keek met open mond naar enkele gebouwen die meer dan zes verdiepingen telden. Ze zwaaiden een beetje heen en weer, maar de mensen die zich naar binnen of buiten haastten, leken dat niet te merken. ‘Boeren,’ mompelde Tavolin, vol afkeer voor zich uit kijkend. ‘Moet je zien, bedorven door buitenlandse manieren. Ze horen hier niet.’

‘Waar horen ze dan wel?’ vroeg Rhand. De Cairhiense officier keek hem boos aan, spoorde toen zijn paard verder naar voren en sloeg met zijn rijzweepje op de menigte in.

Hurin raakte Rhands arm aan. ‘Dat komt door de Aiel-oorlog, heer Rhand.’ Hij keek rond om zeker te weten dat er geen enkele soldaat in de buurt was die hem kon horen. ‘Veel boeren waren bang om terug te gaan naar hun akkers langs de Rug van de Wereld. Ze kwamen zowat allemaal hierheen. Daarom zorgt Galdrian dat de rivier vol boten ligt met graan uit Andor en Tyr. Er komen geen oogsten meer van de boerderijen in het oosten omdat die er niet meer zijn. Maar dat kunt u maar beter niet tegen een Cairhienin zeggen, heer. Ze doen graag of de oorlog nooit heeft plaatsgevonden, of op zijn minst dat zij die hebben gewonnen.’

Ondanks de zweep van Tavolin werden ze tot stoppen gedwongen toen een vreemde optocht hun pad kruiste. Een vijftal dansende trommelaars maakte de weg vrij voor een reeks enorme poppen, ieder ongeveer anderhalf maal zo groot als de mannen die ze met behulp van lange staken lieten bewegen. Enorme, gekroonde figuren van mannen en vrouwen in lange weelderige gewaden bogen naar de menigte, tussen de poppen van sprookjesdieren. Een leeuw met vleugels. Een geit op z’n achterpoten met twee koppen die blijkbaar allebei vuur spuwden aan de rode linten uit de twee bekken te zien. Iets wat half een kat en half een arend leek te zijn en nog een pop met een berenkop op een mannenlijf, waarvan Rhand aannam dat het een Trollok voorstelde. De menigte juichte en lachte toen ze voorbijdansten. ‘Wie dat heeft gemaakt, heeft nog nooit een Trollok gezien,’ mopperde Hurin. ‘Kop is te groot en hij is te mager. Geloven waarschijnlijk ook dat het sprookjes zijn, heer, net als die andere wezens. De enige monsters voor dit Voorpoortvolk zijn de Aiel.’

‘Is er een feest?’ vroeg Rhand. Hij had er niets van bespeurd, behalve de optocht, maar hij dacht dat daar een reden voor moest zijn. Tavolin beval zijn soldaten verder te rijden.

‘Niet meer dan op de andere dagen, Rhand,’ zei Loial. Hij liep naast zijn paard, met de kist in een deken op zijn zadel vastgesnoerd, en trok evenveel bekijks als de poppen. Sommigen lachten zelfs en klapten in hun handen zoals ze voor de poppen hadden gedaan. ‘Ik ben bang dat Galdrian zijn volk tevreden houdt door ze vermaak te bieden. Hij geeft speelmannen en muzikanten de Koningsgave, een som in zilver om hier in Voorpoort op te treden, en hij betaalt voor de dagelijkse paardenrennen, ’s Nachts worden vaak vuurfeesten gegeven.’ Zijn afkeer klonk in zijn woorden door. ‘Ouder Haman zegt dat Galdrian een schande is.’ Hij knipperde met zijn ogen, besefte wat hij had gezegd en keek haastig rond of iemand van de soldaten het had gehoord. Niemand leek het echter te hebben opgevangen. ‘Vuurfeesten,’ knikte Hurin instemmend. ‘De Vuurwerkers hebben hier een gildehuis gebouwd, heb ik horen vertellen, net zo een als in Tanchico. De vorige keer dat ik hier was, vond ik de vuurfeesten eigenlijk wel leuk.’

Rhand schudde het hoofd. Hij had nog nooit die grote en ingewikkelde vuurfeesten gezien waar een Vuurwerker voor nodig was. Hij had gehoord dat ze Tanchico alleen verlieten om die feesten voor vorsten uit te voeren. Dit was een vreemde plaats die hij binnenreed. In de grote rechthoekige stadspoort liet Tavolin halt houden bij een vierkant stenen gebouw net binnen de stadswallen. In plaats van vensters had het lage gebouw schietgaten voor boogschutters en een zware met ijzer beslagen deur.

‘Een ogenblik, mijn heer Rhand,’ zei de officier. Hij gooide een van zijn soldaten de teugels toe en verdween naar binnen. Met een behoedzame blik op de soldaten – ze zaten in twee lange rijen stijf te paard – vroeg Rhand zich af wat ze zouden doen als hij, Loial en Hurin probeerden weg te rijden. Hij nam de gelegenheid te baat de stad te bestuderen die zich voor hem uitstrekte. Het eigenlijke Cairhien vormde een scherpe tegenstelling met de wanordelijke drukte van Voorpoort. Brede geplaveide straten, zo breed dat er minder mensen leken te zijn dan er feitelijk rondliepen, kruisten elkaar in rechte hoeken. Net als in Tremonsien waren de heuvels afgevlakt tot rechte terrassen. Gesloten draagstoelen, sommige met kleine vaantjes die het wapen van een Huis droegen, bewogen doelbewust ergens heen en koetsen rolden langzaam door de straten. De mensen wandelden kalm rond in sombere kleren; slechts af en toe droeg iemand een kleurige baan over de borst van zijn jas of gewaad. Hoe meer banen, hoe trotser de drager zich bewoog, maar niemand lachte. De gebouwen op hun terrassen waren alle van steen en de ornamenten waren recht en strak, met scherpe hoeken. Er waren geen venters en kramers in de straten en zelfs de winkels leken stil, hadden kleine uithangborden en geen waren buiten. Hij kon de hoge torens nu beter zien. Ze waren omgeven door steigers van aaneengebonden palen, waarop talloze metselaars nieuwe stenen aanbrachten om de torens nog hoger te maken. ‘De eindeloze torens van Cairhien,’ mompelde Loial droef. ‘Nou, vroeger waren ze hoog genoeg om die naam recht te doen. Toen de Aiel Cairhien innamen, ongeveer toen jij werd geboren, staken ze de torens in brand, zodat ze instortten en omvielen. Ik zie geen enkele Ogier tussen de metselaars. Een Ogier zou het niet fijn vinden om hier te werken. De Cairhienin zoeken het zelf uit en willen geen ornamenten, maar toen ik hier eerder langskwam, waren er Ogier.’ Tavolin kwam naar buiten met een andere officier en twee schrijvers in zijn voetspoor. De een droeg een grote, in hout gebonden legger en de ander een blad met schrijfbenodigdheden. Het voorhoofd van de officier was net zo hoog kaalgeschoren als dat van Tavolin, hoewel toenemende kaalheid meer haren leek te hebben verwijderd dan het scheermes. Beide officieren keken van Rhand naar de kist die onder de gestreepte deken van Loial zat en weer terug. Geen van beiden vroeg wat er onder die deken zat. Tijdens hun rit na Tremonsien had Tavolin er vaak naar gekeken, maar hij had er nooit naar gevraagd. De kalende man keek tevens naar Rhands zwaard en perste even zijn lippen op elkaar.

Tavolin gaf de naam van de andere officier, Asan Sandair, en verkondigde toen luid: ‘Heer Rhand van Huis Altor in Andor en zijn dienaar, genaamd Hurin, met Loial, een Ogier uit stedding Shangtai.’ De schrijver met de legger sloeg die op zijn armen open en Sandair schreef met ronde letters de namen in.

‘U dient morgen rond dit uur opnieuw naar dit wachthuis te komen, mijn heer,’ zei Sandair die het zandstrooien aan de tweede schrijver overliet, ‘om de naam op te geven van de herberg waar u verblijft.’ Rhand keek naar de sobere straten van Cairhien en toen achter zich naar het levendige Voorpoort. ‘Kunt u me daar een goede herberg noemen?’ Hij knikte in de richting van Voorpoort. Hurin siste opgewonden en boog zich naar hem toe. ‘Dat zou niet gepast zijn, heer Rhand,’ fluisterde hij. ‘Als u in Voorpoort verblijft terwijl u een heer bent en zo, zullen ze zeker aannemen dat u iets van plan bent.’

Rhand besefte dat de snuiver gelijk had. Sandairs mond stond open en Tavolins wenkbrauwen waren na zijn vraag hoog opgetrokken. Beiden keken hem nog steeds gespannen aan. Hij wilde hun vertellen dat hij hun Grote Spel niet meespeelde, maar in plaats daarvan zei hij: ‘We zullen kamers in de stad nemen. Kunnen we nu gaan?’

‘Natuurlijk, mijn heer Rhand.’ Sandair maakte een buiging. ‘Enne... de herberg?’

‘Ik zal het u laten weten wanneer we er een hebben gevonden.’ Rhand draaide Rood bij en wachtte toen. Het briefje van Selene ritselde in zijn zak. ‘Ik moet een jonge vrouw uit Cairhien zien te vinden. Vrouwe Selene. Ze is van mijn leeftijd en zeer schoon. Haar Huis ken ik niet.’

Sandair en Tavolin keken elkaar aan en toen zei Sandair: ik zal navraag doen, mijn heer. Misschien kan ik u meer vertellen als u morgen langskomt.’

Rhand knikte en ging Loial en Hurin voor de stad in. Ze trokken weinig aandacht, hoewel er maar weinig ruiters waren. Zelfs Loial trok weinig aandacht. De mensen leken zich bijna nadrukkelijk alleen met hun eigen zaken bezig te houden.

‘Zullen ze het verkeerd opvatten,’ vroeg Rhand aan Hurin, ‘dat ik naar Selene vroeg?’

‘Wie kan zoiets bij Cairhienin zeggen, heer Rhand? Ze nemen aan dat alles met Daes Dae’mar te maken heeft.’

Rhand haalde zijn schouders op. Hij had het gevoel dat de mensen naar hem keken. Hij kon haast niet wachten om weer een goede, eenvoudige mantel te dragen en op te houden met te lijken op iemand die hij niet was.

Hurin kende verschillende herbergen in de stad, hoewel hij het grootste deel van zijn verblijf in Cairhien in Voorpoort had doorgebracht. De snuiver bracht hen naar een herberg die De Verdediger van de Drakenmuur heette. Het uithangbord toonde een gekroonde man met zijn voet op de borst van een andere man en zijn zwaardpunt op diens keel. De liggende kerel had rood haar. Een stalknecht kwam hun paarden overnemen en elke keer wanneer hij dacht dat ze niet op hem letten, wierp hij schichtige blikken op Rhand en Loial. Rhand dwong zichzelf niet langer te fantaseren. Niet iedereen in de stad zou dat Spel van hen spelen. En als ze dat wel deden, nou, hij deed er niet aan mee.

De gelagkamer was netjes en de tafeltjes stonden er even recht als de straten liepen. De weinige mensen die binnen waren, keken even naar de nieuwe gasten en toen meteen weer naar hun wijn. Rhand had echter het gevoel dat ze nog steeds zaten te kijken en te luisteren. In een grote haard brandde een klein houtvuur, hoewel het buiten snel warmer werd.

De herbergier was een plompe, onderdanige man met één groene streep in zijn donkergrijze jas. Hij schrok op toen hij het groepje voor het eerst zag en dat verbaasde Rhand niets. Loial had de kist in de gestreepte deken in zijn armen en moest bukken bij de deur. Hurin droeg alle zadeltassen en pakken, en zijn eigen rode jas vormde een scherpe tegenstelling met de sombere kleren die de mensen aan de tafeltjes droegen.

De herbergier bekeek Rhands jas en zwaard en zijn vettige glimlach kwam terug. Hij boog en wreef zijn gladde handen. ‘Vergeef me, mijn heer. Het was enkel dat ik een ogenblik dacht dat... Vergeef me. Mijn hersens zijn niet meer wat ze waren. U wilt kamers, mijn heer?’ Hij voegde er een tweede, minder diepe buiging voor Loial aan toe. ‘Ik heet Cuaal, mijn heer.’

Hij denkt dat ik een Aielman ben, dacht Rhand zuur. Hij wilde dat hij uit Cairhien weg was. Maar het was de enige plek waar Ingtar hen kon vinden. En Selene had gezegd dat ze in Cairhien op hem zou wachten.

Het duurde even voor hun kamers klaar waren, legde Cuaal met te veel glimlachjes en buiginkjes uit, omdat voor Loial een bed bijgeplaatst moest worden. Rhand wilde eigenlijk best een kamer delen, maar na een ontzette blik van de herbergier en op aandringen van Hurin – ‘We moeten die Cairhienin laten zien dat wij weten wat volgens hen gepast is, heer Rhand’ – eindigden ze met twee kamers. Een voor hem alleen, verbonden door een tussendeur met de kamer van Hurin en Loial.

De kamers waren vrijwel hetzelfde, behalve dat hun kamer twee bedden had, een op maat voor de Ogier, terwijl in Rhands kamer slechts één bed stond. Dat was haast net zo groot als de andere twee samen, met massieve vierkante stijlen die bijna tot het plafond reikten. Zijn zachte stoel met de hoge rug en de wastafel waren eveneens vierkant en massief, en de kleerkast tegen de zijmuur toonde zulk zwaar en strak houtsnijwerk dat het leek of het ding op het punt stond op hem neer te tuimelen. De twee ramen naast zijn bed keken uit op de straat, twee verdiepingen lager.

Zodra de herbergier wegging, opende Rhand de tussendeur en liet Loial en Hurin binnen. ‘Deze plek vreet aan me,’ zei hij tegen hen. ‘De mensen kijken je aan alsof ze denken dat je iets van plan bent. Ik ga zeker terug naar Voorpoort, waar ik tenminste leuk kan wandelen en waar de mensen in ieder geval lachen. Wie van jullie wil als eerste de Hoorn bewaken?’

‘Ik blijf,’ zei Loial snel. ‘Ik zou graag een kans krijgen weer wat te lezen. Dat ik geen enkele Ogier heb gezien, wil niet zeggen dat er geen steenwerkers uit stedding Tsofu zijn. Die ligt hier niet zo ver vandaan’

‘Ik zou denken dat je ze graag wilt opzoeken.’

‘Eh... nee, Rhand. Ze stelden de laatste keer zoveel vragen waarom ik alleen buiten was. Als ze bericht hebben gekregen van stedding Shangtai... Nou, ik ga hier gewoon rustig zitten lezen, denk ik.’ Rhand schudde het hoofd. Hij vergat vaak dat Loial feitelijk van huis was weggelopen om wat van de wereld te zien. ‘Hoe staat het met jou, Hurin? Ze maken muziek in Voorpoort, en daar lachen de mensen. Ik wed dat daar niemand Daes Dae’mar speelt.’

‘Daar zou ik niet zo zeker van zijn, heer Rhand. Hoe dan ook, dank u voor de uitnodiging, maar ik denk van niet. In Voorpoort wordt zoveel gevochten – en ook gemoord – dat het er stinkt, als u begrijpt wat ik bedoel. Ze zullen het daar een heer natuurlijk niet gauw lastig maken, want de soldaten zouden ze meteen in de kraag grijpen. Maar als het u niet ontrieft, zou ik graag gewoon in de gelagkamer wat willen drinken.’

‘Hurin, je hebt mijn toestemming niet nodig, nergens voor. Dat weet je.’

‘Wat u zegt, mijn heer.’ De snuiver maakte een buiging die net geen buiging was.

Rhand haalde diep adem. Als ze niet gauw uit Cairhien weggingen, zou Hurin om de haverklap staan buigen en de knokkels tegen zijn voorhoofd drukken. En als Mart en Perijn dat zagen, zouden ze hem voortdurend uitlachen. ‘Ik hoop maar dat Ingtar nergens door wordt opgehouden. Als hij niet gauw komt, zullen we de Hoorn zelf naar Fal Dara moeten brengen.’ Hij voelde in zijn jas naar Selenes briefje. ‘Dat zullen we wel moeten. Loial, ik kom bijtijds terug, zodat jij nog iets van de stad kunt zien.’

‘Ik zou die kwade kans liever niet willen lopen,’ zei Loial. Hurin vergezelde Rhand naar beneden. Zodra ze de gelagkamer inkwamen, boog Cuaal voor Rhand en hield hem een dienblad voor waarop drie opgevouwen en verzegelde perkamenten lagen. Rhand pakte ze op, aangezien dat de bedoeling van de herbergier leek te zijn. Ze waren van een fijn soort perkament, het voelde zacht en glad aan. Duur.

‘Wat zijn dit?’ vroeg hij.

Cuaal maakte weer een buiging. ‘Uitnodigingen natuurlijk, mijn heer. Van drie adellijke Huizen.’ Buigend schuifelde hij achteruit. ‘Wie stuurt mij nou een uitnodiging?’ Rhand bekeek ze van alle kanten. Niemand aan de tafeltjes keek op, maar hij had het gevoel dat ze toch zaten te loeren. Hij herkende geen van de zegels. De maansikkel met sterren van Selene zat er niet bij. ‘Wie zou er nu weten dat ik hier ben?’

‘Zo langzamerhand iedereen, heer Rhand,’ zei Hurin zachtjes. Hij leek de spiedende ogen ook te voelen. ‘De wachten bij de poort zullen hun mond niet houden over een buitenlandse heer die naar Cairhien is gekomen. De stalknecht, de herbergier... iedereen vertelt wat hij weet waar het hem het meest oplevert, heer.’ Met een grimmige grijns liep Rhand in twee stappen naar het vuur en slingerde de uitnodigingen erin. Ze vatten onmiddellijk vlam. ‘Ik doe niet mee aan Daes Dae’mar,’ zei hij zo hard dat iedereen het kon horen. Zelfs Cuaal keek niet naar hem. ‘Ik heb met jullie Grote Spel niets te maken. Ik ben hier alleen om op enkele vrienden te wachten.’ Hurin greep hem bij zijn arm. ‘Alstublieft, heer Rhand.’ Zijn stem klonk ondanks het gefluister dringend. ‘Doet u dat alstublieft niet nog eens.’

‘Nog eens? Denk je echt dat ik er nog meer zal ontvangen?’

‘Daar ben ik zeker van. Licht, u herinnert me aan die keer dat Tema zo razend werd op de horzel die rond zijn oren zoemde, dat hij tegen het nest schopte. Waarschijnlijk hebt u zojuist iedereen hier ervan overtuigd dat u in het diepste geheim deelneemt aan het Spel. Het moet wel diep geheim zijn, zoals zij dat zien, als u ontkent dat u het helemaal niet speelt. Iedere heer en vrouwe in Cairhien spelen het.’ De snuiver wierp een blik op de uitnodigingen, die zwart en gekruld in het vuur lagen en huiverde. ‘En het is even zeker dat u drie Huizen tot uw vijanden hebt gemaakt. Geen grote Huizen, anders zouden ze dit niet zo snel hebben bezorgd, maar toch van adel. U dient alle volgende uitnodigingen die u ontvangt te beantwoorden, heer. Sla ze zonodig af, al vertelt dat weer van alles aan de mensen die u uitnodigen. En natuurlijk zullen ze ook aanwijzingen vinden in de uitnodigingen die u aanneemt. Natuurlijk, als u ze allemaal afslaat of aanvaardt...’

‘Ik doe er niet aan mee,’ zei Rhand kalm. ‘We vertrekken zo snel mogelijk uit Cairhien.’ Hij duwde zijn vuisten in zijn jaszakken en voelde hoe Selenes briefje kreukte. Hij haalde het te voorschijn en streek het glad. ‘Zo gauw we kunnen,’ mompelde hij terwijl het briefje weer in zijn jaszak stopte. ‘Drink ze, Hurin.’

Hij beende kwaad naar buiten, niet zeker wetend of hij nou boos was op zichzelf, op Cairhien met haar Grote Spel, op Selene, die zomaar verdwenen was, of op Moiraine. Zij was ermee begonnen, door zijn jassen te stelen en die te vervangen door de kleding van een heer. Zelfs nu hij meende van hen bevrijd te zijn, lukte het een Aes Sedai nog steeds zijn leven te sturen, zelfs zonder erbij te zijn. Hij liep door dezelfde poort naar buiten als waardoor ze de stad waren binnengereden, omdat hij die weg nu eenmaal kende. Een man die voor het wachthuis stond, zag hem gaan – zijn felgekleurde jas en zijn lengte deden hem tussen de Cairhienin opvallen – en haastte zich naar binnen, maar Rhand merkte het niet. Het gelach en de muziek van Voorpoort trokken hem aan.

Zijn rode jas met het goudwerk maakte hem binnen de stadsmuren inderdaad bijzonder, maar in Voorpoort paste hij helemaal. Veel mannen in de volle straten waren even somber gekleed als die in de stad, maar er liepen er minstens evenveel in rode, blauwe, groene of gouden jassen. Sommigen waren zelfs even bont gekleed als een ketellapper. Onder de vrouwen waren er trouwens nog meer met geborduurde kleding, gekleurde doeken of sjaals. Veel dure kleding was

versleten en paste slecht, alsof ze oorspronkelijk voor iemand anders was gemaakt, maar niemand van deze haveloze voorbijgangers leek zijn mooie jas – ongepast te vinden.

Een keer moest hij nogmaals wachten op een optocht met reuzen-poppen. Terwijl de trommelaars roffelden en rondsprongen, bevocht een Trollok met een everkop een man met een kroon. Na enkele wilde slagen stortte de Trollok onder gelach en gejuich van de toeschouwers neer.

Rhand gromde. Zo gemakkelijk sterven ze niet. Hij wierp een blik op een hoog vensterloos gebouw en bleef in de deur staan kijken. Tot zijn verrassing bleek er binnen een geweldige ruimte te zijn, met een plafond dat in het midden open was. Langs de wanden liep een balkon en aan de andere kant van de zaal stond een groot podium. Hij had zoiets nog nooit eerder gezien of gehoord. De balkons en de zaal waren afgeladen vol met mensen die naar de kunstenaars op het podium keken. Hij wierp tijdens het rondlopen een snelle blik in andere gebouwen en zag jongleurs en muzikanten, een ontelbaar aantal tuimelaars, en zelfs een speelman in zijn lapjesmantel, die met galmende stem in Hoge Zang een verhaal uit De Grote Jacht op de Hoorn voordroeg.

Daardoor moest hij terugdenken aan Thom Merrilin en haastte hij zich verder. Als hij aan Thom terugdacht, werd hij altijd droevig. Thom was een vriend geweest. Een vriend die zich voor hem had opgeofferd. Terwijl ik vluchtte en hem in de handen van een Myrddraal liet sterven.

In weer een ander groot gebouw liet een vrouw in een ruimvallend wit gewaad dingen uit een mand verdwijnen, waarna ze in een tweede mand weer zichtbaar werden. Vervolgens hield ze het vast en liet het in grote rookwolken verdwijnen. De toekijkende menigte liet een luid ‘oooh’ en ‘aaah’ horen.

‘Twee koperstukken, goede heer,’ zei een ratachtig mannetje in de deuropening. ‘Twee koperstukken om de Aes Sedai te zien.’

‘Ik denk het niet.’ Rhand keek om naar de vrouw. Een witte duif was opeens in haar handen verschenen. Aes Sedai? ‘Nee.’ Hij maakte een buiginkje voor de ratachtige man en ging weg. Hij baande zich net een weg door de menigte en vroeg zich af wat hij nog meer wilde zien, toen een diepe stem begeleid door harpgetokkel uit een gebouw klonk. Boven de toegangsdeur hing een uithangbord van een kunstenmaker.

‘... koud blaast de wind door de Shara-pas. Koud ligt het naamloze graf. Maar elk jaar verschijnt met Zonnedag op die steenhoop een enkele roos, een kristallen traan als dauw op een bloemblaadje, daar neergevleid door Dunsinins slanke hand, want zij komt de overeenkomst met Rogosh Adelaarsoog na.

De stem trok Rhand als aan een strop naar binnen. Hij perste zich de deur door toen binnen het applaus opklaterde. ‘Twee koperstukken, goede heer,’ zei een man met een rattensnoet, die de tweelingbroer van de ander had kunnen zijn. ‘Twee koperstukken om...’

Rhand groef enkele muntstukken te voorschijn en gooide ze de man toe. Hij liep als verdoofd verder, starend naar de man op de verhoging die stond te buigen voor het geklap van zijn toehoorders. In zijn ene arm hield hij zijn harp en met de andere arm zwaaide hij zwierig met zijn mantel, alsof hij daarmee elk lawaai wilde smoren. Hij was groot, slank en niet jong, met een lange snor die even wit was als de haren op zijn hoofd. Toen hij zich oprichtte en Rhand zag, verwijdden zijn scherpe, blauwe ogen zich.

‘Thom.’ Het gefluister van Rhand ging verloren in het lawaai van de menigte.

Terwijl hij Rhands ogen vasthield, knikte Thom Merrilin naar een kleine deur naast de verhoging. Toen boog hij weer naar links en rechts, glimlachend en genietend van het applaus. Rhand baande zich een weg naar de deur en verdween naar binnen. Het was maar een klein halletje, waar drie treden naar het podium liepen. Verderop in het halletje zag Rhand een jongleur met gekleurde ballen oefenen en zes tuimelaars die hun spieren losmaakten. Thom verscheen op het trapje, hinkend, alsof zijn rechterbeen niet meer zo goed boog als vroeger. Hij liet zijn ogen over de jongleur en de tuimelaars gaan, blies zijn snorpunten minachtend opzij en wendde zich tot Rhand. ‘Het enige dat ze willen horen is De Grote Jacht op de Hoorn. Je zou zo denken met het nieuws uit Haddon Mir en Saldea dat iemand zou vragen om de Karaethon reeks. Nou ja, dat misschien ook niet, maar ik zou mezelf willen betalen als ik eens iets anders kon vertellen.’ Hij nam Rhand van top tot teen op. ‘Je ziet eruit of je het niet zo slecht hebt, jongeman.’ Met een vinger voelde hij aan Rhands kraag en perste zijn lippen op elkaar. ‘Heel goed!’ Rhand kon niet anders, hij moest wel lachen. ‘Toen ik uit Wittebrug wegvluchtte, wist ik zeker dat je dood was. Moiraine zei dat je nog leefde, maar ik... Licht, Thom, wat fijn je weer te zien! Ik had terug moeten gaan om je te helpen.’

‘Dan zou je een grote zot zijn geweest, knaap. Die Schim...’ – hij keek om zich heen. Er was niemand die hem kon horen, maar hij ging toch zachter praten – ‘stelde geen belang in mij. Hij schonk me dit stijve been en rende toen achter jou en Mart aan. Je had daar alleen maar kunnen sterven.’ Hij zweeg en dacht na. ‘Moiraine heeft gezegd dat ik nog in leven was? Is ze dan bij je?’ Rhand schudde zijn hoofd. Tot zijn verbazing leek Thom teleurgesteld. ‘In zekere zin jammer. Het is een buitengewone vrouw, zelfs voor een...’ Hij liet het ongezegd. ‘Ze moest dus Mart of Perijn hebben. Ik zal maar niet vragen wie. Het waren fijne jongens en ik wil het niet weten.’ Rhand bewoog onrustig en schrok op toen Thom met een knokige vinger tegen zijn borst prikte. ‘Wat ik wil weten: heb je mijn harp en fluit nog? Ik wil ze terug, knaap. Wat ik nu heb, is nog te slecht voor een varken.’

‘Ik heb ze, Thom. Ik breng ze naar je toe, dat beloof ik. Ik kan maar niet geloven dat je nog leeft. En ik kan ook niet geloven dat je niet in Illian bent. Het begin van de Grote Jacht. De prijs voor de beste verteller van De Grote Jacht op de Hoorn. Jij wilde er toch zo graag heen?’ Thom snoof. ‘Na Wittebrug? Dat zou zeker mijn dood betekenen. Zelfs als ik nog voor de afvaart op die boot had kunnen komen, zouden Domon en zijn scheepsmakkers overal in Illian vertellen hoe ik door de Trolloks word achtervolgd. Als zij de Schim hadden gezien, of ervan hadden gehoord, voor Domon zijn ankers kapte... De meeste Illianers denken dat Trolloks en Schimmen fabeltjes zijn, maar er zijn er genoeg die willen weten waarom ze een man achtervolgen, waardoor het in Illian uiterst vervelend voor me kon worden.’

‘Thom, ik moet je zoveel vertellen.’

De speelman onderbrak hem. ‘Later, jongen.’ Hij wierp stekelige blikken naar de andere kant van de zaal, naar de man met het magere gezicht bij de deur, die even boos terugkeek. ‘Als ik niet opnieuw opkom en nog een verhaal vertel, zal hij ongetwijfeld de jongleurs laten optreden en dat stel zal dan de hele zaal ombouwen. Kom naar De Druiventros, net achter de Jangai-poort. Ik heb daar een kamer. Iedereen kan je vertellen waar het is. Ik ben daar over een uurtje of zo. Na een tweede verhaal moeten ze maar tevreden zijn.’ Hij liep de treden weer op en riep over zijn schouder: ‘En breng mijn harp en fluit mee!’

Wanklank

Rhand schoot de gelagkamer door van De Verdediger van de Drakenmuur en holde naar boven, grijnzend vanwege de geschrokken blik van de herbergier. Rhand wilde overal om grinniken. Thom leefde nog!

Hij gooide de deur naar zijn kamer open en liep direct naar de kleerkast.

Loial en Hurin staken hun hoofd om de tussendeur, beiden in hemdsmouwen en met tobakspijpen in de mond, die een dunne rooksliert achter hen aan trokken.

‘Is er iets gebeurd, heer Rhand?’ vroeg Hurin bezorgd. Rhand zwaaide het pak in Thoms mantel over zijn schouder. ‘Afgezien van Ingtars komst, het beste wat mogelijk is. Thom Merrilin leeft nog. En hij is hier in Cairhien.’

‘Die speelman waarover je me hebt verteld?’ vroeg Loial. ‘Dat is prachtig, Rhand. Ik zou hem graag willen ontmoeten.’

‘Nou, ga dan mee, als Hurin tenminste bereid is hier een poosje de wacht te houden.’

‘Het zal me een genoegen zijn, heer Rhand.’ Hurin nam de pijp uit zijn mond. ‘Dat volk in de gelagkamer probeerde me voortdurend uit te horen – natuurlijk zo ongemerkt mogelijk – over wie u bent, heer, en waarom we hier in Cairhien zijn. Ik heb ze gezegd dat we hier op vrienden wachten, maar omdat het Cairhienin zijn, dachten ze dat ik iets geheimzinnigers achterhield.’

‘Laat ze maar denken wat ze willen. Kom mee, Loial.’ ik weet niet...’ zuchtte de Ogier. ‘Ik blijf liever hier.’ Hij hief een boek omhoog met een dikke vinger tussen de bladzijden waar hij was gebleven. ‘Ik kan die Thom Merrilin wel een andere keer ontmoeten.’

‘Loial, je kunt je niet eeuwig hier opsluiten. We weten niet eens hoelang we hier moeten blijven. We hebben nog geen enkele Ogier gezien. En als dat wel gebeurt, zullen ze toch niet op je gaan jagen, neem ik aan?’

‘Nou nee, niet precies opjagen, maar... Rhand, misschien ben ik wat te haastig geweest door zo uit stedding Shangtai weg te gaan. Als ik echt naar huis terugga, kan ik weleens heel veel problemen krijgen.’ Zijn oren zakten omlaag. ‘Zelfs als ik wacht tot ik even oud ben als Ouder Haman. Misschien zou ik een verlaten stedding kunnen vinden om daar zolang te wachten.’

‘Als Ouder Haman jou niet wil laten terugkomen, dan kun je in Emondsveld wonen. Het is er mooi.’ Het is er prachtig. ‘Daar twijfel ik niet aan, Rhand, maar dat zou niet goed gaan. Zie je...’

‘Als het zover komt, Loial, praten we er verder over. Maar nu ga je mee naar Thom.’

De Ogier was anderhalf keer zo lang als Rhand, maar Rhand gooide hem zijn lange tuniekjas en mantel toe en duwde hem de trap af. Toen ze weer door de gelagkamer holden, gaf Rhand de herbergier een knipoog en lachte om diens angstogen. Laat hem maar denken dat ik wegga om dat bloedspel, dat Grote Spel van hen te spelen. Laat hem maar denken wat hij wil. Thom leeft nog. Zodra ze de Jangai-poort door waren in de oostwal van de stad, leek iedereen te weten waar De Druiventros stond. Het duurde niet lang voordat Rhand en Loial er waren. Het was een voor Voorpoort vrij stille straat en de zon stond ongeveer halverwege aan de middaghemel.

Het was een houten gebouw van twee verdiepingen, oud en bouwvallig, maar de gelagkamer was schoon en vol mensen. In een hoek zaten enkele mannen te dobbelen en een aantal vrouwen was in een andere hoek pijltjes aan het gooien. De helft zag er Cairhiens uit, tenger en bleek, maar Rhand hoorde naast het Andoraanse accent ook veel tongvallen die hij niet kende. Allen droegen echter de kleren van Voorpoort, een mengeling van stijlen uit een handvol landen. Enkelen keken op toen hij en Loial binnenkwamen, maar wijdden zich meteen weer aan hun eigen bezigheden. De herbergierster had haar dat even wit was als dat van Thom en scherpe ogen, die zowel Loial als Rhand scherp opnamen. Ze kwam met haar donkere huidskleur en haar tongval zeker niet uit Cairhien. ‘Thom Merrilin? Ja, hij heeft hier een kamer. De trap op, eerste deur rechts. Waarschijnlijk mag u daar van Dena wel op hem wachten,’ – haar ogen gleden over Rhands rode jas met de reigers op de hoge boord, over het borduursel van gouden bramen langs de mouwen en over zijn zwaard – ‘mijn heer.’

De treden kraakten al onder Rhands laarzen, laat staan onder die van Loial. Rhand betwijfelde of het gebouw het nog lang zou uithouden. Hij vond de deur, klopte aan en vroeg zich af wie die Dena was. ‘Kom binnen,’ riep een vrouwenstem. ‘Ik kan nu niet opendoen.’ Aarzelend deed Rhand de deur open en stak zijn hoofd naar binnen. Een groot rommelig bed stond tegen de ene muur aangeschoven en de rest van de kamer werd geheel in beslag genomen door een stel kleerkasten, verschillende met koper beslagen koffers en kisten, een tafel en twee houten stoelen. De slanke vrouw zat in kleermakerszit op het bed, met haar rok onder zich weggestopt, en ze liet de kleurige ballen als een wiel in haar handen ronddraaien. ‘Wat het ook is,’ zei ze terwijl ze naar haar ballen bleef kijken, ‘leg het maar op tafel. Thom zal je betalen als hij terugkomt.’

‘Bent u Dena?’ vroeg Rhand.

Ze griste de ballen uit de lucht, draaide zich om en keek hem aan. Ze was maar enkele jaren ouder dan hij, knap, met een lichte Cairhiense huid en donker haar dat tot haar schouders reikte. ‘Ik ken je niet. Dit is mijn kamer, van mij en van Thom Merrilin.’

‘De herbergierster zei dat u ons hier op Thom Merrilin zou laten wachten,’ zei Rhand. ‘Als u Dena bent?’

‘We?’ Rhand stapte de kamer in, zodat ook Loial naar binnen kon, en de wenkbrauwen van de jonge vrouw gingen omhoog. ‘Dus de Ogier zijn teruggekomen. Ik ben Dena. Wat willen jullie?’ Ze keek zo nadrukkelijk naar Rhands jas dat het ontbreken van ‘heer’ opzettelijk moest zijn, hoewel haar wenkbrauwen weer omhooggingen toen ze de reigers op zijn schede en gevest zag. Rhand hield het pak op dat hij bij zich had. ‘Ik kom de harp en de fluit van Thom terugbrengen. En ik wil hem spreken,’ voegde hij er vlug aan toe; ze leek op het punt te staan hem weg te sturen, ik heb hem al heel lang niet meer gezien.’

Haar ogen dwaalden over het pak. ‘Thom zeurt altijd over het verlies van de beste fluit en harp die hij ooit heeft gehad. Je zou haast denken dat hij een hofbard was, zoals hij erover doorzeurt. Jullie kunnen wachten, maar ik moet oefenen. Thom zegt dat ik volgende week van hem mag optreden in de zaal.’ Ze stond sierlijk op, nam een van de twee stoelen en gebaarde Loial op het bed te gaan zitten.

‘Zera zou Thom zes stoelen laten betalen als je er van deze twee een brak, vriend Ogier.’

Rhand noemde hun namen toen hij in de andere stoel plaatsnam. Die kraakte schrikwekkend, zelfs onder zijn gewicht. Hij vroeg aarzelend: ‘Ben je Thoms leerling?’

Dena toonde een klein glimlachje. ‘Dat zou je zo kunnen stellen.’ Ze was weer met jongleren begonnen en haar ogen waren op de cirkelende ballen gericht.

‘Ik heb nog nooit gehoord van een vrouwelijke speelman,’ zei Loial. ‘Ik word de eerste.’ De ene grote cirkel werd twee kleinere die door elkaar wentelden, ik zal de hele wereld zien voor ik uitgespeeld raak. Thom zegt dat we naar Tyr gaan zodra we genoeg geld hebben.’ Ze ging over op het jongleren van drie ballen met één hand. ‘En dan misschien naar de eilanden van het Zeevolk. De Atha’an Miere betalen een speelman heel goed.’

Rhand liet zijn ogen door de kamer gaan, met alle koffers en kisten. Het zag er niet uit alsof iemand van plan was gauw op reis te gaan. Er stond zelfs een potje met een bloeiende plant op de vensterbank. Zijn blik viel op het enige grote bed, waar Loial op zat. Dit is mijn kamer, van mij en Thom Merrilin. Door het grote wiel dat ze opnieuw aan het oefenen was, keek Dena hem uitdagend aan. Rhand voelde zijn gezicht rood worden.

Hij schraapte zijn keel. ‘Misschien kunnen we beter beneden wachten,’ begon hij, maar toen kwam Thom binnen, met zijn lapjesmantel fladderend rond zijn enkels. De kistjes met de fluit en de harp hingen op zijn rug. Ze waren van roodachtig hout en glommen door het gebruik. Dena liet de ballen vallen en rende op hem af om haar armen rond Thoms nek te slaan, waarvoor ze op haar tenen moest staan, ik heb je gemist,’ zei ze en kuste hem.

De kus duurde lang, zo lang dat Rhand zich begon af te vragen of Loial en hij maar niet beter konden gaan, maar toen liet Dena haar hakken met een diepe zucht weer op de vloer zakken. ‘Weet je wat die zandkop van een Sieghan nu weer heeft gedaan, meid?’ zei Thom op haar neerkijkend. ‘Hij heeft een stel schreeuwlelijkerds aangenomen die zich spelers noemen. Ze lopen rond of ze Rogosh Adelaarsoog zijn en Braes en Gaidal Cain, en.... Brrr! Ze hangen een stuk beschilderd zeil op als achtergrond en daardoor mag het publiek geloven dat de dwazen zich in Matuchins Zaal bevinden of in de hoge passen van de Dhoembergen. Ik zorg ervoor dat de toehoorders elke banier zien, iedere slag ruiken, iedere emotie voelen. Ik zorg ervoor dat ze menen Gaidal Cain te zijn. Sieghan zal nog meemaken dat ze zijn boeltje afbreken waar hij bij staat als hij dat stel na mij laat optreden.’

‘Thom, we hebben bezoekers. Loial, zoon van Arent, zoon van Halan. O, en een jongen die zich Rhand Altor noemt.’ Over haar hoofd heen keek Thom fronsend naar Rhand. ‘Laat ons een poosje alleen, Dena. Hier.’ Hij drukte haar een paar zilverstukken in de hand. ‘Je messen zijn klaar. Waarom ga je ze nu niet bij Ivon ophalen?’ Hij streek met een knokige knokkel langs haar gladde wang. ‘Vooruit. We halen het later wel in.’ Ze keek hem somber aan, maar gooide toen mompelend haar mantel rond de schouders: ‘Ivon kan er maar beter voor zorgen dat de balans goed is.’

‘Ze wordt op een goeie dag nog een bard,’ zei Thom met een klank van trots in zijn stem toen ze weg was. ‘Ze hoeft een verhaal maar eenmaal te horen – maar eenmaal, hoor je! – en ze heeft het goed, niet alleen de woorden, maar iedere nuance, ieder ritme. Ze heeft een goede hand op de harp, en de eerste keer dat ze de fluit oppakte, speelde ze beter dan jij ooit zult kunnen.’ Hij zette het houten kistje boven op een van de grotere koffers en liet zich toen op de stoel vallen waarop Dena had gezeten. ‘Toen ik op weg hierheen door Caemlin kwam, vertelde Basel Gil me dat je samen met een Ogier was vertrokken. Samen met anderen.’ Hij maakte een buiging naar Loial en slaagde er zelfs in zwierig met zijn mantel te zwaaien hoewel hij erop zat. ‘Het verheugt mij u te ontmoeten, Loial, zoon van Arent, zoon van Halan.’

‘En mij om u te ontmoeten, Thom Merrilin.’ Loial stond op om op zijn beurt te buigen. Toen hij zich oprichtte, stootte hij haast zijn hoofd tegen het plafond en ging snel weer zitten. ‘De jonge vrouw zei dat ze speelman wilde worden.’

Thom schudde minachtend het hoofd. ‘Dat is geen leven voor een vrouw. Ook niet voor een man, overigens. Van stad naar stad zwerven en van dorp naar dorp zwerven en je voortdurend afvragen hoe ze je deze keer zullen bedriegen. De helft van de tijd vraag je je af waar je volgende maal zal worden opgediend. Nee, ik praat haar wel om. Dena zal ooit hofbard van een koning of koningin worden. Ach! Maar jullie zijn niet hier om over Dena te praten. Mijn instrumenten, jongen. Heb je ze bij je?’

Rhand schoof het pak over de tafel naar hem toe. Thom pakte het haastig uit – hij knipperde met zijn ogen toen hij zag dat het zijn oude mantel was, een en al veelkleurige lapjes, net als de mantel die hij droeg – en opende het fluitkistje van hard leer; hij knikte toen hij de zilvergouden fluit in het fluweel zag liggen.

‘Ik heb met die fluit heel wat slaapplaatsen en maaltijden verdiend sinds we elkaar kwijtraakten,’ zei Rhand.

‘Weet ik,’ antwoordde de speelman droogjes, ik heb in enkele herbergen van jou overnacht, maar ik moest het doen met wat jongleren en enkele eenvoudige verhaaltjes omdat jullie mijn... Je hebt niet aan de harp gezeten?’ Hij trok het andere kistje van donker leer naar zich toe en nam er de zilvergouden harp uit, die even rijkversierd was als de fluit en wiegde hem in zijn handen als een pasgeboren kind. ‘Die onhandige schaapherdervingers van jou waren nooit bedoeld voor een harp.’

‘Ik ben er niet aan geweest,’ verzekerde Rhand hem. Thom tokkelde aan twee snaren en kromp in elkaar. ‘Je had hem op z’n minst gestemd mogen houden,’ mopperde hij. Rhand boog zich over de tafel naar hem toe. ‘Thom, jij wilde toch naar Illian, je wilde toch zien hoe de Grote Jacht begon en een van de eersten zijn die er nieuwe verhalen over maakte? Maar je kon het niet. Wat zou je zeggen als ik je vertelde dat je er nog steeds deel van kunt uitmaken? Een belangrijk deel?’

Loial bewoog zich verontrust. ‘Rhand, weet je zeker...’ Rhand gebaarde hem te zwijgen en hield zijn ogen op Thom gericht. Thom wierp een blik op de Ogier en keek moeilijk. ‘Dat zou afhangen in welk deel, en hoe. Als jij reden hebt om aan te nemen dat een van de Jagers deze kant op komt... Ik veronderstel dat ze Illian al verlaten hebben, maar het kost een Jager weken als hij stevig doorrijdt en waarom zou zo’n man? Is het een van de kerels die nooit naar Illian zijn gegaan? Hij zal nooit in de verhalen voorkomen als hij de zegen niet heeft ontvangen, wat hij verder ook doet.’

‘Het maakt niet uit of de Jacht al uit Illian vertrokken is of niet.’ Rhand hoorde hoe Loial naar adem snakte. ‘Thom, wij hebben de Hoorn van Valere.’

Heel even bleef het doodstil. Toen barstte Thom uit in een enorme lachbui. ‘Jullie twee hebben de Hoorn? Een schaapherder en een baardeloze Ogier hebben de Hoorn van...’ Hij sloeg dubbel en trommelde op zijn knie. ‘De Hoorn van Valere!’

‘We hebben hem echt,’ zei Loial ernstig.

Thom haalde diep adem. Kleine opkomende lachbuien leken hem nog onverhoeds te overvallen. ‘Ik weet niet wat jullie hebben gevonden, maar ik kan je meenemen naar tien taveernes waar een vent je vertelt dat hij een man kent die de man kent die de Hoorn al gevonden heeft en hij zal je ook precies vertellen hoe die werd gevonden – zolang je zijn bier maar betaalt. Ik kan je naar drie mannen brengen die jou de Hoorn zullen verkopen en ze zullen bij het Licht en op hun hart zweren dat dit de enige en ware Hoorn is. Er is zelfs een heer in de stad die beweert dat hij de Hoorn bij hem thuis heeft. Hij zegt dat het een erfstuk is dat sinds het Breken in de familie is gebleven. Ik weet niet of de jagers de Hoorn ooit zullen vinden, maar ze zullen onderweg zeker tienduizenden leugens te pakken krijgen.’

‘Moiraine zegt dat het de Hoorn is,’ zei Rhand. Thoms vrolijkheid was ineens verdwenen. ‘Zegt ze dat? Ik dacht dat je me had verteld dat ze niet bij je was.’

‘Dat is ze niet, Thom. Ik heb haar sinds mijn vertrek uit Fal Dara niet meer gezien, en daarvoor heeft ze een maand lang alles bij elkaar niet meer dan twee woorden tegen me gezegd.’ Hij kon de verbittering niet uit zijn stem houden. En toen ze wel tegen me praatte, bad ik liever dat ze me bleef negeren. Ik zal nooit meer naar haar pijpen dansen, het Licht verzenge haar en iedere andere Aes Sedai. Nee. Egwene niet. Nynaeve niet. Hij merkte dat Thom hem nauwlettend gadesloeg. ‘Ze is hier niet, Thom. Ik weet niet waar ze is, en het kan me niet schelen.’

‘Nou, je bent tenminste verstandig genoeg om het geheim te houden. Als je dat niet had gedaan, dan had heel Voorpoort het nu geweten en zou half Cairhien op je loeren om hem af te pakken. De halve wereld.’

‘O, we hebben het geheim gehouden, Thom. En ik moet hem terugbrengen naar Fal Dara zonder dat Duistervrienden of anderen hem van me stelen. Dat is toch een goed verhaal voor jou, hè? Ik kan een vriend die de wereld kent, best gebruiken. Jij bent overal geweest; jij weet dingen die ik me niet eens voor kan stellen. Loial en Hurin weten meer dan ik, maar we waden alle drie door diep water.’

‘Hurin...? Nee, vertel me nu niets. Ik wil het niet weten.’ De speelman duwde zijn stoel achteruit, liep naar het venster en staarde naar buiten. ‘De Hoorn van Valere. Dat betekent dat de Laatste Slag eraan komt. Zullen ze het merken? Heb je gezien hoe de mensen daarbuiten op straat aan het lachen zijn? Als er een week lang geen enkel graanschip binnenloopt, zal het lachen hun wel vergaan. Galdrian zal denken dat het allemaal Aielmensen zijn geworden. De hele adel speelt het Spel der Huizen; ze maken plannetjes om dicht bij de koning te komen, bedenken listen om meer macht te verkrijgen dan de koning, zweren samen om Galdrian omver te werpen en zélf de volgende koning te worden. Of koningin. Zij zullen denken dat Tarmon Gai’don gewoon een zet in het Spel is.’ Hij wendde zich van het venster af. ‘Ik neem aan dat je het niet hebt over een simpel ritje naar Shienar om de Hoorn over te dragen aan... aan wie? Aan de koning? Waarom Shienar? Alle legenden verbinden de Hoorn met Illian.’ Rhand keek naar Loial. Zijn oren zakten steeds lager. ‘Shienar. Omdat ik weet aan wie ik hem daar kan geven. En er zitten Trolloks en Duistervrienden achter ons aan.’

‘Waarom verbaast me dat niet? Nee, ik mag dan een oude zot zijn, maar ik wil het op mijn eigen manier zijn. Neem jij de roem maar, jongen.’

‘Thom...’

‘Nee!’

Er hing een stilte die alleen werd verbroken door het gekraak van het bed toen Loial bewoog. Ten slotte zei Rhand: ‘Loial, vind je het erg mij en Thom een poosje alleen te laten? Alsjeblieft?’ Loial keek verbaasd – de toefjes op zijn oren spitsten zich bijna – maar hij knikte en stond op. ‘Dat dobbelspel in de gelagkamer zag er interessant uit. Misschien laten ze me hier wel meespelen.’ Thom keek Rhand argwanend aan terwijl de deur zich achter de Ogier sloot. Rhand aarzelde. Er waren dingen die hij moest weten, dingen die Thom volgens hem zeker zou weten. De speelman had eens laten blijken heel veel af te weten van een verrassend aantal zaken, maar hij wist niet hoe hij het moest vragen. ‘Thom,’ zei hij ten slotte, ‘bestaan er boeken waar de Karaethon reeks in staat?’ Hij vond het gemakkelijker deze titel te gebruiken dan de Voorspellingen van de Draak. ‘In de grote librijen,’ zei Thom langzaam. ‘In een heleboel vertalingen, en zelfs hier en daar in de Oude Spraak.’ Rhand wilde vragen of er een manier bestond er een in handen te krijgen, maar de speelman ging door. ‘De Oude Spraak heeft muziek, maar zelfs onder de adel zijn er tegenwoordig maar weinigen met genoeg geduld om ernaar te luisteren. Iedereen denkt dat de edelen de Oude Spraak nog beheersen, maar de meesten leren er net genoeg van om indruk te maken op de mensen die hem niet kennen. Vertalingen hebben niet

dezelfde klank, tenzij ze in de Hoge Zang staan en soms verandert dat de betekenis nog meer dan de meeste vertalingen. Er staat een vers in de Reeks, maar je kunt het niet letterlijk vertalen zonder iets van de schoonheid te verliezen. Het gaat zo:

‘Tweemaal en tweemaal wordt hij getekend. Tweemaal voor leven, tweemaal voor sterven Eenmaal de reiger om zijn pad te bepalen Tweemaal de reiger om hem te erkennen Eenmaal de Draak, als herinnering aan weleer Tweemaal de Draak, als de prijs van wederkeer.’

Hij stak zijn hand uit en raakte de reigers aan die op Rhands hoge kraag geborduurd waren.

Heel even kon Rhand hem alleen maar met open mond aangapen en toen hij weer iets kon zeggen, klonk zijn stem onvast. ‘Met het zwaard mee zijn het er vijf. Gevest, schede en kling.’ Hij legde zijn hand plat op de tafel om het brandmerk in zijn palm te verbergen. Voor het eerst sinds Selenes balsem de wond had genezen, kon hij het voelen. Het deed geen pijn, maar hij voelde dat het er zat. ‘Dat is waar.’ Thom lachte blaffend. ‘Ik denk opeens aan een ander vers.’

‘Tweemaal daagt de dageraad

en tweemaal vloeit die dag zijn bloed.

Eenmaal voor rouw, eenmaal voor leven.

Rood en zwart, bevlekt

het Drakenbloed Shayol Ghul.

In de Krocht des Doems vloeit zijn bloed

en bevrijdt ons van de Schaduw.’

Rhand schudde ontkennend zijn hoofd maar Thom leek het niet te merken, ik zie niet in hoe het tweemaal op een dag ochtend kan worden, maar ja, heel veel stukken lijken wartaal. De Steen van Tyr zal nooit vallen tot de Herrezen Draak Callandor verheft, maar het Zwaard dat niet kan worden aangeraakt, bevindt zich midden in de Steen, dus hoe kan hij dat dan in handen hebben, hè? Nou ja, hoe dan ook, ik vermoed dat de Aes Sedai de gebeurtenissen zo nauwkeurig mogelijk bij de Voorspellingen willen laten passen. De dood

ergens in de Verwoeste Landen zou een hoge prijs betekenen voor de vervulling.’

Met een enorme inspanning wist Rhand zijn stem kalm te laten klinken, maar het lukte hem. ‘Er is geen Aes Sedai die mij gaat gebruiken. Ik heb het je al gezegd; Moiraine heb ik voor het laatst in Shienar gesproken. Ze zei dat ik overal heen mocht gaan en ik ben vertrokken.’

‘En er is momenteel geen Aes Sedai bij je? Niemand?’

‘Niet een.’

Thom streek met zijn knokkels langs zijn witte hangsnor. Hij scheen tevreden en tegelijkertijd verbaasd. ‘Waarom vraag je me dan naar de Voorspellingen? En waarom stuur je dan de Ogier weg?’ ik... wilde hem niet van streek brengen. Hij is al zenuwachtig genoeg vanwege de Hoorn. En daar wilde ik je naar vragen. Wordt de Hoorn genoemd in de... de Voorspellingen?’ Nog steeds kon hij het niet over zijn lippen krijgen. ‘Al die valse Draken en nu is de Hoorn gevonden en zo. Iedereen neemt aan dat de Hoorn van Valere de dode helden zal oproepen voor de Laatste Slag tegen de Duistere en men veronderstelt dat de... de Herrezen Draak... de Duistere in de Laatste Slag zal bevechten. Het leek me heel gewoon ernaar te vragen.’ ik veronderstel van wel. Er zijn maar weinig mensen die weten dat de Herrezen Draak de Laatste Slag zal strijden, en zij die dat wel weten, denken dat hij zij aan zij met de Heer van de Nacht strijdt. Maar weinig mensen lezen de Voorspellingen om het uit te zoeken. Wat zei je ook alweer over de Hoorn? Wordt verondersteld?’

‘Ik heb hier en daar na ons afscheid wat geleerd, Thom. Ze zullen voor iedereen komen die de Hoorn steekt. Zelfs voor een Duistervriend.’ De borstelige wenkbrauwen rezen haast tot Thoms haren. ‘Kijk, dat wist ik nou niet. Je hebt inderdaad wat geleerd.’

‘Het betekent niet dat ik me door de Witte Toren als valse Draak zal laten gebruiken. Ik wil niets te maken hebben met Aes Sedai, valse Draken, de Ene Kracht of...’ Rhand slikte zijn woorden in. ]e wordt waanzinnig en begint van alles uit te kramen. Stommerik! ‘Een tijdlang heb ik gedacht, jongen, dat Moiraine jóü zocht en ik heb zelfs gedacht dat ik wist waarom. Weet je, geen enkele man verkiest uit zichzelf de Kracht te geleiden. Zoiets overkomt hem als een ziekte. Je kunt een man niet de schuld geven als hij ziek wordt, zelfs niet als jijzelf er óók door gedood kan worden.’

‘Jouw neef kon geleiden, nietwaar? Je hebt me verteld dat je ons daarom hielp. Omdat je neef moeilijkheden kreeg met de Witte Toren en omdat er niemand was die hem kon helpen. Er is maar één ding waardoor mannen problemen krijgen met Aes Sedai.’ Thom zat met samengeknepen lippen strak naar het tafelblad te staren. ‘Ik veronderstel dat het geen enkele zin heeft het te ontkennen. Weet je, het is niet het soort onderwerp waar je graag over praat. Over dat je een man in de familie hebt die kan geleiden. Ach! De Rode Ajah heeft Owijn geen enkele kans gegeven. Ze hebben hem gestild en toen is hij gestorven. Hij gaf het gewoon op, wilde niet meer leven...’ Bedroefd liet hij de lucht tussen zijn lippen ontsnappen. Rhand huiverde. Waarom heeft Moiraine dat niet met me gedaan? ‘Een kans, Thom? Bedoel je dat er een manier bestaat om er iets tegen te doen? Zodat een man niet gek wordt? Niet sterft?’

‘Owijn heeft het bijna drie jaar kunnen tegenhouden. Hij heeft nooit iemand kwaad gedaan. Hij heeft de Kracht niet gebruikt, tenzij hij moest, en dan alleen om zijn dorp te helpen. Hij...’ Thom hief beide handen omhoog, ik veronderstel dat er geen keus was. De mensen uit zijn buurt vertelden me dat hij dat hele laatste jaar vreemd had gedaan. Ze wilden er eigenlijk liever niet over praten en ze hebben me bijna gestenigd toen ze ontdekten dat ik zijn oom was. Ik neem aan dat hij inderdaad gek werd. Maar het was familie, jongen. Ook al was het nodig, ik heb een hekel aan de Aes Sedai om wat ze hem hebben aangedaan, ook al was het nodig. Als Moiraine jou heeft laten gaan, ben je zonder haar beter af.’

Heel even bleef Rhand stil. Stommeling! Natuurlijk bestaat er geen enkele manier om het af te weren. Je zult krankzinnig worden en sterven, wat je ook doet. Maar Ba’alzamon had gezegd... ‘Nee!’ Hij kreeg een kleur toen Thom hem strak aankeek, ik bedoel... Ik ben van ze af, Thom. Maar ik heb de Hoorn van Valere nog steeds. Moet je nagaan, Thom. De Hoorn van Valere. De andere speelmannen kunnen er misschien verhalen over vertellen, maar jij kunt zeggen dat je hem in handen hebt gehad.’ Hij besefte dat hij net zo praatte als Selene; hij vroeg zich af waar ze nu zou zijn. ‘Het liefst zou ik jou bij me willen hebben op de reis.’

Thom zat met dikke rimpels in het voorhoofd na te denken, maar schudde uiteindelijk vastbesloten zijn hoofd. ‘Jongen, ik mag je echt wel, maar je weet evengoed als ik dat ik je toen alleen maar heb geholpen omdat er een Aes Sedai bij betrokken was. Sieghan zal me niet erger bedriegen dan ik verwacht en samen met de Koningsgave kan ik meer verdienen dan in de dorpen. Tot mijn grote verbazing schijnt Dena van me te houden en – net zo’n grote verrassing – ik voel hetzelfde voor haar. Dus... waarom zou ik dat weggooien om opgejaagd te worden door Trolloks en Duistervrienden? De Hoorn van Valere? O, het is verleidelijk, dat geef ik toe, maar nee. Nee, ik wil er niet opnieuw bij betrokken raken.’

Hij boog zich over de tafel heen om een van de lange, smalle, houten instrumentkistjes te pakken. Toen hij het opensloeg, lag er een fluit in, van eenvoudige makelij maar met zilver afgewerkt. Hij deed het kistje weer dicht en schoof het over de tafel naar Rhand toe. ‘Misschien heb je die op een goeie dag weer nodig om je kostje te verdienen, jongen.’

‘Dat zou best eens kunnen,’ zei Rhand. ‘Nou ja, we kunnen tenminste praten. Ik slaap in...’

De speelman schudde zijn hoofd. ‘Een snel afscheid is het beste, jongen. Als je steeds maar langs blijft komen, zal ik die Hoorn nooit uit mijn gedachten kunnen verbannen, zelfs als je er met geen woord over rept. En ik wil er niet bij betrokken raken. Zeker niet.’

Nadat Rhand was weggegaan, gooide Thom zijn mantel op het bed en ging zitten, met zijn ellebogen op tafel. De Hoorn van Valere. Hoe heeft die boerenknul dat... Hij onderdrukte die gedachten. Als hij al te lang aan de Hoorn bleef denken zou hij er toch samen met Rhand tussenuit trekken om dat ding naar Shienar te brengen. Dat zou me een verhaal zijn. Hoe ik de Hoorn van Valere naar de Grenslanden bracht en door Trolloks en Duistervrienden werd achtervolgd. Zuur herinnerde hij zichzelf aan Dena. Zelfs als ze hem niet lief had, zo’n groot talent als de hare kwam je niet iedere dag tegen. En ze hield van hem, al had hij geen flauw idee waarom. ‘Ouwe gek,’ mompelde hij.

‘Jep, ouwe gek,’ zei Zera, die in de deur stond. Hij schrok op. Hij was zo door zijn gedachten in beslag genomen dat hij de deur niet had horen opengaan. Hij kende Zera al jaren, slechts onderbroken door zijn omzwervingen en zij benutte het voordeel van hun vriendschap om hem alles onverbloemd te zeggen. ‘Een ouwe zot die het Spel der Huizen weer speelt. Tenzij mijn oren mij bedriegen, heeft die jonge heer de klank van Andor op zijn tong. Hij is zeker geen Cairhienin. Daes Dae’mar is al gevaarlijk genoeg, daar hoeft een edelman uit het buitenland jou niet in te verstrikken.’

Thom knipperde met zijn ogen en dacht toen na over Rhands uiterlijk. Die jas was zeker mooi genoeg geweest voor een man van adel. Hij werd oud, dat zulke dingen hem niet meer opvielen. Beschaamd besefte hij dat hij overwoog Zera de waarheid te vertellen of haar in haar waan te laten. Ik boef maar aan het Grote Spel te denken en ik begin eraan. ‘Die jongen is een schaapherder, Zera, uit Tweewater.’ Ze lachte honend. ‘En ik ben de koningin van Geldan. Ik zeg het je maar, het Spel in Cairhien is de laatste jaren gevaarlijk geworden. Echt niet meer zoals vroeger. Men moordt tegenwoordig zelfs. Ze zullen je nog de keel afsnijden, als je niet uitkijkt.’ ik zeg je toch dat ik niet meer in het Grote Spel zit. Dat is allemaal al bijna twintig jaar geleden.’

‘Ja ja.’ Het klonk niet of ze hem geloofde. ‘Hoe het ook zij, en los van alle buitenlandse jonge heren, je treedt wel op in de grote huizen van de hoge heren.’

‘Ze betalen goed.’

‘En ze betrekken jou bij hun plannetjes zodra ze een manier kunnen vinden. Ze zien iemand en bedenken hoe ze hem kunnen gebruiken, dat gebeurt even natuurlijk als ademhalen. Die jonge heer van jou zal niet veel helpen; ze verslinden hem levend.’ Hij gaf het op haar te overtuigen dat hij er buiten stond. ‘Kwam je hiervoor naar boven, Zera?’

‘Jep. Vergeet het Grote Spel, Thom. Trouw met Dena. Ze wil jou, gek genoeg, met je magere botten en witte haar. Trouw met haar en vergeet die jonge heer en Daes Dae’mar.’

‘Bedankt voor je raad,’ zei hij droogjes. Met haar trouwen? Haar opzadelen met een oude vent? Ze wordt nooit een bard met mijn verleden als een molensteen om haar nek. ‘Als je het niet erg vindt, Zera, wil ik een poosje alleen zijn. Ik heb vanavond een optreden voor vrouwe Arilyn en haar gasten en ik moet me erop voorbereiden.’ Ze haalde minachtend haar neus op, schudde haar hoofd en sloeg de deur achter zich dicht.

Thom trommelde met zijn vingers op de tafel. Jas of geen jas, Rhand was nog steeds slechts een schaapherder. Als hij meer was geweest, als hij was geweest wat Thom eens vermoedde – een man die kon geleiden – had Moiraine noch enige andere Aes Sedai hem nooit ongestild laten wegkomen. Hoorn of geen Hoorn, de jongen was een boerenjongen uit Emondsveld.

‘Hij doet niet meer mee,’ zei hij hardop, ‘en ik ook niet.’

27

De Schaduw in de nacht

‘Ik begrijp het niet,’ zei Loial. ‘Ik was aan het winnen, de meeste keren. Toen kwam Dena erbij en ze won alles meteen terug. Iedere gooi. Ze noemde het een lesje leren. Wat bedoelde ze daarmee?’ Rhand en de Ogier zochten zich een weg door Voorpoort. De Druiventros lag achter hen. De zon stond laag in het westen, een rode bol half boven de kim, die lange schaduwen achter hen tekende. De straat was verlaten op een poppengroep na van vijf man, die met hun stokken een Trollok met geitenhoorns en een zwaard aan zijn zij bedienden. Terwijl de groep naderde, hoorden ze luidruchtig vertier uit de andere wijken van Voorpoort, waar de vermaakzalen en de taveernes waren. In deze straat waren de deuren al vergrendeld en de vensters met luiken gesloten.

Rhand bleef staan, streek over het houten kistje met de fluit en slingerde dat op zijn rug. Ik veronderstel dat ik niet mocht verwachten dat hij alles opzij zou zetten en met me mee zou gaan, maar hij had toch wel met me kunnen praten? Licht, ik wou dat Ingtar er was. Hij stopte zijn handen in de zakken en voelde het briefje van Selene. ‘Je denkt toch niet dat ze...’ Loial zweeg bezorgd. ‘Denk je dat ze bedrog pleegde? Iedereen stond te grijnzen alsof ze iets knaps uithaalde.’

Rhand verschikte zijn mantel. Ik moet met de Hoorn vertrekken. Als we op Ingtar wachten, kan er van alles gebeuren. Vroeg of laat zal Fajin verschijnen. Ik moet hem vóór blijven. De mannen met de pop waren bijna bij hen.

‘Rhand,’ zei de Ogier opeens, ik denk dat dat geen...’ Opeens lieten de mannen hun stokken op het harde zand van de straat vallen. In plaats van neer te storten wierp de Trollok zich met uitgestoken handen op Rhand.

Er was geen tijd om na te denken. Instinctief haalde Rhand het

zwaard in een flitsende boog uit de schede. Maan boven de meren. De Trollok struikelde met een gorgelende kreet achteruit, grauwde zelfs nog onder het vallen.

Een moment lang bleef iedereen als versteend staan. Toen keken de mannen – het moesten wel Duistervrienden zijn – naar de gevallen Trollok voor hen, naar Rhand met het zwaard in zijn handen en naar Loial naast hem. Ze draaiden zich om en gingen ervandoor. Ook Rhand stond naar de Trollok te staren. De leegte had hem omhuld voor zijn hand het gevest raakte. Saidin glansde in zijn hoofd en wenkte ziekelijk. Hij moest zich inspannen om de leegte te laten verdwijnen en likte langs zijn lippen. Zonder de leegte kriebelde de angst over zijn huid.

‘Loial, we moeten terug naar de herberg. Hurin is alleen en ze...’ Hij kreunde toen hij omhoog werd getild door een dikke, lange arm die zijn twee armen tegen hem aanpersten. Een behaarde hand greep hem bij de keel. Hij zag nog net een snuit met slagtanden boven zijn hoofd. Een ranzige lucht van zuur zweet en mest vulde zijn neusgaten. Even snel als hij was vastgegrepen, werd de hand van zijn keel weggerukt. Stomverbaasd staarde Rhand naar de dikke Ogiervingers die zich om de pols van de Trollok klemden.

‘Hou vol, Rhand.’ Hij hoorde de inspanning in Loials stem. De andere hand van de Ogier kwam voor hem langs en greep de arm die Rhand nog steeds opgetild hield. ‘Hou vol.’

Rhand werd heen en weer geschud tijdens de worsteling tussen de Ogier en de Trollok. Opeens viel hij neer. Struikelend deed hij twee stappen om uit de buurt te komen en draaide zich toen met opgeheven zwaard om.

Loial stond achter een Trollok met een zwijnskop en hield hem vast aan beide onderarmen. De Ogier had zijn handen wijd uiteen en stond te hijgen van de inspanning. De Trollok snauwde keelklanken in de rauwe Trolloktaal, gooide zijn kop achterover en trachtte Loial met een slagtand te raken. Hun laarzen schraapten door het stof van de straat.

Rhand probeerde een plek te vinden om de Trollok met zijn wapen te treffen zonder Loial te verwonden, maar de Ogier en de Trollok tolden zo snel rond in hun wilde dans dat hij geen opening kon vinden.

Grommend trok de Trollok zijn linkerarm los, maar voor hij zich helemaal kon loswerken, sloeg Loial zijn arm om diens nek en klemde het monster tegen zich aan. De Trollok graaide naar zijn zwaard. Het zeisachtige wapen hing aan de verkeerde kant voor zijn linkerhand, maar duim voor duim kwam het donkere staal omhoog uit de schede. En nog steeds tolden ze zo vlug rond dat Rhand niet kon toeslaan zonder gevaar voor Loial.

De Kracht. Daarmee kon het. Hij wist niet hoe, maar hij wist niets anders. Het zwaard van de Trollok was al half uit de schede. Als de gebogen kling vrij kwam, betekende dat Loials dood. Aarzelend vormde Rhand de leegte. Saidin glansde verlokkend. Vaag leek hij zich een tijd te herinneren dat saidin hem had toegezongen, maar nu trok het licht hem slechts aan zoals bloemengeur een bij aantrekt en de stank van stront een vlieg aantrekt. Hij stelde zich open en reikte ernaar. Er was niets. Hij had net zo goed kunnen proberen licht vast te pakken. Het bederf glibberde op hem af, bevuilde hem, maar er vloeide geen licht in hem. Aangespoord door een uiterste wanhoop probeerde hij het telkens opnieuw. En steeds weer voelde hij alleen de vuiligheid.

Plotseling gooide Loial de Trollok hijgend opzij, zo hard dat het monster tegen de zijmuur van een gebouw tolde. Hij klapte er met zijn kop tegenaan, er klonk een luid gekraak en hij gleed langs de muur omlaag met zijn nek in een onmogelijke hoek. Loial stond er met zwoegende borst naar te staren.

Rhand keek even toe vanuit de leegte voor hij besefte wat er was gebeurd. Meteen liet hij de leegte en het bezoedelde licht los en haastte zich naar Loial toe.

‘Ik heb nooit eerder... gedood, Rhand.’ Loial haalde bevend adem. ‘Hij zou jou hebben gedood als jij dit niet had gedaan,’ zei Rhand. Bezorgd keek hij naar de stegen, de luiken en vergrendelde deuren. Als er twee Trolloks waren, zouden er zeker meer zijn. ‘Het spijt me dat je het moest doen, Loial, maar het zou ons allebei hebben gedood of erger.’

‘Ik weet het. Maar ik gruwel er wel van. Zelfs bij een Trollok.’ De Ogier wees naar de ondergaande zon en greep Rhands arm beet. ‘Daar komt er nog een.’

Tegen de zon in kon Rhand geen details onderscheiden, maar het leek alsof een tweede groep mannen met een geweldige pop op Loial en hem afkwam. Maar nu wist hij waar hij naar moest kijken. De ‘pop’ bewoog zijn benen te natuurlijk en de snuit ging omhoog om de lucht op te snuiven zonder dat iemand een stok optilde. Hij dacht niet dat de Trollok en de Duistervrienden hen in de avondschaduwen konden zien. Daar bewogen ze zich te langzaam voor. Toch was het duidelijk dat ze op jacht waren en steeds dichterbij kwamen. ‘Fajin weet dat ik hier ergens ben,’ zei hij terwijl hij haastig zijn kling afveegde aan de jas van de Trollok. ‘Hij heeft ze op jacht gestuurd om mij te vinden. Maar hij is bang dat de Trolloks op straat opvallen, anders zou hij ze niet hebben vermomd. Als we in een straat kunnen komen waar mensen zijn, zijn we veilig. We moeten terug naar Hurin. Als Fajin hem daar vindt, alleen met de Hoorn...’ Hij trok Loial mee de hoek om en liep in de richting van het gelach en de muziek, maar lang voor ze daar aankwamen, verscheen er voor hen in de verder lege straat een nieuwe groep mannen met een zogenaamde pop. Rhand en Loial sloegen de volgende hoek om. De straat leidde naar het oosten.

Telkens als Rhand probeerde bij de muziek en het vertier te komen, dook er een Trollok voor hen op die de lucht opsnoof. Sommige Trolloks gebruikten hun reuk bij de jacht. Op plaatsen waar geen ogen toekeken, stapte soms een Trollok alleen rond. Meermalen wist Rhand zeker dat hij die al eerder had gezien. Ze sloten hen in en zorgden ervoor dat hij en Loial niet uit de lege straten met de dichte luiken wegkwamen. Geleidelijk werd het tweetal naar het oosten, weg van Hurin gedrongen, weg van de andere mensen, door smalle, steeds donkerder straatjes die alle kanten op liepen, omhoog en omlaag. Rhand nam de huizen om hen heen eens op. De grote gebouwen waren ’s nachts stevig afgesloten, zag hij tot zijn spijt. Zelfs als hij op een deur ging bonzen tot iemand opendeed, en zelfs al zouden ze hem en Loial binnenlaten, zou geen van die deuren een Trollok kunnen tegenhouden. Het enige gevolg zou zijn dat er nog meer slachtoffers zouden vallen.

‘Rhand,’ zei Loial ten slotte, ‘we kunnen nergens anders heen.’ Ze waren aan de oostelijke grens van Voorpoort gekomen; de hoge gebouwen links en rechts van hen waren de laatste. Lichten in de ramen op de hogere verdiepingen bespotten hem, maar alle deuren aan de straat zaten potdicht. Voor hen lagen de lege heuvels in het vroege schemerlicht, afgezien van een enkele boerderij. Toch leek het landschap niet helemaal verlaten. Hij kon nog net bleke wallen onderscheiden rond gebouwen op een van de hogere heuvels, misschien op een span afstand.

‘Als ze ons eenmaal naar buiten hebben gedreven,’ zei Loial, ‘hoeven ze zich over toeschouwers geen zorgen te maken.’ Rhand gebaarde naar de muren rond de heuvel. ‘Die moeten een Trollok tegen kunnen houden. Het moet een landhuis zijn. Misschien laten ze ons binnen. Een Ogier en een buitenlandse heer? Vroeg of laat moet deze jas toch ergens goed voor zijn.’ Hij keek achter zich de straat in. Er waren nog geen Trolloks te zien, maar hij trok Loial toch de hoek om, uit het zicht.

‘Ik denk dat dat het gildehuis van de Vuurwerkers is, Rhand. De Vuurwerkers bewaken hun geheimen heel streng. Ik denk dat ze daar Galdrian zelfs niet binnenlaten.’

‘In wat voor problemen hebben jullie je nu weer gewerkt?’ zei een bekende vrouwenstem. Er hing opeens een kruidige geur in de lucht. Rhand staarde. Selene kwam de hoek om waar zij net vandaan waren gekomen. Haar witte mantel lichtte op in de grijze schemer. ‘Hoe ben je hier gekomen? Wat doe je hier? Je moet hier meteen weg. Hollen! Er zitten Trolloks achter ons aan.’

‘Dat heb ik gezien.’ Haar stem was droog, maar ook koel en beheerst. ‘Ik was je aan het zoeken en ik vind je hier, terwijl je toestaat dat Trolloks jullie als een kudde schapen opdrijven. Kan de man die de Hoorn van Valere bezit, zich dit laten welgevallen?’

‘Die heb ik niet bij me,’ snauwde hij. ‘En ik snap niet hoe die zou kunnen helpen als ik hem wel bij me had. De dode helden worden niet verondersteld terug te komen om mij van Trolloks te redden. Selene, je moet ervandoor. Nu!’ Hij tuurde rond de straathoek. Op niet meer dan honderd pas afstand stak een Trollok zijn gehoornde kop voorzichtig de straat in om de lucht op te snuiven. Een grote schaduw naast hem duidde op een tweede Trollok en hij zag ook kleinere schaduwen. Duistervrienden.

‘Te laat,’ mompelde Rhand. Hij verschoof het fluitkistje om zijn mantel af te doen en om haar heen te slaan. Die was te lang voor haar; haar hele mantel werd er door bedekt en hij sleepte over de grond. ‘Je zult hem moeten ophouden als we wegrennen,’ vertelde hij haar. ‘Loial, als ze ons niet binnenlaten, zullen we een manier moeten vinden om naar binnen te sluipen.’

‘Maar Rhand...’

‘Wil je liever op de Trolloks wachten?’ Hij gaf Loial een duw en greep de hand van Selene en zette het op een hollen. ‘Zoek het beste pad zodat we onze nek niet zullen breken, Loial.’

‘Je zenuwen worden je de baas,’ zei Selene. Ze leek Loial in het schemerende licht gemakkelijker te kunnen volgen dan Rhand. ‘Zoek de Eenheid en blijf kalm. Iemand die groot kan zijn, moet altijd rustig blijven.’

‘De Trolloks kunnen je horen,’ zei hij tegen haar. ‘Ik wil geen grootsheid.’ Hij meende een geërgerd gegrom van haar op te vangen. De stenen rolden soms onder hun voeten weg, maar het pad over de heuvels was ondanks de schemerige schaduwen niet moeilijk. Al heel lang geleden waren de bomen en zelfs de struiken op deze heuvel gerooid voor brandhout. Er groeide niets dan kniehoog gras, dat zachtjes rond hun benen ritselde. Een zachte nachtwind stak op. Rhand maakte zich zorgen dat die hun geur naar de Trolloks zou voeren. Loial bleef bij de muur staan. Die was tweemaal zo hoog als hij en de stenen waren afgewerkt met wit pleisterwerk. Rhand tuurde achter hen naar Voorpoort. Lichtbanen van verlichte vensters vielen als spaken van een wiel uit de stadsmuren. ‘Loial,’ zei hij zachtjes, ‘kun jij ze zien? Volgen ze ons?’ De Ogier keek in de richting van Voorpoort en knikte ongemakkelijk. ‘Ik zie maar een paar Trolloks, maar ze komen deze kant uit. Ze hollen. Rhand, ik denk eigenlijk met...’

Selene onderbrak hem. ‘Als hij naar binnen wil, alantin, heeft hij een deur nodig. Zoals die daar.’ Ze wees op een donkere vlek even verderop in de muur. Zelfs toen ze het zei, wist Rhand niet eens of er een deur zat, maar toen ze erheen liep en ertegen duwde, ging die open.

‘Rhand,’ begon Loial weer.

Rhand duwde hem naar de poort. ‘Later, Loial. Zachtjes. We gaan ons verstoppen, weet je nog?’ Hij werkte hen naar binnen en sloot de poort achter hen. Er waren beugels voor een sluitbalk, maar er was geen balk te zien. Die zou ook niemand tegenhouden, maar misschien zouden de Trolloks aarzelen om naar binnen te gaan. Ze stonden in een steeg die tussen twee lange vensterloze gebouwen de heuvel opleidde. Eerst dacht hij dat die ook van steen waren, maar toen besefte hij dat het witgepleisterd hout was. Het was nu zo donker dat het van de muren terugkaatsende maanlicht ze licht deed lijken.

‘We kunnen beter gevangen worden genomen door Vuurwerkers dan door Trolloks,’ mompelde hij en stapte de omhoog lopende steeg in. ‘Maar dat wil ik je nou net de hele tijd al vertellen,’ protesteerde Loial. ‘Ik heb gehoord dat de Vuurwerkers indringers ombrengen.

Ze beschermen hun geheimen hardhandig en snel, Rhand.’ Rhand bleef stokstijf staan en staarde naar de poort achter hen. Daarbuiten waren nog steeds Trolloks. Zelfs in het ergste geval konden ze toch beter met mensen dan met Trolloks te maken hebben. Misschien kon hij de Vuurwerkers ompraten om hen te laten gaan. Trolloks luisterden niet voor ze je doodden. ‘Het spijt me dat ik je hierbij heb betrokken, Selene.’

‘Gevaar voegt er zeker iets aan toe,’ zei ze zachtjes. ‘En tot dusver pak je het goed aan. Zullen we eens kijken wat we tegenkomen?’ Ze schoof langs hem de steeg in. Rhand volgde; haar geur vulde zijn neusgaten.

Boven op de heuvel kwam de steeg uit op een groot leeg plein van aangestampte klei, net zo licht als het pleisterwerk en bijna geheel omringd door nog meer witte, vensterloze gebouwen met daartussen de schaduwen van smalle steegjes. Rechts van Rhand stond een gebouw met vensters waaruit licht op de lichte klei viel. Hij trok zich terug in de schaduw van de steeg toen er een man en een vrouw verschenen en langzaam het open stuk op wandelden. Hun kleren waren zeker niet Cairhiens. De man droeg een kniebroek die even wijd uitbolde als zijn hemdsmouwen. Beide waren zachtgeel, met borduurwerk op de broekspijpen en de borst van zijn hemd. Het lijfje van haar bleekgroene gewaad was fraai bewerkt en haar haren waren gekapt in heel veel korte vlechten. ‘Dus alles is klaar, zeg je?’ wilde de vrouw weten. ‘Weet je het zeker, Tammuz? Alles?’

De man spreidde zijn handen. ‘Je loopt altijd al mijn werk na, Aludra. Alles is gereed. Het vuurfeest zou op dit moment al kunnen worden gegeven.’

‘Zijn de poorten en deuren allemaal afgesloten? Alle...’ Haar stem stierf weg toen ze naar de andere kant van het verlichte gebouw liepen.

Rhand bekeek het open plein en herkende er bijna niets. In het midden stonden op grote houten voeten verscheidene rechtopstaande buizen, elk bijna even lang als hij en een voet of meer dik. Uit iedere buis liep een donker gekronkeld koord over de grond naar de overzijde, waar een lage muur was van ongeveer drie pas lang. Rond het plein stond een wirwar van houten rekken met bakken en buizen, gevorkte stokken en tientallen andere zaken.

Het enige vuurwerk dat hij ooit had gezien, kon je in de hand houden en dat was het enige dat hij wist. Het sprong met een enorme knal uit elkaar of gierde met vonkenregens over de grond en heel soms schoot er iets hoog de lucht in. De dingen gingen altijd vergezeld van de waarschuwingen van Vuurwerkers dat ze uit elkaar sprongen als je er een openmaakte. In ieder geval was vuurwerk te kostbaar voor de dorpsraad om ze aan een ondeskundige te geven. Hij kon zich nog goed de keer herinneren dat Mart er een had opengepeuterd. Een week lang had alleen Marts moeder het hoognodige tegen hem willen zeggen. Rhand herkende aan die uitstalling voor hem alleen de koorden. De lonten. Hij wist dat je die eerst aan moest steken.

Met een blik over zijn schouder naar de niet-afgesloten poort gebaarde hij de anderen hem te volgen en liep om de buizen heen. Als ze een plek moesten zoeken om zich te verbergen, wilde hij zo ver mogelijk bij die poort vandaan zijn.

Het betekende dat ze zich een weg tussen de rekken moesten zoeken en Rhand hield iedere keer zijn adem in als hij langs een rek streek. De dingen erin bewogen bij de lichtste aanraking. Hij hoefde ze maar eventjes aan te raken of er klonk gerammel. Ze leken allemaal van hout te zijn gemaakt, zonder één stukje metaal. Hij kon zich de herrie voorstellen als er een werd omgestoten. Hij liet zijn ogen behoedzaam over de hoge buizen glijden en dacht terug aan de knal die zo’n buisje van een vinger lang maakte. Als dit vuurwerk was, wilde hij niet in de buurt zijn.

Loial bleef maar in zichzelf mompelen, vooral als hij tegen een rek stootte, waarna hij zo snel terugweek dat hij tegen een ander rek aanliep. De Ogier sloop verder in een wolk van gerammel en gemompel.

Selene maakte hem net zo zenuwachtig. Ze schreed er net zo achteloos tussendoor alsof ze op een markt liep. Ze stootte nergens tegenaan, maakte geen enkel geluid maar deed ook geen enkele poging haar mantel dicht te houden. Het wit van haar gewaad leek witter dan alle muren samen. Hij gluurde naar de verlichte vensters en verwachtte dat er iemand zou verschijnen. Er hoefde er maar één te komen en Selene zou zeker worden gezien, waarna het alarm zou opklinken.

De vensters bleven echter leeg. Rhand slaakte net een zucht van opluchting, terwijl ze op een lage muur toeliepen – en op de stegen en gebouwen erachter – toen Loial een rek vlak naast het muurtje aanstootte. Er stonden tien stokken in die er slap uitzagen en even lang waren als Rhands arm. Rook kringelde ijl op uit de punten. Er was amper iets te horen toen het rek omviel, maar de smeulende stokken vielen op een lont. Met een knetterend gesis sprong de lont aan en de vlam snelde naar een van de lange buizen.

Rhand keek even met grote ogen toe en probeerde toen fluisterend te schreeuwen: ‘Achter de muur!’

Selene maakte een boos geluidje toen hij haar achter de muur op de grond trok, maar daar trok hij zich weinig van aan. Hij probeerde haar met zijn lichaam te beschermen toen Loial naast hen neerplofte. Hij lag te wachten tot de buis zou ontploffen en vroeg zich af of er iets van de muur zou blijven staan. Er klonk een doffe klap die hij zowel hoorde als in de grond onder zich voelde. Behoedzaam duwde hij zich zo ver van Selene op dat hij over de rand kon turen. Ze gaf hem een harde por in zijn ribben en kronkelde zich onder hem uit met een vloek in een taal die hij niet kende, maar hij sloeg er geen acht op.

Een pluimpje rook dreef uit een van de buizen omhoog. Dat was alles. Hij schudde verwonderd het hoofd. Als dat nou alles is... Met een donderende klap bloeide hoog aan de nu donkere hemel een enorme roodwitte bloem open die met trage vonken begon weg te drijven.

Terwijl hij er met grote ogen naar lag te kijken, barstte er lawaai los in het verlichte gebouw. Roepende mannen en vrouwen vulden de venstergaten, kijkend en wijzend.

Rhand wierp een verlangende blik naar de donkere steeg die slechts een tiental stappen verder lag. Maar de eerste stap zou in het volle zicht zijn van de mensen in de vensters. In het gebouw waren roffelende voeten hoorbaar.

Hij drukte Loial en Selene terug tegen de muur en hoopte dat ze er net zo uitzagen als de andere schaduwen. ‘Hou je stil,’ fluisterde hij. ‘Het is onze enige hoop.’

‘Soms,’ zei Selene kalm, ‘kan niemand je zien als je heel stil blijft.’ Ze klonk allerminst bezorgd.

Laarzen stampten heen en weer aan de andere kant van de muur en stemmen verhieven zich boos. Vooral die ene die Rhand herkende als Aludra.

‘Grote opschepper! Tammuz, jij, ja! Stom varken! Je moeder was een geit, Tammuz! Jij bent nog eens onze dood! Van ons allemaal!’

‘Je kunt mij niet de schuld geven, Aludra,’ stribbelde de man tegen, ik weet zeker dat ik alles heb geplaatst waar het hoort en de tondeldozen waren echt...’

‘Zeg maar niks meer, Tammuz! Zo’n groot varken hoort niet als een mens te praten!’ De stem van Aludra veranderde bij een vraag van iemand anders. ‘Er is geen tijd meer om een ander klaar te maken. Galdrian moet voor vannacht maar tevreden zijn met de rest! En met dat vroege vuurwerk. Jij, Tammuz! Zet alles weer goed neer en morgen ga je met de karren mee om mest te kopen. Als er vannacht nog meer fout gaat, vertrouw ik je zelfs de mest niet meer toe.’ De voetstappen en het begeleidend gemopper van Aludra stierven langzaam weg in de richting van het gebouw. Tammuz bleef achter, zachtjes mopperend hoe oneerlijk dit allemaal was. Rhand hield zijn adem in toen de man naar hen toe liep om het omgevallen rek weer overeind te zetten. Vanuit de schaduw naast de muur kon hij de rug en schouders van Tammuz zien. De man hoefde slechts om te kijken om Rhand en de anderen te zien. Nog steeds klagerig in zichzelf pratend zette hij de smeulende stokken weer rechtop en beende toen terug naar het gebouw waar de anderen heen waren gegaan.

Rhand liet zijn adem ontsnappen en keek kort naar de verdwijnende man, waarna hij zich weer in de schaduw terugtrok. Nog steeds stonden er enkele mensen bij de vensters te kijken. ‘Op nog meer geluk mogen we vanavond niet hopen,’ fluisterde hij. ‘Men zegt dat grote mannen hun eigen geluk afdwingen,’ zei Selene zachtjes.

‘Wil je daarmee ophouden,’ maakte hij haar vermoeid duidelijk. Hij wilde maar dat zijn hoofd niet zo vol was van haar geur, waardoor hij niet goed kon nadenken. Hij herinnerde zich nog hoe haar lichaam voelde toen hij haar omlaag trok – zacht en toch stevig – en dat hielp ook allerminst.

‘Rhand?’ Loial gluurde rond het andere eind van de muur naar de andere kant van het plein, ik denk dat we nog meer geluk nodig hebben.’

Rhand schoof opzij om over Loials schouders te kijken. Aan de andere kant van de open plek, in de steeg die naar de niet-afgesloten poort leidde, gluurden drie Trolloks behoedzaam vanuit de schaduwen naar de verlichte ramen. Er stond een vrouw achter een raam; ze leek de Trolloks niet te zien.

‘Tja,’ zei Selene kalm. ‘Dit betekent een val. Deze mensen zullen je misschien doden als ze je pakken. De Trolloks zullen het zeker doen. Maar misschien kun je de Trolloks zo snel verslaan dat er geen opwinding ontstaat. Misschien kun je de mensen tegenhouden die je willen doden om hun kleine geheimpjes te bewaren. Misschien wil je niet groot zijn, maar alleen een groot man zal dit lukken.’

‘Daarom hoef je het nog niet zo opgewekt te zeggen,’ zei Rhand. Hij probeerde niet langer aan haar geur te denken of aan hoe ze voelde, en de leegte omringde hem bijna. Hij schudde die af. De Trolloks leken hen nog niet te hebben gezien, nog niet. Hij schoof terug en staarde naar de nabije donkere steeg. Als ze erheen zouden hollen, zouden de Trolloks hen zeker zien, evenals de vrouw in het venster. Het was de vraag wie hen het eerst zou pakken: de Trolloks of de Vuurwerkers.

‘Jouw grootsheid zal mij gelukkig maken.’ Ondanks haar woorden klonk Selene boos. ‘Misschien zou ik je in de steek moeten laten om je ditmaal zelf een uitweg te laten zoeken. Als je grootsheid afwijst als die binnen je bereik ligt, verdien je het te sterven.’ Rhand weigerde haar aan te kijken. ‘Loial, kun jij zien of er in die steeg nog een poort is?’

De Ogier schudde zijn hoofd. ‘Het is hier te licht en daar te donker. Als ik in de steeg was, ja dan wel.’

Rhand voelde aan het gevest van zijn zwaard. ‘Neem Selene mee. Zodra je een deur ziet – als je er een ziet – roep je me en dan kom ik jullie achterna. Als er aan de andere kant geen poort is, zul je haar moeten optillen, zodat ze bij de bovenkant van de muur kan om eroverheen te klimmen.’

‘In orde, Rhand.’ Loial klonk bezorgd. ‘Maar als we gaan lopen, zullen die Trolloks achter ons aankomen. Hun maakt het niet uit wie staat te kijken. Zelfs als er een poort is, zullen ze ons vlak op de hielen zitten.’

‘Laat de zorg voor de Trolloks maar aan mij over.’ Drie stuks. Met de leegte zou ik het kunnen. De gedachte aan saidin deed hem anders besluiten. Er waren te veel vreemde dingen gebeurd als hij de mannelijke helft van de Ware Bron te dichtbij liet komen, ik volg jullie zodra ik kan. Lopen.’ Hij draaide zich om en loerde langs de muur naar de Trolloks.

Uit zijn ooghoeken ving hij iets op van Loials grote gestalte die zich bewoog en van het gewaad van Selene, gedeeltelijk onder zijn mantel. Een Trollok wees opgewonden naar hen, maar het drietal bleef aarzelend omhoog turen naar het venster waar de vrouw nog steeds stond te kijken. Drie stuks. Er moet een manier zijn. Niet de leegte. Niet saidin.

‘Er is een poort!’ klonk de zachte roep van Loial. Een van de Trolloks deed een stap naar voren; hij kwam uit de schaduw en de anderen volgden hem. Vanuit de verte hoorde Rhand de vrouw in het venster iets roepen. Ook Loial riep iets.

Zonder na te denken kwam Rhand overeind. Op de een of andere manier moest hij de Trolloks tegenhouden, anders zouden ze hem, Loial en Selene inhalen. Hij greep een van de smeulende stokken en haastte zich naar de dichtstbijzijnde buis. Die wankelde en begon om te vallen, en hij greep de vierkante houten voet beet. De buis wees recht naar de Trolloks, die aarzelend inhielden. De vrouw krijste – en Rhand duwde het smeulende eind van de stok tegen de lont, precies op de plaats waar die in de buis verdween. De doffe klap volgde meteen en de dikke houten voet sloeg zo hard tegen hem aan dat hij viel. Een gebulder als een donderslag verbrak de nachtelijke stilte en een verblindende uitbarsting van licht schoot het duister in.

Met knipperende ogen en tuitende oren kwam Rhand overeind, moeizaam kuchend door de dikke bijtende rook. Stomverbaasd keek hij rond. De helft van de buizen en rekken lag plat en een hoek van het gebouw waar de Trolloks hadden gestaan, was gewoon verdwenen, de vlammen likten aan afgebroken planken en balken. Van de Trolloks was geen spoor te bekennen.

Ondanks het getuit in zijn oren kon Rhand de Vuurwerkers in het gebouw horen schreeuwen. Hij zette het op een weifelende draf en struikelde de steeg in. Halverwege viel hij over iets en besefte dat het zijn mantel was. Hij pakte hem op en rende verder. Achter hem vulde het geschreeuw van de Vuurwerkers de nacht. Naast de open poort stond Loial ongeduldig op en neer te wippen. Hij was alleen.

‘Waar is Selene?’ wilde Rhand weten.

‘Ze liep terug, Rhand. Ik probeerde haar nog vast te houden, maar ze gleed zomaar uit mijn handen.’

Rhand wendde zich om naar het rumoer. Door het onophoudelijke gezoem in zijn oren waren enkele kreten nauwelijks te verstaan. Hij zag nu het licht van de vlammen.

‘Zandemmers! Haal snel de zandemmers!’

‘Dit is een ramp! Een ramp!’

‘Enkelen liepen die kant op!’

Loial greep Rhand bij de schouder. ‘Je kunt haar niet helpen, Rhand. Anders word je zelf gegrepen. We moeten weg.’ Iemand verscheen aan de andere kant van de steeg, een schaduw die tegen de gloed van de vlammen achter hem afstak en naar heil wees. ‘Vooruit, Rhand!’

Rhand liet zich door de poort de duisternis intrekken. Het vuur zwakte achter hen af tot een gloed in de nacht. De lichten van Voorpoort kwamen dichterbij. Rhand wilde eigenlijk dat er nog meer Trolloks zouden verschijnen, iets wat hij kon bevechten. Maar hij voelde slechts de nachtbries die het gras rimpelde.

‘Ik probeerde haar tegen te houden,’ zei Loial. Het bleef lang stil. ‘We hadden echt niets kunnen doen. Ze zouden ons ook hebben gegrepen.’

Rhand zuchtte, ik weet het, Loial. Jij hebt gedaan wat je kon.’ Hij liep enkele stappen terug en staarde naar de gloed. Die leek minder te worden, de Vuurwerkers moesten bezig zijn de vlammen te doven, ik moet haar helpen, hoe dan ook.’ Hoe? Saidin? De Ene Kracht? Hij huiverde, ik moet.’

Ze liepen door de verlichte straten van Voorpoort, gehuld in een stilte die de vrolijkheid om hen heen buitensloot. Toen ze De Verdediger van de Drakenmuur binnenstapten, hield de herbergier hem een blad met een verzegeld perkament voor. Rhand nam het aan en staarde naar het witte zegel. Een halve maan met sterren. ‘Wie heeft dit afgegeven? Wanneer?’

‘Een oude vrouw, mijn heer. Nog geen kwartier geleden. Een dienares, hoewel ze niet zei van welk Huis.’ Cuaal glimlachte alsof hij openstond voor vertrouwelijke mededelingen. ‘Dank je,’ zei Rhand, starend naar het zegel. De herbergier keek hen peinzend na toen ze de trap opliepen.

Hurin nam de pijp uit zijn mond toen Rhand en Loial de kamer binnenkwamen. Hij was met een oliedoek zijn kortzwaard en hartsvanger aan het invetten. ‘U bent lang bij de speelman gebleven, heer. Alles goed met hem?’

Rhand schrok op. ‘Wat? Thom? Ja, hij is...’ Hij verbrak het zegel met zijn duim en las.

Als ik denk dat je het ene gaat doen, doe je het andere. Je bent een gevaarlijk man. Misschien duurt het niet meer zo lang voor we weer bij elkaar zijn. Denk aan de Hoorn. Denk aan de roem. En denk aan mij, want je bent altijd de mijne.

Wederom stond er geen enkele handtekening onder, maar de vloeiende letters verrieden haar.

‘Zijn alle vrouwen gek?’ wilde Rhand van niemand weten. Hurin haalde zijn schouders op en Rhand gooide zich in de andere stoel, die gemaakt was voor een grote Ogier. Zijn voeten bungelden boven de vloer, maar hij gaf er niet om. Hij staarde naar de deken om de kist onder Loials bed. Denk aan de roem. ik wou maar dat Ingtar kwam opdagen.’

28

Een nieuwe draad in het Patroon

Perijn keek al rijdend verontrust naar de bergen van Therins Dolk. De weg liep nog lichtjes omhoog en zag eruit of die eeuwig bleef klimmen, hoewel hij dacht dat de top van de bergpas niet te lang meer op zich zou laten wachten. Aan de ene kant van het pad liep het land scherp omlaag naar een ondiepe bergstroom die schuimend op de scherpe rotsen stortte. Aan de andere kant rezen de bergen op als bevroren watervallen van rotsen in rijen kartelige ruggen. Het pad zelf liep door grote velden vol rotsblokken, sommige ter grootte van een mannenhoofd en sommige zo groot als een boerenwagen. Iemand zou zich daar heel gemakkelijk tussen kunnen verbergen. De wolven zeiden dat er mensen in de bergen waren. Perijn vroeg zich af of dat Fajins Duistervrienden waren. De wolven wisten het niet of gaven er niet om. Ze wisten alleen dat de Ontaarden ergens voor hen uit waren. Nog steeds ver voor hen uit, hoewel Ingtar de colonne opjoeg. Perijn merkte dat Uno de bergen op dezelfde manier opnam als hij deed.

Mart leek met de boog achter op zijn rug onbekommerd met drie gekleurde ballen te jongleren, maar hij zag er veel bleker uit dan eerst. Verin onderzocht hem nu bezorgd zo’n twee of drie keer per dag en Perijn wist zeker dat ze minstens een keer had geprobeerd hem te helen, maar voor zover Perijn kon zien, had dat geen effect gehad. In ieder geval leek ze bezorgd over iets waar ze niet over wilde praten. Rhand, dacht Perijn terwijl hij naar de rug van de Aes Sedai keek. Ze reed altijd naast Ingtar aan het hoofd van de stoet en ze wilde altijd dat ze nog sneller doorreden dan de Shienaraanse heer verantwoord vond. Op de een of andere manier weet ze iets van Rhand. Beelden van de wolven flikkerden door zijn hoofd – hofsteden van steen en dorpen op terrassen, alle achter de bergtoppen. De wolven bekeken ze op dezelfde manier als heuvels of weilanden, zij het wel met het gevoel dat het verspild land was. Heel even deelde hij zelfs die spijt, herinnerde zich plaatsen die de tweepoten sinds lang hadden verlaten, herinnerde zich de snelle jacht tussen de bomen en de beet van zijn kaken in beenspieren als het hert probeerde te vluchten en... Met moeite duwde hij de wolven uit zijn gedachten. Die Aes Sedai zullen ons nog allemaal vernietigen.

Ingtar liet zijn paard afzakken tot naast dat van Perijn. In Perijns ogen leek de maanvormige kam op de Shienaraanse helm soms op Trollok-hoorns. Ingtar zei zachtjes: ‘Vertel me nog eens wat de wolven hebben gezegd.’

‘Ik heb het je al tienmaal verteld,’ mompelde Perijn. ‘Vertel het me nog een keer! Misschien heb ik iets over het hoofd gezien, iets wat me kan helpen de Hoorn te vinden...’ Ingtar haalde diep adem en liet die langzaam ontsnappen, ik moet de Hoorn van Valere vinden, Perijn. Vertel het me nog een keer.’ Het was voor Perijn niet nodig alles in zijn gedachten te ordenen, niet na al die herhalingen. Hij somde het op. ‘Iemand – of iets – viel ’s nachts de Duistervrienden aan en doodde de Trolloks die wij hebben gevonden.’ Zijn maag draaide zich er niet meer van om. Raven en gieren waren smerige vreters. ‘De wolven noemen hem – of het – Schaduwdoder. Ik denk dat het een man was, maar ze wilden niet dichterbij komen om hem goed te zien. Ze zijn niet bang voor die Schaduwdoder; ontzag lijkt er meer op. Ze zeggen dat de Trolloks nu de Schaduwdoder volgen. En ze zeggen dat Fajin bij ze is.’ Zelfs na zo’n lange tijd veroorzaakte de herinnerde geur van Fajin, het voelen van die man, een wrange smaak in zijn mond. ‘Dus de andere Duistervrienden moeten er ook nog zijn.’

‘Schaduwdoder,’ mompelde Ingtar. ‘Iets van de Heer van de Nacht, zoals een Myrddraal? Ik heb dingen in de Verwording gezien die je Schaduwdoders zou kunnen noemen, maar... Ze hebben niets anders gezien?’

‘Ze wilden hem niet van dichtbij bekijken. Het was geen Schim, dat heb ik je al verteld. Ze zullen een Schim nog sneller doden dan een Trollok, zelfs als ze hun halve troep verliezen. Ingtar, de wolven die het hebben gezien, gaven het door aan anderen en die weer aan anderen voor ik ervan hoorde. Ik kan je alleen zeggen wat zij hebben doorgegeven en nadat het zo vaak is doorverteld...’ Hij zweeg toen Uno erbij kwam.

‘Aielman tussen de rotsen,’ zei de eenogige man kalm.

‘Zo ver van de Woestenij?’ vroeg Ingtar ongelovig. Op de een of andere manier slaagde Uno er soms in beledigd te kijken zonder een spier te vertrekken en Ingtar voegde eraan toe: ‘Nee, ik twijfel niet aan jou. Ik ben alleen verbaasd.’

‘Hij wilde dat ik hem zag, Drakenvuur nog aan toe, anders zou ik hem niet eens hebben gezien.’ Uno gaf het walgend toe. ‘En zijn bloedgezicht was niet gesluierd, dus hij is niet uit op doden. Maar als je een bloed-Aiel hebt gezien, zijn er altijd meer die je niet hebt gezien.’ Opeens sperde hij zijn ogen wijd open. ‘Bloedvuur, volgens mij lijkt het erop dat die bloedvent meer wil dan gezien worden.’ Hij wees. Voor hen was een man het pad opgestapt.

Onmiddellijk zakte de lans van Masema omlaag en duwde hij zijn hielen in de flanken van zijn paard. Het ging in drie sprongen over in een dodelijke galop. Hij was niet de enige, vier stalen punten richtten zich op de man.

‘Halt!’ brulde Ingtar. ‘Halt, zeg ik. Iedereen die niet blijft staan waar hij nu staat, snij ik de oren af!’

Masema trok woest de teugels aan. De anderen bleven eveneens staan in een wolk van stof, op nog geen tien pas afstand van de man, hun lansen nog steeds doodstil op diens borst gericht. De Aiel hief zijn hand om het opwolkende stof weg te wuiven. Het was de eerste beweging die hij maakte.

Het was een lange man, met een donkere huid van de zon en kortgeknipt rood haar, afgezien van een haarstaart die tot op zijn schouders hing. Van zijn zachte, kniehoge veterlaarzen tot de doek die los om zijn nek was geslagen, vertoonden zijn kleren vele tinten bruin en grijs die niet tegen rots of aarde zouden afsteken. Het eind van een korte hoornen boog stak boven zijn schouder uit en opzij aan zijn riem hing een koker vol pijlen. Een lang mes hing aan zijn andere zij. In de linkerhand hield hij een rond huidenschild en drie korte speren, slechts half zo lang als hij, maar het blad was even lang als dat van de Shienaraanse lansen.

‘We kunnen niet op de muziek dansen,’ verkondigde de man met een glimlach, ‘maar als jullie willen...’ Hij veranderde niet van houding, maar Perijn kreeg opeens de indruk dat de man zich gereed hield. ‘Mijn naam is Urien, van de Tweespitsensibbe van de Reyn-Aiel. Ik ben een Roodschild. Gedenk mij.’

Ingtar steeg af, liep naar voren en deed zijn helm af. Perijn aarzelde slechts een ogenblik voor hij van zijn paard stapte en erbij kwam staan. Hij wilde de kans niet missen een Aiel van dichtbij te zien. Je gedragen als een zwart ges luierde Aiel. In vele verhalen waren de Aiel even dodelijk en gevaarlijk als de Trolloks – sommige verhalen noemden hen zelfs Duistervrienden – maar de glimlachende Urien zag er op de een of andere manier niet gevaarlijk uit, hoewel hij geneigd scheen te zijn meteen in actie te komen. Hij had blauwe ogen. ‘Hij lijkt op Rhand.’ Perijn keek om en zag dat Mart er ook bij was gekomen. ‘Misschien heeft Ingtar gelijk,’ voegde Mart er snel aan toe. ‘Misschien is Rhand een Aiel.’ Perijn knikte. ‘Maar dat verandert niets.’

‘Nee, dat niet.’ Mart klonk of hij iets anders bedoelde dan Perijn. ‘We zijn beiden ver van onze huizen,’ zei Ingtar tegen de Aiel, ‘en wij kwamen in ieder geval voor iets anders als vechten.’ Perijn herzag zijn mening over Uriens glimlach. De man leek werkelijk teleurgesteld.

‘Zoals je wenst, Shienaraan.’ Urien wendde zich tot Verin die net van haar paard stapte. Hij maakte een vreemde buiging, groef de punten van zijn speren in de grond en stak zijn rechterhand op, de palm naar voren. Zijn stem klonk eerbiedig. ‘Wijze, mijn water is het uwe.’ Verin overhandigde de teugels aan een van de soldaten. Ze bestudeerde de Aiel toen ze aan kwam lopen. ‘Waarom noem je me zo? Hou je me voor een Aiel?’

‘Nee, Wijze. Maar u hebt het uiterlijk van hen die de reis naar Rhuidean maken en het overleven. De jaren tekenen de Wijzen niet op dezelfde manier als andere vrouwen of zoals mannen worden getekend.’

Een opgewonden blik verscheen op het gezicht van de Aes Sedai, maar Ingtar zei ongeduldig: ‘We achtervolgen Duistervrienden en Trolloks, Urien. Heb je iets van ze gezien?’

‘Trolloks? Hier?’ Uriens ogen begonnen te schitteren. ‘Dat is een van de tekenen waar de voorspellingen van spreken. Als de Trolloks wederom uit de Verwording komen, zullen we het Drievoudige Land verlaten en onze plaats van weleer innemen.’ Van de Shienaranen te paard klonk gemompel. Urien liet zijn ogen zo trots over hen heen glijden dat hij op hen neer leek te kijken. ‘Het Drievoudige Land?’ vroeg Mart.

Perijn vond dat hij er nog bleker uitzag. Niet ziek eigenlijk, maar alsof hij te lang geen zon meer had gezien.

‘Jullie noemen het de Woestenij,’ zei Urien. ‘Onze naam ervoor is het

Drievoudige Land. Wetsteen om ons te vormen, grond om onze waarde te beproeven en straf voor onze zonde.’

‘Welke zonde?’ vroeg Mart. Perijn hield de adem in en rekende erop dat de speren uit Uriens handen zouden flitsen. De Aiel haalde zijn schouders op. ‘Het is al zo lang geleden dat niemand het zich herinnert. Behalve de Wijzen en de stamhoofden, en zij willen er niet over praten. Het moet een heel groot vergrijp zijn geweest als zij het ons niet willen vertellen, maar de Schepper geeft ons de juiste straf.’

‘Trolloks,’ hield Ingtar aan. ‘Hebben jullie Trolloks gezien?’ Urien schudde het hoofd. ‘Ik zou ze hebben gedood als ik ze had gezien, maar ik heb slechts de rotsen en de hemel gezien.’ Ingtar schudde het hoofd en verloor zijn belangstelling, maar Verin zei scherp, een en al gespannen aandacht: ‘Dat Rhuidean. Wat is het? Waar is het? Hoe worden de meisjes die erheen gaan uitverkoren?’ Uriens gezicht werd nietszeggend en zijn ogen versluierden. ‘Ik kan er niet over spreken, Wijze.’

Door de klank in Uriens stem sloeg Perijn onwillekeurig de hand aan zijn bijl. Ingtar hield zich eveneens klaar voor zijn zwaard en onder de ruiters ontstond beweging. Maar Verin stapte op de Aiel af, tot ze bijna tegen hem aan stond en keek op naar zijn gezicht, ik ben geen Wijze zoals jij ze kent, Urien,’ zei ze fel. ‘Ik ben een Aes Sedai. Vertel me wat je kunt van Rhuidean.’

De man die klaar had gestaan het alleen tegen twintig man op te nemen, zag er nu uit alsof hij aan deze ene gezette, grijsharige vrouw wilde ontsnappen. ‘Ik... ik kan u alleen vertellen wat iedereen weet. Rhuidean ligt in de landen van de Jenn-Aiel, de dertiende stam. Ik kan niet over hen vertellen, alleen hun naam noemen. Niemand mag daar komen, behalve de vrouwen die Wijze willen worden of de mannen die stamhoofd wensen te worden. Mogelijk maken de Jenn-Aiel onder hen hun keuze. Ik weet het niet. Velen gaan, weinigen keren weer met het teken van wat ze zijn... Wijze of stamhoofd. Meer kan ik niet zeggen, Aes Sedai. Meer niet.’ Verin bleef met samengeknepen lippen naar hem opkijken. Urien keek naar de hemel alsof hij probeerde die in zijn geheugen vast te leggen. ‘Treft uw hand mij nu, Aes Sedai?’ Ze stond met haar ogen te knipperen. ‘Wat?’

‘Treft uw hand mij nu? Een oude voorspelling zegt dat als we ooit de Aes Sedai wederom beschamen, zij ons zullen treffen. Ik weet dat uw macht groter is dan die van de Wijzen.’ De Aiel lachte opeens, vreugdeloos. Er danste een wild licht in zijn ogen. ‘Breng uw bliksems, Aes Sedai. Ik zal met hen dansen.’

De Aiel dacht dat hij ging sterven en hij was niet bang. Perijn besefte dat hij met open mond stond toe te kijken en deed hem snel dicht. ‘Wat zou ik er niet voor geven,’ mompelde Verin, die naar Urien opkeek, ‘jou in de Witte Toren te hebben. Of alleen al bereid om te praten. O, wees stil man. Ik doe je geen kwaad. Tenzij je van plan bent mij kwaad te doen, met je gepraat over de dans.’ Urien leek verbijsterd. Hij keek naar de Shienaranen die overal in het rond te paard zaten, alsof hij een of andere list verwachtte. ‘U bent geen Speervrouw,’ zei hij langzaam. ‘Hoe kan ik een vrouw aanvallen die niet gebonden is aan de speer? Het is verboden, behalve om levens te redden, en dan nog zou ik wonden aanvaarden om het te vermijden.’

‘Waarom ben je hier, zo ver van je eigen land?’ vroeg ze. ‘Waarom ben je naar ons toe gekomen? Je had tussen de rotsen kunnen blijven en we zouden nooit hebben geweten dat je daar was.’ De Aiel aarzelde en Verin voegde eraan toe: ‘Vertel me alleen wat je bereid bent te zeggen. Ik weet niet wat jullie Wijzen doen, maar ik zal je geen kwaad doen of proberen je tot iets te dwingen.’

‘Dat zeggen de Wijzen ook,’ zei Urien droogjes, ‘maar toch moet zelfs een stamhoofd een sterke maag hebben om niet te doen wat ze willen.’ Hij scheen zijn woorden zorgvuldig te kiezen, ik ben op zoek naar... iemand. Een man.’ Zijn ogen gleden langs Perijn, Mart, de Shienaranen, en wees ze allen af. ‘Hij die komt met de Dageraad. Het staat geschreven dat er bij zijn komst grote tekenen en voortekenen zullen zijn. Door de wapenrusting van uw begeleiders zag ik dat u uit Shienar komt en u ziet eruit als een Wijze; dus meende ik dat u kennis kon hebben van grote gebeurtenissen, de gebeurtenissen die hem mogelijk aankondigen.’

‘Een man?’ De stem van Verin was zacht, maar haar ogen leken wel twee dolken. ‘Wat zijn deze tekenen?’

Urien schudde het hoofd. ‘Er wordt gezegd dat wij ze zullen kennen als we ze horen, zoals we hem zullen kennen als we hem zien, want hij zal getekend zijn. Hij zal komen uit het westen, van achter de Rug van de Wereld, maar van ons bloed zijn. Hij zal naar Rhuidean gaan en ons uit het Drievoudige Land leiden.’ Hij nam een speer in zijn rechterhand. Leer kraakte en metaal kraste toen de krijgslieden naar hun zwaarden grepen. Perijn besefte dat hij zijn bijl weer vast had, maar Verin maande allen met een geërgerde blik tot kalmte. Urien schraapte met zijn speerpunt een cirkel in het stof en trok er toen een kronkellijn in. ‘Het wordt gezegd dat hij onder dit teken zal veroveren.’

Ingtar keek nadenkend naar het teken, hij herkende het duidelijk niet, maar Mart mompelde zacht iets grofs en Perijn voelde zijn mond droog worden. Het oeroude teken van de Aes Sedai. Verin veegde met haar voet het teken weg. ‘Ik kan je niet vertellen waar hij is, Urien,’ zei ze, ‘en ik heb niet gehoord van enig teken of voorteken om je naar hem te leiden.’

‘Dan zal ik mijn speurtocht voortzetten.’ Het was geen vraag en toch bleef Urien wachten tot ze een knikje gaf voordat hij de Shienaranen trots en uitdagend aankeek en hen toen zijn rug toekeerde. Hij liep lenig weg en verdween zonder eenmaal om te kijken tussen de rotsen. Enkele krijgslieden begonnen te mopperen. Uno zei iets over ‘stomme, dwaze Aiel’ en Masema gromde dat ze de Aiel voor de raven achter hadden moeten laten.

‘We hebben kostbare tijd verspild,’ verkondigde Ingtar luid. ‘We zullen nog sneller moeten rijden om het in te halen.’

‘Ja,’ zei Verin. ‘We moeten sneller rijden.’

Ingtar wierp haar een blik toe, maar de Aes Sedai stond naar de omwoelde grond te kijken, waar haar voet het teken had weggeveegd. ‘Afstappen,’ beval hij. ‘Wapenrusting op de pakpaarden. We zijn nu in Cairhien. We willen niet dat de Cairhienin denken dat we voor de strijd komen. Doe het snel.’

Mart boog zich naar Perijn toe. ‘Denk je...? Denk je dat hij over Rhand stond te praten? Het is gek, weet je, maar zelfs Ingtar denkt dat Rhand een Aiel is.’

‘Ik weet het niet,’ zei Perijn. ‘Alles is idioot geweest sinds we met Aes Sedai te maken kregen.’

Zachtjes, alsof ze in zichzelf stond te praten, zei Verin terwijl ze naar de grond bleef kijken: ‘Het maakt er deel van uit, maar hoe? Weeft het Rad des Tijds draden in het Patroon waar we niets van weten? Of beroert de Duistere het Patroon opnieuw?’ Perijn voelde hoe hij huiverde.

Verin keek op naar de soldaten, die hun wapenrusting opborgen. ‘Opschieten!’ beval ze nog bitser dan Ingtar en Uno samen. ‘We moeten opschieten.’

29

Seanchan

Geofram Bornhald negeerde zowel de stank van brandende huizen als de lichamen die overal in de stoffige straat verspreid lagen. Byar en een witgemantelde garde van honderd man reden vlak achter hem aan het dorp in; de helft van de groep die hij had meegenomen. Zijn legioen was naar zijn zin te veel uitgedund en de Ondervragers hadden het te veel voor het zeggen, maar het bevel aan hem was duidelijk geweest: gehoorzaam de Ondervragers.

Er was hier maar weinig weerstand geboden. Slechts uit een handvol woonhuizen kringelde nog rook. De herberg stond er nog, zag hij. Witgepleisterde steen, zoals bijna ieder gebouw op de Vlakte van Almoth.

Voor de herberg trok hij de teugels aan en zijn ogen gleden over de gevangenen die vlak bij de dorpsput door zijn soldaten werden bewaakt en langs de hoge galg die de dorpsbrink verpestte. Die was haastig opgericht, slechts een lange balk op staanders, maar er hingen dertig lijken aan en hun kleren rimpelden in de wind. Kleine lijfjes zwaaiden tussen hun ouders mee. Zelfs Byar zat er ongelovig naar te staren.

‘Muadh!’ brulde hij. Een grijsharige man kwam uit de groep gevangenbewakers aanhollen. Muadh was ooit in de handen van Duistervrienden gevallen. De littekens op zijn gezicht joegen zelfs de moedigsten angst aan. ‘Komt dit alles door jou, Muadh, of door de Seanchanen?’

‘Geen van beiden, kapiteinheer.’ Muadhs stem was een schor, gefluisterd gegrom, nog een geschenk van de Duistervrienden. Hij zei verder niets.

Bornhald fronste. ‘Dat stel heeft het zeker niet gedaan,’ zei hij, naar de gevangenen wijzend. De Kinderen zagen er niet meer zo netjes uit als toen hij ze door Tarabon had gevoerd, maar ze leken klaar voor een wapenschouw vergeleken met de zwervers die onder hun waakzame ogen neergehurkt zaten. Versuft kijkende mannen, gekleed in lompen en stukken wapenrusting. Overlevenden van het leger dat Tarabon tegen de invallers op de Kop van Toman had ingezet. Muadh aarzelde en zei toen voorzichtig: ‘De dorpelingen zeggen dat ze de mantels van Taraboners droegen, kapiteinheer. Er was een grote man bij, met grijze ogen en een lange snor, die een tweelingbroer lijkt van Kind Earwin, en een jonge kerel die een aardig gezicht probeerde te verbergen achter een blonde baard en met zijn linkerhand vocht. Klinkt bijna als een beschrijving van Kind Wuan, kapiteinheer.’

‘Ondervragers,’ vloekte Bornhald. Earwin en Wuan hoorden bij de groep die hij onder het bevel van de Ondervragers had moeten plaatsen. Hij had al eerder de gevolgen van hun daden gezien, maar dit was voor het eerst dat hij bij kinderlijkjes stond. ‘Als de kapiteinheer het zegt.’ Muadh liet het klinken als vurige bijval.

‘Snij ze los,’ zei Bornhald vermoeid. ‘Snij ze los en zorg er in ieder geval voor dat de dorpelingen weten dat er niet meer gemoord zal worden.’ Tenzij een of andere dwaas besluit dapper te zijn omdat zijn vrouw staat te kijken, want dan moet ik een voorbeeld stellen. Hij steeg af en zijn blikken gleden opnieuw over de gevangenen, terwijl Muadh zich roepend om ladders en messen wegrepte. Hij had andere zorgen dan het fanatisme van de Ondervragers; hij wilde eigenlijk liever nooit meer over Ondervragers nadenken. ‘Ze stellen niet veel voor in de strijd, kapiteinheer,’ zei Byar. ‘Of het nou Taraboners zijn of de laatste Domani. Ze bijten als ratten in het nauw, maar slaan op de vlucht zodra je terugbijt.’

‘Laten we eerst afwachten wat wijzelf tegen de invallers klaarspelen, Byar, voor we afgeven op deze mannen, nietwaar?’ In de ogen van de gevangenen lag een verslagen blik die er al was geweest voor zijn mannen hier waren aangekomen. ‘Laat Muadh er een bij me brengen.’ Het gezicht van Muadh was al voldoende om de meest vastberaden man zwak te maken. ‘Het liefst een officier. Eentje die er intelligent uitziet en zonder toeters en bellen kan vertellen wat hij heeft gezien, maar jong genoeg om nog geen sterke wil te hebben. Laat Muadh niet al te zachtzinnig met hen omspringen, begrepen? Laat die man geloven dat ik ergere dingen zal doen dan hij in zijn naarste dromen droomt, tenzij hij me overtuigt van het tegendeel.’ Hij gooide een van de Kinderen de teugels toe en beende de herberg binnen.

Verwonderlijk genoeg was de herbergier er nog, een gedienstige, zwetende man. Zijn hemd spande zich zo strak over zijn buik dat de erop geborduurde rode tierelantijnen eraf leken te springen. Bornhald gebaarde de man weg te gaan. Vaag besefte hij dat in de doorgang enige kinderen zich aan een vrouw vasthielden tot de dikke herbergier hen naar buiten leidde.

Bornhald trok zijn handschoenen uit en ging aan een tafel zitten. Hij wist te weinig van de invallers, de vreemden. Zo werden ze door bijna iedereen genoemd die niet over Artur Haviksvleugel liep te raaskallen. Hij wist dat ze zichzelf Seanchanen noemden en Hailene. Hij wist genoeg van de Oude Spraak om te weten dat dat laatste woord ‘Zij die eerst komen’ of ‘de Voorlopers’ betekende. Ze noemden zichzelf ook Rhyagelle, ‘Zij die thuiskomen’, en ze spraken over Corenne, ‘de Terugkeer’. Hij was bijna geneigd aan te nemen dat de verhalen over de terugkerende legers van Artur Haviksvleugel waarheid bevatten. Niemand wist waar de Seanchanen vandaan kwamen, behalve dat ze met schepen aan land waren gekomen. Bornhalds verzoek bij het Zeevolk om inlichtingen was met zwijgen beantwoord. Amador had niet veel op met de Atha’an Miere en die houding werd met afkeer beantwoord. Het enige dat hij van de Seanchanen wist, had hij gehoord van mannen van het type dat nu buiten zat. Gewond, verslagen gepeupel dat met grote ogen en zwetend vertelde over mannen die vaak op monsters en op paarden ten strijde trokken, die vochten met die monsters aan hun zijde en die Aes Sedai bij zich hadden om de aarde onder de voeten van hun vijanden te splijten.

Bij het geluid van laarzen in de deuropening trok hij een wolfachtige grijns, maar Byar werd niet vergezeld van Muadh. Het Kind van het Licht dat kaarsrecht naast hem stond met de helm in de kromming van zijn arm, was Jeral, die volgens Bornhald honderd span verder zou moeten zijn bij de Ondervragers. Over zijn wapenrusting droeg de jongeman een Domaanse mantel, afgezet met blauw, in plaats van de witte mantel van de Kinderen.

‘Muadh staat nu te praten met een jonge kerel, kapiteinheer,’ zei Byar. ‘Kind Jeral is net met een boodschap aangekomen.’ Bornhald gebaarde Jeral te spreken.

De jongeman bleef stijf rechtop staan. ‘Eer en groeten van Jaichim

Carridin,’ begon hij recht voor zich uit kijkend, ‘die de Hand van het Licht leidt in...’

‘Ik heb geen behoefte aan de eer van de Ondervrager,’ gromde Bornhald en zag de geschrokken blik van de jongeman. Jeral was nog jong. Wat dat betrof keek Byar trouwens even verontrust. ‘Je komt toch met een boodschap van hem? Geef het me niet letterlijk, tenzij ik erom vraag. Vertel me enkel wat hij wil.’

Het Kind dat al klaarstond de boodschap woordelijk op te dreunen, slikte voor hij begon. ‘Kapiteinheer, hij... hij zegt dat u te veel manschappen te dicht bij de Kop van Toman brengt. Hij zegt dat de Duistervrienden op de Vlakte van Almoth moeten worden uitgeroeid en u dient... vergeef me, kapiteinheer – u dient meteen om te keren en de vlakte op te trekken.’ Hij bleef stijf staan.

Bornhald nam hem op. Het stof van de vlakte had vlekken achtergelaten op Jerals gezicht, mantel en laarzen. ‘Zorg dat je wat te eten krijgt,’ zei Bornhald tegen hem. ‘In een van die huizen moet waswater zijn, als je dat wilt. Kom over een uur bij me terug. Ik wil je enkele berichten meegeven.’ Hij gebaarde de jongeman te vertrekken.

‘De Ondervragers kunnen gelijk hebben, kapiteinheer,’ zei Byar toen Jeral weg was. ‘Er zijn veel dorpjes, overal verspreid op deze vlakte, en de Duistervrienden...’

Bornhald mepte op de tafel en bracht hem tot zwijgen. ‘Welke Duistervrienden? In geen enkel dorp dat wij op zijn bevel hebben ingenomen, heb ik iets gezien. Afgezien van boeren en ambachtslieden die bang zijn dat hun bedrijf wordt platgebrand en enkele oude vrouwen die de zieken verzorgen.’ Byars gezicht stond opmerkelijk nietszeggend. Hij stond altijd vlugger klaar om Duistervrienden te vinden dan Bornhald. ‘En kinderen, Byar? Zijn kinderen hier ook al Duistervrienden geworden?’

‘De zonden van de moeder zetten zich voort tot in het vijfde geslacht,’ haalde Byar aan, ‘en de zonden van de vader tot in het tiende geslacht.’ Maar zijn ogen stonden verontrust. Zelfs Byar had nog nooit een kind gedood.

‘Heb jij je ooit weleens afgevraagd, Byar, waarom Carridin onze vaandels heeft weggenomen en waarom de Kinderen die onder bevel staan van de Ondervragers, hun mantels niet mogen dragen? Zelfs de Ondervragers hebben het wit afgelegd. Dat duidt toch op iets?’

‘Hij moet zijn redenen hebben gehad, kapiteinheer,’ zei Byar langzaam. ‘De Ondervragers hebben altijd een reden, zelfs als ze die niet aan ons vertellen.’

Bornhald herinnerde zichzelf eraan dat Byar een goed soldaat was. ‘De Kinderen in het noorden dragen Taraboonse mantels, Byar, en die in het zuiden Domaanse. Wat dat inhoudt, bevalt me niets. Natuurlijk zijn hier Duistervrienden, maar die zitten in Falme, niet op de Vlakte van Almoth. Als Jeral uitrijdt, gaat hij niet alleen. Er zullen boodschappen doorgegeven worden aan iedere groep Kinderen die ik maar kan vinden. Ik ben van plan het legioen naar de Kop van Toman te brengen, Byar, en uit te zoeken wat die echte Duistervrienden, die Seanchanen, van plan zijn.’

Byar keek moeilijk, maar voor hij iets kon zeggen, verscheen Muadh met een gevangene. De zwetende jongeman in het gedeukte, bewerkte borstkuras keek met angstogen naar het lelijke gezicht van Muadh. Bornhald trok zijn dolk en begon zijn nagels bij te snijden. Hij had nooit begrepen waarom mensen daar zenuwachtig van werden, maar hij wilde er best gebruik van maken. Zelfs zijn grootvaderlijke glimlach liet het groezelige gezicht van de gevangene verbleken. ‘Zo, jongeman. Jij gaat me alles vertellen wat je van die vreemden weet, nietwaar? Als je behoefte hebt om na te denken over wat je wilt gaan zeggen, stuur ik je met Kind Muadh mee om het te overwegen.’ De gevangene keek met grote bange ogen naar Muadh. Toen barstte het verhaal uit hem los.

De lange deining van de Arithische Oceaan liet de Schuimvlok rollen, maar Domon hield zich wijdbeens in evenwicht terwijl hij door de lange buis van zijn kijkglas het grote schip in het oog hield dat hem achtervolgde. Een achtervolger die langzaam op hem inliep. De wind die de Schuimvlok voortjoeg, was niet de gunstigste of de sterkste, maar voor het andere schip, dat met zijn stompe boeg de golven in bergen van schuim kapotsloeg, had de wind niet gunstiger kunnen staan. In het oosten doemde de kustlijn van de Kop van Toman op met donkere rotsen en smalle zandstroken. Het had hem niet uitgemaakt dat de Schuimvlok zo ver buitengaats was gevaren, maar nu was hij bang dat hij daarvoor moest boeten. ‘Vreemden, schipper?’ Jarins angst klonk door in zijn woorden, is het een schip van de vreemden?’

Domon liet het kijkglas zakken, maar kon zijn ogen bijna niet afwenden van dat grote, vierkante schip met zijn vreemde geribbelde

zeilen. ‘Seanchanen,’ zei hij en hij hoorde Jarin kreunen. Hij trommelde met zijn dikke vingers op de scheepsboord en beval toen de roerganger: ‘Breng ons dichter onder de kust. Dat schip zal zich niet in de ondiepten wagen waar de Schuimvlok kan zeilen.’ Jarin schreeuwde bevelen en de bemanning haastte zich de zeilen te reven, terwijl de roerganger de boeg scherp naar de kust draaide. De Schuimvlok voer langzamer met de kop in de wind, maar Domon was er zeker van dat hij het ondiepe water kon bereiken voor het andere vaartuig hem inhaalde. Zelfs met volle ruimen kon ze in ondieper water varen dan die grote kogge.

Zijn schip stak hoger uit het water dan bij zijn vertrek uit Tanchico. Een derde van zijn lading vuurwerk was verkocht in de vissersdorpen op de Kop van Toman, maar tegelijk met de vele zilverstukken had hij verontrustend nieuws opgevangen. De mensen spraken over de komst van invallers, in grote, vierkante schepen. Als de Seanchaanse schepen voor de kust voor anker lagen, werden de dorpelingen die huis en hof wilden verdedigen, getroffen door bliksems uit de hemel, waarbij de aarde onder hun voeten in vlammen uitbarstte, terwijl kleine boten steeds meer invallers aan land brachten. Domon had eerst gedacht dat dit onzin was, tot ze hem de verschroeide velden lieten zien. Die had hij al in te veel dorpen gezien om nog twijfel te koesteren. Er streden monsters mee met de Seanchaanse soldaten. Niet dat er ooit enig verzet bestond, vertelden de vissers, en sommigen beweerden zelfs dat de Seanchanen zelf monsters waren, met hoofden als enorme insecten.

In Tanchico had niemand ook maar enig idee hoe ze zichzelf noemden en de Taraboners hadden het vol vertrouwen over hun soldaten die hen terug de zee in zouden jagen. Maar in ieder kustplaatsje was het weer anders. De Seanchanen vertelden de verbijsterde mensen dat zij hun verzaakte geloften opnieuw moesten afleggen, hoewel ze nooit de moeite namen om uit te leggen wanneer ze waren verzaakt of wat de geloften inhielden. Jonge vrouwen werden stuk voor stuk meegevoerd om onderzocht te worden; sommigen waren naar de schepen gebracht en nooit meer teruggezien. Een paar oudere vrouwen, gidsen en heelsters, waren eveneens verdwenen. De Seanchanen kozen een nieuwe dorpsmeester of stadsheer en de waaghals die luidkeels bezwaar maakte over de verdwenen vrouwen of over het feit dat zij niet zelf een dorpsmeester mochten kiezen, werd opgehangen, barstte ineens in vlammen uit of werd als een grauwende hond opzij getrapt. Het viel gewoon niet te voorspellen wat er zou gebeuren totdat het te laat was.

En als de mensen grondig geknecht waren, als ze geknield hadden gezworen dat zij de Voorlopers zouden gehoorzamen, op de Terugkeer zouden wachten en met hun leven ‘Zij die thuiskomen’ zouden dienen, zeilden de Seanchanen weg om gewoonlijk nooit weer terug te keren. Men zei dat Falme de enige stad was die ze bezet hielden. In sommige dorpen die ze hadden achtergelaten, namen de mannen en vrouwen hun vroegere leven weer op. Soms werd er zelfs weer gesproken over het kiezen van een dorpsraad, maar dan schoten de meeste ogen naar de zee. Uit bleke gezichten klonk het protest dat men zich echt aan de afgelegde geloften wilde houden, ook al begreep men er niets van.

Domon was niet van plan ook maar één Seanchaan te ontmoeten als hij het kon vermijden.

Hij hief zijn kijkglas weer op om te zien of hij op het naderende dek van de Seanchanen iets kon onderscheiden, toen op nog geen honderd pas bakboord het zeeoppervlak donderend omhoog spoot en opvlamde. Voor zijn mond open kon vallen, spleet een volgende vlammenzuil de zee aan stuurboord en toen hij zich snel omdraaide om dat te zien, spoot er een derde voor de Schuimvlok omhoog. De uitbarstingen stierven even snel weg als ze waren ontstaan en het schuim waaide over hun dek. Waar de zuilen waren geweest, borrelde en dampte de zee als kokend water.

‘We... we kunnen ondiep water bereiken voor ze langszij kunnen komen,’ zei Jarin langzaam. Het kostte hem moeite niet naar het woelige water onder de stoomwolken te kijken.

Domon schudde zijn hoofd, ik weet niet wat ze deden, maar ze kunnen ons vernietigen, zelfs in de branding.’ Hij rilde en dacht aan de vlammen in de waterfonteinen en aan een ruim vol vuurwerk. ‘Het Fortuin mag me slaan; als we dat al overleven, verdrinken we.’ Hij trok aan zijn baard, wreef over zijn bovenlip en wilde eigenlijk het bevel niet geven, want het schip en de vracht waren zijn enige wereldse bezittingen. Ten slotte gaf hij moeizaam het bevel: ‘Loef haar op in de wind, Jarin, en strijk de zeilen. Vlug man, vlug! Voor ze denken dat we nog steeds willen ontsnappen!’ Terwijl de bemanning naar de driehoekige zeilen rende, draaide Domon zich om en keek naar het naderende Seanchaanse schip. De Schuimvlok verloor vaart en dook in de golven. Het andere vaartuig rees hoger boven het water uit dan Domons schip, met houten torens op boeg en steven. Mannen werkten in het want aan de vreemde zeilen en geharnaste mannen stonden boven op de torens. Een roeiboot zakte langszij omlaag en spoedde zich met tien roeiers naar de Schuimvlok. Er stonden geharnaste mannen in en – Domons wenkbrauwen schoten verbaasd omhoog – in de steven zaten twee vrouwen neergehurkt. De roeiboot bonsde tegen de romp. De eerste die omhoog klom, was een van de geharnaste mannen. Domon zag meteen waarom sommige dorpelingen hadden beweerd dat de Seanchanen zelf monsters waren. De helm leek heel veel op een monsterachtige insectenkop door de dunne rode pluimen die op voelsprieten leken. De ogen leken door insectenkaken heen te turen. De helm was beschilderd en verguld om meer indruk te maken en de rest van zijn wapenrusting was eveneens beschilderd en verguld. Overlappende zwartrode platen met gouden randen bedekten zijn borst, de buitenkant van zijn armen en de voorkant van zijn bovenbenen. Zelfs zijn stalen handschoenen waren rood met goud gekleurd. Waar geen metaal zat, waren zijn kleren van donker leer. Het tweehandige zwaard op zijn rug had een gebogen kling; de schede en het gevest waren van zwart en rood leer.

Toen nam de geharnaste man zijn helm af en Domon stond hem met open mond aan te staren. Het was een vrouw. Haar donkere haren waren kortgeknipt en haar gezicht stond hard, maar een vergissing was niet mogelijk. Hij had nog nooit van het bestaan van vrouwelijke krijgslieden gehoord, behalve bij de Aiel, en van de Aiel was bekend dat ze gek waren. Even verontrustend was het feit dat haar gezicht er niet anders uitzag zoals hij van een Seanchaan had verwacht. Weliswaar waren haar ogen blauw en was haar huid heel licht, maar dat had hij wel eerder gezien. Als deze vrouw een rok droeg, zou niemand een tweede keer naar haar kijken. Hij nam haar op en herzag zijn mening. Haar kille blik en harde kaaklijn zouden overal opvallen.

De andere soldaten kwamen na de vrouw het dek op. Toen sommigen hun vreemde helmen afnamen, zag Domon opgelucht dat dat tenminste mannen waren. Mannen met zwarte en bruine ogen die onopvallend in Tanchico of Illian konden rondlopen. Hij had al spookbeelden in gedachten van legers gewapende vrouwen met blauwe ogen. Aes Sedai met zwaarden, dacht hij, terugdenkend aan hoe de zee was opengebarsten.

De Seanchaanse liet hooghartig haar ogen over het dek dwalen en koos toen Domon uit als de schipper. Aan hun kleding te zien moest hij of Jarin het zijn. Maar omdat Jarin zijn ogen had gesloten en gebeden mompelde, keek ze zwijgend Domon aan en hield hem met haar felle ogen gevangen.

‘Is er een vrouw onder je bemanning of passagiers?’ Ze sprak wat lispelend waardoor hij haar haast niet begreep, maar er zat een harde klank in haar stem die duidelijk maakte dat ze gewend was antwoord te krijgen. ‘Spreek, man, als jij de schipper bent. Zo niet, wek dan die andere dwaas en zeg hem zijn mond open te doen.’ ik ben de schipper, zeker, mijn vrouwe,’ zei Domon behoedzaam. Hij had geen idee hoe hij haar moest aanspreken en hij wilde niet verkeerd beginnen, ik heb geen passagiers en er zijn geen vrouwen onder de bemanning.’ Hij dacht aan de meisjes en vrouwen die waren weggevoerd en niet voor de eerste keer vroeg hij zich af wat dit volk van hen wilde.

De twee vrouwen die gekleed waren als vrouwen, kwamen uit de roeiboot. Met knipperende ogen zag Domon hoe de ene vrouw de andere meevoerde aan een lijn van zilverkleurig metaal toen ze aan boord stapten. De riem liep van de armband van de eerste vrouw naar een halsband rond de nek van de tweede. Hij kon niet zien of de riem gevlochten was of geklonken – het kon allebei zijn – maar hij bestond van armband tot en met de halsband duidelijk uit een stuk. De eerste vrouw rolde de lijn op toen de ander aan boord kwam. De aangelijnde vrouw was in simpel donkergrijs gekleed, hield haar handen gevouwen en keek strak naar de dekplanken. De ander was in het blauw en had op de borst rode emblemen met gevorkte zilveren bliksems, net als op de zijkant van haar rok, die vlak boven de enkels van haar laarzen eindigde. Domon voelde zich niet op zijn gemak toen hij de vrouwen opnam.

‘Praat langzaam, man,’ eiste de blauwogige vrouw in haar lispelende spraak. Ze liep over het dek naar hem toe, ging pal voor hem staan, keek hem recht in de ogen en leek op de een of andere manier langer en groter dan hij. ‘Je bent nog moeilijker te verstaan dan de anderen in dit door het Licht verzaakte land. En ik ben niet van het Bloed. Ik maak daar geen aanspraak op. Nog niet. Na de Corenne... Ik ben kapitein Egeanin.’

Domon herhaalde wat hij had gezegd, probeerde langzaam te spreken en voegde eraan toe: ik ben echt een vredelievende koopman, kapitein. Ik wil u niet te na komen en sta buiten uw oorlog.’ Onwillekeurig dwaalden zijn ogen weer naar de twee vrouwen die door de lijn waren verbonden.

‘Een vredelievende koopman?’ peinsde Egeanin. ‘In dat geval ben je vrij om te gaan zodra je opnieuw trouw hebt gezworen.’ Ze ving zijn blik op en wendde zich glimlachend tot de vrouwen met de trotse houding van een eigenares. ‘Bewonder je mijn damane? Ze heeft me veel gekost, maar ze was iedere munt waard. Behalve de adel bezitten slechts weinigen een damane en de meesten zijn eigendom van de troon. Ze is sterk, koopman. Ze had je hele schip kunnen versplinteren als ik dat gewild had.’

Domon staarde naar de vrouwen met de zilveren riem. Hij had gemeend dat de vrouw met de bliksems de woeste waterkolommen had veroorzaakt en dus een Aes Sedai was. De opmerking van Egeanin liet zijn hoofd tollen. Niemand kan dat een... is zij een Aes Sedai?’ vroeg hij ongelovig.

De achteloze klap met de rug van haar gehandschoende hand zag hij niet eens aankomen. Hij struikelde achteruit toen de stalen handschoen zijn lip spleet.

‘Sommige woorden worden nooit hardop gezegd,’ zei Egeanin gevaarlijk zachtjes. ‘Er zijn slechts damane, de beteugelden, en nu dienen ze zowel naar de geest als in werkelijkheid.’ Vergeleken met haar ogen was ijs warm.

Domon slikte wat bloed weg en drukte zijn hand stevig tegen zijn dij. Zelfs met een zwaard in de hand zou hij zijn bemanning niet door een handvol geharnaste soldaten laten afslachten, maar het was een hele inspanning om nederig iets te zeggen, ik beoogde geen minachting, kapitein, maar ik weet niets van u of van uw manieren. Als ik u beledig, is het onwetend en niet opzettelijk.’ Ze keek hem aan en zei toen: ‘Jullie zijn allemaal onwetend, kapitein, maar jullie zullen de schuld van je voorvaderen betalen. Dit land was van ons en zal ons weer toebehoren. Na de Terugkeer zal het ons weer toebehoren.’ Ze bedoelt toch niet dat dat gezever over Artur Haviksvleugel waar is? Domon wist niet wat hij moest zeggen en hield dus zijn mond stijf dicht. ‘Vaar uw schip naar Falme.’ Hij wilde protesteren, maar haar boze blik bracht hem tot zwijgen. ‘Daar zullen jullie en dit schip onderzocht worden. Als je niet meer bent dan een vredelievende koopman, zoals je beweert, zal het je worden toegestaan je eigen weg te gaan nadat jullie de geloften hebben afgelegd.’

‘Geloften, kapitein? Welke geloften?’

‘Gehoorzaamheid, gereedheid en dienstbaarheid. Jullie voorvaderen hadden ze moeten onthouden.’

Kapitein Egeanin ging haar mensen voor en liet een man achter van lage rang, zoals zijn eenvoudige wapenrusting en zijn diepe buiging voor haar bewezen. Toen voer hun roeiboot weer weg naar het grotere schip. De achtergebleven Seanchaan gaf geen bevelen, maar zat enkel met gekruiste benen op het dek en begon zijn zwaard te wetten, terwijl de bemanning de zeilen hees en naar de kust voer. Hij leek helemaal niet bevreesd dat hij alleen was. Ondanks dit gegeven zou Domon persoonlijk elk bemanningslid overboord hebben gegooid die hem wilde neerslaan. De Schuimvlok werd immers op weg langs de kust gevolgd door het Seanchaanse schip, dat verder buiten de kust in dieper water voer. De afstand tussen de twee vaartuigen bedroeg zeker een span, maar Domon besefte dat er geen enkele hoop op ontsnapping bestond. Hij wilde de man weer even veilig bij kapitein Egeanin afleveren als een kind in de armen van zijn moeder. Het was een lange tocht naar Falme en Domon wist ten slotte aan de Seanchaan een paar woorden te ontlokken. Het was een man van middelbare leeftijd, met donkere ogen; hij had een oud litteken boven zijn ogen en nog een op zijn kin. Hij heette Caban en hij minachtte iedereen aan deze kant van de Arythische Oceaan. Dat bracht Domon een poos tot zwijgen. Misschien zijn ze echt die... Nee, dat was echt waanzin. Caban sprak even lispelend als Egeanin, maar bij haar klonk het als zijde die over metaal gleed en bij hem als leer over steen. De man wilde eigenlijk alleen maar verhalen kwijt over veldslagen, drinken en vrouwen die hij had gekend. De helft van de tijd wist Domon niet zeker of de man het over het hier en nu had of over die onbekende plaats waar hij vandaan kwam. De man sprak zeker niet vrijuit over alles wat Domon wilde weten. Eenmaal vroeg Domon naar de damane. Caban stak zijn arm uit vanwaar hij zat – voor de roerganger – en zette de punt van zijn zwaard tegen Domons keel. ‘Pas op wat je tong verlaat, anders raak je hem kwijt. Dat zijn zaken van het Bloed en die gaan jouw soort niet aan. Het mijne evenmin.’ Hij grijnsde erbij en toen hij klaar was, ging hij door met het wetten van de sterke gebogen kling. Domon veegde het bloeddruppeltje weg dat boven zijn kraag opwelde en besloot dat hij dat in ieder geval nooit meer zou vragen. Hoe dichter ze bij Falme kwamen, hoe meer hoge, hoekige Seanchaanse schepen ze passeerden. Sommige waren onder zeil, maar er lagen er nog meer voor anker. Elk schip had een stompe boeg en torens en Domon had nooit grotere gezien, zelfs niet bij het Zeevolk. Enkele plaatselijke zeilschepen met scherpe boegen en driehoekige zeilen schoten over de groene golven. Die aanblik gaf hem het vertrouwen dat Egeanin de waarheid over zijn vrijlating had gesproken. Toen de Schuimvlok het vasteland naderde waar Falme lag, stond Domon versteld van het aantal Seanchaanse schepen dat buiten de haven voor anker lag. Hij probeerde ze te tellen, maar gaf het op bij honderd, en toen had hij nog niet eens de helft geteld. Hij had weleens meer zoveel schepen bij elkaar gezien in Illian, Tyr en zelfs Tanchico, maar daar waren ook veel kleinere vaartuigjes bij geweest. Terwijl hij mistroostig in zichzelf liep te mopperen, stuurde hij de Schuimvlok de haven in, onder de hoede van haar grote Seanchaanse waakhond.

Falme lag op een landtong op de uiterste punt van de Kop van Toman. Verder naar het westen lag niets, behalve de Arythische Oceaan. Hoge rotswanden rezen aan beide zijden op en boven op een hoogte, waar ieder binnenlopend schip langs moest, stonden de torens van de Wakers over de Golven. Uit een van de torens hing een kooi waarin een troosteloze man zat die zijn benen tussen de tralies door liet bungelen. ‘Wie is dat?’ vroeg Domon.

Caban was eindelijk met het wetten van zijn zwaard gestopt. Domon had zich afgevraagd of hij zich er soms mee wilde scheren. De Seanchaan keek naar wat Domons vinger aanwees. ‘O, dat is de Eerste Waker. Natuurlijk niet de man die op de stoel zat toen we hier landden. Iedere keer als hij sterft, kiezen ze een nieuwe en stoppen wij hem in de kooi.’

‘Waarom?’ wilde Domon weten.

Cabans grijns liet te veel tanden zien. ‘Ze keken uit naar het verkeerde en vergaten wat ze zich hadden moeten herinneren.’ Met moeite kon Domon zijn ogen van de Seanchaan afwenden. De Schuimvlok gleed door de branding het kalmere water van de haven in. Ik ben een koopman en ik moet me er niet mee bemoeien. Falme rees op achter de stenen kaden langs de hellingen rond de inham die de haven vormde. Domon kon niet goed zien of die donkere stenen huizen tezamen een redelijk groot dorp of een kleine stad vormden. Hij zag er in elk geval geen enkel groot gebouw dat vergelijkbaar was met het kleinste paleis in Illian. Hij koerste de Schuimvlok naar een plekje aan een kade en vroeg zich tijdens het vastleggen van het schip af of de Seanchanen misschien een deel van het vuurwerk in zijn ruim zouden willen kopen. Ik moet me er niet mee bemoeien.

Tot zijn verrassing had Egeanin zichzelf met haar damane naar de haven laten roeien. Er was ditmaal een andere vrouw bij die de armband droeg, en ook zij droeg het rode embleem en de gespleten bliksem op haar gewaad. De damane was echter dezelfde droef kijkende vrouw die nooit opkeek, tenzij de ander haar aansprak. Egeanin liet Domon en zijn bemanning van het schip wegleiden om onder het oog van een paar soldaten op de kade te gaan zitten. Ze leek te denken dat die voldoende waren en Domon was niet van plan ruzie met haar te maken, terwijl onder haar leiding anderen de Schuimvlok afzochten. De damane nam deel aan de zoektocht. Aan het eind van de kade verscheen een ding. Domon wist geen enkel ander woord om het te beschrijven. Een beerachtig schepsel, met een leerachtig, grijsgroen vel en met een snavelbek in zijn wigvormige kop. En drie ogen. Het waggelde mee naast een man op wiens kuras drie ogen waren geschilderd. De plaatselijke bewoners, dokwerkers en zeelieden in grove hemden en lange vesten tot aan de knieën, schoven opzij toen het tweetal langskwam, maar geen enkele Seanchaan keek een tweede keer. De man scheen het beest met handgebaren te leiden.

Man en beest verdwenen tussen de gebouwen en lieten Domon met open mond en zijn bemanning mompelend achter. De twee Seanchaanse bewakers keken spottend en zwijgend toe. Ik bemoei me er niet mee, herinnerde Domon zichzelf. Zijn zaak was zijn schip. De lucht rook bekend naar zout water en pek. Hij bewoog zich ongemakkelijk op de zonverwarmde stenen en vroeg zich af wat de Seanchanen zochten. Waar de damane naar zocht. Hij vroeg zich af wat voor schepsel dat was geweest. Meeuwen krijsten en cirkelden boven de haven. Hij dacht aan de geluiden die een gekooid mens zou maken. Ik bemoei me er niet mee.

Uiteindelijk stapte Egeanin, gevolgd door de anderen, de kade op. De Seanchaanse kapitein had iets in een stuk gele zijde gewikkeld, merkte Domon behoedzaam op. Iets wat klein genoeg was om met één hand te dragen, maar wat ze zorgvuldig met twee handen vasthield. Hij kwam langzaam overeind vanwege de soldaten, hoewel in hun ogen dezelfde minachting lag als in die van Caban. ‘Hebt u het gezien, kapitein? Ik ben slechts een vreedzame koopman. Willen uw mensen misschien vuurwerk kopen?’

‘Misschien, koopman.’ Er klonk een onderdrukte opwinding in haar stem door, waardoor hij zich niet op zijn gemak voelde. Haar volgende woorden versterkten dat gevoel. ‘Jij komt met me mee.’ Ze beval twee soldaten te volgen en een van hen gaf Domon een duw om hem aan te sporen. Het was geen ruwe stoot. Domon had boeren hetzelfde zien doen bij koeien om het dier te laten lopen. Hij zette zijn tanden op elkaar en volgde Egeanin.

De kasseienstraat liep tegen de helling omhoog en ze lieten de havenlucht achter zich. De huizen met leidaken werden groter en hoger. Er bevonden zich nu meer bewoners op straat dan Seanchaanse soldaten, wat verbazingwekkend was voor een bezette stad. Nu en dan kwam er een palankijn langs, gedragen door mannen met ontbloot bovenlijf. De Falmenaren leken zich aan hun eigen werkzaamheden te wijden, alsof de Seanchanen niet bestonden. Of bijna alsof ze niet bestonden. Als er een palankijn of soldaat langskwam, boog iedereen. Zowel het arme volk in smerige kleren als de rijken in hun hemden, vesten en gewaden met ingewikkeld kleurenpatroon. Iedereen boog en bleef gebogen tot de Seanchanen voorbij waren. Ze deden hetzelfde bij Domon en zijn bewakers. Egeanin en haar soldaten keurden geen van hen een blik waardig. Domon besefte met een schok dat enkele bewoners in de straat een dolk aan de riem hadden en in enkele gevallen zelfs een zwaard. Hij was zo verbaasd dat hij zonder verder nadenken vroeg: ‘Staan sommigen van hen aan uw kant?’

Egeanin keek verbaasd om; ze begreep hem duidelijk niet. Ze liep niet langzamer maar keek naar de mensen en knikte. ‘Je bedoelt de zwaarden. Ze zijn nu ons volk, koopman. Ze hebben de geloften afgelegd.’ Ze stond onverwachts stil, wees naar een grote, breedgeschouderde man met een zwaar geborduurd vest en een zwaard dat aan een eenvoudige leren bandelier hing. ‘Jij!’ De man kwam geschrokken half omhoog uit zijn buiging en op zijn gezicht verscheen een angstige blik. Het was een harde kerel, maar het leek of hij ervandoor wilde gaan. In plaats daarvan boog hij nog dieper met de handen op zijn knieën en zijn ogen strak op haar laarzen gericht. ‘Hoe mag deze hier de kapitein dienen?’ klonk het afgemeten.

‘Je bent koopman?’ zei Egeanin. ‘Je hebt de geloften afgelegd?’

‘Ja, kapitein, ja.’ Hij bleef strak naar haar voeten staren. ‘Wat vertel je de mensen als je met je wagens door het binnenland rijdt?’

‘Dat ze moeten gehoorzamen aan de Voorlopers, kapitein, de Terugkeer afwachten en Zij die thuiskomen, moeten dienen.’

‘En speel je nooit met de gedachte om dat zwaard tegen ons te gebruiken?’

De knokkels van de handen op zijn knieën werden wit en opeens klonk de spanning door in zijn stem. ‘Ik heb de geloften gezworen, kapitein. Ik gehoorzaam, houd me gereed en dien.’

‘Zie je?’ zei Egeanin, die zich naar Domon wendde. ‘Er bestaat geen reden hun wapens te verbieden. Er moet handel zijn en kooplieden moeten zich kunnen beschermen tegen bandieten. We staan mensen toe te komen, gaan en staan waar ze willen, zolang ze gehoorzamen, gereed zijn en dienen. Hun voorvaderen braken hun geloften, maar zij hebben het beter geleerd.’ Ze liep verder de heuvel op en de soldaten gaven Domon een por.

Hij keek om naar de handelaar. De man bleef gebogen staan tot Egeanin tien stappen verder was gelopen. Toen richtte hij zich op en haastte zich de andere kant op. Hij sprong haast de hellende straat af.

Egeanin en haar soldaten keken niet op toen een bereden Seanchaanse troep hen heuvelopwaarts inhaalde. De soldaten bereden beesten die er bijna net zo uitzagen als katten, maar zo groot waren als een paard en bronskleurige hagedisschubben bezaten. Voeten met klauwen grepen de kasseien vast. Een kop met drie ogen draaide opzij en staarde naar Domon toen de troep voorbij klom. Het leek te weten hoe Domon zich voelde, struikelde en bijna viel. Overal in de straat drukten de Falmenaren zich plat tegen de gevels en sommigen deden hun ogen dicht. De Seanchanen letten niet op hen. Domon begreep waarom de Seanchanen het volk zoveel vrijheid konden toestaan. Hij vroeg zich af of hij sterk genoeg zou zijn om zich te verzetten. Damane. Monsters. Hij vroeg zich af of iets of iemand de Seanchanen kon tegenhouden als ze helemaal tot aan de Rug van de Wereld wilden oprukken. Bemoei je er niet mee, herinnerde hij zich ruw en overwoog of er niet een manier was de Seanchanen bij zijn volgende handelstochten te vermijden.

Ze bereikten de top van de helling. Hier hield de stad op en begonnen de heuvels. Er was geen stadsmuur. Voor hen lagen de herbergen voor de kooplieden die in het binnenland handeldreven, wagenerven en stallen. Hier zouden de lagere heren van Illian behoorlijke herenhuizen hebben gebouwd. Voor de grootste stond een erewacht van Seanchanen en er hing een banier met een blauwe rand waarin een gouden havik met gespreide vleugels stond. Egeanin gaf haar zwaard en dolk af voor ze Domon mee naar binnen nam. Haar twee soldaten bleven op straat staan. Domon begon te zweten. Het rook hier naar hoge heren. Het was kwaad zaken doen met een heer op zijn eigen erf.

In de voorhal liet Egeanin Domon bij de deur staan en sprak een dienaar aan. Iemand uit Falme, getuige de wijde hemdsmouwen en de spiraal die op de borst van zijn hemd was geborduurd. Domon meende ‘hoogheer’ op te vangen. De dienaar haastte zich weg en kwam ten slotte weer terug om hen voor te gaan naar wat zeker het grootste vertrek moest zijn. Ieder stukje meubilair en zelfs de kleden waren verwijderd en de stenen vloer was glanzend geboend. Kamerschermen beschilderd met vreemde vogels verborgen wanden en vensters. Egeanin bleef vlak achter de deur staan. Toen Domon wilde vragen waar ze waren en waarom, bracht ze hem met een woeste blik en een woordeloos gegrom tot zwijgen. Ze bewoog zich niet, maar ze leek op het punt te staan op haar voeten te gaan wiebelen. Ze hield het onbekende voorwerp van zijn schip vast als iets kostbaars. Hij probeerde te bedenken wat het kon zijn.

Opeens galmde er zacht een gong en liet de Seanchaanse zich op haar knieën vallen, waarna ze voorzichtig het in zijde gewikkelde voorwerp naast zich neerzette. Domon keek even naar haar en liet zich ook op zijn knieën zakken. Heren hadden vreemde gewoonten en hij vreesde dat Seanchaanse heren nog vreemdere hadden dan hij vermoedde.

Twee mannen verschenen in de deuropening aan de andere kant van de kamer. Bij de een was de linkerkant van zijn hoofd kaalgeschoren en hing zijn overgebleven blonde haar in vlechten over zijn oor tot op zijn schouders. Zijn donkergele kamerjas was zo lang dat Domon nog net de punten van gele pantoffels zag. De ander droeg een blauwzijden kamerjas, met vogels van brokaat, die bijna een stap achter hem aan sleepte. Zijn hoofd was kaalgeschoren en zijn vingernagels waren minstens een duim lang; de eerste twee vingernagels van elke hand waren blauwgelakt. Domons mond viel open.

‘U verkeert in de aanwezigheid van hoogheer Turak,’ zong de blonde man eentonig, ‘die Hen die eerst komen, leidt en de Terugkeer steunt.’

Egeanin boog zo diep met haar handen in de zij dat haar voorhoofd de grond raakte. Domon bootste haar prompt na. Zelfs de hoogheren van Tyr zouden dit niet eisen, dacht hij. Uit zijn ooghoeken zag hij Egeanin de vloer kussen. Met een grimas besloot hij dat hij hier de grens trok. Ze konden toch niet zien of hij het echt deed of niet. Opeens stond Egeanin op. Domon wilde eveneens overeind komen en had net zijn ene knie opgetrokken, toen een grom in haar keel en een geschokte blik van de man met de vlechten hem zijn gezicht weer tegen de vloer deden drukken, waarna hij in zichzelf mopperde. Ik zou dit nog fiiet eens doen voor de koning van Illian en de Raad van Negen samen.

‘Uw naam is Egeanin?’ Dat moest de stem van de man in de blauwe kamerjas zijn. Zijn lispelende spraak had een ritme waardoor hij bijna leek te zingen.

‘Die naam werd mij op mijn zwaarddag gegeven, hoogheer,’ antwoordde ze nederig.

‘Dit is een mooi exemplaar, Egeanin. Heel zeldzaam. Wenst u een betaling?’

‘Uw genoegen, hoogheer, is voor mij betaling genoeg. Ik leef om te dienen, hoogheer.’

‘Ik zal de keizerin uw naam noemen, Egeanin. Na de Terugkeer zullen er nieuwe namen tot het Bloed worden geroepen. Toon uw geschiktheid en mogelijk mag u de naam Egeanin vervangen door een hogere.’

‘De hoogheer eert mij.’

‘Ja. U mag zich terugtrekken.’

Domon kon slechts haar laarzen zien, die achterwaarts wegschuifelden, regelmatig stilhoudend voor een buiging. Hij zag hoe het zweet van zijn voorhoofd op de vloer druppelde toen Turak weer het woord nam.

‘Je mag opstaan, koopman.’

Domon stond op en zag wat Turak in zijn handen hield. De cuendillarschijf in de vorm van het oude zegel van de Aes Sedai. Terugdenkend aan Egeanins reactie toen hij de Aes Sedai had genoemd, begon Domon pas goed te zweten. Er lag geen afkeer in de donkere ogen van de hoogheer, slechts een lichte nieuwsgierigheid, maar Domon vertrouwde geen hoge heren. ‘Weet je wat dit is, koopman?’

‘Nee, hoogheer.’ Domons antwoord klonk rotsvast. Geen koopman zou het lang uithouden als hij niet met een stalen gezicht en een kalme stem kon liegen.

‘En toch bewaarde je het op een geheime plek.’

‘Ik verzamel oude voorwerpen, hoogheer, uit vroeger tijden. Er zijn zeker mensen die zoiets zouden stelen als het voor het grijpen lag.’ Turak bekeek de zwartwitte schijf een ogenblik. ‘Dit is cuendillar, koopman – ooit van dat woord gehoord? – en ouder dan je misschien wel vermoedt. Loop met me mee.’

Behoedzaam volgde Domon de hoogheer en hij voelde zich wat zekerder. Elke heer, waar dan ook, zou volgens hem op dit punt lijfwachten hebben ontboden. Maar het weinige dat hij van de Seanchanen had gezien, vertelde hem dat ze de dingen anders deden als gewone mensen. Met een nietszeggend gezicht werd Domon naar een ander vertrek geleid. Hij dacht dat de meubels door Turak hierheen waren gebracht. Ze leken uit gebogen vormen te bestaan en het hout was zo gewreven dat de vreemde nerven zichtbaar waren. In de kamer stonden een ronde stoel op een zijden tapijt met geweven vogels en bloemen en een grote ronde kast. Kamerschermen vormden nieuwe muren.

De man met de vlecht opende de deuren van de kast, waardoor planken zichtbaar werden met een vreemde verzameling figuurtjes, bekers en vazen. Het waren er ongeveer vijftig en geen twee waren er gelijk in grootte of vorm. Domons adem stokte toen Turak de schijf voorzichtig naast zijn evenbeeld zette.

‘Cuendillar,’ zei Turak. ‘Dat verzamel ik, koopman. Alleen de keizerin zelf heeft een mooiere verzameling.’

Domons ogen rolden haast uit hun kassen. Als alles op die planken echt cuendillar was, dan stond daar genoeg om een koninkrijk te kopen, of minstens een hoog Huis te stichten. Zelfs een koning zou zich tot de bedelstaf kunnen verlagen door zoveel te kopen, als hij al wist waar zo’n schat was te vinden. Hij begon te glimlachen. ‘Hoogheer, wilt u dit voorwerp alstublieft als geschenk aanvaarden?’ Hij wilde het eigenlijk niet weggeven, maar het was beter dan deze Seanchaan boos te maken. Misschien zullen de Duistervrienden nu op hém jagen. ‘Ik ben een eenvoudige koopman, ik wil enkel handel drijven. Als ik weer mag uitzeilen, beloof ik echt dat...’

De gezichtsuitdrukking van Turak veranderde in het geheel niet, maar de man met de vlechten onderbrak Domon met een snauw. ‘Ongeschoren hond! Hoe waag je het te spreken van een gift aan de hoogheer als kapitein Egeanin dat al heeft geschonken? Je staat te handelen alsof de hoogheer een... een koopman is! Je zult negen dagen lang worden gegeseld, hond, en...’ Een miniem vingergebaar van Turak bracht hem tot zwijgen.

‘Ik kan je niet toestaan mij te verlaten, koopman,’ zei de hoogheer. ‘In dit schaduwland van eedverzakers heb ik niemand kunnen vinden die met een gevoelig man als ik een gesprek kan voeren. Maar jij bent een verzamelaar. Misschien zullen je gesprekken boeiend zijn.’ Hij liep naar de stoel en liet zich in de ronding onderuit zakken om Domon op te nemen.

Domon mat zich een naar hij hoopte innemende glimlach aan. ‘Hoogheem ik ben slechts een eenvoudige koopman, een simpel man. Ik beschik niet over de kennis hoe ik met een hoogheer moet omgaan.’ De man met de vlecht keek hem kwaad aan, maar Turak leek niet te luisteren. Van achtereen van de schermen verscheen een slanke, knappe jonge vrouw die snel naast de hoogheer neerknielde en hem een gelakt dienblad voorhield. Er stond één kopje op, dun en zonder oor, waarin de een of andere dampende vloeistof zat. Haar donkere, ronde gezicht deed hem vaag aan het Zeevolk denken. Turak nam het kopje voorzichtig in zijn vingers, zonder naar de jonge vrouw te kijken, en snoof de damp op. Domon wierp een blik op het meisje en wendde verschrikt zijn ogen af. Haar witzijden gewaad zat vol geborduurde bloemen, maar het was zo dun dat hij er recht doorheen kon kijken en daaronder zag hij haar naakte slanke gestalte. ‘Het aroma van kaf,’ zei Turak, ‘is een bijna even groot genot als de smaak. Goed, koopman. Ik heb vernomen dat cuendillar hier zelfs nog zeldzamer is dan in Seanchan. Vertel me eens hoe een eenvoudige koopman aan zo’n stuk is gekomen.’ Hij nipte aan zijn kaf en wachtte.

Domon haalde diep adem en begon zich een weg uit Falme te liegen.

30

Daes Dae’mar

In de kamer die Hurin en Loial samen deelden, tuurde Rhand door het raam naar de nette lijnen en terrassen van Cairhien, de stenen gebouwen en de leien daken. Hij kon het gildehuis van de Vuurwerkers niet zien. Zelfs als de enorme torens en de grote herenhuizen er niet waren geweest, zouden de stadswallen het hebben verhinderd. De Vuurwerkers waren het gesprek van de dag, hoewel het alweer enkele dagen geleden was dat ze zo vroeg in de avond één nachtbloem de lucht in hadden geschoten. Een tiental verschillende verhalen deed de ronde, zonder de kleinere varianten te tellen, maar geen benaderde de waarheid.

Rhand draaide zich om. Hij hoopte dat er niemand gewond was geraakt bij de brand. Over wat er binnen de gildevesting was gebeurd, hielden de Vuurwerkers hun mond stijf dicht. ‘Ik neem de volgende wacht,’ zei hij tegen Hurin, ‘zodra ik terug ben.’

‘Dat is niet nodig, mijn heer.’ Hurin boog even diep als een Cairhienin. ‘Ik kan de wacht wel houden. Echt, mijn heer hoeft geen moeite te doen.’

Rhand haalde diep adem en wisselde een blik met Loial. De Ogier trok slechts zijn schouders op. Iedere dag dat ze langer in Cairhien waren, werd de snuiver vormeiijker. De Ogier maakte met zijn gebaar duidelijk dat de mens zich vaak vreemd gedroeg. ‘Hurin,’ zei Rhand. ‘Je hebt me tot dusver heer Rhand genoemd en dan maakte je er niet iedere keer dat ik keek een buiging bij.’ Ik wil dat hij zich ontspant en me weer heer Rhand noemt, dacht hij verbijsterd. Heer Rhand! Licht, we moeten maken dat we hier wegkomen, voordat ik ook nog wil dat hij buigingen maakt. ‘Wil je alsjeblieft gaan zitten? Je maakt me al moe als ik naar je kijk.’ Hurin stond stijf rechtop, gereed voor iedere taak die Rhand hem zou willen opdragen. Hij ging niet zitten en hij ontspande zich niet.

‘Het zou niet juist zijn, mijn heer. We horen deze Cairhienin te tonen dat we net zo nauwkeurig en goed weten als...’

‘Wil je daarmee ophouden!’ schreeuwde Rhand. ‘Zoals u wenst, mijn heer.’

Met moeite voorkwam Rhand een volgende diepe zucht. ‘Hurin, het spijt me. Ik had niet tegen je moeten schreeuwen.’

‘Het is uw goed recht, mijn heer,’ zei Hurin eenvoudig. ‘Als ik niet doe wat u wenst, hebt u het recht te schreeuwen.’ Rhand wilde naar de snuiver toe stappen met de bedoeling hem bij de kraag te pakken en flink door elkaar te schudden. Een klopje op de tussendeur deed het drietal verstijven, maar Rhand zag tot zijn genoegen dat Hurin niet eerst om toestemming vroeg voor hij zijn zwaard oppakte. Het reigerwapen hing aan Rhands zij. Terwijl hij naar de deur liep, voelde hij aan het gevest. Hij wachtte tot Loial op zijn lange bed zat, met zijn benen goed en de lange jaspanden netjes geschikt, zodat de met een deken bedekte kist onder Loials bed onzichtbaar was. Toen gooide hij de deur open. Daar stond de herbergier, op en neer wippend van opwinding, die Rhand zijn dienblad voorhield. Op het blad lagen twee verzegelde perkamenten. ‘Vergeef me, mijn heer,’ zei Cuaal buiten adem. ‘Ik kon niet wachten tot u beneden kwam, en toen was u niet in uw kamer, en... en... Vergeef me, maar...’ Hij bewoog het blad op en neer. Rhand griste de uitnodigingen weg. Er waren er al zoveel geweest. Hij keek er niet naar, maar pakte Cuaals arm en schoof hem in de richting van de gang. ‘Dank u, baas Cuaal, voor de moeite. Als u ons nu alleen wilt laten...’

‘Maar, mijn heer,’ protesteerde Cuaal, ‘deze zijn van...’

‘Dank u.’ Rhand duwde de man de gang in en trok de deur stevig dicht. Hij gooide de perkamenten op tafel. ‘Dat heeft hij nog nooit gedaan. Loial, denk je dat hij aan de deur stond te luisteren voor hij aanklopte?’

‘Je gaat al net zo denken als die Cairhienin,’ lachte de Ogier, maar zijn oren bewogen nadenkend en hij voegde eraan toe: ‘Maar het is Cairhiens, dus misschien deed hij dat ook wel. Ik dacht niet dat we iets zeiden dat hij niet mag horen.’

Rhand probeerde het zich te herinneren. Geen van hen had de Hoorn van Valere genoemd, of Trolloks of Duistervrienden. Toen hij merkte dat hij zich stond af te vragen wat Cuaal had kunnen opmaken uit wat ze hadden gezegd, vermande hij zich. ‘Deze stad werkt op je

zenuwen,’ mompelde hij in zichzelf.

‘Mijn heer?’ Hurin had de verzegelde perkamenten opgepakt en stond met grote ogen naar de zegels te staren. ‘Mijn heer, deze zijn van heer Barthanes, Hoogzetel van Huis Damodred, en van...’ – hij begon van ontzag te fluisteren – ‘... van de koning.’

Rhand wuifde ze weg. ‘Ze gaan de haard in, net als de andere. Ongeopend.’

‘Maar, mijn heer!’

‘Hurin,’ zei Rhand geduldig, ‘jij en Loial samen hebben me dat Grote Spel ruimschoots uitgelegd. Als ik op elke uitnodiging inga, zullen de Cairhienin er iets uit opmaken en denken dat ik deel uitmaak van iemands plannen. Als ik niet ga, leggen ze ook dat weer op hun eigen manier uit. Als ik een antwoord terugstuur, zullen ze diep gaan peinzen wat daar de bedoeling van is, en hetzelfde gebeurt als ik niet antwoord. Aangezien de helft van Cairhien de andere helft bespioneert, weet iedereen wat ik doe. Ik heb de eerste twee verbrand en dat doe ik met deze ook, net als alle andere.’ Op een dag had hij een stapel van twaalf met onverbroken zegels in de haard van de gelagkamer gesmeten. ‘Wat ze er ook uit opmaken, het is tenminste voor iedereen hetzelfde. Ik wil niemand in Cairhien helpen en ik wil hier niemand tegen de haren in strijken.’

‘Ik heb geprobeerd het uit te leggen,’ zei Loial. ‘Ik vermoed dat het zo niet werkt. Wat je ook doet... Cairhienin zullen er altijd een of ander plannetje achter vermoeden. Dat zei Ouder Haman tenminste altijd.’

Hurin hield Rhand de verzegelde perkamenten voor alsof hij hem goud aanbood. ‘Mijn heer, deze hier draagt Galdrians persoonlijke zegel. Zijn persoonlijke zegel, mijn heer. En dit is het persoonlijke zegel van heer Barthanes, die bijna even machtig is als de koning. Mijn heer, als u deze verbrandt, dan maakt u hen de machtigste vijanden die u zich maar kunt voorstellen. Het verbranden heeft tot nog toe goed gewerkt, omdat de andere Huizen allemaal afwachten om te zien wat u van plan bent. Ze denken dat u wel machtige bondgenoten zult hebben door ze zo te beledigen. Maar heer Barthanes! En de koning! Beledig hen en ze zullen zeker iets ondernemen.’ Rhand streek door zijn haar. ‘En als ik ze allebei afsla?’

‘Dat helpt niet, mijn heer. Bijna ieder Huis heeft u momenteel een uitnodiging gezonden. Als u deze afwijst, tja... het is wel zeker dat minstens een van de andere Huizen zal bedenken dat u zich dus niet hebt verbonden met de koning of met heer Barthanes, zodat ze uw belediging kunnen vergelden. Mijn heer, ik heb gehoord dat de Huizen in Cairhien tegenwoordig moordenaars gebruiken. Een mes op straat. Een pijl van een dak. Vergif in uw wijn.’

‘Je kunt ze allebei aannemen,’ stelde Loial voor. ‘Ik weet dat je het niet wilt, Rhand, maar het zou ook nog best leuk kunnen zijn. Een avondje in het huis van een grote heer, of zelfs in het koninklijk paleis. Rhand, de Shienaranen geloofden ook in je.’ Rhand grimaste. Hij wist dat het toeval was geweest dat de Shienaranen dachten dat hij een heer was. Het toevallige al in zijn naam, een gerucht onder de dienaren en vervolgens Moiraine en de Amyrlin die het vuurtje nog sneller hadden verspreid. Maar Selene had het ook geloofd. Misschien hoort ze bij een van deze Huizen. Hurin stond echter heftig zijn hoofd te schudden. ‘Bouwer, je kent Daes Dae’mar niet zo goed als je denkt. Niet zoals ze het momenteel in Cairhien spelen. Voor de meeste Huizen zou het geen verschil maken. Zelfs als ze elkaar tot het bloedige einde bestrijden, doen ze in het openbaar toch of ze dat niet doen. Deze twee echter niet. Huis Damodred bezette de troon tot Laman die verloor en ze willen hem terug. De koning zou hen verpletteren als ze niet bijna even machtig waren als hij. Er zijn geen verbetener rivalen dan Huis Riatin en Huis Damodred. Als mijn heer beide aanneemt, zullen beide Huizen het weten zodra hij zijn antwoord heeft gezonden en zullen ze beide denken dat heer Rhand met de ander heeft samengezworen. Ze zullen mes of vergif gebruiken voor je het goed en wel beseft.’ ik veronderstel,’ bromde Rhand, ‘dat als ik er een aanneem, de ander zal denken dat ik me verbonden heb met dat Huis.’ Hurin knikte. ‘En dan zullen ze me mogelijk willen vermoorden om het plan waar ik bij betrokken lijk, te dwarsbomen.’ Hurin knikte weer. ‘Heb je dan een voorstel hoe ik beide mogelijkheden die tot mijn dood leiden, kan omzeilen?’ Hurin schudde zijn hoofd, ik wou maar dat ik die eerste twee nooit had verbrand.’

‘Inderdaad, mijn heer, maar het zou niet veel verschil hebben gemaakt, vermoed ik. Welke u ook had aangenomen of afgewezen, deze Cairhienin zouden het op hun manier hebben uitgelegd.’ Rhand stak zijn hand uit en Hurin legde er de twee opgevouwen perkamenten in. De een was niet met de boom en kroon van het Huis Damodred verzegeld, maar met het aanvallende everzwijn van Barthanes. De ander toonde Galdrians hertenbok. Persoonlijke zegels.

Blijkbaar was hij erin geslaagd door helemaal niets te doen tot in de hoogste stand belangstelling op te wekken.

‘Die mensen zijn gek,’ zei hij en probeerde een oplossing te vinden. ‘Ja, mijn heer.’

‘Ik ga me in de gelagkamer vertonen met deze hier,’ zei hij langzaam. Wat ’s middags in de gelagkamer werd gezien, was voor de avondschemer bekend in tien Huizen en bij de dageraad in alle Huizen, ik verbreek de zegels niet. Op die manier zullen ze weten dat ik ze allebei nog niet heb beantwoord. Zolang ze wachten om te zien welke kant ik kies, kan ik misschien nog enkele dagen voor onszelf winnen. Ingtar moet snel komen. Dat moet.’

‘Goed, mijn heer, dat is denken als een Cairhienin,’ zei Hurin grijnzend.

Rhand keek hem zuur aan en propte toen de perkamenten in zijn zak, boven op Selenes briefjes. ‘Laten we gaan, Loial. Misschien is Ingtar aangekomen.’

Toen hij en Loial de gelagkamer in stapten, keek niemand van de aanwezigen naar Rhand. Cuaal was een zilveren dienblad aan het poetsen of zijn leven ervan afhing. De dienstmeisjes haastten zich tussen de tafels door alsof Rhand en de Ogier niet bestonden. Iedereen zat in zijn of haar beker te staren, alsof er machtige geheimen in de wijn en het bier zaten verborgen. Niemand zei iets. Een ogenblik later trok hij de twee uitnodigingen uit zijn zak, bekeek de zegels en stopte ze toen terug. Cuaal schrok een beetje toen Rhand in de richting van de deur liep. Nog voor die achter hem dichtviel, hoorde hij de gesprekken weer losbarsten. Rhand beende zo snel de straat door dat Loial niet eens kleinere passen hoefde te nemen om bij te blijven. ‘We moeten een manier vinden om de stad uit te komen, Loial. Dat handigheidje met de uitnodigingen werkt niet langer dan een dag of twee, drie. Als Ingtar er dan nog niet is, moeten we in ieder geval vertrekken.’

‘Vind ik ook,’ zei Loial. ‘Maar hoe dan?’

Loial begon alles op zijn dikke vingers op te sommen. ‘Fajin is daar ergens, anders waren er geen Trolloks in Voorpoort verschenen. Als we wegrijden, vallen ze ons aan zodra we uit het zicht van de stad zijn. Als we met een handelskaravaan meereizen, zullen ze die zeker aanvallen.’ Geen enkele koopman heeft meer dan vijf of zes bewakers en die gaan er meteen vandoor zodra ze een Trollok zien. ‘Wisten we maar hoeveel Trolloks en Duistervrienden Fajin heeft. Je hebt het aantal Trolloks verminderd.’ Hij had het niet over de Trollok die hijzelf had gedood, maar uit zijn frons waardoor zijn lange wenkbrauwen op de wangen hingen, bleek dat hij er wel aan liep te denken. ‘Het doet er niet toe hoeveel hij er heeft,’ zei Rhand. ‘Tien is even slecht als honderd. Als tien Trolloks ons aanvallen, denk ik niet dat we kunnen ontsnappen.’ Hij vermeed elke gedachte over hoe hij misschien, heel misschien tien Trolloks kon verslaan. Het had immers ook niet gewerkt toen hij probeerde Loial te helpen, ik denk ook niet dat we dat kunnen. Ik denk niet dat we het geld hebben voor een lange bootreis. Maar dan nog, als we proberen op een kade in Voorpoort te komen... Nou ja, Fajin zal wel Duistervrienden op de uitkijk hebben staan. Als hij veronderstelt dat we ons zouden inschepen, zou het hem niet kunnen schelen of iemand de Trolloks ziet. En als we nog een andere weg naar buiten vinden, zouden we zeker de stadswachten tekst en uitleg moeten geven en die zullen niet geloven dat we de kist niet kunnen openen, dus...’

‘We laten die kist aan geen enkele Cairhienin zien, Loial.’ De Ogier knikte. ‘En de stadskaden zijn ook van weinig nut.’ De stadskaden werden vrijgehouden voor de graanschepen en de plezierboten van de adel. Niemand kon er zonder toestemming komen. Je kon ze van de stadsmuur af zien liggen, maar die was te hoog om vanaf te springen; zelfs Loial zou daarbij zijn nek breken. Loial wriemelde met zijn duim alsof hij probeerde ook daarvoor iets te bedenken. ‘Ik neem aan dat het heel jammer is dat we stedding Tsofu niet kunnen bereiken, want daar komen nooit Trolloks. Maar ik denk ook dat ze ons niet zo ver laten komen zonder aan te vallen.’ Rhand antwoordde niet. Ze waren aangekomen bij het grote wachthuis net binnen de poort waardoor ze voor het eerst Cairhien waren ingekomen. Buiten de poort kolkte en ziedde Voorpoort terwijl enkele schildwachten alles in de gaten hielden. Rhand meende een man te zien, gekleed in wat vroeger goede Shienaraanse kleren waren geweest, die toen hij hen zag in de menigte onderdook, maar hij wist het niet zeker. Er waren te veel mensen in kledij uit allerlei landen en allen hadden haast. Hij liep de treden van het wachthuis op, voorbij de wachten met de borstkurassen aan weerszijden van de deur. De grote wachtkamer had harde houten banken voor mensen die zaken kwamen afhandelen. Er zat voornamelijk bescheiden en geduldig volk te wachten. Ze waren gekleed in de eenvoudige, donkere kleding van arme en gewone mensen. Er waren een paar Voorpoorters bij. Rhand zag het aan hun sleetse, kleurige kleding. Zij hoopten ongetwijfeld op toestemming voor werk binnen de stadsmuren. Rhand liep naar de lange tafel achter in de kamer. Er zat een man achter, geen soldaat, met een groene baan schuin op zijn jas. Het was een plompe kerel wiens huid te strak leek te zitten; hij rangschikte zijn documenten op tafel en verzette de inktpot tweemaal voor hij met een valse glimlach opkeek naar Rhand en Loial. ‘Hoe mag ik u helpen, mijn heer?’

‘Op dezelfde manier als ik hoopte dat u me gisteren kon helpen,’ zei Rhand met meer geduld dan hij voelde, ‘en eergisteren, en de dag daarvoor. Is heer Ingtar aangekomen?’

‘Heer Ingtar, mijn heer?’

Rhand haalde diep adem en liet die langzaam ontsnappen. ‘Heer Ingtar van Huis Shinowa, uit Shienar. Dezelfde man waarnaar ik iedere dag sinds mijn aankomst heb gevraagd.’

‘Niemand met die naam is de stad binnengekomen, mijn heer.’

‘Bent u er zeker van? Moet u niet tenminste uw lijsten nazien?’

‘Mijn heer, de lijsten van vreemdelingen die naar Cairhien zijn gekomen, worden uitgewisseld tussen de wachthuizen bij zonsopgang en zonsondergang. Ik kijk ze na zodra ze voor me liggen. Er is al geruime tijd geen enkele heer uit Shienar in Cairhien aangekomen.’

‘En vrouwe Selene? Voor u het opnieuw vraagt: ik weet niet van welk Huis. Maar ik heb u haar naam gegeven en ik heb haar al driemaal beschreven. Is dat niet genoeg?’

De man stak zijn handen op. ‘Het spijt me, mijn heer. Dat ik haar Huis niet weet, maakt het erg moeilijk.’ Er lag een nietszeggende blik op zijn gezicht. Rhand vroeg zich af of hij het zou vertellen als hij iets wist.

Een beweging bij een deur achter de schrijftafel deed Rhand opkijken – een man die van plan was de voorkamer in te stappen, trok zich haastig terug. ‘Mogelijk kan kapitein Caldewin mij helpen,’ vertelde Rhand de schrijver. ‘Kapitein Caldewin, mijn heer?’

‘Ik zag hem net achter u.’

‘Het spijt me, mijn heer. Als er een kapitein Caldewin in het wachthuis was, zou ik het weten.’

Rhand staarde hem aan tot Loial hem op de schouder tikte. ‘Rhand, ik denk dat we net zo goed kunnen gaan.’

‘Bedankt voor uw hulp,’ zei Rhand strak, ik kom morgen terug.’

‘Het is mij een genoegen te doen wat ik vermag,’ zei de man met zijn valse glimlach.

Rhand beende zo snel het wachthuis uit dat Loial zich moest haasten hem op straat in te halen. ‘Weet je, Loial, hij zat te liegen.’ Hij ging niet langzamer lopen, maar haastte zich verder, alsof hij door een lichamelijke inspanning iets van zijn ergernis kon kwijtraken. ‘Caldewin was daar. Hij kan best over alles liegen. Ingtar zou er best al kunnen zijn en naar ons op zoek zijn. Ik wed dat hij ook weet wie Selene is.’

‘Misschien, Rhand. Daes Dae’mar...’

‘Licht, ik ben het spuugzat telkens over het Grote Spel te horen. Ik wil het niet spelen. Ik wil er helemaal niets mee te maken hebben.’ Loial liep naast hem en zei niets, ik weet het,’ zei Rhand eindelijk. ‘Zij denken dat ik een heer ben en in Cairhien maken zelfs heren uit vreemde landen deel uit van het Spel. Ik wou dat ik deze mantel nooit had aangetrokken.’ Moiraine, dacht hij verbitterd. Ze brengt me nog steeds in de problemen. Bijna meteen daarna erkende hij aarzelend dat ze hiervan toch niet de schuld kon krijgen. Er was altijd wel een of andere reden om zich anders voor te doen als hij was. Eerst om de moed er bij Hurin in te houden en om te proberen indruk op Selene te maken. En na Selene leken er geen andere mogelijkheden meer te bestaan. Hij ging steeds langzamer lopen tot hij stilstond. ‘Toen Moiraine me liet gaan, dacht ik dat alles weer eenvoudig zou worden. Zelfs de Jacht op de Hoorn, zelfs met... met alles, dacht ik dat het simpel zou zijn.’ Zelfs met saidin in je hoofd? ‘Licht, wat zou ik er niet voor geven als alles weer eenvoudig zou zijn.’

‘Ta’veren,’ begon Loial.

‘Daar wil ik ook niets over horen.’ Rhand liep weer even snel verder als eerst. ‘Het enige dat ik wil, is die dolk aan Mart geven en de Hoorn aan Ingtar. En dan wat? Krankzinnig worden? Sterven? Als ik sterf voor ik gek word, zal ik tenminste niemand anders kwaad doen. Maar ik wil niet dood. Lan heeft mooi praten over Het planten van het zwaard, maar ik ben een schaapherder, geen zwaardhand. ‘Als ik er maar vanaf kan blijven,’ mompelde hij, ‘dan kan ik misschien... Owijn heeft het bijna gered.’

‘Wat, Rhand? Ik verstond je niet.’

‘Niks,’ zei Rhand vermoeid, ik wou maar dat Ingtar kwam. En Mart en Perijn.’

Ze liepen een tijdlang zwijgend verder, terwijl Rhand in gedachten verzonken was. Thoms neef had nog bijna drie jaar geleefd door alleen te geleiden als hij niet anders kon. Als het Owijn was gelukt heel weinig te geleiden, dan moest het mogelijk zijn helemaal niet te geleiden, ongeacht hoe aanlokkelijk saidin was. ‘Rhand,’ zei Loial. ‘Daarginds is er brand.’

Rhand maakte zich los van zijn onaangename gedachten en keek met een frons de stad in. Hoog boven de daken kolkte een dikke kolom zwarte rook. Hij kon niet zien waar het vandaan kwam, maar het was veel te dicht bij hun herberg.

‘Duistervrienden,’ zei hij naar de rook kijkend. ‘Trolloks kunnen niet binnen de muren komen zonder te worden gezien, maar Duistervrienden... Hurin!’ Hij zette het op een hollen en Loial hield hem met gemak bij.

Hoe dichter ze in de buurt kwamen, hoe zekerder hij werd, tot ze het laatste geplaveide terras oprenden en De Verdediger van de Drakenmuur zagen. Rook kwam uit de bovenste vensters en de vlammen sloegen door het dak heen. Voor de herberg had zich een menigte verzameld. Cuaal wees schreeuwend en springend aan mannen waar ze op straat de meubels konden neerzetten. Een dubbele rij mannen gaf met water gevulde emmers door naar binnen en lege emmers door naar buiten. De meeste mensen stonden alleen maar te kijken. Nog meer vlammen sprongen opeens uit het leien dak en er klonk een luid ‘aaah’.

Rhand werkte zich door de menigte naar de herbergier toe. ‘Waar is Hurin?’

‘Voorzichtig met die tafel!’ riep Cuaal. ‘Maak er geen krassen op!’ Hij keek naar Rhand en knipperde met zijn ogen. Zijn gezicht zat vol roetvlekken. ‘Mijn heer? Wie? Uw dienaar? Ik herinner me niet dat ik hem heb gezien, mijn heer. Hij zal zonder twijfel al buiten zijn. Laat die kandelaars niet vallen, stommerd! Ze zijn van zilver!’ Cuaal liep weg om de mannen lastig te vallen die zijn bezittingen de herberg uitsleepten.

‘Hurin zou niet naar buiten gaan,’ zei Loial. ‘Hij zou de...’ Hij keek

rond en slikte de rest in. Sommige toeschouwers leken een Ogier even

boeiend te vinden als een brand.

‘Weet ik,’ zei Rhand en holde naar de herberg.

In de gelagkamer was weinig van de brand te merken. De dubbele

rij mannen liep de trap op, emmers werden doorgegeven en anderen

beijverden zich de laatste meubels naar buiten te dragen. Er hing beneden niet meer rook dan in een keuken waar iets aanbrandt. Toen Rhand langs de rij naar boven schoof, werd de rook dikker. Kuchend rende hij de trap op. De rij eindigde net voor de tweede overloop. Mannen gooiden halverwege de trap het water de met rook gevulde gang in. Vlammen likten aan de muren en Hakkerden rood in de zwarte rook.

Een van de mannen hield Rhand aan zijn arm tegen. ‘U kunt niet naar boven, mijn heer. Hierboven is alles verloren. Ogier, hou hem tegen.’

Voor het eerst merkte Rhand dat Loial hem was gevolgd. ‘Ga terug, Loial. Ik breng hem naar buiten.’

‘Je kunt met én Hurin én de kist tegelijk naar buiten brengen, Rhand.’ De Ogier trok zijn schouders op. ‘Bovendien laat ik mijn boeken niet verbranden.’

‘Buk je dan. Onder de rook door.’ Rhand kroop op handen en voeten de volgende treden op. Laag bij de treden en vloer was de lucht zuiverder, hoewel er nog wel zoveel rook hing dat hij moest hoesten, maar hij kon ademhalen. Toch scheen zelfs de lucht brandblaren te trekken. Hij kon door zijn neus niet genoeg lucht binnenkrijgen. Hij haalde met open mond adem en voelde zijn tong uitdrogen. Een deel van het water dat de mannen omhoog gooiden, kwam op hem terecht en maakte hem tot de huid toe nat. Dat gaf heel even opluchting, maar toen kwam de hitte alweer terug. Vastberaden kroop hij verder en door Loials gehoest wist hij dat de Ogier hem volgde.

Een gangmuur stond in lichterlaaie en van de vloer voegden de eerste dunne rooksliertjes zich bij de rook boven zijn hoofd. Hij was blij dat hij niet boven de rook kon kijken. Dreigend gekraak vertelde voldoende.

De deur naar Hurins kamer had nog geen vlam gevat, maar was zo heet dat Rhand het twee keer moest proberen voor hij erin slaagde die open te duwen. Het eerste wat hij zag, was Hurin die languit op de vloer lag. Rhand kroop naar de snuiver toe en tilde hem op. Boven zijn oor zat een bult zo groot als een ei.

Hurin sloeg glazig zijn ogen op. ‘Heer Rhand?’ mompelde hij zwakjes. ‘... klop op de deur... dacht dat het weer een uitno...’ Zijn ogen draaiden omhoog. Rhand voelde of zijn hart nog klopte en zakte opgelucht neer toen hij het voelde.

‘Rhand,’ hoestte Loial. Hij zat geknield voor zijn bed en had het dek omhoog geslagen om de kale planken eronder te tonen. De kist was weg.

Boven de rook kraakte de zoldering en vlammende stukken hout vielen op de vloer.

Rhand zei: ‘Pak je boeken. Ik neem Hurin mee. Opschieten.’ Hij begon de snuiver over zijn schouder te schuiven, maar Loial nam Hurin van hem over. ‘De boeken zullen moeten verbranden, Rhand. Je kunt niet tegelijk hem dragen en kruipen, en als je opstaat, zul je de trap nooit bereiken.’ De Ogier trok de bewusteloze Hurin op zijn brede rug. De zoldering kraakte luid. ‘We moeten weg, Rhand.’

‘Weg, Loial. Weg, ik volg je.’

De Ogier kroop met zijn last de gang op en Rhand volgde hem. Toen hield hij stil en keek om naar de tussendeur. Daar lag de banier nog. De banier van de Draak. Laat maar verbranden, dacht hij en hoorde een antwoord alsof hij Moiraine het hoorde zeggen. Je leven kan ervan afhangen. Ze probeert me nog steeds te gebruiken. Je leven kan ervan afhangen. Aes Sedai liegen nooit.

Kreunend rolde hij over de vloer en schopte de deur naar zijn kamer open.

De kamer was een en al vlammen. Vlammen laaiden op van zijn bed en kruisten elkaar op de vloer. Daar kon hij niet overheen kruipen. Hij stond op, rende gebukt de kamer door en kromp kuchend en stikkend ineen voor de hitte. Damp wolkte op uit zijn vochtige jas. Eén kant van de kleerkast stond al in brand. Hij gooide de deur open. Daarin lagen zijn zadeltassen, die de inhoud regen de vlammen beschermden, met de banier van Lews Therin Telamon. Het houten fluitkistje lag ernaast. Heel even aarzelde hij. Ik kan hem nog steeds laten verbranden.

Het plafond boven hem kraakte. Hij griste de zadeltassen en het fluitkistje mee, sprong de deur uit en plofte neer op zijn knieën toen brandende balken neerdonderden op de plek waar hij net had gestaan. Terwijl hij zijn last meesleepte, kroop hij de gang in. De vloer trilde door nog meer vallende balken.

De mannen met de emmers waren weg toen hij bij de trap kwam. Hij viel bijna de trap af naar de volgende overloop, krabbelde overeind en rende het nu verlaten gebouw door en toen de straat op. De toeschouwers staarden hem aan, met zijn roetgezicht en smerige jas. Hij struikelde naar Loial toe, die Hurin aan de overkant van de straat tegen de muur van een huis had gelegd. Een vrouw uit de menigte veegde Hurins gezicht af met een doekje, maar zijn ogen bleven gesloten en zijn adem kwam hortend.

‘Woont er een Wijsheid in de buurt?’ drong Rhand aan. ‘Hij heeft hulp nodig.’ De vrouw keek hem nietszeggend aan en hij probeerde zich te herinneren welke andere namen hij mensen had horen gebruiken voor iemand die in Tweewater een Wijsheid heette. ‘Een wijze vrouw? Een vrouw die u Moeder noemt? Een vrouw die wat weet van kruiden en helen?’

‘Ik ben een Lezer; als u dat bedoelt,’ zei de vrouw, ‘maar ik weet dat ik er in dit geval alleen voor kan zorgen dat hij gemakkelijk ligt. Ik ben bang dat er iets in zijn hoofd stuk is.’

‘Rhand! Je bént het!’

Rhand keek met grote ogen op. Het was Mart, die zijn paard door de menigte heen leidde met zijn boog op zijn rug. Mart, met een bleek en ingevallen gezicht, maar nog steeds Mart met een grijns, al was die zwakjes. Achter hem kwam Perijn, zijn gele ogen glanzend in de vlammen, en de toeschouwers gaven hem evenveel aandacht als de brand. En Ingtar, die afsteeg in een hoog gekraagde jas in plaats van een wapenrusting, maar nog steeds met zijn zwaardgevest boven zijn schouder.

Rhand voelde hoe er een huivering langs zijn ruggengraat trok. ‘Te laat,’ zei hij. ‘Jullie komen te laat.’ En hij ging op het plein zitten en begon te lachen.

31

Volg de geur

Rhand besefte pas dat Verin er was toen de Aes Sedai zijn gezicht in haar handen nam. Even kon hij op haar gezicht de bezorgdheid lezen, mogelijk zelfs angst, en ineens kreeg hij het gevoel alsof hij een koud stortbad van prikkelende kou over zich heen kreeg. Hij rilde kort en fel en hield op met lachen. Ze liet hem alleen en boog zich over Hurin. De Lezer hield haar zorgvuldig in de gaten. Dat deed Rhand ook. Wat doet ze bier? Alsof ik dat niet weet. ‘Waar zijn jullie heen gegaan?’ wilde Mart hees weten. ‘Jullie waren allemaal zomaar verdwenen, en nu zitten jullie vóór ons in Cairhien. Loial?’ De Ogier haalde onzeker zijn schouders op en keek met trillende oren naar de menigte. De helft had zich van de brand afgewend om de nieuwkomers te bekijken. Enkelen schoven wat dichterbij om te luisteren.

Rhand liet zich door Perijn overeind trekken. ‘Hoe hebben jullie de herberg gevonden?’ Hij keek naar de geknielde Verin, die het hoofd van de snuiver in haar handen hield. ‘Zij?’

‘In zekere zin,’ zei Perijn. ‘De poortwachter wilde onze namen, en een kerel die uit het wachthuis kwam, veerde op toen hij Ingtars naam hoorde. Hij zei dat die naam hem niet bekend voorkwam, maar hij had een glimlach die een span ver nog “leugenaar” schreeuwde.’ ik geloof dat ik de man ken die je bedoelt,’ zei Rhand. ‘Zo glimlacht hij altijd.’

‘Verin liet hem haar ring zien,’ bracht Mart naar voren, ‘en fluisterde iets in zijn oor.’ Mart zag er ziek uit, klonk ook ziek, met hoogrode wangen en een strak gespannen huid, maar hij slaagde erin een grijns op zijn gezicht te brengen. Rhand had nog nooit zijn jukbeenderen gezien, ik kon niet horen wat ze zei, maar ik dacht dat óf zijn ogen uit zijn kop zouden springen of dat hij zijn tong zou inslikken. Ineens wilde hij alles voor ons doen. Hij vertelde ons dat je op ons wachtte en gaf precies aan waar je verbleef. Bood zelfs aan ons erheen te brengen, maar hij keek opgelucht toen Verin zei dat dat niet hoefde.’ Hij snoof. ‘Heer Rhand van het Huis Altor.’

‘Dat verhaal is te lang om het nu uit te leggen,’ zei Rhand. ‘Waar zijn Uno en de rest? We zullen ze nodig hebben.’

‘In Voorpoort.’ Mart keek hem donker aan en ging langzaam door: ‘Uno zei dat ze liever daar zaten dan binnen de stadsmuren. Uit wat ik om me heen zie, zou ik ook liever daar zijn. Rhand, waarom hebben we Uno nodig? Heb je... zé gevonden?’

En plotseling besefte Rhand dat hij dit moment had willen voorkomen. Hij haalde diep adem en keek zijn vriend recht in de ogen. ‘Mart, ik had de dolk, maar ik ben hem weer kwijt. De Duistervrienden hebben hem teruggestolen.’ Hij hoorde hoe de luisterende Cairhienin hun adem inhielden, maar het kon hem niet meer schelen. Ze mochten hun Grote Spel spelen als ze daar zin in hadden. Ingtar was er nu en dus was hij er eindelijk vanaf. ‘Maar ze kunnen nog niet ver weg zijn.’

Ingtar had gezwegen, maar nu kwam hij naar voren en greep Rhands arm. ‘Je had hem? En de...’ – hij keek om zich heen naar de omstanders – ‘het andere ding?’

‘Dat hebben ze ook meegenomen,’ zei Rhand kalm. Ingtar sloeg met zijn vuist op een handpalm en draaide zich om. Enkele Cairhienin weken achteruit toen ze zijn gezicht zagen.

Mart beet op zijn lip en schudde toen het hoofd, ik wist niet dat hij gevonden was, dus heb ik niet het gevoel dat ik hem opnieuw kwijt ben. Hij is gewoon nog steeds weg.’ Het was duidelijk dat hij het over de dolk had en niet over de Hoorn van Valere. ‘We zullen hem terugvinden. We hebben nu twee snuivers. Perijn is er ook een. Hij heeft het spoor helemaal tot aan Voorpoort gevolgd nadat jij met Hurin en Loial was verdwenen. Ik dacht dat je er gewoon vandoor was gegaan... Nou ja, je weet wat ik bedoel. Waar bén je geweest? Ik begrijp nog steeds niet hoe je zo ver vooruit kan zijn. Die vent zei dat je hier al dagen was.’

Rhand keek naar Perijn – Hij een snuiver? – en merkte dat Perijn hem ook opnam. Hij dacht dat Perijn iets mompelde. Schaduwdoder? Ik moet hem niet goed verstaan hebben. Perijns gele ogen hielden hem even vast; ze leken geheimen over hem te bevatten. Hij bedacht dat hij zich te veel in zijn hoofd haalde – Ik ben niet krankzinnig. Nog niet. – en wendde zijn ogen af.

Verin hielp een nog steeds beverige Hurin op de been. ‘Ik voel me zo licht als een ganzenveer,’ zei hij. ‘Nog steeds wat moe, maar...’ Zijn woorden stierven weg en hij leek Verin voor het eerst te zien, voor het eerst te beseffen wat er was gebeurd.

‘Je blijft nog een paar uur moe,’ zei ze tegen hem. ‘Het kost het lichaam veel inspanning om zichzelf snel te helen.’ De Cairhiense Lezer kwam overeind. ‘Aes Sedai?’ zei ze zacht. Verin neigde haar hoofd en de Lezer maakte een diepe knix. Ze had het heel zacht gezegd, maar de woorden ‘Aes Sedai’ gingen als een lopend vuurtje door de menigte in toonaarden die varieerden tussen ontzag, vrees en haat. Iedereen stond naar hen te kijken – zelfs Cuaal vergat dat zijn eigen herberg in brand stond – en Rhand dacht dat een beetje voorzichtigheid geen kwaad kon. ‘Hebben jullie al kamers?’ vroeg hij. ‘We moeten praten en hier kan dat niet.’

‘Een goed idee,’ zei Verin, ik ben hier eerder geweest, in De Grote Boom. Daar gaan we naar toe.’

Loial ging de paarden halen. Het dak van de herberg was nu volledig ingestort, maar de stallen waren aan de vlammen ontsnapt. Al gauw zochten ze hun weg door de straten. Ze reden allemaal, behalve Loial, die beweerde dat hij weer aan lopen gewend was geraakt. Perijn bereed een van de pakpaarden die ze naar het zuiden hadden meegenomen.

‘Hurin,’ zei Rhand, ‘hoe snel kun je hun spoor weer oppakken? Kun je het volgen? De mannen die jou hebben neergeslagen en de brand gesticht, hebben toch wel een spoor achtergelaten?’ ik kan het nu volgen, mijn heer. En ik kan ze in de straat ruiken. Maar het zal niet lang blijven hangen. Er waren geen Trolloks bij en ze hebben niemand gedood. Er waren alleen mensen, heer. Duistervrienden, denk ik, maar dat kun je niet altijd alleen aan de geur merken. Een dag misschien, voordat het spoor vervaagt.’ ik vermoed dat ook zij de kist niet kunnen openen, Rhand,’ zei Loial, ‘anders zouden ze enkel de Hoorn gepakt hebben. Dat zou voor hen veel gemakkelijker zijn geweest dan de hele kist.’ Rhand knikte. ‘Ze moeten hem in een wagen of op een paard geladen hebben. Als ze Voorpoort eenmaal uit zijn, zullen ze zich zeker bij de Trolloks voegen. Dat spoor zul je kunnen volgen, Hurin.’

‘Dat zal ik, mijn heer.’

‘Rust dan uit tot je weer bent aangesterkt,’ zei Rhand. De snuiver zag er beter uit, maar hij zat in elkaar gezakt op zijn paard en zijn gezicht toonde diepe lijnen. ‘Ze hebben op z’n best maar een paar uur voorsprong op ons. Als we hard rijden...’ Opeens merkte hij dat de anderen naar hem keken: Verin en Ingtar, Mart en Perijn. Hij besefte wat hij aan het doen was en zijn gezicht kleurde. ‘Het spijt me, Ingtar. Ik denk dat ik gewoon gewend ben geraakt aan leidinggeven. Ik probeer echt je plaats niet in te nemen.’

Ingtar knikte langzaam. ‘Moiraine Sedai heeft juist gekozen toen ze heer Agelmar vroeg jou tweede te maken. Misschien was het beter geweest als de Amyrlin Zetel jou het bevel had gegeven.’ De Shienaraan lachte blaffend. ‘Jou is het tenminste nog gelukt de Hoorn in handen te krijgen.’ Daarna reden ze in stilte door.

De Grote Boom had het evenbeeld kunnen zijn van De Verdediger van de Drakenmuur. Het was een groot, vierkant, stenen gebouw met een gelagkamer van donker hout, met veel zilveren beeldjes en een grote, glimmende klok op de schoorsteenmantel. De waardin had Cuaals zus kunnen zijn. Vrouw Tiedra had hetzelfde, ietwat gezette postuur, dezelfde onderdanige maniertjes, dezelfde scherpe ogen en dezelfde manier van luisteren naar woorden achter de woorden. Maar Tiedra kende Verin en haar welkomstglimlach voor de Aes Sedai was warm. Ze sprak de Aes Sedai nooit hardop met haar naam aan, maar Rhand was er zeker van dat ze het wist.

Tiedra en een zwerm dienaren zorgden voor hun paarden en brachten hen naar hun kamers. Rhands kamer was even mooi als zijn vorige uitgebrande kamer, maar hij had meer belangstelling voor de koperen badkuip. Twee mannen sleurden die moeizaam de kamer in, waarna de meiden emmers dampend water uit de keuken naar boven brachten. Een blik in de spiegel boven de wastafel liet hem een gezicht zien dat leek te zijn ingewreven met houtskool en de rode wol van zijn mantel werd ontsierd door zwarte vegen. Hij kleedde zich uit en klom in de kuip, maar al de tijd dat hij in de kuip zat, dacht hij diep na. Verin was er. Een van de drie Aes Sedai die hem niet zouden stillen of zouden overdragen aan Aes Sedai die dat wel zouden doen. Die indruk had hij tenminste gekregen. Een van de drie die hem wilde doen geloven dat hij de Herrezen Draak was, die hem als valse Draak wilde gebruiken. Zij is Moiraines oog dat mij bespiedt, Moiraines band die aan mijn touwtjes wil trekken. Maar ik heb de touwtjes doorgesneden.

Zijn zadeltassen waren naar boven gebracht, samen met een pak schone kleren dat op een pakpaard met Ingtar was meegekomen. Hij droogde zich af, maakte het pak open en zuchtte. Hij was vergeten dat zijn twee andere mantels al even deftig waren als die hij over een stoelrug had gegooid, zodat een dienstmeisje hem kon schoonmaken. Hij aarzelde even en koos toen de zwarte mantel, omdat die bij zijn stemming paste. Op de hoge kraag stonden zilveren reigers, en zilveren watervallen stroomden over zijn mouwen; water dat tegen rotspieken tot schuim sloeg.

Hij bracht zijn spullen over van de vuile naar de schone mantel en vond toen de perkamenten. Terwijl hij Selenes twee brieven nalas, stopte hij verstrooid de uitnodigingen in zijn zak Hij vroeg zich af hoe hij zich zo stom had kunnen gedragen. Zij was de knappe jonge dochter van een hoog Huis. Hij was een schaapherder die de Aes Sedai probeerden te gebruiken, een man die tot krankzinnigheid gedoemd was, als hij al niet eerder zou sterven. Maar hij kon haar aantrekkingskracht nog steeds voelen enkel door naar haar briefjes te kijken. Hij kon haar geur bijna ruiken.

‘Ik ben schaapherder,’ zei hij tegen de brieven, ‘geen groot man, en als ik met iemand trouw, is het met Egwene. Zij wil echter Aes Sedai worden en hoe kan ik trouwen, van een vrouw houden, als ik krankzinnig word en haar misschien dood?’

Maar de woorden konden zijn herinnering aan Selenes schoonheid niet verdrijven, of aan hoe ze naar hem keek en zijn bloed sneller deed stromen. Het leek bijna of ze in deze kamer was en hij haar rook. Hij keek rond en lachte toen hij zag dat hij alleen was. ‘Dat soort dromerij brengt me slechts meer in de war,’ bromde hij. Abrupt schoof hij het lamphuisje naast het bed open en hield de brieven in de vlam. De wind zwol buiten de herberg bulderend aan, kroop door de luikkieren en wakkerde de vlammen rond het perkament aan. Haastig gooide hij de brandende brieven in de koude haard voordat hij zijn vingers brandde. Hij wachtte tot de laatste verkoolde krullen waren gedoofd voor hij zijn zwaard omgespte en de kamer verliet.

Verin had een aparte eetkamer genomen, waar op planken nog meer zilver stond dan in de gelagkamer. Mart jongleerde met drie gekookte eieren en probeerde er onbekommerd uit te zien. Ingtar staarde diep fronsend in de koude haard. Loial had nog steeds enkele boeken uit

Fal Dara in zijn mantelzak en zat nu naast een lamp te lezen. Perijn zat in elkaar gedoken aan de tafel en keek naar zijn verstrengelde handen op het blad. Hij ving de geur op van de bijenwas waarmee de houten panelen werden ingewreven. Hij was het, dacht hij. Rhand is de Schaduwdoder. Licht, wat gebeurt er met ons allemaal? Zijn handen balden zich tot vuisten, groot en vierkant. Deze banden waren bedoeld voor een smidshamer, niet voor een strijdbijl. Hij keek op toen Rhand binnenkwam. Perijn vond dat hij er vastberaden uitzag, alsof hij al een plan had uitgestippeld. De Aes Sedai wees Rhand een stoel met een hoge rug tegenover haar. ‘Hoe gaat het met Hurin?’ vroeg Rhand terwijl hij zijn zwaard zo verschikte dat hij kon zitten. ‘Hij rust nu?’

‘Hij stond erop uit te gaan,’ zei Ingtar. ‘Ik heb hem gezegd het spoor zo ver te volgen tot hij Trolloks kon ruiken. Vanaf dat punt kunnen we het morgen volgen. Of wil je vannacht nog achter ze aan?’

‘Ingtar,’ zei Rhand niet op z’n gemak, ‘ik was echt niet van plan om het bevel op me te nemen. Ik dacht gewoon niet na.’ Maar hij is er niet zo zenuwachtig over als vroeger, dacht Perijn. Schaduwdoder. We veranderen allemaal.

Ingtar gaf geen antwoord maar bleef in de haard staren. ‘Er zijn een paar dingen waar ik heel veel belangstelling voor heb, Rhand,’ zei Verin rustig. ‘Allereerst: hoe je zonder een spoor uit Ingtars kamp kon verdwijnen. En hoe je een week voor ons in Cairhien kon aankomen. Die schrijver bij de poort was daar erg duidelijk over. Je moet hebben gevlogen.’

Een van Marts eieren viel op de vloer en barstte open. Maar hij keek er niet naar. Hij keek naar Rhand, en Ingtar had zich omgedraaid. Loial deed net of hij nog zat te lezen, maar hij keek bezorgd en zijn oren leken tot aan de harige toefjes gespitst.

Perijn besefte dat hij eveneens strak naar Rhand zat te kijken. ‘Nou, gevlogen heeft hij niet,’ zei hij. ‘Ik zie geen vleugels. Misschien heeft hij ons iets belangrijks te vertellen.’ Verin schonk hem even al haar aandacht. Het lukte hem haar recht in de ogen te kijken, maar hij was de eerste die de ogen neersloeg. Aes Sedai. Licht, waarom zijn we ooit zo stom geweest met een Aes Sedai mee te gaan? Rhand keek hem ook aan, dankbaar, en Perijn schonk hem een grijns. Hij was niet de Rhand van vroeger. Hij scheen gegroeid te zijn in die fraaie mantel die nu bij hem leek te horen, maar hij was nog steeds de jongen waarmee Perijn was opgegroeid. Schaduwdoder. Een man waar

de wolven ontzag voor hebben. Een man die kan geleiden. ‘Het geeft niet,’ zei Rhand en hield zijn verhaal simpel. Perijn merkte dat zijn mond openviel. Portaalstenen. Andere werelden, waarin het land leek te bewegen. Hurin die een spoor volgde waar de Duistervrienden zouden zijn. En een mooie vrouw in moeilijkheden. Net een verhaal van een speelman.

Mart floot zacht en verbaasd. ‘En zij heeft je teruggebracht? Door middel van een van die... Stenen?’

Even aarzelde Rhand. ‘Dat moet wel,’ zei hij. ‘Zie je, daardoor kwamen we zo ver voor. Toen Fajin kwam, lukte het Loial en mij ’s nachts de Hoorn van Valere terug te pakken. Wij zijn toen doorgereden naar Cairhien, omdat ik dacht dat we niet langs hen konden rijden als ze eenmaal wakker waren geworden. Ik wist bovendien dat Ingtar hen naar het zuiden zou blijven volgen en uiteindelijk Cairhien zou bereiken.’

Schaduwdoder. Rhand keek naar hem en kneep zijn ogen samen. Perijn besefte dat hij de naam hardop had uitgesproken. Kennelijk niet luid genoeg om door iemand anders te worden gehoord, want niemand anders keek. Hij merkte dat hij Rhand over de wolven wilde vertellen. Ik weet het van jou. Het is niet meer dan eerlijk als jij mijn geheim ook kent. Maar Verin was er. Hij kon het niet zeggen waar zij bij was.

‘Interessant,’ zei de Aes Sedai met een nadenkende blik. ‘Dat meisje zou ik graag willen ontmoeten. Als ze een Portaalsteen kan gebruiken... Zelfs die naam is niet algemeen bekend.’ Ze bewoog even haar schouders. ‘Nou ja, dat is van later zorg. In de Cairhiense Huizen moet een lang meisje niet moeilijk te vinden zijn. Aha, daar is ons eten.’

Perijn rook het lamsvlees al voor vrouw Tiedra verscheen, aan het hoofd van een stoet meisjes die dienbladen vol eten droegen. Hij moest er van watertanden, meer dan van de erwtjes, pompoenen, wortels en kool die erbij hoorden, of van de warme, knapperige broodjes. Hij vond groente nog steeds lekker, maar de laatste tijd droomde hij van rood vlees. En meestal niet eens gebraden. Hij vond het verontrustend toen de gedachte in hem opkwam dat de mooie, roze plakken lamsvlees die de herbergierster afsneed, te doorbakken waren. Hij nam overal flink wat van. En tweemaal van het lamsvlees. Het was een rustige maaltijd, waarbij iedereen bezig was met zijn eigen gedachten. Perijn vond het pijnlijk om Mart te zien eten. Marts eetlust was even goed als altijd, ondanks de koortsige gloed op zijn gezicht. Maar door de manier waarop hij het voedsel in zijn mond schoof, leek het wel of dit zijn galgenmaal was. Perijn hield zijn ogen zoveel mogelijk op zijn bord gericht, en wou dat ze nooit uit Emondsveld waren vertrokken.

Nadat de dienstmeisjes de tafel hadden opgeruimd en weer waren vertrokken, stond Verin erop dat zij bij elkaar zouden blijven tot Hurin was teruggekeerd. ‘Hij kan nieuws brengen waardoor we meteen moeten vertrekken.’

Mart ging weer jongleren en Loial pakte zijn boek op. Rhand vroeg de herbergierster of er nog meer boeken waren en ze bracht hem De reizen van Jain Kimstapper. Perijn vond dat ook erg mooi. Er stonden verhalen in over avonturen van het Zeevolk en reizen naar de landen achter de Aielwoestenij, waar de zijde vandaan kwam. Hij had echter geen zin in lezen, dus speelde hij een partijtje Steen met Ingtar. De Shienaraan had een felle, roekeloze stijl van spelen. Perijn had altijd vasthoudend gespeeld, zijn terrein met tegenzin ruimend, maar nu merkte hij dat hij de stenen net zo roekeloos plaatste als Ingtar. De meeste partijen eindigden gelijk, maar hij slaagde erin om even vaak te winnen als Ingtar. Tegen het vallen van de avond keek de Shienaraan hem met nieuw respect aan en keerde de snuiver terug.

Hurins grijns was zowel triomfantelijk als stomverbaasd, ik heb ze gevonden, mijn heer Ingtar, mijn heer Rhand. Ik heb ze gevolgd tot aan hun schuilhok’

‘Schuilhol?’ zei Ingtar scherp. ‘Je bedoelt dat ze zich hier ergens dichtbij verbergen?’

‘Jawel, heer Ingtar. De dieven van de Hoorn. Ik ben ze regelrecht naar die plek gevolgd en overal hing een geur van Trolloks. Wel heel licht, alsof ze ook daar niet gezien durfden te worden. Geen wonder.’ De snuiver haalde diep adem. ‘Het is het grote landhuis dat heer Barthanes pas gebouwd heeft.’

‘Heer Barthanes!’ riep Ingtar uit. ‘Maar hij... hij is... hij is...’

‘Er zijn zowel onder hooggeplaatsten als laaggeplaatsten Duistervrienden,’ zei Verin gladjes. ‘De machtigen geven hun ziel even vaak aan de Schaduw als de zwakken.’ Ingtar keek woest, alsof hij er niet aan wilde denken.

‘Er zijn wachtposten,’ ging Hurin door. ‘Met twintig man komen we er niet in. Met honderd man zou het misschien lukken, maar met twee is beter. Dat denk ik tenminste, mijn heer.’

‘Hoe staat het met de koning?’ vroeg Mart. ‘Als die Barthanes een

Duistervriend is, zal de koning ons helpen.’

‘Ik weet zeker,’ zei Verin droogjes, ‘dat Galdrian Riatin Barthanes Damodred best zou willen aanpakken op grond van een gerucht dat Barthanes een Duistervriend is; het voorwendsel zal hem zelfs deugd doen. Ik ben er ook heel zeker van dat Galdrian de Hoorn van Valere nimmer uit handen zal geven als hij hem eenmaal heeft. Hij zou de Hoorn op feestdagen te voorschijn halen en iedereen vertellen hoe groot en machtig Cairhien is. Niemand zou de Hoorn ooit nog ergens anders zien.’

Perijn zat geschrokken met zijn ogen te knipperen. ‘Maar de Hoorn van Valere moet erbij zijn als de Laatste Slag wordt gestreden. Hij kan hem niet zomaar houden.’

‘Ik weet weinig van Cairhien,’ zei Ingtar, ‘maar over Galdrian heb ik genoeg gehoord. Hij zou ons op feesten onthalen en ons bedanken voor de roem die we Cairhien hebben gebracht. Hij zou onze zakken vullen met goud en ons met eer overladen. En als we probeerden met de Hoorn te vertrekken, zou hij onze geëerde hoofden afhakken zonder de adem in te houden.’

Perijn woelde met een hand door zijn haar. Hoe meer hij van koningen te weten kwam, hoe minder hij hen mocht. ‘En de dolk?’ vroeg Mart beschroomd. ‘Die wil hij toch niet hebben?’ Ingtar keek hem boos aan en hij schoof verlegen op zijn stoel, ik weet dat de Hoorn belangrijk is, maar ik ga niet in de Laatste Slag vechten. Die dolk...’

Verin legde haar handen op de armleuningen. ‘Galdrian krijgt de dolk evenmin. Wat wij nodig hebben, is een manier vinden om Barthanes’ landhuis binnen te komen. Als we de Hoorn kunnen vinden, kunnen we ook iets verzinnen om hem terug te nemen. Ja, Mart, én de dolk. Als eenmaal bekend is dat er een Aes Sedai in de stad is... Tja, gewoonlijk vermijden we zulk soort zaken, maar als ik Tiedra toefluister dat ik Barthanes’ nieuwe landhuis graag zou zien, denk ik dat ik in een dag of twee wel een uitnodiging krijg. Het moet niet te moeilijk zijn om minstens een paar van jullie mee te nemen. Wat is er, Hurin?’

De snuiver had steeds ongeduriger op zijn tenen staan wippen nadat ze de uitnodiging genoemd had. ‘Heer Rhand heeft er al een. Van heer Barthanes.’

Perijn staarde Rhand aan en hij was niet de enige.

Rhand trok de twee verzegelde perkamenten uit zijn mantelzak en

gaf ze zwijgend aan de Aes Sedai.

Ingtar kwam aanlopen en keek verbaasd over haar schouder naar de zegels. ‘Barthanes en... en Galdrian! Rhand, hoe ben je hieraan gekomen? Wat heb je gedaan?’

‘Niets,’ zei Rhand. ‘Ik heb niets gedaan. Ze werden mij gewoon toegestuurd.’ Ingtar liet zijn adem langzaam ontsnappen. Marts mond hing open. ‘Nou ja, ze stuurden ze gewoon,’ zei Rhand zacht. Rond hem hing een waardigheid die Perijn nooit eerder gezien had. Rhand keek naar de Aes Sedai en de Shienaraanse heer als zijn gelijken. Perijn schudde zijn hoofd. Die mantel past jou zeker. We veranderen allemaal.

‘Heer Rhand heeft alle uitnodigingen verbrand,’ zei Hurin. ‘Elke dag kwamen ze en elke dag verbrandde hij ze. Tot deze kwamen, natuurlijk. Elke dag van machtiger Huizen.’ Hij klonk trots. ‘Het Rad des Tijds weeft ons allen in het Patroon zoals het wil,’ zei Verin en keek naar de perkamenten, ‘maar soms voorziet het ons van wat we nodig hebben voordat we dat zelf beseffen.’ Achteloos verfrommelde ze de uitnodiging van de koning en gooide het witte perkament in de haard op de koude haardblokken. Ze verbrak het andere zegel met haar duim en las de boodschap. ‘Ja. Ja, deze voldoet uitstekend.’

‘Hoe kan ik er nou heen?’ vroeg Rhand aan haar. ‘Ze zullen merken dat ik geen heer ben. Ik ben een schaapherder en een boer.’ Ingtar keek ongelovig. ‘Dat ben ik, Ingtar. Ik heb je gezegd dat ik dat ben.’ Ingtar haalde zijn schouders op; hij leek nog steeds niet overtuigd. Hurin staarde Rhand ronduit ongelovig aan.

Drakenvuur, dacht Perijn, als ik hem niet kende, zou ik het ook niet hebben geloofd. Mart keek Rhand schuins aan alsof hij iets gezien had wat hij tevoren nooit had opgemerkt. Hij ziet het nu ook. ‘Je kunt het, Rhand,’ zei Perijn. ‘Je kunt het.’

‘Het helpt,’ zei Verin, ‘als je niet iedereen vertelt wat je niét bent. Mensen zien wat ze verwachten te zien. Afgezien daarvan: kijk ze recht in de ogen en spreek ferm. Zoals je tegen mij praat,’ voegde ze er droog aan toe. Rhands wangen werden rood, maar hij sloeg zijn ogen niet neer. ‘Het maakt niet uit wat je zegt. Ze zullen alles wat ze niet begrijpen, toeschrijven aan het feit dat je een buitenlander bent. Het helpt vast ook als je je herinnert hoe je je gedroeg voor de Amyrlin. Als je straks even arrogant doet, zullen ze geloven dat je een heer bent, zelfs in lompen.’ Mart grinnikte.

Rhand gooide wild zijn handen op. ‘Goed dan, ik doe het. Maar ik denk nog steeds dat ze er binnen de kortste keren achter komen, zodra ik mijn mond open doe.’

‘Barthanes heeft je voor vijf verschillende dagen gevraagd. Een daarvan is morgenavond.’

‘Morgenavond!’ ontplofte Ingtar. ‘Morgenavond kan de Hoorn al vijftig span de rivier zijn afgezakt, of...’

Verin onderbrak hem. ‘Uno en jouw krijgslieden kunnen het huis bewaken. Als ze proberen de Hoorn ergens heen te brengen, kunnen we ze eenvoudigweg volgen en hem misschien simpeler terugwinnen dan binnen Barthanes’ muren.’

‘Mogelijk,’ stemde Ingtar onwillig in. ‘Ik wil gewoon niet wachten nu de Hoorn bijna in mijn handen is. Ik zal hem hebben. Ik moet! Ik moet!’

Hurin staarde hem aan. ‘Maar, heer Ingtar, dat is niet de manier. Wat er gebeurt, gebeurt, en wat er zal gebeuren, zal...’ Ingtars woeste blik snoerde hem de mond, al bleef de snuiver mompelen dat het niet dé manier was, met dat gepraat over ‘moeten’.

Ingtar wendde zich stijfjes tot Verin. ‘Verin Sedai, Cairhienin bezitten strenge gedragsregels. Als Rhand geen antwoord stuurt, is Barthanes misschien zo beledigd dat hij ons niet binnenlaat, zelfs niet met dat perkament. Maar als Rhand erin slaagt... Tja, Fajin kent hem zeker. Zo waarschuwen we ze misschien en kunnen ze een val zetten.’

‘We zullen hen verrassen.’ Haar korte glimlach was niet prettig. ‘Maar ik denk dat Barthanes Rhand hoe dan ook wil zien. Duistervriend of niet, ik betwijfel of hij zijn intriges tegen de troon heeft opgegeven. Rhand, hij zegt dat je belangstelling toonde voor een van de ondernemingen van de koning, maar hij zegt er niet bij welke. Wat bedoelt hij?’

‘Ik weet het niet,’ zei Rhand langzaam. ‘Na mijn aankomst heb ik helemaal niets gedaan. Wacht! Misschien bedoelt hij het standbeeld. We kwamen door een dorp waar ze een enorm standbeeld opgroeven. Ze zeiden dat het uit de Eeuw der Legenden stamde. De koning wil het naar Cairhien overbrengen, hoewel ik niet weet hoe hij zoiets groots kan verplaatsen. Maar ik heb alleen maar gevraagd wat het was.’

‘Wij kwamen er overdag langs en zijn niet voor vragen gestopt.’ Verin liet de uitnodiging in haar schoot vallen. ‘Het is misschien niet verstandig van Galdrian om dat beeld op te graven. Niet dat er werkelijk gevaar bestaat, maar voor hen die niet weten wat ze doen, is het nimmer verstandig om zich te bemoeien met zaken uit de Eeuw der Legenden.’

‘Wat is het?’ vroeg Rhand.

‘Een sa’angreaal.’ Ze liet het klinken of het allemaal niet echt belangrijk was, maar Perijn had plotseling het gevoel dat die twee een eigen gesprek begonnen waren en dingen zeiden die niemand kon horen. ‘Een van een paar. De grootste die ooit zijn gemaakt voor zover we weten. Het is ook een vreemd paar. De ene, die nog steeds is begraven op Tremalkin, kan uitsluitend door een vrouw gebruikt worden. Deze kan slechts door een man gebruikt worden. Ze moesten als wapen dienen tijdens de Oorlog van Kracht, maar als er in het einde van die Eeuw of in het Breken van de Wereld iets is waar we dankbaar voor mogen zijn, dan is het wel dat het einde kwam voor de beelden gebruikt konden worden. Samen zouden zij weleens krachtig genoeg kunnen zijn om de Wereld opnieuw te Breken, misschien zelfs erger dan het eerste Breken.’

Perijns handen balden zich samen. Hij vermeed het Rhand rechtstreeks aan te kijken, maar vanuit zijn ooghoeken zag hij hoe Rhands lippen bloedeloos werden. Hij dacht dat Rhand weleens bang zou kunnen zijn en dat nam hij hem helemaal niet kwalijk. Ingtar keek zo mogelijk even geschokt. ‘Dat ding zou weer begraven moeten worden, zo diep als ze het maar onder steen en zand kunnen bedelven. Wat zou er gebeurd zijn als Logain het had gevonden? Of een krankzinnige vent die kan geleiden, of erger nog, iemand die beweert de Herrezen Draak te zijn? Verin Sedai, u moet Galdrian waarschuwen.’

‘Wat? O, dat is niet nodig, geloof ik. Die twee beelden moeten samen gebruikt worden om genoeg van de Ene Kracht te geleiden om de Wereld te kunnen Breken. Zo deden ze het in de Eeuw der Legenden: een man en vrouw die samenwerkten, waren altijd tien keer zo sterk als alleen. En welke Aes Sedai zou een man helpen bij het geleiden? Eén is voldoende voor de Kracht, maar ik kan maar weinig vrouwen bedenken die sterk genoeg zijn om de stroming door het beeld op Tremalkin te overleven. De Amyrlin natuurlijk. Moiraine en Elaida. Misschien een of twee anderen. En drie die nog steeds in opleiding zijn. Wat Logain betreft, het zou simpelweg al zijn kracht

hebben gekost om te voorkomen dat hij tot as verkoold zou worden, waardoor hij niets anders meer zou kunnen doen. Nee, Ingtar, ik geloof niet dat je je zorgen hoeft te maken. Tenminste niet tot de ware Herrezen Draak zichzelf uitroept, en dan hebben we voldoende andere zorgen. Laten we ons nu maar zorgen maken over wat we doen als we in Barthanes’ landhuis zijn.’

Ze had het tegen Rhand. Perijn wist het, en uit de ongemakkelijke blik in Marts ogen begreep hij dat die het ook wist. Zelfs Loial schoof onrustig in zijn stoel. O Licht, Rhand, dacht Perijn. Licht, laat je niet door haar gebruiken.

Rhands handen drukten zo hard op de tafelrand dat zijn knokkels wit werden, maar zijn stem klonk kalm. Zijn ogen lieten de Aes Sedai niet los. ‘Eerst moeten we de Hoorn en de dolk terughalen. Dan is het voorbij, Verin. Dan is het voorbij.’

Perijn zag Verins glimlach, zuinig en geheimzinnig, en hij voelde zich door en door koud worden. Hij bedacht dat Rhand nog maar de helft wist van wat hij meende te weten. Amper de helft.

32

Gevaarlijke woorden

Het platte landhuis van heer Barthanes zag eruit als een enorme pad in de nacht. Het oppervlak was door tuinen en bijgebouwen even groot als een vesting. Maar het was geen vesting; overal waren lampen en ramen en zelfs buiten klonken muziek en gelach. Toch zag Rhand wachten heen en weer lopen achter de transen en op dakbruggen, en geen enkel venster was laag bij de grond. Hij gleed van Roods rug, streek zijn mantel glad en verschoof zijn zwaardgordel. De anderen stegen naast hem af, aan de voet van de brede witstenen trappen die naar de grote, overdadig bewerkte deuren van het landhuis leidden. Tien Shienaranen onder Uno vormden hun erewacht. De eenogige man knikte een paar maal amper zichtbaar naar Ingtar voor hij zijn mannen meenam naar de andere krijgslieden, waar bier was en boven een groot vuur een hele os aan het spit werd geroosterd. De andere tien Shienaranen waren, samen met Perijn, achtergebleven. Wie meeging, moest nuttig zijn, had Verin gezegd, en voor Perijn was er die nacht geen taak weggelegd. In Cairhiense ogen was een escorte noodzakelijk voor de waardigheid, maar meer dan tien zou verdacht zijn. Rhand was er, omdat hij de uitnodiging had ontvangen. Ingtar was mee vanwege het aanzien door zijn titel, terwijl Loial er was omdat Ogier graag geziene gasten waren bij de hoogste Cairhiense adel. Hurin zou optreden als Ingtars persoonlijke dienaar. Zijn eigenlijke doel was zo mogelijk de geur van Duistervrienden en Trolloks op te snuiven. De Hoorn van Valere zou niet ver weg zijn. Omdat Mart de dolk van nabij kon voelen, trad hij op als Rhands dienaar, maar liep daar steeds over te mopperen. Als het Hurin niet lukte, kon hij misschien de Duistervrienden vinden. Toen Rhand aan Verin had gevraagd waarom zij meeging, had ze slechts geglimlacht en gezegd: ‘Om jullie uit de moeilijkheden te houden.’

Toen ze de trappen bestegen, mopperde Mart: ‘Ik zie nog steeds niet in waarom ik een dienaar moet zijn.’ Hij en Hurin volgden de anderen. ‘Bloedvuur, als Rhand een heer mag zijn, kan ik ook wel een mooie mantel vinden.’

‘Een dienaar,’ zei Verin, zonder zich om te draaien, ‘kan veel plekken bekijken waar andere mannen niet kunnen komen. Menig heer zal je niet eens opmerken. Jij en Hurin weten wat je taak is.’

‘Nou rustig, Mart,’ voegde Ingtar eraan toe, ‘tenzij je wilt dat ze ons ontmaskeren.’ Ze naderden de deur, waar een handvol wachtposten stond met de Boom en Kroon van Huis Damodred op de borst, en een even groot aantal lieden in donkergroene livrei met de Boom en Kroon op hun mouwen.

Rhand haalde diep adem en overhandigde de uitnodiging. ‘Ik ben heer Rhand van Huis Altor,’ gooide hij eruit om er maar vanaf te zijn. ‘En dit zijn mijn gasten. Verin Aes Sedai van de Bruine Ajah, heer Ingtar van Huis Shinowa in Shienar, Loial, zoon van Arent, zoon van Halan, van stedding Shangtai.’ Loial had gevraagd of zijn stedding ongenoemd mocht blijven, maar Verin had erop gestaan dat ze alle vormelijkheden moesten uitspelen die ze nodig konden hebben. De dienaar die met een vluchtige buiging de uitnodiging had willen aannemen, schrok op bij iedere naam. Zijn ogen vielen zowat uit zijn kassen bij het horen van Verins naam. Met verstikte stem zei hij: ‘Wees welkom in Huis Damodred, mijne heren. Wees welkom, Aes Sedai. Wees welkom, vriend Ogier.’ Hij gebaarde de andere dienaren de deuren wijd open te gooien en boog diep voor de binnenkomende gasten, waarna hij haastig de uitnodiging aan een andere dienaar doorgaf en iets in diens oor fluisterde.

Deze man had de Boom en Kroon groot voorop zijn groene jas staan. ‘Aes Sedai,’ zei hij en maakte zwaar leunend op zijn lange staf voor iedereen een buiging, waarbij zijn neus bijna zijn knieën raakte. ‘Mijne heren. Vriend Ogier. Ik word Ashin genoemd. Gelieve mij te volgen.’

In de buitenzaal bevonden zich alleen dienaren, maar Ashin bracht hen naar een grote zaal met vele edelen. Aan de ene zijde trad een jongleur op en aan de andere kant waren tuimelaars. Stemmen en muziek van elders vertelden dat er nog meer gasten en nog meer vermaak waren. De edelen stonden in groepjes van twee, drie of vier, soms mannen en vrouwen tezamen, soms alleen mannen of vrouwen, maar overal met een zorgvuldig afgemeten tussenruimte, zodat niemand een gesprek kon afluisteren. De gasten droegen de donkere Cairhiense kleuren, elk met felle stroken tot halverwege hun borst, en sommigen zelfs helemaal tot aan hun middel. De vrouwen hadden hun haar opgestoken in ingewikkelde torens van krullen, die allemaal anders waren, en hun donkere rokken waren zo wijd dat ze slechts zijdelings door een deur konden. Geen enkele man had het geschoren hoofd van een krijgsman; ze hadden allen een donkere fluwelen muts over hun lange haren, de een klokvormig, de ander plat. Net als bij de vrouwen verdwenen hun handen in manchetten van ivoorkleurig kant.

Ashin stampte met zijn staf en kondigde hen met luide stem aan, Verin als eerste.

Ze trokken ieders aandacht. Verin droeg haar stola met bruine franje en geborduurde wijnranken. De aankondiging van een Aes Sedai veroorzaakte bij de heren en vrouwen een besmuikt gemompel en een jongleur liet een ring vallen, maar niemand had nog aandacht voor hem. Loial kreeg, zelfs voor Ashin zijn naam uitsprak, bijna net zoveel bekijks. Ondanks het zilverborduursel op Rhands kraag en mouwen zorgde de verder volkomen zwarte mantel ervoor dat hij vergeleken met de Cairhienin bijna streng overkwam, en Ingtars en zijn zwaard trokken vele ogen. Geen van de heren leek gewapend. Rhand hoorde meer dan eens het woord ‘reigerkling’. Enkelen keken hem gefronst aan, waarschijnlijk lieden die hij door het verbranden van hun uitnodiging had beledigd.

Een slanke, knappe man kwam naderbij. Hij had lang, grijzend haar en meerdere kleurige banen sierden de voorkant van zijn grijze jas met hoge boord, van de hals tot net boven zijn knieën. Voor een Cairhienin was hij buitengewoon lang, slechts een half hoofd kleiner dan Rhand, maar hij had een houding die hem nog langer deed lijken. Met zijn kin omhoog leek hij met zijn gitzwarte ogen op iedereen neer te kijken, maar Verin keek hij behoedzaam aan. ‘De Genade eert mij door uw aanwezigheid, Aes Sedai.’ Barthanes Damodreds diepe stem klonk zelfverzekerd. Zijn blik gleed over de anderen. ‘Zulk een voornaam gezelschap verwachtte ik niet. Heer Ingtar. Vriend Ogier.’ Zijn buiging naar beiden was amper meer dan een hoofdknikje; Barthanes wist heel goed hoe machtig hij was. ‘En u, mijn jonge heer Rhand. U voert vele gesprekken in de stad en in de Huizen. Misschien krijgen we vanavond de kans op een gesprek.’ Zijn toon gaf aan dat hij er niet rouwig om zou zijn als die kans nooit zou komen en dat zo’n gesprek niet aan hem besteed was, maar zijn ogen knepen zich iets samen bij Ingtar, Loial en Verin. ‘Wees welkom.’ Hij liet zich wegleiden door een knappe vrouw die een beringde hand onder vele lagen kant op zijn arm legde. Maar toen hij wegliep, richtte hij zijn ogen weer op Rhand. De gemompelde gesprekken werden hervat en de jongleur wierp zijn ringen weer omhoog tot ze bijna het bewerkte en gepleisterde plafond raakten, ruim vier stap hoog. De tuimelaars waren niet gestopt en een vrouw sprong uit de samengevouwen handen van haar gezel de lucht in. Terwijl ze rondtolde glansde haar geoliede huid in het licht van een honderdtal lampen. Ze landde op haar voeten in de handen van een andere man die al op de schouders van een derde stond. Hij tilde haar met uitgestrekte armen op terwijl de man eronder hem op dezelfde manier optilde en ze spreidde haar armen alsof ze handgeklap verwachtte. Geen enkele Cairhienin leek het op te merken.

Verin en Ingtar mengden zich onder de mensen. De Shienaraan werd af en toe achterdochtig bekeken, sommigen zetten grote ogen op bij de Aes Sedai, anderen hadden de zorgelijke blik van iemand die een getergde wolvin binnen handbereik vindt. Dat laatste kwam bij mannen meer voor dan bij vrouwen en enkele vrouwen spraken haar zelfs aan.

Rhand besefte dat Mart en Hurin al waren verdwenen naar de keukens, waar alle dienaren van de gasten wachtten tot ze opgeroepen werden. Hij hoopte dat ze zonder al te veel moeilijkheden konden wegglippen.

Loial bukte zich om iets in zijn oor te fluisteren. ‘Rhand, er is een saidinpoort dichtbij. Ik kan het voelen.’

‘Bedoel je dat hier een Ogiergaarde was?’ vroeg Rhand zacht en Loial knikte.

‘Stedding Tsofu was bij de aanplanting ervan nog niet teruggevonden, anders zouden de Ogier die Al’cair’rahienallen opbouwden, geen nieuwe gaarde als herinnering aan de stedding nodig hebben gehad. Dit was allemaal het bosdomein van de koning, toen ik eerder door Cairhien trok.’

‘Barthanes heeft het gebied waarschijnlijk met een list ingepikt.’ Rhand keek onrustig de zaal door. Iedereen stond nog steeds te praten, maar er waren nogal wat edellieden die naar de Ogier en hem keken. Hij kon Ingtar niet zien. Verin stond te midden van een groep

vrouwen, ik wou dat we bij elkaar konden blijven.’

‘Verin zegt dat het beter is van niet, Rhand. Ze zegt dat het hen achterdochtig en nijdig zal maken, omdat ze dan denken dat we onszelf afzijdig willen houden. We moeten achterdocht vermijden tot Mart en Hurin iets hebben gevonden.’

‘Ik heb haar ook gehoord, Loial. Maar ik blijf volhouden dat Barthanes weet waarom we hier zijn als hij een Duistervriend is. Als we op eigen houtje gaan zoeken, vragen we gewoon om een klap op ons hoofd.’

‘Verin zegt dat hij niets zal doen tot hij heeft uitgezocht of hij ons kan gebruiken. Doe maar wat ze ons gezegd heeft, Rhand. Aes Sedai weten wat ze doen.’ Loial liep de menigte in en voor hij tien stappen verder was, had zich een kring van heren en vrouwen om hem heen verzameld.

Anderen kwamen op Rhand af nu hij alleen was, maar hij draaide zich om en haastte zich weg. Aes Sedai zullen best weten wat ze doen, maar ik wou dat ik bet wist. Ik hou hier niet van. Licht, ik wou dat ik wist of ze de waarheid vertelde. Aes Sedai liegen nooit, maar de waarheid die je hoort, hoeft niet de waarheid te zijn die je denkt dat het is.

Hij bleef rondwandelen om te voorkomen dat hij met de edelen moest praten. Er waren veel meer kamers. Overal was het druk, overal waren kunstenmakers. Er waren drie speelmannen in hun lapjesmantels, vele jongleurs en tuimelaars, en muzikanten die fluit, hanou, hakkebord of luit bespeelden, vijf verschillende soorten vedels, zes soorten hoorns, recht of gebogen of gedraaid, en wel tien soorten trommels, van kleine tot grote pauken. Hij bekeek de hoorns van enkele hoornblazers van dichtbij, maar ze waren allemaal van gewoon koper.

Dwaas! Hier hebben ze de Hoorn van Valere niet. Tenzij Barthanes als onderdeel van het feest dode helden wil oproepen. Er was zelfs een bard. Hij droeg een geel wambuis en met zilver afgezette Tyreense laarzen, schreed door de kamers, bespeelde zijn harp en bleef hier en daar staan om in Hoge Zang uit te barsten. Hij keek minachtend naar de speelmannen en bleef niet rondhangen in de kamers waar zij aanwezig waren, maar Rhand hoorde weinig verschil; hij was enkel anders gekleed.

Plotseling liep Barthanes naast hem. Onmiddellijk verscheen er een dienaar die hem met een buiging een zilveren dienblad voorhield.

Barthanes pakte een handgeblazen roemer met wijn. De dienaar liep al buigend achterwaarts voor hen uit en hield Rhand zijn dienblad voor tot deze zijn hoofd schudde, waarna hij in de menigte verdween. ‘U lijkt rusteloos,’ zei Barthanes terwijl hij een slokje nam. ‘Ik hou van wandelen.’ Rhand vroeg zich af hoe hij Verins raad kon opvolgen. Toen herinnerde hij zich haar opmerking over de Amyrlin en mat hij zich de houding van Kat sluipt over binnenhof aan. Trotser kon hij zich niet voorstellen. Barthanes kneep de lippen op elkaar en Rhand dacht dat de hoge heer het mogelijk al te trots vond. Verins raad was echter het enige waaraan hij zich kon vastklampen, dus hield hij vol. Om er iets van de scherpte uit te halen zei hij vriendelijk: ‘Een mooi feest. U hebt vele vrienden, en ik heb nog nooit zoveel artiesten gezien.’

‘Vele vrienden,’ beaamde Barthanes. ‘U kunt Galdrian zeggen hoeveel en wie er waren. Enkele namen zullen hem mogelijk verbazen.’ ik heb de koning nog nooit ontmoet, heer Barthanes, en ik verwacht ook niet dat dat ooit zal gebeuren.’

‘Uiteraard. U was gewoon toevallig in dat dorp. U keek niet hoe het stond met de opgraving van dat beeld. Een grote onderneming is dat.’

‘Ja.’ Hij moest aan Verin denken en wenste dat ze hem wat raad had gegeven over hoe hij met iemand moest praten die aannam dat hij loog. Hij voegde er onnadenkend aan toe: ‘Het is gevaarlijk om je te mengen in zaken uit de Eeuw der Legenden als je niet weet wat je doet.’

Barthanes tuurde nadenkend in zijn wijn, alsof Rhand iets diepzinnigs had gezegd. ‘Bedoelt u te zeggen dat u Galdrian hierin niet steunt?’ vroeg hij ten slotte.

‘Ik heb u gezegd dat ik de koning nog nooit heb ontmoet.’

‘Uiteraard. Ja. Ik wist niet dat Andoranen het Grote Spel zo goed speelden. Wij zien hen niet vaak in Cairhien.’ Rhand haalde diep adem om te voorkomen dat hij boos over hun Spel zou uitvallen. ‘Er liggen veel graanboten uit Andor in de rivier.’

‘Kooplieden en handelaren. Wie slaat acht op zulke lieden? Men kan evengoed een kever op een boomblad bekijken.’ Barthanes liet het net klinken of kevers en kooplieden evenveel verachting verdienden, maar opnieuw zag Rhand hem diep nadenken, alsof hij een toespeling had gemaakt. ‘Er zijn maar weinig mensen die in het gezelschap van Aes Sedai reizen. U lijkt mij te jong voor een zwaardhand. Ik neem aan dat heer Ingtar de zwaardhand is van Verin Sedai?’

‘Wij zijn wie we zeggen,’ zei Rhand en grijnsde. Behalve ik. Barthanes liep Rhands gezicht haast openlijk te bestuderen. ‘Jong. Jong om een reigerzwaard te dragen.’

‘Ik ben minder dan een jaar oud,’ zei Rhand gedachteloos en wilde meteen dat hij dat niet had gezegd. In zijn oren klonk het dwaas, maar Verin had gezegd dat hij moest zijn zoals hij zich bij de Amyrlin had gedragen, en dat was het antwoord dat Lan hem had geleerd. Een Grenslander beschouwde de dag waarop hij zijn zwaard kreeg als zijn naamdag.

‘Wel, wel. Een Andoraan en toch opgeleid in de Grenslanden. Of opgeleid door een zwaardhand?’ Barthanes’ ogen vernauwden zich en gleden onderzoekend over Rhand. ‘Ik begrijp dat Morgase slechts één zoon heeft. Ik heb gehoord dat hij Gawein heet. U zult zowat even oud zijn.’

‘Ik heb hem ontmoet,’ zei Rhand behoedzaam. ‘Die ogen. Dat haar. Ik heb gehoord dat het koninklijk geslacht van Andor bijna dezelfde soort haar en kleur ogen heeft als de Aiel.’ Rhand verstapte zich, ondanks de gepolijste marmeren vloer, ik behoor niet tot de Aiel, heer Barthanes, en ik ben ook niet van koninklijk bloed.’

‘Wat u zegt. U hebt me veel stof tot nadenken gegeven. Ik geloof dat wij iets gemeenschappelijks kunnen vinden als we weer met elkaar spreken.’ Barthanes knikte, hief zijn glas bij wijze van groet en keerde zich toen af om iets tegen een grijze man te zeggen met heel veel kleurbanen op zijn mantel.

Rhand schudde het hoofd, liep door en wilde met niemand anders praten. Eén Cairhiense heer was al erg genoeg en hij wilde geen tweede gesprek riskeren. Barthanes scheen in de meest alledaagse opmerkingen een diepere betekenis te vinden. Rhand besefte dat hij zojuist genoeg van Daes Dae’mar had geleerd om te weten dat hij absoluut niet wist hoe het werd gespeeld. Mart, Hurin, vind iets, vind het snel, zodat we hier weg kunnen. De mensen hier zijn gek. En toen liep hij een andere zaal binnen en daar stond in de verste hoek een speelman die zijn harp aansloeg en een verhaal uit De Grote jacht op de Hoorn uitvoerde: Thom Merrilin. Rhand bleef stokstijf staan. Thom scheen hem niet op te merken, hoewel de blik van de speelman twee keer langs hem heen gleed. Thom leek te menen wat hij had gezegd. Een snel afscheid is het beste. Rhand draaide zich om, maar een vrouw kwam handig voor hem staan en legde een hand op zijn borst. Het kant viel terug en toonde een slanke pols. Haar hoofd reikte net niet tot zijn schouders, maar haar hoge krullenkapsel maakte aan lengte veel goed. Een slanke hals stak uit de kantplooien van haar hoge kraag en de kleurrijke stroken op haar donkerblauwe gewaad liepen door tot onder haar borsten, ik ben Alaine Chuliandred, en u bent de beroemde Rhand Altor. Ik neem aan dat in zijn eigen huis Barthanes als eerste het recht heeft met u te spreken, maar we zijn allen zeer geboeid door wat we van u horen. Ik heb zelfs gehoord dat u fluit speelt. Kan dat waar zijn?’

‘Ik speel fluit.’ Hoe heeft ze? Caldewin. Licht, iedereen hoort alles in Cairhien. ‘Als u mij wilt verontschuldigen...’ ik heb gehoord dat sommige buitenlandse heren muziek spelen, maar ik heb het nooit geloofd. Ik zou u heel graag horen spelen. Misschien wilt u hierover en over nog wat andere dingen met me praten. Barthanes leek uw gesprek buitengewoon boeiend te vinden. Mijn echtgenoot brengt zijn dagen proevend in zijn eigen wijngaard door en laat me helemaal alleen. Ik kan nooit met hem praten.’

‘U zult hem wel missen,’ zei Rhand. Hij probeerde zich om haar en haar wijde rokken heen te werken. Ze lachte klaterend, alsof hij de leukste grap van de wereld had gemaakt.

Een tweede vrouw drong zich naast Alaine en legde eveneens haar hand op zijn borst. Zij droeg net zoveel kleurbanen als Alaine; beiden waren ruim tien jaar ouder dan hij. ‘Dacht je hem voor jezelf te kunnen houden, Alaine?’ De twee vrouwen glimlachten elkaar toe met ogen als dolken. De tweede wendde zich glimlachend tot Rhand. ‘Ik ben Belevaere Osiellin. Zijn alle Andoranen zo lang? En zo knap?’ Hij schraapte zijn keel. ‘Eh... er zijn er meer van dezelfde lengte. Mijn verontschuldigingen, maar u moet me toestaan...’ ik zag u met Barthanes praten. Ze zeggen dat u Galdrian ook kent. U moet me eens komen opzoeken voor een gesprekje. Mijn echtgenoot bezoekt onze landerijen in het zuiden.’

‘Je bent even verfijnd als een taveernemeid,’ siste Alaine, Rhand meteen weer toelachend. ‘Ze heeft geen stijl. Geen enkele man vindt een vrouw met zulke grove manieren aardig. Neem bij uw bezoek uw fluit mee en we kunnen praten. Misschien wilt u me leren spelen?’

‘Wat Alaine voor fijnzinnigheid aanziet,’ zei Belevaere lieftallig, ‘is niets anders als gebrek aan moed. Een man met een reigerzwaard moet een dapper man zijn. Dat is toch een echt reigerzwaard, nietwaar?’

Rhand probeerde weg te komen. ‘Als u me nu wilt verontschuldigen, dan...’ Ze liepen stap voor stap met hem mee tot hij met zijn rug tegen de muur stond; hun wijde rokken vormden een tweede muur vóór hem.

Hij schrok toen een derde vrouw zich tussen de eerste twee drong, haar rokken toevoegend aan de muur voor hem. Ze was ouder dan de andere twee, maar even knap, met een gemaakte glimlach die haar scherpe oogopslag niet afzwakte. Ze toonde de helft meer aan kleurbanen dan Alaine en Belevaere, die een kleine knix maakten en haar pruilend aankeken.

‘Proberen deze twee spinnen u in hun web te vangen?’ De oudere vrouw lachte. ‘De helft van de tijd verstrikken ze eerder elkaar dan iemand anders. Kom mee, mooie Andoraanse jongeling, en ik vertel u wat over de problemen die zij u kunnen bezorgen. Om maar iets te noemen: ik heb geen echtgenoot om me zorgen over te maken. Echtgenoten veroorzaken altijd problemen.’

Over Alaines hoofd heen zag hij hoe Thom ging staan en een buiging maakte zonder dat iemand klapte of waardering toonde. Met een grimas griste de speelman een roemer van het blad van een verraste dienaar.

‘Ik zie iemand die ik moet spreken,’ zei Rhand tegen de vrouwen en hij perste zich door de muur van hun rokken op het moment dat de oudere vrouw zijn arm wilde pakken. Het drietal keek hem na toen hij zich naar de speelman haastte.

Thom keek hem over de rand van zijn roemer aan en nam nog een grote slok.

‘Thom, ik weet het, een snel afscheid. Maar ik wilde uit de buurt van die vrouwen komen. Ze wilden alleen maar praten over hun afwezige echtgenoten, maar ze bedoelden er heel andere dingen mee.’ Thom verslikte zich in zijn wijn en Rhand sloeg hem op zijn rug. ‘Als je te snel drinkt, gaat er altijd iets fout. Thom, ze denken dat ik met Barthanes samenspan, of misschien wel met Galdrian, en ze geloven mijn “nee” niet, denk ik. Ik had gewoon een smoes nodig om weg te komen.’

Thom streek met zijn knokkels langs zijn snorpunten en gluurde naar de drie vrouwen in de zaal. Ze stonden nog steeds bij elkaar en hielden hem en Rhand in de gaten. ‘Ik ken die drie, jongen. Breane Taborwin alleen kan je al zaken bijbrengen die iedere man eens in zijn leven moet horen, als hij het tenminste kan volhouden. Praten in afwezigheid van hun echtgenoten. Dat vind ik een mooie, jongen.’ Ineens stonden zijn ogen scherper. ‘Je zei me dat je niet meer in het gezelschap van een Aes Sedai was. De helft van de gesprekken gaat vanavond over de Andoraanse héér die onaangekondigd verschijnt, met een Aes Sedai aan zijn zijde. Barthanes én Galdrian. Deze keer zit je echt in de kookpot van de Witte Toren.’

‘Ze is pas gisteren gekomen, Thom. En zodra de Hoorn veilig is, ben ik weer vrij. Ik heb me vast voorgenomen me daaraan te houden.’

‘Je zegt het alsof de Hoorn nu niet veilig is,’ zei Thom langzaam. ‘Zo heb je me dat eerder niet verteld.’

‘Duistervrienden hebben hem gestolen, Thom. Ze hebben de Hoorn hierheen gebracht. Barthanes is een van hen.’

Thom leek in zijn wijn te turen, maar zijn ogen schoten heen en weer om er zeker van te zijn dat niemand zo dichtbij stond dat ze afgeluisterd konden worden. De drie vrouwen waren niet de enigen die hen verstolen gadesloegen terwijl ze deden of ze met elkaar stonden te praten, maar alle groepjes bewaarden hun onderlinge afstand. Desondanks hield Thom zijn stem gedempt. ‘Heel gevaarlijk om zoiets te zeggen als het onwaar is, nog gevaarlijker als het waar is. Zo’n beschuldiging, tegen de machtigste man in het koninkrijk... Zeg je dat hij de Hoorn heeft? Ik veronderstel dat je mijn hulp weer eens zoekt, nu je opnieuw verstrikt bent in de zaken van de Witte Toren.’

‘Nee.’ Hij had besloten dat Thom gelijk had, ook al kende de speelman de reden niet. Hij kon niemand anders bij zijn moeilijkheden betrekken, ik wilde alleen weg van die vrouwen.’ De speelman blies verrast zijn snorpunten opzij. ‘Tja. Nou. Dat is goed. De laatste keer dat ik je hielp, werd ik kreupel, en je lijkt jezelf weer op te hangen aan de touwtjes van Tar Valon. Deze keer moet je er zelf maar uit zien te komen.’ Hij klonk als een man die zichzelf trachtte te overtuigen.

‘Dat zal ik, Thom. Dat zal ik.’ Zodra de Hoorn veilig is en Mart die rottige dolk terug heeft. Mart, Hurin, waar zijn jullie? Alsof die gedachte een oproep was geweest, verscheen Hurin in de zaal. Zijn ogen zochten tussen de edelen, die dwars door hem heen keken. Dienaren bestonden niet, tot men ze nodig had. Toen hij Rhand bij Thom zag staan, zocht hij zich een weg tussen de groepjes edelen en boog voor Rhand. ‘Mijn heer, ik moest u gaan zeggen dat uw dienaar gevallen is en zijn knie heeft verdraaid. Ik weet niet hoe erg het is, mijn heer.’

Even bleef Rhand hem aanstaren tot hij het door had. Hij voelde alle ogen die naar hem keken en sprak hard genoeg om gehoord te worden door de edelen die het dichtst bij hem stonden. ‘Onhandige dwaas. Wat heb ik aan hem als hij niet kan lopen? Nou ja, ik kan maar beter kijken hoe erg het is.’

Het leken de juiste woorden te zijn. Hurin klonk opgelucht toen hij opnieuw boog en zei: ‘Zoals mijn heer wenst. Wil mijn heer mij volgen?’

‘Je speelt de rol van een heer heel goed,’ zei Thom zachtjes. ‘Maar denk eraan: Cairhien mag Daes Dae’mar spelen, de Witte Toren heeft het Grote Spel uitgevonden. Kijk goed uit, jongen.’ Hij wierp een donkere blik op de verzamelde edelen, zette zijn lege roemer op het blad van een voorbijkomende dienaar en wandelde weg terwijl hij zijn harp aansloeg. Hij begon aan de voordracht van Vrouw Mili en de zijdekoopman.

‘Wijs me de weg, man,’ zei Rhand tegen Hurin; hij vond zichzelf een dwaas. Toen hij achter de snuiver de zaal verliet, voelde hij hoe vele ogen hem volgden.

33

Een boodschap uit het Duister

‘Iets gevonden?’ vroeg Rhand toen hij achter Hurin aan een smalle trap afdaalde. De keukens bevonden zich een verdieping lager en alle dienaren die de gasten hadden begeleid, waren daarheen gestuurd. ‘Of heeft Mart zich echt bezeerd?’

‘O, met Mart is alles goed, heer Rhand.’ De snuiver dacht even na. ‘Hij praat tenminste alsof alles goed is en hij moppert als een gezonde vent. Ik wilde u niet ongerust maken, maar ik had een reden nodig zodat u naar beneden kon gaan. Het spoor vond ik zo. De mannen die de brand in de herberg hebben gesticht, zijn allemaal een ommuurde tuin achter dit huis ingegaan. De Trolloks hebben zich bij hen gevoegd. Gisteren ergens, denk ik. Misschien zelfs wel de avond ervoor.’ Hij aarzelde. ‘Heer Rhand, ze hebben die plek niet verlaten. Ze moeten daar nog steeds zijn.’

Aan de voet van de trap klonken door de gang flarden geluid van lachende dienaren die zichzelf met gezang vermaakten. Iemand tokkelde op een hanou en speelde een luidruchtige melodie, begeleid door handgeklap en voetgestamp. Hier was geen sierlijk pleisterwerk en er hingen geen mooie wandtapijten, alleen kale steen en naakt hout. Het licht in de gang kwam van wandtoortsen die tegen de zoldering walmden en zover van elkaar waren geplaatst dat het licht ertussen slecht was.

‘Ik ben blij dat je weer gewoon tegen me praat,’ zei Rhand. ‘Zoals je aan het buigen en schuifelen was, begon ik waarachtig te denken dat je nog meer Cairhiens dan de Cairhienin was.’ Hurins gezicht kleurde. ‘Wat dat betreft...’ Hij gluurde de gang in, in de richting van de geluiden, en keek alsof hij wilde spuwen. ‘Ze doen allemaal alsof ze zo netjes zijn, maar... Heer Rhand, iedereen zegt dat hij trouw is aan zijn meester of meesteres, maar ze geven allemaal aan, dat ze bereid zijn om te verkopen wat ze weten of gehoord hebben. En als ze wat op hebben, beginnen ze over de heren en vrouwen die ze dienen dingen in je oor te fluisteren die je haren te berge doen rijzen. Ik weet dat het Cairhienin zijn, maar wat hier allemaal gebeurt...’

‘We gaan zo snel mogelijk weg, Hurin.’ Rhand hoopte dat dat waar was. ‘Waar is die tuin?’ Hurin sloeg een dwarsgang in die naar de achterkant van het huis leidde. ‘Heb je Ingtar en de anderen al naar beneden gebracht?’

De snuiver schudde het hoofd. ‘Heer Ingtar heeft zich in de hoek laten dringen door zes of zeven van die zogenaamde edelvrouwes. Ik kon niet in z’n buurt komen om iets tegen hem te zeggen. En Verin Sedai stond bij Barthanes. Ze keek mij zo vuil aan toen ik erbij kwam, dat ik niet eens geprobeerd heb het haar te vertellen.’ Toen sloegen ze nog een hoek om en stonden Loial en Mart voor hen. De Ogier stond een beetje gebogen vanwege de lage zoldering. Loials grijns spleet zijn gezicht zowat in tweeën. ‘Ah, eindelijk, Rhand. Ik ben nog nooit zo blij geweest als toen ik daarboven weg kon komen. Ze bleven me maar vragen of de Ogier terugkwamen en of Galdrian bereid was om te betalen wat hij verschuldigd was. Alle Ogier-steenwerkers zijn weg omdat Galdrian ze klaarblijkelijk niet meer heeft betaald, behalve met beloften. Ik bleef volhouden dat ik er niets van wist, maar de helft leek te denken dat ik loog en de andere helft dat ik ergens op duidde.’

‘We gaan zo snel mogelijk weg,’ verzekerde Rhand hem. ‘Gaat het met je, Mart?’ Het gezicht van zijn vriend leek nog meer ingevallen en zijn jukbeenderen staken nog meer uit dan hij zich herinnerde, zelfs nog meer dan gisteren voor de herberg.

‘Ik voel me best,’ zei Mart humeurig, ‘maar het kostte me geen enkele moeite de diénaren in de steek te laten. Wie niet aan me vroeg of jij me liet verhongeren, dacht dat ik ziek was en wilde niet al te dichtbij komen.’

‘Heb je de dolk bespeurd?’ vroeg Rhand.

Mart schudde somber het hoofd. ‘Het enige dat ik voelde, was dat iemand me bijna de hele tijd in de gaten hield. Deze mensen kunnen haast even goed rondsluipen als een Schim. Bloedvuur, ik sprong bijna uit m’n vel toen Hurin me vertelde dat hij het spoor van de Duistervrienden had gevonden. Rhand, ik kan de dolk helemaal niet voelen en ik ben dit hele rottige landhuis afgerend, van de zolder tot de kelders.

‘Dat wil niet zeggen dat hij er niet is, Mart. Ik heb hem bij de Hoorn in de kist gestopt, weet je nog? Misschien kun je daardoor de dolk niet voelen. Ik geloof dat Fajin niet weet hoe hij de kist open moet maken, anders had hij die moeite niet genomen om dat hele gewicht mee te sjouwen toen hij uit Fal Dara vluchtte. Zelfs al dat goud van de kist is niet van belang naast de Hoorn van Valere. Als we de Hoorn vinden, vinden we de dolk ook. Je zult het zien.’

‘Zolang ik maar niet meer hoef te doen of ik je dienaar ben,’ mopperde Mart. ‘Zolang je maar niet gek wordt...’ Hij maakte de zin niet af, maar vertrok zijn mond.

‘Rhand is niet gek, Mart,’ zei Loial. ‘De Cairhienin zouden hem nooit hebben toegelaten als hij geen heer was geweest. Zij zijn degenen die gek zijn.’

‘Ik ben niet gek,’ zei Rhand ruw. ‘Nog niet. Hurin, laat me die tuin zien.’

‘Deze kant op, heer Rhand.’

Ze stapten de donkere nacht in door een deur die zo klein was dat Rhand moest bukken om erdoorheen te kunnen. Loial moest zelfs helemaal vooroverbuigen en zich zo smal mogelijk maken. Uit de bovenramen viel zoveel licht dat Rhand de stenen wandelpaden tussen de vierkante bloembedden goed kon onderscheiden. Aan beide kanten rezen de zware schaduwen van stallen en andere bijgebouwen op. Zo nu en dan waaiden er flarden muziek naar buiten, van de dienaren beneden of van de kunstenmakers bij hun meesters boven.

Hurin leidde hen verder langs de paden tot zelfs de vage lichtvlekken verdwenen. Ze zochten hun weg bij maanlicht en hun laarzen schraapten zacht over de stenen. Struiken die overdag een en al bloem waren, vormden nu vreemde vormen in het duister. Rhand voelde aan zijn zwaard en liet zijn ogen niet te lang ergens op rusten. Er konden hier wel honderd Trolloks verborgen zitten. Hij wist dat Hurin de Trolloks zou ruiken als ze er zaten, maar dat hielp niet veel. Als Barthanes een Duistervriend was, moesten in ieder geval een paar van zijn dienaren en schildwachten dat ook zijn, en Hurin kon niet altijd de geur van een Duistervriend onderscheiden. Een Duistervriend die uit het donker te voorschijn sprong, maakte weinig verschil met een Trollok.

‘Dáár, heer Rhand,’ wees Hurin fluisterend.

Voor hen omsloten stenen muren die boven Loials hoofd uitstaken, een vierkant van misschien vijftig bij vijftig pas. In de duisternis kon Rhand het niet goed zien, maar het leek alsof de tuin daarachter verder liep. Hij vroeg zich af waarom Barthanes midden in zijn tuin een ommuurde hof had gebouwd. Er stak geen dak boven de muren uit. Waarom zouden ze daar naar binnen gaan en er blijven? Loial bukte zich en hield zijn mond bij Rhands oor: ‘Ik zei je al dat hier vroeger een Ogiergaarde was. Rhand, de saidinpoort ligt achter die muur. Ik kan hem voelen.’

Rhand hoorde Mart een wanhopige zucht slaken. ‘We kunnen het niet opgeven, Mart,’ zei hij.

‘Ik geef het niet op. Ik heb alleen nog net genoeg verstand om niet nog eens de saidinwegen op te gaan.’

‘We moeten misschien wel,’ zei Rhand. ‘Ga Ingtar en Verin zoeken. Probeer ze op de een of andere manier apart te krijgen – het kan me niet schelen hoe – en zeg ze dat ik geloof dat Fajin de Hoorn door een saidinpoort heeft meegenomen. Maar laat niemand anders het horen. Vergeet niet kreupel te lopen; men neemt aan dat je bent gevallen.’ Hij was heel verbaasd dat zelfs Fajin de saidinwegen durfde te nemen, maar het leek het enige antwoord te zijn. Ze zouden bier geen dag en nacht in de open lucht blijven zitten. Mart maakte een diepe buiging en zijn stem droop van spot: ‘Onmiddellijk, mijn heer. Zoals mijn heer wenst. Zal ik uw banier dragen, heer?’ Hij keerde zich om naar het landhuis en zijn gemopper stierf weg in het donker. ‘Nu moet ik ook nog kreupel lopen. De volgende keer is het een gebroken nek of...’

‘Hij maakt zich gewoon bezorgd om de dolk, Rhand,’ zei Loial. ‘Ik weet het,’ zei Rhand. Maar hoelang zal het duren voordat hij iemand per ongeluk vertelt wat ik ben? Hij wilde niet aannemen dat Mart hem met opzet zou verraden, want Mart was zijn boezemvriend. ‘Loial, til me op, zodat ik over die muur kan kijken.’

‘Rhand, als er nog Duistervrienden...’

‘Die zijn er niet. Til me op, Loial.’

Met z’n drieën kropen ze dichter naar de muur toe en Loial vouwde zijn handen, zodat Rhand er zijn voet op kon zetten. De Ogier richtte zich ondanks Rhands gewicht moeiteloos op en tilde hem hoog genoeg op om over de muur heen te kunnen kijken. De smalle, afnemende maan gaf weinig licht en het grootste deel van de tuin lag in de schaduw, maar binnen de ommuurde hof leken geen bloemen of struiken te staan. Er stond slechts één enkele witmarmeren bank, die zo geplaatst was dat degene die erop zat naar een massieve, rechtopstaande rotsplaat in het midden van de ruimte kon kijken.

Rhand greep de bovenkant van de muur en trok zich op. Loial siste en greep naar zijn voet, maar hij trok zich los en liet zich aan de andere kant van de muur vallen. Hij voelde kort stoppelig gras onder zijn voeten en vaag bedacht hij dat Barthanes hier schapen moest laten grazen. Hij staarde naar de beschaduwde stenen plaat van de saidinpoort en schrok toen er laarzen naast hem neerploften. Hurin kwam overeind en sloeg zichzelf af. ‘U moet voorzichtig zijn, heer Rhand. Wie weet wie zich hier verborgen houdt. Of wat.’ Hij tuurde rond in de duisternis binnen de muren en voelde aan zijn riem naar het korte zwaard en zijn hartsvanger. Die had hij echter in de herberg moeten achterlaten, want in Cairhien liepen dienaren niet gewapend rond. ‘Als je zonder te kijken in een kuil springt, zul je er altijd een slang in vinden.’

‘Je zou ze hebben geroken,’ zei Rhand.

‘Misschien.’ De snuiver snoof luidruchtig door zijn neus de lucht op. ‘Maar ik kan alleen ruiken wat ze hebben gedaan, niet wat ze van plan zijn.’

Boven Rhands hoofd klonk een schrapend geluid toen ook Loial zich naar beneden liet zakken. De Ogier hoefde niet eens zijn armen helemaal te strekken voor zijn laarzen de grond al raakten. ‘Onbesuisd,’ mopperde hij. ‘Jullie mensen zijn altijd zo onbesuisd en haastig. En nou steek je mij ook nog aan. Ouder Haman zou mij ernstig hebben toegesproken en mijn moeder...’ Rhand kon zijn gezicht in het donker niet goed zien, maar hij was er zeker van dat zijn oren heftig bewogen. ‘Rhand als je niet wat voorzichtiger wordt, bezorg je mij nog grote problemen.’

Rhand begaf zich naar de saidinpoort en liep er helemaal omheen. Zelfs van dichtbij zag de poort er nog steeds uit als een massieve, vierkante steen, die boven hem uitstak. De achterkant was glad en koel toen hij hem aftastte, maar de voorkant was door een kunstenaarshand gebeeldhouwd. Het oppervlak was bedekt met ranken, bladeren en bloemen, en elk ervan was zo meesterlijk dat ze in het vage maanlicht bijna echt leken. Hij voelde aan de grond ervoor; het gras was in twee halve bogen gedeeltelijk weggeschraapt, zoals dat door een openzwaaiende poort zou gebeuren, is dit een saidinpoort?’ vroeg Hurin onzeker, ik heb er natuurlijk van gehoord, maar...’ Hij snuffelde in de lucht. ‘Het spoor leidt er rechtstreeks naar toe en verdwijnt dan, heer Rhand. Hoe moeten we ze nu volgen? Ik heb gehoord dat wie een saidinpoort binnengaat, er krankzinnig uitkomt. Als hij er al uitkomt.’

‘Het kan wel, Hurin. Ik heb het gedaan, en Loial, Mart en Perijn.’ Rhand bleef naar de verstrengelde bladeren op de steen staren. Hij wist dat één blad anders was. Het drievingerige blad van de legendarische Avendesora, de Levensboom. Hij legde er zijn hand op. ‘Ik wed dat je hun spoor langs de saidinwegen kunt volgen. Waar zij vluchten, kunnen wij ze volgen.’ Het kon geen kwaad zichzelf te bewijzen dat hij door een saidinpoort durfde te stappen, ik zal het je bewijzen.’ Hij hoorde Hurin kreunen. Het blad was net als de andere in de steen uitgehouwen, maar in zijn handen kwam het los. Ook Loial kreunde.

Onmiddellijk leken de bladen en planten tot leven te komen. Stenen bladeren leken te trillen in een briesje, bloemen begonnen zelfs in het donker kleur te tonen. In het midden van de rotsplaat verscheen een streep en de twee helften van de steen schoven langzaam op Rhand af. Hij stapte achteruit om ze te laten opengaan. Hij zag echter niet de zilveren weerspiegeling die hij zich herinnerde. De ruimte tussen de opengaande deuren was zo’n zwarte duisternis dat de nacht er licht bij leek. Het pikzwarte duister sijpelde tussen de nog steeds bewegende deuren door naar buiten.

Met een schreeuw sprong Rhand achteruit en liet in zijn haast het Avendesorablad vallen. Loial riep: ‘Machin Shin! De Zwarte Wind!’ Het geluid van wind klonk oorverdovend; het gras golfde naar de muren toe. Zand wervelde omhoog en werd de lucht in geslingerd. En in die wind leken duizend, nee tienduizend krankzinnige stemmen te huilen, elkaar verdringend, elkaar overstemmend. Rhand kon er enkele verstaan, hoewel hij probeerde niet te luisteren. ... bloed, zo zoet, zo zoet om bloed te drinken, bloed dat druipt en druipt, druppels zo rood; mooie ogen, heldere ogen, ik heb geen ogen, ruk de ogen uit je hoofd; maal je botten, splijt de botten in je vlees, zuig je merg op terwijl je krijst, schreeuwt, brult, zingt en krijst, zingt en krijst... En door dit alles heen klonk het allerergste gefluister: Altor. Altor. Altor.

Rhand vond de leegte om zich heen en omarmde die, niet lettend op de lokkende, ziekelijke gloed van saidin net buiten zijn bereik. Het grootste gevaar op de saidinwegen was de Zwarte Wind, die je ziel stal of het leven nam van zijn slachtoffers. Maar Machin Shin hoorde toch bij de saidinwegen? Hij kon er niet uit, maar stroomde nu wel de nacht in en riep zijn naam.

De saidinpoort was nog niet helemaal open. Als ze nu maar het Avendesorablad konden terugzetten... Hij zag hoe Loial op handen en knieën tastend en zoekend over het gras rondkroop. Saidin vervulde hem. Hij voelde zijn botten trillen, voelde de roodgloeiende, ijskoude stroom van de Ene Kracht, voelde zich meer dan ooit leven, voelde de gladde, olieachtige smet... Nee! In stilte schreeuwde hij van buiten de leegte zichzelf toe. Hij komt voor jou! Hij gaat ons allemaal doden! Hij wierp het allemaal naar de zwarte klodder die nu mansgroot door de poort bolde. Hij wist niet wat hij wierp, maar in het hart van die duisternis bloeide een schitterende fontein van licht op.

De Zwarte Wind krijste, tienduizend maal een woordeloos martelend gejank. Langzaam, duim voor tegenstribbelende duim, kromp de klodder en vloeide terug in de nog steeds geopende saidinpoort. De Kracht raasde als een maalstroom door Rhand. Hij kon de band tussen hem en saidin voelen, een bruisende rivier, een razende stroomversnelling tussen hem en het naakte vuur dat in het hart van de Zwarte Wind brandde. De hitte in hem werd roodgloeiend, witheet, een trilling die steen kon smelten, staal verdampen en de lucht ontvlammen. De kilte nam toe tot de lucht in zijn longen bevroor en even hard bevroren moest zijn als metaal. Hij kon voelen hoe saidin hem begon te overmeesteren, voelen hoe zijn leven afbrokkelde als een rivieroever van zachte klei, hoe hij sleet.

Kan niet ophouden! Als hij eruit komt... Ik moet hem doden! Ik – kan – niet – ophouden! Wanhopig klemde hij zich aan de laatste restjes van zichzelf vast. De Ene Kracht raasde in hem rond. Hij dreef mee als een splinter in een stroomversnelling. Het niets begon te smelten en te stromen, de leegte wolkte van ijzige kou. De saidinpoort kwam tot stilstand en begon weer dicht te zwaaien. Rhand staarde ernaar. In de vage gedachteflarden buiten de leegte wist hij zeker dat hij alleen zag wat hij wilde zien. De deuren gleden naar elkaar toe en duwden Machin Shin terug, alsof de Zwarte Wind uit teer bestond. In zijn borst bulderde nog steeds een loeiende hitte. Met een vaag soort afstandelijke verbazing bleef Rhand toekijken hoe Loial op handen en knieën van de dichtzwaaiende deuren wegkroop.

De kier werd smaller en verdween. Gebladerte en wingerd gleden weg in een stevige muur en werden steen.

Rhand voelde dat de band tussen hem en het vuur brak, hoe de stroom van de Kracht verminderde. Nog even en hij zou er helemaal door zijn meegesleurd. Bevend viel hij op zijn knieën. Het was nog steeds in hem. Saidin. Geen stroom meer, maar nog wel de bron. Hij was een bron van de Ene Kracht. Het schokte door hem heen. Hij kon het gras ruiken, het zand eronder, de stenen van de muren. Zelfs in het donker kon hij elk sprietje gras zien, elk afzonderlijk en alle tegelijk. Hij kon elk miniem zuchtje lucht op zijn gezicht voelen. Zijn tong gruwde van de smaak van de smet, zijn maag was een harde, verkrampte bal.

Verbeten trok hij zich terug uit de leegte. Hij zat nog steeds onbeweeglijk op zijn knieën, maar hij vocht zich vrij. Ten slotte restten slechts nog de vervagende smerigheid op zijn tong, de kramp in zijn maag en de herinnering. Zo... levend.

‘Je hebt ons gered, Bouwer.’ Hurin stond met de rug tegen de muur gedrukt en zijn stem klonk schor. ‘Dat ding... Was dat de Zwarte Wind? Het was nog erger dan... gooide die dat vuur naar ons toe? Heer Rhand! Heeft het u verwond? Heeft het u aangeraakt?’ Hij schoot op Rhand af toen die opstond en hielp hem. Ook Loial kwam overeind en veegde zijn handen en knieën af.

‘Met zoiets kunnen we Fajin nooit volgen.’ Rhand raakte Loials arm aan. ‘Dank je. Je hebt ons gered.’ Mij heb je tenminste gered. Het was bezig mij te doden. Mij te doden... en het voelde... geweldig. Hij slikte, er zat nog steeds een vage nasmaak in zijn mond. ‘Ik wil iets drinken.’

‘Ik heb enkel het blad gevonden en teruggezet,’ zei Loial schouderophalend. ‘Ik dacht dat de Wind ons zou doden als we de saidinpoort niet dicht kregen. Ik ben bang dat ik niet zo’n erg goede held ben, Rhand. Ik was zo bang dat ik amper kon denken.’

‘We waren allemaal bang,’ zei Rhand. ‘Misschien zijn we een armzalig stelletje helden, maar we zijn wat we zijn. Het is maar goed dat Ingtar bij ons is.’

‘Heer Rhand,’ zei Hurin bedeesd, ‘kunnen we nu... weggaan?’ De snuiver deed moeilijk toen Rhand als eerste over de muur wilde klimmen zonder te weten of er iemand hen aan de andere kant stond op te wachten, maar Rhand herinnerde hem eraan dat hij de enige met een wapen was. Desondanks vond Hurin het maar niets toen

Loial Rhand optilde om de bovenkant van de muur te grijpen en zich eroverheen te trekken.

Met een doffe plof kwam Rhand neer en tuurde luisterend in de nacht rond. Even dacht hij dat hij iets zag bewegen, dat hij een laars over het stenen pad hoorde schrapen, maar hij hoorde het geen tweede keer en hij schreef het toe aan zenuwen. Hij bedacht dat hij daar alle reden toe had, terwijl hij zich omdraaide en Hurin omlaag hielp. ‘Hoe moeten we ze nu volgen, heer Rhand?’ vroeg de snuiver zodra zijn voeten stevig op de grond stonden. ‘Van wat ik erover heb gehoord, kunnen ze nu alle kanten uit en heel ver weg zitten.’

‘Verin zal wel iets bedenken.’ Rhand had opeens de neiging te lachen. Om de Hoorn en de dolk terug te vinden – als dat nog kon – moest hij terug naar de Aes Sedai. Ze hadden hem laten gaan en nu moest hij weer terug, ik laat Mart niet doodgaan zonder alles te hebben geprobeerd.’

Loial voegde zich bij hen en ze gingen terug naar het hoofdgebouw. Bij de zijdeur kwamen ze Mart tegen, die net opendeed toen Rhand de knop greep. ‘Verin zegt dat je niets mag doen. Als Hurin heeft uitgezocht waar de Hoorn verborgen is, zegt ze, is dat het enige dat we nu kunnen doen. Ze zegt dat we vertrekken zodra je terug bent. En ik zeg dat dit de laatste keer is dat ik voor een boodschapje heen en weer ren. Als je iemand iets wilt vertellen, dan ga je voortaan zelf maar.’ Mart tuurde langs hem heen de duisternis in. ‘Is de Hoorn daar ergens? In een bijgebouw? Heb je de dolk gezien?’ Rhand draaide hem om en duwde hem naar binnen. ‘Hij is niet in een bijgebouw, Mart. Ik hoop dat Verin weet wat ons nu te doen staat, want ik weet het niet.’

Mart keek alsof hij allerlei vragen wilde stellen, maar liet zichzelf door de slecht verlichte gang meevoeren. Hij dacht zelfs aan het hinken toen ze de trap opgingen.

Toen Rhand en de anderen opnieuw de drukke zalen binnenkwamen, richtten vele ogen zich weer op hen. Rhand vroeg zich af of ze op de een of andere manier wisten wat er buiten in de tuin was gebeurd en of hij Hurin en Mart naar de voorzaal had moeten sturen om daar te wachten. Maar toen besefte hij dat de blikken net zo waren als eerst: nieuwsgierig en berekenend; zich afvragend wat de heer en de Ogier in hun schild voerden. Dienaren werden door deze mensen niet opgemerkt. Niemand kwam naar hen toe, aangezien ze bij elkaar waren. Klaarblijkelijk bestonden er in het Grote Spel regels voor samenzweringen. Iedereen wilde best proberen een persoonlijk gesprek af te luisteren, maar ze zouden zich nooit opdringen. Verin en Ingtar stonden bij elkaar en dus ook alleen. Ingtar zag er wat verbijsterd uit. Verin wierp een korte blik op Rhand en de drie anderen, keek nadenkend toen ze hun gezichten zag, verschikte toen haar stola en begaf zich naar de voorzaal.

Toen ze er aankwamen, dook Barthanes op, alsof iemand hem had verteld dat ze vertrokken. ‘U vertrekt al zo snel? Verin Sedai, kan ik u niet overhalen nog wat langer te blijven?’

Verin schudde haar hoofd. ‘We moeten gaan, heer Barthanes. Ik ben in geen jaren in Cairhien geweest. Ik was blij met uw uitnodiging aan de jonge Rhand. Het was heel... interessant.’

‘Moge de Genade van het Licht u veilig naar uw herberg leiden. De Grote Boom, nierwaar? Misschien wilt u mij een andere keer verblijden met uw aanwezigheid? U zou me eren. Verin Sedai, en u, heer Rhand, en u, heer Ingtar, om maar te zwijgen van u, Loial, zoon van Arent, zoon van Halan.’ Hij boog iets dieper voor de Aes Sedai dan voor de anderen, maar het was nog steeds met meer dan een neigen van zijn hoofd.

Verin knikte bevestigend. ‘Misschien. Het Licht verlichte u, heer Barthanes.’ Ze wendde zich naar de deur.

Toen Rhand in beweging kwam om de anderen te volgen, pakte Barthanes met twee vingers zijn mouw en hield hem staande. Mart keek alsof hij ook wilde blijven, tot Hurin hem meetrok en ze zich bij Verin en de anderen voegden.

‘U waadt zelfs nog dieper in het Spel dan ik dacht,’ zei Barthanes zacht. ‘Toen ik uw naam hoorde, kon ik het niet geloven, maar toch kwam u, en de beschrijving paste.... Mij werd een boodschap voor u gegeven. Ik geloof dat ik hem tóch maar aan u doorgeef.’ Rhand voelde een prikkeling langs zijn ruggengraat gaan bij Barthanes’ woorden, maar toen die zweeg, staarde hij hem aan. ‘Een boodschap? Van wie? Vrouwe Selene?’

‘Een man. Niet het soort man voor wie ik normaal een boodschap zou doorgeven, maar hij heeft... bepaalde... aanspraken die ik niet over het hoofd kan zien. Hij noemde geen naam, maar het was een Lugarder. Ah, u kent hem.’

‘Ik ken hem.’ Heeft Fajin een boodschap achtergelaten? Rhand keek de grote zaal rond. Mart, Verin en de anderen stonden bij de deur te wachten. Dienaren in livrei stonden stijfjes tegen de muren, klaar om op bevel naar voren te schieten en toch de indruk te geven dat ze niets hoorden en niets zagen. Het leek geen plek waar Duistervrienden hen zouden aanvallen.

‘Hij zegt dat hij op de Kop van Toman op u wacht. Hij heeft wat u zoekt, en als u het wilt hebben, moet u volgen. Als u weigert, zegt hij dat hij uw bloed en uw mensen zal belagen, ook degenen die u liefhebt, tot u tegenover hem staat. Het klinkt uiteraard waanzinnig, zo’n man die een heer bedreigt, maar toch was er iets aan hem. Ik denk dat hij gek is. Hij ontkende zelfs dat u een heer bent, wat ieder oog kan zien, maar er is iets vreemds met hem. Wat heeft hij bij zich dat zijn Trolloks bewaken? Wat is het dat u zoekt?’ Barthanes leek zelf geschokt door zijn rechtstreekse vragen. ‘Het Licht verlichte u, heer Barthanes.’ Rhand slaagde erin een buiging te maken, maar zijn knieën knikten toen hij zich bij Verin en de anderen aansloot. Hij wil dat ik hem achterna gaf En hij gaat Emondsveld kwaad doen, Tham, als ik het niet doe. Hij koesterde geen enkele twijfel dat Fajin het kon, dat hij het zou doen. Egwene is tenminste veilig in de Witte Toren. Hij zag ziekmakende beelden van horden Trolloks die Emondsveld belaagden, van oogloze Schimmen die achter Egwene aan slopen. Maar hoe kan ik hem volgen? Hoef

Toen was hij buiten, in de nacht en besteeg hij Rood. Verin, Ingtar en de anderen zaten al te paard en hun Shienaraanse erewacht stelde zich rond hen op.

‘Wat heb je ontdekt?’ wilde Verin weten. ‘Waar heeft hij hem?’ Hurin schraapte luidruchtig zijn keel en Loial verschoof in zijn hoge zadel. De Aes Sedai keek hen strak aan.

‘Fajin heeft de Hoorn door een saidinpoort meegenomen naar de Kop van Toman,’ zei Rhand dof. ‘Op dit ogenblik wacht hij mij daar waarschijnlijk op.’

‘We zullen er later over praten,’ zei Verin. Ze klonk zo beslist dat niemand op de rit naar de herberg nog iets zei. Daar verliet Uno hen, na enkele woorden van Ingtar. Hij nam de krijgslieden mee naar hun herberg in Voorpoort. In het licht van de gelagkamer wierp Hurin één blik op Verins gesloten gezicht, bromde iets over bier en schuifelde naar een afgelegen tafeltje in de hoek. De Aes Sedai wimpelde de beleefde vragen van de herbergierster over hoe het geweest was af en ging Rhand en de anderen zwijgend voor naar de afgezonderde eetzaal.

Toen ze binnenkwamen, keek Perijn op van De reizen van Jaim Kimstapper. Hij fronste zijn wenkbrauwen bij het zien van de gezichten. ‘Het is niet goed gegaan?’ vroeg hij en sloeg het in leer gebonden boek dicht. De lampen en kaarsen van bijenwas in de kamer gaven goed licht, vrouw Tiedra vroeg een forse prijs, maar ze beknibbelde niet.

Verin vouwde haar stola zorgvuldig op en legde hem over een rugleuning. ‘Vertel het me nog eens. De Duistervrienden namen de Hoorn mee door een saidinpoort? In Barthanes’ huis?’

‘De grond waarop het huis staat, is ooit een Ogiergaarde geweest,’ legde Loial uit. ‘Toen we hier bouwden...’ Onder haar blik stierf zijn stem weg en werden zijn oren slap.

‘Hurin heeft ze helemaal tot aan de poort gevolgd.’ Rhand plofte in een stoel neer. Nu moet ik ze dringender dan ooit achterna gaan. Maar hoe? ik maakte de poort open om hem te tonen dat hij het spoor ook daar kon volgen, maar toen stak de Zwarte Wind op. Die probeerde ons te grijpen, maar Loial slaagde erin de poorten te sluiten voor de Wind er helemaal uit kon komen.’ Hij kleurde een beetje toen hij dat zei, maar Loial had de poort gesloten. ‘De Wind hield de wacht.’

‘De Zwarte Wind,’ fluisterde Mart en zat verstijfd op het puntje van zijn stoel. Ook Perijn staarde Rhand aan, net als Verin en Ingtar. Mart liet zich in zijn stoel achterover ploffen. ‘Je moet je vergist hebben,’ zei Verin ten slotte. ‘Machin Shin kan nooit als waker worden gebruikt. Niemand kan de Zwarte Wind dwingen zoiets te doen.’

‘Het is een schepping van de Duistere,’ zei Mart dof. ‘Er kwamen Duistervrienden binnen. Misschien wisten die hoe ze hulp konden vragen of hulp konden afdwingen.’

‘Niemand weet precies wat Machin Shin is,’ zei Verin, ‘tenzij misschien de essentie van waanzin en wreedheid. Je kunt er niet mee argumenteren, Mart, of ermee onderhandelen, of ertegen praten. Hij kan niet gedwongen worden, door geen enkele Aes Sedai van deze tijd en misschien zelfs niet eens door degenen die eerder hebben geleefd. Denk je echt dat Padan Fajin kan wat tien Aes Sedai niet kunnen doen?’ Mart schudde zijn hoofd.

Er hing een sfeer van wanhoop, verloren hoop en een gemiste kans in de kamer. Het doel dat ze wilden bereiken, was verdwenen, en zelfs op Verins gezicht lag een uitdrukking van ontreddering.

‘Ik had nooit gedacht dat Fajin de moed heeft voor de saidinwegen.’ Ingtar klonk bijna mild, maar opeens sloeg hij met zijn vuist op tafel. ‘Het kan me niet schelen hoe, zelfs niet of Machin Shin voor Fajin werkt. Ze hebbenjJe Hoorn van Valere meegenomen door de saidinpoort, Aes Sedai. Ze kunnen al in de Verwording zijn, halverwege Tyr of Tanchico, of aan de andere kant van de Aielwoestenij. De Hoorn is weg. Ik ben verloren.’ Hij liet zijn handen zakken en zijn schouders zakten ineen. ‘Ik ben verloren.’

‘Fajin neemt de Hoorn mee naar de Kop van Toman,’ zei Rhand. Hij was weer onmiddellijk het middelpunt van ieders aandacht. Verin keek hem met samengeknepen ogen aan. ‘Dat heb je al eerder gezegd. Hoe weet je dat?’

‘Hij heeft een boodschap aan Barthanes gegeven,’ zei Rhand. ‘Een valstrik,’ sneerde Ingtar. ‘Hij zou ons nooit verrellen waar we hem kunnen vinden.’

‘Ik weet niet wat jullie gaan doen,’ zei Rhand, ‘maar ik ga naar de Kop van Toman. Ik moet. Ik vertrek bij dageraad.’

‘Maar Rhand,’ zei Loial, ‘het zal maanden duren voor we de Kop van Toman bereiken. Waardoor geloof jij dat Fajin op ons zal wachten?’

‘Hij wacht.’ Maar hoe lang duurt het voor hij besluit dat ik niet kom? Waarom heeft hij daar die waker gezet als hij wil dat ik hem achterna komt ‘Loial, ik zal zo hard mogelijk rijden en als ik Rood dood rijd, koop ik een ander paard, of ik steel er een als dat moet. Weet je zeker dat je mee wilt?’

‘Ik ben al zo lang bij je gebleven, Rhand. Waarom zou ik er nu mee ophouden?’ Loial pakte zijn pijp en begon tobak in de grote kop te stampen. ‘Zie je, ik vind je aardig. Ik zou je zelfs aardig vinden als je geen ta’veren was. Misschien vind ik je desondanks aardig. Je gooit me telkens tot aan mijn nek in heet water. Hoe dan ook, ik ga met je mee.’ Hij zoog aan zijn pijp om de trek te beproeven, nam een houtsplinter uit de stenen pot op de schouw en stak die in een kaarsvlam voor een vuurtje. ‘En ik denk niet dat je me kunt tegenhouden.’

‘Nou, ik ga ook,’ zei Mart. ‘Fajin heeft nog steeds die dolk, dus ga ik ook. Maar dat dienarengedoe is na vanavond afgelopen.’ Perijn zuchtte met een nadenkende blik in zijn gele ogen. ‘Ik geloof dat ik ook meega.’ Hij wachtte even en grinnikte toen. ‘Iemand moet Mart toch uit de nesten houden.’

‘Niet eens een slimme list,’ mompelde Ingtar. ‘Ik krijg Barthanes op

de een of andere manier wel alleen te pakken en dan krijg ik de waarheid er wel uit. Ik wil de Hoorn van Valere te pakken krijgen, niet achter Jak de Doler aanjagen.’

‘Het zou weleens geen valstrik kunnen zijn,’ zei Verin langzaam. Ze leek de vloer onder haar voeten te bestuderen. ‘In de kerkers van Fal Dara werd een aantal zaken achtergelaten, opschriften die verband hadden met gebeurtenissen in die nacht én – ze keek Rhand heel even van onder haar gefronste wenkbrauwen aan – de Kop van Toman. Ik begrijp het nog steeds niet helemaal, maar ik geloof dat we naar de Kop van Toman moeten. En ik geloof dat we de Hoorn daar zullen vinden.’

‘Zelfs al zouden we naar de Kop van Toman gaan,’ zei Ingtar, ‘tegen de tijd dat we daar zijn, kan Fajin of een van zijn Duistervrienden al honderd keer de Hoorn hebben gebruikt, en zullen de helden uit de graven voor de Schaduw strijden.’

‘Fajin had de Hoorn al honderd keer kunnen steken na zijn vlucht uit Fal Dara,’ zei Verin. ‘En hij zou dat volgens mij ook hebben gedaan als hij de kist had kunnen openen. Wij dienen ons meer zorgen te maken of hij iemand kan vinden die wél weet hoe de kist open moet. Wij moeten hem volgen over de saidinwegen.’ Perijn keek geschrokken op, Mart verschoof in zijn stoel en Loial kreunde zachtjes.

‘Zelfs als we op de een of andere manier langs de wacht van Barthanes kunnen sluipen,’ zei Rhand, ‘denk ik dat we daar nog steeds Machin Shin zullen vinden. We kunnen de saidinwegen niet gebruiken.’

‘Hoeveel van ons kunnen ongezien op Barthanes’ gebied komen?’ zei Verin afwijzend. ‘Er zijn andere saidinpoorten. Stedding Tsofu ligt niet ver van de stad, in zuidoostelijke richting. Deze jonge stedding is misschien pas zeshonderd jaar geleden herontdekt, maar toen lieten de Ogier-ouderen nog steeds saidinwegen groeien. Stedding Tsofu zal een saidinpoort hebben. We rijden uit bij het eerste licht.’ Loial maakte een geluid en Rhand was er niet zeker van of het de saidinpoort of de stedding betrof.

Ingtar leek nog steeds niet overtuigd, maar Verin was even glad en onverzettelijk als sneeuw die van een berghelling schuift. ‘Zorg ervoor dat je mannen gereed zijn om uit te rijden, Ingtar. Stuur Hurin met dat bericht naar Uno voor we gaan slapen. Ik geloof dat we allemaal zo spoedig mogelijk moeten gaan slapen. Die Duistervrienden hebben al minstens een dag op ons gewonnen en ik ben van plan morgen zoveel mogelijk terug te winnen.’ De gezette Aes Sedai zei het met zoveel gezag dat ze Ingtar al naar de deur leidde voor ze was uitgesproken.

Rhand volgde de anderen naar buiten, maar bij de deur bleef hij naast de Aes Sedai staan en keek Mart na, die de met kaarsen verlichte gang afliep. ‘Waarom ziet hij er zo slecht uit?’ vroeg hij. ‘Ik dacht dat jullie hem door de Heling meer tijd hadden gegeven.’ Ze wachtte tot Mart en de anderen de trap opliepen. ‘Kennelijk heeft het niet zo goed gewerkt als we veronderstelden. Zijn ziekte heeft een interessant verloop. Hij behoudt zijn kracht en die zal hij tot het eind toe houden, denk ik, maar zijn lichaam verteert. Nog een paar weken op zijn hoogst, zou ik zeggen. Je ziet dat we reden hebben ons te haasten.’

‘Ik heb niet meer aansporing nodig, Aes Sedai,’ zei Rhand, en liet de titel hard klinken. Mart. De Hoorn. Fajins dreigement. Licht, Egwene! Bloedvuur, ik heb niet meer aansporing nodig. ‘En jij, Rhand Altor? Voel jij je goed? Vecht je er nog steeds tegen of heb je je al aan het Rad overgegeven?’

‘Ik rij met u mee voor de Hoorn,’ zei hij. ‘Verder heeft geen enkele Aes Sedai iets met mij te maken. Begrijpt u me? Niets!’ Ze zweeg en hij liep weg, maar toen hij de trap opliep, staarde ze hem nog steeds na. Haar donkere ogen stonden scherp en nadenkend.

34

Het Rad weeft

Het eerste morgenlicht liet de lucht al zilvergrijs oplichten toen Thom Merrilin terugslofte naar de Druiventros. Zelfs in de straten van vertier in Voorpoort bestond er een korte tijd waarin alles rustig was en mensen weer krachten opdeden. In zijn huidige stemming zou Thom het niets eens hebben gemerkt als de lege straten in brand hadden gestaan.

Een paar van Barthanes’ gasten hadden erop aangedrongen dat hij bleef, lang nadat de meesten vertrokken waren, lang nadat Barthanes zelf naar bed was gegaan. Het was zijn eigen schuld geweest: hij had De Grote Jacht op de Hoorn verder laten zitten en was overgestapt op het soort verhalen en liederen dat hij in de dorpen opvoerde, zoals Mara en de drie dwaze koningen en Hoe Susa Jain Kim stapper temde en verhalen over Anla, de wijze raadsvrouwe. Hij had deze keus als een soort persoonlijke opmerking over de domme gasten bedoeld, maar hij had nooit kunnen dromen dat er iemand naar wilde luisteren, laat staan erdoor geboeid zou worden. Ze hadden nog meer van die verhalen willen horen, maar ze hadden gelachen op de verkeerde plaatsen, om de verkeerde dingen. Ze hadden ook om hem gelachen en blijkbaar gedacht dat hij het niet zou merken, of anders dat een volle beurs in zijn zak elke wond zou helen. Hij had de beurs al twee keer bijna weggegooid.

De zware beurs brandde in zijn zak en gewonde trots was niet de enige oorzaak van zijn stemming, zelfs de minachting van de adel niet. Ze hadden hem vragen gesteld over Rhand en waren niet echt fijnzinnig geweest: hij was immers maar een simpele speelman. Waarom was Rhand in Cairhien? Waarom had die Andoraanse edelman hem, een speelman, terzijde genomen? Te veel vragen. Hij was er niet zeker van of zijn antwoorden behendig genoeg waren geweest. Hij reageerde te roestig voor het Grote Spel.

Voordat hij naar De Druiventros stapte, was hij naar De Grote Boom gegaan. Als je in Cairhien wat zilver in enkele handpalmen drukte, was het niet moeilijk om uit te zoeken waar iemand verbleef. Hij wist nog steeds niet precies wat hij had willen zeggen. Rhand was met zijn vrienden en de Aes Sedai vertrokken. En hij bleef met het gevoel zitten dat iets onaf was. De jongen is nu zelfstandig. Bloedvuur, ik heb er niets meer mee te maken!

Hij beende de ongewoon lege gelagkamer door en nam de trap met twee treden tegelijk. Dat probeerde hij tenminste, maar zijn rechterknie boog niet goed en hij viel bijna. In zichzelf brommend beklom hij de rest van de trap wat langzamer. Zachtjes deed hij zijn kamerdeur open om Dena niet wakker te maken.

Onwillekeurig glimlachte hij toen hij haar nog steeds in haar kleren met het gezicht naar de muur op bed zag liggen. In slaap gevallen terwijl ze op me wachtte. Dwaze meid. Het was lief bedoeld. Hij wist bijna zeker dat ze nooit iets kon doen dat hij haar niet zou vergeven of goed zou praten. In een opwelling besloot hij dat ze die avond voor het eerst mocht optreden. Hij liet de harpkist op de vloer zakken en legde een hand op haar schouder om haar te wekken en het haar te vertellen.

Ze rolde slap terug op haar rug en staarde hem aan met wijd open verglaasde ogen. Haar keel was opengesneden. De kant van het bed die haar lichaam had verborgen, was donker en doorweekt. Thoms maag kwam in opstand. Als zijn keel niet zo was dichtgesnoerd dat hij geen adem kon halen, had hij overgegeven, of geschreeuwd, of beide.

Het gekraak van de deuren van de kleerkast was de enige waarschuwing die hij kreeg. Hij tolde rond, messen kwamen uit zijn mouwen en schoten uit zijn handen. Het eerste lemmet trof de keel van een dikke, kalende man die een dolk in de hand had. De man strompelde achteruit; bloed borrelde tussen zijn grijpende vingers door toen hij probeerde te schreeuwen.

Het omdraaien op zijn slechte been had Thoms andere mes echter iets van richting veranderd. Het boorde zich in de rechterschouder van een zwaargespierde man met een gezicht vol littekens. Hij was net uit de andere kast gestapt en zijn mes viel uit een hand die plotseling niet meer deed wat hij wilde, waarna de grote man naar de deur strompelde.

Voor hij een tweede stap kon doen, toverde Thom nog een mes te voorschijn en jaapte hem in de achterkant van zijn been. De grote man gaf een gil en struikelde. Thom greep een handvol vettig haar en sloeg het gezicht van de man tegen de muur naast de deur. De man schreeuwde weer toen het heft van het mes in zijn schouder de deur raakte.

Thom hield het mes in zijn hand dreigend op een duim afstand van de ogen van de overvaller. Door de littekens zag de grote man er hard uit; hij staarde zonder te knipperen en zonder een spier te bewegen naar de dolkpunt. De dikke man, die half in de kast lag, schopte een laatste keer en lag stil.

‘Voor ik je dood,’ zei Thom, ‘zeg het me. Waarom?’ Zijn stem klonk zacht, als verdoofd. Vanbinnen voelde hij zich ook verdoofd. ‘Het Grote Spel,’ zei de man snel. Zijn stem kwam van de straat, net als zijn kleren, maar ze waren iets te fraai, te weinig gedragen; hij had meer geld te besteden dan een Voorpoorter. ‘Niks tegen jou persoonlijk, snap je. Het is alleen maar het Spel.’

‘Het Spel? Ik ben niet betrokken bij Daes Dae’mar! Wie wil me voor het Grote Spel ombrengen?’ De man aarzelde. Thom bracht het lemmet dichterbij. Als de kerel met zijn ogen knipperde, zouden zijn wimpers de punt raken. ‘Wie?’

‘Barthanes,’ kwam het hese antwoord. ‘Heer Barthanes. We wilden je niet doden. Barthanes wil inlichtingen. We wilden er alleen achterkomen wat je wist. Het kan je goud opleveren. Een mooie, zware goudkroon voor wat je weet. Misschien wel twee.’

‘Leugenaar! Ik was gisteravond in Barthanes’ huis. Even dicht bij hem als ik bij jou sta. Als hij iets van me had gewild, was ik er niet levend vandaan gekomen.’

‘Geloof me! We zijn al dagen naar je op zoek, naar iedereen die wat over die Andoraanse heer weet. Pas gisteravond hoorde ik hier beneden voor het eerst je naam. Heer Barthanes is gul. Misschien krijg je wel vijf kronen.’

De man trachtte zijn hoofd weg te draaien van het mes in Thoms hand, maar Thom drukte hem nog steviger tegen de muur. ‘Welke Andoraanse heer?’ Maar hij wist het. Het Licht mocht hem bijstaan. Hij wist het.

‘Rhand. Van Huis Altor. Lang. Jong. Een zwaardmeester, of hij draagt in ieder geval zo’n zwaard. Ik weet dat hij jou heeft opgezocht. Hij en een Ogier, en jullie hebben gepraat. Vertel me wat je weet. Misschien doe ik er zelf nog een paar kronen bij.’

‘Dwaas,’ fluisterde Thom. Is Dena hiervoor gestorven? O Licht, ze is dood. Hij wilde huilen. ‘De jongen is een schaapherder.’ Een schaapherder in een mooie mantel, met Aes Sedai eromheen als bijen om een honingroos. ‘Een gewone schaapherder.’ Zijn greep op de haren van de man werd nog steviger.

‘Wacht! Wacht! Je kunt er meer uit slaan dan die vijf kronen, misschien wel tien. Waarschijnlijk wel honderd. Elk Huis wil alles weten over die Rhand Altor. Twee of drie hebben me al benaderd. Met wat jij weet en wat ik weet van wié het wil weten, kunnen we allebei onze zakken vullen. En er was een vrouw, een vrouwe, die ik meermalen heb gezien terwijl ik naar hem vroeg. Als we erachter kunnen komen wie ze is... man, dat kunnen we ook verkopen.’

‘Alles bij elkaar heb je maar één fout gemaakt,’ zei Thom. ‘Fout?’ De andere hand van de grote man begon naar zijn riem te zakken. Hij had daar ongetwijfeld nog een dolk. ‘Je had van het meisje af moeten blijven.’

De hand van de man schoot naar zijn riem. Hij schokte eenmaal wild toen Thoms mes doel trof.

Thom liet hem van de deur weg vallen en stond even stil voor hij zich vermoeid vooroverboog om zijn messen los te trekken. De deur sloeg open en hij keerde zich razendsnel met een grauw om. Zera sprong met een hand tegen haar keel achteruit en staarde hem aan. ‘Die dwaas van een Ella heeft het me net verteld,’ zei ze bevend. ‘Twee lieden van Barthanes vroegen gisteravond naar je, en met wat ik vanmorgen heb... ik dacht dat je had gezegd dat je niet meer meespeelde in het Spel.’

‘Ze hebben me gevonden,’ zei hij vermoeid.

Haar ogen schoten omlaag en werden groot toen ze de lijken van de twee mannen zag. Haastig kwam ze de kamer in en sloot de deur achter zich. ‘Dit ziet er slecht uit, Thom. Je zult uit Cairhien moeten verdwijnen.’ Haar blik viel op het bed en haar adem stokte. ‘O, nee. O, nee. O, Thom, wat erg.’

‘Ik kan nog niet weg, Zera.’ Hij aarzelde en legde teder een deken over Dena, zodat haar gezicht werd bedekt. ‘Ik moet nog iemand doden.’

De herbergierster kwam tot zichzelf en wendde haar gezicht van het bed af. In haar woorden klonk een diepe zucht. ‘Als je Barthanes bedoelt, ben je te laat. Iedereen praat er al over. Hij is dood. Zijn dienaar heeft hem vanmorgen in zijn slaapvertrek gevonden. Hij was

aan stukken gescheurd. Ze konden hem eigenlijk alleen herkennen doordat zijn hoofd boven de haard op een piek was gestoken.’ Ze legde een hand op zijn arm. ‘Thom, je kunt niet verbergen dat je daar gisteravond bent geweest, niet voor de mensen die het willen weten. Voeg deze twee eraan toe en iedereen in Cairhien zal aannemen dat jij erbij betrokken bent.’ Er klonk iets vragends in haar stem door, alsof zij zich hetzelfde afvroeg.

‘Ik veronderstel dat het niks uitmaakt,’ zei hij dof. Hij kon zijn ogen niet van de vorm onder de deken afhouden. ‘Misschien ga ik terug naar Andor. Naar Caemlin.’

Ze pakte hem bij zijn schouders beet en draaide hem van het bed weg. ‘Mannen!’ zuchtte ze. ‘Jullie denken altijd met je spieren of je hart en nooit met je hoofd. Voor jou is Caemlin even gevaarlijk als Cairhien. Daar loopt het ook slecht met je af; je gaat dood of de gevangenis in. Denk je dat ze dat zou hebben gewild? Als je haar herinnering wilt eren, blijf je in leven.’

‘Wil jij zorgen voor...’ Hij kon het niet zeggen. Ik word oud, dacht

hij. Ik word week. Hij trok de zware beurs uit zijn zak en vouwde

haar handen eromheen. ‘Hiermee kan alles worden... verzorgd. En

het zal jou helpen als ze vragen over mij gaan stellen.’

‘Ik zal overal voor zorgen,’ zei ze vriendelijk. ‘Je moet gaan, Thom.

Nu.’

Hij knikte met tegenzin en begon langzaam een paar dingen in een stel zadeltassen te stoppen. Terwijl hij bezig was, zag Zera voor het eerst de dikke man goed, die gedeeltelijk in de kast lag. Ze snakte naar adem. Hij keek haar onderzoekend aan. Zo lang hij haar kende, was ze nooit iemand geweest die flauwviel als ze bloed zag. ‘Deze horen niet bij Barthanes, Thom. Die zeker niet.’ Ze knikte naar de dikke man. ‘Het is het slechtst bewaarde geheim in Cairhien dat hij voor Huis Riatin werkt. Voor Galdrian.’

‘Galdrian,’ zei hij vlak. Waar heeft die verdomde schaapherder me bij betrokken? Waar hebben de Aes Sedai ons allebei bij betrokken f Het waren Galdrians mannen die haar hebben omgebracht. Iets van zijn gedachten moest op zijn gezicht te lezen zijn geweest. Zera zei scherp: ‘Dena wil dat je in leven blijft, dwaas! Wie een koning wil doden, is zelf al dood voor hij honderd pas in zijn buurt komt. Als hij al zo dichtbij komt!’

Vanaf de stadsmuren klonk een gebrul alsof half Cairhien het op een schreeuwen had gezet. Verbaasd tuurde Thom het raam uit. Achter de grijze stadswallen rees boven de daken van Voorpoort een dichte rookkolom omhoog. Ver van de muren vandaan. Naast de eerste zwarte kolom voegden zich enkele grijze slierten snel aaneen tot een tweede rookkolom. Er verschenen nog meer slierten rook. Hij schatte de afstand en haalde diep adem.

‘Misschien moet jij ook maar eens over vertrekken denken. Het ziet ernaar uit dat iemand de graanpakhuizen in de fik steekt.’

‘Ik heb meer rellen overleefd. Ga nu, Thom.’ Na een laatste blik op Dena’s toegedekte gestalte graaide hij zijn spullen bij elkaar. Toen hij weg wilde gaan, sprak Zera opnieuw. ‘Je hebt een gevaarlijke blik in je ogen, Thom Merrilin. Stel je in gedachten Dena voor, hier, gezond en wel. Bedenk wat ze zou zeggen. Zou zij jou hebben laten gaan om je voor niks om zeep te laten brengen?’

‘Ik ben maar een oude speelman,’ zei hij vanuit de deuropening. En Rhand Altor is maar een schaapherder, maar we doen allebei wat we moeten doen. ‘Voor wie kan ik nou gevaarlijk zijn?’ Hij trok de deur dicht, waardoor hij Dena niet langer kon zien, en over zijn gezicht trok een vreugdeloze wolfsgrijns. Zijn been deed pijn maar hij voelde het amper toen hij vastberaden de trap afliep en de herberg verliet.

Padan Fajin hield op een heuvel boven Falme zijn paard in, in een van de weinige overgebleven uitgedunde bossen op de heuvels buiten de stad. Het pakpaard dat zijn kostbare last droeg, stootte tegen zijn been en zonder te kijken gaf hij het een schop in de ribben. Het dier brieste en rukte aan de teugels die Fajin aan zijn zadel had gebonden. De vrouw had haar paard net zo min willen opgeven als zijn Duistervrienden in de heuvels bij de Trolloks achtergelaten wilden worden zonder Fajins bescherming. Hij had beide problemen simpel opgelost. Vlees in een Trollokkookpot had geen paard meer nodig. Haar medereizigers waren door hun reis over de saidinwegen al geschokt; een reis die hen naar een saidinpoort buiten een reeds lang verlaten stedding op de Kop van Toman had gevoerd. Een blik op de Trolloks die hun maaltijd klaarmaakten, had de laatste Duistervrienden uiterst mak gemaakt.

Vanuit de zoom van het bos bekeek Fajin de stad, die geen wallen had, en hij grijnsde. Een kleine handelskaravaan daverde naar binnen, langs de stallen, paardenweiden en wagenerven die rond de stad lagen. Een andere karavaan ratelde de stad uit en er stoof slechts weinig stof op van de weg die door jarenlang verkeer was ingeklonken. De voerlieden en de paar ruiters ernaast kwamen uit de plaats zelf; de ruiters hadden zwaarden aan een schouderriem, en zelfs enkele speren en bogen. De krijgslieden die hij zag, het waren er maar een paar, leken deze gewapende mannen niet in het oog te houden, terwijl hij had vernomen dat zij hen hadden verslagen. In het etmaal dat hij zich op de Kop van Toman bevond, had hij iets opgestoken over deze mensen, deze Seanchanen. Het was nooit moeilijk om een oorspronkelijke bewoner alleen te vinden en ze beantwoordden altijd vragen die op de juiste manier werden gesteld. Mannen verzamelden inlichtingen over de invallers alsof ze echt geloofden dat ze er ooit iets mee konden doen, maar ze probeerden soms wat achter te houden. Vrouwen leken in het algemeen het verder leven belangrijker te vinden, wie hun meesters ook waren. Ze merkten echter bijzonderheden op die mannen over het hoofd zagen, en ze praatten sneller als ze niet meer schreeuwden. Kinderen kwamen het allersnelst aan de praat, maar zeiden zelden iets waardevols. Driekwart van wat hij had gehoord, had hij afgedaan als onzin en geruchten die tot fabeltjes waren aangedikt, maar op enkele van die conclusies kwam hij nu terug. Het leek of iedereen Falme binnen mocht. Verrast vond hij in nog wat van die ‘onzin’ de waarheid, toen twintig krijgslieden de stad uitreden. Hij kon hun rijdieren niet goed onderscheiden, maar het waren zeker geen paarden. Ze draafden met een vloeiende sierlijkheid en hun donkere huid leek in de ochtendzon te glinsteren alsof hij uit schubben bestond. Hij strekte zijn nek en zag ze landinwaarts verdwijnen. Toen zette hij zijn paard aan om naar de stad te rijden.

Tussen de stallen, wagenerven en omheinde paardenweiden schonken de plaatselijke bewoners hem weinig aandacht. Hij vond hen ook niet belangrijk en reed door, de stad in, over de kasseienstraten die afdaalden naar de haven. Hij kon de haven duidelijk zien, met de grote, vreemd gevormde Seanchaanse schepen die er voor anker lagen. Niemand viel hem lastig toen hij rondkeek in straten die niet druk maar ook niet verlaten waren. Hier liepen meer Seanchaanse krijgslieden. De mensen haastten zich met neergeslagen ogen naar hun werk en ze bogen als er krijgslieden voorbijkwamen, maar de Seanchanen letten niet op hen. Oppervlakkig gezien leek het allemaal heel vreedzaam, ondanks de geharnaste Seanchanen in de straten en de schepen in de haven, maar Fajin kon de onderhuidse spanning voelen. Het ging hem altijd voor de wind als mensen gespannen en bang waren.

Hij kwam bij een groot huis waarvoor ruim tien krijgslieden op wacht stonden. Hier steeg Fajin af. Afgezien van een man die het bevel voerde, droegen de meesten een onversierde, zwarte wapenrusting en hun helmen deden hem denken aan sprinkhaankoppen. Twee beesten met een leerachtige huid, drie ogen en een hoornige snavel in plaats van een bek stonden als ineengedoken kikkers aan beide kanten van de poort. De soldaten naast deze schepsels hadden drie geschilderde ogen op hun borstplaat. Fajin bekeek de banier met de blauwe rand die boven het dak wapperde. Een havik met gespreide vleugels die bliksemflitsen vasthield. Hij grinnikte in zichzelf. Aan de overkant van de straat liepen vrouwen in en uit een huis; vrouwen die met zilveren lijnen aan elkaar vastzaten, maar hij negeerde hen. Van de dorpelingen had hij over de damane gehoord. Ze konden later van nut zijn, niet nu.

De soldaten keken naar hem, vooral hun officier, wiens wapenrusting goud, rood en groen toonde.

Fajin dwong zich nederig te glimlachen en boog diep. ‘Heren, ik heb hier iets waar uw grote heer zeer zeker belang in zal stellen. Ik verzeker u dat hij dit en mij persoonlijk zal willen zien.’ Hij gebaarde naar de hoekige vorm op zijn pakpaard, die nog steeds in de grote, gestreepte deken was gewikkeld waarin zijn mensen hem hadden gevonden.

De man bekeek hem van top tot teen. ‘U klinkt alsof u vreemd bent in dit land. Hebt u de geloften afgelegd?’

‘Ik gehoorzaam, ben gereed en zal dienen,’ antwoordde Fajin gladjes. Elke ondervraagde had hem over de geloften verteld, hoewel niemand ze had begrepen. Als deze mensen een gelofte wilden, was hij bereid van alles te zweren. Hij was allang de tel kwijt van zijn gezworen geloften.

De officier gebaarde twee mannen te kijken wat er onder de deken zat. Er klonken verraste kreten over het gewicht toen ze het pak van het zadel tilden; kreten die overgingen in diepe zuchten toen ze de deken wegtrokken. De officier staarde uitdrukkingsloos naar de met zilver ingelegde gouden kist die op de kasseien stond en keek toen Fajin aan. ‘Een geschenk dat de keizerin zelf waardig is. Kom met me mee.’

Een soldaat onderzocht Fajin ruw, maar hij duldde het zwijgend. Het viel hem op dat de officier en de twee soldaten die de kist oppakten, hun zwaarden en dolken afgaven voordat ze naar binnen gingen. Alles wat hij over deze mensen kon leren, hoe weinig ook, kon helpen, hoewel hij alle vertrouwen in zijn plan had. Hij was altijd zelfverzekerd, helemaal als hoge heren een aanslag van hun eigen volgelingen vreesden.

Toen ze door de deuropening gingen, keek de officier hem verbaasd aan en even vroeg Fajin zich af waarom. Natuurlijk, de beesten. Wat ze ook waren, ze waren beslist niet erger dan Trolloks en niets vergeleken met een Myrddraal. Hij had ze niet de moeite van een tweede blik waard gevonden. Het was nu te laat om te doen alsof hij er bang voor was. Maar de Seanchaan zei niets en leidde hem verder het huis in.

Onverwachts moest Fajin met zijn gezicht op de vloer neerknielen in een kamer zonder meubels behalve kamerschermen die de muren verborgen, terwijl de officier hoogheer Turak inlichtte over hem en zijn geschenk. Dienaren brachten een tafel voor de kist naar binnen, zodat de hoogheer niet hoefde te bukken. Alles wat Fajin van hen zag, waren bedrijvige sloffen. Vol ongeduld wachtte hij. Uiteindelijk zou er een tijd komen waarin niet hij degene was die boog. Toen werden de soldaten weggestuurd en mocht Fajin opstaan. Dat deed hij langzaam terwijl hij de hoogheer opnam, met zijn geschoren hoofd, zijn lange vingernagels en zijn blauwzijden gewaad met brokaatbloemen. Hij bestudeerde ook de man die naast hem stond, die de ongeschoren helft van zijn lichte haar in een lange vlecht droeg. Fajin was er zeker van dat de kerel in het groen, hoe machtig ook, slechts een dienaar was, maar dienaren konden nuttig zijn, vooral als zij bij hun meester in hoog aanzien stonden. ‘Een schitterend geschenk.’ Turak sloeg zijn ogen op van de kist en keek Fajin aan. Er dreef een geur van rozen van de hoogheer naderbij. ‘Maar onherroepelijk dient de vraag zich aan: hoe komt iemand als u aan een kist die vele lagere heren zich niet kunnen veroorloven? Bent u een dief?’

Fajin trok aan zijn versleten, niet al te schone mantel. ‘Soms, hoogheer, dient een man zo te verschijnen dat hij minder lijkt dan hij is. Mijn huidige sjofele voorkomen gaf mij de kans dit naar u toe te brengen zonder lastig gevallen te worden. Deze kist is oud, hoogheer, zo oud als de Eeuw der Legenden, en hij bevat een schat die slechts weinigen hebben aanschouwd. Spoedig, heel spoedig, hoogheer, zal ik in staat zijn de kist te openen en u datgene te geven dat u in staat stelt dit land te veroveren. Zo ver als u wenst, tot aan de Rug van de Wereld, de Aielwoestenij, de landen erachter. Niets kan u weerstaan, hoogheer, als ik...’ Hij zweeg toen Turak zijn vingers over de kist liet glijden.

‘Ik heb kisten als deze gezien, kisten uit de Eeuw der Legenden,’ zei de hoogheer, ‘hoewel geen zo fraai als deze. Ze kunnen alleen geopend worden door iemand die het mechaniek kent, maar ik... aha!’ Hij drukte tussen de versierde krullen en knoppen. Er klonk een scherpe ‘klik’ en hij sloeg het deksel open. Een flits van wat teleurstelling kon zijn, gleed over zijn gezicht.

Fajin beet de binnenkant van zijn wang tot bloedens toe om een snauw te onderdrukken. Dat hijzelf de kist niet open had kunnen krijgen, verslechterde zijn onderhandelingspositie. Toch kon de rest nog steeds verlopen zoals hij het had bedacht, mits hij enig geduld bezat. Maar hij was al zo lang geduldig gebleven. ‘Dit zijn schatten uit de Eeuw der Legenden?’ zei Turak en nam er met de ene hand de gedraaide Hoorn en met de andere de kromme dolk met de robijn in zijn gouden greep uit. Fajin perste zijn handen tot vuisten in zijn zij om de dolk niet te grijpen. ‘De Eeuw der Legenden,’ herhaalde Turak zacht, terwijl hij met de punt van de dolk het zilveren schrift volgde dat was ingelegd rond de gouden beker van de Hoorn. Zijn wenkbrauwen gingen verbaasd omhoog. Het was de eerste keer dat Fajin iets uit Turaks gezicht kon opmaken, maar het volgende ogenblik stond dat weer even kalm als tevoren. ‘Heb je enig idee wat dit is?’

‘De Hoorn van Valere, hoogheer,’ zei Fajin gladjes. Hij zag met genoegen hoe de mond van de man met de vlecht openviel. Turak knikte bij zichzelf.

De hoogheer wendde zich af. Fajin knipperde met zijn ogen en wilde iets zeggen, maar de blonde man maakte een kort gebaar, waarna Fajin de hoogheer zwijgend volgde.

Ze kwamen in een ander vertrek, waar alle oorspronkelijke meubels vervangen waren door kamerschermen en een enkele stoel, die tegenover een hoge, ronde kast stond. Turak hield nog steeds de Hoorn en de dolk vast, keek naar de kast en wendde zijn blik af. Hij zei niets, maar de andere Seanchaan deelde snel bevelen uit en enkele ogenblikken later verschenen er mannen uit een deur achter een van de schermen, gekleed in simpele wollen kledij. Ze droegen een tweede kleine tafel. Achter hen aan kwam een jonge vrouw met haar dat zo licht was dat het wel wit leek. Ze had haar armen vol met kleine, gepolijste, houten standaards van verschillende grootte en vorm. Haar gewaad was van witte zijde en zo dun dat Fajin haar lichaam er duidelijk doorheen zag schemeren, maar hij had alleen oog voor de dolk. De Hoorn diende een doel, maar de dolk was een deel van hemzelf.

Turak raakte even een van de houten onderzetters aan en het meisje plaatste die midden op de tafel. Op aanwijzing van de man met de vlecht draaiden de mannen de stoel zo dat die tegenover de tafel stond. Het haar van de lagere dienaren hing tot op hun schouders. Ze schuifelden zo diep buigend naar buiten dat hun hoofd bijna hun knieën raakte.

Turak zette de Hoorn op de standaard zodat hij rechtop stond, legde de dolk ervoor en ging in de stoel zitten. Fajin kon zich niet langer bedwingen. Hij reikte naar de dolk. De blonde man pakte zijn pols in een ijzeren greep. ‘Ongeschoren hond! Weet dat de hand die ongevraagd het eigendom van de hoogheer aanraakt, wordt afgehakt.’

‘Hij is van mij,’ grauwde Fajin. Geduld! Zo lang. Turak leunde achterover en hief een blauwgelakte vingernagel op. Fajin werd opzij getrokken, zodat de hoogheer de Hoorn ongehinderd kon bekijken.

‘Van jou?’ zei Turak. ‘In een kist die je niet kon openmaken? Als je voldoende belangstelling in me wekt, geef ik je misschien de dolk. Zelfs als die uit de Eeuw der Legenden stamt, stel ik er geen belang in. Allereerst moet je een vraag van mij beantwoorden. Waarom heb je de Hoorn van Valere naar mij gebracht?’

Fajin keek nog even verlangend naar de dolk, rukte toen zijn pols los en wreef erover terwijl hij boog. ‘Opdat u hem laat schallen, hoogheer. Dan kunt u dit hele land veroveren, zo u wenst. De hele wereld. U kunt de Witte Toren breken en de Aes Sedai tot stof vermalen, want zelfs hun macht kan die helden uit het graf niet tegenhouden.’

‘Ik moet de Hoorn laten schallen.’ Turaks stem klonk vlak. ‘En de Witte Toren breken. Opnieuw: waarom? Je zegt te gehoorzamen, te wachten en te dienen, maar dit is een land van eedbrekers. Waarom geef je jouw land aan mij? Heb jij soms een persoonlijke vete met deze... vrouwen?’

Fajin probeerde overtuigend te klinken. Geduldig, als een worm die binnenin boort. ‘Hoogheem mijn familie heeft een traditie doorgegeven van geslacht op geslacht. Wij dienden de Hoge Koning, Artur Paendrag Tanreall, en toen hij door de heksen van Tar Valon werd omgebracht, hielden wij onze eed gestand. Toen anderen oorlog voerden en uiteenscheurden wat Artur Haviksvleugel had opgebouwd, hielden wij ons aan onze eed. Wij hebben erdoor geleden, maar wij houden ons er nog steeds aan. Dat is onze traditie, hoogheer, doorgegeven van vader op zoon, en van moeder op dochter, al die jaren na de moord op de Hoge Koning. Wij wachtten op de terugkeer van de legers die Artur Haviksvleugel over de Arythische Oceaan heeft gestuurd; wij wachtten op de terugkeer van het bloed van Artur Haviksvleugel om de Witte Toren te vernietigen en terug te nemen wat de Hoge Koning behoorde. En als het bloed van Haviksvleugel is weergekeerd, zullen wij dienen en raad geven, zoals wij de Hoge Koning hebben gediend. Hoogheer, afgezien van de rand is de wapperende banier op uw dak de banier van Luthair, de zoon die door Artur Paendrag Tanreall met zijn legers over de oceaan is gestuurd.’ Fajin viel op zijn knieën neer en deed alsof hij overweldigd was. ‘Hoogheer, ik wens het bloed van de Hoge Koning slechts te dienen en raad te geven.’

Turak was zo lang stil dat Fajin zich begon af te vragen of hij nog meer overtuigd diende te worden. Hij was er klaar voor om meer te geven, zoveel als maar nodig was. Maar ten slotte sprak de hoogheer. ‘Je schijnt te weten wat niemand, hoog noch laag, heeft uitgesproken sinds wij dit land zagen. De mensen hier hebben het over een gerucht, een van vele, maar jij weet het. Ik kan het in je ogen zien, in je stem horen. Ik zou bijna denken dat je werd gezonden om mij in de val te lokken. Maar wie zou met de Hoorn van Valere in zijn bezit, deze zo gebruiken? Geen van het Bloed die met de Hailene kwamen, kan de Hoorn bij zich hebben gehad, want de legende zegt dat hij in dit land was verborgen. En voorzeker zou elke heer in dit land hem eerder tegen mij gebruiken dan hem in mijn handen te leggen. Hoe kwam je in het bezit van de Hoorn van Valere? Maak je aanspraak op het heldendom, zoals in de legende? Heb je dappere daden bedreven?’

‘Ik ben geen held, hoogheer.’ Fajin waagde een nederige glimlach, maar Turaks gezicht veranderde niet en zijn glimlach verdween. ‘De Hoorn werd in de verwarring na de dood van de Hoge Koning door mijn voorvader gevonden. Hij wist hoe hij de kist moest openen, maar dat geheim stierf met hem in de Oorlog van de Honderd Jaren, die Artur Haviksvleugels rijk uiteenreet. Wij die na hem kwamen, wisten enkel dat de Hoorn erin lag en dat we hem veilig moesten bewaren tot het bloed van de Hoge Koning weerkeerde.’

‘Bijna zou ik het kunnen geloven.’

‘Geloof het, hoogheer. Als u eenmaal de Hoorn hebt gestoken...’

‘Bederf nu niet het weinige waarvan je mij hebt overtuigd. Ik zal de Hoorn van Valere niet steken. Als ik naar Seanchan terugkeer, zal ik hem als mijn belangrijkste zegeteken aanbieden aan de keizerin. Misschien zal de keizerin zelf de Hoorn steken.’

‘Maar, hoogheer,’ protesteerde Fajin, ‘u moet...’ Het volgende ogenblik lag hij met een bonzend hoofd op zijn zij op de vloer. Pas toen zijn hoofd weer helder was, zag hij de man met de blonde vlecht over zijn knokkels wrijven en besefte hij wat er was gebeurd. ‘Sommige woorden,’ zei de man zachtjes, ‘worden nimmer tegen de hoogheer gezegd.’

Fajin besloot hoe de man zou sterven.

Turak keek kalm van Fajin naar de Hoorn alsof hij niets had gezien. ‘Misschien zal ik jou, samen met de Hoorn van Valere, aan de keizerin geven. Ze zou vermaak in je kunnen scheppen. Een man die beweert dat zijn familie vasthield aan waarden toen alle anderen hun geloften braken of vergaten.’

Fajin verborg zijn plotselinge opwinding door overeind te komen. Hij had niet eens geweten dat er een keizerin bestond, tot Turak haar had genoemd. Opnieuw toegang tot een heerser... dat opende nieuwe paden, riep om nieuwe plannen. Toegang tot een heerser met macht over de Seanchanen en de Hoorn van Valere in haar handen. Dat was veel beter dan deze Turak tot een Grote Koning te maken. Rustig. Ik mag hem niet laten merken hoe sterk ik ernaar verlang. Na zo’n lange tijd kan nog wat meer geduld geen kwaad. ‘Zoals de hoogheer wenst,’ zei hij en probeerde het te laten klinken als een man die slechts wilde dienen.

‘Je schijnt het te begeren,’ zei Turak, en Fajin kon nauwelijks voorkomen dat hij ineenkromp. ‘Ik zal je zeggen waarom ik de Hoorn van Valere niet zal steken of zelfs maar zal behouden. Mogelijk zal dat je genezen van jouw begeerte. Ik wens niet dat een geschenk van mij door zijn doen en laten de keizerin beledigt. Als jouw begeerte niet genezen kan worden, zal die nooit worden bevredigd, want je zult deze kust nimmer verlaten. Weet je dat de blazer van de Hoorn van Valere er daarna mee verbonden is? Dat hij dan voor ieder ander, zolang hij of zij leeft, niet meer is dan een gewone hoorn?’ Het klonk niet alsof hij een antwoord verwachtte; hij praatte trouwens gewoon door. ‘Ik ben twaalfde in de lijn van opvolging voor de Kristallen Troon. Als ik de Hoorn van Valere zou behouden, zouden allen tussen mij en de troon denken dat ik hierna de eerste wil zijn. Hoewel de keizerin wenst dat wij ons met elkander meten, opdat de sterkste en slimste haar zal opvolgen, geeft zij tegenwoordig de voorkeur aan haar tweede dochter, en een bedreiging voor Tuon zou haar niet welgevallig zijn. Als ik de Hoorn steek, zelfs als ik deze landen aan haar voeten leg en elke vrouw in de Witte Toren beteugel, zou de keizerin, zij leve in eeuwigheid, zeker aannemen dat ik meer wil zijn dan slechts haar opvolger.’

Fajin hield zichzelf nog net op tijd in. Anders had hij voorgesteld hoe dat met behulp van de Hoorn kon worden klaargespeeld. Iets in de stem van de hoogheer verried – hoe moeilijk Fajin het ook kon geloven – dat hij zijn heilwens voor haar werkelijk meende. Geduld. Een worm in de wortel.

‘De Hoorders van de keizerin kunnen overal zijn,’ ging Turak door. ‘Zij kunnen iedereen zijn. Huan werd geboren en grootgebracht in het Huis van Aladon, en zijn familie elf generaties vóór hem, maar zelfs hij zou een Hoorder kunnen zijn.’ De man met de vlecht maakte al half en half een protestgebaar voor hij zich vermande en weer onbeweeglijk stond. ‘Zelfs een hoogheer of een hoogvrouwe kan tot de ontdekking komen dat hun diepste geheimen aan de Hoorders bekend zijn, kan ontwaken in de handen van de Waarheidszoekers. De waarheid is altijd moeilijk te achterhalen, maar de Zoekers sparen pijn noch moeite bij hun naspeuringen, en zij blijven speuren zolang zij denken dat het nodig is. Natuurlijk getroosten zij zich grote moeite om de aan hen toevertrouwde hoogheer of hoogvrouwe niet te laten sterven, want geen mens mag iemand deren in wiens aderen het bloed van Artur Haviksvleugel vloeit. Als de keizerin zo’n dood wenst, wordt de ongelukkige in een zijden zak gestopt, over de rand van de Toren van de Raven gehangen en daar gelaten tot die is weggerot. Aan het Hof van de Negen Manen, in Seandar, zou iemand als jij aan de Zoekers overhandigd worden voor een lichtje van je oog, voor een verkeerd woord, voor het genoegen. Ben je nog steeds begerig?’

Fajin slaagde erin zijn knieën te laten knikken. ‘Ik wens slechts te dienen en raad te geven, hoogheer. Ik heb veel kennis die bruikbaar kan zijn.’ Dat hof in Seandar klonk als een plaats waar zijn plannen en bekwaamheden vruchtbare grond konden vinden. ‘Tot ik naar Seanchan terugzeil, kun je me vermaken met je verhalen over je familie en haar tradities. Het is een opluchting om een tweede man in dit Lichtverzaakte land te hebben gevonden die me kan vermaken, zelfs als jullie beiden leugens vertellen, naar ik vermoed. Je kunt gaan.’ Er werd niets meer gezegd, maar het meisje met het bijna witte haar en het vrijwel doorzichtige gewaad verscheen haastig. Ze knielde met gebogen hoofd naast de hoogheer neer en bood hem een dampende kom op een gelakt dienblad aan. ‘Hoogheer,’ zei Fajin. De man met de vlecht, Huan, greep zijn arm maar hij rukte zich los. Huans mond werd een nijdige streep toen Fajin zijn allerdiepste buiging maakte. Ik ga hem heel langzaam doden, ja. ‘Hoogheer, er zijn lieden die mij achtervolgen. Zij willen de Hoorn van Valere te pakken zien te krijgen. Duistervrienden en erger, hoogheer, en ze liggen slechts een dag of twee op me achter.’ Turak nam een slokje van de zwarte vloeistof uit het dunne kommetje dat hij in evenwicht hield op zijn vingertoppen met de lange nagels. ‘Er zijn slechts weinig Duistervrienden in Seanchan over. Zij die de Waarheidszoekers overleven, vinden de bijl van de beul. Een ontmoeting met een Duistervriend zou vermakelijk kunnen zijn.’

‘Hoogheer, ze zijn gevaarlijk. Ze hebben Trolloks bij zich. Ze worden geleid door iemand die zich Rhand Altor noemt. Een jonge man, maar ongelooflijk verdorven in de Schaduw, met een liegende, sluwe tong. In vele plaatsen heeft hij beweerd vele dingen te zijn, maar waar hij verschijnt, komen de Trolloks, hoogheer. Altijd komen de Trolloks... en doden.’

‘Trolloks,’ peinsde Turak. ‘Er waren geen Trolloks in Seanchan. Maar de Legers van de Nacht hadden andere bondgenoten. Andere dingen. Ik heb me vaak afgevraagd of een grolm een Trollok kan doden. Ik zal naar jouw Trolloks en jouw Duistervrienden laten uitkijken, als dit tenminste geen andere leugen is. Dit land vermoeit me met verveling.’ Hij zuchtte en snoof de damp uit zijn kom op. Fajin liet zich door de grijnzende Huan uit de kamer trekken en luisterde nauwelijks naar de gesnauwde les over wat er zou gebeuren als hij ooit nog eens vergat zich van hoogheer Turaks aanwezigheid terug te trekken na zijn toestemming om weg te gaan. Hij merkte het nauwelijks toen hij op straat werd gezet met een munt en een bevel om de dag erna terug te komen. Rhand Altor was nu de zijne. Ik zal hem eindelijk dood zien. En dan zal de wereld betalen voor wat mij is aangedaan.

Hij giechelde in zichzelf en leidde zijn paard de stad in, op zoek naar een herberg.

35

Stedding Tsofu

Toen Rhand en de anderen een halve dag hadden gereden, maakten de heuvels van de stad Cairhien plaats voor vlakker bosland. De wapenrusting van de Shienaranen lag nog steeds ingepakt op de pakpaarden. Waar zij reden, waren geen wegen, slechts hier en daar een karrenspoor en weinig boerderijen of dorpen. Verin maande hen tot spoed en Ingtar bleef voortdurend brommen. Dat ze werden bedrogen. Dat Fajin nooit zou zeggen waar hij echt naar toe zou gaan, en tegelijk zat hij ook te brommen dat ze van de Kop van Toman wegreden, alsof een deel van hem Fajin geloofde, en de Kop van Toman alleen maar maanden ver weg lag vanwege de weg die ze namen. Maar... Ingtar luisterde wel naar haar. De Grijze Uil wapperde tijdens de rit in de wind.

Rhand reed grimmig en vastberaden door en vermeed gesprekken met Verin. Hij moest dit volbrengen – deze plicht, zoals Ingtar het zou noemen – en dan zou hij voor altijd van de Aes Sedai bevrijd zijn. Perijn scheen iets van zijn stemming te delen; hij staarde onder het rijden recht voor zich uit in het niets. Toen ze voor de nacht halt hielden aan de rand van een woud – het was al bijna helemaal donker geworden – wilde Perijn van Loial meer weten over de stedding. Trolloks zouden een stedding niet binnengaan; zouden wolven het doen? Loial antwoordde kort dat alleen schepsels van de Schaduw een stedding verafschuwden. En natuurlijk Aes Sedai, omdat ze binnen een stedding de Ware Bron niet konden aanraken en de Ene Kracht niet konden geleiden. De Ogier zelf leek met de grootste tegenzin naar stedding Tsofu te gaan. Mart was de enige die wel wilde, bijna wanhopig gretig. Zijn huid zag eruit alsof die al een jaar geen zon had gezien en zijn wangen waren ingevallen, hoewel hij beweerde ieder moment een hardloopwedstrijd te kunnen houden. Voor hij zich in zijn dekens rolde, legde Verin hem haar handen op en dat deed ze opnieuw voor ze opstegen, maar het maakte geen verschil voor zijn uiterlijk. Zelfs Hurin voelde zich niet op z’n gemak als hij naar Mart keek.

Op de tweede dag, de zon stond hoog aan de hemel, schoot Verin opeens op in haar zadel en begon rond te kijken. Ingtar, die naast haar reed, schrok op.

Rhand zag geen verschil met andere bossen. Er stonden weinig struiken en ze hadden gemakkelijk een pad gevonden onder het lover van bomen als eik, noot, zwartgom of berk met hier en daar een hoge spar, lederblad of witte papierbast. Maar toen hij hen volgde, voelde hij plotseling een kilte door zich heen trekken alsof hij midden in de winter in een poel van het Waterwold was gesprongen. De kou flitste door hem heen, verdween en liet een fris gevoel achter. Er was ook een vaag en ver gevoel van verlies, hoewel hij niet kon bedenken van wat.

Iedere ruiter strekte op dat punt even de rug of riep iets. Hurins mond viel open en Uno fluisterde: ‘Bloedige, brandende...’ Toen schudde hij zijn hoofd alsof hij niets meer wist te zeggen. In Perijns gele ogen lag een blik van herkenning.

Loial snoof lang en diep de lucht op en liet die ontsnappen. ‘Het voelt... goed... om terug te zijn in een stedding.’ Rhand keek zoekend om zich heen. Hij had verwacht dat een stedding op de een of andere manier anders zou zijn, maar afgezien van die kille vleug was het woud hetzelfde als dat waar ze de hele dag al in hadden gereden. Natuurlijk merkte hij wel dat hij zich onverwachts uitgerust voelde. Toen stapte er een Ogiermeisje achter een eik vandaan. Ze was kleiner dan Loial – wat betekende dat ze met kop en schouders boven Rhand uitstak – maar ze had dezelfde grote neus en grote ogen, dezelfde brede mond en dezelfde pluimoren. Haar wenkbrauwen waren echter niet zo lang als die van Loial en naast hem leken haar trekken fijner, net als haar oortoefjes. Ze droeg een lang groen gewaad en een groene mantel waarop bloemen waren geborduurd en ze had een bos zilverbellen in haar handen, alsof ze die net had geplukt. Ze keek hen kalm en afwachtend aan. Loial liet zich van zijn paard glijden en maakte haastig een buiging. Rhand en de anderen deden hetzelfde, zij het niet zo snel als Loial. Zelfs Verin neeg even het hoofd. Loial noemde vormelijk hun namen maar gaf niet de naam van zijn eigen stedding. Heel even stond het Ogiermeisje – Rhand wist zeker dat ze niet ouder was dan Loial – hen op te nemen en schonk hun toen een glimlach. ‘Wees welkom in stedding Tsofu.’ Haar stem klonk ook lichter dan die van Loial, als het zachtere gezoem van een kleine hommel. ‘Ik ben Erith, dochter van Iva, dochter van Alar. Wees welkom. We hebben maar weinig menselijke bezoekers ontvangen sinds de steenwerkers Cairhien verlieten, en nu zien we er zoveel tegelijk. Al hebben we natuurlijk wel het Trekkende Volk hier gehad, maar dat is vertrokken toen de... Ach, ik praat te veel. Ik zal u naar de Ouderen brengen. Alleen...’ Haar ogen gleden zoekend langs de mensen alsof ze iemand zocht die de leiding had. Ten slotte besloot ze dat het Verin moest zijn. ‘Aes Sedai, u hebt zoveel mannen bij u, en ze zijn nog gewapend ook. Zou het mogelijk zijn enkelen Buiten te laten, alstublieft? U dient het me te vergeven, maar we voelen ons niet op ons gemak als er veel gewapende mensen tegelijk in de stedding zijn.’

‘Natuurlijk, Erith,’ zei Verin. ‘Ingtar, wil je daarvoor zorgen?’ Ingtar gaf Uno enkele bevelen, waarna hij en Hurin de enige Shienaranen waren die Erith dieper de stedding in volgden. Terwijl Rhand net als de anderen zijn paard verder leidde, keek hij op toen Loial naar hem toe kwam. De Ogier keek telkens schichtig naar Erith, die met Verin en Ingtar vooropliep. Hurin liep tussen hem en de Aes Sedai in en staarde verwonderd rond, al begreep Rhand niet echt waar hij nou eigenlijk naar keek. Loial boog zich naar hem toe en zei zachtjes: ‘Is ze niet mooi, Rhand? En haar stem zingt!’ Mart stikte van het lachen, maar toen Loial hem onderzoekend aankeek, zei hij: ‘Heel knap, Loial. Wat te groot naar mijn smaak, begrijp je, maar heel knap, echt waar.’

Loial fronste onzeker, maar knikte toen. ‘Ja, dat is ze.’ Hij keek opgelucht. ‘Een heerlijk gevoel weer terug te zijn in een stedding. Niet dat het Smachten me in zijn greep kreeg, dat moet je wel begrijpen.’

‘Het smachten?’ vroeg Perijn. ‘Ik begrijp je niet, Loial.’

‘Wij, Ogier, zijn aan de stedding gebonden, Perijn. Men zegt dat wij vóór het Breken van de Wereld konden gaan en staan waar we wilden, zolang als we wilden, net als jullie mensen, maar met het Breken is dat veranderd. Net als elk ander volk werden de Ogier verspreid en ze konden geen enkele stedding terugvinden. Alles was verplaatst, alles was veranderd. Bergen, rivieren, zelfs de zeeën.’

‘Dat weet iedereen van het Breken,’ zei Mart ongeduldig. ‘Maar wat heeft dat te maken met dat... dat smachten?’

‘Tijdens de Ballingschap, toen we verloren ronddwaalden, overviel het Smachten ons voor het eerst. Het verlangen om nog eenmaal onze stedding te kennen, nog eenmaal ons weer thuis te weten. Velen zijn eraan gestorven.’ Loial schudde bedroefd het hoofd. ‘Er waren meer overledenen dan overlevenden. Toen we ten slotte in de tijd van het Covenant van de Tien Naties de steddings weer terugvonden, een voor een, leek het of we het Smachten hadden overwonnen. Het had ons echter veranderd, zich in ons uitgezaaid. Als een Ogier nu te lang Buiten is, komt het Smachten weer terug. Hij wordt zwakker en zwakker en gaat dood als hij niet terugkeert.’

‘Moet je dan een tijdje hier blijven?’ vroeg Rhand bezorgd. ‘Het is niet nodig dat je jezelf doodt door met ons mee te komen.’

‘Ik zal het weten wanneer het komt,’ lachte Loial. ‘Het duurt lang voor het zo sterk is dat het mij kwaad doet. Hoor eens, Dalar heeft tien jaar bij het Zeevolk doorgebracht zonder ooit een stedding te zien en zij is veilig naar huis teruggekeerd.’

Tussen de bomen verscheen een Ogiervrouw die even met Erith en Verin bleef praten. Ze bekeek Ingtar van top tot teen en leek hem verder te negeren, waardoor hij verbaasd met z’n ogen knipperde. Haar ogen gleden langs Loial en schoten langs Hurin en de Emondsvelders voor ze weer in het woud verdween. Loial leek zich achter zijn paard te verstoppen. Na een behoedzame blik over zijn zadel zei hij: ‘Bovendien is het leven in een stedding saai vergeleken met een reis in het gezelschap van drie ta’veren.’

‘Als je weer gaat beginnen,’ mopperde Mart en Loial verbeterde zich haastig: ‘Van drie vrienden. Ik hoop dat jullie mijn vrienden zijn.’

‘Dat ben ik,’ zei Rhand gewoon en Perijn knikte. Mart lachte. ‘Hoe kan ik geen vriend zijn van iemand die zo slecht dobbelt?’ Hij stak zijn handen op toen Rhand en Perijn hem aankeken. ‘O, laat maar. Ik mag je, Loial. Je bent mijn vriend. Maar je moet niet blijven zeuren over... Ach! Soms is het even erg om bij jou te zijn als bij Rhand.’ Zijn woorden verstierven mompelend. ‘Hier in een stedding zijn we tenminste veilig.’

Rhand maakte een grimas. Hij wist wat Mart bedoelde. Hier in een stedding, waar ik niet kan geleiden.

Perijn gaf Mart een stomp tegen zijn schouder, maar toonde zijn berouw toen Mart hem met zijn uitgemergelde gezicht pijnlijk aankeek. Het eerst viel Rhand de muziek op; onzichtbare fluiten en vedels speelden een vrolijk wijsje dat door de bomen klonk en lage stemmen zongen en lachten.

Ruim het veld, maak het vlak Laat geen stoppel of onkruid staan Hier zwoegen wij, hier sloven wij, hier zullen hemelhoge bomen staan.

Bijna tegelijk besefte hij dat de enorme schaduw die hij tussen de bomen zag, zelf een boom was, met een gegroefde, torenhoge stam die een omvang had van wel twintig pas. Met open mond gleden zijn ogen omhoog door het lover van het woud, omhoog tot waar de boom zich op ruim honderd pas hoog als een reusachtige paddestoel vertakte. En daarachter stonden nog grotere bomen. ‘Bloedvuur,’ hijgde Mart. ‘Met een daarvan kun je wel tien huizen bouwen. Vijftig huizen.’

‘Een Grote Boom omhakken?’ Loial vond het schandalig en was buitengewoon boos. Zijn oren stonden strak en stijf omhoog en zijn lange wenkbrauwen hingen tot op zijn wangen. ‘Wij hakken nooit een van de Grote Bomen om. Tenzij hij doodgaat, en dat doen ze bijna nooit. Er zijn er maar weinig die het Breken hebben overleefd, maar sommige van de grootste waren in de Eeuw der Legenden jonge twijgen.’

‘Het spijt me,’ zei Mart. ‘Ik wilde alleen maar zeggen dat ze zo groot zijn. Ik zal jouw bomen niks doen.’ Loial knikte, blijkbaar tevreden gesteld.

Ze zagen nu meer Ogier tussen de bomen lopen. De meesten leken alleen maar aandacht te hebben voor de dingen waar ze mee bezig waren. Allen keken echter naar de nieuwkomers en schonken hun zelfs een vriendelijk knikje of een kleine buiging, maar niemand bleef staan of zei iets. Ze bewogen zich op een vreemde manier; op de een of andere wijze mengde een behoedzame bedachtzaamheid zich met een bijna kinderlijk zorgeloos plezier. Ze kenden zichzelf, hielden van wie ze waren, hielden van deze plaats en leken in vrede met zichzelf en met alles om hen heen te leven. Rhand merkte dat hij ze benijdde.

De Ogiermannen waren bijna allemaal net zo lang als Loial, maar de oudere mannen waren gemakkelijk te herkennen. Zonder uitzondering hadden zij snorren die even lang waren als hun afhangende wenkbrauwen en ringbaarden. Alle jongeren waren net als Loial gladgeschoren. Vele mannen liepen rond in hemdsmouwen en hadden schoppen, houwelen of zagen en emmers aarde bij zich. De anderen droegen eenvoudige jassen die tot de hals toe waren dichtgeknoopt en als een korte rok om hun knieën fladderden. De vrouwen leken een voorkeur te hebben voor geborduurde bloemen en vele droegen ook bloemen in het haar. De jongere vrouwen hadden alleen borduursel op hun mantel, maar de oudere vrouwen hadden ook borduurwerk op hun gewaden, terwijl de kleding van sommige vrouwen met grijs haar van hals tot zoom bloemen en ranken vertoonde. Een handvol Ogier, voor het grootste deel vrouwen en meisjes, leek bijzonder veel aandacht voor Loial te hebben. Die keek strak voor zich uit, en naarmate ze verder liepen, spitsten zijn oren zich steeds vaker.

Geschrokken zag Rhand een Ogier schijnbaar uit de grond oprijzen, uit een van de grasheuvels met wilde bloemen die hier overal tussen de bomen verspreid lagen. Toen zag hij vensters in de heuvels en een Ogiervrouw die achter een van de ramen blijkbaar een deegbodem aan het uitrollen was en hij besefte dat hier de Ogierhuizen stonden. De kozijnen waren van steen, maar ze vertoonden niet slechts natuurlijke vormen, ze leken ook gedurende vele geslachten door wind en water gevormd te zijn.

De Grote Bomen, met hun enorme stammen en hun wortels die zich als paarden zo dik uitspreidden, hadden veel ruimte nodig, maar verschillende groeiden midden in de stad. Zandheuveltjes leidden de paden over de wortels. Afgezien van de paden kon je bij een eerste blik het bebouwde gedeelte alleen van het woud onderscheiden door een grote open ruimte midden in de stad, rond de stronk van een Grote Boom. De knoest was zo’n honderd pas in doorsnee en het oppervlak was even glad geschuurd als iedere kamervloer. Op diverse plaatsen liepen treden omhoog. Rhand probeerde zich net voor te stellen hoe groot die boom was geweest, toen Erith iets zei, zo luid dat iedereen het kon horen. ‘Daar komen onze andere gasten.’

Drie vrouwen kwamen rond de enorme stomp aanlopen. De jongste droeg een houten schaal.

‘Aiel,’ zei Ingtar. ‘Speervrouwen. Maar goed dat ik Masema bij de anderen heb gelaten.’ Maar hij schoof weg van Verin en Erith en stak zijn hand over zijn schouder om het zwaard in de schede wat losser te maken.

Rhand bekeek de Aiel verontrust en nieuwsgierig. Ze leken echt veel op hem, zoals mensen hem steeds maar weer hadden verteld. Twee van de vrouwen waren volwassen, de derde was nog maar een meisje, maar allen waren lang voor een vrouw. Hun kortgeknipte haar liep uiteen van een rossig bruin tot bijna goudgeel, met een smalle schouderlange paardenstaart. Ze droegen een ruim zittende kniebroek die in zachte laarzen was gestoken. Elk kledingstuk had een of andere tint bruin, grijs of groen. Hij bedacht dat hun kledij bijna even goed in de achtergrond kon opgaan als de mantel van een zwaardhand. Korte bogen staken boven hun schouder uit, een pijlkoker en lange messen hingen aan hun riem, en allemaal droegen ze een klein rond schild van huiden en een bundeltje speren met korte schachten en lange punten. Zelfs de jongste bewoog zich met een sierlijkheid die de indruk gaf dat ze wist hoe ze met haar wapens om moest gaan.

Opeens drong de aanwezigheid van andere mensen tot de vrouwen door. Ze leken even geschrokken van de schok als door het zien van Rhand en de anderen, maar ze bewogen bliksemsnel. De jongste riep: ‘Shienaranen!’, draaide zich om en zette de schaal behoedzaam achter zich neer. De andere twee trokken snel bruine doeken van hun schouder omhoog en wikkelden die om het hoofd. De oudere vrouwen trokken een zwarte sluier voor hun gezicht die alleen de ogen vrijhield en de jongste richtte zich op om hetzelfde te doen. Ze doken in elkaar en kwamen met vastberaden stappen naar voren, de schilden met het bundeltje speren voor het lichaam, afgezien van een speer die elke vrouw in haar andere hand gereedhield. Ingtars zwaard kwam uit de schede. ‘Houd afstand, Verin Sedai. Erith, houd afstand.’ Hurin griste zijn hartsvanger te voorschijn en aarzelde tussen knuppel en zwaard voor zijn andere hand. Na een tweede blik op de speren van de Aiel koos hij het zwaard. ‘Dit is ongepast,’ protesteerde het Ogiermeisje. Ze wrong haar handen en keek beurtelings de Aiel en Ingtar aan. ‘Dit is ongepast.’ Rhand besefte dat hij zijn reigerzwaard gereed hield. Perijn had zijn bijl half uit de lus aan zijn riem en stond hoofdschuddend te aarzelen.

‘Zijn jullie twee gek?’ blafte Mart. Zijn boog hing nog steeds schuin over zijn rug. ‘Ik maal er niet om of het Aiel zijn; het zijn vrouwen!’

‘Hou op,’ eiste Verin. ‘Hou hier meteen mee op!’ De sluippassen van de Aiel haperden geen moment en de Aes Sedai balde geërgerd haar vuisten.

Mart schoof achteruit en zette zijn voet in de stijgbeugel, ik ga,’ verkondigde hij. ‘Horen jullie me? Ik blijf hier niet om die dingen in me te laten steken en ik ben niet van plan op een vrouw te schieten!’

‘Het Pact!’ riep Loial. ‘Denk aan het Pact.’ Het had even weinig resultaat als het gepleit van Verin en Erith.

Rhand merkte dat zowel de Aes Sedai als het Ogiermeisje behoorlijk ver van de Aiel vandaan bleven. Hij vroeg zich af of Mart niet gelijk had. Hij wist niet zeker of hij een vrouw kon verwonden, zelfs ais ze écht probeerde hem te doden. Maar toen bedacht hij dat zelfs als hij in het zadel kon komen, de Aiel nog maar amper dertig pas van hem af waren. Hij vermoedde dat ze die korte speren best zo ver konden gooien. Toen de vrouwen nog steeds half gebukt dichterbij kwamen, met hun speer in de aanslag, was hij niet meer zo bezorgd over hun verwondingen, maar begon hij zich zorgen te maken over hoe hij kon voorkomen dat ze hem kwaad deden. Zenuwachtig zocht hij de leegte en die kwam, met erbuiten de verre gedachte dat het enkel de leegte was. De gloed van saidin was er niet. Hij kon zich niet herinneren dat de leegte zo leeg was geweest, zo weids, met een honger die groot genoeg was om hem te verteren. Een honger naar meer. Er hoorde meer te zijn. Onverwachts stelde een Ogier met een bevende smalle baard zich tussen de twee groepen op. ‘Wat is hiervan de bedoeling? Steek jullie wapens weg.’ Het klonk of hij het schandalig vond. ‘Wat jullie betreft,’ zijn woeste blik omvatte Ingtar, Hurin, Rhand, Perijn en Mart, die hij ondanks diens lege handen niet oversloeg, ‘is er nog wel een verontschuldiging te vinden, maar wat jullie betreft...’ Hij wendde zich tot de Aielvrouwen, die niet langer naderbij slopen. ‘Zijn jullie het Pact vergeten?’

De vrouwen ontblootten hun hoofden en gezichten zo haastig dat het leek of ze net wilden doen of die nooit bedekt waren geweest. Het gezicht van het meisje was vuurrood en de andere vrouwen keken beschaamd. Een van de twee oudere vrouwen, die met het rossige haar, zei: ‘Vergeef ons Boombroeder. Wij gedenken het Pact en wij zouden geen staal hebben ontbloot als we ons niet in het land van de Boomdoders hadden bevonden, waar iedere hand tegen ons wordt geheven. Wij zagen gewapende mannen.’ Haar ogen waren grijs, zag Rhand, net als de zijne.

‘Je bent in een stedding, Rhian,’ zei de Ogier zacht. ‘In de stedding is iedereen veilig, kleine zuster. Hier wordt nooit gevochten en niemand heft hier zijn hand op tegen een ander.’ Ze knikte beschaamd en de Ogier keek Ingtar en de anderen aan.

Ingtar liet zijn zwaard terugglijden in de schede. Rhand deed hetzelfde, maar niet zo snel als Hurin, die bijna net zo verlegen keek als de Aiel. Perijn had zijn bijl nog niet helemaal losgemaakt. Toen hij zijn hand van het gevest nam, liet Rhand ook de leegte los en huiverde. De leegte verdween, maar ze liet een trage, wegebbende galm van leegheid achter die helemaal door hem heen trilde en een verlangen naar iets om die leegheid te vullen.

De Ogier wendde zich tot Verin en boog. ‘Aes Sedai. Ik ben Juin, zoon van Lacel, zoon van Laud. Ik ben hier om u naar de Ouderen te brengen. Ze willen graag weten waarom een Aes Sedai tot ons komt met gewapende mannen en een van onze jongeren.’ Loial dook in elkaar alsof hij zich probeerde te verschuilen. Verin keek spijtig naar de Aiel, alsof ze met hen wilde praten, maar gebaarde Juin toen voor te gaan. Hij ging haar zonder nog een woord te zeggen voor en had Loial geen enkele keer aangekeken. Enkele ogenblikken lang stonden Rhand en de anderen verontrust naar de drie Aielvrouwen te kijken. Rhand voelde zich in ieder geval niet op z’n gemak. Ingtar behield zijn steenharde blik en leek even gevoelloos als een rots. De Aiel mochten dan wel hun gezicht ontsluierd hebben, maar ze hielden hun speren bij de hand en staarden de vier mannen aan alsof ze door hen heen wilden kijken. Vooral Rhand kreeg blikken te verduren die steeds kwader werden. Hij hoorde de jongste ‘Hij draagt een zwaard!’ mompelen met een stem waarin zich afgrijzen en verachting mengden. Toen liepen de drie vrouwen weg, stonden even stil om de houten schaal op te pakken en verdwenen toen tussen de bomen, voortdurend omkijkend naar Rhand en de anderen.

‘Speervrouwen,’ mompelde Ingtar. ‘Ik had nooit gedacht dat ze zouden stoppen wanneer ze eenmaal zijn gesluierd. Zeker niet na enkele woorden.’ Hij keek Rhand en zijn twee vrienden aan. ‘Jullie zouden eens een aanval van Roodschilden of Steenhonden moeten meemaken. Even gemakkelijk tegen te houden als een lawine.’

‘Ze zouden het Pact niet schenden, nadat ze eraan werden herinnerd,’ zei Erith glimlachend. ‘Ze zijn hier voor zanghout.’ Er klonk iets van trots in haar stem door. ‘Wij hebben twee Boomzangers in stedding Tsofu. Die zijn zeldzaam. Ik heb gehoord dat stedding Shangtai een jonge Boomzanger met heel veel aanleg heeft, maar wij hebben er twee.’ Loial werd rood maar ze leek het niet te merken. ‘Als jullie

met me meekomen, zal ik je laten zien waar jullie kunnen wachten tot de Ouderen hebben gesproken.’

Toen ze haar volgden, fluisterde Perijn: ‘Zanghout. Aan m’n zolen. Die Aiel zoeken Hij die komt met de Dageraad.’ En Mart voegde er droogjes aan toe: ‘Ze zijn op zoek naar jou, Rhand.’

‘Mij? Dat is onzin. Waarom denken jullie...’

Hij zweeg plots toen Erith een trap afdaalde van een met wilde planten overwoekerd huis dat blijkbaar voor menselijke gasten werd vrijgehouden. De vertrekken maten twintig pas van de ene steenwand naar de andere, met geschilderde zolderingen die ruim twee stap hoog waren, maar de Ogier hadden hun best gedaan iets te maken waar mensen zich op hun gemak zouden voelen. Desondanks waren de meubelstukken te groot om er lekker in te zitten, de stoelen zo hoog dat hun voeten niet bij de vloer konden komen en was de tafel nog hoger dan Rhands middel. Hurin kon rechtop de stenen haard inlopen die door water leek te zijn uitgeslepen. Erith keek met enige twijfel naar Loial, maar hij wuifde haar bezorgdheid weg en zette een stoel in de hoek die vanuit de deuropening het minst zichtbaar was. Zodra de Ogiervrouw weg was, trok Rhand Mart en Perijn opzij. ‘Wat bedoelen jullie met: op zoek naar mij? Waarom? Waarvoor? Ze keken me recht in m’n gezicht en liepen weg.’

‘Ze keken je aan,’ zei Mart met een grijns, ‘of je een maand lang niet in bad bent geweest en bovendien in een schapenkuip hebt gelegen tegen luis.’ Zijn grijns verdween. ‘Maar ze kunnen best naar jou op zoek zijn. We hebben al eerder een Aiel ontmoet.’ Rhand luisterde met groeiende verbazing naar hun verslag van de ontmoeting in Therins Dolk. Mart was het meest aan het woord, terwijl Perijn zo nu en dan een woord verbeterde als hij het verhaal te veel verfraaide. Mart maakte er een echt speelmansverhaal van: hoe gevaarlijk de Aielman was geweest en hoe de ontmoeting bijna op een gevecht was uitgelopen.

‘Nou, en omdat jij de enige Aiel bent die we kennen,’ besloot hij, ‘zou jij het kunnen zijn. Ingtar zei dat Aiel nooit buiten de Woestenij leven, dus moet jij de enige zijn.’

‘Ik vind dat niet grappig, Mart,’ gromde Rhand. ‘Ik ben geen Aiel.’ De Amyrlin Zetel heeft gezegd van wel. Ingtar denkt dat je er een bent. Tham zei... Die was ziek, had koorts. Ze hadden hem ontworteld, hem van zijn afstamming beroofd. Allebei, zowel de Amyrlin als Tham, hoewel Tham veel te ziek was geweest om nog te weten wat hij zei. Ze hadden hem losgesneden, waardoor hij werd meegevoerd met de wind en hem toen een nieuw soort houvast aangeboden. Valse Draak. Aiel. Op zulke wortels wilde hij geen aanspraak maken. Dat deed hij niet. ‘Misschien hoor ik bij niemand. Maar Tweewater is het enige thuis dat ik ken.’

‘Ik bedoelde er niks mee,’ protesteerde Mart. ‘Alleen... Bloedvuur. Ingtar zegt dat je het bent. Masema zegt dat je het bent. Urien zou je neef kunnen zijn en als Rhian een lange rok aantrekt en zegt dat ze je tante is, zou je het zelf ook geloven. O, goed, goed. Kijk me niet zo aan, Perijn. Als hij wil zeggen dat hij het niet is, best dan. Wat maakt het trouwens uit?’ Perijn schudde het hoofd. Ogiermeisjes brachten water en handdoeken om hun gezicht en handen te wassen en kaas, vruchten en wijn in tinnen bekers die net te groot waren om lekker in de hand te liggen. Er verschenen ook andere Ogiervrouwen en ze droegen allemaal een gewaad met borduursel. Ze verschenen een voor een, een stuk of tien, en allen kwamen vragen of alles in orde was en of ze iets nodig hadden. En echt iedereen schonk Loial vlak voor ze weggingen alle aandacht. Hij gaf heel beleefd antwoord, maar in de kortste zinnen die Rhand ooit van hem had gehoord, terwijl hij rechtop stond, met een in hout gebonden boek als een schild voor de borst. Als ze vertrokken, dook hij weg in zijn stoel met het boek vlak voor zijn gezicht. De afmetingen van de boeken in het huis waren niet aan mensen aangepast. ‘Moet u die lucht ruiken, heer Rhand,’ zei Hurin terwijl hij met een glimlach zijn longen vulde. Zijn voeten bungelden van een van de stoelen aan de tafel. Hij zwaaide ze als een jongetje heen en weer. ‘Ik ken veel plaatsen die geen slechte geur hebben, maar deze hier... Heer Rhand, ik denk niet dat hier ooit één moord heeft plaatsgevonden. Ik denk dat zelfs niemand hier ooit gewond is geraakt, tenzij per ongeluk.’

‘Men neemt aan dat de steddings voor iedereen veilig zijn,’ zei Rhand. Hij stond naar Loial te kijken. ‘Dat zeggen de verhalen tenminste.’ Hij slikte een laatste stukje kaas door en liep naar de Ogier toe. Mart volgde hem met een beker in de hand. ‘Wat is er aan de hand, Loial?’ vroeg Rhand. ‘Al vanaf het moment dat we hier kwamen, ben je zo zenuwachtig als een kat in een hondenhok.’

‘O, niets,’ zei Loial en loerde vanuit zijn ooghoeken ongerust naar de deur.

‘Ben je bang dat ze ontdekken dat je zonder toestemming van jouw Ouderen uit stedding Shangtai bent vertrokken?’ Loials ogen schoten heen en weer en de toefjes op zijn oren trilden. ‘Zeg dat niet,’ siste hij. ‘Niet waar iedereen het kan horen. Als ze dat ontdekken...’ Met een diepe zucht schoof hij in zijn stoel achteruit en keek van Rhand naar Mart. ‘Ik weet niet hoe mensen het doen, maar bij de Ogier... Als een meisje een jongen ziet die ze leuk vindt, gaat ze naar haar moeder. Of soms ziet de moeder iemand die volgens haar geschikt is. In ieder geval, als ze het eens zijn, gaat de moeder van het meisje naar de moeder van de jongen en voor de jongen het goed en wel beseft, is zijn bruiloft helemaal geregeld.’

‘Heeft de jongen daar helemaal niets in te zeggen?’ vroeg Mart ongelovig.

‘Niets. De vrouwen zeggen altijd dat als het aan ons lag, wij ons hele leven getrouwd zouden zijn met de bomen.’ Loial verschoof in de stoel en grijnsde. ‘De helft van onze bruiloften vindt plaats tussen steddings. Groepen jonge Ogier trekken van stedding naar stedding, zodat ze kunnen rondkijken en gezien worden. Als ze ontdekken dat ik zonder toestemming Buiten ben, zullen de Ouderen bijna zeker beslissen dat ik een vrouw nodig heb om wat bezadigder te worden. Voor ik het weet, sturen ze een bericht naar mijn moeder in stedding Shangtai. Dan komt zij hierheen en regelt een bruiloft voor me voor ze het stof van de reis heeft weggewassen. Ze heeft steeds gezegd dat ik te haastig ben en een vrouw nodig heb. Ik denk dat ze al voor mijn vertrek aan het rondkijken was. En welke vrouw ze ook voor me kiest... tja, geen enkele vrouw zal mij naar Buiten laten gaan tot ik wat grijs in mijn baard heb. De vrouwen zeggen altijd dat geen enkele man naar Buiten mag voor hij bezadigd genoeg is om zich te kunnen beheersen.’

Mart lachte bulderend, zodat alle hoofden zich omdraaiden, maar toen Loial verwoed gebaarde, praatte hij zachtjes. ‘Bij ons kiezen de mannen, en geen enkele vrouw kan een man tegenhouden als hij iets wil doen.’

Rhand dacht diep na en herinnerde zich hoe Egwene hem achterna was gaan lopen toen ze allebei nog klein waren. Toen kreeg vrouw Alveren ook meer dan gewone belangstelling voor hem, meer dan voor elke andere jongen. Daarna dansten sommige meisjes op feestdagen wel met hem en anderen niet, en de eersten waren altijd vriendinnen van Egwene, terwijl de tweede groep meisjes waren die Egwene niet mocht. Hij meende zich ook nog te herinneren dat vrouw Alveren Tham apart had genomen – mompelend dat ze liever met Thams vrouw had gepraat! – en daarna hadden Tham en alle anderen net gedaan alsof hij en Egwene een paar vormden, ook al hadden ze nooit geknield in de vrouwenkring hun belofte uitgesproken. Hij had er zo nooit eerder over gedacht. Hij had altijd de indruk gehad dat alles tussen Egwene en hem heel gewoon was en dat was dat.

‘Ik denk dat we het op dezelfde manier doen,’ mompelde hij, en toen Mart begon te lachen voegde hij eraan toe: ‘Kun jij iets opnoemen – wat je vader heeft gedaan en wat je moeder echt niet wilde?’ Mart wilde hier al grijnzend iets op terugzeggen, maar kneep toen nadenkend zijn ogen half dicht en zei verder niets meer. Juin kwam de trap af en zei: ‘Willen jullie alsjeblieft allemaal meekomen? De Ouderen willen jullie zien.’ Hij keek niet naar Loial, die bijna zijn boek liet vallen.

‘Als de Ouderen proberen je hier te houden,’ zei Rhand, ‘zullen we zeggen dat we je op reis nodig hebben.’

‘Ik wed dat het helemaal niet over jou gaat,’ zei Mart. ‘Ik wed dat ze ons enkel zullen vertellen dat we de saidinpoort mogen gebruiken.’ Hij vermande zichzelf en zijn stem klonk zelfs nog zachter. ‘We moeten echt, hè.’ Het was geen vraag.

‘Hier blijven en trouwen of over de saidinwegen trekken.’ Loial grijnsde zielig. ‘Het leven is heel onrustig als je ta’verenvrienden hebt.’

36

Bij de Ouderen

Terwijl Juin hen voor ging door de Ogierstad, zag Rhand dat Loial steeds bezorgder werd. Loials oren stonden even stijf en strak als zijn rug, zijn ogen werden telkens groter als hij merkte dat er weer een Ogier naar hem keek. Vooral als het een Ogiervrouw was en velen hadden inderdaad belangstelling voor hem. Loial trok een gezicht of hij naar zijn eigen terechtstelling liep.

Juin, de baardige Ogier, wees naar de brede treden die omlaag liepen naar een met gras begroeide heuvel die veel groter was dan alle andere. Het was meer dan een heuvel, bijna aan de voet van een van de Grote Bomen.

‘Waarom wacht je niet buiten, Loial?’ zei Rhand. ‘De Ouderen...’ begon Juin

‘... willen waarschijnlijk alleen ons spreken,’ maakte Rhand zijn zin af.

‘Waarom laten ze hem niet met rust?’ opperde Mart. Loial knikte hevig. ‘Ja. Ja, ik denk...’ Vele Ogiervrouwen, vanaf witharige grootmoeders tot meisjes van Eriths leeftijd, keken naar hem. Ze stonden in groepjes met elkaar te praten en hielden hem nauwlettend in het oog. Zijn oren wipten op en neer; hij wierp een blik op de brede deur onder aan de stenen treden en knikte opnieuw. ‘Ja, ik blijf hier wel buiten zitten lezen. Dat doe ik. Ik lees nog wat.’ Hij voelde in zijn jaszak en trok een boek te voorschijn, waarna hij het zich gemakkelijk maakte op de helling naast de treden. Het boek was klein in zijn grote handen en Loial hield de ogen strak op de bladzijden gericht, ik blijf hier gewoon zitten lezen tot we weer vertrekken.’ Zijn oren bewogen alsof hij de ogen van de vrouwen kon voelen.

Juin schudde zijn hoofd, haalde toen zijn schouders op en gebaarde uitnodigend naar de trap. ‘Als het u belieft? De Ouderen wachten.’

Het enorme vensterloze vertrek in de heuvel was afgestemd op de lengte van een Ogier, met een vier stap hoge zoldering van dikke balken. De ruimte had wat grootte betrof in elk paleis kunnen passen. De zeven Ogier die tegenover de deur op een verhoging zaten, maakten de ruimte door hun lengte wat kleiner, maar Rhand had nog steeds het gevoel dat hij in een grot stond. De donkere vloerstenen waren glad, groot en onregelmatig van vorm, maar de grijze muren hadden de ruwe buitenkant van een berg kunnen zijn. De zoldering was wel ruw gevormd, maar de balken gaven de indruk van enorme boomwortels.

Afgezien van een stoel met een hoge rugleuning waarin Verin Sedai tegenover de verhoging zat, waren er geen andere meubels dan de zware met boomranken versierde stoelen van de Ouderen. De middelste Ogiervrouw op de verhoging zat in een stoel die wat hoger stond dan de andere. Links van haar zaten drie mannen met baarden in lange, uitwaaierende jassen en rechts van haar drie vrouwen in dezelfde kleding als de hare, met van hals tot zoom geborduurde klimopplanten en bloemen. Allen hadden een bejaard uiterlijk en zuiver wit haar, tot en met de haartoefjes op hun oren. Ze straalden een indrukwekkende waardigheid uit.

Hurin stond hen openlijk aan te gapen en Rhand had dezelfde neiging. Zelfs Verin toonde niet de wijsheid die in de enorme ogen van de Ouderen lag, koningin Morgase met haar kroon niet het gezag van deze zeven en Moiraines rust was onvergelijkbaar met hun kalme ingetogenheid. Ingtar boog als eerste; zo vormelijk had Rhand hem nog nooit eerder zien buigen. De anderen bleven nog als vastgeworteld aan de grond staan.

‘Ik ben Alar,’ zei de Ogiervrouw op de hoogste stoel, toen ze zich eindelijk naast Verin hadden opgesteld. ‘Oudste van de Ouderen van stedding Tsofu. Verin heeft ons verteld dat jullie de saidinpoort hier nodig hebben. De Hoorn van Valere in handen van Duistervrienden betekent inderdaad een grote nood, maar wij hebben al ruim honderd jaren niemand meer toegelaten op de saidinwegen. Wij niet, en de Ouderen van de andere steddings evenmin.’ ik moet de Hoorn vinden,’ zei Ingtar boos. ‘Dat moet ik. Als u ons niet toestaat de saidinpoort te gebruiken...’ Hij zweeg toen Verin hem aankeek, maar de donkere blik bleef op zijn gezicht liggen. Alar glimlachte. ‘Wees niet zo haastig, Shienaraan. Jullie mensen nemen nooit de tijd om na te denken. Alleen beslissingen die in kalmte worden genomen, kunnen zeker zijn.’ Haar glimlach vervaagde tot ernst, maar haar stem behield de afgemeten kalmte. ‘De gevaren van de wegen kunnen niet met een zwaard in de hand worden bestreden, zoals aanvallende Aielstammen of plunderende Trolloks. Ik dien jullie te vertellen dat je door het betreden van de wegen niet alleen het gevaar loopt om te sterven en waanzinnig te worden, maar misschien zelfs om je ziel te verliezen.’

‘Wij hebben al eerder met Machin Shin te maken gehad,’ zei Rhand en Mart en Perijn vielen hem bij. Het klonk niet of ze dat graag nog eens wilden meemaken.

‘Ik zal de Hoorn volgen, zelfs al moet ik zo nodig alleen naar Shayol Ghul,’ zei Ingtar vastbesloten. Hurin knikte slechts, alsof hij zich bij Ingtars woorden aansloot.

‘Haal Traval,’ beval Alar, en Juin, die bij de deur was blijven staan, liep na een buiging weg. ‘Het is niet voldoende,’ zei ze tegen Verin, ‘om te horen wat er kan gebeuren. Je moet het zien, je moet er tor in het diepst van je hart bewust van zijn.’

Er hing een ongemakkelijke stilte tot Juin terugkwam. De mensen voelden zich zelfs nog minder op hun gemak toen ze achter Juin de twee vrouwen zagen die een Ogier met een donkere baard hielpen. Hij wankelde tussen hen in, alsof hij niet goed wist hoe zijn benen werkten. Zijn gezicht stond slap, vertoonde geen enkele uitdrukking en zijn grote ogen stonden leeg en knipperden niet, staarden niet, keken niet en leken niets te zien. Een van de vrouwen veegde zorgzaam wat kwijl uit zijn mondhoek. Ze trokken aan zijn armen om hem stil te laten staan. Zijn voet ging naar voren, aarzelde en viel toen met een doffe bons weer terug. Hij leek even tevreden met staan als met lopen, of op z’n minst leek hij er even weinig om te geven. ‘Trayal was een van de laatsten die de wegen is opgegaan,’ zei Alar zachtjes. ‘Hij kwam er weer uit zoals jullie hem nu zien. Wil je hem aanraken, Verin?’

Verin keek haar lang aan, stond toen op en ging naar Trayal toe. Hij bewoog niet toen ze haar handen op zijn brede borst legde. Hij knipperde zelfs niet eens met zijn ogen om te tonen dat hij haar handen voelde. De Aes Sedai liet een sissend geluid horen, trok zich terug, staarde Trayal aan en wendde zich toen snel tot de Ouderen. ‘Hij is... leeg. Dit lichaam leeft, maar er zit niets in. Niets.’ Alle Ouderen zagen er ondraaglijk bedroefd uit.

‘Niets,’ zei een van de Ouderen rechts van Alar. Haar ogen leken alle pijn te bevatten die Trayal niet meer kon uiten. ‘Geen ziel, niets meer. Van Trayal is niets meer over, alleen zijn lichaam.’

‘Hij was zo’n goede Boomzanger,’ zuchtte een van de mannen. Alar wenkte en de twee vrouwen draaiden Trayal om, zodat ze hem naar buiten konden leiden. Ze moesten aan hem trekken voor hij zijn benen begon te verplaatsen.

‘We kennen het gevaar,’ zei Verin. ‘Maar hoe groot het ook is, we moeten de Hoorn van Valere volgen.’

De Oudste knikte. ‘De Hoorn van Valere. Ik weet niet welk nieuws het ergste is. Dat de Hoorn in handen van Duistervrienden is of dat de Hoorn is teruggevonden.’ Ze keek de rij Ouderen langs. Ze knikten beurtelings instemmend, al zat een van de mannen eerst wat weifelend aan zijn baard te plukken. ‘Goed dan. Verin heeft me gezegd dat de tijd dringt. Ik zal jullie zelf naar de saidinpoort brengen.’ Rhand voelde zich half opgelucht en half bang, toen ze er opeens aan toevoegde: ‘Jullie hebben een jonge Ogier bij je. Loial, zoon van Arent, zoon van Halan, uit stedding Shangtai. Hij is ver van huis.’

‘We hebben hem nodig,’ zei Rhand snel. Hij sprak wat langzamer toen hij de verbaasde ogen van de Ouderen en Verin zag, maar hij ging koppig door. ‘Het is nodig dat hij met ons meegaat en hij wil het zelf ook.’

‘Loial is een vriend,’ zei Perijn, en bijna op hetzelfde moment merkte Mart op: ‘Hij loopt ons niet voor de voeten en hij zorgt voor zichzelf.’ Geen van beiden leek zich echt op zijn gemak te voelen toen de Ouderen hen scherp aankeken, maar ze krabbelden evenmin terug. ‘Bestaat er een reden waarom hij niet met ons mee kan?’ vroeg Ingtar. ‘Mart heeft het al gezegd: hij zorgt voor zichzelf. Ik weet niet of we hem nodig hebben, maar als hij mee wil, waarom...’

‘We hebben hem nodig,’ onderbrak Verin hem gladjes. ‘Slechts enkelen kennen de saidinwegen, maar Loial heeft ze bestudeerd. Hij kan de wegwijzers ontcijferen.’

Alar keek hen een voor een aan en eindigde toen met een lange blik op Rhand. Ze zag eruit of ze dingen wist. Alle Ouderen hadden dat, maar zij in het bijzonder. ‘Verin zegt dat je ta’veren bent,’ zei ze eindelijk, ‘en ik kan het in je voelen. Dat ik dat kan, betekent dat je inderdaad heel sterk ta’veren moet zijn, want deze aanleg komt bij ons maar heel zwak voor, als het al voorkomt. Heb je Loial, zoon van Arent, zoon van Halan, in ta’maral’ailen getrokken? Het web dat het Patroon om je heen weeft?’

‘Ik... ik wil alleen de Hoorn vinden en...’ Rhand liet de rest ongezegd. Alar had het niet over Marts dolk gehad. Hij wist niet of Verin het aan de Ouderen had verteld of het misschien om de een of andere reden had verzwegen. ‘Hij is mijn vriend, Oudste.’

‘Je vriend,’ zei Alar. ‘Naar onze maatstaven is hij nog jong. Jij bent ook jong, maar ta’veren. Je dient voor hem te zorgen en als het web voltooid is, zul je ervoor zorgen dat hij weer veilig thuis komt in stedding Shangtai.’

‘Dat zal ik,’ zei hij haar. Het had het gevoel van een belofte, het afleggen van een eed.

‘Dan gaan we nu naar de saidinpoort.’

Buiten stond Loial snel op toen ze verschenen, Alar en Verin voorop. Ingtar stuurde Hurin snel naar Uno om hem en de andere krijgslieden op te halen. Loial nam de Oudste behoedzaam op en ging achter in de stoet naast Rhand lopen. De vrouwen die naar hem hadden staan kijken, waren allemaal verdwenen. ‘Hebben de Ouderen nog iets over mij gezegd? Heeft ze...’ Hij gluurde naar de brede rug van Alar toen ze Juin opdracht gaf hun paarden te halen. Ze begaf zich met Verin al op weg toen Juin zich met diepe buigingen terugtrok. De Oudste voerde met gebogen hoofd een fluisterend gesprek met de Aes Sedai.

‘Ze heeft Rhand gezegd voor jou te zorgen,’ vertelde Mart gewichtig aan Loial toen ze de anderen volgden. ‘En hij moet ervoor zorgen dat je heel zoet en lief weer naar huis gaat. Ik begrijp niet waarom je niet hier blijft om te trouwen.’

‘Ze heeft gezegd dat je met ons mee mocht.’ Rhand wierp Mart een woeste blik toe, waardoor Mart zachtjes begon te grinniken. Het klonk vreemd, nu Marts gezicht zo ingevallen was. Loial rolde het stengeltje van een liefdeshartje tussen zijn vingers heen en weer. ‘Ben je bloemen gaan plukken?’ vroeg Rhand.

‘Die heb ik van Erith gekregen.’ Loial keek naar de ronddraaiende gele blaadjes. ‘Ze is echt heel knap, ook al ziet Mart dat niet.’

‘Bedoel je dat je eigenlijk toch liever niet met ons mee wilt?’ Loial schrok op. ‘Wat? O, nee. Ik bedoel, ja. Ik wil wel mee. Ze heeft me alleen een bloem gegeven. Alleen een bloem.’ Hij pakte echter een boek uit zijn zak en vleide de bloem onder de omslag. Toen hij het boek terugstopte, mompelde hij iets in zichzelf dat Rhand nog net kon horen. ‘En ze heeft ook gezegd dat ik knap was.’ Marts adem ontsnapte gierend, hij sloeg dubbel en wankelde verder terwijl hij

zijn buik vasthield. Loials wangen kregen een diepe kleur. ‘Nou ja, zij heeft het gezegd. Ik niet.’

Perijn gaf met zijn knokkels een snelle roffel op Marts hoofd. ‘Niemand heeft Mart ooit knap genoemd. Hij is gewoon jaloers.’

‘Dat is niet waar,’ zei Mart, die snel rechtop ging staan. ‘Neysa Ayellin vindt me knap. Dat heeft ze me vaak gezegd.’ is Neysa mooi,’ vroeg Loial.

‘Ze ziet eruit als een geit,’ zei Perijn minzaam. Mart stikte haast in zijn pogingen het te ontkennen.

Rhand moest ondanks alles grinniken. Neysa Ayellin was bijna even knap als Egwene. Dit leek bijna weer op vroeger, het leek bijna of ze thuis waren, dat ze de gek met elkaar staken en er niets belangrijkers ter wereld was dan een lach en een plagerij. Terwijl ze door de stad liepen, begroetten de Ogier de Oudste met een buiging of een knix terwijl ze de mensen nieuwsgierig opnamen. Het strakke gezicht van Alar weerhield ze echter van een praatje. Pas toen de mensen geen heuvels en aarden bergen meer zagen, merkten ze dat ze de stad uit waren. Ze zagen nog steeds Ogier, die bomen onderzochten of soms met een riek, zaag of bijl aan het werk waren om dode takken weg te halen bij een boom die meer licht nodig had. Ze voerden hun taak heel voorzichtig uit.

Juin voegde zich met hun paarden bij hen en Hurin kwam aangereden met Uno, de andere krijgslieden en de pakpaarden. Op dat moment wees Alar en zei: ‘Daarginds is het.’ Hun vriendschappelijke geplaag verstierf meteen.

Rhand keek verbaasd rond. De saidinpoort moest toch buiten de stedding zijn? De wegen waren met de Ene Kracht aangelegd, dus konden ze niet daarbinnen zijn gemaakt, maar nergens was een grens aangegeven. Toen besefte hij dat er een verschil bestond: het gevoel van verlies dat hij na het binnengaan van de stedding had gehad, was verdwenen. Dat veroorzaakte weer een ander soort rilling. Saidin was er weer. Wachtend.

Alar leidde hen langs een hoge eik en daar stond op een kleine open plek de grote steenplaat van de poort. De voorkant was prachtig bewerkt met in elkaar verweven ranken en bladeren van wel honderd verschillende planten. Aan de rand van de open plek hadden de Ogier een lage stenen wal gebouwd die eruitzag als een cirkel van takken. Toen Rhand dat zag, voelde hij zich niet op zijn gemak. Het duurde even voor het tot hem doordrong dat de takken nabootsingen waren van braamstruiken, doornheide, brandblad en stekeleik. Niet het soort struiken waar iemand graag in verward zou willen raken. Vlak voor de stenen wal bleef de Oudste staan. ‘De muur is een waarschuwing voor wie hier komt. Niet dat velen van ons dat doen. Ik zal hem niet passeren. Maar u mag het.’ Juin bleef nog verder weg staan dan Alar. Hij bleef maar over de voorkant van zijn jas wrijven en waagde het niet naar de saidinpoort te kijken. ‘Dank u,’ zei Verin tegen Alar. ‘De nood is groot, anders zou ik het niet hebben gevraagd.’

Rhand verstrakte toen de Aes Sedai over de stenen afscheiding stapte en de poort naderde. Loial haalde diep adem en stond in zichzelf te mompelen. Uno en de andere krijgslieden schoven heen en weer in hun zadels en maakten hun zwaarden wat losser in de schede. Op de wegen bevond zich niets waartegen een zwaard van nut was, maar zo konden ze zichzelf ervan overtuigen dat ze er klaar voor waren. Alleen Ingtar en de Aes Sedai leken kalm; zelfs Alar hield haar rok met beide handen vast.

Verin pakte het Avendesorablad en Rhand boog zich gespannen naar voren. Hij voelde de behoefte de leegte aan te nemen, om saidin te kunnen bereiken als hij die nodig had.

Het lover dat op de saidinpoort stond gebeeldhouwd, leek te bewegen in een ongevoeld briesje, de bladeren leken te ritselen toen midden in de rots een kier verscheen en de twee helften openzwaaiden. Rhand keek strak naar de kier. Ook nu was er geen dofzilveren weerspiegeling achter te zien, alleen een zwartheid die nog zwarter was dan pek. ‘Doe dicht!’ riep hij. ‘De Zwarte Wind! Doe dicht!’ Na een geschrokken blik stak Verin het drievingerige blad weer tussen de andere bladeren terug. Het blad bleef zitten toen ze haar hand terugtrok en naar de stenen wal terugliep. Zodra het Avendesorablad was teruggeplaatst, begon de poort zich onmiddellijk te sluiten. De kier verdween, ranken en bladeren smolten aaneen en verborgen het zwart van Machin Shin. Wederom was de saidinpoort slechts een stenen rotswand, hoewel de steenplaat een bijna levensechte gelijkenis van natuur nabootste.

Alar liet haar adem bevend ontsnappen. ‘Machin Shin! Zo dichtbij!’

‘Het probeerde niet naar buiten te komen,’ zei Rhand. Juin maakte een verstikt geluid.

‘Ik heb het je gezegd,’ zei Verin. ‘De Zwarte Wind is een schepsel van de wegen. Het kan er niet vanaf.’ Ze klonk kalm, maar ze bleef haar handen aan haar rok afvegen. Rhand wilde iets zeggen en gaf het toen op. ‘Toch ben ik verbaasd dat het hier is,’ ging ze door. ‘Eerst in Cairhien, nu hier. Ik ben verbaasd.’ Ze keek Rhand zijdelings aan, zodat hij opveerde. De blik gleed echter zo snel weer verder dat hij dacht dat niemand anders het had gezien, maar Rhand kreeg de indruk dat zij verband legde russen hem en de Zwarte Wind. ‘Hier heb ik nog nooit van gehoord,’ zei Alar langzaam. ‘Dat Machin Shin al ligt te wachten als een poort wordt geopend. Het heeft altijd willekeurig over de wegen gezworven. Maar het is lang geleden en misschien hongert de Zwarte Wind naar voedsel en hoopt het iemand te vangen die onachtzaam een poort betreedt. Verin, deze poort kunnen jullie nu zeker niet gebruiken. En hoe groot je nood ook is, ik kan niet zeggen dat het me spijt. De wegen behoren de Schaduw.’

Rhand stond diep nadenkend naar de poort te kijken. Kan het zijn dat het mij volgt? Er waren te veel vragen. Had Fajin op de een of andere manier macht over Machin Shin? Verin zei dat dat niet kon. En waarom zou Fajin eisen dat Rhand achter hem aan kwam en vervolgens proberen hem tegen te houden? Hij wist alleen dat hij de boodschap geloofde. Hij moest naar de Kop van Toman. Al moesten ze nu op stom toeval vertrouwen om de Hoorn van Valere en de dolk van Mart te vinden, hij moest erheen.

Verin staarde peinzend voor zich uit. Mart zat op de stenen wal met zijn hoofd in zijn handen en Perijn keek bezorgd naar hem. Loial leek opgelucht dat ze de saidinwegen niet konden gebruiken, beschaamd dat hij opgelucht was.

‘Hier hebben we verder niets meer te zoeken,’ verkondigde Ingtar. ‘Verin Sedai, ik heb u tegen beter weten in gevolgd, maar ik kan u nu niet langer volgen. Ik ben van plan naar Cairhien terug te keren. Barthanes kan me vertellen waar de Duistervrienden heen zijn en ik ga er hoe dan ook voor zorgen dat hij het me zegt.’

‘Fajin is naar de Kop van Toman,’ zei Rhand behoedzaam. ‘En waar hij is, daar zijn de Hoorn en de dolk.’

‘Ik neem aan...’ Perijn haalde weifelend zijn schouders op. ‘Ik neem aan dat we een andere saidinpoort zouden kunnen proberen. In een andere stedding?’

Loial wreef langs zijn kin en sprak snel, alsof hij goed wilde maken dat hij zich opgelucht had getoond toen het hier niet ging. ‘Stedding Cantoine ligt net ten noorden van de Iralel en stedding Taijing ligt ten oosten daarvan, in de Rug van de Wereld. Maar de poort in Caemlin, waar de gaarde was, is dichterbij, en de poort bij de gaarde van Tar Valon is het snelst te bereiken.’

‘Welke poort we ook proberen te gebruiken,’ zei Verin afwezig, ‘ik ben bang dat we overal Machin Shin zullen aantreffen.’ Alar keek haar vragend aan, maar de Aes Sedai zei verder niets. In plaats daarvan stond ze in zichzelf te mompelen en schudde haar hoofd alsof ze met zichzelf stond te ruziën.

‘Wat we nodig hebben,’ zei Hurin beschroomd, ‘is een van die Portaalstenen.’ Hij keek van Alar naar Verin en toen geen van beiden hem zei zijn mond te houden, sprak hij met steeds meer zelfvertrouwen verder. ‘Vrouwe Selene zei dat de Aes Sedai van vroeger die werelden hadden bestudeerd en dat zij op die manier wisten hoe ze de saidinwegen konden maken. En die plaats waar wij waren... nou ja, het kostte ons maar twee dagen, nog minder, om wel honderd roeden te rijden. Als we een Portaalsteen kunnen gebruiken om naar die wereld te gaan, of net zo’n wereld, of welke wereld dan ook... Nou ja, we zouden niet meer dan een week of twee nodig hebben om de Arythische Oceaan te bereiken en we zouden meteen op de Kop van Toman kunnen terugstappen. Misschien gaat het niet zo snel als over de saidinwegen, maar het is Licht-nog-aan-toe sneller dan naar het westen te rijden. Wat vindt u ervan, heer Ingtar? Heer Rhand?’

Verin gaf hem antwoord. ‘Wat je voorstelt, zou misschien best kunnen, snuiver, maar de kans dat we Machin Shin uit deze poort verdwijnt is even groot als het vinden van een Portaalsteen. Ik ken er maar één en die staat in de Aielwoestenij. Al zouden we wel terug kunnen rijden naar Therins Dolk, als jij, Rhand of Loial denkt dat je die Steen daar kunt terugvinden.’

Rhand keek naar Mart. Zijn vriend zat met opgeheven hoofd hoopvol naar het gesprek te luisteren. Enkele weken, had Verin gezegd. Als ze gewoon naar het westen reden, zou Mart de Kop van Toman nooit levend bereiken.

‘Ik kan hem vinden,’ zei Rhand met tegenzin. Hij schaamde zich. Mart - gaat dood, Duistervrienden hebben de Hoorn van Valere, Fajin zal Emondsveld kwaad doen als je hem niet achterna gaat en jij bent bang de Kracht te geleiden. Eenmaal om erheen te gaan en eenmaal om terug te komen. Twee keer meer zal je niet krankzinnig maken. Wat hem echter vooral bang maakte, was dat gretige verlangen in hem om te geleiden, om die alles vervullende Kracht te voelen, om het echte leven te voelen.

‘Ik begrijp dit niet,’ zei Alar langzaam. ‘De Portaalstenen zijn sinds de Eeuw der Legenden niet meer gebruikt. Volgens mij weet geen levend mens hoe ze moeten worden gebruikt.’

‘De Bruine Ajah weet veel,’ zei Verin droog, ‘en ik weet hoe de Stenen gebruikt kunnen worden.’

De Oudste knikte. ‘De Witte Toren kent waarlijk wonderen waar wij niet van dromen. Maar als jullie een Portaalsteen kunnen gebruiken, dan hoeven jullie niet naar Therins Dolk te rijden. Niet ver hier vandaan staat zo’n Steen.’

‘Het Rad weeft wat het Rad wil en het Patroon verschaft waar de nood zich voordoet.’ De verstrooide blik was ineens van Verins gezicht verdwenen. ‘Breng ons erheen,’ zei ze bruusk. ‘We hebben al meer dan genoeg tijd verloren.’

37

Wat zou kunnen zijn

Alar stapte waardig voor hen weg van de saidinpoort, maar Juin leek veel gretiger om de poort achter zich te laten. Mart leek tenminste nog nieuwsgierig naar wat er stond te gebeuren en Hurin leek vol vertrouwen, terwijl Loial zich vooral zorgen leek te maken over het feit dat Alar van gedachte zou veranderen over zijn meereizen. Rhand haastte zich niet toen hij Rood aan de teugels meetrok. Hij dacht niet dat Verin van plan was zelf de Steen te gebruiken. De grijze steenzuil rees op nabij een beuk van honderd voet hoog en vier pas dik. Als Rhand de Grote Bomen niet eerder had gezien, zou hij dit een grote boom hebben gevonden. Hier stond geen waarschuwende omheining, hier waren slechts enkele wilde bloemen die zich door de kruimelige bosgrond hadden heen gewerkt. De Portaalsteen zelf was verweerd, maar de tekens erop konden nog duidelijk worden onderscheiden.

De Shienaraanse soldaten te paard vormden een slordige cirkel rond de Steen en de anderen sloten zich meer of minder bij de cirkel aan. ‘We hebben hem weer opgericht,’ zei Alar, ‘toen we hem vele jaren geleden vonden. We hebben hem echter niet verplaatst. Hij... leek... niet verplaatst te willen worden.’ Ze liep er recht op af en legde een grote hand op de Steen, ik heb het altijd een teken gevonden van wat verloren ging, van wat vergeten is. In de Eeuw der Legenden kon men hem bestuderen en tot op zekere hoogte begrijpen. Voor ons is het niet meer dan een rotsblok.’

‘Meer dan dat, hoop ik.’ Verins stem klonk vinniger. ‘Oudste, ik dank u voor uw hulp. Vergeef ons dat wij niet hoffelijk afscheid van u nemen, maar het Rad wacht op geen enkele vrouw. In ieder geval zullen wij de vrede van uw stedding niet langer verstoren.’

‘Ook al hebben we de steenwerkers uit Cairhien teruggeroepen,’ zei Alar, ‘we horen nog steeds het nieuws van Buiten. Over valse Draken. De Grote Jacht op de Hoorn. We horen het aan en het gaat aan ons voorbij. Ik denk niet dat Tarmon Gai’don aan ons voorbij zal gaan of ons in vrede zal laten leven. Vaar wel, Verin Sedai. U allen, vaart wel en moge u beschutting vinden in de palm van de hand van de Schepper.’ Ze bleef kort staan voor een blik op Loial en een laatste onderzoekende blik op Rhand en toen verdwenen de Ogier tussen de bomen.

Zadelleer kraakte toen de krijgslieden gingen verzitten. Ingtar keek de kring langs, is dit nodig, Verin Sedai? Zelfs als het lukt... We weten niet eens of de Duistervrienden de Hoorn echt naar de Kop van Toman hebben gebracht. Ik vind nog steeds dat ik moet proberen Barthanes...’

‘Als we er niet zeker van zijn,’ onderbrak Verin hem rustig, ‘kunnen we net zo goed op de Kop van Toman gaan zoeken als ergens anders. Meerdere malen heb ik je horen zeggen dat je zelfs tot aan Shayol Ghul zou doorrijden als dat nodig was om de Hoorn terug te vinden. Trek je je uitspraak terug, nu je dit ziet?’ Ze maakte een gebaar naar de Portaalsteen onder de boom met zijn gladde schors. Ingtars rug verstijfde, ik trek niets terug. Breng ons naar de Kop van Toman of naar Shayol Ghul. Als de Hoorn van Valere daar is, zal ik u tot het eind toe volgen.’

‘Goed, Ingtar. Wel, Rhand. Jij bent minder lang geleden door een Portaalsteen verplaatst dan ik. Kom mee.’ Ze wenkte hem en hij stuurde Rood naar de Aes Sedai bij de steen toe. ‘Hebt u een Portaalsteen gebruikt?’ Hij keek om, wilde er zeker van zijn dat niemand in de buurt hem kon horen. ‘Dan hebt u mij niet nodig.’ Hij trok opgelucht zijn schouders op.

Verin keek hem effen aan. ‘Ik heb nog nooit een Portaalsteen gebruikt. Daarom zei ik net dat het voor jou minder lang geleden is dan voor mij. Ik ben mij heel goed bewust van mijn beperkingen. Ik zal allang vernietigd zijn voor ik genoeg Kracht had geleid om een Portaalsteen te gebruiken. Maar ik weet er iets van. Genoeg om je een beetje te helpen.’

‘Maar ik weet niéts!’ Hij leidde zijn paard rond de steen en bekeek hem van alle kanten. ‘Het enige dat ik me herinner, is het teken voor onze wereld. Selene heeft me dat aangewezen, maar hier zie ik het niet.’

‘Natuurlijk niet. Niet op een Steen in ónze wereld. Die tekens zijn een hulpmiddel om naar een wereld te gaan.’ Ze schudde het hoofd, ik zou er ontzettend veel voor overhebben om met dat meisje te praten. Of liever nog, dat boek van haar in handen te krijgen. Men neemt aan dat er na het Breken geen enkel ongeschonden exemplaar meer bestaat van Spiegels van het Rad. Serafelle zegt altijd tegen me dat er meer boeken op ons liggen te wachten waarvan we aannemen dat ze verloren zijn dan ik wil geloven. Nou ja, het heeft geen zin ons zorgen te maken over wat ik niet weet. Enkele dingen weet ik wel. De tekens op de bovenste helft geven werelden aan. Niet alle werelden die kunnen bestaan, natuurlijk. Waarschijnlijk heeft niet iedere Steen een verbinding met iedere wereld en de Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden geloofden dat er mogelijke werelden bestonden waar geen enkele Steen heen leidde. Zie je niets wat een herinnering bij je oproept?’

‘Niets.’ Als hij het goede teken vond, kon hij het gebruiken om Fajin en de Hoorn te vinden, Mart te redden en te voorkomen dat Fajin Emondsveld kwaad zou doen. Als hij het teken zag, zou hij saidin moeten aanraken. Hij wilde Mart redden en Fajin tegenhouden, maar saidin wilde hij niet voelen. Hij was bang om te geleiden, en tegelijkertijd smachtte hij ernaar zoals een hongerende naar voedsel verlangt. ‘Ik herinner me niets.’

Verin zuchtte. ‘De tekens onderaan geven Stenen aan op andere plekken. Als je dat kunstje kende, zou je ons mee kunnen nemen. Niet naar deze zelfde Steen in een andere wereld, maar naar een andere Steen in een andere wereld of zelfs naar een op deze wereld. Het lijkt erg veel op reizen, denk ik, maar net zoals niemand meer weet hoe dat werkt, beheerst ook niemand deze kunst meer. Zonder die kennis kan een poging ons gemakkelijk allen doden.’ Ze wees op twee parallelle kronkellijntjes die waren doorsneden door een vreemde krabbel die laag op de kolom was gebeeldhouwd. ‘Dat teken geeft een Steen op de Kop van Toman aan. Het is een van de drie stenen waarvan ik het teken ken, de enige van de drie die ik ben gaan bekijken. En weet je wat ik ervan heb opgestoken, nadat ik bijna door de sneeuwstormen in de Mistbergen ben overvallen en ben doodgevroren op de Vlakte van Almoth? Helemaal niets. Speel je weleens kaart, Rhand Altor, of dobbel je?’

‘Mart is de gokker. Waarom?’

‘Tja, nou, ik denk dat we hem er maar buiten moeten laten. Deze andere tekens ken ik ook.’

Met haar wijsvinger streek ze langs een rechthoek die acht inscripties bevatte die erg veel op elkaar leken: een cirkel en een pijl, maar in vier ervan stond de pijl binnen de cirkel en in de andere drong de punt door de cirkel heen. De pijlen wezen naar links, rechts, boven en beneden en rond iedere cirkel liep een andere lijn van iets wat volgens Rhand schrift was. Het was geen taal die hij kende. De kronkellijnen vormden onverwachte scherpe hoeken en liepen dan weer verder. ‘Van deze tekens weet ik nog iets meer,’ ging Verin door. ‘Elk geeft een wereld aan en de studie van deze werelden leidde uiteindelijk tot het scheppen van de saidinwegen. Dit zijn niet alle werelden die zijn bestudeerd, maar de enige waarvan ik het teken ken. En nu zullen we moeten gissen. Ik weet niet hoe het op die werelden is. Men neemt aan dar er werelden bestaan waar een jaar van hier slechts een dag duurt en andere werelden waar onze dag een jaar duurt. Men neemt aan dat er werelden zijn waar iedere ademteug dodelijk is en werelden die amper genoeg werkelijkheid hebben om enige samenhang te vertonen. Ik denk er maar liever niet over na wat er zou kunnen gebeuren als we op een van die werelden belanden. Jij moet kiezen. Zoals mijn vader het zou zeggen: de hoogste tijd om de dobbelstenen te gooien.’ Rhand staarde naar de Steen en schudde het hoofd. ‘Mijn keus kan ons allen doden.’

‘Ben je niet bereid die kans te wagen? Voor de Hoorn van Valere? Voor Mart?’

‘Waarom zoekt u het gevaar? Ik weet zelfs niet eens of ik het kan. Het... het werkt niet iedere keer dat ik het probeer.’ Hij wist dat niemand dichterbij was gekomen, maar toch keek hij rond. Iedereen stond afwachtend toe te kijken in een onregelmatige cirkel rond de Steen, maar te ver om hen af te luisteren. ‘Soms is saidin er gewoon. Ik kan het voelen, maar het kan net zo goed op de maan zitten als ik het wil aanraken. En als het werkt, wat gebeurt er als ik ons ergens heenbreng waar we niet kunnen ademen? Daar help ik Mart toch ook niet mee? Of de Hoorn?’

‘Jij bent de Herrezen Draak,’ zei ze kalm. ‘O, je kunt best sterven, maar ik denk niet dat her Patroon jou laat doodgaan tot het met jou klaar is. Maar ja, het is ook waar dat de Schaduw nu op het Patroon ligt en niemand weet hoe dat het web beïnvloedt. Jij kunt slechts je lot volgen.’

‘Ik ben Rhand Altor,’ bromde hij. ‘Ik ben niet de Herrezen Draak. Ik wil geen valse Draak zijn.’

‘Je bent wat je bent. Kies je nou nog of blijven we hier staan tot je vriend sterft?’

Rhand perste knarsend zijn tanden op elkaar en dwong zich zijn spieren te ontspannen. De tekens konden, voor zover hij kon zien, allemaal precies hetzelfde zijn. Dat schrift had de sporen van een kip kunnen zijn. Ten slotte richtte hij zijn ogen op een teken waarin een pijl naar links wees. Hij koos dat omdat de pijl naar de Kop van Toman wees, door de cirkel heen prikte en schijnbaar ontsnapte, zoals hij vrij wilde zijn. Hij wilde lachen. Zoiets kleins en daar hing dan ieders leven van af.

‘Kom dichterbij,’ beval Verin de anderen. ‘Het is het beste als jullie vlakbij staan.’ Na een korte aarzeling gehoorzaamde iedereen. ‘Tijd om te beginnen,’ zei ze toen iedereen om hen heen stond. Ze sloeg haar mantel terug en legde haar handen op de Steen, maar Rhand zag dat ze hem vanuit haar ooghoeken in de gaten hield. Hij was zich bewust dat de mannen rond de Steen zenuwachtig kuchten en hun keel schraapten, dat Uno naar iemand vloekte die te ver weg stond, dat Mart een flauw grapje maakte en dat Loial zenuwachtig zuchtte. Hij zocht de leegte.

Het was nu gemakkelijk. De vlam verteerde vrees en gevoel en was bijna meteen verdwenen voor hij eraan dacht de leegte te vormen. Verdwenen, leegheid achterlatend en glanzend saidin, ziekelijk, kwellend, misselijkmakend en aanlokkelijk. Hij... reikte ernaar... en saidin vulde hem, bracht hem tot leven. Geen spiertje bewoog, maar hij had een gevoel of hij stond te huiveren in de vloed van de Ene Kracht in hem. Het teken vormde zichzelf, een pijl die door een cirkel heen prikte, die net buiten de leegte zweefde en even hard was als de rots waarin het teken was gekerfd. Hij liet de Ene Kracht door hem heen naar het teken vloeien. Het teken schemerde, flakkerde. ‘Er gebeurt iets,’ zei Verin. ‘Er is...’ De wereld flakkerde.

Het ijzeren slot schoof tollend over de vloer van de boerderij en Rhand liet de hete theeketel vallen toen in het donker van de Winternacht een enorme gestalte met ramshoorns op zijn kop in de deuropening verscheen.

‘Rennen!’ schreeuwde Tham. Zijn zwaard flitste omhoog en de Trollok tuimelde achteruit maar greep Tham beet en trok hem bij zijn val mee.

Nog meer Trolloks verdrongen zich achter de deur, gestalten in zwarte maliën, met menselijke gezichten, mismaakte snuiten, snavels en hoorns. Vreemd kromme zwaarden staken naar Tham, toen die probeerde overeind te krabbelen. Puntige bijlen zwaaiden en rood bloed bevlekte het staal.

‘Vader!’ gilde Rhand. Hij griste zijn mes uit de schede en sprong over de tafel om zijn vader te helpen en gilde opnieuw toen het eerste zwaard in zijn borst drong.

Bloed borrelde op in zijn mond en een stem fluisterde in zijn hoofd:

Wederom heb ik gewonnen, Lews Therin.

Flikker.

Met de grootste moeite probeerde Rhand het teken vast te houden, zich vaag bewust van Verins stem. ‘... iets niet...’ De Kracht stroomde. Flikker.

Rhand was gelukkig met Egwene getrouwd. Hij probeerde de buien te onderdrukken die hem overvielen als hij dacht dat er nog iets meer behoorde te zijn, iets anders. Het nieuws van de wereld daarginds kwam naar Tweewater met marskramers en kooplieden die wol en tobak kwamen inkopen. Het was altijd nieuws over nieuwe problemen, oorlogen en valse Draken in alle delen van de wereld. Er kwam ook een jaar waarin geen enkele koopman of marskramer verscheen en toen ze het jaar erna terugkeerden, brachten ze het nieuws dat de legers van Artur Haviksvleugel waren teruggekomen, of in ieder geval hun afstammelingen. De naties van vroeger waren vernietigd, werd er gezegd, en de nieuwe meesters van de wereld gebruikten geketende Aes Sedai bij hun veldslagen, hadden de Witte Toren geslecht en de grond verzilt waar eens Tar Valon had gestaan. Er waren geen Aes Sedai meer.

Voor Tweewater maakte het weinig uit. De oogst moest nog steeds worden geplant, de schapen geschoren en de lammetjes verzorgd. Tham had kleinzonen en kleindochters die op zijn knie speelden, voor hij naast zijn vrouw te rusten werd gelegd. De oude boerderij werd uitgebreid met nieuwe kamers. Egwene werd Wijsheid en de meesten vonden haar zelfs nog beter dan de oude, Nynaeve Almaeren. En dat was maar goed ook, want haar middeltjes die bij anderen zo wonderbaarlijk goed hielpen, konden Rhand, die steeds gevaarlijk ziek was, amper in leven houden. Zijn humeur werd slechter, hij werd somberder en hij tierde dat dit niet was zoals het had moeten zijn.

Egwene werd bang als hij in zo’n stemming was, want er gebeurden soms vreemde dingen als hij op z’n ergst was. Onweer dat ze niet had gehoord als ze naar de wind luisterde, bosbranden in de wouden. Maar ze hield van hem, verzorgde hem en voorkwam zijn krankzinnigheid, al mompelden sommigen dat Rhand Altor gek en gevaarlijk was.

Toen ze stierf, zat hij eenzaam lange uren aan haar graf en de tranen doorweekten zijn grijze baard. Zijn ziekte keerde terug en hij teerde weg. Hij verloor de laatste twee vingers van zijn rechterhand en een van zijn linkerhand. Zijn oren waren nog maar littekens en de mensen mompelden dat hij naar bederf stonk. Zijn zwartgalligheid werd dieper.

Maar toch, toen het sombere nieuws kwam, weigerde niemand hem aan zijn zijde. Trolloks en Schimmen en ongehoorde monsters stroomden de Verwording uit en de nieuwe meesters van de wereld werden teruggeworpen, ondanks alle legers die zij in het veld brachten. Dus pakte Rhand de boog op – hij had nog net genoeg vingers om te kunnen schieten – en hinkte mee met diegenen die optrokken naar het noorden, naar de Taren. Mannen uit ieder dorp, van iedere boerderij en uit iedere uithoek van Tweewater, met hun bogen, bijlen en lansen, met hun zwaarden die op zolders hadden liggen roesten. Rhand droeg ook een zwaard, met een reiger op de kling, dat hij na Thams dood had gevonden, hoewel hij niet eens wist hoe hij het moest gebruiken. Ook de vrouwen trokken op, met op hun schouder een allegaartje aan wapens. Ze trokken samen met hun mannen op. Sommigen zeiden lachend dat ze het vreemde gevoel hadden dit al eerder te hebben gedaan.

En aan de Taren stootte het volk van Tweewater op de indringers, eindeloze rijen Trolloks, aangevoerd door de Schimmen uit hun nachtmerries, onder een dodelijk zwarte banier die het licht leek op te slokken. Rhand zag die banier en dacht dat de waanzin hem weer in haar greep had. Het leek hem of hij hiervoor was geboren, om die banier te bestrijden. Hij schoot al zijn pijlen erop af, zo recht als zijn kunde en de leegte hem toestonden en gaf niets om de Trolloks die zich over de Taren heen vochten, om de mannen en vrouwen die naast hem stierven. Een Trollok doorstak hem en drong jankend naar bloed dieper in Tweewater door. Terwijl hij op de oever van de Taren lag en zag hoe de hemel midden op de dag donker leek te worden en zijn adem steeds trager ging, hoorde hij een stem zeggen: Wederom heb ik gewonnen, Lews Therin. Flikker.

De pijl en cirkel vervormden tot parallelle kronkellijnen en moeizaam herstelde hij het teken. Verins stem: ‘... in orde. Er gaat...’ De Kracht raasde rond. Flikker.

Tham probeerde Rhand te troosten toen Egwene ziek werd en net een week voor hun trouwen stierf. Nynaeve probeerde het ook, maar ze was zelf ontzet, want ondanks al haar kunde had ze geen flauw benul waar het meisje aan gestorven was. Rhand had buiten Egwenes huis gezeten toen ze stierf en er leek geen plekje in Emondsveld te bestaan waar hij heen kon om haar gillen niet langer te horen. Hij wist dat hij niet kon blijven. Tham gaf hem een zwaard met een reiger. Hij zei niet hoe een schaapherder in Tweewater aan zo’n wapen was gekomen, maar hij leerde Rhand wel hoe hij het moest gebruiken. Op de dag van Rhands vertrek gaf Tham hem een brief waarmee hij bij het Illiaanse leger kon komen. Tham omhelsde hem en zei: ik heb nooit een andere zoon gehad of gewild. Kom terug met een vrouw, zoals ik heb gedaan, als dat mogelijk is, zoon, maar kom in ieder geval terug.’

In Baerlon werden zijn geld, zijn aanbevelingsbrief en bijna zijn zwaard gestolen. Hij ontmoette een vrouw die Min heette, die hem zulke gekke dingen over zichzelf vertelde dat hij uiteindelijk de stad verliet om haar te ontlopen. Ten slotte brachten zijn omzwervingen hem naar Caemlin en daar verdiende hij door zijn zwaardkunst een plaatsje in de koninginnegarde. Af en toe merkte hij dat hij naar de erfdochter, Elayne, stond te staren, en op die momenten zat hij boordevol vreemde gedachten dat dit alles niet was zoals het behoorde te zijn, dat er nog meer dan dit leven zou moeten zijn. Elayne keek natuurlijk niet naar hem; ze trouwde met een Tyreense prins, hoewel dat haar blijkbaar niet gelukkig maakte. Rhand was een gewone gardist, een voormalige schaapherder uit een dorpje dat zo ver weg lag in het westen, dat slechts enkele lijnen op een kaart het bij het rijk Andor lieten horen. Bovendien had hij een slechte naam, als een man van gewelddadige buien.

Sommigen zeiden dat hij gek was en in normale tijden zou zijn zwaardkunst hem niet in de garde hebben gehouden, maar dit waren geen normale tijden. Overal schoten valse Draken als onkruid omhoog. Na de val van de een riepen de volgende twee of drie zichzelf tot Draak uit, tot iedere natie door oorlogen werd verscheurd. Rhands aanzien steeg ook, want hij had het geheim geleerd van zijn waanzin, een geheim waarvan hij wist dat hij het geheim moest houden, wat hij ook deed. Hij kon geleiden. Er waren altijd plekken en momenten in een veldslag dat hij kon geleiden, niet zoveel om in de verwarring te worden opgemerkt, maar wel genoeg om het geluk aan zijn kant te krijgen. Soms werkte het geleiden en soms niet, maar vaak genoeg wel. Hij wist dat hij gek was en gaf er niets om. Hij werd geplaagd door een verterende ziekte en ook daar gaf hij niets om. Het kon anderen evenmin veel schelen, want het bericht deed de ronde dat de legers van Artur Haviksvleugel waren weergekeerd om het land op te eisen.

Rhand voerde een duizendtal mannen aan toen de koninginnegarde de Mistbergen overstak. Hij dacht geen enkele keer aan Tweewater. Dacht er geen enkele keer aan erheen te rijden, want hij dacht eigenlijk nooit meer aan Tweewater. Hij voerde de garde aan toen het uitgedunde leger zich in wanorde terugtrok over de bergen. Door heel Andor leverden ze achterhoedegevechten tussen de horden vluchtelingen, tot ze ten slotte weer in Caemlin belandden. Een groot deel van de bevolking was al gevlucht en velen gaven het leger de raad zich nog verder terug te trekken, maar Elayne was nu koningin en bezwoer dat ze Caemlin nooit zou verlaten. Ze wilde niet naar zijn mismaakte, door ziekte getekende gezicht kijken, maar hij kon haar niet in de steek laten. Dus bereidden de laatste gardisten zich voor op de verdediging van hun koningin, terwijl haar volk op de vlucht sloeg.

Tijdens de slag om Caemlin stroomde de Kracht door hem heen. Hij wierp bliksems en vuur naar de invallers en spleet de aarde onder hun legers open, maar wederom kreeg hij het gevoel dat hij voor iets anders was geboren. Ondanks zijn inspanningen kon hij de invallers niet tegenhouden. Er waren te veel vijanden en ook zij hadden geleiders. Op het eind wierp een bliksemflits Rhand van de paleismuur. Gebroken, bloedend, brandend, en terwijl zijn laatste adem door de keel raspte, hoorde hij een stem fluisteren: Wederom heb ik gewonnen, Lews Therin. Flikker.

Rhand vocht om de leegte vast te houden terwijl ze trilde onder de mokerslagen van de flakkerende wereld. Hij wilde dat ene teken vasthouden terwijl duizenden tekens langs het oppervlak van de leegte scheerden. Vechtend probeerde hij een teken, welk teken dan ook, vast te houden. ‘... iets fout!’ krijste Verin. De Kracht was alles.

Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker.

Hij was krijgsman. Hij was schaapherder. Hij was bedelaar en koning. Hij was boer, speelman, zeeman en timmerman. Hij werd geboren als Aiel, leefde en stierf. Hij stierf in waanzin, hij stierf rottend, hij stierf aan ziekte, ongeluk en ouderdom. Hij werd ter dood veroordeeld en grote massa’s juichten bij zijn dood. Hij verkondigde dat hij de Herrezen Draak was en liet zijn banier hoog tussen de wolken wapperen. Hij vluchtte voor de Kracht en verborg zich. Hij leefde en stierf onwetend. Hij onderdrukte jarenlang de waanzin en de ziekte. Hij bezweek tussen twee winters. Soms kwam Moiraine en voerde hem uit Emondsveld weg, alleen of met zijn vrienden die Winternacht hadden overleefd. Soms kwam ze niet. Soms kwamen andere Aes Sedai hem halen. Soms de Rode Ajah. Egwene trouwde met hem. Egwene, met een strak gezicht en met de stola van de Amyrlin Zetel, die de Aes Sedai leidde en hem stilde. Egwene stak met betraande ogen een dolk in zijn hart en hij dankte haar toen hij stierf. Hij beminde andere vrouwen, trouwde andere vrouwen. Elayne en Min en een blonde boerendochter die hij onderweg naar Caemlin had ontmoet en vrouwen die hij voor deze levens nog nooit had ontmoet. Honderden levens. Meer. Zoveel dat hij ze niet kon tellen. En aan het eind van ieder leven, als hij lag te sterven, als hij zijn laatste adem uitblies, fluisterde een stem in zijn oor: Wederom heb ik gewonnen, Lews Therin.

Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker. Flikker.

De leegte loste op, de band met saidin vervloog en Rhand viel met een doffe klap neer die hem de adem zou hebben benomen als hij al niet bijna ademloos was geweest. Hij voelde ruwe rotsen tegen zijn wang en handen. Het was koud.

Hij was zich bewust van Verin, die zich omrolde en op handen en knieën overeind kwam. Hij hoorde iemand overgeven en hief het hoofd op. Uno zat geknield op de grond en wreef met de rug van zijn hand zijn mond af. Iedereen zat of lag en de paarden stonden met stijve benen en wild rollende ogen te beven. Ingtar had zijn zwaard getrokken en hield het gevest zo stevig omklemd dat de kling trilde, terwijl hij in het niets stond te staren. Loial zat met grote ogen en open mond wijdbeens op de grond. Mart had zich opgerold tot een bol en de armen om zijn hoofd geslagen. Perijn had zijn vingers in zijn gezicht gedrukt, aisof hij wilde wegkrabben wat hij had gezien, of misschien zijn ogen wilde uitrukken. Met de krijgslieden was het niet veel beter gesteld. Masema zat openlijk te huilen; de tranen stroomden langs zijn wangen. Hurin keek wild om zich heen, alsof hij een plek zocht waar hij naartoe kon vluchten. ‘Wat...?’ Rhand zweeg om te slikken. Hij lag op een ruwe verweerde rots die half uit de grond stak. ‘Wat is er gebeurd?’

‘Een vloedgolf van de Ene Kracht.’ De Aes Sedai ging moeizaam staan en trok met een huivering haar mantel om zich heen. ‘Net alsof we gedwongen werden... geduwd... Het leek uit het niets te komen. Je moet het leren beheersen. Dat moet je! Zoveel Kracht kan je tot as verbranden!’

‘Verin, ik... Ik leefde... Ik was...’ Hij besefte opeens dat de steen onder hem rond was. De Portaalsteen. Haastig en bevend duwde hij zich omhoog. ‘Verin, ik leefde en stierf. Ik weet nier hoe vaak. Iedere keer was het anders, maar het was mijn leven. Ik was het.’

‘De banden tussen de werelden die kunnen zijn, werden gesmeed door degenen die de Getallen van Chaos kenden.’ Verin rilde en leek in zichzelf te praten, ik heb er nog nooit van gehoord, maar er is geen enkele reden waarom we niet in die werelden geboren zouden zijn. Maar de levens die we zouden leven, zouden andere levens zijn. Natuurlijk. Andere levens bij andere gebeurtenissen.’ is dat gebeurd? Ik... wij... hebben we gezien hoe ons leven had kunnen zijn?’ Wederom heb ik gewonnen, Lews Therin. Nee! Ik ben Rhand Altor!

Verin rilde en keek hem aan. ‘Verbaast het je, dat je leven anders zou verlopen als je een andere keus maakt of als er andere dingen met je gebeuren? Hoewel ik nooit had gedacht dat ik... Nou ja. Het belangrijkste is dat we hier zijn. Al is het niet op de manier die we hadden gehoopt.’

‘Waar is hier?’ wilde hij weten. De bossen van stedding Tsofu waren verdwenen en vervangen door een heuvellandschap. Niet ver naar het westen zag hij een woud en enkele heuvels. De zon had hoog aan de hemel gestaan in de stedding, maar hier was het laat in de middag en was de hemel grijs. De paar bomen in de buurt waren kaal of droegen nog enkele felgekleurde bladeren. Een kille wind waaide uit het oosten en liet de bladeren op de grond opwarrelen. ‘De Kop van Toman,’ zei Verin. ‘Dit is de Steen die ik heb bekeken. Je had niet moeten proberen ons rechtstreeks hierheen te brengen. Ik weet niet wat er misging – ik vermoed dat ik het nooit zal weten – maar aan de bomen te zien zou ik zeggen dat het vrij laat in het najaar is. Rhand, we hebben er totaal geen tijd mee gewonnen. We hebben tijd verloren. Ik zou zeggen dat we zeker vier maanden bezig zijn geweest om hier te komen.’

‘Maar ik heb niet...’

‘Je moet toelaten dat ik je hierbij leid. Ik kan het je weliswaar niet leren, maar misschien kan ik net voorkomen dat je jezelf – en ons allemaal – doodt door boven je macht te grijpen. En zelfs al dood je jezelf niet, wie zal de Duistere bestrijden als de Herrezen Draak als een sputterende kaars opbrandt?’ Ze bleef niet luisteren naar zijn nieuwe protesten, maar liep in plaats daarvan naar Ingtar toe. De Shienaraan schrok op toen ze zijn arm aanraakte en keek haar verwilderd aan. ‘Ik wandel in het Licht,’ zei hij schor, ik zal de Hoorn van Valere vinden en de macht van Shayol Ghul verpletteren. Dat zal ik.’

‘Natuurlijk zul je dat,’ zei ze kalmerend. Ze nam zijn gezicht in haar handen en hij haalde diep adem, opeens hersteld van wat hem bezighield. Al bleef de herinnering in zijn ogen zichtbaar. ‘Zo,’ zei ze, ‘dat is voor jou genoeg. Ik ga eens kijken wat ik voor de anderen kan doen. We kunnen de Hoorn misschien nog terughalen, maar ons pad is niet gemakkelijker geworden.’

Toen ze de anderen ging helpen en kort bij ieder bleef stilstaan, liep Rhand naar zijn vrienden. Toen hij Mart aanraakte, schrok die op, staarde hem aan en greep met beide handen Rhands mantel vast. ‘Rhand, ik zou nooit iemand iets zeggen over... over jou. Ik zou je niet verraden. Dat moet je geloven.’ Hij zag er zieker uit dan ooit, maar Rhand dacht dat het voornamelijk vrees was. ‘Dat doe ik,’ zei Rhand. Hij vroeg zich af welke levens Mart had geleefd en wat hij had gedaan. Hij moet het iemand verteld hebben, anders zou hij er niet zo bang voor zijn. Hij kon hem geen verwijt maken. Dat was een andere Mart geweest, niet deze Mart. Bovendien, als hij bedacht welke andere levens hij had geleid... ik geloof je. Perijn?’

De jongeman met de krullen liet met een zucht zijn handen zakken. Rode lijnen tekenden zijn voorhoofd en wangen, waar hij zijn nagels in had gezet. Zijn gele ogen verborgen zijn gedachten. ‘Eigenlijk hebben we maar weinig keus, nietwaar, Rhand? Wat er ook gebeurt, wat we ook doen, sommige dingen zijn bijna altijd hetzelfde.’ Weer slaakte hij een diepe zucht. ‘Waar zijn we? Is dit een van die werelden waarover jij en Hurin hebben verteld?’

‘Dit is de Kop van Toman,’ vertelde Rhand. ‘In onze wereld. Dat zegt Verin tenminste. En het is herfst.’

Mart keek bezorgd. ‘Hoe is dat...? Nee. Ik wil niet weten hoe het is gebeurd. Maar hoe kunnen we Fajin en de dolk nu nog vinden? Hij kan inmiddels overal zitten.’

‘Hij is hier,’ verzekerde Rhand hem. Hij hoopte dat hij gelijk had. Fajin had alle tijd gehad om zich in te schepen naar elke plaats waar hij heen wilde. Tijd om naar Emondsveld te rijden. Of naar Tar Valon. Alsjeblieft, Licht, laat hem geduld hebben om te wachten. Als hij Egwene kwaad heeft gedaan of iemand in Emondsveld, zal ik... Licht brande me, ik heb geprobeerd op tijd te komen. ‘De grotere steden op de Kop van Toman liggen allemaal westelijk van hier,’ deelde Verin zo luid mee dat allen het hoorden, ledereen stond weer, behalve Rhand en zijn twee vrienden. Verin kwam aanlopen en legde al pratend haar handen op Marts hoofd. ‘Niet dat er hier veel dorpen groot genoeg zijn om ze stad te noemen. Als we een spoor van de Duistervrienden willen vinden, moeten we in het westen beginnen. En ik denk dat we geen daglicht moeten verknoeien door hier te blijven zitten.’

Toen Mart ogenknipperend opstond, zag hij er nog wel ziek uit, maar hij bewoog zich fit. Verin legde haar handen op Perijn, maar toen ze het bij Rhand wilde doen, stapte hij achteruit. ‘Wees geen dwaas,’ zei ze hem.

‘Ik wil je hulp niet,’ zei hij kalm. ‘Van geen enkele Aes Sedai.’ Haar lippen krulden zich. ‘Zoals je wilt.’

Ze stegen meteen op, reden naar het westen en lieten de Portaalsteen achter. Niemand had bezwaar, Rhand het minst van allen. Licht, laat het nog niet te laat zijn.

38

Oefening

Terwijl ze in haar witte gewaad in kleermakerszit op het bed zat, vormde Egwene drie kleine ballen van licht die in allerlei vormen boven haar handen dansten. Ze werd niet geacht dit zonder toezicht van ten minste een Aanvaarde te doen, maar Nynaeve, die woest kijkend voor de kleine open haard ijsbeerde, droeg per slot van rekening de serpentring van een Aanvaarde en het witte kleed met de kleurenbanden, ook al mocht zij nog niemand scholen. En Egwene had de laatste dertien weken gemerkt dat ze zich niet kon bedwingen. Ze wist nu hoe gemakkelijk het was saidar aan te raken. Ze kon het altijd voelen, op haar wachtend en lokkend als de geur van een reukwater of het gevoel van zachte zijde. En als het haar eenmaal raakte, kon ze amper ophouden met geleiden. Het geleiden mislukte haar even vaak als het haar lukte, maar dat spoorde haar slechts aan vol te houden. Het joeg haar vaak angst aan. Hoe graag ze ook wilde, het geleiden maakte haar bang. Als ze niet geleidde, voelde ze zich loom vergeleken met wanneer ze dat wel deed. Ze wilde het allemaal opnemen, ondanks de waarschuwingen dat ze zichzelf opbrandde, en dat verlangen bezorgde haar de grootste vrees. Soms wilde ze maar dat ze nooit naar Tar Valon was gekomen. Maar de vrees was niet sterk genoeg om er een lange tijd mee te stoppen, net zo min als de vrees door een Aes Sedai of door een Aanvaarde, Nynaeve uitgezonderd, betrapt te worden. Hier in haar eigen kamer was het echter veilig genoeg. Min was er en zat op een driepootkrukje toe te kijken, maar ze kende Min nu goed genoeg om te weten dat Min haar nooit zou aangeven. Ze dacht dat ze zich gelukkig mocht prijzen twee goede vriendinnen na haar komst in Tar Valon te hebben gevonden. Het was een klein, vensterloos kamertje, zoals alle Novicekamertjes.

In drie kleine stappen was Nynaeve van de ene gewitte muur bij de andere. Nynaeves kamer was veel groter, maar aangezien zij met niemand van de Aanvaarden vriendschap had gesloten, kwam zij naar Egwenes kamer als ze behoefte had met iemand te praten, en zelfs als ze helemaal niet wilde praten, zoals nu. Het kleine vuur in de smalle haard hield de eerste kilte van de naderende herfst buiten, hoewel Egwene er haast zeker van was dat het niet echt zou helpen in de winter. Een tafeltje voor haar studie en haar bed waren de enige meubelstukken en haar eigendommen hingen netjes aan een rij haken of lagen op de korte plank boven het tafeltje. Novices werden gewoonlijk zo beziggehouden dat ze amper enige tijd in hun kamers door konden brengen, maar vandaag had ze vrij. Pas de derde vrije dag nadat zij en Nynaeve in de Witte Toren waren aangekomen. ‘Else zat vandaag met die grote kalfsogen naar Galad te kijken terwijl hij met de zwaardhanden aan het oefenen was,’ vertelde Min, die op twee krukpoten zat te wippen.

De kleine ballen haperden even boven Egwenes handen. ‘Ze mag kijken waar ze wil,’ zei ze terloops, ik kan me niet voorstellen waarom ik daar belangstelling voor zou moeten hebben.’

‘O, helemaal nergens om, denk ik. Hij is verschrikkelijk knap, als je het niet erg vindt dat hij zo stijf is. Heel knap om te zien, zeker als hij zijn hemd uit heeft.’

De ballen tolden woedend rond. ‘Ik heb absoluut niet de wens naar Galad te kijken. Met of zonder hemd.’

‘Ik zou je niet zo mogen plagen,’ zei Min berouwvol. ‘Het spijt me. Maar je kijkt wel graag naar hem – grijns niet zo naar me! – en datzelfde doet bijna iedere andere vrouw in de Witte Toren, behalve een Rode Ajah. Ik heb de Aes Sedai daar beneden bij de oefenvelden zien staan wanneer hij de zwaarddans beoefent, vooral de Groenen. Ze zeggen dat ze hun zwaardhanden willen zien, maar als Galad er niet is, zijn er lang zoveel niet. Zelfs de kokkinnen en meiden komen buiten naar hem kijken.’

De ballen hingen doodstil en heel even bleef Egwene er strak naar kijken. Ze verdwenen. Opeens giechelde ze. ‘Hij ziet er echt knap uit, nietwaar? Zelfs als hij loopt, lijkt het op dansen.’ De kleur van haar wangen werd feller, ik weet dat ik hem niet zo moet aanstaren, maar ik kan het niet helpen.’

‘Ik ook niet,’ zei Min, ‘en ik zie nog wel hoe hij is.’

‘Maar als hij een goed...’

‘Egwene, Galad is zo goed dat je voor hem je haren uit zou willen rukken. Hij zou iemand kwaad kunnen doen, maar alleen omdat hij een groter goed wil bereiken. Hij zou zelfs niet eens merken wie gewond zou raken, omdat hij helemaal in dat andere goede op zou gaan. Maar als hij het wel zou opmerken, dan verwacht hij begrip van ze dat hij het goede en juiste deed.’

‘Ik neem aan dat je het weet,’ zei Egwene. Ze had Mins kunst meegemaakt om te kijken naar mensen en allerlei soorten dingen over hen te weten te komen. Min vertelde niet alles wat ze zag en niet altijd zag ze wat, maar er was zoveel overgebleven dat Egwene haar geloofde. Ze wierp een blik op Nynaeve – die nog steeds aan het ijsberen was en in zichzelf liep te mompelen – reikte toen opnieuw naar saidar en begon weer verstrooid met de ballen te jongleren. Min haalde de schouders op. ‘Ik denk dat ik het je net zo goed zou kunnen vertellen. Hij zag niet eens wat Else aan het doen was. Hij vroeg aan haar of ze wist of je misschien na het eten nog een wandelingetje ging maken in de Zuidtuin, omdat je vandaag vrij bent. Ik had met haar te doen.’

‘Arme Else,’ mompelde Egwene en boven haar handen kwamen de lichtbollen nog feller tot leven. Min lachte.

Met een klap sloeg de deur open door de wind. Egwene slaakte een kreetje en liet de ballen verdwijnen voor ze zag dat het slechts Elayne was.

De goudblonde erfdochter van Andor duwde de deur dicht en hing haar mantel aan een haak. ‘Ik heb het net gehoord,’ zei ze. ‘De geruchten zijn waar. Koning Galdrian is dood. En dus krijgen we een strijd om de opvolging.’

Min snoof. ‘Burgeroorlog. Opvolgingsstrijd. Een heel stel stomme namen voor hetzelfde. Vind je het erg er niet over te praten? We horen alleen nog maar dat soort dingen. Oorlog in Cairhien. Oorlog op de Kop van Toman. Misschien hebben ze een valse Draak te pakken in Saldea, maar in Tyr woedt nog steeds oorlog. Het zijn trouwens hoofdzakelijk geruchten. Gisteren hoorde ik een kokkin zeggen dat Artur Haviksvleugel naar Tanchico optrok. Artur Haviksvleugel!’

‘Ik dacht dat je er niet over wilde praten,’ merkte Egwene op. ‘Ik heb Logain gezien,’ vertelde Elayne. ‘Hij zat op een bank op de Binnenplaats te huilen. Hij holde weg toen hij mij zag. Ik heb toch wel medelijden met hem.’

‘Beter dat hij huilt dan anderen, Elayne,’ zei Min. ‘Ik weet wie hij is,’ zei Elayne kalm. ‘Of liever wat hij was. Dat is hij niet meer en dus mag ik medelijden met hem hebben.’ Egwene liet zich tegen de muur omlaag zakken. Rhand. Logain deed haar altijd aan Rhand denken. Ze had nu al maanden niet meer van hem gedroomd, tenminste niet het soort dromen dat ze had op de Rivierkoningin. Anaiya liet haar nog steeds opschrijven wat ze droomde en de Aes Sedai lazen het na op tekenen of een verband tussen gebeurtenissen, maar er was nooit iets behalve dromen die volgens Anaiya inhielden dat ze hem miste. Vreemd genoeg voelde ze zich bijna alsof hij er enkele weken niet meer was. Alsof hij tegelijk met haar dromen had opgehouden te bestaan nadat ze in de Witte Toren waren aangekomen. En ik zit hier maar te denken hoe mooi Galad loopt, dacht ze verbitterd. Het moet wel goed zijn met Rhand. Als hij was gegrepen en gestild, zou ik iets hebben vernomen. Bij die gedachte liepen de rillingen over haar rug, zoals altijd gebeurde als ze aan het stillen van Rhand dacht, en dat Rhand dan zou huilen en willen sterven zoals Logain deed.

Elayne kwam naast haar op het bed zitten en trok haar voeten onder haar op. ‘Als je zit te dagdromen over Galad, Egwene, hoef je van mij geen medeleven te verwachten. Ik laat liever Nynaeve jou zo’n verschrikkelijk brouwsel geven waar ze het altijd over heeft.’ Ze keek bezorgd naar Nynaeve, die haar binnenkomst nauwelijks had opgemerkt. ‘Wat is er met haar aan de hand? Zeg me nou niet dat ze ook smartelijk om Galad zit te zuchten.’

‘Val haar maar niet lastig.’ Min boog zich naar het tweetal toe en zei zacht: ‘Die schriele Aanvaarde Irella zei tegen haar dat ze zo onhandig was als een koe en amper aanleg bezat. En toen gaf Nynaeve haar een draai om de oren.’ Elayne kromp ineen. ‘Precies,’ mompelde Min. ‘Ze stond al in de werkkamer van Sheriam voor ze met haar ogen kon knipperen en daarna was ze niet meer te genieten.’ Blijkbaar had Min niet zacht genoeg gepraat, want Nynaeve liet een grauw horen. Opeens sloeg de deur opnieuw open en huilde een storm rond in de kamer. De dekens op Egwenes bed bleven stil liggen, maar Min en de kruk vielen op de grond en rolden tegen de muur aan. Meteen ging de storm liggen en bleef Nynaeve met een verslagen blik op haar gezicht staan.

Egwene haastte zich naar de deur en gluurde naar buiten. De middagzon verdampte de laatste herinneringen aan de regenstorm van de vorige nacht. De nog klamme galerij rond de Novicehof was leeg en alle kamerdeuren in de lange rij waren gesloten. De Novices die de vrije dag hadden uitgebuit door zich in de tuin te vermaken, haalden nu ongetwijfeld hun slaap in. Niemand kon het hebben gemerkt. Ze sloot de deur en ging weer naast Elayne zitten, terwijl Nynaeve Min overeind hielp.

‘Het spijt me, Min,’ zei Nynaeve strak en gespannen. ‘Soms is mijn humeur... Ik kan je niet vragen me te vergeven, niet hiervoor.’ Ze haalde diep adem. ‘Als je het aan Sheriam wilt vertellen, begrijp ik het. Ik verdien het.’

Egwene wou maar dat ze die erkenning niet had gehoord. Nynaeve kon heel stekelig worden over dit soort dingen. Ze zocht iets om zich mee bezig te houden, iets waarvan Nynaeve zou aannemen dat het al haar aandacht opeiste. Opeens merkte ze dat ze opnieuw naar saidar reikte en weer met de lichtbollen begon te jongleren. Elayne deed al gauw met haar mee. Egwene zag de gloed rond de erfdochter voor de drie kleine bollen boven haar handen verschenen. Ze gooiden de kleine gloeiende bollen heen en weer in steeds ingewikkelder patronen. Soms doofde er een als het Egwene of Elayne niet lukte de bol in leven te houden als die naar de ander werd gegooid. Maar dan vonkte hij weer tot leven, zij het een beetje anders van kleur of grootte.

De Ene Kracht vulde Egwene met leven. Ze rook de zwakke rozengeur van de zeep van Elaynes bad die ochtend. Ze kon het ruwe pleisterwerk van de wanden voelen, de gladde vloerstenen en het bed waar ze op zaten. Ze kon Min en Nynaeve horen ademen en nog beter hun zachte woorden.

‘Als het op vergeven aankomt,’ zei Min, ‘dan zou je mij misschien moeten vergeven. Jij hebt je buien en ik ben een flapuit. Ik vergeef het je als jij mij vergeeft.’ Onder het gemompel van ‘vergeven’ van beide kanten omhelsden de twee vrouwen elkaar. ‘Maar als je het weer doet,’ zei Min met een lach, ‘geef ik jou misschien een draai om de oren.’

‘De volgende keer,’ kaatste Nynaeve terug, ‘gooi ik misschien iets naar jou toe.’ Ook zij zat te lachen, maar haar lachen brak abrupt af toen haar blik op Egwene en Elayne viel. ‘Hou ermee op of er gaat echt iemand naar de Meesteresse der Novices. Twee iemanden.’

‘Dat doe je nier, Nynaeve!’ protesteerde Egwene. Toen ze echter Nynaeve goed in de ogen keek, verbrak ze haastig elke band met saidar. ‘Goed dan. Ik geloof je. Je hoeft het me niet te bewijzen.’

‘We moeten oefenen,’ zei Elayne. ‘Ze vragen iedere keer meer van ons. Als we niet zelf oefenen, zouden we nooit bij kunnen blijven.’ Haar gezicht stond kalm en beheerst, maar ze had saidar even snel losgelaten als Egwene had gedaan.

‘En wat gebeurt er als je te veel geleidt?’ vroeg Nynaeve, ‘en er niemand bij is die het kan stoppen? Ik wou dat jullie banger waren. Ik ben het wel. Dachten jullie dat ik niet weet hoe jullie je voelen? Her is er altijd en je wilt er helemaal vol van zijn. Soms is dat het enige waardoor ik kan ophouden: door alles te willen. Ik weet dat het me als een blaadje papier kan verkolen maar dan wil ik het toch nog.’ Ze huiverde. ‘Ik wou alleen maar dat jullie er wat banger voor waren.’

‘Ik ben bang,’ zei Egwene zuchtend, ik ben doodsbang. Maar het schijnt niet te helpen. Hoe is het met jou, Elayne?’

‘Het enige dat mij angst aanjaagt,’ zei Elayne luchtigjes, ‘is de afwas. Het lijkt wel of ik iedere dag borden sta af te wassen.’ Egwene gooide het kussen naar haar. Elayne haalde het van haar hoofd en gooide het terug, maar toen zakten haar schouders omlaag. ‘Nou, goed dan. Ik ben zo verschrikkelijk bang dar ik niet weet waarom ik niet zit te klappertanden. Elaida vertelde me dat ik zo bevreesd zou zijn, dat ik er vandoor zou willen gaan met het Trekkende Volk, maar ik begreep haar niet. Een man die zijn ossen net zo hard opjaagt als ze ons doen, zou men links laten liggen. Ik ben voortdurend doodmoe. Ik word al moe wakker en ga uitgeput naar bed en soms ben ik zo bang dat ik me vergis en meer Kracht geleid dan ik aankan dat ik...’ Ze staarde naar haar schoot en liet haar woorden wegsterven. Egwene wist wat ze niet had gezegd. Hun kamers lagen vlak naast elkaar en net als in veei andere Novicekamers was al lang geleden een gaatje in de tussenmuur geboord. Te klein om gezien te worden, tenzij je wist waar je moest kijken, maar groot genoeg om wat te kunnen praten als de lampen werden uitgeblazen en de meisjes hun kamers niet meer mochten verlaten. Egwene had gehoord hoe Elayne zich meerdere malen in slaap had gehuild en ze twijfelde er niet aan dat Elayne haar had horen huilen.

‘Het Trekkende Volk klinkt verleidelijk,’ beaamde Nynaeve, ‘maar waar je ook heen reist, het zal je aanleg niet veranderen. Je kunt niet van saidar weglopen.’ Het klonk niet echt of ze dat leuk vond. ‘Wat zie je, Min?’ vroeg Elayne. ‘Worden we allemaal machtige Aes

Sedai of zullen we de rest van ons leven als Novices de afwas doen, of...’ Ze schokschouderde onrustig alsof ze liever niet de derde mogelijkheid wilde verwoorden die in ieders geest opkwam. Naar huis gestuurd. Uit de Toren weggestuurd. Twee Novices waren na de komst van Egwene weggestuurd en iedereen sprak er alleen maar fluisterend over, alsof ze waren gestorven.

Min bewoog zich op haar krukje, ik vind het niet fijn vriendinnen te lezen,’ mopperde ze. ‘De vriendschap lijdt door het lezen. Daardoor probeer ik alleen het mooiste te zien van wat ik zie. Daarom doe ik het niet meer voor jullie. In ieder geval is er rond jou niets veranderd voor zover...’ Ze keek hen van opzij aan en plotseling kwamen er diepe rimpels op haar voorhoofd. ‘Dat is nieuw,’ zuchtte ze. ‘Wat?’ vroeg Nynaeve scherp.

Min aarzelde voor ze antwoord gaf. ‘Gevaar. Jullie verkeren alle drie in een of ander gevaar. Of dat zullen jullie heel gauw zijn. Ik zie het niet goed, maar het is gevaar.’

‘Zie je wel,’ zei Nynaeve tegen de twee meisjes op het bed. ‘Jullie moeten oppassen. Dat moeten we allemaal. Jullie moeten allebei beloven dat je niet opnieuw gaat geleiden zonder dat iemand je begeleidt.’

‘Ik wil er niet meer over praten,’ zei Egwene.

Elayne knikte ijverig. ‘Ja, laten we het over iets anders hebben. Min, als je een rok aantrekt, wed ik dat Gawein je vraagt een wandelingetje met hem te maken. Je weet dat hij steeds maar naar je kijkt, maar ik denk dat die kniebroek en die mannenjas hem afschrikken.’ ik kleed me zoals ik zelf wil en ik ga dat niet voor een man veranderen, zelfs niet voor je broer.’ Min zei het verstrooid en gluurde nog steeds naar hen met diepe rimpels in haar gebogen hoofd. Dit gesprek hadden ze al eerder gevoerd. ‘Soms is het nuttig voor een jongen door te gaan.’

‘Niemand die nog eens goed kijkt, gelooft dat je een jongen bent,’ glimlachte Elayne.

Egwene voelde zich niet op haar gemak. Elayne dwong zichzelf opgewekt te lijken, Min luisterde nauwelijks en Nynaeve keek alsof ze hen nog eens wilde waarschuwen.

Toen de deur opnieuw openzwaaide, sprong Egwene overeind om die dicht te duwen, dankbaar dat ze iets anders kon doen dan toekijken hoe de anderen net deden alsof. Voor ze echter bij de deur was, stapte een Aes Sedai met donkere ogen en tientallen blonde vlechten de kamer binnen. Egwene keek haar verbaasd en met haar ogen knipperend aan. Het was niet zomaar een Aes Sedai, maar Liandrin. Ze had niet gehoord dat Liandrin weer in de Witte Toren terug was, maar afgezien daarvan werd er altijd iemand gestuurd als een Aes Sedai een Novice wilde spreken. Het hield weinig goeds in dat een zuster zelf kwam.

De kamer was overvol met vijf vrouwen. Liandrin zweeg even om haar stola met de rode franje goed te schikken, terwijl ze hen opnam. Min bewoog niet, maar Elayne stond op en de drie vrouwen die rechtop stonden, maakten een knix, hoewel Nynaeve amper haar knie boog. Egwene bedacht dat Nynaeve er nooit aan zou wennen dat anderen meer gezag bezaten dan zijzelf.

Liandrins ogen bleven op Nynaeve gevestigd. ‘Waarom ben jij hier in de vleugel van de Novices, kind?’ Haar toon was ijskoud. ‘Ik bezoek enkele vriendinnen,’ zei Nynaeve op strakke toon. Een moment later voegde ze er een te laat ‘Liandrin Sedai’ aan toe. ‘Aanvaarden kunnen geen vriendinnen bij de Novices hebben. Dat zou je nu toch wel mogen weten, kind. Maar het is eigenlijk wel goed dat ik je hier aantref. Jij en jij,’ – haar wijsvinger priemde naar Elayne en Min – ‘gaan nu.’

‘Ik kom later wel terug.’ Min ging op haar gemak staan en sloofde zich enorm uit om te tonen dat ze geen haast had te gehoorzamen. Ze schreed met een grijns langs Liandrin, waar de Rode zuster echter in het geheel niet op lette. Elayne keek Egwene en Nynaeve even bezorgd aan voor ze een knix maakte en wegging. Toen Elayne de deur achter zich had gesloten, bleef Liandrin Egwene en Nynaeve aankijken. Egwene begon door die onderzoekende blik met haar vingers te friemelen, maar Nynaeve bleef onbewogen kijken, alleen haar gezichtskleur verdiepte zich wat. ‘Jullie twee komen uit hetzelfde dorp als de jongens die met Moiraine zijn meegekomen. Is dat niet zo?’ vroeg Liandrin opeens. ‘Hebt u een of ander bericht over Rhand?’ vroeg Egwene gretig. Liandrin trok een wenkbrauw hoog op. ‘Vergeef me, Aes Sedai. Ik vergeet mezelf.’

‘Heb u nieuws van ze?’ vroeg Nynaeve op een wijze die nog net geen eis was. De Aanvaarden kenden geen regel dat ze een zuster niet mochten aanspreken als hun niets was gevraagd. ‘Jullie maken je zorgen over hen. Goed. Ze zijn in gevaar en jullie zijn misschien in staat hen te helpen.’

‘Hoe weet u dat ze in moeilijkheden verkeren?’ Deze keer bestond er geen enkele twijfel dat Nynaeve een antwoord eiste. Het rozenknopmondje van Liandrin verstrakte maar haar stem klonk net als daaarvoor. ‘Al beseffen jullie het niet: Moiraine heeft brieven over jullie naar de Witte Toren gestuurd. Moiraine Sedai maakt zich zorgen over jullie en over jullie jonge... vrienden. Die jongens lopen gevaar. Willen jullie ze helpen of laten jullie ze aan hun eigen lot over?’

‘Ja,’ zei Egwene, terwijl Nynaeve tegelijk zei: ‘Wat voor problemen? Waarom maakt het u wat uit of we ze helpen of niet?’ Nynaeve wierp een blik op de rode franje van Liandrin. ‘En ik dacht dat u Moiraine niet mocht.’

‘Ga niet te ver, kind,’ zei Liandrin scherp. ‘Een Aanvaarde is nog geen zuster. De Aanvaarden dienen net als Novices te luisteren als een zuster iets zegt en te doen wat hun wordt opgedragen.’ Ze haalde adem en ging verder. Haar stem klonk weer rustig en koud, maar boze witte vlekjes ontsierden haar wangen. ‘Op een goede dag zul je je ergens voor inzetten en zul je leren dat je moet samenwerken als je wilt slagen. Zelfs met iemand aan wie je een hekel hebt. Ik zeg je dat ik met velen heb gewerkt met wie ik nog geen kamer zou willen delen als ik het voor het zeggen had. Zouden jullie weigeren samen te werken met iemand die je ontzettend haat ook al kon je zo je vrienden redden?’

Nynaeve schudde met tegenzin haar hoofd. ‘Maar u hebt ons nog steeds niet verteld in wat voor soort gevaar ze verkeren, Liandrin Sedai.’

‘Het gevaar komt van Shayol Ghul. Er wordt jacht op hen gemaakt en ik heb begrepen dat dit eerder is gebeurd. Als jullie met mij meekomen, kunnen enkele gevaren misschien worden afgewenteld. Vraag me niet hoe, want ik kan het je niet zeggen, maar ik vertel jullie ronduit dat het zo is.’

‘We gaan mee, Liandrin Sedai,’ zei Egwene.

‘Waarheen?’ vroeg Nynaeve. Egwene wierp haar een wanhopige blik toe.

‘De Kop van Toman.’

Egwene keek haar met open mond aan en Nynaeve mompelde: ‘Het is oorlog op de Kop van Toman. Heeft dat gevaar iets te maken met die legers van Artur Haviksvleugel?’

‘Geloof jij geruchten, kind? Maar zelfs als ze waar zijn, houden die jullie dan tegen? Ik dacht dat die jongemannen jullie vrienden waren.’ Iets in Liandrins woorden verried dat zij zoiets nooit zou doen. ‘We gaan mee,’ zei Egwene. Nynaeve wilde weer wat zeggen, maar Egwene praatte meteen door. ‘We gaan, Nynaeve. Als Rhand onze hulp nodig heeft – en Mart en Perijn – dan dienen we die te geven.’

‘Dat weet ik best,’ zei Nynaeve, ‘maar wat ik wel wil weten: waarom wij? Wat kunnen wij wat Moiraine of u, Liandrin, niet kan?’ De witte plekken op Liandrins wangen werden groter en Egwene besefte dat Nynaeve de aanspreektitel bij haar vraag was vergeten. De Aes Sedai zei echter alleen: ‘Jullie twee komen uit hetzelfde dorp. Op de een of andere manier die ik niet helemaal begrijp, zijn jullie met hen verbonden. Wat er verder is, kan ik niet zeggen. En verder beantwoord ik geen enkele dwaze vraag meer. Gaan jullie nou mee, terwille van hen, of niet?’ Ze zweeg en wachtte hun instemming af. Ze werd zichtbaar minder gespannen toen ze knikten. ‘Goed. Jullie komen naar me toe in de noordelijkste rand van de Ogiergaarde, een uur voor zonsondergang, met alles wat jullie voor de reis nodig hebben. Vertel het aan niemand.’

‘Wij worden geacht het grondgebied van de Toren niet zonder toestemming te verlaten,’ zei Nynaeve langzaam. ‘Jullie hebben mijn toestemming. Zeg het tegen niemand. Helemaal niemand. De Zwarte Ajah zwerft in de gangen van de Witte Toren rond.’

Egwene snakte naar adem en hoorde haar zucht als een echo bij Nynaeve, maar de Wijsheid herstelde zich snel. ‘Ik dacht dat alle Aes Sedai het bestaan ontkenden van... daarvan.’

Liandrins mond werd een spottende rechte streep. ‘Velen doen dat, maar Tarmon Gai’don nadert en de tijd dat ontkenningen nog helpen is voorbij. De Zwarte Ajah is in alles het tegengestelde van waar de Toren voor staat, maar ze bestaat, kind. Het is overal, iedere vrouw kan erbij horen, en het dient de Duistere. Als jullie vrienden door de Schaduw worden achtervolgd, denk je dan dat de Zwarte Ajah jullie in leven laten en jullie vrijlaten om hen te helpen? Zeg het tegen niemand – niemand! – of je zult je leven verliezen voor we op de Kop van Toman zijn. Een uur voor zonsondergang. Stel me niet teleur.’ Met die woorden verdween ze en ze sloot de deur stevig achter zich. Egwene viel op haar bed neer met de handen op de knieën. ‘Nynaeve, ze is van de Rode Ajah. Ze kan niks weten van Rhand. Als dat wel zo...’

‘Ze kan niets weten,’ beaamde Nynaeve. ‘Ik wou dat ik wist waarom een Rode wil helpen. Of waarom ze bereid is met Moiraine samen te werken. Ik zou gezworen hebben dat de een de ander nog geen water geeft als ze sterft van de dorst.’

‘Denk je dat ze stond te liegen?’

‘Ze is een Aes Sedai,’ zei Nynaeve droogjes. ‘Ik verwed mijn mooiste zilveren speld tegen een blauwbes dat ieder woord van haar waar is. Maar ik vraag me af of we hebben gehoord wat we dachten te verstaan.’

‘De Zwarte Ajah.’ Egwene huiverde. ‘We kunnen ons niet vergissen wat ze daarover vertelde, Het Licht helpe ons.’

‘Geen vergissing,’ zei Nynaeve. ‘En ze heeft voorkomen dat we iemand om raad kunnen vragen, want wie kunnen we na zoiets nog vertrouwen? Het Licht helpe ons inderdaad’

Min en Elayne kwamen binnenstormen en sloegen de deur achter hen dicht.

‘Gaan jullie echt?’ vroeg Min en Elayne gebaarde naar het luistergaatje boven Egwenes bed toen ze zei: ‘We hebben in mijn kamer meegeluisterd. We hebben alles gehoord.’

Egwene wisselde bezorgde blikken met Nynaeve en vroeg zich af hoeveel ze hadden gehoord. Ze zag dezelfde zorg op Nynaeves gezicht. Als ze achter Rhands geheim zouden komen... ‘Jullie moeten dit voor je houden,’ waarschuwde de Wijsheid, ik neem aan dat Liandrin toestemming aan Sheriam heeft gevraagd, maar zelfs als ze dat niet heeft gedaan, zelfs als ze de Toren van boven tot onder gaan afzoeken, mogen jullie geen woord zeggen.’

‘Voor me houden?’ zei Min. ‘Wees daar maar niet bang voor. Ik ga mee. Het enige dat ik de hele dag doe, is proberen iets aan de een of andere Bruine zuster uit te leggen wat ik zelf niet eens begrijp. Ik kan nog geen wandelingetje maken of de Amvrlin springt op me af en vraagt me iedereen die we tegenkomen te lezen. Als die vrouw je vraagt iets te doen, lijkt er geen enkele ontsnapping meer mogelijk. Ik moet de halve Toren al voor haar hebben gelezen, maar ze wil steeds weer een nieuwe vertoning. Het enige dat ik nodig heb, is een smoes om te vertrekken en nu heb ik die.’ Haar gezicht stond zo vastberaden dat er verder niet meer over viel te praten. Egwene vroeg zich af waarom Min zo vastbesloten mee wilde en niet liever zelf ergens heen wilde reizen, maar voor ze nog meer kon doen dan zich te verbazen, zei Elayne: ik ga ook.’

‘Elayne,’ zei Nynaeve zacht, ‘Egwene en ik zijn als het ware familie van de jongens uit Emondsveld. Jij bent de erfdochter van Andor. Als jij uit de Witte Toren verdwijnt, nou... dan breekt de oorlog uit!’

‘Moeder zou nog geen oorlog met Tar Valon beginnen als ze me droogden en inpekelden, wat ze volgens mij ook willen doen. Als jullie drie ervandoor gaan voor een avontuur, hoef je niet te denken dat ik hier blijf en borden ga spoelen, vloeren ga schrobben en me de les laat lezen door een of andere Aanvaarde omdat ik het vuur niet in de juiste tint blauw aanmaak die zij verkiest. Gawein sterft van jaloezie als hij het hoort.’ Elayne giechelde en stak haar hand uit om speels aan Egwenes haren te trekken. ‘Bovendien, als jij Rhand ergens links laat liggen, dan heb ik misschien een kans hem in te pikken.’

‘Ik denk niet dat een van ons hem zal krijgen,’ zei Egwene bedroefd. ‘Dan gaan we uitzoeken wie hij wel verkiest en bezorgen haar een ellendig leven. Maar zo’n dwaas zal hij toch niet zijn om iemand anders te kiezen als hij een van ons kan krijgen. O, lach toch eens, Egwene. Ik weet dat hij de jouwe is. Ik voel me enkel...’ – ze aarzelde en zocht naar het juiste woord – ‘vrij. Ik heb nog nooit iets avontuurlijks meegemaakt. Ik wed dat we ons geen van beiden bij zo’n avontuur in slaap hoeven te huilen. En als dat wel zo is, dan zullen we ervoor zorgen dat de speelmannen dat deel van het verhaal weglaten.’

‘Dit is dwaasheid,’ zei Nynaeve. ‘We gaan naar de Kop van Toman. Jullie hebben het nieuws en de geruchten gehoord. Het wordt gevaarlijk. Jullie moeten hier blijven.’

‘Ik heb ook gehoord wat Liandrin Sedai heeft verteld over de... over de Zwarte Ajah.’ Elayne zei de laatste woorden bijna fluisterend. ‘Hoe veilig ben ik hier als zij hier zijn? Als moeder ook maar het flauwste vermoeden heeft dat de Zwarte Ajah echt bestaat, dan zou ze me nog liever midden in een veldslag gooien om me hier vandaan te krijgen.’

‘Maar. Elayne...’

‘Er is maar één manier om me tegen te houden. Door het aan de Meesteresse der Novices te zeggen. Mooi plaatje zal dat opleveren: wij drieën keurig naast elkaar in haar werkkamer. Wij met z’n vieren. Ik denk niet dat Min na zoiets nog weg kan komen. Nou, en omdat jullie het niet aan Sheriam Sedai zullen vertellen, ga ik ook mee.’

Nynaeve stak haar handen omhoog. ‘Kun jij haar misschien iets zeggen wat haar overtuigt?’ vroeg ze aan Min.

Min had tegen de deur staan leunen, tersluiks naar Elayne gekeken en schudde nu het hoofd, ik denk dat zij ook weg moet, net als jullie. Als wij. Ik kan rond jullie drie het gevaar nu duidelijker zien. Nog niet scherp genoeg om het goed te zien, maar ik denk dat het iets met jullie beslissing te maken heeft om naar de Kop van Toman te gaan. Daardoor is het duidelijker. Omdat het zekerder is.’

‘Ze heeft geen reden om mee te gaan,’ zei Nynaeve, maar Min schudde weer van nee.

‘Ze is evenzeer met... met die jongens verbonden als jij, Egwene of ik. Ze maakt er deel van uit, Nynaeve, wat het ook is. Deel van het Patroon zou een Aes Sedai zeggen.’

Elayne leek ervan te schrikken, maar was ook nieuwsgierig. ‘Ben ik dat? Welk deel, Min?’

‘Ik kan het niet goed zien.’ Min keek naar de vloer. ‘Soms wou ik dat ik helemaal geen mens kon lezen. De meesten zijn trouwens toch niet tevreden met wat ik zie.’

‘Als we allemaal gaan,’ zei Nynaeve, ‘dan kunnen we het best maar een plan maken.’ Nynaeve kon van tevoren verschrikkelijk lang over iets doorzeuren, maar als er eenmaal een beslissing was gevallen, stapte ze meteen over op praktische zaken. Wat ze mee moesten nemen. Of het koud zou zijn als ze op de Kop van Toman waren. Hoe ze de paarden uit de stal konden halen zonder tegen te worden gehouden.

Terwijl Egwene naar haar luisterde, vroeg ze zich onwillekeurig af wat het gevaar was dat Min voor hen zag en welk gevaar Rhand bedreigde. Ze kende eigenlijk maar één groot gevaar voor hem en ze voelde zich koud als ze eraan dacht. Hou vol, Rhand. Hou vol, wolkoppige dwaas. Op de een of andere manier zal ik je helpen.

39

Vlucht uit de Witte Toren

Egwene en Elayne bogen even het hoofd voor iedere groep die ze tegenkwamen terwijl ze zich een weg door de Toren zochten. Het was maar goed dat er vandaag zoveel vrouwen van buiten de Toren waren, dacht Egwene. Zoveel dat niet iedereen door een zuster of Aanvaarde persoonlijk kon worden begeleid. Alleen of in kleine groepjes, rijk uitgedost of armoedig, in kleding uit diverse landen, sommigen nog steeds bestoft van hun reis naar Tar Valon, zaten ze rustig te wachten tot ze hun vragen aan de Aes Sedai mochten stellen of hun verzoek mochten indienen en in tussentijd bemoeiden ze zich met niemand. Sommige vrouwen – van adel, kooplieden of de vrouwen van handelaren – werden vergezeld van dienaressen. Er waren zelfs enkele mannen gekomen met schriftelijke verzoeken. Ze stonden alleen, keken onzeker omdat ze in de Witte Toren waren en namen iedereen verontrust op.

Nynaeve liep voorop en keek doelbewust recht voor zich uit. Haar mantel wervelde onder het lopen achter haar aan, alsof ze wist waar ze heen ging. Dat wist ze ook, zolang niemand hen staande zou houden. Alsof ze wist dat ze het recht had erheen te gaan, wat natuurlijk iets heel anders was. Ze droegen de kleding die ze naar Tar Valon hadden meegenomen en zagen er zeker niet uit als bewoners van de Toren. Uit de voor het paardrijden geschikte kleren had ieder de beste gekozen, waaronder ook een mooie wollen mantel van een en al borduurwerk. Zolang ze uit de buurt bleven van mensen die hen kenden – ze hadden al moeten wegduiken voor enkele bekenden – zou het volgens Egwene wel lukken.

‘Dit past beter bij een ritje in het park van een of andere heer dan bij een rit naar de Kop van Toman,’ had Nynaeve droogjes opgemerkt toen Egwene haar had geholpen met de knopen van een grijs zijden gewaad met goudstiksel en bloemen van pareltjes op het bo-venlijfje en langs de mouwen. ‘Maar misschien kunnen we er onopgemerkt door wegkomen.’

Egwene schikte nu haar eigen kleding goed en streek haar groenzijden gewaad met goudborduursel glad. Ze wierp een blik op Elayne die iets blauws droeg met roomwitte plooisplitten, en hoopte dat Nynaeve gelijk had. Tot dusver had iedereen aangenomen dat zij edelvrouwen waren of minstens rijke vrouwen die een verzoek kwamen indienen, maar ze vond hen eigenlijk enorm opvallen. Verbaasd besefte ze waarom: ze voelde zich ongemakkelijk in het mooie gewaad nadat ze de laatste paar maanden het eenvoudige Novicewit had gedragen.

Een klein groepje dorpsvrouwen in dikke, donkere kleding maakte een revérence toen ze langsliepen. Egwene keek om naar Min zodra ze het groepje voorbij waren. Min had haar kniebroek aan en droeg een ruim vallend mannenhemd. Daar overheen droeg ze een bruine jongensmantel en jas, met op haar hoofd een oude breedgerande hoed die ze ver over haar kortgeknipte haren had getrokken. ‘Een van ons moet de dienaar zijn,’ had ze lachend gezegd. ‘Vrouwen in dat soort kledij hebben er altijd minstens een. Jullie zullen nog jaloers zijn op mijn broek als we hard moeten hollen.’ Ze was belast met vier stel zadeltassen die bol stonden van de winterkleren, want het zou zeker winter zijn voor ze terug waren. Ze hadden ook voedselpakketten uit de keuken geregeld, voldoende tot ze ergens nieuwe voorraad konden kopen.

‘Weet je zeker dat ik niet iets van je kan overnemen, Min?’ vroeg Egwene zachtjes.

‘Het is alleen onhandig,’ zei Min met een grijns. ‘Niet zwaar.’ Ze leek te denken dat het allemaal een spelletje was of anders deed ze net of ze dat dacht. ‘En de mensen zouden zich zeker afvragen waarom zo’n hoge dame als jij haar eigen zadeltassen draagt. Je kunt die van jou – en die van mij ook als je dat wilt – dragen als we eenmaal...’ Haar glimlach verdween en ze siste fel: ‘Aes Sedai!’ Egwene keek snel voor zich. Een Aes Sedai met lang zwart haar en een huid als van oud ivoor kwam door de gang op hen toelopen, terwijl ze naar een vrouw in ruwe boerenkleren en een verstelde mantel luisterde. De Aes Sedai had hen nog niet gezien, maar Egwene herkende haar. Takima van de Bruine Ajah, die les gaf in de geschiedenis van de Witte Toren en de Aes Sedai. Ze kon haar leerlingen op honderd pas afstand herkennen.

Nynaeve sloeg zonder aarzeling een zijgang in, maar daar haastte zich een Aanvaarde voort, een magere vrouw met een eeuwige frons, die een Novice met een rood gezicht aan haar oor meetrok. Egwene moest slikken voor ze iets kon zeggen. ‘Dat waren Irella en Else. Hebben ze ons gezien?’ Ze kon het niet opbrengen om te kijken.

‘Nee,’ antwoordde Min. ‘Ze zagen alleen jullie kleren.’ Egwene slaakte een diepe opgeluchte zucht en hoorde dat Nynaeve hetzelfde deed. ‘Mijn hart barst nog voor we de stallen bereiken,’ mompelde Elayne. ‘Gaat het altijd zo bij een avontuur, Egwene? Dat je je hart in je mond voelt kloppen en je maag naar je tenen zakt?’

‘Ik neem aan van wel,’ zei Egwene langzaam. Ze kon zich nog maar moeilijk haar ideeën herinneren uit de tijd dat ook zij gretig naar een avontuur had uitgezien, naar gevaarlijke en opwindende gebeurtenissen zoals mensen uit speelmansverhalen ze beleefden. Nu vond ze de herinneringen eraan het meest opwindend en de verhalen lieten een groot deel van de nare dingen weg. Dat vertelde ze aan Elayne. ‘Maar toch heb ik nooit eerder echt opwindende dingen beleefd,’ zei de erfdochter ferm, ‘en dat zal ik ook nooit zolang moeder het voor het zeggen heeft, wat ze zal blijven doen tot ik zelf op de troon zit.’

‘Wees eens stil,’ zei Nynaeve tegen het tweetal. Ze liepen in een gang, voor de verandering alleen, want er was niemand voor of achter hen te zien. Ze wees op een smalle trap naar beneden. ‘Deze zou het moeten zijn. Als we niet een heel andere kant zijn opgelopen door al dat afslaan en omkeren dat we hebben moeten doen.’ Ze stapte de trap af alsof ze er toch enorm zeker van was en de anderen volgden. De kleine deur beneden gaf inderdaad toegang tot het stoffige erf van de Zuidstal, waar de paarden van de Novices stonden, als die er tenminste een hadden. Hier werden ze verzorgd voor als ze een rijdier nodig hadden, wat vrijwel nooit gebeurde, totdat de Novice Aanvaarde werd of naar huis werd gestuurd. De glanzend witte massa van de Toren rees achter hen omhoog. De grond van de Toren besloeg vele hegen en had muren die hoger waren dan stadswallen.

Nynaeve beende de stal binnen alsof ze de eigenares was. Het rook er schoon naar hooi en paarden. Twee lange rijen stallingen strekten zich uit in de schaduwen, slechts verlicht door enkele lichtbanen uit hoge luchtgaten. Merkwaardig genoeg stonden de ruige Bela en Nynaeves grijze merrie in stallingen dicht bij de poort. Bela stak haar neus over de deur en hinnikte zachtjes naar Egwene. Er was maar één stalknecht aanwezig, een aardig uitziende man met een grijzende baard die op een strootje stond te kauwen. ‘Onze paarden moeten gezadeld worden,’ vertelde Nynaeve hem op haar meest bazige toon. ‘Die twee. Min, zoek je paard en dat van Elayne.’ Min gooide de zadeltassen neer en nam Elayne mee, dieper de stal in.

De stalknecht keek hen nadenkend na en haalde langzaam het strootje uit zijn mond. ‘Dit moet een vergissing zijn, mijn vrouwe. Die dieren...’

‘... zijn de onze,’ maakte Nynaeve de zin ferm af; ze sloeg haar armen over elkaar zodat haar serpentring duidelijk zichtbaar was. ‘Ga ze nu opzadelen.’

Egwene hield de adem in. Dit was hun noodplan. Nynaeve zou proberen voor een Aes Sedai door te gaan als ze problemen kregen met iemand en die een vrouw met die ring wel zou willen geloven. Bij een Aes Sedai of een Aanvaarde zou het natuurlijk niet lukken, waarschijnlijk niet eens bij een Novice, maar een stalknecht... De man stond ogenknipperend naar Nynaeves ring te kijken en toen naar haar. ‘Mij is twee gezegd,’ zei hij ten slotte en het klonk niet of hij onder de indruk was. ‘Eén Aanvaarde en één Novice. Er werd niks gezegd over vier vrouwen.’

Egwene moest zich beheersen om niet te gaan lachen. Natuurlijk zou Liandrin nooit aannemen dat zij best in staat waren zelf hun paarden los te krijgen.

Nynaeve keek teleurgesteld en haar stem werd scherper. ‘Haal die paarden naar buiten en tuig ze op, anders zul je Liandrin nodig hebben om je te helen, als ze dat nog voor je wil doen.’ De lippen van de man vormden de naam Liandrin, maar na een blik op Nynaeves gezicht zorgde hij ervoor dat de paarden werden klaargemaakt, onder enig gemopper dat alleen hij kon horen. Net toen hij klaar was met het tweede paardentuig, kwamen Min en Elayne met hun eigen rijdieren terug. Het paard van Min was een zandkleurige ruin, dat van Elayne een vosmerrie met een gebogen nek. Toen ze opgezadeld waren, richtte Nynaeve zich weer tot de stalknecht. ‘Er is je ongetwijfeld gezegd dat je er niet over mag praten en dat is nog steeds zo, of wij nu met twee zijn of met tweehonderd. Als je er anders over denkt, mag je bedenken wat Liandrin met je zal doen als je uitkraamt wat je stil moet houden.’

Toen ze naar buiten reden, gooide Elayne hem een munt toe en mompelde: ‘Voor al je moeite, beste man. Goed werk.’ Buiten ving ze Egwenes blikken op en glimlachte. ‘Mijn moeder zegt altijd dat een stok en wat honing beter werken dan een stok alleen.’ ik hoop dat we dat bij de schildwachten niet nodig hebben,’ zei Egwene. ‘Ik hoop dat Liandrin ook met hen heeft gepraat.’ Bij de Tarlomenspoort in de hoge zuidmuur van het gebied van de Toren viel echter niet te zeggen of er iemand met de wachten had gepraat. Na een korte blik en een terloopse buiging gebaarden ze de vier vrouwen door te rijden. De wachten waren bedoeld om gevaarlijke mensen buiten te houden. Blijkbaar hadden ze geen orders gekregen om iemand binnen te houden.

Een koele bries van de rivier gaf hun een reden de verhullende mantelkap op te zetten toen ze langzaam door de straten van de stad reden. Het geklak van de paardenhoeven ging verloren in het geroezemoes van de menigte die de straten vulde en in de muziek die opklonk uit enkele gebouwen waar ze langsreden. De mensen droegen de kleding van vele landen, van de donkere en sombere kledij van Cairhien tot de lichte, felle kleuren van ketellappers en alles daar tussenin. Ze kolkten als rivierwater langs de vrouwen te paard, maar toch konden ze niet sneller dan stapvoets rijden. Egwene schonk geen aandacht aan de fabelachtige torens met hun naar de hemel reikende bruggen, evenmin aan de gebouwen, die meer leken op brekende golven, door de wind gevormde rotsklippen of prachtig gevormde schelpen dan op iets dat van stenen was gebouwd. De Aes Sedai gingen vaak de stad in en dus konden ze in die menigte best onverwachts oog in oog met een zuster komen te staan. Na een tijdje besefte ze dat de andere vrouwen even oplettend rondkeken als zij, maar ze voelde zich toch meer dan opgelucht toen de Ogiergaarde in zicht kwam.

De Grote Bomen waren nu boven de daken zichtbaar. Hun bladerkronen spreidden zich zeker een honderdtal stappen of meer aan de hemel uit. Hoog oprijzende eiken en iepen, lederbladbomen en sparren vormden de dwergen eronder. De afscheiding die de gaarde omgaf, was ruim twee span diep en lang, en bestond uit een eindeloze rij spiraalsteenbogen van vijf stap hoog en tien stap breed. Aan de buitenkant van de muur was het een drukte van belang door de koetsen, wagens en mensen die zich over straat voortrepten, terwijl aan de andere kant een soort wildernis lag. De gaarde leek minder verzorgd dan een park, maar ook niet op een wild woekerend, donker woud. Eerder een ideaal stuk natuur, alsof dit de volmaakte bossen, de prachtigste wouden waren die bestonden. Sommige bladeren begonnen al te verkleuren en die kleine vegen oranje, geel en rood tussen het groen waren volgens Egwene precies zoals herfstlover eruit diende te zien.

Enkele mensen wandelden vlak langs de steen bogen en niemand keek op toen de vier vrouwen onder een boog doorreden. De stad verdween snel uit het zicht en de stadsgeluiden werden eerst zachter en vervolgens onhoorbaar toen ze verder de gaarde inreden. Binnen tien stappen leken ze spannen ver van mensen en huizen af te zijn. ‘De noordrand van de gaarde zei ze,’ mompelde Nynaeve terwijl ze rondkeek. ‘Het heeft geen zin nog verder naar het noorden te rijden dan...’ Ze werd opeens stil toen twee paarden uit een bosje van zwarte vlierbessen schoten. Een donkerglanzende merrie met een ruiter en een licht beladen pakpaard.

De donkere merrie bokte achteruit en sloeg met de voorbenen in de lucht toen Liandrin haar ruw inhield. Het gezicht van de Aes Sedai was een masker van woede, ik heb jullie gezegd niemand iets te vertellen! Niemand!’ Egwene zag de stoklantaarns op het pakpaard en vond dat vreemd.

‘Dit zijn vriendinnen,’ begon Nynaeve en haar rug verstrakte, maar Elayne onderbrak haar.

‘Vergeef ons, Liandrin Sedai. Ze hebben niets gezegd, we hebben het zelf gehoord. We wilden eigenlijk niet luisteren naar iets wat we niet mochten horen, maar we hebben het wel opgevangen. En wij willen Rhand Altor ook helpen – en de andere jongens natuurlijk,’ voegde ze er snel aan toe.

Liandrin keek strak naar Elayne en Min. Het zonlicht van de late middag, dat schuin tussen de bladeren door viel, bereikte niet de schaduwen onder de kappen van hun mantels. ‘Nou,’ zei ze eindelijk terwijl ze de twee nog steeds aankeek, ‘ik had al dingen afgesproken en voor jullie geregeld, maar nu jullie toch hier zijn... Jullie zijn er. Vier kunnen deze reis net zo goed maken als twee.’

‘Voor ons geregeld, Liandrin Sedai?’ vroeg Elayne. ‘Ik begrijp het niet.’

‘Kind, jij en die ander staan bekend als vriendinnen van deze twee. Denk je niet dat er mensen zijn die jullie van alles zullen vragen als ontdekt wordt dat ze weg zijn? Geloof jij dat de Zwarte Ajah zachtzinnig zal zijn, omdat jij een troon zult erven? Als je in de Witte Toren was gebleven, zou je misschien deze nacht niet eens overleefd hebben.’ Dat maakte iedereen even stil, maar Liandrin keerde haar paard en riep: ‘Volg me!’

De Aes Sedai leidde hen dieper de gaarde in, tot ze bij een hoog hek kwamen, een hek van stevig smeedwerk met een rand van messcherpe punten. Het liep een beetje rond, alsof het een groot gebied omsloot, en verdween links en rechts tussen de bomen uit het zicht. De poort in het hek was afgesloten met een groot slot. Liandrin maakte dat open met een grote sleutel die ze uit haar mantel haalde, gebaarde hen door te rijden, sloot achter hen weer af en reed toen meteen verder, voor hen uit. Een eekhoorn op een hoge tak maakte kwetterende geluidjes en ergens klonk het scherpe gehamer van een specht. ‘Waar gaan we heen?’ wilde Nynaeve weten. Liandrin gaf geen antwoord en Nynaeve keek de anderen boos aan. ‘Waarom rijden we steeds dieper dit bos in? We moeten een brug oversteken of ons inschepen als we Tar Valon willen verlaten en er is zeker geen enkele brug of boot...’

‘Dit is er wel,’ verkondigde Liandrin. ‘Dat hek houdt mensen buiten, zodat ze geen ongeluk krijgen, maar vandaag hebben we dit nodig.’ Ze gebaarde naar een grote dikke plaat die op zijn kant stond. De ene kant bestond geheel uit een reliëf met ranken en bladeren. Egwene voelde hoe haar keel zich dichtkneep. Opeens wist ze waarom Liandrin lantaarns had meegenomen en ze verafschuwde de gedachte. Ze hoorde Nynaeve fluisteren: ‘Een saidinpoort.’ Beiden herinnerden zich de saidinwegen maar al te goed. ‘We hebben het al een keer gedaan,’ zei ze zowel voor zichzelf als voor Nynaeve. ‘Een tweede keer lukt ook wel.’ Als Rhand en de anderen ons nodig hebben, moeten we ze helpen. Dat is het enige dat telt.

‘Is dat echt...?’ begon Min met verstikte stem en kon haar zin niet afmaken.

‘Een saidinpoort,’ zuchtte Elayne. ‘Ik dacht dat de saidinwegen niet meer gebruikt konden worden. Eigenlijk dacht ik dat het niet toegestaan was.’

Liandrin was al afgestegen en had het drievingerige Avendesorablad uit het reliëf geplukt. De twee enorme poortdelen van schijnbaar levende ranken zwaaiden open en onthulden iets wat leek op een doffe, zilverglanzende spiegel dat hun beeld vaag terugkaatste.

‘Jullie hoeven niet te komen,’ zei Liandrin. ‘Je kunt hier op me wachten, veilig opgesloten achter het hek tot ik je kom ophalen. Of misschien vindt de Zwarte Ajah je eerst.’ Haar glimlach was niet prettig. Achter haar zwaaide de poort helemaal open. ‘Ik heb niet gezegd dat ik niet meeging,’ zei Elayne, maar ze keek verlangend naar de schaduwen van het bos.

‘Als we dit moeten doen,’ zei Min hees, ‘laten we het dan doen.’ Ze zat naar de poort te staren en Egwene meende haar te horen mompelen: ‘Het Licht verzenge je, Rhand Altor.’

‘Ik moet als laatste,’ zei Liandrin. ‘Jullie allemaal, naar binnen. Ik volg jullie.’ Ze keek nu ook het bos in, alsof ze dacht dat iemand hen misschien had gevolgd. ‘Vlug! Vlug!’

Egwene wist niet wat Liandrin verwachtte te zien, maar als er al iemand zou komen, zou die hun waarschijnlijk verbieden de saidin-weg te gebruiken. Rhand, wolkoppige dwaas, dacht ze. Waarom kun je nou niet een keertje jezelf in de situatie brengen dat je me niet dwingt als een heldin uit een verhaal op te treden? Ze schopte haar hielen in Beia’s flanken en de ruige merrie, ongedurig na die lange tijd in een stal, sprong naar voren. ‘Langzaam!’ riep Nynaeve, maar het was te laat. Egwene en Bela schoten op hun vage spiegelbeelden af. Twee ruigharige merries botsten met hun neuzen op elkaar en leken in elkaar over te vloeien. Toen versmolt Egwene met een ijzige kille schok met haar eigen spiegelbeeld. De tijd leek zich uit te rekken, alsof de kou met haarbreedtes van tijd over haar heen schoof en iedere haar duurde heel, heel lang.

Opeens trappelde Bela een pikzwarte duisternis binnen. De merrie bewoog zo snel dat ze bijna over de kop sloeg. Ze bleef trillend overeind, terwijl Egwene snel afstapte en in het donker aan de benen voelde of ze niet gewond was. Ze was bijna blij met het donker, dat haar vuurrode gezicht verborg. Ze wist nog dat zowel tijd als afstand aan de andere kant van een saidinpoort anders was, maar ze was weggeschoten voor ze had nagedacht.

In alle richtingen zag ze alleen maar het zwarte duister om zich heen, behalve aan de kant van de open poort, die van hieraf op een raam van donker glas leek. Het liet geen licht door – het zwart leek er geheel tegenaan te drukken – maar Egwene kon zien hoe de anderen erachter met heel trage rukjes leken te bewegen als poppetjes in een nachtmerrie. Nynaeve stond erop dat de stoklantaarns werden rondgedeeld en aangestoken. Liandrin gaf met tegenzin toe en drong blijkbaar aan op spoed.

Toen Nynaeve door de poort kwam – ze leidde haar grijze merrie langzaam, steeds langzamer verder – holde Egwene bijna naar haar toe om haar te omarmen. Ze deed het echter ook vanwege het licht van Nynaeves lantaarn. Die gaf minder licht dan normaal, alsof de duisternis tegen het licht drukte en het probeerde terug te duwen. Egwene voelde het donker al zwaar op haar drukken, maar stelde zichzelf gerust met de opmerking: ‘Met Bela is niets aan de hand en ik heb mijn nek niet gebroken, zoals ik eigenlijk verdiende.’ Vroeger was het licht geweest op de wegen, tot de smet van de Duistere op saidin, waarmee ze waren gemaakt, zijn verwoestende werk was begonnen.

Nynaeve drukte Egwene de stok van een lantaarn in handen, draaide zich om en trok een tweede tussen haar zadelriemen uit. ‘Zolang je weet dat je het verdiende,’ mompelde ze, ‘verdien je het niet.’ Opeens giechelde ze. ‘Soms denk ik dat juist dit soort gezegden de titel van Wijsheid hebben geschapen. Nou, hier is er nog een voor je: als je je nek breekt, maak ik hem beter, zodat ik hem om kan draaien.’ Het werd luchtig gezegd en Egwene merkte dat ze moest lachen, tot ze zich herinnerde waar ze was. Nynaeves plezier duurde evenmin lang.

Min en Elayne kwamen met tegenzin de poort door; ze leidden hun paarden mee en droegen lantaarns, duidelijk in de verwachting dat er minstens monsters op de loer lagen. Ze keken eerst opgelucht, maar de duisternis was zo benauwend dat ze al snel zenuwachtig met hun voeten stonden te schuifelen. Liandrin plaatste het Avendesorablad terug en reed met het pakpaard aan een leidsel tussen de dichtzwaaiende deuren door.

Liandrin wachtte niet tot de poort helemaal dicht was, maar gooide Min zonder een woord te zeggen het touw van het pakpaard toe. Ze reed weg over de witte lijn die in het licht van haar lantaarn vaag zichtbaar was en ging hen voor de saidinwegen op. De bodem leek van steen, aangevreten en vol pokken als van een ziekte. Egwene klauterde haastig terug op Beia’s rug en volgde net als de anderen de Aes Sedai. De wereld leek alleen nog maar te bestaan uit de ruwe vloer onder de paardenhoeven.

De witte lijn leidde zo recht als een pijl door het donker naar een grote stenen plaat met Ogierschrift dat met zilver was ingelegd. Dezelfde soort gaten die de bodem tekenden, had op diverse plaatsen het schrift beschadigd.

‘Een wegwijzer,’ mompelde Elayne en schoot in haar zadel heen en weer om ongerust rond te kijken. ‘Elaida heeft me wat over de saidinwegen verteld. Ze wilde er niet veel over kwijt. Niet genoeg,’ zei ze mistroostig. ‘Of misschien wel te veel.’

Kalmpjes vergeleek Liandrin de wegwijzer met een perkament en stopte dat toen terug in haar mantelzak voor Egwene er een blik op kon slaan.

Het lantaarnlicht leek eerder scherp af te breken dan aan de rand te vervagen, maar voor de Aes Sedai hen van de wegwijzer wegleidde, kon Egwene nog net een dikke stenen balustrade zien die op sommige plekken vergaan was. Elayne vertelde dat dit een eiland werd genoemd. De duisternis maakte het moeilijk de grootte ervan te schatten, maar Egwene dacht dat het zo’n honderd pas groot was. Naast stenen bruggen en hellingen stond geen balustrade meer, maar een stenen paal waarop een enkele regel in Ogierschrift stond. De gewelfde bruggen leken in het niets op te lossen. De hellingen leidden omhoog of omlaag. Als ze erlangs reden, zagen ze enkel het begin. Slechts even stilhoudend bij de stenen paal, koos Liandrin een helling die omlaag leidde en al snel bestonden enkel nog de helling en de duisternis. Over alles hing een verstikkende stilte. Egwene had het gevoel dat zelfs het gekletter van de paardenhoeven op de ruwe steen niet ver buiten het lantaarnlicht doordrong.

De helling liep steeds verder naar beneden, draaide terug en terug tot ze een volgend eiland bereikten met een balustrade waar geen bruggen of hellingen waren. Hier vergeleek Liandrin de wegwijzer opnieuw met haar perkament. Het eiland leek net als het eerste te bestaan uit stevige rotsgrond. Egwene wilde maar dat ze niet zo zeker wist dat het eerste eiland recht boven hun hoofd hing. Opeens begon Nynaeve te praten, Egwenes gedachten uitsprekend. Haar stem klonk zeker, maar halverwege zweeg ze kort om wat weg te slikken.

‘Het zou... zou kunnen,’ zei Elayne zwakjes. Haar ogen schoten omhoog en ze keek weer snel omlaag. ‘Elaida zei dat de natuurwetten op de saidinwegen niet gelden. Tenminste niet zoals erbuiten.’

‘Licht!’ mompelde Min en praatte toen harder door. ‘Hoelang moeten we hier van u blijven?’

De honingkleurige vlechten van Liandrin zwierden rond toen ze zich omdraaide om hen aan te kijken. ‘Tot ik jullie weer naar buiten leid,’ zei ze vlak. ‘Hoe meer last jullie mij bezorgen, hoe langer het duurt.’ Ze boog zich weer over haar perkament om dat te vergelijken met de wegwijzer.

Egwene en de anderen zwegen.

Liandrin maakte haast tussen de wegwijzers. Ze reden over hellingen en bruggen die zonder een enkele steun door het eindeloze donker leken te lopen. De Aes Sedai lette amper op de anderen en Egwene zat zichzelf af te vragen of Liandrin om zou draaien als ze iemand kwijtraakten. De anderen vroegen zich waarschijnlijk hetzelfde af, want ze reden dicht op elkaar vlak achter Liandrins donkere merrie aan.

Egwene besefte verbaasd dat ze saidar nog steeds voelde lokken. Ze voelde niet alleen de aanwezigheid van de vrouwelijke helft van de Ware Bron, maar ook het verlangen die aan te raken en de stroom te geleiden. Op de een of andere manier had ze gedacht dat de smet van de Schaduw op de saidinwegen de Kracht voor haar zou verbergen. Ze kon die bezoedeling in zekere zin voelen. Die was zwak en had met saidar niets te maken, maar ze was er zeker van dat als ze hier naar de Ware Bron zou reiken, het zou lijken of ze haar blote arm in smerige, vettige rook stak om bij iets schoons te komen. Wat ze ook zou doen, het zou besmet zijn. Voor het eerst sinds weken had ze geen enkele moeite de aantrekkingskracht van saidar te weerstaan. Het moest in de wereld buiten de saidinwegen al behoorlijk laat zijn toen Liandrin onverwacht op een eiland afsteeg en verkondigde dat ze stopte voor wat eten en slaap en dat er voedsel op het pakpaard was ingepakt.

‘Deel maar uit,’ zei ze en deed geen moeite dit iemand op te dragen. ‘Het zal ons bijna twee volle dagen kosten om op de Kop van Toman te komen. Ik zou niet willen dat jullie daar met honger aankomen, zelfs niet als jullie zo dom zijn geweest zelf geen voedsel mee te nemen.’ Ze zadelde af, kluisterde haar paard en ging toen op haar zadel zitten wachten tot iemand haar eten bracht. Elayne bracht Liandrin haar kaas en platbrood. De Aes Sedai liet duidelijk blijken dat ze geen gezelschap wilde, dus aten de anderen een eindje verderop; ze zaten op hun zadels, die ze in een klein kringetje bij elkaar hadden gezet. De duisternis buiten hun lantaarns maakte het eten niet smakelijker.

Na een tijdje vroeg Egwene: ‘Liandrin Sedai, stel dat we de Zwarte

Wind tegenkomen?’ Min sprak het woord vragend en geluidloos uit, maar Elayne gaf een gilletje. ‘Moiraine Sedai zei dat die niet vernietigd kon worden, niet eens beschadigd. Ik kan op deze plek de smet voelen om alles te misvormen wat wij met de Kracht zullen doen.’

‘Zet elke gedachte aan de Ware Bron maar uit je hoofd, tenzij ik het je zeg,’ zei Liandrin scherp. ‘Als iemand als jij probeert op de saidinwegen te geleiden, kun je net zo waanzinnig worden als een man. Jullie zijn niet voldoende geoefend om de smet af te weren van de mannen die dit hebben gemaakt. Als de Zwarte Wind verschijnt, handel ik dat wel af.’ Ze perste haar lippen op elkaar en bekeek een stuk witte kaas. ‘Moiraine weet lang niet zoveel als zij wel denkt.’ Ze stopte de kaas glimlachend in haar mond.

‘Ik mag haar niet,’ mompelde Egwene zo zacht dat de Rode zuster haar niet kon horen.

‘Als Moiraine met haar kan samenwerken,’ zei Nynaeve rustig, ‘kunnen wij dat ook. Niet dat ik Moiraine aardiger vind dan Liandrin, maar als ze weer met Rhand en de anderen aan het knoeien is...’ Ze zweeg en trok haar mantel strakker om zich heen. De duisternis was niet koud, maar het leek of dat wel zo was.

‘Wat is die Zwarte Wind?’ vroeg Min. Toen Elayne klaar was met het verhaal zoals zij het van Elaida had gehoord, zuchtte Min. ‘Het Patroon heeft voor mij heel wat goed te maken. Ik weet niet of een man dit wel waard is.’

‘Je had niet mee hoeven gaan,’ herinnerde Egwene haar. ‘Je had al veel eerder kunnen vertrekken. Niemand zou jou hebben tegengehouden als je de Toren wilde verlaten.’

‘Tja, ik had kunnen vertrekken,’ zei Min laconiek. ‘Even gemakkelijk als jij of Elayne. Het Patroon maalt niet om onze wensen. Egwene, wat doe je als Rhand, na alles wat je voor hem hebt gedaan, niet met je trouwt? Wat doe je als hij met een onbekende vrouw trouwt, of met Elayne of met mij? Wat doe je dan?’ Elayne proestte het uit. ‘Mijn moeder zou het nooit goedvinden.’ Egwene bleef even stil. Rhand zou weleens niet zo lang in leven kunnen blijven dat hij kon trouwen. Als hij dat wel deed... Ze kon zich niet voorstellen dat Rhand iemand kwaad zou doen. Zelfs niet als hij krankzinnig is geworden? Er moest een manier bestaan om dat tegen te houden, een manier om dat te veranderen. Aes Sedai wisten zoveel, konden zoveel. Als zij het konden tegenhouden, waarom doen ze het dan niet? Het enige antwoord was uiteraard dat ze het niet konden, maar dat was ook het enige antwoord dat ze niet wilde weten.

Ze probeerde haar stem licht te houden. ‘Ik neem niet aan dat ik écht met hem trouw. Aes Sedai trouwen zelden, dat weet je. Maar ik zou je hart maar niet aan hem verpanden als ik jou was. Of jouw hart, Elayne. Ik denk niet...’ Haar stem haperde en ze kuchte om het te verbergen, ik denk niet dat hij ooit zal trouwen. Maar als hij het doet, wens ik, wie hij ook uitkiest, al is het een van jullie, het beste.’ Ze dacht dat het wel klonk alsof ze dit meende. ‘Hij is zo koppig als een ezel en zo eigenwijs als Cen Buin, maar hij is lief.’ Haar stem beefde, maar ze slaagde erin de trilling te laten overgaan in een lach.

‘Hoe vaak je ook zegt dat het je niets uitmaakt,’ zei Elayne, ‘ik denk toch dat je het nog minder goed vindt dan mijn moeder. Hij is interessant, Egwene. Veel interessanter dan elke andere man die ik ken, ook al is hij een schaapherder. Als jij dwaas genoeg bent om hem af te danken, heb je het alleen aan jezelf te wijten, als ik besluit zowel jou als mijn moeder te trotseren. Het zal niet de eerste keer zijn dat de prins van Andor geen titel had voor hij huwde. Maar zo dom zul je wel niet zijn, dus probeer niet te doen of je dat wel bent. Ongetwijfeld kies jij de Groene Ajah en wordt hij jouw zwaardhand. De enige Groenen met slechts één zwaardhand die ik ken, zijn met hem getrouwd.’

Egwene speelde het spelletje mee en zei dat als ze een Groene zuster werd, ze wel tien zwaardhanden wilde.

Min keek haar fronsend aan en Nynaeve zat Min nadenkend aan te staren. Ze waren allemaal stil toen ze schone rijkleding uit hun zadeltassen aantrokken; het was niet gemakkelijk op die plek opgewekt te blijven.

Egwene kon moeilijk in slaap komen. Haar slaap was onrustig en vol nare dromen. Van Rhand droomde ze niet, maar wel van de man met de ogen van vuur. Zijn gezicht droeg ditmaal geen masker en het was afgrijselijk vanwege de bijna geheelde brandwonden. Hij keek haar alleen maar lachend aan, maar dat was erger dan de dromen erna. Dromen waarin ze voor altijd op de saidinwegen was verdwaald, dromen waarin ze door de Zwarte Wind werd achtervolgd. Ze was dankbaar toen ze gewekt werd door de punt van Liandrins rijlaars in haar ribben. Ze voelde zich alsof ze helemaal niet had geslapen.

Liandrin dreef hen die volgende dag, of wat doorging voor een dag, genadeloos voort met alleen hun lantaarns als zonnewijzer. Ze liet hen pas afstappen om te gaan slapen toen ze in hun zadel zaten te tollen. Steen vormt een hard bed, maar na slechts enkele uren wekte Liandrin hen meedogenloos, amper wachtend tot ze klaar waren. Hellingen en bruggen, eilanden en wegwijzers. Egwene zag er zoveel in dat pikkedonker dat ze ze niet meer kon tellen. Ze had allang geen enkel besef meer van de tijd of de dag. Liandrin stond slechts korte pauzes toe om te eten en de paarden wat rust te geven en de duisternis drukte zwaar op ieders schouder. Als zakken meel zaten ze in hun zadels weggezakt, behalve Liandrin. De Aes Sedai leek geen last te hebben van vermoeidheid of het duister. Ze was even fris als in de Witte Toren en even kil. Ze gunde niemand een blik op het perkament dat ze met de wegwijzers vergeleek en stopte het weg met een kortaf: ‘Je zou er toch niets van begrijpen,’ toen Nynaeve ernaar vroeg.

En eindelijk, terwijl Egwene vermoeid met haar ogen zat te knipperen, reed Liandrin van een wegwijzer af, niet naar een andere brug of helling, maar over een gepokte, witte lijn die het duister in leidde. Egwene staarde haar vriendinnen aan en toen volgden ze haastig Liandrin. Voor hen, in het licht van de lantaarns, trok de Aes Sedai reeds het Avendesorablad uit het reliëf van een saidinpoort. ‘We zijn er,’ zei Liandrin glimlachend, ik heb jullie eindelijk naar de plek gebracht waar jullie moeten zijn.’

40

Damane

Egwene steeg af toen de saidinpoort zich opende. Toen Liandrin hen gebaarde erdoorheen te gaan, leidde ze de ruige merrie voorzichtig naar buiten. Desondanks struikelden Bela en zij toch door het struikgewas dat door de opengaande poort was platgedrukt, terwijl ze opeens nog langzamer leken te bewegen. Een scherm van dichte struiken was opgeschoten rond de saidinpoort en had die verborgen. Er stonden maar weinig bomen rondom en een ochtendbriesje ruiste door het lover, dat iets meer herfstkleuren toonde dan de bladeren in Tar Valon.

Terwijl ze toekeek hoe haar vriendinnen achter haar te voorschijn kwamen, drong het na een tijdje opeens tot haar door dat daar al anderen stonden, net buiten het zicht aan de achterkant van de poort. Toen ze hen eindelijk opmerkte, bleef ze hen onzeker aanstaren. Dit was de vreemdste groep mensen die ze ooit had gezien en over de oorlog op de Kop van Toman had ze al heel veel geruchten opgevangen.

Er stonden minstens vijftig mannen in harnassen, met elkaar overlappende staalplaten op de borst en dofzwarte helmen in de vorm van insectenkoppen. Ze staarden haar en haar vriendinnen aan, staarden naar de saidinpoort terwijl ze onderling wat mompelden. De enige man zonder hoofddeksel leek verbijsterd door wat hij zag. Hij was lang, had een donkere huidskleur en een arendsneus; hij hield zijn vergulde en beschilderde helm op de heup. Er waren ook vrouwen bij de krijgslieden. Twee droegen een simpel, donkergrijs gewaad en brede zilveren halsbanden en ze staarden naar de vrouwen die door de poort stapten. Achter beiden stond een andere vrouw, alsof die hen snel wat toe wilde fluisteren. Twee andere vrouwen, wat verder weg, droegen wijde rijrokken die hun enkels vrij lieten. Op hun lijfje en rok zaten emblemen met geborduurde gevorkte bliksemflitsen.

De vreemdste van allemaal was de achterste vrouw. Zij lag lui achterover op een palankijn die gedragen werd door acht gespierde mannen die slechts een zwarte pofbroek droegen. Haar hoofd was van opzij zo kaal geschoren dat alleen een brede kam was blijven staan, waarvan de zwarte lange haren tot op de rug vielen. Een lang, beige gewaad vol bloemen en vogels in blauwe ovalen was zorgvuldig geschikt om haar geplooide witte rok te tonen, en haar vingernagels waren zeker een duim lang, terwijl de eerste twee van iedere hand blauw waren gelakt.

‘Liandrin Sedai,’ vroeg Egwene ongerust, ‘weet u wie die mensen zijn?’ Haar vriendinnen pakten de teugels vast alsof ze zich afvroegen of ze moesten opstijgen en ervandoor gaan, maar Liandrin zette het Avendesorablad terug en stapte vol vertrouwen naar voren toen de saidinpoort zich begon te sluiten.

‘Hoogvrouwe Suroth?’ vroeg Liandrin. Het klonk meer als een bevestiging dan als een vraag.

De vrouw in de palankijn gaf een miniem knikje. ‘U bent Liandrin.’ Ze sprak onduidelijk en het duurde even voor Egwene haar begreep. ‘Aes Sedai,’ voegde Suroth er met samengeknepen lippen aan toe en onder de krijgslieden steeg een gemompel op. ‘Laten we dit snel afhandelen, Liandrin. Er zijn verkenners in de buurten het zou me niet schikken als die ons hier aantroffen. U stelt het even weinig op prijs dat de Waarheidszoekers aandacht voor u hebben als ik. Ik wil in Falme terug zijn voor Turak weet dat ik weg ben.’

‘Waar hebben jullie het over?’ wilde Nynaeve weten. ‘Waar heeft ze het over, Liandrin?’

Liandrin legde een hand op Nynaeves schouder en de andere op Egwenes. ‘Dit zijn de twee waarover men u verteld heeft. En er is er nog een.’ Ze gaf een knikje naar Elayne. ‘Zij is de erfdochter van Andor.’

De twee vrouwen met de bliksems op hun kledij liepen op het groepje voor de poort af. Ze hadden rollen van een of ander zilverkleurig metaal in hun handen, zag Egwene, en de ongehelmde krijgsman liep met hen mee. Hij stak zijn hand niet uit naar het gevest dat boven zijn schouder te zien was en hij glimlachte vriendelijk, maar Egwene bekeek hem toch argwanend. Liandrin liet geen spoor van opwinding blijken, anders zou Egwene meteen op Bela zijn gesprongen. ‘Liandrin Sedai,’ zei ze fel, ‘wie zijn deze mensen? Zijn zij ook hier om Rhand en de anderen te helpen?’

Opeens greep de ongehelmde man Min en Elayne bij de nek en het volgende moment leek er van alles tegelijk te gebeuren. De man vloekte, een vrouw krijste, of misschien meerdere vrouwen; dat wist Egwene niet zeker. Opeens werd de bries een storm die de boze kreet van Liandrin in wolken stof en bladeren wegvaagde en de bomen deed kraken en buigen. Paarden hinnikten geschrokken en bokten achteruit. Een van de vrouwen stak haar handen uit en klikte iets vast rond Egwenes hals.

Met haar mantel als een fladderend zeil om zich heen zette Egwene zich schrap tegen de wind en trok aan het ding, dat aanvoelde als een halsband van glad metaal. Het gaf niet mee. Haar verbeten zoekende vingers voelden geen enkele naad, hoewel ze wist dat er een soort sluiting moest zitten. De zilveren rol die de vrouw had gedragen, liep nu over Egwenes schouder en zat vast aan een glanzende armband rond de linkerpols van de vrouw. Ze balde haar vuist en sloeg de vrouw zo hard als ze kon recht op haar oog. Egwene wankelde en viel met bonzend hoofd op haar knieën. Het voelde aan alsof een sterke vent haar in het gezicht had geslagen. Toen haar duizelingen voorbij waren, was de wind gaan liggen. Een stel paarden liep los rond, waaronder Bela en de merrie van Elayne. Enkele soldaten kwamen vloekend weer overeind. Liandrin veegde kalm wat zand en enkele blaadjes van haar gewaad. Min zat op handen en knieën en probeerde versuft te gaan staan. De man met de arendsneus stond vlak naast haar en er druppelde bloed uit zijn hand. Mins mes lag net buiten haar bereik en het lemmet was aan een kant rood besmeurd. Nynaeve en Elayne waren nergens te zien en ook Nynaeves merrie was verdwenen, net als een stel krijgslieden en één paar vrouwen. De andere twee waren er nog en Egwene zag nu dat ze door een zilveren lijn met elkaar waren verbonden, net als zij en de vrouw die bij haar stond.

Die vrouw wreef over haar wang toen ze op haar hurken naast Egwene kwam zitten. Haar oog begon al blauw te verkleuren. Met haar lange donkere haren en grote bruine ogen was ze knap en misschien zo’n tien jaar ouder dan Nynaeve. ‘Je eerste les,’ zei ze vol medegevoel. Haar stem klonk niet vijandig maar bijna vriendelijk, ik zal je ditmaal niet meer straf geven, omdat ik beter had moeten opletten met een nieuw gevangen damane. Weet dit. Jij bent een damane, een beteugelde, en ik ben een sul’dam, een houdster van de teugel. Als de damane en de sul’dam verbonden zijn, zal elke pijn die de sul’dam voelt, door de damane dubbel worden gevoeld. Tot de dood aan toe. Dus moet je eraan denken dat je op geen enkele manier een sul’dam mag slaan en je moet je sul’dam zelfs nog beter beschermen dan jezelf. Ik ben Renna. Hoe heet jij?’

‘Ik ben geen... wat je zei,’ mompelde Egwene. Ze trok weer aan haar halsband, maar hij gaf niet meer mee dan de vorige keer. Ze dacht eraan de vrouw neer te slaan en te trachten die armband van haar pols te rukken, maar verwierp de gedachte weer. Zelfs als de krijgslieden haar niet zouden tegenhouden – en tot dusver leken ze haar en Renna totaal te negeren – had ze het ziekmakende gevoel dat deze vrouw de waarheid sprak. Toen ze haar linkeroog aanraakte, kromp ze ineen. Het voelde niet gezwollen aan, dus misschien kreeg zij niet zo’n blauwe plek als Renna, maar het deed wel pijn. Haar linkeroog en Renna’s linkeroog. Ze verhief haar stem. ‘Liandrin Sedai! Waarom laat u dit toe?’ Liandrin sloeg haar handen schoon en keek haar zelfs niet eens aan.

‘Het eerste wat je moet leren,’ zei Renna, ‘is precies en zonder uitstel te doen wat je gezegd wordt.’

Egwene snakte naar adem. Opeens brandde haar huid van haar voetzolen tot haar kruin. Het prikte alsof ze in een stekeleik had gelegen. Ze rolde haar hoofd heen en weer toen het branderige gevoel sterker werd.

‘Vele sul’dam,’ vervolgde Renna op die bijna vriendelijke toon, ‘geloven niet dat een damane een naam zou moeten hebben, of op z’n hoogst een naam die hun wordt gegeven. Maar ik ben degene die je aangelijnd heeft, dus zal ik met je oefeningen worden belast. Ik sta je toe je eigen naam te gebruiken. Als je mij niet al te zeer ontrieft. Ik ben nu lichtelijk verstoord door jou. Wil je echt volhouden tot ik boos ben?’

Huiverend perste Egwene haar tanden op elkaar. Haar nagels groeven zich in haar handpalmen in een poging niet wild te gaan krabben. Dwaas! Het is alleen je naam maar. ‘Egwene,’ wist ze er nog net uit te brengen. ‘Egwene Alveren.’ Meteen was de brandende jeuk verdwenen. Ze slaakte een diepe, bevende zucht. ‘Egwene,’ zei Renna. ‘Dat is een goede naam.’ En tot Egwenes afgrijzen gaf Renna haar een klopje op haar hoofd, alsof ze een hond was.

Ze besefte opeens wat ze in de stem van de vrouw had gehoord: een zekere welwillendheid voor een hond die wordt geoefend; absoluut

niet de vriendelijkheid die je een ander mens zou betonen. Renna gniffelde. ‘Nu ben je zelfs nog bozer. Als je van plan bent mij weer te slaan, denk er dan aan zachtjes te slaan, want je voelt het tweemaal zo hard als ik. Probeer niet te geleiden; dat zul je nooit doen zonder mijn uitdrukkelijk bevel.’

Het oog van Egwene klopte. Ze duwde zichzelf overeind en probeerde Renna te negeren, voor zover het mogelijk was iemand te negeren die je aan de riem en halsband had. Ze kreeg vuurrode wangen toen de andere vrouw opnieuw gniffelde. Ze wilde naar Min toe, maar Renna liet haar niet zover gaan dat ze erheen kon. Ze riep zachtjes: ‘Min, ben je in orde?’

Min ging langzaam op haar hurken zitten, knikte en legde toen een hand tegen haar hoofd, alsof ze die liever niet had bewogen. Woeste bliksems kraakten door de heldere hemel en sloegen toen op enige afstand in de bomen in. Egwene sprong op en glimlachte opeens. Nynaeve was nog steeds vrij en Elayne ook. Als iemand haar en Min kon bevrijden, was Nynaeve het wel. Haar glimlach werd een woeste blik toen ze Liandrin aankeek. Om welke reden de Aes Sedai hen ook had verraden, er zou een rekening worden vereffend. Op een dag. Hoe dan ook. De woeste blik hielp niet veel. Liandrin bleef naar de palankijn kijken.

De dragers knielden neer en lieten de palankijn op de grond zakken. Suroth stapte eruit, schikte zorgvuldig haar gewaad en zocht op haar zachte muiltjes behoedzaam haar pad. De twee vrouwen waren even lang. Bruine ogen staarden recht in de zwarte. ‘Je zou me er twee brengen,’ zei Suroth. ‘Nu heb ik er maar een, terwijl er twee vandoor zijn gegaan, waarvan er een veel machtiger is dan ze mij hebben verteld. Ze zal elke soldaat in een omtrek van een paar roeden hierheen voeren.’

‘Ik heb je er drie gebracht,’ zei Liandrin kalm. ‘Als het jou niet lukt ze vast te houden, zou onze meester onder jullie iemand anders moeten zoeken om hem te dienen. Je bent veel te bang voor nietige zaken. Als de soldaten komen, dood ze dan.’

Even verder flitste de bliksem weer en enkele ogenblikken later trof iets met een geweldige donderslag een nabije plek, zodat een stofwolk omhoog steeg. Liandrin noch Suroth schonk er enige aandacht aan.

‘Ik kan nog steeds in Falme terugkeren met twee nieuwe damane,’ zei Suroth. ‘Het zou mij verdriet doen als ik een... Aes Sedai,’ – ze

verwrong de woorden tot een vloek – ‘zou toestaan vrij rond te lopen.’

Liandrins gezicht veranderde niet, maar Egwene zag opeens een lichtkrans om haar heen. ‘Pas op, hoogvrouwe,’ riep Renna. ‘Ze houdt zich klaar.’

Er kwam beweging in de soldaten, die naar zwaarden en lansen grepen, maar Suroth hield enkel haar vingertoppen tegen elkaar en glimlachte Liandrin boven haar lange nagels toe. ‘Je zult me niets doen, Liandrin. Onze meester zou dat afkeuren, omdat ik op deze plek harder nodig ben dan jij en jij bent banger voor hem dan om damane te worden.’

Liandrin glimlachte, hoewel er boze, witte vlekjes op haar wangen brandden. ‘En jij, Suroth, bent banger voor hem dan hier, op deze plek tot as te verkolen.’

‘Inderdaad. We vrezen hem beiden. Maar zelfs de behoeften van onze meester wijzigen zich van tijd tot tijd. Uiteindelijk zullen alle marath’damane worden beteugeld. Misschien ben ik wel degene die jouw mooie halsje van een halsband voorziet.’

‘Wat je zegt, Suroth. De behoeften van onze meester veranderen. Ik zal je eraan helpen herinneren op de dag dat je voor me neerknielt.’ Een enorm lederblad op misschien een span afstand werd opeens een laaiende fakkel.

‘Dit wordt vermoeiend,’ zei Suroth. ‘Elbar, roep ze terug.’ De ongehelmde man trok een hoorn te voorschijn die niet groter was dan een vuist. Hij maakte een schor, doordringend geluid. ‘Je moet die Nynaeve vinden,’ zei Liandrin scherp. ‘Elayne is niet belangrijk, maar die vrouw en dit meisje moeten op jullie schepen worden meegevoerd als jullie uitvaren.’

‘Ik weet heel goed wat ons bevolen is, marath’damane, hoewel ik de reden graag zou willen weten.’

‘Wat je ook verteld is, kind,’ spotte Liandrin, ‘het is alles wat je mag weten. Denk eraan dat je dient en gehoorzaamt. Deze twee moeten naar de andere kant van de Arythische Oceaan worden gebracht en daar blijven.’

Suroth snoof, ik blijf niet hier voor die Nynaeve. Ik heb geen nut meer voor onze meester als Turak mij overdraagt aan de Waarheidszoekers.’ Liandrin wilde boos iets terugzeggen, maar Suroth gaf haar de kans niet. ‘Die vrouw zal niet lang vrij blijven. Geen van beiden. Als we uitzeilen, zullen we uit dit ellendige miezerige land iedere vrouw die ook maar een beetje kan geleiden, beteugeld meevoeren. Als jij liever hier blijft om haar te vinden, doe dat dan. De soldaten zullen zo wel komen om het gepeupel op te pakken dat zich nog steeds op het land verbergt. Sommige eenheden hebben damane bij zich en die malen er niet om welke meester jij dient. Mocht je zo’n ontmoeting overleven, dan zullen de lijn en de halsband je een heel nieuw bestaan binnenvoeren. Ik geloof niet dat onze meester zich de moeite zal getroosten iemand bij te staan die dwaas genoeg is zich te laten vangen.’

‘Als een van hen hier blijft,’ zei Liandrin strak, ‘zal onze meester zich met jou, Suroth, bezighouden. Neem ze beiden mee of betaal de prijs.’ Ze schreed naar de saidinpoort, terwijl ze de teugels van haar merrie in haar vuist klemde. Weldra sloot de poort zich achter haar. De krijgslieden die achter Nynaeve en Elayne aan waren gegaan, kwamen in galop terug met de twee vrouwen die door de lijn met elkaar waren verbonden. De damane en de sul’dam reden vlak naast elkaar. Drie mannen voerden paarden mee die dwars over het zadel een lijk droegen. Egwene voelde de hoop in zich opleven toen ze zag dat de lijken allemaal een harnas droegen. Ze hadden Nynaeve en Elayne niet gevangen.

Min wilde overeind krabbelen, maar Elbar plantte zijn laars tussen haar schouderbladen en drukte haar neer op de grond. Snakkend naar adem bewoog ze zich zwakjes heen en weer. ‘Ik vraag toestemming te spreken, hoogvrouwe,’ zei hij. Suroth maakte een handgebaartje en hij ging verder. ‘Deze boerin heeft me gesneden, hoogvrouwe. Als de hoogvrouwe haar niet kan gebruiken...’ Weer maakte Suroth een handgebaartje, en ze draaide zich al om toen hij zijn hand om het gevest boven zijn schouder legde.

‘Nee!’ schreeuwde Egwene. Ze hoorde Renna zachtjes vloeken en opeens kreeg ze die brandende jeuk terug op haar huid, nog erger dan eerst maar ze liet zich niet tegenhouden. ‘Alstublieft! Hoogvrouwe, alstublieft! Ze is mijn vriendin.’ Ongekende pijnscheuten schoten door haar heen terwijl haar huid in brand leek te staan. Iedere spier verstrakte en verkrampte. Ze drukte jankend haar gezicht in het zand, maar nog steeds kon ze Elbars zware, kromme kling uit de schede zien komen, zien hoe hij hem met twee handen ophief. ‘Alstublieft! Min!’

Opeens was de pijn verdwenen alsof hij nooit had bestaan, maar de herinnering bleef. Suroths blauwe fluwelen muiltjes, nu met stof-vlekken, verschenen vlak voor haar gezicht terwijl Egwene naar Elbar bleef staren. Hij stond nog steeds met het zwaard boven zijn hoofd en drukte zijn laars krachtig in Mins rug... maar hij bewoog zich niet.

‘Die boerin is je vriendin?’ vroeg Suroth.

Egwene wilde opstaan, maar toen ze Suroth verbaasd haar wenkbrauwen zag optrekken, bleef ze liggen en hief alleen haar hoofd op. Ze moest Min zien te redden. Als dat je eigen vernedering inhoudt... Haar lippen weken en ze hoopte dat haar vastgeklemde tanden door konden gaan voor een glimlach. ‘Ja, hoogvrouwe.’

‘En als ik haar leven spaar, als ik haar toesta jou af en toe te bezoeken, zul je dan hard werken en leren wat je wordt bijgebracht?’

‘Dat zal ik, hoogvrouwe.’ Ze zou nog veel meer beloofd hebben om te voorkomen dat dat zwaard Mins schedel openspleet. Ik hou me er zelfs aan, dacht ze zuur, zolang ik het moet. ‘Zet het meisje op een paard, Elbar,’ zei Suroth. ‘Bind haar vast als ze niet kan blijven zitten. Als deze damane een teleurstelling blijkt te zijn, zal ik je mogelijk het hoofd van die boerin aanbieden.’ Ze stapte al weer in de richting van haar palankijn.

Renna trok Egwene ruw overeind en duwde haar naar Bela toe, maar Egwene had alleen oog voor Min. Elbar was even hardhandig met Min als Renna met haar, maar ze dacht dat Min wel in orde was. Min weerde tenminste Elbars poging af om haar op het zadel te binden en klom zonder veel hulp op de ruin.

De vreemde groep vertrok naar het westen, Suroth voorop en Elbar vlak achter haar palankijn, zo dichtbij dat hij meteen op een oproep kon reageren. Renna en Egwene reden achter de krijgslieden met Min en de andere sul’dam en damane. De vrouw die blijkbaar Nynaeve had moeten beteugelen, koesterde de opgerolde zilveren lijn in haar handen en keek kwaad. Hier en daar lagen wat bossen in het lage heuvellandschap en de rook van de brandende lederbladboom werd al snel een smoezelige vlek tegen de horizon achter hen. ‘Je werd geëerd,’ zei Renna na een poosje, ‘doordat de hoogvrouwe tegen je sprak. De volgende keer zal ik je een strik geven om die eer te gedenken. Maar nu je zelf haar aandacht hebt getrokken...’ Egwene schreeuwde van pijn toen een zweep over haar rug leek te striemen, toen op haar been, toen op haar arm. De slagen leken van alle kanten te komen en ze had niets om ze tegen te houden, maar desondanks hief ze haar armen op om ze af te weren. Ze beet op haar lip om het gekreun te smoren, maar de tranen rolden over haar wangen. Bela hinnikte en danste, maar Renna’s armband en lijn zorgden ervoor dat de merrie er niet met Egwene vandoor kon gaan. Geen enkele krijgsman keek om.

‘Wat bent u met haar aan het doen,’ riep Min. ‘Egwene? Stop!’

‘Jij leeft op gedogen... het is Min, nietwaar?’ zei Renna mild. ‘Laat dit ook een les voor jou zijn. Zolang je probeert tussenbeide te komen, houdt het niet op.’

Min stak een vuist op en liet die toen vallen, ik zal me er niet mee bemoeien. Alleen, alstublieft, laat het ophouden. Egwene, het spijt me.’

De onzichtbare slagen gingen nog even door, als om Min te tonen dat haar tussenkomst niets had geholpen, en hielden toen op, maar Egwene bleef huiveren. Ditmaal verdween de pijn niet. Ze schoof de mouw van haar gewaad terug en verwachtte wonden te zien, maar haar huid was nog gaaf, al bleef ze de striemen voelen. Ze slikte. ‘Het was niet jouw schuld, Min.’ Bela wierp met rollende ogen het hoofd hoog op en Egwene klopte tegen de ruigharige nek van de merrie. ‘Jouw schuld ook niet.’

‘Het was jouw schuld, Egwene,’ zei Renna. Ze klonk zo geduldig, zo vriendelijk tegen iemand die te stom was om de waarheid te zien, dat Egwene wilde gillen. ‘Als een damane wordt gestraft, is het altijd haar eigen schuld, zelfs als ze niet weet waarom. Een damane moet voorzien wat haar sul’dam wenst. En deze keer weet je waarom. Damane zijn net meubels of gereedschap, altijd klaar voor gebruik, maar ze dringen zich nooit op om de aandacht te vragen. Zeker nier de aandacht van het Bloed.’

Egwene beet op haar lip tot ze bloed proefde. Dit is een nachtmerrie. Dit kan niet echt zijn. Waarom heeft Liandrin dit gedaan? Waarom gebeurt dit? ‘Mag... mag ik een vraag stellen?’

‘Van mij mag je dat.’ Renna glimlachte, in de loop der jaren zullen vele sul’dam jouw armband dragen. Er zijn altijd veel meer sul’dam dan damane. Sommigen zullen je levend villen als je het waagt je ogen ook maar van de vloer op te slaan of zonder toestemming je mond open te doen. Maar ik zie geen enkele reden jou niet toe te staan iets te zeggen, zolang je maar zorgvuldig je woorden kiest.’ Een van de andere sul’dam snoof luid. Ze was verbonden met een knappe, donkerharige vrouw van middelbare leeftijd die haar ogen strak op haar handen hield gericht.

‘Liandrin,’ – Egwene wilde er nooit meer de eretitel Sedai aan toevoegen – ‘en de hoogvrouwe spraken van een meester die ze beiden dienen.’ Opeens zag ze in haar gedachten een man met bijna geheelde brandwonden in het gezicht en met ogen en een mond die soms in vurige vlammen veranderden, maar zelfs als hij enkel iemand uit haar dromen was, leek hij te gruwelijk om aan te denken. ‘Wie is hij? Wat wil hij van mij... en van Min?’ Ze wist dat het dwaas was Nynaeves naam te vermijden. Niemand van deze mensen zou haar vergeten omdat haar naam niet werd genoemd, zeker de blauwogige sul’dam niet die haar ongebruikte lijn zat te strelen, maar het was de enige manier die ze kon bedenken om terug te vechten. ‘De zaken van het Bloed,’ zei Renna, ‘zijn niet aan mij om opgemerkt te worden, en zeker niet aan jou. De hoogvrouwe zal me zeggen wat ze mij wenst te vertellen en ik zal jou zeggen wat ik jou wens te vertellen. Al het andere dat je hoort of ziet, moet voor jou iets zijn wat nooit is gezegd of gezien. Alleen zo ben je veilig, zeker als damane. Damane zijn te waardevol om in een gril te worden gedood, maar je zult mogelijk eens merken dat je niet alleen stevig wordt gestraft, maar ook je hand om te schrijven of je tong voor het spreken hebt verloren. Damane kunnen doen wat ze moeten doen zonder dat.’

Egwene huiverde al was het niet zo koud. Ze trok haar mantel dicht, waarbij haar hand langs de lijn streek en geschrokken veerde ze recht. ‘Dit is een afschuwelijk ding. Hoe kunnen jullie dit iemand aandoen? Welke zieke geest heeft dit ooit bedacht?’

De blauwogige sul’dam met de lege lijn gromde: ‘Deze is nu al beter af zonder tong, Renna.’

Renna glimlachte slechts geduldig. ‘Hoe kan het afschuwelijk zijn? Kunnen we toestaan dat iemand die kan doen wat een damane kan, vrij rondloopt? Soms worden er mannen geboren die als vrouw marath’damane zouden zijn. Het bestaat hier ook, heb ik vernomen. Ze moeten natuurlijk worden gedood, maar vrouwen worden niet waanzinnig. Ze kunnen beter damane worden dan problemen veroorzaken door om de macht te strijden. Wat betreft de geest die voor het eerst aan de a’dam dacht, het was de geest van iemand die zich Aes Sedai noemde.’

Egwene besefte dat haar gezicht een en al ongeloof uitstraalde omdat Renna hardop lachte. ‘Toen Luthair Paendrag Mondwin, de zoon van Artur Haviksvleugel, voor het eerst tegenover de Legers van de

Nacht stond, waren er velen onder hen die zich Aes Sedai noemden. Ze streden onderling om de macht en gebruikten de Ene Kracht op het slagveld. Een van hen, een vrouw die Deain heette, dacht dat zij aan macht kon winnen door de keizer te dienen, al was hij toen nog geen keizer natuurlijk. Ze kwam naar hem toe met een voorwerp dat zij had vervaardigd, de eerste a’dam, en hij zat rond de nek van een andere Aes Sedai. Hoewel die Aes Sedai Luthair niet wilde dienen, dwong de a’dam haar tot dienstbaarheid. Deain maakte meer a’dam, de eerste sul’dam werden gevonden, en gevangen vrouwen die zich Aes Sedai noemden, ontdekten dat ze in feite slechts marath’damane waren, Zij die beteugeld moeten worden. Men zegt dat toen Deain zelf werd beteugeld, haar gegil de Torens van Middernacht deed schudden, maar uiteraard was ook zij marath’damane en die mogen niet vrij loslopen. Misschien word jij wel een van hen die de kunde bezitten a’dam te maken. Als dat zo is, zul je vertroeteld worden, daar kun je zeker van zijn.’

Egwene keek verlangend naar het landschap waar ze doorheen reden. Het land begon lage heuvels te vormen en het magere bos verdween en ging over in verspreide boomgroepen, maar ze was er zeker van dat ze zich daartussen zou kunnen verstoppen. ‘Word ik verondersteld verlangend uit te zien naar een leven waarin ik als een schoothondje word vertroeteld?’ zei ze verbitterd. ‘Een heel leven aan de ketting van mannen of vrouwen die denken dat ik een soort beest ben?’

‘Niet aan mannen,’ gniffelde Renna. ‘Alle sul’dam zijn vrouwen. Als een man zo’n armband omdoet, heeft het vaak net zoveel nut als wanneer de armband aan een muurhaak hangt.’

‘Soms,’ onderbrak de blauwogige sul’dam ruw, ‘zal zowel jij als de man krijsend sterven.’ De vrouw had scherpe gelaatstrekken en hield haar dunne lippen op elkaar geperst. Egwene merkte op dat ze eigenlijk voortdurend boos keek. ‘Van tijd tot tijd speelt de keizerin met de hoge heren door ze aan een damane te koppelen. De heren zweten dan behoorlijk, tot vermaak van het Hof van de Negen Manen. De heer weet tot het voorbij is nooit of hij zal leven of sterven en de damane weet het evenmin.’ Haar lach klonk gemeen. ‘Alleen de keizerin kan het zich veroorloven op die manier damane te verspillen, Alwhin,’ snauwde Renna, ‘en ik ben niet van plan deze damane te oefenen om te zien hoe ze daarna wordt weggegooid.’

‘Tot dusver heb ik niets van oefening gemerkt, Renna. Alleen een heleboel geklets, alsof jij en die damane al vanaf jullie jeugd vriendinnen zijn.’

‘Misschien is het tijd om te zien wat ze kan,’ zei Renna en bekeek Egwene keurend. ‘Heb je al genoeg beheersing om over die afstand te geleiden?’ Ze wees op een grote eik die eenzaam op een heuveltop stond.

Egwene keek met samengeknepen ogen naar de boom die ongeveer een halve span verwijderd was van het pad dat de krijgslieden en Suroths palankijn volgden. Ze had nooit verder gereikt dan wat binnen handbereik was, maar ze dacht dat het mogelijk was. ‘Ik weet het niet,’ zei ze.

‘Probeer het,’ zei Renna. ‘Voel de boom. Voel het sap in de boom. Ik wil dat je het niet alleen heet maakt, maar zo heet dat ieder druppeltje sap in iedere tak in een oogwenk in stoom verandert. Doe het.’ Egwene merkte geschokt dat ze de drang voelde het bevel van Renna op te volgen. Ze had al twee dagen niet meer geleid en zelfs niet naar saidar gereikt. Het verlangen zich met de Ene Kracht te vullen deed haar huiveren, ik...’ – een hartslag later zag ze af van ‘doe het niet’. De striemen die er niet zaten, brandden nog te scherp om zo dom te zijn. – ‘... kan het niet,’ maakte ze haar zin af. ‘Het is te ver en ik heb zoiets nog nooit eerder gedaan.’

Een van de sul’dam lachte rauw en Alwhin zei: ‘Ze heeft het niet eens geprobeerd.’

Renna schudde bijna bedroefd haar hoofd. ‘Als je lang genoeg sul’dam bent geweest,’ vertelde ze Egwene, ‘leer je heel veel over de damane, zelfs zonder armband, maar met de armband weet je gewoon of een damane heeft geprobeerd te geleiden. Je moet nooit tegen me liegen, ook niet tegen een andere sul’dam, nog niet het kleinste leugentje.’

Opeens waren de onzichtbare zweepslagen weer terug en troffen haar aan alle kanten. Gillend probeerde ze Renna te slaan, maar de sul’dam weerde terloops haar vuist af en Egwene had het gevoel of Renna haar met een stok had geslagen. Ze drukte haar hielen in Beia’s flanken, maar de greep van de sul’dam op haar lijn trok haar bijna uit het zadel. Verwoed probeerde ze naar saidar te reiken met de bedoeling Renna zoveel pijn te doen dat ze ophield. Dezelfde soort pijn als zij had gevoeld. De sul’dam schudde verdrietig het hoofd. Egwene jankte alsof haar eigen huid opeens verschroeide. Pas toen ze saidar losliet, begon de brand weg te zakken. De onzichtbare slagen hielden echter niet op en kwamen even snel. Ze probeerde te roepen dat ze het zou proberen, als Renna maar wilde ophouden, maar ze kon alleen maar gillen en kronkelen van de pijn. Vaag was ze zich bewust van Min, die boos schreeuwde en naast haar probeerde te gaan rijden, van Alwhin, die Mins teugels wegtrok, van een andere sul’dam die scherp iets tegen haar damane zei omdat ze naar Min zat te kijken. Toen begon ook Min te gillen en met haar armen te zwaaien als wilde ze slagen afweren of stekende insecten verjagen. Door haar eigen pijnen leek Min ver weg te zijn. Hun geschreeuw was zo erg dat enkele krijgslieden zich in het zadel omdraaiden. Na één blik keken ze lachend weer voor zich. Het was hun zaak niet hoe sul’dam met hun damane omgingen. Voor Egwene leek het of het eeuwig doorging, maar eindelijk kwam er een eind aan. Ze lag uitgeput over haar zadelboom met betraande wangen in de manen van Bela te snikken. De merrie hinnikte verontrust.

‘Heel goed dat je zo vurig bent,’ zei Renna kalm. ‘De beste damane hebben veel vuur, dat wij kunnen vormen en kneden.’ Egwene kneep haar ogen dicht. Ze wilde maar dat ze haar oren ook kon sluiten, zich kon afsluiten voor Renna’s stem. Ik moet weg zien te komen. Ik moet, maar boe? Nynaeve, help me. Licht, laat iemand me helpen.

‘Jij zult een van de besten worden,’ zei Renna zeer tevreden. Haar hand streelde Egwenes haren als een meesteres die haar hond kalmeert.

Nynaeve boog zich half uit haar zadel om langs een rij struiken met stekelige bladeren te kijken. Ze zag wat verspreide bomen, sommige met bladeren die al verkleurden. Het uitgestrekte grasland met struiken leek verlaten. Niets bewoog voor zover ze kon zien, behalve de ijle rookpluim van een lederblad dat door de bries werd weggevoerd. Dat had zij gedaan, dat lederblad. Zij had de bliksem uit een heldere hemel gehaald en nog enkele andere dingen gedaan die ze niet eerder had geprobeerd, tot die twee vrouwen haar daarmee wilden treffen. Ze dacht dat er iets van samenwerking moest bestaan, hoewel ze niet snapte wat de een met de ander te maken had als de een blijkbaar aan een lijn werd gehouden. Eén vrouw droeg een halsband, maar de ander zat net zo goed aan de lijn vast als zij. Nynaeve wist in ieder geval zeker dat een ervan of allebei Aes Sedai waren. Ze had hen niet goed genoeg kunnen bekijken om de gloed van de geleiding te zien, maar die moest er wel zijn. Ik zal dit in ieder geval met veel genoegen aan Sheriam vertellen, dacht ze droogjes. Aes Sedai gebruiken de Ene Kracht dus niet als wapen, hè? Zij had het wel gedaan. Ze had op z’n minst de twee vrouwen met die blikseminslag neergeslagen en ze had gezien hoe een krijgsman, of in ieder geval zijn lichaam, in brand vloog door de vuurbal die ze hem had toe gegooid. Maar inmiddels had ze al een hele tijd geen enkele vreemde meer gezien.

Zweet parelde op haar voorhoofd maar niet van uitputting. Haar band met saidar was weg en ze kon hem niet herstellen. In haar eerste woede om Liandrins verraad was saidar er al geweest voor ze het zelf had beseft en was de Ene Kracht door haar heen gestroomd. Het had geleken of ze alles kon. En zolang ze haar hadden achtervolgd, had haar woede dat ze als een dier werd opgejaagd, de Ene Kracht gevoed. Nu was de jacht gestaakt. Hoe langer ze rondreed zonder een vijand te zien die ze kon treffen, hoe bezorgder ze werd. Misschien slopen ze nu heimelijk op haar af. Ze had nu ook tijd om zich zorgen te maken over wat er met Egwene, Elayne en Min was gebeurd. Nu moest ze zichzelf bekennen dat ze eigenlijk hoofdzakelijk bang was. Bang om hen, bang om zichzelf. Maar die woede had ze nodig.

Achter een boom bewoog iets.

Haar adem stokte en ze grabbelde naar saidar, maar ondanks alle oefeningen met Sheriam en de anderen, ondanks alle ontluikende bloemen in haar geest, ondanks alle denkbeeldige stromen met haar als bedding, het hielp niet. Ze kon hem voelen, ze kon de Bron voelen, maar ze kon er niet bij.

Elayne stapte behoedzaam en in elkaar gedoken achter de boom vandaan en Nynaeve ontspande zich opgelucht. Het gewaad van de erfdochter was smerig en gescheurd, haar goudblonde lokken een ragebol van knopen en blaadjes, en haar zoekende ogen waren even groot als die van een bang reekalfje, maar ze hield haar dolk met het korte lemmet stevig vast. Nynaeve pakte de teugels op en reed het gras op.

Elayne schrok krampachtig, toen ging haar hand naar de keel en haalde ze diep adem. Nynaeve steeg af en de twee vrouwen omhelsden elkaar, vonden troost bij elkaar.

‘Heel even dacht ik,’ zei Elayne toen ze elkaar loslieten, ‘dat je... Weet jij wie dat waren? Twee man volgden mij. Nog heel even en ze zouden me hebben gegrepen, maar toen werd er op een hoorn geblazen en keerden ze hun paarden om en galoppeerden weg. Ze konden me zien, Nynaeve, en ze gingen gewoon weg!’

‘Ik heb het ook gehoord en sindsdien heb ik niemand meer gezien. Heb jij Egwene of Min gezien?’

Elayne schudde het hoofd en zakte in elkaar om op de grond te gaan zitten. ‘Niet nadat... Die man sloeg Min neer. En een van die vrouwen probeerde iets rond Egwenes hals vast te maken. Dat kon ik nog net zien voor ik ervandoor ging. Ik denk niet dat ze weg konden komen, Nynaeve. Ik had iets moeten doen. Min gaf een jaap in de hand die mij vastgreep en Egwene... Ik ben gewoon gevlucht, Nynaeve. Ik besefte dat ik vrij was en ben weggehold. Mijn moeder kan maar beter met Garet Brin trouwen en zo gauw mogelijk een andere dochter krijgen. Ik ben niet geschikt voor de troon.’

‘Wees geen gans,’ zei Nynaeve scherp. ‘Denk eraan, ik heb nog steeds een pakje schapentongwortel bij mijn kruiden.’ Elayne zat met haar hoofd in haar handen en reageerde niet op het grapje. ‘Luister naar me, meisje. Zag je mij blijven om twintig of dertig geharnaste mannen te bevechten, om maar niet te spreken van de Aes Sedai? Als jij was gebleven, zou jij vrijwel zeker gevangen zijn genomen. Of je zou zijn gedood. Ze leken om de een of andere reden alleen belangstelling te hebben voor Egwene en mij. Misschien kon het ze niets schelen of jij nou in leven bleef of niet.’ Waarom hébben ze belangstelling voor Egwene en mij? Waarom nou net in ons? Waarom heeft Liandrin dit gedaan? Waarom? Ze wist evenmin het antwoord als toen ze zich dit alles voor het eerst afvroeg. ‘Als ik gestorven was door ze te helpen...,’ begon Elayne. ‘... zou je dood zijn. En dan zou je niemand meer kunnen helpen, hen niet en jezelf niet. Nou, sta op en veeg je kleed af.’ Nynaeve zocht in haar zadeltassen naar een borstel. ‘En doe je haar.’ Elayne stond langzaam op en nam de borstel met een klein lachje aan. ‘Je klinkt net als Lini, mijn oude kinderverzorgster.’ Ze begon te borstelen, haar ogen dichtknijpend als de klitten bleven vastzitten. ‘Maar hoe kunnen we ze helpen, Nynaeve? Misschien ben je als je kwaad bent even sterk als een zuster, maar zij hebben ook vrouwen die kunnen geleiden. Ik kan me niet indenken dat het Aes Sedai zijn, maar ze kunnen wel geleiden. We weten niet eens welke kant ze zijn opgegaan.’

‘Naar het westen,’ zei Nynaeve. ‘Dat mens Suroth noemde Falme en dat ligt op het meest westelijke puntje van de Kop van Toman. We zullen naar Falme gaan en ik hoop dat Liandrin daar zal zijn. Ik zal haar nog de dag laten vervloeken dat haar moeder voor het eerst haar vader zag. Maar eerst moeten we kleren vinden die bij deze streek passen. Ik heb Taraboners en Domani in de Toren gezien, en wat zij aan hebben, lijkt niet op onze kleren. We zouden in Falme meteen als vreemdelingen worden herkend.’

‘Ik zou een Domaans gewaad wel aardig vinden. Hoewel mijn moeder zeker een toeval zou krijgen als ze ooit hoorde dat ik er een had gedragen, en Lini zou het me zeker tot haar dood laten horen. Maar zelfs al vinden we een dorp, kunnen we ons dan nieuwe kleren veroorloven? Ik weet niet hoeveel geld jij hebt, maar ik heb slechts tien goudmarken en mogelijk het dubbele aan zilver. Daar kunnen we ons wel een week of twee mee redden, maar ik weet niet wat we daarna moeten.’

‘Die paar maanden als Novice in Tar Valon,’ zei Nynaeve lachend, ‘hebben jou geen spat veranderd. Je denkt nog steeds als de erfgenaam van een koninkrijk. Ik heb nog niet het tiende van wat jij hebt, maar samen hebben we met gemak genoeg om er twee tot drie maanden van te kunnen leven. Langer nog als we zuinig aan doen. Ik ben niet van plan nieuwe kleding voor ons te kopen. Mijn grijze zijden gewaad zal ons van pas komen, met al die parels en dat gouddraad. Als ik geen vrouw kan vinden die ons daarvoor twee of drie sterke kledingstukken wil geven, dan krijg jij mijn ring en word ik Novice.’ Ze zwaaide zich op in het zadel en stak een hand uit om Elayne achter haar op het paard te trekken.

‘Wat doen we als we Falme bereiken?’ vroeg Elayne terwijl ze een goed plekje zocht op de paardenrug.

‘Dat weet ik pas als we er zijn.’ Nynaeve zweeg en liet het paard stilstaan. ‘Weet je zeker dat je dit wilt doen? Het zal gevaarlijk worden.’

‘Gevaarlijker dan wat Egwene en Min meemaken? Zij zouden ook achter ons aan komen als het andersom was. Dat weet ik zeker. Blijven we vandaag hier verder staan?’ Elayne schopte met haar hielen tegen de flanken en de merrie sprong weg.

Nynaeve stuurde het paard bij tot de zon, nog steeds iets voor haar hoogste punt, hen recht in de rug scheen. ‘We zullen heel behoedzaam moeten zijn. De Aes Sedai die wij kennen, kunnen een geleidster van ver herkennen. Deze Aes Sedai zijn mogelijk in staat ons uit een menigte op te pikken als ze naar ons op zoek zijn en we kunnen maar beter aannemen dat ze dat zijn.’ Ze waren zeker uit op Egwene en mij. Maar waaromf

‘Ja, behoedzaam. Je hebt al eerder gelijk gekregen. We zullen hen zeker niet kunnen helpen als wij ook gevangen worden genomen.’ Elayne was even stil. ‘Denk je dat het allemaal leugens waren, Nynaeve? Wat Liandrin ons vertelde over Rhand, over dat hij in gevaar verkeerde? En over de anderen? Aes Sedai liegen niet.’ Nu was het Nynaeves beurt er het zwijgen toe te doen. Ze dacht terug aan Sheriam, die haar had verteld van de geloften die een vrouw aflegde als ze tot het zusterschap werd verheven. De geloften werden uitgesproken in een ter’angreaal die haar bond om de gelofte gestand te doen. Geen woord zeggen dat niet waar is. Dat was de ene kant, maar iedereen wist dat de waarheid van een Aes Sedai niet altijd de waarheid was die je dacht te horen. ‘Ik vermoed dat Rhand op dit moment zijn voeten warmt voor het haardvuur van heer Agelmar in Fal Dara,’ zei ze. ‘Ik kan me nu geen zorgen over hem maken. Ik moet aan Egwene en Min denken.’

‘Ik neem aan van wel,’ zei Elayne met een zucht. Ze schoof achter het zadel heen en weer. ‘Als het heel ver naar Falme is, Nynaeve, dan reken ik erop dat ik de helft van de reis in het zadel mag. Ik zit hier niet echt gemakkelijk. We komen zo nooit in Falme als je de merrie haar eigen snelheid laat bepalen.’

Nynaeve spoorde met haar laarzen de merrie aan tot een snellere draf. Elayne slaakte een gilletje en greep Nynaeve bij haar mantel beet. Nynaeve besloot in stilte dat als zij op haar beurt op de paardenrug móest zitten, zij niet zou klagen als Elayne het paard liet galopperen; verder negeerde ze grotendeels het gesteun van de vrouw die achter haar op en neer wipte. Ze had het te druk met te hopen dat ze tegen de tijd dat ze in Falme waren, niet langer bang maar weer gewoon kwaad kon zijn.

De bries werd frisser, koel en prikkelend, met al iets van de komende koude.

41

Meningsverschillen

De donder rommelde langs de leigrijze middaghemel. Rhand trok de kap van zijn mantel over zijn hoofd en hoopte dat die tenminste iets van de koude regen zou tegenhouden. Rood stapte suf door de modderige plassen. De kap hing doorweekt om Rhands hoofd, net als zijn mantel rond de schouders, en zijn mooie zwarte jas was al even nat en even koud. De temperatuur zou niet veel lager hoeven te zakken om de regen te laten overgaan in sneeuw of natte sneeuw, wat spoedig zou gebeuren. De mensen in het dorp waar ze doorheen waren gereden, hadden gezegd dat er dit jaar al twee keer een pak sneeuw was gevallen. Huiverend wilde Rhand eigenlijk liever sneeuw. Dan zou hij tenminste niet tot op de huid doorweekt zijn. De colonne ploeterde verder, met een waakzaam oog op het licht glooiende landschap. Ingtars Grijze Uil hing ondanks de windstoten slap omlaag. Hurin trok soms zijn kap even terug om de lucht te ruiken. Hij zei dat regen en kou geen invloed hadden op het spoor, zeker niet op het soort spoor dat hij volgde, maar tot dusver had de snuiver niets gevonden. Achter zich hoorde Rhand Uno een vloek mompelen. Loial bleef zijn zadeltassen maar nakijken. Hij leek het niet erg te vinden dat hijzelf nat werd, maar maakte zich voortdurend zorgen over zijn boeken. Iedereen voelde zich ellendig, behalve Verin, die diep in gedachten verzonken leek. Zo diep dat haar kap afgleed, waardoor de regen haar vol in het gezicht sloeg. ‘Kunt u hier niets tegen doen?’ wilde Rhand van haar weten. Een stemmetje in zijn hoofd vertelde hem dat hij het zelf ook kon. Hij hoefde slechts saidin te omarmen. Zo heerlijk, de roep van saidin. Gevuld te zijn met de Ene Kracht om een te zijn met de storm. Om de zon aan de hemel terug te brengen of om die woedende storm te berijden. Die tot een furie op te zwepen en de Kop van Toman van oceaan tot aan de vlakte schoon te boenen. Saidin te omarmen. Hij onderdrukte het verlangen genadeloos.

De Aes Sedai schrok op. ‘Wat? O. Ik denk het wel. Een beetje. Zo’n grote storm kan ik niet stoppen, niet alleen tenminste, want hij beslaat een veel te groot gebied, maar ik kan hem iets laten afnemen. Waar wij ons bevinden, tenminste.’ Ze veegde de regen uit haar gezicht, leek daardoor pas te beseffen dat haar kap was teruggevallen en trok hem afwezig weer goed.

‘Waarom doet u het dan niet?’ zei Mart. Het huiverende gezicht dat onder de kap uit tuurde, leek aan de deur van de dood te kloppen, maar zijn stem klonk fel.

‘Omdat als ik zoveel van de Ene Kracht gebruik, iedere Aes Sedai op minder dan tien span afstand zal weten dat iemand heeft geleid. We willen die Seanchanen niet met een paar van hun damane naar ons toe lokken.’ Haar mond kneep zich boos samen. Ze waren enkele dingen te weten gekomen in dat dorp, dat Atuansmolen heette, hoewel de feiten die ze hadden gehoord meer vragen opwierpen dan ze beantwoordden. Het ene moment hadden de mensen vrijuit gesproken en het volgende moment hadden ze bevend rondgegluurd en hun mond stijf dichtgehouden. Ze rilden allemaal van angst dat de Seanchanen zouden terugkomen met hun monsters en damane. Dat vrouwen die Aes Sedai hadden moeten zijn als dieren aan een riem werden gehouden, beangstigde de dorpelingen nog meer dan de vreemde beesten die de Seanchanen gehoorzaamden. Die dingen kon het volk van Atuansmolen slechts fluisterend beschrijven, alsof ze aan nachtmerries waren ontsprongen. Het ergste van alles waren de lessen die de Seanchanen hun hadden geleerd voor het vertrek. Die hadden het merg in hun botten bevroren. Ze hadden hun doden begraven, maar waren te bang om de grote verkoolde plek op het dorpsplein schoon te maken. Niemand van hen wilde zeggen wat daar was gebeurd, maar Hurin had bij het binnenrijden van het dorp moeten overgeven en hij wilde niet in de buurt van die geblakerde grond komen.

Atuansmolen was half uitgestorven. Sommigen waren naar Falme gevlucht met de gedachte dat de Seanchanen minder wreed zouden optreden in een stad die ze vast in handen hadden. Anderen waren naar het oosten getrokken. Velen hadden gezegd dat zij hetzelfde wilden doen. Op de Vlakte van Almoth werd naar men zei gevochten tussen de Taraboners en Domani, maar alle huizen en schuren die daar in vlammen opgingen, waren aangestoken door fakkels in mensenhanden. Zelfs een oorlog was beter te verdragen dan wat de Seanchanen hadden gedaan of wat zij konden gaan doen. ‘Waarom heeft Fajin de Hoorn hierheen gebracht?’ mompelde Perijn. Die vraag had elk van hen vroeg of laat geopperd, maar niemand wist een antwoord. ‘Er is oorlog, de Seanchanen zijn er, hun monsters, dus waarom hierheen?’

Ingtar draaide zich in zijn zadel om en keek hem aan. Zijn gezicht leek even doods als dat van Mart. ‘Er zijn altijd mannen die in de verwarring van een oorlog mogelijkheden voor zichzelf zien. Fajin is er een van. Ongetwijfeld denkt hij de Hoorn te kunnen stelen, ditmaal van de Duistere, om hem voor zichzelf te gebruiken.’

‘De Vader van de Leugen maakt nooit simpele plannen,’ zei Verin. ‘Het kan zijn dat hij wil dat Fajin de Hoorn hierheen brengt om een reden die men alleen in Shayol Ghul kent.’

‘Monsters,’ snoof Mart. Zijn wangen waren ingevallen en zijn ogen lagen diep verzonken. Dat hij gezond klónk, maakte het alleen maar erger. ‘Ze hebben wat Trolloks gezien of een Schim, als je het mij vraagt. Nou, waarom niet? De Seanchanen laten Aes Sedai voor hen vechten, dus waarom geen Schimmen en Trolloks?’ Hij ving Verins strakke blik op en kromp in elkaar. ‘Nou ja, dat zijn ze toch, aangelijnd of niet. Ze kunnen geleiden en dus zijn het Aes Sedai.’ Hij wierp een blik op Rhand en lachte hortend. Mompelend voegde hij eraan toe: ‘Dat maakt jou ook een Aes Sedai, het Licht helpe ons allen.’

Masema kwam door de modder en de gestage regen naar hen teruggalopperen. ‘We komen weer bij een dorp, mijn heer,’ zei hij toen hij zich naast Ingtar in het gelid voegde. Zijn ogen gleden vluchtig langs Rhand en knepen zich samen, maar hij keek hem geen tweede keer aan. ‘Leeg, heer. Geen dorpelingen, geen Seanchanen, helemaal niemand. De huizen zien er allemaal goed uit, behalve twee of drie die... Nou ja, ze staan er gewoon niet meer, mijn heer.’ Ingtar stak zijn hand op en gaf het teken voor een draf. Het dorp dat Masema had verkend, lag tegen de hellingen van een heuvel, met bovenaan een bestraat plein in een cirkel van stenen muren. De huizen waren van steen, hadden platte daken en slechts één verdieping. Aan één zijde van het plein hadden drie wat grotere gebouwen gestaan, maar alles wat ervan restte, waren hopen geblakerd puin en her en der op het plein liggende brokken steen en dakbalken. Enkele luiken klapperden door de windstoten.

Ingtar steeg af voor het enige grote gebouw dat nog overeind stond. Het hoge, piepende uithangbord toonde een vrouw die met sterren jongleerde, maar er stond geen naam op. De regen droop in twee straaltjes van de hoeken. Verin haastte zich naar binnen, terwijl Ingtar zei: ‘Uno, doorzoek ieder huis. Als er iemand is achtergebleven, kan die ons misschien vertellen wat er is gebeurd en misschien nog iets meer over die Seanchanen. Als je nog wat voedsel vindt, breng je dat mee. En dekens.’ Uno knikte en begon de opdracht aan zijn mannen door te geven. Ingtar wendde zich tot Hurin. ‘Wat ruik je? Is Fajin hier doorheen getrokken?’

Hurin wreef langs zijn neus en schudde zijn hoofd. ‘Hij niet, mijn heer, en de Trolloks ook niet. Wie dat daar heeft gedaan, liet wel stank achter.’ Hij wees op de bouwvallen van de huizen. ‘Moord, mijn heer. Daar zaten mensen in.’

‘Seanchanen,’ gromde Ingtar. ‘Laten we naar binnen gaan. Ragan, zoek een of andere stal voor de paarden.’

Verin had in de twee grote haarden aan beide kanten van de gelagkamer al een vuur aangestoken en stond haar handen warm te wrijven. Haar doorweekte mantel lag uitgespreid op een van de tafels die her en der op de tegelvloer stonden. Ze had ook een paar kaarsen gevonden, die vastgezet in gesmolten was op een tafel stonden te branden. Leegte en stilte, afgezien van het gerommel van het onweer, lieten het vertrek vanwege de dansende schaduwen op een kelder lijken. Rhand gooide zijn natte mantel en jas over een tafel en voegde zich bij Verin. Alleen Loial leek meer belangstelling te hebben voor zijn boeken dan in warmte voor zichzelf.

‘Op deze manier vinden we de Hoorn van Valere nooit,’ zei Ingtar. ‘We zijn nu al drie dagen bezig sinds... sinds we hier aankwamen.’ Hij rilde en krabde in zijn haar. Rhand vroeg zich af wat de Shienaraan in zijn andere levens had gezien. ‘Zeker nog een dag of twee naar Falme en al die tijd hebben we zelfs geen haartje van Fajin of zijn Duistervrienden gevonden. Er liggen tientallen dorpjes langs de kust. Hij kan naar elk van die plaatsen zijn getrokken, een schip hebben genomen en nu ver op zee zitten. Als hij ooit hier is geweest.’

‘Hij is hier,’ zei Verin kalm, ‘en hij is naar Falme gegaan.’

‘En daar is hij nog steeds,’ voegde Rhand eraan toe. Hij wacht op me. Alsjeblieft, Licht, hij wacht nog steeds.

‘Hurin heeft geen vleugje van hem opgesnoven,’ zei Ingtar. De snuiver trok zijn schouders op alsof hij zichzelf de schuld gaf van zijn falen. ‘Waarom zou hij juist Falme kiezen? Als we die dorpelingen mogen geloven, houden die Seanchanen Falme bezet. Ik zou mijn beste jachthond geven om te weten te komen wie ze zijn en waar ze vandaan zijn gekomen.’

‘Wie ze zijn, is voor ons niet van belang.’ Verin knielde neer, maakte haar zadeltassen open en trok er droge kleren uit. ‘We hebben in ieder geval een kamer waarin we andere kleren kunnen aantrekken, al zal het ons weinig helpen als het weer niet omslaat. Ingtar, het kan heel goed zijn dat de verhalen van die dorpelingen kloppen en dat de Seanchanen de teruggekeerde afstammelingen zijn van de legers van Artur Haviksvleugel. Belangrijker is of Padan Fajin naar Falme is gegaan. Die tekst in de kerkers van Fal Dara...’

‘... noemde Fajin niet. Vergeef me, Verin Sedai, maar dat kan net zo goed een slimmigheidje, een zwarte voorspelling zijn geweest. Ik neem aan dat zelfs Trolloks niet zo dom zijn dat ze ons alles vooraf over hun plannen vertellen.’

Ze keek op haar knieën naar hem om. ‘En wat ben je van plan als je mijn raad niet wilt opvolgen?’

‘Ik ben van plan de Hoorn van Valere te vinden,’ zei Ingtar vastberaden. ‘Vergeef me, maar ik ga eerder op mijn eigen gevoel af dan op wat krabbels van een Trollok...’

‘Door een Myrddraal, vast en zeker,’ mompelde Verin maar hij praatte gewoon door.

‘... of een Duistervriend die zich door zijn eigen woorden lijkt te verraden. Ik ben van plan het gebied stelselmatig af te zoeken, tot Hurin een spoor ruikt of we Fajin tegen het lijf lopen. Ik moet de Hoorn hebben, Verin Sedai. Ik moet.’

‘Dat hoort niet,’ zei Hurin zachtjes. ‘Niets “moet”. Wat gebeurt, gebeurt.’ Niemand schonk hem echter enige aandacht. ‘Dat moeten we allemaal,’ mompelde Verin terwijl ze haar zadeltassen nazocht. ‘Toch kunnen sommige dingen nog belangrijker zijn.’ Meer zei ze niet, maar Rhand trok een gezicht. Hij wilde dolgraag weg van haar, weg van haar wenken en tersluikse opmerkingen. Ik ben de Herrezen Draak niet. Licht, wat zou ik er niet voor geven om zo ver mogelijk weg te zijn uit de buurt van elke Aes Sedai. ‘Ingtar, ik denk dat ik doorrijd naar Falme. Fajin is daar – ik weet het zeker – en als ik niet gauw ga, zal hij Emondsveld vernietigen.’ Hier had hij nooit eerder over gesproken.

Ze staarden hem allemaal aan. Mart en Perijn met diepe rimpels in hun voorhoofd, bezorgd, maar nadenkend. Verin, alsof zij net een nieuw stukje aan het raadsel had toegevoegd. Ingtar liet openlijk blijken het niet te geloven.

‘Waarom zou hij dat doen?’ vroeg de Shienaraan. ‘Weet ik niet,’ loog Rhand, ‘maar dat was een stukje van de boodschap die hij bij Barthanes achterliet.’

‘En heeft Barthanes gezegd dat Fajin naar Falme wilde gaan?’ wilde Ingtar weten. ‘Nee, het zou er trouwens toch niets toe doen.’ Hij lachte verbitterd. ‘Duistervrienden liegen even gemakkelijk als ze ademhalen.’

‘Rhand,’ zei Mart, ‘als ik wist hoe ik Fajin uit Emondsveld kan houden, zou ik het doen. Als ik zeker wist dat hij daarheen ging. Maar ik heb die dolk nodig, Rhand, en Hurin is mijn beste kans die te vinden.’

‘Ik ga waar jij gaat, Rhand,’ zei Loial. Hij had ondertussen grondig bekeken of zijn boeken droog waren en trok nu zijn doorweekte mantel uit. ‘Maar ik snap niet hoe enkele dagen langer alles nu ten goede of ten kwade kunnen keren. Probeer maar eens een keer wat minder haastig te zijn.’

‘Voor mij maakt het niet uit of we naar Falme gaan, nu, later of nooit,’ zei Perijn schouder ophalend, ‘maar als Fajin echt Emondsveld heeft bedreigd... Nou ja, Mart heeft gelijk. Hurin is onze beste kans om hem te vinden.’

‘Ik kan hem vinden, heer Rhand,’ opperde Hurin. ‘Zodra ik zijn lucht opvang, breng ik u recht naar hem toe. Geen enkel ander mens laat zo’n spoor achter.’

‘Je moet je eigen keuze maken, Rhand,’ zei Verin behoedzaam, ‘maar denk eraan dat Falme is bezet door invallers waar we vrijwel niets van weten. Als je alleen naar Falme rijdt, zul je misschien als gevangene eindigen, of nog erger en dat heeft helemaal geen nut. Ik ben er zeker van dat elke keus van jou de goede zal zijn.’

‘Ta’veren,’ bromde Loial. Rhand gooide zijn handen op.

Uno kwam van het dorpsplein binnen en schudde het water van zijn mantel. ‘Geen bloedkip te bekennen, mijn heer. Volgens mij zijn ze ervandoor gegaan als gevilde varkens. Al het vee is weg en er staat ook geen enkele bloedwagen of kar meer. De helft van de vervloekte huizen is tot de vloerplanken leeggehaald. Ik verwed er mijn soldij onder dat u ze kunt vinden door alle bloedmeubels te volgen die ze aan de kant van de weg zullen gooien zodra ze beseffen dat die hun bloedkarren alleen maar zwaarder maken.’

‘Hoe staat het met kleren?’ vroeg Ingtar.

Uno kneep verbaasd zijn ene oog dicht. ‘Hier en daar wat, mijn heer. Voornamelijk spul waarvan ze dachten dat het te waardeloos was om mee te nemen.’

‘Dan doen we het daarmee. Hurin, ik wil jou en enkele anderen aankleden als plaatselijke bewoners, zodat jullie niet opvallen. Ik wil dan dat je in een wijde cirkel rondtrekt tot je het spoor kruist.’ Er kwamen nog meer soldaten naar binnen, die zich rond Hurin en Ingtar verzamelden om mee te luisteren.

Rhand leunde met zijn handen tegen de schoorsteenmantel en staarde in de vlammen. Die deden hem aan Ba’alzamons ogen denken. ‘Er is niet veel tijd meer,’ zei hij. ‘Ik voel... hoe iets... me naar Falme trekt en er is niet veel tijd meer.’ Hij zag Verin naar hem kijken en voegde er schor aan toe: ‘Nee, dat niet. Ik moet Fajin vinden. Het heeft... niets daarmee te maken.’

Verin knikte. ‘Het Rad weeft wat het Rad wil en we zijn allemaal in het Patroon verweven. Fajin zit hier al enkele weken, misschien zelfs maanden. Enkele dagen meer zal weinig verschil uitmaken voor wat staat te gebeuren.’

‘Ik ga wat slaap inhalen,’ mompelde hij en pakte zijn zadeltassen op. ‘Ze kunnen niet alle bedden hebben meegenomen.’ Boven vond hij inderdaad bedden, maar slechts enkele hadden nog een matras en die waren zo hobbelig dat hij dacht dat hij op de vloer gemakkelijker zou liggen. Ten slotte koos hij een bed waarvan de matras enkel in het midden was doorgezakt. Er stond verder niets in de kamer, behalve een houten stoel en een tafel met een gammele poot.

Hij trok zijn natte spullen uit, deed voor hij ging liggen droge kleren aan omdat er geen lakens of dekens waren en zette zijn zwaard aan het hoofdeinde van zijn bed. Wrang bedacht hij dat de banier van de Draak als droge deken kon dienen, maar hij liet hem veilig achter de gespen van zijn zadeltas zitten.

Regen roffelde op het dak, de donder gromde boven hem en zo nu en dan flitsten de bliksems wit licht door het venster. Huiverend lag hij op de matras te woelen en zocht de beste houding. Hij vroeg zich af of de banier eigenlijk toch geen goede deken kon zijn en of hij door moest rijden naar Falme.

Hij draaide zich op zijn andere zij en Ba’alzamon stond naast zijn bed, met de ontrolde, zuiver witte Drakenbanier in zijn handen. De kamer leek donkerder op die plek, alsof Ba’alzamon aan de rand van een vettige zwarte rookwolk stond. Bijna geheelde brandwonden liepen kriskras over zijn gezicht en terwijl Rhand lag te kijken, verdwenen zijn pikzwarte ogen een ogenblik om te worden vervangen door peilloze grotten van vuur. Rhands zadeltassen lagen bij zijn voeten, de gespen waren los en de flap waar de banier had gezeten, was teruggeslagen.

‘De tijd komt naderbij, Lews Therin. Duizenden draden trekken strak en spoedig zul je vastzitten, in de val, op een pad dat je niet kunt veranderen. Waanzin. Dood. Zul je, voor je sterft, nogmaals alles wat je liefhebt, vermoorden?’

Rhand wierp een blik op de deur, maar maakte geen enkele beweging, behalve dat hij rechtop in het bed ging zitten. Wat voor zin had het voor de Duistere te vluchten? Zijn keel voelde aan als zand. ‘Ik ben de Draak niet, Vader van de Leugen,’ zei hij hees. De duisternis achter Ba’alzamon kolkte en ovens loeiden toen Ba’alzamon lachte. ‘Je eert me. En verlaagt jezelf. Ik ken je maar al te goed. Ik heb wel duizenden keren voor je gestaan. Duizend maal duizend keer. Ik ken je tot diep in je ellendige hart, Lews Therin Verwantslachter.’ Hij lachte weer. Rhand hield een hand voor zijn gezicht tegen de hitte die uit die withete mond kwam. ‘Wat wil je? Ik zal je niet dienen. Ik zal niets doen wat jij wilt. Ik sterf liever!’

‘Je zult sterven, worm! Hoeveel keer ben je gestorven in de spannen der eeuwen, dwaas, en hoeveel heeft je dood jou geholpen? Het graf is koud en eenzaam, afgezien van de maden. Het graf behoort mij toe. Ditmaal zal er voor jou geen wedergeboorte plaatsvinden. Ditmaal zal het Rad des Tijds worden gebroken en de wereld naar het beeld van de Schaduw worden geschapen. Ditmaal zal jouw dood eeuwig zijn! Nou, wat kies je? De eeuwige dood? Of eeuwig leven... en eeuwige macht!’

Rhand besefte amper dat hij stond. De leegte had hem omringd, hij voelde saidin en de Ene Kracht stroomde in hem naar binnen. Dat feit zorgde ervoor dat de leegte bijna openbarstte. Was dit echt? Was het een droom? Kon hij in een droom geleiden? Maar de vloedgolf die door hem heen kolkte, spoelde zijn twijfel weg. Hij wierp het naar Ba’alzamon, wierp de zuivere Ene Kracht, de Kracht die het

Rad deed draaien, de Kracht die zeeën deed branden en bergen verslond.

Ba’alzamon deed een halve stap achteruit en omklemde de banier die hij voor zich hield. Vlammen laaiden op in zijn wijd open ogen en mond en de duisternis leek hem in schaduw te hullen. In de Schaduw. De Kracht schoot de zwarte mist in en verdween, werd opgezogen als water door uitgedroogd zand.

Rhand putte saidin, wilde meer, steeds meer opnemen. Zijn vlees leek zo koud dat het bij een aanraking zou vergruizen; het vlees brandde alsof het zou wegkoken. Zijn botten stonden op het punt te verbrijzelen tot kille askorrels. Hij gaf er niets om, het was of hij het leven zelf dronk.

‘Dwaas!’ brulde Ba’alzamon. ‘Je zult jezelf vernietigen.’ Mart. De gedachte dreef ergens voorbij die alles verterende vloed. De dolk. De Hoorn. Fajin. Emondsveld. Ik mag nog niet sterven. Hij wist niet goed hoe hij het deed, maar opeens was alles weg, saidin en de leegte. Onbeheerst rillend viel hij naast het bed op zijn knieën neer en sloeg de armen om zich heen in een vergeefse poging het beven te stoppen.

‘Dat is beter, Lews Therin.’ Ba’alzamon gooide de banier op de grond en zette zijn handen op de rugleuning van de stoel. Sliertjes rook stegen op tussen zijn vingers. De schaduw omhulde hem niet meer. ‘Daar ligt je banier, Verwantslachter. Veel zal die je niet helpen. Duizend touwtjes in duizend jaren hebben je hier gebracht. Tienduizenden, geweven in de Eeuwen, binden je als een schaap voor de slacht. Het Rad zelf houdt je gevangen in je eigen lot, Eeuw na Eeuw. Maar ik kan je vrij maken. Slappe hond, op de hele wereld kan alleen ik je bijbrengen hoe je de Kracht kunt geleiden, alleen ik kan verhinderen dat het je doodt voor je de kans loopt krankzinnig te worden, alleen ik kan de waanzin tegenhouden. Je hebt me eerder gediend, Lews Therin. Dien me wederom of wees voor altijd verdoemd!’ ik heet,’ zei Rhand tussen zijn klapperende tanden door, ‘Rhand Altor.’ Zijn rillen dwong hem de ogen te sluiten en toen hij ze weer opendeed, was hij alleen.

Ba’alzamon was weg. De schaduw was weg. Zijn zadeltassen stonden dichtgegespt tegen de stoel en een kant puilde uit door de Drakenbanier, precies zoals hij ze had neergezet. Maar van de rugleuning rezen nog sliertjes rook op uit de verkoolde vingerafdrukken.

42

Falme

Nynaeve drukte Elayne terug in de smalle steeg tussen de winkel van een kledingkoopman en een pottenbakkerij toen het vrouwenpaar, dat door een zilveren lijn was verbonden, voorbijkwam in de kasseienstraat die de haven van Falme met de stad verbond. Ze wilde niet het gevaar lopen al te dicht bij dat paar te komen. De mensen op straat maakten ruim baan voor die twee, zelfs nog sneller dan ze voor de Seanchaanse soldaten deden of voor de enkele palankijn van een edelman die nu werd rondgedragen met dikke gordijnen tegen de kou. Zelfs de straatkunstenaars boden niet aan hun portret in krijt of potlood te tekenen, hoewel ze ieder ander wel lastig vielen. Nynaeves mond verstrakte toen haar ogen de sul’dam en damane door de menigte volgden. Zelfs na die paar weken in deze stad maakte dat haar misselijk. Misschien voelde ze zich er nu nog zieker door. Ze kon zich niet voorstellen dat men een vrouw zoiets aandeed, zelfs Moiraine of Liandrin niet.

Nou ja, Liandrin misschien wel, gaf ze bitter toe. Soms, ’s nachts in de kleine, stinkende kamer die ze van de visboer beneden hadden gehuurd, dacht ze aan wat ze Liandrin zou willen aandoen als ze haar te pakken kregen. Liandrin zelfs nog meer dan Suroth. Meermalen schrok ze van haar eigen wreedheid, zelfs als ze zich verkneukelde over haar eigen slimme ideeën.

Terwijl ze het tweetal in het oog trachtte te houden, viel haar blik op een man die vel over been was. Hij liep een heel eind verder op straat en het gekrioel van de menigte maakte hem al snel weer onzichtbaar. Ze ving nog net een grote neus in een smal gezicht op. Hij droeg een rijke bronskleurige fluwelen mantel van Seanchaanse snit over zijn kledij, maar ze dacht niet dat hij een Seanchaan was. De dienaar die hem volgde, was er echter wel een, van hoge rang, met een geschoren slaap. De plaatselijke bewoners hadden de Seanchaanse gewoonten, zeker dat soort kapsels, niet overgenomen. Hij leek op Fadati Fajin, dacht ze en geloofde het niet. Dat kan niet. Niet hier.

‘Nynaeve,’ zei Elayne zachtjes. ‘Kunnen we nu verder? Die appel-venter staat naar zijn kraam te kijken alsof hij denkt dat er enkele ogenblikken geleden meer appels waren. Ik zou niet willen dat hij zich gaat afvragen wat ik in mijn zakken heb.’ Ze droegen beiden lange schapenleren jassen met lichtrode geborduurde spiralen op het bovenstuk. Het was een plattelandsdracht, maar die kon er in Falme heel goed mee door, waar veel mensen van de boerderijen en dorpen waren aangekomen. Tussen zoveel onbekenden kon het tweetal zich onopgemerkt bewegen. Nynaeve had haar vlecht uitgeborsteld en haar gouden ring, het serpent dat zijn eigen staart opat, hing nu onder haar gewaad naast de zware ring van Lan aan het leren koordje rond haar nek. De grote jaszakken van Elayne puilden verdacht uit. ‘Heb je appels gestolen?’ siste Nynaeve zachtjes, terwijl ze Elayne mee de drukke straat in trok. ‘Elayne, we hoeven niet te stelen. In ieder geval nog niet.’

‘Nee? Hoeveel geld hebben we nog over? De laatste paar dagen heb jij rond etenstijd verdacht vaak “geen trek” gehad.’

‘Nou, ik heb geen trek!’ snauwde Nynaeve en probeerde het holle gevoel in haar buik te vergeten. Alles had aanzienlijk meer gekost dan zij had verwacht. Ze had de inwoners horen klagen hoe sterk de prijzen sinds de komst van de Seanchanen waren gestegen. ‘Geef me er maar een.’ De appel die Elayne uit haar zak opdiepte, was klein en hard, maar hij bleek verrukkelijk zoet toen Nynaeve erin beet. Ze likte het sap van haar lippen. ‘Hoe heb je ze kunnen...’ Ze hield Elayne met een ruk tegen en keek haar recht in de ogen. ‘Heb je...? Heb je...?’ Ze wist niet hoe ze het moest zeggen met al die voorbijgangers, maar Elayne begreep het.

‘Maar een heel klein beetje. Ik heb ervoor gezorgd dat die stapel oude, overrijpe meloenen omrolde en toen hij ze ging terugleggen...’ Ze schaamde zich niet eens zo erg, zag Nynaeve, dat ze bloosde of verlegen keek. Ze beet onbezorgd in haar appel en trok haar schouders op. ‘Je hoeft me niet zo boos aan te kijken. Ik heb heel goed rondgekeken om er zeker van te zijn dat er geen damane in de buurt was.’ Ze snoof. ‘Als ik zo’n gevangene was, zou ik mijn bewaakster niet helpen om van andere vrouwen slavinnen te maken. Hoewel, als je ziet hoe deze Falmenaren zich gedragen, dan zou je denken dat ze hun hele leven al de mensen dienen die hun doodsvijanden zouden moeten zijn.’ Ze bekeek de mensen die zich voorbij haastten met openlijke verachting. Zelfs van grote afstand kon je zien waar Seanchanen, ook gewone soldaten, liepen vanwege de buigingen van de Falmenaren. ‘Ze zouden zich moeten verzetten. Ze zouden moeten terugvechten.’

‘Hoe? Tegen... zoiets?’

Ze moesten net als ieder ander naar de zijkant van de straat lopen toen Seanchaanse soldaten uit de richting van de haven naderden. Het lukte Nynaeve een buiging te maken, met haar handen op haar knieën, haar gezicht keurig effen en nietszeggend. Elayne was langzamer en maakte haar buiging met een vies vertrokken mond. De wacht bestond uit twintig geharnaste mannen en vrouwen te paard, waar Nynaeve dankbaar voor was. Ze kon er maar niet aan wennen dat mensen dingen bereden die eruitzagen als staartloze katten met bronskleurige schubben. En een berijder van zo’n vliegend beest maakte haar altijd duizelig. Ze was blij dat er maar zo weinig van hen waren. Toch draafden er twee aangelijnde beesten met de wacht mee, vleugelloze vogels met een ruw leren vel en scherpe snavels die nog hoger boven de kasseien reikten dan de gehelmde soldaten. Met hun lange lenige poten leken ze sneller te kunnen lopen dan elk paard.

Ze richtte zich langzaam op toen de Seanchanen voorbij waren. Sommigen van hen die voor de wacht hadden gebogen, vluchtten bijna de straat uit. Niemand voelde zich veilig bij die Seanchaanse beesten, behalve de Seanchanen zelf. ‘Elayne, ik zweer je,’ zei ze zachtjes toen ze weer verder omhoogstapten, ‘als ze ons gevangennemen, en voor we worden gedood, of wat dan ook, zal ik ze op mijn blote knieën smeken of ik jou van top tot teen mag afranselen met de gemeenste zweep die ik kan vinden! Als je nu nog niet hebt geleerd voorzichtig te zijn, dan is het misschien de hoogste tijd dat ik je naar Tar Valon terugstuur, of naar Caemlin, of waar dan ook.’ ik ben voorzichtig. Ik heb in ieder geval nog gekeken of er geen damane in de buurt was. En jij dan? Ik heb je zien geleiden terwijl we er duidelijk een konden zien!’

‘Ik zorgde ervoor dat ze niet naar me keken,’ mopperde Nynaeve. Al haar razernij die ontstond bij het zien van de vrouwen die als dieren waren aangelijnd, had ze moeten intomen om dat klaar te spelen.

‘En ik heb het maar één keer gedaan. En het was maar een miezerig beetje.’

‘Miezerig? We moesten ons drie dagen in onze kamer verschuilen en vislucht opsnuiven, terwijl zij de stad afzochten naar degene die had geleid. Noem je dat voorzichtig?’

‘Ik moest weten of er een manier was om die band los te maken.’ Ze dacht dat die er was. Om er zeker van te zijn wilde ze de Kracht op nog een andere band uitproberen en daar zag ze niet met genoegen naar uit. Net als Elayne had ze gedacht dat de damane allemaal gevangenen waren die graag wilden ontsnappen, maar juist de vrouw met de halsband had het op een gillen gezet.

Een man met een handkar die over de kasseien ratelde, kwam voorbij en bood zijn diensten aan om scharen en messen te slijpen. ‘Op de een of andere manier zouden ze zich moeten verzetten,’ gromde Elayne. ‘Als er een Seanchaan bij betrokken is, doen ze net of ze niets zien van wat er om hen heen gebeurt.’

Nynaeve zuchtte enkel. Het hielp niet dat ze het eigenlijk half en half met Elayne eens was. In het begin had ze gedacht dat een deel van Falmens onderworpenheid toneel was, maar ze had geen enkel teken van verzet gezien. Nergens. Aanvankelijk had ze ernaar gezocht in de hoop hulp bij de bevrijding van Min en Egwene te vinden, maar iedereen werd al doodsbang bij de kleinste aanduiding dat ze zich tegen de Seanchanen dienden te verzetten. Ze vroeg er niet meer naar, uit vrees het verkeerde soort aandacht te trekken. Eigenlijk kon ze zich ook niet goed voorstellen hoe de mensen kónden vechten. Monsters en Aes Sedai. Hoe kun je tegelijk Aes Sedai en monsters bestrijden?

Voor hen rezen vijf hoge huizen op, die tot de grootste huizen van de stad behoorden en samen een aaneengesloten rij vormden. Tussen twee huizenblokken zag Nynaeve een steeg naast een snijderij, waar ze een oogje konden houden op de ingang van enkele grote huizen. Vanuit de steeg was het onmogelijk alle deuren in de gaten te houden, maar ze wilde Elayne niet in gevaar brengen door haar de andere deuren te laten bewaken, en het was niet verstandig nog dichterbij te gaan staan. Boven de daken, in de straat erachter, wapperde de banier met de gouden havik van hoogheer Turak. De huizen werden alleen bezocht door vrouwen en de meesten waren sul’dam, alleen of met een damane achter zich aan. De gebouwen waren door de Seanchanen overgenomen om er damane in onder te brengen. Egwene moest daarbinnen zijn en Min waarschijnlijk ook. Tot dusver hadden ze geen spoor van Min gevonden, hoewel ze tussen de mensen natuurlijk net zo onzichtbaar was als zij. Nynaeve had vele verhalen gehoord over vrouwen en meisjes die op straat waren opgepakt of uit de dorpen waren gehaald. Ze gingen allemaal die huizen binnen, en als ze er ooit nog uitkwamen, droegen ze een halsband.

Ze zette zich op een kist naast Elayne neer en groef in de mantel van haar vriendin naar enkele kleine appeltjes. Er liepen hier minder stedelingen rond. De mensen wisten wat dat voor huizen waren en iedereen vermeed ze, net zoals ze ook met een boog om de stallen liepen waar de Seanchanen hun beesten hielden. Vanwege de weinige voorbijgangers was het niet moeilijk een oogje op de deuren te houden. Ze waren twee gewone vrouwen die een hapje wilden eten, weer twee mensen die het eten in een herberg niet konden betalen. Ze trokken weinig meer dan een nietsziende blik.

Terwijl ze gedachteloos zat te eten, probeerde Nynaeve opnieuw een plan te bedenken. Het openmaken van zo’n halsband – als ze dat al zou kunnen – was zinloos, tenzij ze in de buurt van Egwene kon komen. De appels smaakten minder zoet dan eerst.

Van de vertrekken vlak onder het dak waren door slordige tussenmuren wat kamertjes gemaakt en Egwene had er een van. Ze kon vanuit haar smalle raampje de tuin zien, waar de damane met hun sul’dam liepen. Het waren aparte tuinen geweest, voor de Seanchanen de omheiningen hadden weggehaald en de grote huizen hadden gevorderd voor hun damane. De bomen waren vrijwel kaal, maar de damane werden, of ze nou wilden of niet, nog steeds naar buiten gebracht voor het luchten. Egwene stond naar de tuin te kijken omdat Renna daar beneden stond te praten met een andere sul’dam en zolang ze Renna kon zien, zou die haar niet door haar onverwachte binnenkomst verrassen.

Er kon wel een andere sul’dam binnenkomen – er waren veel meer sul’dam dan damane en iedere sul’dam wilde aan de beurt komen met de armband. Ze noemden het volledig zijn, maar Renna was nog steeds belast met haar opvoeding en droeg dus vier van de vijf keer haar armband. Als er iemand kwam, kon die vrijelijk binnenkomen. Er zat geen slot in de kamerdeur van een damane. Egwenes kamer bevatte alleen een hard en smal bed, een wastafeltje met een geschilferde kan en kom, een stoel en een kleine tafel. Voor meer was geen ruimte. Damane hadden geen behoefte aan gemak, een eigen plekje of bezittingen. Damane waren bezit. Min had net zo’n kamertje in een ander huis, maar Min kon bijna naar believen gaan en staan waar ze wilde. Seanchanen waren geweldig met regels. Ze hadden er meer dan de Witte Toren voor Novices. Egwene ging op enige afstand van het raam staan. Ze wilde niet dat een van de vrouwen daar beneden omhoogkeek en de gloed zag die om haar heen hing als ze de Ene Kracht geleidde en voorzichtig maar vergeefs de band rond haar hals onderzocht. Ze wist nog niet eens of de band uit één stuk of uit schakels bestond. Soms leek het het ene, dan weer het andere. Maar steeds weer leek het een geheel te vormen. Het was slechts een miniem stroompje Kracht, de kleinste druppel die ze zich kon voorstellen, maar zelfs dan parelde het zweet op haar gezicht en kneep haar maag zich samen. Daar zorgde de a’dam voor. Als een damane trachtte te geleiden zonder dat een sul’dam de armband droeg, voelde ze zich misselijk, en hoe meer Kracht ze geleidde, hoe zieker ze zich voelde. Het aansteken van een kaars buiten het bereik van de sul’dam betekende zeker overgeven. Eenmaal had Renna haar opgedragen kleine lichtbollen te jongleren terwijl de armband op de tafel lag. Zelfs de herinnering deed haar nog beven. Nu kronkelde de zilveren lijn over de kale vloer en tegen de kale houten wand omhoog naar de armband die aan een haak hing. Als ze het ding zag, moest ze van woede haar tanden op elkaar klemmen. Een hond die zo zorgeloos was aangelijnd, was weggerend. Als een damane haar armband maar een voet verplaatste... Renna had haar dat ook laten doen. Ze moest haar eigen armband door de kamer dragen. Moest het althans proberen. Ze wist zeker dat de sul’dam de armband al snel om haar pols had vastgeklikt, maar voor Egwene leek het of ze krimpend van de pijn urenlang krijsend en gillend op de vloer had liggen kronkelen.

Er klopte iemand op de deur en Egwene schoot omhoog voor ze besefte dat het geen sul’dam kon zijn. Die zou nooit aankloppen. Ze wilde de Kracht trouwens toch al loslaten. Ze begon zich behoorlijk ziek te voelen. ‘Min?’

‘Daar ben ik weer voor mijn wekelijks bezoekje,’ kondigde Min aan, terwijl ze naar binnen glipte en de deur achter zich sloot. Haar opgewektheid klonk wat gemaakt, maar ze deed al het mogelijke om Egwene moed in te spreken. ‘Wat vind je ervan?’ Ze draaide rond en toonde haar donkergroene wollen Seanchaanse rok. Een dikke bijpassende mantel hing over haar arm. Ze had zelfs een groen lint om haar donkere haren bijeen te houden, hoewel die daar amper lang genoeg voor waren. In een schede aan haar ceintuur droeg ze nog steeds haar mes. Egwene was verbaasd geweest toen Min voor het eerst met dat mes verscheen, maar de Seanchanen leken iedereen te vertrouwen. Tot men een regel overtrad. ‘Mooi,’ zei Egwene behoedzaam. ‘Maar waarom?’ ik ben niet naar de vijand overgelopen, als je dat mocht denken. Het was dit of een ander plekje in de stad vinden om naar buiten te mogen, waardoor ik jou misschien niet zou kunnen bezoeken.’ Ze wilde schrijlings op de stoel gaan zitten, zoals ze het in haar kniebroek zou hebben gedaan, maar schudde toen spottend het hoofd en draaide de stoel om. ‘Iedereen heeft een plaatsje in het Patroon,’ praatte ze iemand na, ‘en ieders plaats moet helder en duidelijk blijken. Die ouwe feeks Mulaen had er blijkbaar genoeg van dat uit mijn uiterlijk niet bleek wat mijn plaats was en besloot dat ik bij de dienaressen hoorde. Ik mocht kiezen. Je zou eens moeten zien wat de Seanchaanse dienaressen van de heren dragen. Misschien is het leuk, maar alleen voor je vriend, of nog beter als je getrouwd bent. Nou ja, ik kan niet meer terug. Nog niet in ieder geval. Mulaen heeft mijn jas en kniebroek verbrand.’ Ze grimaste om te laten zien wat ze ervan vond. Ze pakte een steentje van een klein hoopje stenen op tafel en gooide dat van de ene hand in de andere. ‘Zo erg is het niet,’ zei ze met een lach, ‘behalve dat ik al een heel lange tijd geen rok meer heb gedragen, zodat ik er telkens over struikel.’

Ook Egwene had moeten toezien hoe haar kleren werden verbrand, waaronder die van mooie groene zijde. Ze was blij geweest dat ze niet meer had meegenomen van de kleren die vrouwe Amalisa haar had gegeven, zelfs al zou ze die kleren of de Witte Toren nooit meer zien. Wat ze nu droeg, was in hetzelfde saaie donkergrijs dat alle damane droegen. Damane hebben geen bezittingen, was haar uitgelegd. Het gewaad van een damane, het voedsel dat ze eet, het bed dat ze beslaapt, zijn allemaal geschenken van haar sul’dam. Als een sul’dam wil dat een damane op de vloer slaapt en niet op een bed, of in een stal, dan is dat helemaal de keuze van de sul’dam. Mulaen, het hoofd van het damaneverblijf, had een dreunende neusstem, maar ze lette scherp op elke damane die zich niet ieder lettertje van haar saaie uiteenzettingen herinnerde.

‘Ik denk niet dat ik mijn vroegere leven ooit terug zal krijgen,’ zei Egwene zuchtend terwijl ze zich op haar bed liet zakken. Ze gebaarde naar de stenen op de tafel. ‘Renna heeft me gisteren een proef laten doen. Ik moest geblinddoekt in dat stapeltje een ijzersteen of een kopersteen vinden, die zij erin verborg. Ze heeft ze hier laten liggen om mij aan mijn succes te herinneren. Ze schijnt te denken dat die herinnering een soort beloning is.’

‘Het lijkt me niet zoveel erger dan het andere. Zeker niet zo erg als dingen als vuurwerk te laten ontploffen. Had je niet kunnen liegen? Zeggen dat je niet wist welke steen het was?’

‘Je weet nog steeds niet hoe dit is.’ Egwene trok aan haar halsband. Trekken hielp net zo weinig als geleiden. ‘Als Renna die armband draagt, weet ze wat ik met de Kracht doe, en wat niet. Soms lijkt ze het zelfs te weten wanneer ze de armband niet draagt. Ze zegt dat sul’dam na een poosje iets ontwikkelen dat zij verwantschap noemt.’ Ze zuchtte. ‘Niemand was eerder op het idee gekomen mij die proef af te nemen. Aarde is een van de vijf Krachten waar mannen het sterkst in waren. Toen ik die stenen had aangewezen, bracht ze mij de stad uit en was ik in staat feilloos een verlaten ijzermijn aan te wijzen. Het was daar helemaal dichtgegroeid en je kon geen opening meer zien, maar toen ik eenmaal wist hoe, kon ik het ijzer in de grond voelen. Er zit niet genoeg meer om het op te delven, al honderd jaar niet meer, maar ik wist dat het er zat. Ik kon niet tegen haar liegen, Min. Zodra ik de mijn had gevoeld, wist ze het. Ze was zo opgewonden dat ze me iets lekkers bij het eten beloofde.’ Ze voelde hoe rood haar wangen werden, van boosheid, van verlegenheid. Bitter voegde ze eraan toe: ‘Blijkbaar ben ik nu te waardevol om verspild te worden aan het opblazen van dingen. Iedere damane kan dat, maar slechts een handvol kan ijzer in de bodem voelen. Licht, ik heb de pest aan dingen te laten ontploffen. Ik wou maar dat dat mijn enige gave was.’

Het rood van haar wangen werd feller. Ze haatte het echt. Ze wilde geen bomen tot splinters laten barsten en de grond laten ontploffen. Dat was voor de strijd, om te doden, en daar wilde ze niet aan meedoen. Alle oefeningen van de Seanchanen gaven haar echter wel de kans om saidar aan te raken, om te voelen hoe de Kracht door haar heen stroomde. Ze haatte de dingen die Renna en de anderen haar lieten doen, maar ze wist zeker dat ze nu veel meer van de Kracht kon geleiden dan in Tar Valon. Ze wist ook zeker dat ze er dingen mee kon doen waaraan geen enkele zuster in de Toren ooit gedacht had. Die hadden nooit gedacht aan het openrijten van de aarde om mensen te doden.

‘Misschien hoef je je niet langer zorgen te maken,’ zei Min grijnzend. ‘Ik heb voor ons een schip gevonden, Egwene. De schipper wordt hier door de Seanchanen vastgehouden en hij is zo’n beetje bereid met of zonder toestemming uit te zeilen.’

‘Als hij jou wil meenemen. Min, ga dan mee,’ zei Egwene vermoeid, ik heb je al verteld dat ik nu waardevol ben. Renna zegt dat ze over enkele dagen een schip naar Seanchan terugsturen. Alleen voor mij.’ Mins grijns verdween en ze zaten elkaar aan te kijken. Opeens slingerde Min haar steen naar de stapel stenen op tafel, waardoor die alle kanten uitvlogen. ‘Er moet een manier zijn om hier weg te komen. Er moet een manier zijn om dat bloedding van je nek te halen!’ Egwene steunde met haar hoofd tegen de muur. ‘Je weet dat de Seanchanen alle vrouwen die maar een beetje kunnen geleiden en die ze hebben gevonden, bij elkaar hebben gebracht. Ze komen overal vandaan, niet alleen uit Falme, maar ook uit vissersdorpen en uit boerenplaatsjes in het binnenland. Taraboners, Domani, vrouwen die ze van de schepen hebben gehaald. Er zijn twee Aes Sedai bij.’

‘Aes Sedai?’ riep Min uit. Uit gewoonte keek ze rond om te zien of geen enkele Seanchaan haar de naam hoorde zeggen. ‘Egwene, als hier Aes Sedai zijn, dan kunnen ze ons helpen. Laat mij met ze praten en...’

‘Ze kunnen zichzelf niet eens helpen, Min. Ik heb met eentje gepraat. Ze heet Ryma. De sul’dam noemen haar anders, maar dat is haar naam. Ze wilde er nadrukkelijk voor zorgen dat ik haar naam kende en ze vertelde me dat er nog een Aes Sedai is. Ze vertelde het me tussen enorme huilbuien door. Een Aes Sedai, Min, en ze huilde...! Ze heeft een band om haar hals en ze moet luisteren naar de naam Pura en ze kan er even weinig tegen doen als ik. Ze hebben haar gevangengenomen toen Falme viel. Ze zat te huilen omdat ze er niet meer tegen vecht, want ze wil niet meer gestraft worden. Ze zat te huilen omdat ze zelfmoord wil plegen en zelfs dat kan ze niet eens zonder toestemming doen. Licht! Ik weet hoe ze zich voelt!’ Min bewoog zich verlegen en streek met plotseling zenuwachtige handen haar rok glad. ‘Egwene, jij wilt toch zeker... Egwene, aan zulke dingen mag je niet denken. Ik zal je hier op de een of andere manier uit krijgen. Dat doe ik!’ ik ga mezelf niet doden,’ zei Egwene droogjes. ‘Zelfs als ik het kon. Geef mij je mes. Vooruit, ik zal me niet snijden. Geef het me maar.’ Min aarzelde voor ze langzaam haar mes trok. Ze bood het voorzichtig aan, klaar om toe te springen als Egwene iets wilde proberen.

Egwene haalde diep adem en stak haar hand uit naar het heft. Een zachte huivering trilde door haar armspieren. Toen haar hand op een voet afstand van het mes kwam, kromde een plotselinge kramp haar vinger. Met strakke ogen probeerde ze haar hand verder uit te steken. De kramp trok door haar hele arm en verstrakte de spieren tot aan haar schouder. Kreunend zakte ze achteruit, wreef haar arm en richtte haar hele geest op het niét aanraken van het mes. Langzaam begon de pijn weg te zakken.

Min staarde haar vol ongeloof aan. ‘Wat...? Ik begrijp het niet.’

‘Damane mogen geen enkel soort wapen aanraken.’ Ze kneedde haar arm en voelde de spanning wegtrekken. ‘Zelfs het vlees wordt voor ons gesneden. Ik wil mezelf niets aandoen, maar ik zou het niet eens kunnen. Geen enkele damane wordt ooit ergens achtergelaten waar ze van een hoogte of in een rivier kan springen. Dat venster daar is dichtgespijkerd.’

‘Nou, dat is tenminste nog één goed ding... Ik bedoel... Ach, ik weet niet wat ik bedoel. Als je in een rivier zou kunnen springen, kun je misschien ontsnappen.’

Dof ging Egwene verder alsof de andere vrouw niets had gezegd. ‘Ze zijn me aan het oefenen, Min. De sul’dam en de a’dam zijn me aan het africhten. Ik kan niets aanraken wat ik als wapen denk te kunnen gebruiken. Een paar weken geleden bedacht ik dat ik Renna met die kan op haar hoofd kon slaan en drie dagen lang kon ik geen waswater in de bak gieten. Toen ik dat eenmaal had bedacht, moest ik niet alleen bewust stoppen met denken aan slaan. Nee, ik moest mezelf overtuigen dat ik haar daarmee nooit, onder geen enkele omstandigheid, zou slaan voordat ik die kan weer kon oppakken. Zij wist wat er was gebeurd en vertelde me wat ik moest doen en ik mocht me van haar alleen met die lampetkan en bak wassen, met niets anders. Je boft dat het tussen jouw bezoekdagen gebeurde. Renna zorgde er goed voor dat ik me die drie dagen in het zweet moest werken. Vanaf het moment dat ik wakker werd tot de tijd dat ik uitgeput in slaap viel. Ik probeer ertegen te vechten, maar ze zijn me koelbloedig aan het africhten, net zoals ze Pura aan het africhten zijn.’ Ze sloeg haar hand voor de mond en kreunde tussen haar tanden door. ‘Ze heet Ryma. Ik moet me haar eigen naam herinneren, niet de naam die ze haar hebben opgedrongen. Ze heet Ryma en ze is van de Gele Ajah en ze heeft er zo lang en zo hard mogelijk tegen gevochten. Het is niet haar schuld dat ze geen kracht meer heeft om verder te vechten. Ik wou dat ik wist wie de andere zuster is die Ryma noemde. Ik wou dat ik haar naam wist. Houd ons in je gedachten, Min. Ryma van de gele Ajah en Egwene Alveren. Niet Egwene de damane. Egwene Alveren uit Emondsveld. Wil je dat doen?’

‘Hou op!’ snauwde Min. ‘Hou daarmee op. Nu! Als je je inscheept naar Seanchan, ga ik in hetzelfde schip met je mee. Maar ik denk niet dat je gaat. Je weet dat ik je gelezen heb, Egwene. Ik begrijp het meeste niet – dat doe ik haast nooit – maar ik zie dingen die jou verbinden met Rhand en met Perijn en Mart en... ja, zelfs met Galad, het Licht helpe je, dwaas. Hoe kan daar ook maar iets van gebeuren als de Seanchanen jou over de Arythische Oceaan voeren?’

‘Misschien veroveren ze wel de hele wereld, Min. Als ze de hele wereld veroveren, is er geen enkele reden waarom Rhand en Galad en de anderen ook niet in Seanchan terecht kunnen komen.’

‘Je bent een maffe, koppige gans.’

‘Ik ben enkel praktisch,’ zei Egwene scherp, ik ben van plan door te vechten zolang ik ademhaal, maar ik heb geen enkele hoop dat ik de a’dam ooit los krijg. Net zoals ik geen hoop heb dat iemand de Seanchanen zal tegenhouden. Min, als die schipper je wil meenemen, ga dan met hem mee. Dan is een van ons tenminste vrij.’ De deur zwaaide open en Renna stapte naar binnen. Egwene sprong overeind en boog diep, net als Min. Het kleine kamertje was vol door dat buigen, maar Seanchanen vonden omgangsvormen belangrijker dan gemak.

‘Je bezoekdag, nietwaar?’ zei Renna. ‘Ik was het vergeten. Nou, we moeten wat oefenen, zelfs op een bezoekdag.’ Egwene keek scherp toe toen de sul’dam de armband van de haak pakte, hem opende en weer om haar pols bevestigde. Ze kon niet zien hoe het werd gedaan. Als ze met de Ene Kracht had kunnen kijken, zou ze dat doen, maar Renna zou het meteen hebben geweten. Toen de armband om haar pols klikte, verscheen er een uitdrukking op het gezicht van de sul’dam die elke hoop bij Egwene vernietigde. ‘Je hebt geleid.’ Renna’s stem was bedrieglijk mild; er vonkte woede in haar ogen. ‘Je weet dat het verboden is, behalve als we verenigd zijn.’ Egwene maakte haar lippen nat. ‘Misschien ben ik te welwillend voor jou geweest. Mogelijk denk je dat je enige ruimte wordt gegund nu je zo waardevol bent gebleken. Ik denk dat ik een fout heb gemaakt met je oude naam. Ik heb vroeger als meisje een klein katje gehad. Van nu af heet je Tuli. Jij vertrekt nu, Min. Je bezoekdag aan Tuli is voorbij.’

Min aarzelde lang genoeg om Egwene even bezorgd aan te kijken voor ze vertrok. Meer kon ze niet zeggen of doen; ze zou alles alleen maar erger maken. Egwene kon echter niet voorkomen dat ze verlangend naar de deur keek toen die achter haar vriendin dichtviel. Renna nam de stoel en keek Egwene boos aan. ‘Ik moet je hiervoor streng straffen. We moeten beiden voor het Hof van de Negen Manen verschijnen. Jij voor wat je kunt en ik als je sul’dam die jou heeft geoefend en ik zal niet toelaten dat je mij in de ogen van de keizerin verlaagt. Ik hou pas op wanneer je mij zegt hoe graag je damane bent en hoe gehoorzaam je hierna zult zijn. En Tuli, zorg ervoor dat ik het tot de laatste letter geloof.’

43

Een plan

Min stond amper in de lage gang of ze hoorde de eerste snijdende gil al uit de kamer opklinken en ze perste haar nagels in haar handpalmen. Ze deed een stap naar de deur voor ze zich kon bedwingen en de tranen sprongen haar in de ogen. Het Licht helpe me, alles wat ik doe, maakt het alleen maar erger. Egwene, het spijt me, het spijt me.

Ze voelde zich meer dan nutteloos toen ze haar rokken optilde en wegholde terwijl Egwenes kreten haar achtervolgden. Ze kon zichzelf er niet toe brengen om te blijven, maar door weg te gaan voelde ze zich laf. Half verblind door tranen stond ze weer op straat voor ze er erg in had. Ze was van plan geweest naar haar kamer terug te gaan maar nu kon ze het niet. Ze kon de gedachte niet verdragen dat Egwene pijn leed, terwijl zij warm en veilig in het huis ernaast zat. Ze wreef de tranen uit haar ogen, sloeg haar mantel om en liep de straat uit. Elke keer als ze haar ogen droogwreef, druppelden er nieuwe tranen langs haar wangen omlaag. Ze huilde nooit openlijk, maar ze had zich ook nog nooit zo hulpeloos en zo nutteloos gevoeld. Ze wist niet waar ze heenging, behalve dat het zo ver mogelijk van Egwenes geschreeuw moest zijn. ‘Min!’

De zachte roep deed haar ter plekke stilstaan. Ze kon eerst niet uitmaken wie er had geroepen. Er waren betrekkelijk weinig mensen in de straat waar de damane woonden. Afgezien van een man die een kleurkrijttekening van de twee Seanchaanse soldaten wilde verkopen, probeerde iedere Falmenaar zo snel mogelijk de straat uit te zijn zonder een haastige indruk te maken. Een paar sul’dam wandelden voorbij, gevolgd door hun damane met neergeslagen ogen. De Seanchaanse vrouwen hadden het over het aantal marath’damane dat ze voor het inschepen nog hoopten te vinden. Mins ogen gleden vervolgens over twee vrouwen in lange wollen mantels en schoten verbaasd terug toen beiden naar haar toe kwamen. ‘Nynaeve? Elayne?’

‘Niemand anders.’ Nynaeves glimlach was broos; de ogen van beide vrouwen stonden strak, alsof ze hun bezorgdheid niet wilden laten blijken. Min dacht dat ze nog nooit zo iets fijns had gezien als deze twee vrouwen hier. ‘Die kleur staat je goed,’ ging Nynaeve door. ‘Je had veel eerder rokken moeten dragen. Hoewel ik zelf ook wel aan een broek heb gedacht na jou te hebben gezien.’ Haar stem klonk scherper toen ze zo dichtbij stond dat ze Mins gezicht goed kon zien. ‘Wat is er aan de hand?’

‘Je hebt gehuild,’ zei Elayne. ‘Is er iets met Egwene gebeurd?’ Min schrok op en keek om. Een sul’dam en een damane liepen de trap af die zij net had gebruikt en gingen de andere kant op, naar de stallen en het paardenerf. Een andere vrouw met de bliksemschichten op haar gewaad stond boven aan de trap te praten met iemand die nog binnen was. Min pakte haar vriendinnen bij de arm en trok ze haastig door de straat naar de haven. ‘Het is gevaarlijk voor jullie twee om in Falme te zijn. Er zijn overal damane, en als die jullie vinden... Je weet wat damane zijn? O, je weet niet hoe fijn het is om jullie beiden te zien.’

‘Niet half zo prettig als om jou te zien,’ zei Nynaeve. ‘Weet je waar Egwene is? Is ze in een van deze gebouwen? Hoe is het met haar?’ Min aarzelde even voor ze antwoord gaf. ‘Zo goed als je mag verwachten.’ Min kon zich levendig voorstellen wat er zou gebeuren als ze hun zou vertellen hoe het juist op dit moment met Egwene ging. Nynaeve zou er meteen heen stormen in een poging dat tegen te houden. Licht, laat het voorbij zijn. Licht, laat Egwene voor één keer baar koppige hoofd buigen voor ze haar kapotmaken. ‘Maar ik weet niet hoe ik haar eruit moet krijgen. Ik heb een schipper gevonden die ons mee wil nemen, geloof ik, als we haar aan boord kunnen krijgen. Dan pas wil hij helpen, als we op zijn boot zijn, en ik kan niet zeggen dat ik hem dat kwalijk neem. Maar ik heb geen idee hoe ik dat alles aan moet pakken.’

‘Een schip,’ zei Nynaeve nadenkend. ‘Ik had gewoon naar het oosten willen rijden, maar ik geef toe dat ik dat niet echt de beste oplossing vond. Volgens mij moeten we zowat helemaal van de Kop van Toman af zijn voor we geen Seanchaanse soldaten meer tegen kunnen komen, en er schijnt een oorlog aan de gang te zijn op de Vlakte van Almoth. Ik heb nooit aan een boot gedacht. We hebben paarden, maar we hebben geen geld voor de boot. Hoeveel wil die man hebben?’

Min haalde de schouders op. ‘Zover ben ik nog niet eens gekomen. Wij hebben ook geen geld. Ik dacht dat ik het betalen zou kunnen rekken tot we onder zeil waren. Daarna... och, ik geloof niet dat hij ooit nog een haven met Seanchanen zal aandoen. Waar hij ons van de boot gooit, is altijd beter dan hier. Het probleem is dat we hem ervan moeten overtuigen dat hij moet uitvaren. Hij wil wel, maar ze houden ook op zee de wacht en je weet van tevoren nooit of er een damane op een van hun schepen is, tot het te laat is. “Geef mij een eigen damane op m’n dek,” zegt hij, “en ik vaar meteen uit.” En daarna heeft hij het over stromingen en zandbanken en lager wal en ik snap er niks van. Maar zolang ik blijf glimlachen en zo nu en dan knik, blijft hij praten. Ik geloof dat als ik hem maar lang genoeg aan de praat houd, hij zichzelf zal overtuigen om uit te varen.’ Ze haalde beverig adem en haar ogen begonnen weer te prikken. ‘Ik denk alleen dat we geen tijd meer hebben om hem om te praten. Nynaeve, ze gaan Egwene heel gauw naar Seanchan sturen.’ Elayne snakte naar adem. ‘Waarom?’

‘Ze kan ertsen vinden,’ zei Min neerslachtig. ‘Binnen enkele dagen, zegt ze, en ik weet niet of die paar dagen genoeg zijn om die man te overtuigen dat hij uit moet varen. Zelfs als dat lukt, hoe krijgen we dan die halsband van dat Schaduwgebroed los? Hoe krijgen we haar uit dat huis?’

‘Ik wou dat Rhand hier was,’ zuchtte Elayne. Ze keken haar allebei aan en ze bloosde en voegde er snel aan toe: ‘Nou ja, hij heeft een zwaard. Ik wou dat we iemand met een zwaard hadden. Tien, honderd.’

‘Wij hebben nu geen zwaard of spierkracht nodig,’ zei Nynaeve, ‘maar hersens. Mannen denken meestal met hun borsthaar.’ Onbewust raakte ze haar borst aan alsof ze iets onder haar jas betastte. ‘De meesten althans.’

‘We zouden een leger nodig hebben,’ zei Min. ‘Een groot leger. Toen de Seanchanen tegen de Taraboners en Domani optrokken, waren ze in de minderheid, maar ze hebben elke slag met gemak gewonnen, heb ik gehoord.’ Ze trok Nynaeve en Elayne haastig mee naar de overkant van de straat toen een damane en een sul’dam de hellende straat doorliepen. Ze voelde zich opgelucht dat ze niemand hoefde aan te sporen; Nynaeve en Elayne hielden de met elkaar verbonden vrouwen even behoedzaam in de gaten als zij deed. ‘Aangezien we geen leger hebben, zullen wij het met z’n drieën moeten opknappen. Ik hoop dat een van jullie iets kan bedenken waar ik niet aan gedacht heb. Ik heb me suf gepiekerd en ik loop altijd vast als het aankomt op de a’dam, die lijn met de halsband. Sul’dam willen niet op hun vingers worden gekeken als ze die halsband openen. Ik denk dat ik jullie wel binnen kan krijgen, als we daar iets aan hebben. Eentje in ieder geval. Ze zien mij als een dienares, maar die mogen bezoek ontvangen, zolang ze maar in de bediendenvleugel blijven.’

Nynaeve had diepe rimpels in haar voorhoofd van het nadenken, maar haar gezicht klaarde bijna onmiddellijk op; nu zag ze er vastberaden uit. ‘Maak je geen zorgen, Min. Ik heb een paar ideetjes. Ik heb mijn tijd hier niet in ledigheid doorgebracht. Breng me naar die man. Als hij moeilijker doet dan een dwarse dorpsraad, eet ik deze mantel op.’

Elayne knikte en grinnikte. Min voelde voor het eerst een straaltje hoop sinds ze in Falme was beland. Heel even merkte Min dat ze de aura’s van de twee andere vrouwen las. Er bestond gevaar, maar dat was te verwachten. Ze zag ook nieuwe beelden naast de beelden die ze eerder had gezien. Dat gebeurde soms. Boven Nynaeves hoofd gloeide een zware gouden ring van een man en boven dat van Elayne een witheet brandijzer en een bijl. Dat betekende moeilijkheden, wist ze, maar het scheen vaag en ergens in de toekomst. Ze las maar heel kort en toen zag ze gewoon Elayne en Nynaeve weer, die haar afwachtend aankeken. ‘Het is beneden in de haven,’ zei ze.

De straat werd drukker toen ze de heuvel afliepen. Straatventers stonden tussen de kooplieden die met hun wagens waren teruggekeerd uit de dorpen in het binnenland en er niet meer op uit zouden trekken tot de winter voorbij was. Marskramers riepen voorbijgangers aan, Falmenaren schoven in hun geborduurde mantels langs boerenfamilies in dikke wollen jassen. Veel mensen waren uit veraf gelegen dorpen langs de kust gevlucht. Min zag er het nut niet van in. Ze waren gevlucht voor de mogelijke komst van de Seanchanen naar de zekere aanwezigheid van Seanchanen in de stad. Ze had echter wel gehoord wat de Seanchanen deden wanneer ze voor het eerst in een dorp kwamen en ze kon het de dorpelingen niet kwalijk nemen dat ze bang waren voor een tweede komst. Iedereen boog als er een

Seanchaan voorbijliep of als er een afgesloten palankijn de steile straat op werd gedragen.

Min was blij dat Nynaeve en Elayne van dat buigen wisten. De halfnaakte dragers besteedden even weinig aandacht aan de mensen die bogen als de hooghartige geharnaste soldaten, maar geen buiging zou zeker de aandacht hebben getrokken.

Ze praatten wat terwijl ze de straat af liepen, en aanvankelijk verbaasde het haar te horen dat ze maar een paar dagen later dan Egwene en zijzelf in de stad waren aangekomen. Maar even later bedacht ze dat het geen wonder was dat ze elkaar niet eerder ontmoet hadden, niet met al die mensen op straat. Bovendien had ze Egwene niet langer alleen willen laten dan nodig was. Ze was altijd bang geweest dat ze bij haar wekelijkse bezoek zou ontdekken dat Egwene was verdwenen. En dat gaat nu gebeuren. Tenzij Nynaeve iets kan bedenken.

De geur van zout en pek werd sterker. Boven hun hoofden krijsten rondzwierende meeuwen en er waren steeds meer zeelieden in de menigte te zien. Ondanks de kou waren de meesten nog blootsvoets. Het uithangbord van de herberg was haastig van de nieuwe naam De Drie Pruimenbloesems voorzien, maar nog steeds was een stuk van het woord ‘Wachter’ onder het slordige schilderwerk te lezen. Ondanks de menigte buiten was de gelagkamer maar halfvol. Voor de meeste mensen waren de prijzen te hoog om tijd te verspillen aan pullen bier. Aan beide einden verwarmde een laaiend haardvuur het vertrek en de dikke herbergier liep in hemdsmouwen. Fronsend bekeek hij de drie vrouwen en Min geloofde dat hij alleen door haar Seanchaanse gewaad niet durfde te zeggen dat ze moesten ophoepelen. Nynaeve en Elayne zagen er in hun boerenjassen zeker niet uit of ze geld te verteren hadden.

De man die ze zocht, zat alleen op zijn vaste plekje aan een hoektafel in zijn wijn te mopperen. ‘Hebt u tijd om te praten, schipper Do mon?’ vroeg ze.

Hij keek op en wreef met een hand langs zijn baard toen hij zag dat ze niet alleen was. Ze vond zijn kale bovenlip nog steeds niet bij zijn baard passen. ‘Zo, dus je hebt een paar vriendinnen meegebracht om op mijn kosten wat te drinken, nietwaar? Nou, die Seanchaanse heer heeft mijn lading gekocht, dus heb ik geld. Ga zitten.’ Elayne schrok zich dood toen hij plotseling brulde: ‘Waard! Wat kruidenwijn!’

‘Maak je geen zorgen,’ zei Min tegen haar, terwijl ze op de hoek ging zitten van een van de banken rond de tafel. ‘Hij praat en ziet er alleen maar uit als een beer.’ Elayne ging aan de andere kant zitten en keek ongerust.

‘Een beer, hè?’ lachte Domon. ‘Misschien. Maar jij dan, meisje? Heb je het plan om te vertrekken opgegeven? Die kledij ziet er volgens mij Seanchaans uit.’

‘Nooit!’ zei Min heftig, maar de komst van het dienstmeisje met de dampende kruidenwijn bracht haar tot zwijgen. Domon was al even voorzichtig. Hij wachtte tot het meisje met zijn geld was weggegaan voor hij wat zei. ‘Het Fortuin moge me slaan, meisje. Ik wou je niet boos maken. De meeste mensen willen enkel doorgaan met hun leven, of het nu Seanchanen zijn of anderen.’ Nynaeve leunde met haar onderarmen op tafel. ‘Wij willen ook doorgaan met ons leven, schipper, maar zonder Seanchanen. Ik heb begrepen dat u spoedig onder zeil gaat.’

‘Ik zou vandaag uitvaren als het kon,’ zei Domon somber. ‘Om de paar dagen laat die Turak mij opdraven voor een verhaal over de ouwe dingen die ik allemaal heb gezien. Zie ik eruit als een speelman? Ik dacht hem een verhaaltje of twee te vertellen en er dan vandoor te gaan. Nu begin ik zo langzamerhand te geloven dat het twee kanten op kan gaan zodra ik hem niet meer vermaak. Of hij laat me gaan, of hij laat mijn hoofd afhakken. De man ziet er zacht uit, maar vanbinnen is hij van ijzer en z’n hart is van ijs.’

‘Kan uw schip de Seanchanen omzeilen?’ vroeg Nynaeve. ‘Het Fortuin moge me slaan, maar ik kan de haven uitglippen als een damane de Schuimvlok niet volkomen versplintert. Dat kan ik inderdaad. En als ik een Seanchaans schip met een damane niet te dichtbij laat komen als ik eenmaal op zee ben. Die kust hier is een en al zandbank en de Schuimvlok ligt hoog op het water. Ik kan haar door water sturen waar die zware Seanchaanse schuiten niet kunnen komen. Ze moeten om deze tijd van het jaar uitkijken voor de kustwinden, en als ik de Schuimvlok eenmaal...’

Nynaeve onderbrak hem. ‘Dan boeken we een reis bij u, schipper. We zijn met z’n vieren en ik verwacht van u dat u kunt uitzeilen zodra we aan boord zijn.’

Domon wreef met zijn vinger over zijn bovenlip en tuurde in zijn wijn. ‘Tja, als we het daarover hebben, bestaat er nog steeds het probleem om de haven uit te komen, zie je. Die damane...’

‘En als ik u vertel dat u met iets beters dan een damane uitzeilt?’ zei

Nynaeve zacht. Mins ogen werden groot toen ze besefte waar Nynaeve op aanstuurde.

Bijna onhoorbaar mompelde Elayne: ‘En dan zeg jij dat ik voorzichtig moet zijn.’

Domon had alleen maar oog voor Nynaeve en hij keek heel achterdochtig. ‘Wat bedoel je?’ fluisterde hij.

Nynaeve deed haar jas open en frommelde bij haar nek. Ten slotte trok ze aan een leren koordje dat onder haar gewaad was weggestopt. Er hingen twee gouden ringen aan. Min zuchtte toen ze de ene zag. Die ene massieve ring had ze op straat in Nynaeves aura gelezen, maar ze wist dat die andere ring, kleiner en gemaakt voor een slanke vrouwenvinger, Domons ogen deed uitpuilen. Een serpent dat in zijn eigen staart beet.

‘U weet wat dit aangeeft,’ zei Nynaeve en wilde de serpentring losmaken, maar Domon legde zijn hand eroverheen. ‘Doe weg.’ Zijn ogen schoten verontrust rond. Voor zover Min kon zien, keek niemand, maar hij zag eruit alsof hij dacht dat iedereen naar hen zat te loeren. ‘Die ring is gevaarlijk. Als ze hem zien...’

‘Zolang u maar weet wat het betekent,’ zei Nynaeve met een kalmte die Min haar benijdde. Ze trok het koord uit Domons hand en bond het weer om haar nek.

‘Ik weet het,’ zei hij hees. ‘Ik weet wat het betekent. Misschien is er een kans als... Vier, zei je? Dat meisje dat mijn verhalen zo leuk vindt, zal wel een van de vier zijn, neem ik aan. En jij en...’ Hij staarde Elayne aan. ‘Dat kind is toch geen... niet zoals jij.’ Elayne ging boos rechtop zitten, maar Nynaeve legde een hand op haar arm en glimlachte sussend naar Domon. ‘Zij reist met mij mee, schipper. U zult verbaasd zijn wat wij kunnen doen, zelfs voor we de ring hebben verdiend. Als we uitvaren, zult u er drie op uw schip hebben die zonodig damane kunnen bevechten.’

‘Drie,’ zuchtte hij. ‘Dan hebben we een kans. Misschien...’ Even lichtte zijn gezicht op toen hij naar hen keek, maar het betrok meteen weer. ‘Ik zou jullie eigenlijk snel naar de Schuimvlok moeten meenemen en uitvaren, maar het Fortuin moge me prikken als ik je niet zou vertellen wat je hier te wachten staat als je blijft, en misschien zelfs wel als je met me meegaat. Luister en onthoud wat ik zeg.’ Hij keek nog eens zorgvuldig om zich heen. Zijn stem werd nog zachter en hij koos zijn woorden behoedzaam, ik heb een... een vrouw gezien die net zo’n ring droeg en door de Seanchanen werd overmeesterd. Een aardig, slank meisje met een grote zwaardh... een grote man bij zich, die wist hoe hij een zwaard moest gebruiken. Een van de twee moet onvoorzichtig zijn geweest, want de Seanchanen legden een hinderlaag. Die grote kerel sloeg zes, zeven soldaten tegen de grond voor hijzelf stierf. De... de vrouw... Er kwamen zes damane om haar heen staan die opeens uit de steegjes stapten. Ik dacht echt dat ze iets... ging doen – je weet wat ik bedoel – maar... Ik weet niets van die dingen. Het ene moment zag ze eruit alsof ze hen allemaal ging vernietigen, en toen was haar gezicht een en al afgrijzen en stond ze te krijsen.’

‘Ze sneden haar af van de Ware Bron.’ Elaynes gezicht was spierwit. ‘Doet er niet toe,’ zei Nynaeve kalm. ‘Wij laten ons niet hetzelfde overkomen.’

‘Ja, dat zal misschien wel zo zijn, als je het zegt. Maar tot de dag van mijn dood zal ik het nooit vergeten. Ryma! Help me! Dat gilde ze. En een van de damane viel huilend op straat neer, en toen deden ze zo’n halsband om de nek van die... vrouw, en ik... ik ben ervandoor gegaan.’ Hij trok zijn schouders op, wreef over zijn neus en tuurde in zijn beker, ik heb gezien hoe drie vrouwen gevangen werden genomen, en ik kan er niet tegen. Ik zou m’n ouwe oma op de kade laten staan, als ik kon uitvaren, maar ik moest het je vertellen.’

‘Egwene heeft verteld dat ze er twee gevangen hebben,’ zei Min langzaam. ‘Ryma, van de Gele Ajah, maar ze wist niet wie die andere was.’ Nynaeve keek haar doordringend aan en ze hield met een rood hoofd haar mond. Aan Domons gezicht te zien had ze hun zaak geen goed gedaan door hem te vertellen dat de Seanchanen twee en niet een Aes Sedai vasthielden.

Toch keek hij Nynaeve opeens fel aan en nam een forse slok wijn. ‘Dus daarom zijn jullie hier? Om die twee... te bevrijden? Je zei dat er drie waren.’

‘U weet wat u moet weten,’ zei Nynaeve kortaf. ‘U moet zich de komende twee, drie dagen gereedhouden om onmiddellijk uit te varen. Doet u het, of blijft u liever hier om te zien of ze uw hoofd er uiteindelijk af zullen slaan? Er zijn meer schepen, kapitein, en ik wil vandaag nog zeker zijn dat we met een schip kunnen uitvaren.’ Min hield haar adem in. Onder de tafel hield ze haar vingers gekruist. Uiteindelijk knikte Domon. ‘Ik zal klaar zijn.’ Toen ze weer op straat stonden, zag Min verrast dat Nynaeve tegen de gevel van de herberg steun zocht zodra de deur was dichtgevallen. ‘Ben je ziek, Nynaeve?’ vroeg ze angstig.

Nynaeve haalde diep adem. Ze kwam overeind en trok aan haar mantel. ‘Bij sommige mensen,’ zei ze, ‘moet je heel zelfverzekerd zijn. Als je ze een spoortje twijfel laat zien, sturen ze je een richting op die je niet wilt. Licht, ik was bang dat hij nee zou zeggen. Kom, we moeten nog plannen maken. Er zijn nog een of twee probleempjes uit de weg te ruimen.’

‘Ik hoop dat je niets tegen vis hebt, Min,’ zei Elayne. Een of twee probleempjes? dacht Min terwijl ze achter hen aanliep. Ze hoopte van harte dat Nynaeve hierover niet alleen maar zelfverzekerd was.

44

Vijf rijden uit

Perijn nam de dorpelingen behoedzaam op, zich heel goed bewust van zijn te korte mantel met borduurwerk op de borst en enkele gaten erin die niet waren versteld. Niemand keek echter een tweede keer, ondanks de bijl aan zijn heup, die niet bij deze kleren paste. Hurin droeg onder zijn mantel een jas met blauwe spiralen op het bovenlijf en Mart een ruime, opbollende broek die een prop vormde waar hij in de laarzen was gestoken. Het waren de enige passende kleren geweest in het verlaten dorp. Perijn vroeg zich af of dit dorp ook spoedig verlaten zou zijn. De helft van de stenen huizen was leeg en verderop in de ongeplaveide straat stonden drie ossen-karren voor de herberg. De karren waren veel te zwaar beladen; de hoog opgestapelde spullen waren met touwen rond het zeildoek vastgebonden. Er stonden enkele gezinnen bij.

Terwijl hij die mensen bekeek, die dicht bij elkaar stonden en voorlopig afscheid namen van de achterblijvers, bemerkte Perijn dat de dorpelingen nadrukkelijk niet naar hem en de anderen keken. Deze mensen hadden geleerd niet nieuwsgierig te zijn naar vreemdelingen, zelfs niet naar vreemdelingen die duidelijk geen Seanchanen waren. Vreemdelingen konden vandaag de dag gevaarlijk zijn op de Kop van Toman. Ze waren diezelfde opzettelijke onverschilligheid in eerdere dorpen tegengekomen. Er waren binnen enkele roeden van de kust meer stadjes en elk had zich onafhankelijk gewaand. Dat hadden ze in ieder geval tot de komst van de Seanchanen gedaan, ik zou zeggen dat het tijd is om de paarden op te halen,’ zei Mart, ‘voor ze besluiten ons vragen te gaan stellen. Eens moet toch de eerste keer zijn.’

Hurin stond naar een grote, zwart verbrande cirkel aarde te staren, een smerige vlek op het bruine gras van de dorpsbrink. De vlek zag er oud uit, maar niemand had iets gedaan om hem weg te halen.

‘Misschien zes of acht maanden geleden,’ mompelde hij, ‘en het stinkt nog steeds. De hele dorpsraad met hun gezinnen. Waarom zouden ze zoiets doen?’

‘Wie weet waarom ze dingen doen,’ mopperde Mart. ‘Seanchanen lijken geen reden nodig te hebben om mensen om te brengen. Geen reden die ik kan verzinnen.’

Perijn probeerde niet naar de verkoolde plek te kijken. ‘Hurin, weet je dat zeker, van Fajin? Hurin?’ Het was na hun binnenkomst in dit dorp heel moeilijk geweest de snuiver ergens anders naar te laten kijken. ‘Hurin!’

‘Wat? O. Fajin. Ja.’ De neusvleugels van Hurin verwijdden zich en meteen daarna trok hij zijn neus op. ‘Daar kan ik me niet in vergissen, ook al is het spoor nog zo oud. Daarbij vergeleken ruikt een Myrddraal als een roos. Hij is hier inderdaad doorheen gereden, maar ik denk dat hij alleen was. In ieder geval zonder Trolloks, en als hij Duistervrienden bij zich had, dan hebben ze de laatste tijd weinig kwaad gedaan.’

Ginds bij de herberg ontstond enige opwinding. De mensen stonden roepend ergens naar te wijzen. Niet naar Perijn en de andere twee, maar naar iets wat Perijn niet kon onderscheiden in de lage heuvels ten oosten van het dorp.

‘Kunnen we nu eindelijk onze paarden ophalen?’ vroeg Mart. ‘Dat zouden Seanchanen kunnen zijn.’

Perijn knikte en ze zetten het op een hollen naar de plek achter een verlaten huis waar ze de paarden hadden vastgebonden. Toen Mart en Hurin achter de hoek van het huis verdwenen, keek Perijn om naar de herberg en bleef stomverbaasd staan. Daarginds kwamen Kinderen van het Licht in een lange colonne het dorp inrijden. Hij schoot achter de anderen aan. ‘Witmantels!’ Ze verknoeiden slechts een ogenblik met hem ongelovig aan te kijken voor ze zich in het zadel gooiden. Ze hielden de huizen tussen hen en de hoofdstraat in en galoppeerden het dorp uit naar het westen, terwijl ze over hun schouder omkeken of ze werden achtervolgd. Ingtar had hun gezegd alles te vermijden wat hen op zou houden en vragen stellende Witmantels zouden dat zeker klaarspelen, zelfs als ze antwoorden konden geven die hen tevredenstelden. Perijn lette zelfs nog scherper op dan de andere twee. Hij had zijn eigen redenen om geen Witmantels te willen ontmoeten. De bijl in mijn banden. Licht, wat zou ik er niet voor geven als dat anders was gelopen.

De schaarse bomen op de heuvels onttrokken het dorp weldra aan het gezicht en Perijn nam nu aan dat ze niet achtervolgd werden. Hij trok de teugel aan en gebaarde de andere twee te stoppen. Ze deden dat en keken hem vragend aan toen hij zat te luisteren. Zijn gehoor was scherper dan vroeger, maar hij hoorde geen roffelende hoeven.

Met tegenzin reikte hij met zijn geest naar de wolven. Hij vond ze bijna meteen. Een kleine troep die zich aan het einde van de dag had neergevleid in de heuvels boven het dorp dat zij net hadden verlaten. Ze waren enkele ogenblikken zo verbijsterd, dat hij bijna dacht dat hij zich ook zo voelde. Deze wolven hadden geruchten opgevangen, maar ze hadden niet echt geloofd dat er tweepoters bestonden die met hun soort konden praten. Zwetend zat hij te wachten tot hij zich goed had voorgesteld. Hij had liever wat anders gedaan, maar hij gaf hun het beeld van Jonge Stier en voegde er zijn eigen geur aan toe, zoals onder wolven de gewoonte was. Wolven hechtten grote waarde aan gepast gedrag bij een eerste ontmoeting. Maar eindelijk lukte het hem zijn vraag te stellen. Ze hadden eigenlijk niet de minste belangstelling, voor geen enkele tweepoot die niet met hen kon praten, maar ten slotte slopen ze omlaag om te kijken, onzichtbaar voor de zwakke ogen van de tweepoters in het dorp. Een tijdje later kwamen er beelden naar hem terug van wat de wolven hadden gezien. Ruiters in witte mantels die zich in het dorp verspreidden, die naar de huizen reden, eromheen reden maar niemand die wegreed. Zeker niet naar het westen. De wolven zeiden dat ze daar alleen hem en de twee andere tweepoters roken met drie beesten op harde voeten.

Perijn verbrak opgelucht de band met de wolven. Hij besefte dat Hurin en Mart naar hem keken. ‘Ze volgen ons niet,’ zei hij. ‘Hoe weet je dat zo zeker,’ bitste Mart.

‘Dat weet ik!’ snauwde hij terug, en toen zachter: ik weet het gewoon.’

Mart deed zijn mond open en weer dicht en zei ten slotte: ‘Nou ja, als ze niet achter ons aan komen, zou ik willen voorstellen naar Ingtar terug te rijden en Fajins spoor op te pikken. De dolk komt niet dichterbij als we hier blijven staan.’

‘Zo vlak bij dat dorp kunnen we het spoor niet oppakken,’ waarschuwde Hurin. ‘Niet zonder de kwade kans op Witmantels te stuiten. Ik denk niet dat Ingtar dat zou waarderen en Verin Sedai evenmin.’

Perijn knikte. ‘Laten we het toch nog een paar span volgen. Maar blijf goed uitkijken. We kunnen nu niet meer zo ver van Falme af zijn. Het zal ons weinig goed doen als we aan de Witmantels ontsnappen en regelrecht op Seanchaanse verkenners stuiten.’ Toen ze weer op pad gingen, vroeg hij zich onwillekeurig af wat de Witmantels hier aan het doen waren.

Gezeten in het zadel keek Geofram Bornhald de dorpsstraat door, terwijl het legioen zich in het stadje verspreidde en het omsingelde. Er was iets geweest met die breedgeschouderde man die uit het zicht was verdwenen, iets wat zijn geheugen prikkelde. Ja, natuurlijk. Die jongen die beweerde dat hij smid was. Hoe heette hij ook al weer? Byar bracht met de hand op zijn hart zijn paard vlak voor hem tot stilstand. ‘Het dorp is veilig, kapiteinheer.’

Dorpelingen in dikke schapenvachtjassen drentelden verontrust rond, tot de witgemantelde krijgslieden hen bij elkaar dreven bij de overbeladen karren voor de herberg. Huilende kinderen klampten zich vast aan moeders rokken, maar niemand keek opstandig. Doffe ogen staarden uit volwassen gezichten en wachtten gelaten af wat komen ging. Wat dat betrof was Bornhald dankbaar. Hij had niet echt zin deze mensen een voorbeeld te stellen en al helemaal niet om tijd te verspillen.

Hij stapte af en gooide een van de Kinderen zijn teugel toe. ‘Zorg dat de mannen eten krijgen, Byar. Stuur de gevangenen de herberg in met zoveel water en voedsel als ze kunnen meenemen en nagel dan alle deuren en luiken toe. Laat ze denken dat ik enkele mannen als bewakers achterlaat. In orde?’

Byar raakte zijn hart weer aan en draaide zijn paard om de bevelen door te geven. Opnieuw werden de dorpelingen bij elkaar gedreven en naar de herberg met het platte dak gevoerd, terwijl andere Kinderen de huizen afzochten naar hamers en nagels. Terwijl hij de doffe gezichten bekeek die in ordelijke rijen langs hem heen schoven, dacht Bornhald dat het wel twee of drie dagen zou duren voor iemand genoeg moed had verzameld om een uitbraak te wagen en te zien of er geen wachtposten stonden. Hij had maar twee of drie dagen nodig, maar hij wilde niet het gevaar lopen dat de Seanchanen voor zijn komst werden gewaarschuwd.

Hij had genoeg mannen achtergelaten om de Ondervragers te laten geloven dat zijn hele legioen nog steeds over de Vlakte van Almoth was verspreid. Maar hij had ruim duizend Kinderen over de Kop van Toman geleid en voor zover hem bekend was, was er geen opschudding ontstaan. Drie schermutselingen met Seanchaanse eenheden waren snel afgelopen. De Seanchanen waren eraan gewend geraakt tegenover een reeds verslagen ratjetoe te staan en de Kinderen van het Licht waren een dodelijke verrassing gebleken. Toch konden de Seanchanen vechten als de horden van de Zwarte Heer en hij herinnerde zich onwillekeurig de slag die hem bijna vijftig man had gekost. Na de slag had hij naar de twee met pijlen doorboorde vrouwen staan kijken en hij wist nog steeds niet wie van die twee de Aes Sedai was geweest.

‘Byar!’ Een van Bornhalds mannen reikte hem water aan, in een aardewerken kop uit een van de wagens. Het voelde ijskoud in zijn keel. De man met het magere gezicht zwaaide zich uit het zadel. ‘Ja, kapiteinheer?’

‘Als we de vijand tegemoet treden, Byar,’ zei Bornhald langzaam, ‘zul je niet deelnemen aan de strijd. Je kijkt van enige afstand toe en je zult mijn zoon verslag uitbrengen van de gebeurtenissen.’

‘Maar, kapiteinheer..

‘Dat is mijn bevel, Kind Byar!’ snauwde hij. ‘Je gehoorzaamt. Begrepen?’

Byars rug verstrakte en hij staarde recht voor zich uit. ‘Zoals u beveelt, kapiteinheer.’

Bornhald bleef hem even aankijken. De man zou doen wat hem was gezegd, maar het zou beter zijn hem een andere reden te geven om terug te rijden dan een bericht aan Dain hoe zijn vader was gestorven. Niet dat Byar geen kennis bezat die dringend in Amador doorgegeven moest worden. Na die schermutseling met de Aes Sedai... Was het een van hen of waren ze het allebei? Dertig Seanchaanse soldaten, goede krijgslieden, en twee vrouwen hebben me tweemaal zoveel verliezen opgeleverd als zij. Na die veldslag rekende hij er niet meer op dat hij de Kop van Toman levend zou verlaten. Er was weinig kans dat de Seanchanen daarvoor zouden zorgen, maar de Ondervragers zouden dat waarschijnlijk wel doen. ‘Als je het aan mijn zoon hebt verteld, die zich waarschijnlijk bij kapiteinheer Emon Valda bij Tar Valon bevindt, rij je naar Amador en breng je verslag uit aan de kapiteinheer-gebieder. Aan Pedron Nial persoonlijk, Kind Byar. Jij moet hem vertellen wat we over de Seanchanen te weten zijn gekomen. Ik zal het voor je opschrijven. Maar laat hem in ieder geval weten, dat we er niet langer op mogen rekenen dat de feeksen van Tar Valon zich tevreden zullen stellen met hun gekonkel vanuit de schaduwen. Als ze openlijk voor de Seanchanen vechten, dan zullen we ze elders zeker ook tegenkomen.’ Hij aarzelde. Dat laatste was het allerbelangrijkste. Ze moesten in de Koepel der Waarheid weten dat de Aes Sedai zich ondanks al hun opschepperige geloften in de strijd zouden mengen. Het stemde hem treurig, een wereld waarin Aes Sedai de Ene Kracht in de strijd wierpen. Hij wist niet zeker of hij die wereld met spijt zou verlaten. Maar er was nog een ander bericht dat hij aan Amador wilde doorgeven. ‘En Byar... vertel Pedron Nial hoe we door de Ondervragers werden misbruikt.’

‘Zoals u beveelt, kapiteinheer,’ zei Byar, maar Bornhald moest zuchten om de uitdrukking op Byars gezicht. Hij begreep het niet. Voor Byar moesten bevelen worden opgevolgd, of ze nu van de kapiteinheer of van de Ondervragers kwamen, en wat ze inhielden, deed er niet toe.

‘Ik zal dat ook voor je opschrijven, zodat je het aan Pedron Nial kunt geven,’ zei hij. Hij betwijfelde desondanks of het enig nut zou hebben. Opeens schoot de naam hem te binnen en hij keek fronsend naar de herberg, waar enkele Kinderen met veel herrie nagels in de luiken en deuren sloegen. ‘Perijn,’ mompelde hij. ‘Zo heette hij. Perijn, uit Tweewater.’

‘Die Duistervriend, kapiteinheer?’

‘Misschien, Byar.’ Hij was er zelf nog niet helemaal zeker van, maar een man waarvoor wolven leken te vechten, kon toch bijna niets anders zijn. In ieder geval had die Perijn twee Kinderen gedood, ik meende hem te zien toen we het dorp inreden, maar ik herinner me niet dat er bij de gevangenen iemand was die op een smid leek.’

‘Hun smid is een maand geleden vertrokken, kapiteinheer. Enkelen mopperden dat ze al weg zouden zijn geweest als ze niet zelf hun karrenwielen hadden moeten herstellen. Gelooft u dat die man Perijn was, kapiteinheer?’

‘Wie het ook was, hij stond er niet bij, niet? En hij kan de Seanchanen vertellen dat we hier zitten.’

‘Een Duistervriend zou dat zeker doen, kapiteinheer.’ Bornhald slikte het laatste restje water door en gooide de kop weg.

‘Er wordt hier door de mannen niet gegeten, Byar. Ik geef die Seanchanen niet de kans ons slapend te verrassen, of het nu die Perijn uit Tweewater of iemand anders is die ze waarschuwt. Het legioen rijdt uit, Kind Byar.’

Ver boven hen cirkelde onopgemerkt een enorme gevleugelde gestalte rond.

Op de open plek tussen de struiken op de heuveltop waar ze hun kamp hadden opgeslagen, deed Rhand zijn zwaardoefeningen. Hij wilde nergens aan denken. Hij had ook de gelegenheid gekregen om samen met Hurin naar Fajins spoor te zoeken. Die hadden ze allemaal gekregen, twee of drie man tegelijk, zodat ze niet zouden opvallen, maar tot dusver was er niets gevonden. Nu wachtten ze tot Mart en Perijn met de snuiver terugkwamen. Ze hadden al uren geleden terug kunnen zijn.

Loial zat natuurlijk te lezen en het viel niet te zeggen of zijn oren bewogen vanwege zijn boek of vanwege de late terugkeer van de verkenners. Uno en de meeste andere Shienaraanse krijgslieden zaten echter gespannen hun zwaard in te vetten of stonden op de uitkijk tussen de bomen, alsof ze verwachtten dat de Seanchanen er elk ogenblik aan konden komen. Alleen Verin leek onbezorgd. De Aes Sedai zat op een houtblok naast hun kleine kampvuur in zichzelf te mompelen en met een lange tak in het zand te schrijven. Regelmatig schudde ze haar hoofd en veegde het zand met haar voet glad, waarna ze opnieuw begon. Alle paarden waren gezadeld en gereed om te vertrekken. De Shienaraanse dieren stonden vastgebonden aan een in de grond gestoken lans.

‘Reiger wadend in het riet,’ zei Ingtar. Hij zat met zijn rug tegen een boom en scherpte met een wetsteen zijn zwaard terwijl hij naar Rhand keek. ‘Daar zou je je niet druk over moeten maken. Het laat je verdediging geheel open.’

Heel even bleef Rhand in evenwicht op de bal van zijn ene voet staan, het zwaard in beide handen met de punt vooruit boven zijn hoofd, en stapte toen soepel over op de andere voet. ‘Lan zegt dat het helpt om je gevoel voor evenwicht te ontwikkelen.’ Het was niet gemakkelijk je evenwicht te behouden. In de leegte leek het vaak of hij zelfs boven op een rollend rotsblok zijn evenwicht kon behouden, maar hij waagde zich niet de leegte in. Hij wilde het te graag om zichzelf te vertrouwen.

‘Wat je te vaak oefent, gebruik je instinctief. Je zult je zwaard daarmee in de ander steken, als je snel bent, maar pas nadat hij jou aan zijn zwaard heeft geregen. Je nodigt hem feitelijk daartoe uit. Als een man zijn verdediging zo open laat, dan zou ik mijn zwaard in hem steken, ook al weet ik dat hij mij daarbij zal doden.’

‘Alleen voor het evenwicht, Ingtar.’ Rhand stond op een voet te wankelen en moest zijn andere voet op de grond zetten om niet te vallen. Hij schoof snel de kling in de schede en pakte de grijze mantel op die als vermomming diende. De mantel was door de motten aangevreten en onderaan, gerafeld, maar gevoerd met dikke schapenwol en de aanwakkerende westenwind was koud. ‘Ik wou dat ze terugkwamen.’

Het was alsof zijn wens een teken was geweest, want Uno zei opeens: ‘Er komen verdomde ruiters aan, heer.’ Scheden kletterden toen de rest van de krijgslieden hun zwaard trok. Sommigen sprongen in het zadel en pakten hun lans.

De spanning verminderde toen Hurin de heuvel op kwam draven met de anderen achter zich aan. Zijn melding bracht de spanning terug. ‘We hebben het spoor gevonden, heer Ingtar.’

‘We zijn het bijna tot aan Falme gevolgd,’ zei Mart bij het afstijgen. De blos op zijn bleke wangen leek een bespotting van gezondheid. De huid spande strak om zijn schedel. De Shienaranen kwamen om hen heen staan, even opgewonden als hij. ‘Fajin is alleen en Falme is de enige plaats waar hij heen kan zijn gegaan. Hij moet de dolk bij zich hebben.’

‘We hebben ook Witmantels gezien,’ voegde Perijn eraan toe toen hij met een zwaai uit zijn zadel sprong. ‘Honderden.’

‘Witmantels?’ riep Ingtar fronsend uit. ‘Hier? Nou als ze ons niet in de weg lopen, vallen wij hen ook niet lastig. Als de Seanchanen zich met hen bezighouden, wordt het voor ons makkelijker de Hoorn te vinden.’ Zijn blik viel op Verin, die nog bij het vuur zat. ‘Ik neem aan dat u me nu gaat vertellen dat ik naar u had moeten luisteren, Aes Sedai. De man is écht in Falme.’

‘Het Rad weeft wat het Rad wil,’ zei Verin effen. ‘Als je met ta’veren te maken krijgt, zijn de gebeurtenissen voorbestemd. Het is mogelijk dat het Patroon deze vertraging nodig achtte. Het Patroon zet alles precies op zijn plaats en als we die proberen te veranderen, zeker als er een ta’veren bij betrokken is, verandert het weefsel in het Patroon om ons weer terug te plaatsen waar we behoren te zijn.’ Er viel een ongemakkelijk zwijgen, dat ze niet leek op te merken. Ze bleef wat gedachteloos met de tak doortekenen. ‘Nu moeten we plannen maken, lijkt mij. Het Patroon heeft ons eindelijk naar Falme gevoerd. De Hoorn van Valere is naar Falme gebracht.’ Ingtar hurkte tegenover haar neer aan de andere kant van het kampvuurtje. ‘Als er genoeg mensen hetzelfde zeggen, ben ik geneigd het te geloven. De mensen uit deze streek zeggen dat de Seanchanen er blijkbaar weinig om geven wie Falme binnengaat of eruit vertrekt. Ik neem Hurin en enkele anderen mee de stad in. Als hij met behulp van Fajins spoor de Hoorn heeft... nou ja, laten we dan maar weer verder zien.’

Met haar voet wiste Verin het wiel dat ze in het zand had getekend. In plaats daarvan trok ze twee korte strepen die elkaar aan de punt raakten. ‘Ingtar en Hurin. En Mart, omdat hij de dolk kan voelen als hij er vlakbij is. Je wilt toch mee, nietwaar Mart?’ Mart leek twee dingen tegelijk te willen, maar hij knikte weifelend, ik moet wel, hè? Ik moet die dolk vinden.’

Een derde streep vormde een vogelpoot. Verin keek Rhand van opzij aan.

‘Ik ga mee,’ zei hij. ‘Daarom ben ik meegereden.’ Een vreemd licht verscheen in de ogen van de Aes Sedai, een vonkje, alsof ze iets wist, waardoor hij zich niet op z’n gemak voelde. ‘Voor Mart. Om te helpen de dolk te vinden,’ zei hij scherp, ‘en voor Ingtar om de Hoorn te vinden. En Fajin, dacht hij zelf. Ik moet Fajin vinden als het nog niet te laat is.

Verin trok er een vierde streep bij, waardoor het vogelspoor een onafgemaakte ster vormde. ‘Wie nog meer?’ vroeg ze zachtjes. Ze hield de tak klaar.

‘Ik,’ zei Perijn, net voor Loial zich wilde aanmelden, ik denk dat ik ook graag mee zou willen gaan.’ Vervolgens riepen Uno en alle andere Shienaranen in koor dat ze eveneens mee wilden. ‘Perijn was het eerst,’ merkte Verin op, alsof daarmee alles geregeld was. Ze trok een vijfde streep en een cirkel rond de vijf strepen. De haartjes in Rhands nek gingen overeind staan. Het was hetzelfde rad dat ze eerder had weggeveegd. ‘Vijf rijden uit,’ mompelde ze. ‘Ik zou echt graag Falme willen zien,’ zei Loial. ‘Ik heb de Arythische Oceaan nog nooit gezien. Bovendien kan ik de kist dragen, als de Hoorn er nog in zit.’

‘U kunt mij maar beter ook meenemen, heer,’ zei Uno. ‘U en heer

Rhand kunnen wel een tweede als rugdekking gebruiken als die bloed-Seanchanen u proberen tegen te houden.’ De andere krijgslieden vielen hem grommend bij.

‘Doe niet zo dwaas,’ zei Verin scherp. Haar blik bracht allen tot zwijgen. ‘Jullie kunnen niet allemaal mee. Hoe zorgeloos de Seanchanen zich ook tegenover vreemden gedragen, twintig krijgslieden zullen hen zeker opvallen. En als krijgslieden zien jullie er zeker niet uit, met of zonder wapenrusting. Vijf mannen zullen net geen aandacht trekken en het is gepast dat de drie ta’veren onder ons erbij zijn. Nee, Loial, jij moet ook hier blijven. Er zijn geen Ogier op de Kop van Toman. Je zou meer aandacht trekken dan de anderen samen.’

‘En wat doet u?’

Verin schudde haar hoofd. ‘Je vergeet de damane.’ Haar mond vertrok van afkeer toen ze het zei. ‘Ik zou jullie alleen kunnen helpen door de Ene Kracht te geleiden en dat betekent dus helemaal geen hulp, omdat ik dan die vrouwen aantrek. Zelfs als ze te ver weg zijn om mij te zien, voelen ze nog wel dat een vrouw geleidt – of een man wat dat betreft – als die niet heel voorzichtig is en maar heel weinig van de Ene Kracht geleidt.’ Ze keek Rhand niet aan. Op hem maakte het de indruk dat ze dat heel opvallend niet deed, en Mart en Perijn schrokken opeens gespannen op.

‘Een man,’ snoof Ingtar. ‘Verin Sedai, waarom meer problemen toevoegen? We hebben onze handen al vol, ook zonder ons mannen in te beelden die kunnen geleiden. Maar het zou helpen als u erbij was. Als we u nodig hebben...’

‘Nee. Jullie vijf moeten alleen gaan.’ Haar voet veegde over het wiel dat in het zand was getrokken, waardoor het gedeeltelijk werd uitgewist. Ze keek ieder afzonderlijk lang aan, strak en met diepe rimpels in haar voorhoofd. ‘Vijf rijden uit.’

Heel even leek het erop dat Ingtar het opnieuw zou vragen, maar toen hij haar strakke blik zag, trok hij zijn schouders op en wendde zich tot Hurin. ‘Hoe ver is het naar Falme?’

De snuiver krabde zijn hoofd. ‘Als we nu weggaan en de hele nacht doorrijden, zouden we daar morgenochtend bij zonsopgang moeten zijn.’

‘Dan doen we dat. Ik wil geen tijd meer verspillen. Zadelen jullie je paarden? Uno, ik wil dat je met de anderen achter ons aan komt, maar blijf uit het zicht en laat niemand...’

Rhand tuurde naar het getekende rad, terwijl Ingtar nog meer aanwijzingen verstrekte. Het rad was nu kapot en had nog maar vier spaken. Om de een of andere reden huiverde hij. Hij besefte dat Verin hem stond aan te kijken. Haar zwarte ogen stonden fel en strak als bij een vogel. Het kostte hem moeite zijn ogen af te wenden en zijn spullen bij elkaar te gaan zoeken.

Je begint je van alles te verbeelden, zei hij geërgerd in zichzelf. Ze kan niets doen als ze er niet bij is.

45

Zwaardmeester

De opgaande zon stak haar vuurrode rand boven de kim uit en wierp lange schaduwen door de kasseienstraten die naar de haven van Falme leidden. Een zeebriesje boog de schoorsteenrook van het ontbijt landinwaarts. Alleen de mensen die vroeg opstonden, waren al buiten en hun adem vormde ijle dampwolkjes in de ochtendkou. Vergeleken met de menigte die spoedig de straten zou vullen, leek de stad bijna verlaten.

Gezeten op een omgekeerde ton voor een nog gesloten ijzerwinkel hield Nynaeve haar handen onder haar oksels warm en nam haar strijdmacht op. Min zat gewikkeld in haar Seanchaanse mantel op een drempel aan de andere kant van de straat een rimpelige pruim te eten. Elayne stond in elkaar gedoken in haar schapenvachtjas op de hoek van een steeg even verderop in de straat. Een grote zak die ze in de haven hadden opgedoken, lag netjes opgevouwen naast Min. Mijn strijdmacht, dacht Nynaeve grimmig. Maar we hebben niemand anders.

Haar oog viel op een sul’dam die met haar damane uit de haven omhoogliep. Het was een blonde vrouw en haar damane had zwart haar. Beiden liepen slaperig te gapen. De paar Falmenaren die ook op straat waren, wendden hun ogen af en liepen met een grote boog om hen heen. Voor zover ze kon zien, was er verderop in de straat geen andere Seanchaan te bespeuren. Ze keek de andere kant niet op. In plaats daarvan rekte ze zich uit, bewoog haar koude schouders, alsof ze die wilde warmen, en ging toen weer op dezelfde manier zitten als eerst.

Min gooide haar half opgegeten pruim weg, keek terloops de straat in en zocht weer steun bij de deurpost. Ook daar was de straat veilig, anders zou ze haar handen op de knieën hebben gelegd. Min begon zenuwachtig in haar handen te wrijven en Nynaeve besefte dat

Elayne op haar voeten op en neer stond te wippen. Als ze ons verraden, geef ik ze allebei een klap op hun kop. Maar ze wist dat bij ontdekking een Seanchaan zou vertellen wat er met het drietal moest gebeuren. Ze besefte terdege dat ze niet echt zeker wist of haar plannen zouden lukken of niet. Zijzelf zou ook heel goed kunnen falen, waardoor alles ontdekt zou worden. Wederom besloot ze dat als er iets fout zou gaan, zij op de een of andere manier de aandacht zou trekken zodat Min en Elayne konden ontsnappen. Ze had hun verteld dat ze moesten vluchten als er iets fout ging en hen in de waan gelaten dat zij er dan ook vandoor zou gaan. Maar wat zij in dat geval zou doen, wist ze niet. Maar ik laat me niet levend pakken. Alsjeblieft. Licht, dat niet.

De sul’dam en damane kwamen door de straat aanlopen tot ze tussen de drie wachtende vrouwen in waren gesloten. Een heel eind verder in de straat liep nog een tiental Falmenaren rond. Nynaeve raapte al haar boosheid bij elkaar. Beteugelden en beteugelaars. Ze hadden Egwene hun smerige halsband omgedaan en ze zouden haar en Elayne ook beteugelen als ze de kans kregen. Ze had van Min gehoord hoe sul’dam hun wil oplegden. Ze wist zeker dat Min iets, het ergste, had achtergehouden. Maar wat ze had verteld, was al erg genoeg om Nynaeve op te zwepen tot een withete woede. Binnen een tel had zich op een zwarte doorntak een witte bloem geopend voor het licht, voor saidar, en werd ze gevuld met de Ene Kracht. Ze wist dat de vrouwen die het konden zien, nu een gloed om haar heen zagen. De bleke sul’dam schrok op en de mond van de donkere damane viel open, maar Nynaeve gaf hun geen enkele kans. Ze geleidde maar een klein stroompje Ene Kracht, maar daarmee sloeg ze toe, een zweep die een stofje uit de lucht ranselde. De zilveren halsband sprong open en viel rinkelend op de kasseien. Nynaeve slaakte een zucht van opluchting terwijl ze tegelijk opsprong.

De sul’dam staarde naar de gevallen halsband alsof hij een giftige slang was. De damane legde een bevende hand tegen haar hals, maar voor de vrouw met de bliksemflits op haar borst nog een stap kon doen, draaide de damane zich om en gaf haar een stomp midden in het gezicht. De knieën van de sul’dam knikten en ze viel bijna. ‘Goed zo!’ riep Elayne. Ze kwam al aanhollen, net als Min. Voor het tweetal bij de twee vrouwen was gekomen, keek de damane angstig rond en ging er toen zo snel mogelijk vandoor.

‘We doen je geen kwaad,’ riep Elayne haar achterna. ‘We zijn vrienden.’

‘Hou je stil!’ siste Nynaeve. Ze trok een handvol doekjes uit haar zak en propte die meedogenloos in de opengevallen mond van de nog steeds wankelende sul’dam. Min schudde haastig de zak open, waarna een wolk van stof vrijkwam, en trok die over het hoofd van de sul’dam; de vrouw was nu tot haar middel verborgen. ‘We trekken veel te veel aandacht.’

Dat was waar, maar ook niet helemaal waar. De vier vrouwen stonden in een snel leger wordende straat en de mensen die hadden besloten ergens anders heen te gaan, vermeden het naar hen te kijken. Daar had Nynaeve op gerekend, dat mensen hun best zouden doen alles te negeren wat met Seanchanen te maken had, waardoor ze tijd zouden winnen. Uiteindelijk zouden ze het wel vertellen, maar dat zou fluisterend gebeuren en mogelijk zou het nog uren duren voor de Seanchanen hoorden wat er was gebeurd.

De ingepakte sul’dam begon te worstelen en te schreeuwen, maar het geluid werd door de zak gedempt. Nynaeve en Min sloegen hun armen om haar heen en trokken en duwden haar een steeg in. De halsband aan de lijn sleepte over de kasseien rinkelend achter hen aan. ‘Raap op,’ snauwde Nynaeve Elayne toe. ‘Hij zal je niet bijten!’ Elayne haalde diep adem en trok toen behoedzaam de zilveren lijn in, alsof ze inderdaad bang was te worden gebeten. Nynaeve kon best met haar meevoelen, maar niet erg veel. Alles hing ervan af of ieder deed wat ze hadden afgesproken.

De sul’dam schopte en probeerde zichzelf los te rukken, maar Nynaeve en Min dwongen haar tussen hen in mee te lopen, de steeg door, een andere steeg in die iets breder was en achter de huizen doorliep. Vervolgens kwamen ze door weer een andere steeg bij een houten schuur waar, aan de stal te zien, vroeger blijkbaar twee paarden waren gestald. Weinig mensen konden zich na de komst van de Seanchanen nog paarden veroorloven en Nynaeve had de schuur een dag lang in de gaten gehouden om er zeker van te zijn dat er niemand kwam. Binnen was het klam en stoffig, nog een bewijs dat de stal niet meer werd gebruikt. Ze waren amper binnen of Elayne liet de zilveren lijn vallen en veegde haar handen aan wat stro af. Weer gebruikte Nynaeve een druppeltje van de Ene Kracht en de armband viel op de stoffige vloer. De sul’dam snikte wanhopig en worstelde woest.

‘Klaar?’ vroeg Nynaeve. De andere twee knikten en ze rukten de zak van hun gevangene af.

De sul’dam haalde gierend adem. Door het stof stonden haar blauwe ogen vol tranen, maar haar rode kleur kwam niet alleen van de zak maar ook van woede. Ze sprong op de deur af, maar werd bij de eerste stap al gegrepen. Ze was niet zwak, maar zij waren met z’n drieën en toen ze klaar waren, lag de sul’dam in haar onderkleren in een van de stallingen, met een stevig touw aan handen en voeten gebonden, terwijl een ander stuk touw ervoor zorgde dat ze de prop niet uit haar mond kon duwen.

Min voelde voorzichtig aan een dikke lip en bekeek het gewaad met de bliksemflits en de zachte laarzen. ‘Het zou jou misschien passen, Nynaeve. Mij en Elayne past het niet.’ Elayne stond strootjes uit haar haren te plukken.

‘Dat zie ik ook wel. Jij zou trouwens toch niet in aanmerking komen, echt niet. Ze kennen je daar te goed.’ Nynaeve trok haastig haar eigen kleren uit, gooide ze opzij en schoot het gewaad van de sul’dam aan. Min hielp haar met de knoopjes. Nynaeve duwde en frommelde haar tenen in de laarzen. Ze waren een beetje te klein. Het gewaad zat rond haar borsten iets te strak en op andere plaatsen weer te ruim. De zoom sleepte bijna over de grond, hing lager dan bij de sul’dam, maar de kleding zou de andere twee nog minder hebben gepast. Ze raapte de armband op, haalde diep adem en deed die om haar linkerpols. De twee einden werden een en leken een geheel te worden. Het voelde niet anders als een gewone armband. Ze was bang geweest dat het anders zou zijn. ‘Pak dat gewaad, Elayne.’ Ze hadden zo goed mogelijk twee kledingstukken, een van haar en een van Elayne, in de grijze kleur van de damane geverfd en die hier klaar gelegd. Elayne bewoog niet; ze bleef naar de open halsband staren en streek telkens met haar tong langs haar lippen. ‘Elayne, jij moet het aan. Er zijn te veel mensen die Min hebben gezien; zij kan dit niet aan. Ik wil het best dragen, maar deze kleren van mij passen jou niet.’ Zij dacht dat ze gek zou worden als zij die band had moeten dragen en daardoor lukte het haar niet scherp tegen Elayne uit te vallen.

‘Ik weet het,’ zuchtte Elayne. ‘Ik wou alleen dat ik meer wist over wat dat ding met je doet.’ Ze trok haar roodgouden haren opzij. ‘Min, help me alsjeblieft.’ Min begon de knoopjes op haar rug los te maken.

Het lukte Nynaeve de zilveren halsband op te rapen zonder in elkaar te krimpen. ‘Er is een manier om dat uit te zoeken.’ Ze aarzelde geen moment, bukte zich en klikte de band rond de nek van de sul’dam. Als iemand bet verdient, is zij het wel. ‘Misschien kan ze ons trouwens iets nuttigs vertellen.’ De vrouw met de blauwe ogen wierp een blik op de lijn die van haar nek naar Nynaeves pols liep en keek haar toen woedend en minachtend aan.

‘Zo doen ze het niet,’ zei Min, maar Nynaeve hoorde haar amper. Ze was zich... bewust... van die andere vrouw, bewust van wat zij voelde. Ze voelde het touw in haar enkels snijden en in haar polsen op haar rug. Ze proefde de scherpe vissmaak van de zak in haar mond, voelde het stro door de dunne stof van het ondergoed prikken. Het was niet zo alsof zijzelf, Nynaeve, dat alles voelde, maar in haar hoofd zat een brok gevoelens waarvan ze wist dat die bij de sul’dam hoorden.

Ze slikte, probeerde het te negeren – het wilde niet weggaan – en richtte zich tot de vastgebonden vrouw, ik zal je geen pijn doen als je mijn vragen eerlijk beantwoordt. Wij zijn geen Seanchanen. Maar als je tegen me liegt...’ Dreigend trok ze de lijn strak. De vrouw trok haar schouders op en haar mond vertrok zich spottend rond de prop. Het duurde even voor Nynaeve besefte dat de sul’dam lag te lachen.

Haar mond werd een streep, maar ze kreeg een idee. Die klomp gevoelens in haar hoofd leek lichamelijk even echt te zijn als wat die andere vrouw voelde. Ze probeerde wat en versterkte die gevoelens. Opeens puilden de ogen van de sul’dam uit en gaf ze een schreeuw die slechts half door de prop werd gesmoord. Ze wrong met haar handen achter zich, alsof ze probeerde iets af te weren en sloeg wild in het stro rond in een vergeefse poging te ontsnappen. Nynaeves mond viel open en haastig maakte ze zich los van die extra gevoelens die ze had toegevoegd. De sul’dam zakte snikkend in elkaar.

‘Wat... Wat heb je met haar... gedaan?’ vroeg Elayne zwakjes. Min kon alleen met open mond toekijken.

Nynaeve gaf haar grof antwoord. ‘Hetzelfde wat Sheriam met jou deed toen je een beker naar Marith gooide.’ Licht, dit is een smerig ding! 4

Elayne haalde hoorbaar adem. ‘O!’

‘Maar een a’dam zou op die manier helemaal niet behoren te werken,’ zei Min. ‘Ze zeiden altijd dat het niet werkt bij een vrouw die niet kan geleiden.’

‘Het kan me niet schelen hoe ze denken dat het werkt, zolang het maar werkt.’ Nynaeve pakte de zilvermetalen lijn vlak bij de halsband beet en trok de vrouw zo hoog op dat ze haar recht in de ogen kon zien. Doodsbange ogen, zag ze. ‘Luister naar me en luister goed. Ik wil antwoorden en als ik die niet krijg, laat ik je denken dat ik je huid heb afgestroopt.’ Een intense doodsangst trok over het gezicht van de vrouw en Nynaeves maag verkrampte toen ze opeens in haar hoofd voelde dat de sul’dam het letterlijk had opgevat. Als zij denkt dat ik het kan, komt dat doordat zij dat weet. Daar zijn deze lijnen voor. Ze slikte en maakte zich sterk om te voorkomen dat ze de armband van haar pols zou rukken. In plaats daarvan trok ze een streng gezicht. ‘Ben je klaar om mij antwoord te geven? Of moet ik je nog beter overtuigen?’

Een verwoed hoofdknikken was voldoende antwoord. Toen Nynaeve de prop weghaalde, zweeg de vrouw even om te slikken voor ze losbarstte, ik zal jullie niet aangeven, ik zweer het. Maar neem dit van mijn nek af. Ik heb goud. Je mag het hebben. Ik zweer het. Ik zal het nooit tegen iemand zeggen.’

‘Zwijg,’ snauwde Nynaeve en de vrouw sloot meteen haar mond. ‘Hoe heet je?’

‘Seta. Alsjeblieft. Ik zal alles zeggen, maar neem alsjeblieft die... band af! Als iemand mij daarmee ziet...’ Seta sloeg haar ogen neer om naar de lijn te kijken en kneep ze toen dicht. ‘Alsjeblieft?’ fluisterde ze. Er drong nog iets anders tot Nynaeve door. Ze kon het niet opbrengen Elayne die band om te doen.

‘Laten we voortmaken,’ zei Elayne vastbesloten. Ze stond nu ook in haar onderkleding. ‘Geef me een ogenblik om dat andere gewaad aan te trekken en dan...’

‘Trek je eigen kleren weer aan,’ zei Nynaeve.

‘Ja, maar... Iemand moet voor damane spelen,’ zei Elayne, ‘anders kunnen we nooit bij Egwene komen. Dat kleed past alleen jou en Min kan geen damane zijn. Dan blijf ik dus over.’ ik zei dat je je weer moest aankleden. We hebben al iemand die onze beteugelde kan zijn.’ Nynaeve trok aan de lijn die aan Seta vastzat en de sul’dam snakte naar adem.

‘Nee! Nee, alsjeblieft! Als iemand mij ziet...’ Haar woorden braken af onder Nynaeves kille blik.

‘Wat mij betreft, ben je nog erger dan een moordenares, nog erger dan een Duistervriend. Ik kan niets ergers bedenken. Het feit dat ik dit ding om mijn pols moet hebben, dat ik net zo moet zijn als jij, al is het maar voor een uur, maakt me ziek. Dus als je denkt dat er iets is wat ik niet tegen je zal gebruiken, denk dan nog maar eens diep na. Wil je niet gezien worden? Goed. Wij ook niet. Er kijkt trouwens toch niemand naar een damane. Zolang je met gebogen hoofd loopt, zoals een beteugelde wordt geacht te doen, zal niemand ook maar iets aan je zien. Maar je kunt maar beter je uiterste best doen om ervoor te zorgen dat wij ook niet worden opgemerkt. Als ze ons zien, zullen ze jou zeker zien, en als dat niet genoeg is om je tegen te houden, beloof ik je dat je de dag zult vervloeken dat je moeder jouw vader voor het eerst kuste. Hebben we elkaar goed begrepen?’

‘Ja,’ zei Seta zwak. ‘Ik zweer het.’

Nynaeve moest de armband afdoen zodat ze het grijsgeverfde kleed van Elayne over Seta’s hoofd kon trekken. Het paste de vrouw niet zo erg goed, viel van boven veel te ruim en zat te strak om de heupen, maar dat van Nynaeve zou net zo slecht gepast hebben en was bovendien te kort. Nynaeve hoopte maar dat de mensen niet echt naar een damane keken. Ze deed met tegenzin de armband weer om haar pols.

Elayne raapte Nynaeves kleren bij elkaar, wikkelde het andere geverfde kleed eromheen en maakte een bundeltje. Net zo’n bundeltje als een vrouw in boerenkleren zou dragen als ze een sul’dam en een damane zou volgen. ‘Gawein zal stinkend jaloers zijn dat hij dit niet heeft meegemaakt,’ zei ze en lachte, maar het klonk gedwongen. Nynaeve bekeek haar goed, en toen Min. Het werd tijd voor het gevaarlijkste stuk. ‘Zijn jullie klaar?’ Elaynes glimlach verdween, ik ben klaar.’

‘Klaar,’ zei Min kort.

‘Waar gaan jullie... wij heen?’ vroeg Seta en voegde er vlug aan toe: ‘Als ik dat mag vragen.’

‘De leeuwenkuil in,’ vertelde Elayne haar.

‘Met de Duistere dansen,’ zei Min.

Nynaeve zuchtte en schudde het hoofd. ‘Wat ze eigenlijk willen zeggen, is dat we allemaal naar het huis van de damane gaan en dat we van plan zijn er een te bevrijden.’

Seta’s mond hing nog steeds verbijsterd open toen ze haar haastig mee de schuur uit namen.

Baile Domon zag vanaf het dek van zijn schip de zon opkomen. De haven werd al wat drukker, hoewel de straten die van de kaden omhoogliepen, nog grotendeels verlaten waren. Een meeuw op een ha-venpaal staarde hem aan. Meeuwen hadden meedogenloze ogen. ‘Weet u het wel zeker, schipper?’ vroeg Jarin. ‘Als de Seanchanen zich afvragen wat wij hier allemaal aan boord doen...’

‘Zorg jij er nu maar voor dat er bij elke ankerkabel een bijl ligt,’ zei Domon kortaf. ‘O, en Jarin, als iemand probeert een kabel te kappen vóór die vrouwen aan boord zijn, sla ik zijn kop in elkaar.’

‘En als ze nou eens niet verschijnen, schipper? En in plaats daarvan Seanchaanse soldaten?’

‘Hou je rustig, man! Als er soldaten komen, maken we dat we de havenmond uitkomen en moge het Licht ons allen dan genadig zijn. Maar tot die soldaten er zijn, ben ik van plan op die vrouwen te wachten. Nou, ga op de uitkijk staan als je niets anders hebt te doen.’ Domon draaide zich om en tuurde de stad in, in de richting van de damaneverblijven. Zijn vingers roffelden zenuwachtig op de scheepsboord.

Het briesje vanuit zee voerde de geur van een warm ontbijt mee naar Rhands neus en probeerde zijn door motten aangevreten mantel op te laten waaien, maar hij hield die met één hand dicht toen Rood de stad naderde. Bij de kleren die ze hadden gevonden had geen enkele passende jas gezeten en hij dacht dat het maar beter was het mooie zilverborduurwerk op zijn mouwen en de reigers op de kraag verborgen te houden. De Seanchaanse houding tegenover overwonnen mensen met wapens zou zich wel niet uitstrekken tot dragers van reigerzwaarden.

De eerste ochtendschaduwen strekten zich voor hem uit. Hij kon nog net onderscheiden dat Hurin tussen de wagenpleinen en paardenweiden doorreed. Er liepen slechts een paar mannen tussen de rijen koopmanswagens rond en ze droegen de lange voorschoten van wielmakers en smeden. Ingtar was als eerste binnen en al uit zicht. Perijn en Mart volgden Rhand op enige afstand. Hij keek niet om of ze daar reden. Niemand mocht merken dat er anderen bij hem hoorden. Vijf mannen die vroeg Falme binnenreden, maar niet samen.

Hij reed nu tussen de paardenweiden en de paarden stonden bij de omheining al op hun ochtendvoer te wachten. Hurin stak zijn hoofd

rond een hoek tussen twee stallen waarvan de poort nog met de sluitbalk was afgesloten. Hij zag Rhand en wenkte hem voor hij wegdook. Rhand stuurde zijn voshengst die kant op. Hurin hield zijn paard bij de teugel. Hij droeg een halflang vest in plaats van zijn jas en ondanks de zware mantel die zijn korte zwaard en hartsvanger verborg, rilde hij van de kou. ‘Heer Ingtar is daarachter,’ zei hij en knikte in de richting van het andere eind van de smalle doorgang. ‘Hij zegt dat we de paarden hier moeten laten en de rest te voet moeten afleggen.’ Toen Rhand afsteeg, voegde de snuiver eraan toe: ‘Fajin is recht die straat ingelopen, heer Rhand. Ik kan het van deze plek haast ruiken.’

Rhand leidde Rood achter de stal waar Ingtar zijn eigen paard had vastgebonden. De Shienaraan zag er niet echt als een heer uit in zijn smerige schapenvachtjas die op verschillende plaatsen gaten in het leer vertoonde en zijn zwaard hoorde niet aan die riem over zijn jas. Zijn ogen straalden fel en koortsig.

Terwijl Rhand zijn paard naast de hengst van Ingtar vastbond, bleef hij even aarzelend bij zijn zadeltas staan. Hij had de banier niet kunnen achterlaten. Hij dacht niet dat een van de krijgslieden de tassen zou doorzoeken, maar datzelfde kon hij niet van Verin zeggen. Hij kon niet voorspellen wat zij zou doen als zij de banier vond, maar hij voelde zich er niet erg gerust op. Hij besloot de zadeltassen vastgebonden achter het zadel te laten zitten.

Mart voegde zich bij hen en enkele ogenblikken later kwamen Hurin en Perijn erbij. Mart droeg een ruim vallende broek die hij in zijn laarzen had gestopt en Perijn zijn veel te korte mantel. Rhand vond dat ze eruitzagen als schurkachtige bedelaars, maar ze waren zonder al te veel aandacht te trekken de dorpen doorgereden. ‘Nou,’ zei Ingtar. ‘Laten we eens kijken wat er te zien valt.’ Ze slenterden de zandweg op alsof ze geen vast doel in gedachten hadden, praatten wat met elkaar en belandden achter de wagenerven op de hellende kasseienstraten. Rhand wist niet eens welke woorden hij allemaal had gezegd, nog minder die van de anderen. Ingtar had met hen afgesproken dat ze eruit moesten zien als iedere andere groep mannen op straat, maar er waren nog te weinig mensen buiten. Vijf man was al veel in die koude straten op dit uur van de ochtend.

Ze liepen vlak bij elkaar, maar het was Hurin die de weg wees, de lucht opsnoof, de ene straat inliep en een andere weer uit. De rest sloeg mee hoeken om, alsof ze dat al de hele tijd van plan waren geweest. ‘Hij heeft overal in de stad rondgelopen,’ mompelde Hurin met een grimas. ‘Zijn geur hangt overal en die stinkt zo dat je een oud spoor moeilijk van een nieuw kunt onderscheiden. Ik weet in ieder geval zeker dat hij nog hier is. Enkele sporen zijn niet ouder dan een dag of twee. Daar ben ik zeker van,’ voegde hij eraan toe. Er verschenen wat meer mensen op straat, hier een fruitverkoper die zijn vruchten begon uit te stallen, daar een man die zich met een grote rol perkamenten onder de arm voortrepte, elders een scharenslijper die de slijpsteenas op zijn kar begon te smeren. Twee vrouwen kwamen langs, ze liepen de andere kant op. De een had de ogen neergeslagen en een zilveren band om de nek; de ander droeg een gewaad met een bliksemschicht en ze hield een opgerolde zilveren lijn vast. Rhands adem stokte. Het koste hem moeite niet om te kijken. ‘Waren dat...?’ Marts ogen staarden groot uit zijn diepe oogkassen. ‘Was dat een damane?’

‘Zo zijn ze ons beschreven,’ zei Ingtar kort. ‘Hurin, gaan we elke straat af in deze door de Schaduw vervloekte stad?’

‘Hij is overal geweest, heer Ingtar,’ zei Hurin. ‘Zijn stank hangt overal.’ Ze waren in een wijk gekomen waar de stenen huizen twee en drie verdiepingen hoog waren, en even groot als een herberg. Ze sloegen een hoek om en Rhand deinsde haast terug toen hij een groep Seanchaanse soldaten op wacht zag staan voor een groot huis aan de ene kant van de straat, terwijl aan de overkant twee vrouwen met de bliksems op de borst met elkaar praatten in de deuropening van een huis daar recht tegenover. Een banier wapperde in het door soldaten bewaakte huis: een gouden havik die bliksemschichten in zijn klauwen klemde. Aan het huis van de vrouwen viel niets bijzonders te zien. De schitterende wapenrusting van de officier toonde rood, zwart en goud. Zijn helm was verguld en zo geschilderd dat hij op een spinnenkop leek. Toen zag Rhand de twee schepsels met hun leerachtige huid die naast de soldaten zaten gehurkt en struikelde hij bijna.

Grolms. Hij kon zich niet vergissen in die wigvormige koppen met de drie ogen. Dat kan niet. Misschien liep hij nog te slapen en was dit enkel een nachtmerrie. Misschien zijn we nog niet eens naar Falme vertrokken.

De anderen keken lang naar de beesten toen ze langs het bewaakte huis liepen.

‘Wat is dat, in de naam van het Licht?’ vroeg Mart.

Hurins ogen leken even groot als zijn gezicht. ‘Heer Rhand, dat zijn...

Dat zijn...’

‘Het doet er niet toe,’ zei Rhand. Even later knikte Hurin instemmend.

‘We zijn hier voor de Hoorn,’ merkte Ingtar op, ‘niet om naar Seanchaanse monsters te staren. Let goed op Fajins spoor; Hurin.’ De soldaten schonken hen amper enige aandacht. De straat liep recht omlaag naar de ronde haven. Rhand kon ver beneden hen schepen voor anker zien liggen. Grote, vierkant uitziende schepen met hoge masten die door de afstand klein leken.

‘Hij is hier vaak geweest.’ Hurin wreef met de rug van zijn hand langs zijn neus. ‘De straat stinkt helemaal door die vele geurlagen. Ik denk dat hij hier nog maar pas is geweest, misschien gisteren nog, heer Ingtar. Misschien gisteravond.’

Opeens omvatte Mart met beide handen zijn keel. ‘Hij is daarbinnen,’ fluisterde hij. Hij draaide zich om en liep terug, terwijl hij strak naar het grote huis met de banier bleef staren. ‘De dolk is daarbinnen. Ik voelde het niet eerder vanwege die... die schepsels, maar ik kan hem nu voelen.’

Perijn porde hem met een vinger in zijn ribben. ‘Goed, maar hou daarmee op voor ze zich gaan afvragen waarom je ze als een zot aanstaart.’

Rhand wierp een blik over zijn schouder. De officier keek hen na. Mart draaide zich weer somber om. ‘Hoe lang lopen we door? Hij is daarbinnen, zeg ik jullie.’

‘Wij zijn hier voor de Hoorn,’ gromde Ingtar. ‘Ik ben van plan Fajin te vinden en hem te dwingen te zeggen waar hij is.’ Hij liep niet langzamer.

Mart zei niets, maar zijn gezicht was één grote smeekbede. Ook ik moet Fajin vinden, dacht Rhand. Ik moet. Maar toen hij Marts gezicht zag, zei hij: ingtar, als de dolk in dat huis is, dan is Fajin daar waarschijnlijk ook. Ik acht hem niet in staat de dolk of de Hoorn, of allebei, ergens te laten waar hij er niet gemakkelijk bij kan komen.’

Ingtar bleef staan. Even later zei hij: ‘Dat kan, maar hierbuiten valt er weinig over te zeggen.’

‘We kunnen op de uitkijk gaan staan voor als hij naar buiten komt,’ zei Rhand. ‘Als we hem vroeg zien, brengt hij daar de nacht door.

En ik wed er wat om dat zijn bed vlak bij de Hoorn staat. Als hij naar buiten komt, kunnen we tegen de middag bij Verin terug zijn en voor de avond een plan maken.’

‘Ik wil niet op Verin wachten,’ zei Ingtar, ‘en ik wil evenmin op de nacht wachten. Ik heb al te lang gewacht. Ik wil de Hoorn in handen hebben voor de zon weer ondergaat.’

‘Maar we weten het niet zeker, Ingtar.’ ik weet dat de dolk daar is,’ voegde Mart eraan toe. ‘Bovendien heeft Hurin gezegd dat Fajin hier gisteravond is geweest.’ Ingtar snoerde Hurin de mond door hard door te praten. ‘Voor het eerst ben je bereid iets nauwkeuriger te zijn dan een dag of twee. We gaan nü de Hoorn terughalen. Nu!’

‘Hoe?’ vroeg Rhand. De officier hield hen niet meer in het oog, maar er stonden minstens twintig soldaten voor het gebouw. Plus een stel grolms. Dit is waanzin. Er bestaan hier geen grolms. Die gedachte liet de beesten echter niet verdwijnen.

‘Ik vermoed dat er achter die huizen tuinen liggen,’ zei Ingtar en keek nadenkend rond. ‘Als een van die stegen langs een tuinmuur loopt... Soms heeft men zo’n strenge bewaking aan de voorkant dat ze de achterkant verwaarlozen. Kom mee.’ Hij liep op de dichtstbijzijnde smalle steeg tussen twee grote huizen af, en Hurin en Mart draafden meteen achter hem aan.

Rhand wisselde enkele blikken met Perijn en zijn vriend trok toegeeflijk de schouders op, waarna zij eveneens volgden. De steeg was amper breder dan hun schouders, maar hij liep tussen hoge tuinmuren door naar een andere steeg die breed genoeg was voor een handkar of een kleine wagen. Hier en daar waren kasseien gelegd en alleen de achtergevels met gesloten luiken en dichte stenen muren keken op de steeg uit. De hoge achtermuren van de tuinen staken haast boven de bijna kale boomtakken uit. Ingtar ging ze voor tot ze bijna op dezelfde hoogte waren als de wapperende banier. Hij haalde zijn met metaal versterkte handschoenen onder zijn jas vandaan, trok ze aan, sprong omhoog naar de bovenkant van de muur en trok zich toen zover omhoog dat hij eroverheen kon gluren. Hij gaf zachtjes een monotoon verslag. ‘Bomen. Bloemperken. Paden. Geen kip te zien... Wacht! Een schildwacht. Eén man. Hij draagt geen helm. Tel tot vijftig en volg me dan. Hij zwaaide een laars omhoog tot boven op de muur, rolde eroverheen de tuin in en verdween voor Rhand iets had kunnen zeggen.

Mart begon langzaam te tellen. Rhand hield de adem in. Perijn voelde aan zijn bijl en Hurin greep de scheden van zijn wapens beet. ‘... Vijftig.’ Hurin klauterde omhoog en was de muur over voor Marts mond het woord goed en wel had uitgesproken. Perijn volgde meteen.

Rhand dacht dat Mart misschien hulp nodig had, want hij zag er zo bleek en ziekelijk uit, maar er was niets te merken toen zijn vriend omhoog klom. De stenen muur gaf een heleboel houvast en enkele tellen later hurkte Rhand naast Mart, Perijn en Hurin in de tuin neer. De tuin was al helemaal in de greep van de late herfst. De bloemperken waren kaal, afgezien van wat groene naaldstruiken, en de boomtakken bijna bladerloos. De wind die de banier deed rimpelen, joeg het zand op over de plavuizen. Heel even kon Rhand Ingtar niet vinden. Toen zag hij de Shienaraan, plat tegen de achtermuur van het huis, die hen met zijn zwaard in de hand wenkte. Gebukt holde Rhand erheen, meer op de vensters lettend die iemand een blik in de tuin gunden dan op zijn vrienden die naast hem meeholden. Het was een opluchting toen hij zich naast Ingtar tegen het huis aandrukte.

Mart bleef maar in zichzelf mompelen: ‘Hij is hierbinnen. Ik kan hem voelen.’

‘Waar is de schildwacht?’ fluisterde Rhand.

‘Dood,’ zei Ingtar. ‘De man had al te veel vertrouwen. Hij probeerde niet eens te schreeuwen. Ik heb zijn lijk onder een van de bosjes verborgen.’

Rhand staarde hem aan. De Seanchaan had al te veel vertrouwen? Marts bezorgde gemompel deed hem besluiten te blijven en niet meteen terug te gaan.

‘We zijn er bijna.’ Ingtar klonk of hij zichzelf aanmoedigde. ‘Bijna. Kom mee.’

Rhand trok zijn zwaard toen ze de achtertrap begonnen te beklimmen. Hij besefte dat Hurin zijn kortbladige zwaard en de gekerfde hartsvanger vrijmaakte en dat Perijn na enige aarzeling de bijl uit de lus trok.

De gang binnen was smal. Door een half openstaande deur rechts kwamen keukengeuren. In dat vertrek liepen verschillende mensen rond. Hij hoorde het onduidelijke geluid van stemmen en af en toe het zachte gekletter van een pandeksel.

Ingtar gebaarde Mart voor te gaan en ze slopen langs de deur. Rhand

hield de smaller wordende opening in de gaten tot ze de volgende hoek om waren.

Een slanke jonge vrouw met donker haar kwam de deur voor hen uit met een dienblad waarop een kopje stond. Ze verstarden allemaal. Ze liep de andere kant op zonder hun kant op te kijken. Rhands ogen werden groot. Haar lange witte gewaad was zo goed als doorzichtig. Ze verdween rond een volgende hoek. ‘Zag je dat?’ zei Mart hees. ‘Je kon recht door...’ Ingtar klapte zijn hand op Marts mond en fluisterde: ‘Blijf denken aan het doel van onze komst. Zoek hem. Zoek de Hoorn voor me.’ Mart wees naar een smalle wenteltrap. Ze klommen naar de volgende verdieping en hij ging hen voor naar de voorkant van het huis. Er stonden maar weinig meubels in de bochtige gangen. Hier en daar hing een wandkleed aan de muur en soms stond er een kamerscherm, beschilderd met enkele vogels op takken, of met een paar bloemen. Op een van de schermen stond een stromende rivier; alleen het golvende water en de smalle oeverstroken waren te zien, de rest was wit.

Overal om hen heen kon Rhand geluiden horen van mensen die heen en weer liepen. Muiltjes die over de vloer schuifelden, zacht mompelende stemmen. Hij zag niemand, maar in gedachten zag hij al een bewoner de gang instappen en op vijf gewapende mannen stoten, alarm slaan...

‘Daarin,’ fluisterde Mart, wijzend op een stel grote schuifdeuren waarvan de bewerkte deurknoppen de enige versiering vormden. ‘Daar is de dolk in ieder geval.’

Ingtar keek Hurin aan. De snuiver schoof de deuren open en Ingtar sprong met opgeheven zwaard naar binnen. Er was niemand. Rhand en de anderen haastten zich achter Ingtar aan en Hurin sloot snel de deuren.

Beschilderde schermen verborgen wanden met mogelijke deuren en zeefden het licht dat door ramen aan de straatkant naar binnen viel. Aan een kant van het ruime vertrek stond een grote, ronde kast. Aan de andere kant bevonden zich een kleine tafel en een stoel, die op een vloerkleed recht voor de tafel stond. Rhand hoorde Ingtars adem stokken, maar hij wilde slechts opgelucht zuchten. De gebogen gouden Hoorn van Valere stond op een voetje op de tafel. Daaronder ving de robijn in de greep van de bewerkte dolk het licht. Mart sprong op de tafel af en greep de Hoorn en de dolk. ‘We hebben hem,’ zei hij schril en schudde met zijn vuist die de dolk omklemde. ‘We hebben ze allebei.’

‘Niet zo snel,’ zei Perijn met een pijnlijk gezicht. ‘We zijn nog niet buiten.’ Zijn handen bewogen druk op de steel van zijn bijl. Ze leken iets anders te willen vasthouden.

‘De Hoorn van Valere.’ Er klonk puur ontzag in Ingtars stem. Hij voelde beschroomd aan de Hoorn, volgde met een vinger de zilveren letters die rond de beker waren ingelegd, mompelde zwijgend de vertaling en trok toen met een opgewonden huivering zijn hand terug. ‘Het is hem. Bij het Licht, het is hem! Ik ben gered!’ Hurin schoof een scherm opzij dat de vensters verborg, waarna hij naar de straat onder hem gluurde. ‘Die soldaten staan er nog allemaal en zien eruit of ze wortel hebben geschoten.’ Hij rilde. ‘Die... schepsels zijn er ook nog steeds.’

Rhand kwam naast hem staan. De twee beesten waren grolms. Dat viel niet te ontkennen. ‘Hoe hebben ze...’ Toen hij zijn ogen van de straat opsloeg, stierf zijn stem weg. Hij kon over de muur in de tuin van het grote huis aan de overkant kijken. Hij kon zien waar de muren omver waren getrokken, waardoor één grote tuin was ontstaan. Hij zag vrouwen die op banken zaten en over de paden slenterden. Het waren allemaal paren die met elkaar waren verbonden, de nek van de een met een zilveren lijn aan de pols van de ander. Een van de vrouwen met een band om de nek keek omhoog. Hij was te ver om haar gezicht goed te kunnen zien, maar één moment leken hun ogen elkaar te ontmoeten en wist hij het. Het bloed trok weg uit zijn gezicht. ‘Egwene!’ hijgde hij.

‘Wat zeg je nou?’ zei Mart. ‘Egwene zit veilig in Tar Valon. Ik wou dat ik daar was.’

‘Ze is hier,’ zei Rhand. De twee vrouwen draaiden zich om en liepen naar een van de huizen aan de andere kant van de samengevoegde tuinen. ‘Ze is daar. Daar aan de overkant van de straat. O Licht, ze draagt zo’n halsband!’

‘Weet je het zeker?’ vroeg Perijn. Hij kwam ook kijken, ik zie haar niet, Rhand. En... en ik zou haar zeker herkennen, zelfs op deze afstand.’

‘Ik weet het zeker,’ zei Rhand. De twee vrouwen verdwenen in een van de huizen die op een andere straat uitkeken. Zijn maag leek in een knoop te zitten. Ze is toch veilig? Ze werd geacht in de Witte Toren te zitten, ik moet haar eruit halen. Jullie mogen...’

‘Zo!’ De lispelende stem klonk even zacht als de deuren die in de sleuf opengleden. ‘Jij bent niet degene die ik verwachtte.’ Een kort ogenblik kon Rhand alleen maar kijken. De grote man met het geschoren hoofd die het vertrek was binnengestapt, droeg een lange blauwe kamerjas met een sleep en zijn nagels waren zo lang dat Rhand zich afvroeg of hij wel iets kon vastpakken. De twee mannen die gedienstig achter hem stonden, hadden de helft van hun donkere haar afgeschoren en de rest hing in een donkere vlecht over hun rechterwang. Een droeg een zwaard in de schede in zijn armen alsof het een boreling was.

Hij nam dit alles in een oogwenk op en toen vielen de kamerschermen om, waardoor aan beide kanten van de kamer een deur zichtbaar werd waarin vier of vijf Seanchaanse soldaten stonden, zonder helm, maar met het zwaard in de hand.

‘Jullie verkeren in de aanwezigheid van hoogheer Turak,’ begon de man die het zwaard droeg. Hij keek Rhand en de anderen boos aan, maar een kleine beweging van een vinger met een blauwgelakte nagel onderbrak hem. De andere dienaar stapte met een buiging naar voren en begon Turaks jas uit te doen.

‘Toen een van mijn schildwachten dood in de tuin werd aangetroffen,’ zei de kaalgeschoren man kalmpjes, ‘verdacht ik de man die zich Fajin noemt. Ik heb hem steeds verdacht na de geheimzinnige dood van Huan en hij heeft die dolk altijd zo graag willen hebben.’ Hij stak zijn armen uit, zodat de dienaar er de jas af kon schuiven. Ondanks zijn zachte, haast zingende stem liepen kabeldikke spieren over zijn armen en onbehaarde borst. Een blauwe band over de ene schouder hield een ruime, witte broek op die uit honderden stroken leek te bestaan. Hij sprak alsof het hem niet interesseerde en de wapens in Rhands groep hem niets konden schelen. ‘En nu tref ik hier vreemden, niet alleen met de dolk maar ook de Hoorn. Het zal me een genoegen zijn een of twee van jullie te doden voor het verstoren van deze ochtend. Zij die het overleven, kunnen me dan vertellen wie jullie zijn en waarom jullie zijn gekomen.’ Hij stak zonder te kijken een hand uit naar de dienaar met het zwaard, die het gevest in zijn hand drukte en de schede wegtrok, ik zou niet graag zien dat de Hoorn werd beschadigd.’

Turak gaf geen enkel teken, maar een van de soldaten schreed het vertrek in en stak zijn hand uit naar de Hoorn. Rhand wist niet of hij moest lachen of niet. De man droeg een wapenrusting, maar zijn arrogante houding toonde evenveel minachting voor hun wapens als Turak had getoond.

Mart maakte er een eind aan. Toen de Seanchaan zijn hand uitstak, gaf Mart er met de robijndolk een jaap in. Met een vloek sprong de soldaat achteruit en keek verbaasd. Toen begon hij te krijsen. Een koude kilte daalde over de kamer neer, waardoor iedereen stomverbaasd doodstil bleef staan. De trillende hand die hij voor zijn gezicht hield, werd zwart en dit zwart kroop vanuit de bloedende snede over zijn handpalm steeds verder door. Hij sperde zijn mond open en jankte, klauwde in zijn arm, toen in zijn schouder. Schoppend en schokkend viel hij op het zijden vloerkleed, krijste toen zijn gezicht zwart werd en zijn zwarte ogen als overrijpe pruimen opbolden; hij krijste tot een zwarte gezwollen tong hem deed stikken. Hij schokte, stikte gorgelend, gaf een roffel met zijn hielen en bewoog niet meer. Ieder zichtbaar stukje huid was even zwart en het lichaam leek een rottend omhulsel dat ieder moment bij een aanraking kon openbarsten.

Mart likte zijn lippen af en slikte. Hij voelde zich niet op z’n gemak en verschoof zijn hand rond de greep. Zelfs Turak stond met open mond toe te kijken.

‘Jullie zien het,’ zei Ingtar zachtjes. ‘Zo gemakkelijk gaat het allemaal niet.’ Opeens sprong hij over het lijk op de soldaten af, die nog steeds met grote ogen stonden te kijken naar de overblijfselen van de man die enkele tellen eerder naast hen had gestaan. ‘Shinowa!’ riep hij. ‘Volg me.’ Hurin sprong achter hem aan en de soldaten schoven achteruit; geluiden van staal op staal klonken op. De Seanchanen aan de andere kant van het vertrek wilden naderbij komen toen Ingtar bewoog, maar ze trokken zich nog sneller terug voor Marts zwaaiende dolk dan voor de bijl die Perijn met woordeloos gesnauw hanteerde.

Binnen enkele tellen stond Rhand alleen tegenover Turak, die de schrik van de dolksnee had overwonnen en nu zijn wapen hoog hield. Turaks ogen hielden Rhand scherp in de gaten en het zwarte gezwollen lijk van zijn soldaat had er net zo goed niet kunnen zijn. Het leek ook niet te bestaan voor de twee dienaren, die trouwens ook Rhand en zijn zwaard en de geluiden van de gevechten negeerden. De dienaren hadden kalm Turaks jas opgevouwen zodra de hoogheer zijn zwaard had aangepakt en hadden zelfs niet opgekeken bij het gekrijs van de stervende soldaat. Ze knielden nu naast de deur neer en keken met onbewogen ogen toe.

‘Ik vermoedde al dat het op jou en mij zou neerkomen.’ Met groot gemak zwaaide Turak zijn wapen rond, een hele cirkel aan de ene kant, toen een aan de andere kant; zijn vingers met de lange nagels leken verfijnd over het gevest te bewegen. Zijn nagels leken hem allerminst te hinderen. ‘Je bent jong. Laten we eens zien wat er aan deze kant van de oceaan nodig is om een reiger te verdienen.’ En opeens zag Rhand het. Op Turaks wapen stond een grote reiger afgebeeld. Met de paar oefeningen die hij had gehad, stond hij nu tegenover een echte zwaardmeester. Haastig gooide hij zijn met schapenwol gevoerde mantel opzij en bevrijdde zich van het hinderlijke gewicht. Turak wachtte rustig af.

Wanhopig zocht Rhand de leegte. Hij had ieder flardje zwaardkunst nodig dat hij bezat, maar zelfs dan was de kans klein om de kamer levend te verlaten. Hij moest hier echter levend zien weg te komen. Egwene was bijna zo dichtbij dat hij haar kon toeroepen, en hij moest haar op de een of andere manier bevrijden. Maar in de leegte lag saidin te wachten. De gedachte liet zijn hart net zo gretig opspringen als zijn maag zich ervan omdraaide. Maar Egwene was even dicht bij hem als die andere vrouwen. Damane. Als hij saidin aanraakte en als hij ondanks zichzelf toch geleidde, zouden de damane het volgens Verin weten. Het weten en verbaasd zijn. Zoveel, zo dichtbij. Mogelijk overleefde hij Turak alleen om voor de ogen van die damane te sterven en hij mocht niet sterven voor Egwene vrij was. Rhand hief zijn wapen.

Turak gleed op stille voeten naar hem toe. Kling raakte kling als hamer een aambeeld.

Vanaf het begin was het Rhand duidelijk dat de man hem op de proef stelde, hem net hard genoeg opjoeg om te zien wat hij kon, dan een beetje feller aandrong en vervolgens nog feller. Vlugge polsen en vlugge voeten hielden Rhand evenzeer in leven als zijn kundigheid. Zonder de leegte was hij steeds een halve hartslag te laat. De punt van Turaks zwaard maakte net onder zijn linkeroog een stekende groef. Een flap van zijn jasmouw hing los van zijn schouder omlaag, nog donkerder doordat hij bezweet was. Bij een rechte snede in zijn rechterzij, even precies als de snede van een kleermaker, kon hij voelen hoe een vochtige warmte zich over zijn ribben verspreidde. Op het gezicht van de hoogheer werd teleurstelling zichtbaar. Hij stapte met een gebaar van afkeer achteruit. ‘Waar heb jij dat wapen gevonden, jongen? Of gunnen ze de reiger hier echt aan mensen die amper bekwamer zijn dan jij? Doet er niet toe. Sluit vrede. Tijd om te sterven.’ Hij stapte weer naar voren.

De leegte omhulde Rhand. Saidin stroomde op hem af, glanzend met de belofte van de Ene Kracht, maar hij negeerde het. Het was niet moeilijker dan een stekelige doorn te negeren die zich in zijn huid omdraaide. Hij wilde niet van de Ene Kracht vervuld raken, weigerde een te zijn met de mannelijke helft van de Ware Bron. Hij was een met het zwaard in zijn handen, een met de vloer onder zijn voeten, een met de muren. Een met Turak.

Hij herkende de zwaardposities van de hoogheer. Ze verschilden iets van wat hij had geleerd, maar niet veel. Opvliegende zwaluw ontmoette Scheiden van zijde. Maan in het water stootte op Dans van de woudfazant. Lint in de lucht werd opgevangen met Vallende stenen van de berg. Ze bewogen door het vertrek als in een dans en hun muziek was staal op staal.

Teleurstelling en afkeer verdwenen uit de donkere ogen van Turak en werden vervangen door verbazing, toen door volkomen aandacht. Zweet verscheen op het gezicht van de hoogheer toen hij feller naar Rhand opdrong. Bliksems van de drietand raakte Blad in de bries. Rhands gedachten zweefden buiten de leegte, los van hem, amper opgemerkt. Het was niet genoeg. Hij stond tegenover een zwaardmeester en met de leegte en al zijn kunde slaagde hij er amper in stand te houden. Amper. Hij moest het afmaken voor Turak het zou doen. Saidin? Nee! Soms is het nodig, het Planten van het zwaard in je eigen lichaam. Maar dat zou Egwene ook niet helpen. Hij moest er nu een eind aan maken. Nu.

Turaks ogen sperden zich open toen Rhand naar voren danste. Tot dusver had hij verdedigd, nu viel hij aan met alles wat hij had. Ever snelt de berg af. Iedere beweging van zijn kling werd een poging de hoogheer te treffen. Nu moest Turak wel terugtrekken en zich verdedigen, de hele lengte van de kamer door, bijna tot aan de deur. In een flits, terwijl Turak nog steeds trachtte de Ever te stoppen, viel Rhand uit.

Rivier kalft de oever af. Hij liet zich op een knie zakken met de flitsende kling in een vlakke cirkel. Hij had de zucht van Turak of het gevoel van weerstand in zijn slag niet nodig om het te weten. Hij hoorde tweemaal een bons en wendde zijn hoofd af, wetend wat hij zou zien. Hij keek over zijn vochtige, rode wapen naar de hoogheer.

Diens zwaard was uit de verlamde hand gegleden en een donkere vochtplek besmeurde de ingeweven vogels van het vloerkleed onder zijn lichaam. Turaks ogen stonden nog open, maar toonden reeds de vliezen van de dood.

De leegte beefde. Hij had al eerder Trolloks bevochten, tegenover het Schaduwgebroed gestaan. Maar nog nooit eerder had hij een mens met een zwaard bevochten, behalve om te oefenen of om hem af te schrikken. Ik heb net een man gedood. De leegte beefde en saidin trachtte hem op te nemen.

Wanhopig krabbelde hij zich los en keek hijgend rond. Hij schrok op toen hij de twee dienaren zag, die nog steeds geknield naast de deur zaten. Hij was hen vergeten en wist nu niet wat hij met ze aan moest. Geen van beiden leek een wapen te hebben, maar ze hoefden slechts te roepen—

Ze keken hem geen moment aan, elkaar evenmin. In plaats daarvan staarden ze zwijgend naar het lichaam van de hoogheer. Ze haalden een dolk onder hun gewaad uit en Rhand greep zijn zwaard nog steviger vast, maar beide mannen zetten de dolkpunt op hun eigen borst. ‘Van de geboorte tot de dood,’ zongen ze tegelijk eentonig, ik dien het Bloed.’ Waarna ze de dolk in hun eigen hart dreven. Ze vielen bijna vredig naar voren, met de hoofden op de vloer, alsof ze een diepe buiging voor hun heer maakten.

Rhand zat er ongelovig naar te kijken. Gek, dacht hij. Misschien word ik gek, maar zij waren het al.

Hij kwam bevend overeind toen Ingtar en de anderen terug kwamen hollen. Ze toonden allen scheuren en sneden. Het leer van Ingtars jas toonde op meerdere plaatsen vlekken. Mart had nog steeds de Hoorn en zijn dolk, waarvan het lemmet nog donkerder was dan de robijn in de greep. Perijns bijl was ook rood en hij zag eruit of hij elk moment ging overgeven.

‘Jij hebt ze verslagen,’ zei Ingtar na een blik op de lijken. ‘Dan zijn we klaar als er geen alarm is geslagen. Die dwazen hebben geen enkele keer om hulp geroepen.’

‘Ik zal eens kijken of de schildwachten iets hebben gehoord,’ zei Hurin, en schoot op het raam af.

Mart schudde zijn hoofd. ‘Rhand, die mensen zijn gek. Ik weet dat ik dat eerder heb gezegd, maar deze mensen zijn het echt. Die dienaren...’ Rhand hield zijn adem in en vroeg zich af of ze zich allemaal zelf hadden gedood. Mart vertelde door: ‘Als ze ons zagen vechten, vielen ze op hun knieën neer, drukten hun gezicht tegen de vloer en sloegen de armen om hun hoofd. Ze bewogen helemaal niet en ze riepen geen enkele keer, probeerden geen enkele keer de soldaten te helpen of alarm te slaan. Ze zijn, voor zover ik weet, nog steeds hier.’ ik zou er maar niet op rekenen dat ze geknield blijven zitten,’ zei Ingtar droog. ‘We gaan nu weg, zo snel we kunnen.’

‘Jullie gaan,’ zei Rhand. ‘Egwene...’

‘Dwaas!’ viel Ingtar uit. ‘We hebben waar we voor gekomen zijn. De Hoorn van Valere. De hoop op redding. Wat doet een meisje ertoe, zelfs al ben je verliefd, vergeleken met de Hoorn en wat die betekent?’

‘Wat mij betreft, mag de Duistere de Hoorn hebben! Wat doet het vinden van de Hoorn ertoe als ik Egwene hier in de steek laat? Als ik dat deed, zou de Hoorn me niet kunnen redden. De Schepper zou me niet eens kunnen redden. Ik zou mezelf verdoemen.’ Ingtar keek hem strak aan, op zijn gezicht stond niets te lezen. ‘Je meent het echt, niet?’

‘Daarbuiten staat iets te gebeuren,’ zei Hurin dringend. ‘Er is net een man aan komen hollen en ze lopen allemaal wild door elkaar als vissen in een emmer. Wacht. De officier komt binnen!’

‘Weg!’ riep Ingtar. Hij probeerde de Hoorn te pakken, maar Mart was er al vandoor. Rhand aarzelde, maar Ingtar greep zijn arm en trok hem de gang in. De anderen spoedden zich achter Mart aan. Perijn keek hem een moment verdrietig aan voor ook hij wegging. ‘Je kunt haar niet redden als je hier blijft staan om te sterven.’ Hij holde met ze mee. Een deel in hem haatte zijn vlucht, maar een ander deel fluisterde: Ik kom terug. Op de een of andere manier bevrijd ik haar.

Tegen de tijd dat ze de smalle wenteltrap bereikten, kon hij een lage, boze mannenstem in het voorhuis horen die eiste dat iemand moest opstaan om hem aan te kondigen. Een dienstmeisje in haar vrijwel doorzichtige gewaad zat onder aan de trap geknield en een grijsharige vrouw gekleed in witte wol, met een lange schort die onder het meel zat, lag plat op haar knieën naast de keukendeur. Het was precies zoals Mart had beschreven, met het gezicht op de vloer en de armen om het hoofd heen geslagen. Ze bewogen geen enkel haartje toen Rhand en de anderen langs hen heen holden. Hij zag opgelucht dat ze nog wel ademden.

Ze renden met een wanhopige snelheid de tuin door en klommen vlug over de achtermuur. Ingtar vloekte toen Mart de Hoorn van Valere voor zich uit gooide. Hij probeerde hem te pakken toen hij aan de andere kant neersprong, maar Mart griste hem met een snel ‘geen enkel krasje’ mee en haastte zich de steeg uit.

Nog meer geschreeuw klonk uit het huis dat ze net hadden verlaten. Een vrouw gilde en iemand sloeg op een gong. Ik kom voor haar terug. Op wat voor manier dan ook. Rhand haastte zich zo snel als hij kon achter de anderen aan.

46

Het kwam uit de Schaduw

Toen Nynaeve en de anderen in de buurt van de gebouwen kwamen waar de damane waren ondergebracht, hoorden ze in de verte geschreeuw. De menigte begon toe te nemen en er hing een zenuwachtige sfeer op straat. De mensen stapten sneller door en negeerden Nynaeve vanwege haar met bliksems getooide gewaad en de vrouw die ze aan een zilveren lijn hield.

Elayne verschoof zenuwachtig haar pak en gluurde in de richting van het lawaai, een straat verder waar de banier met de gouden havik wapperde. ‘Wat is er aan de hand?’

‘Dat heeft met ons niets te maken,’ zei Nynaeve kordaat. ‘Dat hoop je maar,’ voegde Min eraan toe. ‘Net als ik.’ Ze liep sneller, haastte zich voor de anderen uit de trappen op en verdween in het grote stenen gebouw.

Nynaeve maakte haar greep op de lijn wat korter. ‘Denk eraan, Seta. Jij wilt hier net zo graag veilig uitkomen als wij.’

‘Dat wil ik,’ zei de Seanchaanse vrouw vurig. Ze drukte nog steeds de kin tegen de borst om haar gezicht te verbergen, ik zal niet lastig zijn, dat zweer ik.’

Toen ze de grijze stenen treden opliepen, verschenen er een sul’dam en een damane boven aan de trappen, die naar beneden liepen terwijl zij omhoogliepen. Na een snelle blik om er zeker van te zijn dat de vrouw met de halsband niet Egwene was, keek Nynaeve geen tweede keer. Ze gebruikte de a’dam om Seta vlak naast zich te houden, zodat de damane zou denken dat Seta de vrouw was die kon geleiden. Ze voelde echter hoe de zweetdruppeltjes langs haar rug gleden, tot ze besefte dat de Seanchanen hun groepje niet meer aandacht schonken dan zij hun gaf. Die zagen slechts een gewaad met bliksemschichten en vrouwen die met de zilveren a’damlijn met elkaar waren verbonden. Gewoon een beteugelaar met een beteugelde en een meisje uit Falme dat zich meerepte met een pak van de sul’dam.

Nynaeve duwde de deur open en ze gingen naar binnen. Wat de opwinding onder Turaks banier ook had veroorzaakt, hier was niets van dat alles te merken. In de hal waren alleen vrouwen die aan hun kleren gemakkelijk te herkennen waren. Drie damane in het grijs met sul’dam die de armbanden droegen. Twee vrouwen in de kledij met de emblemen van gevorkte bliksem stonden te praten en drie liepen in hun eentje de hal door. Vier meisjes, net zo gekleed als Min, in eenvoudige wollen kleren, haastten zich met dienbladen verder.

Min stond bij hun binnenkomst verderop in de hal te wachten. Ze wierp hun een blik toe en begaf zich toen verder het huis in. Nynaeve stuurde Seta de hal door, achter Min aan, terwijl Elayne haar op de hielen volgde. Niemand keek een tweede keer, leek het Nynaeve, maar ze dacht dat het streepje zweet over haar rug spoedig een enorme stroom zou worden. Ze liet Seta zo snel mogelijk doorlopen, zodat niemand de kans kreeg scherper te kijken – of nog erger, een vraag te stellen. Met haar ogen strak op haar tenen gericht, had Seta zo weinig aansporing nodig dat Nynaeve dacht dat ze zou gaan hollen als de band om haar hals haar niet had tegengehouden. Achter in het huis nam Min een smalle wenteltrap. Nynaeve duwde Seta voor zich uit, helemaal tot aan de derde verdieping. De plafonds waren hier laag, de gangen leeg en stil, afgezien van een zacht snikken. Het huilen paste goed bij de sfeer van de kille gangen. ‘Dit huis...’ begon Elayne, en schudde toen het hoofd. ‘Het voelt zo...’

‘Ja, inderdaad,’ zei Nynaeve grimmig. Ze wierp een boze blik op Seta, die naar de vloer bleef kijken. Angst maakte de huid van de Seanchaanse vrouw nog bleker dan normaal.

Zwijgend opende Min een deur en ging naar binnen; ze volgden. De kamer erachter was door houten tussenwanden in kleinere hokjes verdeeld, met een smalle gang ertussen die bij een raam eindigde. Nynaeve haastte zich achter Min aan, die naar de laatste deur aan haar rechterhand snelde en hem openstootte.

Een slank, donkerharig meisje in het grijs zat aan een tafeltje en lag met haar hoofd op haar gevouwen armen te rusten, maar nog voor ze opkeek, wist Nynaeve dat het Egwene was. Een lijn van glanzend metaal liep van de zilveren halsband rond Egwenes hals naar een armband aan een haak aan de muur. Haar ogen werden groter toen ze hen zag en haar mond bewoog als wilde ze iets zeggen. Toen Elayne de deur dichtduwde, begon Egwene opeens te giechelen en drukte haar handen tegen haar mond om dat te smoren. Met zoveel mensen was het kleine kamertje overvol.

‘Ik weet dat ik niet droom,’ zei Egwene met trillende stem, ‘omdat ik net droomde dat jullie Rhand en Galad op grote witte schimmels waren. Ik was aan het dromen. Ik dacht dat Rhand hier was. Ik kon hem niet zien, maar ik dacht...’ Haar stem stierf weg. ‘Als je liever op hem wilt wachten...’ zei Min droogjes. ‘O, nee! Nee, jullie zijn allemaal heerlijk, het heerlijkste dat ik ooit heb gezien. Waar komen jullie vandaan? Hoe hebben jullie het gedaan? Dat kleed, Nynaeve, en de a’dam en wie is...’ Ze slaakte opeens een hoog gilletje. ‘Dat is Seta. Hoe...?’ Haar stem werd opeens zo hard dat Nynaeve haar amper herkende. ‘Haar zou ik wat graag in een ketel kokend water gooien.’ Seta hield haar ogen stijf dichtgeknepen en haar handen klemden zich vast aan haar rok. Ze stond te beven.

‘Wat hebben ze jou aangedaan?’ riep Elayne uit. ‘Wat hebben ze jou kunnen aandoen dat je zoiets wilt doen?’

Egwene bleef strak naar de Seanchaanse vrouw kijken, ik zou het haar graag zelf laten voelen. Dat hebben ze mij aangedaan. Ze hebben me het gevoel gegeven dat ik tot aan mijn hals in...’ Ze rilde. ‘Je weet niet wat het is om zoiets te dragen, Elayne. Je weet niet wat ze je allemaal kunnen aandoen. Ik heb nooit kunnen beslissen wie erger is, Seta of Renna, maar ze zijn allemaal weerzinwekkend.’ ik denk dat ik het weet,’ zei Nynaeve stil. Ze kon voelen hoe bij Seta het zweet was uitgebroken; ze kon de koude rillingen voelen waardoor de sul’dam op haar benen stond te trillen. De blonde Seanchaanse was doodsbang. Ze moest zich beheersen om Seta’s doodsangst niet onmiddellijk waar te maken.

‘Kunnen jullie dit voor me losmaken?’ vroeg Egwene, haar halsband aanrakend. ‘Jullie moeten dat kunnen als je haar zo’n ding om hebt...’ Nynaeve geleidde, een dun straaltje. De halsband om Egwenes hals maakte haar razend genoeg. En als dat niet zo was geweest, hadden Seta’s angst, de wetenschap dat zij elke straf terecht had verdiend en haar eigen kennis wat ze de vrouw wilde aandoen, het wel klaargespeeld. De halsband sprong open en viel van Egwenes hals af. Met een verbaasd gezicht raakte Egwene haar hals aan. ‘Trek mijn rok en jas aan,’ zei Nynaeve tegen haar. Elayne was de kleren op het bed al aan het uitpakken. ‘We lopen gewoon naar buiten en niemand zal je zien.’ Ze overwoog haar band met saidar vast te houden. Ze was kwaad genoeg en het voelde zo heerlijk, maar ze liet het met tegenzin los. Dit was de enige plek in Falme waar er absoluut geen kans bestond dat een sul’dam en een damane kwamen kijken als ze voelden dat er iemand aan het geleiden was. Ze zouden echter zeker komen kijken als een damane een sul’dam zag met de gloed van het geleiden om haar heen. ‘Ik weet niet waarom je nog niet bent gevlucht. Je bent hier alleen, dus zelfs als je niet uit had kunnen zoeken hoe je dat ding kunt afkrijgen, had je gewoon de armband kunnen pakken en ervandoor kunnen gaan.’ Terwijl Min en Elayne haar haastig in Nynaeves oude kleding hielpen, legde Egwene het uit. Dat een damane de armband niet kon weghalen van de plek waar een sul’dam hem achterliet en hoe geleiden haar ziek maakte, tenzij een sul’dam de armband droeg. Net die ochtend had ze ontdekt hoe de halsband zonder de Ene Kracht kon worden geopend. Maar toen had ze gemerkt dat het aanraken van de sluiting met de bedoeling die open te maken, ervoor had gezorgd dat haar hand helemaal verkrampte. Ze kon de sluiting zo vaak aanraken als ze wilde, zolang ze er maar niet dacht om die open te maken. De kleinste gedachte daaraan en...

Nynaeve voelde zich misselijk worden. De armband om haar pols maakte haar ziek. Het was te afschuwelijk. Ze wilde hem afdoen voor ze nog meer over de a’dam zou horen, voor ze misschien iets leerde waardoor ze zich voor altijd smerig zou voelen omdat ze hem om had gehad.

Ze maakte de zilveren armband open, trok hem van haar pols, klikte hem dicht en hing hem aan een van de haken. ‘Denk maar niet dat dit betekent dat je nu om hulp kunt gaan schreeuwen.’ Ze hield haar gebalde vuist onder Seta’s kin. ‘Als je het waagt je mond open te doen, kan ik er nog steeds voor zorgen dat je verlangt dat je nooit was geboren, en daar heb ik dat bloedding niet voor nodig.’

‘Je... je meent het niet, je kunt me hier niet zo achterlaten,’ zei Seta fluisterend. ‘Dat kun je niet. Bind me vast. Doe een prop in mijn mond, zodat ik geen alarm kan slaan. Alsjeblieft!’ Egwene lachte onverzoenlijk. ‘Laat hem zitten. Zelfs zonder prop zal ze niet schreeuwen. Jij kunt maar beter hopen dat degene die jou vindt, de a’dam los zal maken en je geheimpje bewaart, Seta. Jullie smerige geheimpje, nietwaar?’

‘Waar heb je het over?’ vroeg Elayne.

‘Ik heb er lang over nagedacht,’ zei Egwene. ‘Ik kon alleen maar denken als ze me hier alleen boven lieten zitten. Sul’dam beweren dat ze na enkele jaren een band ontwikkelen. De meesten kunnen zeggen wanneer een vrouw geleidt, of ze nu met haar verbonden zijn of niet. Ik wist het niet zeker, maar Seta is het bewijs.’

‘Bewijs van wat?’ wilde Elayne weten, maar haar ogen werden groot toen het opeens tot haar doordrong. Egwene vertelde verder. ‘Nynaeve, a’dam werken alleen bij vrouwen die kunnen geleiden. Zie je het niet? De sul’dam kunnen even goed geleiden als damane.’ Seta kreunde door haar op elkaar geklemde tanden heen en schudde hevig ontkennend met haar hoofd. ‘Een sul’dam sterft liever voor ze zal toegeven dat ze kan geleiden, zelfs als ze het weet. Ze oefenen hun aanleg nooit, zodat ze er niets mee kunnen doen, maar ze kunnen geleiden.’

‘Zie je wel,’ zei Min. ‘Die halsband had bij haar niet mogen werken.’ Ze deed net de laatste knoopjes op Egwenes rug dicht. ‘Elke vrouw die niet kan geleiden, zou in staat moeten zijn je rot te slaan als je probeerde haar daarmee te beheersen.’

‘Hoe kan dat?’ vroeg Nynaeve. ‘Ik dacht dat de Seanchanen elke geleidster een halsband gaven.’

‘Alle vrouwen die ze kunnen vinden,’ vertelde Egwene haar. ‘Maar degene die kunnen vinden, zijn er, net als jij en ik en Elayne, mee geboren. We zijn klaar om te geleiden, of iemand het ons nou bijbrengt of niet. Maar hoe staat het met de Seanchaanse meisjes die niet met die vaardigheid worden geboren, maar die het kunnen aanleren? Het is niet zo dat elke willekeurige vrouw een... een beteugelaar kan worden. Renna dacht dat ze vriendelijk was toen ze mij erover vertelde. Het is blijkbaar een feestdag in de Seanchaanse dorpen als de sul’dam de meisjes komen beproeven. Ze willen meisjes vinden als jij en ik en ze beteugelen, maar alle anderen mogen de armband aan om te zien of ze kunnen voelen wat die arme vrouw met de halsband voelt. Wie dat kan voelen, wordt meegenomen en voor sul’dam opgeleid. Zij zijn de meisjes die het aangeleerd kan worden.’ Seta zat zachtjes in zichzelf te kreunen. ‘Nee. Nee. Nee.’ Telkens en telkens opnieuw.

‘Ik weet dat ze afschuwelijk is,’ zei Elayne, ‘maar ik voel dat ik haar op de een of andere manier behoor te helpen. Ze zou een van ons kunnen zijn, maar de Seanchanen hebben het allemaal kapotgemaakt.’

Nynaeve deed net haar mond open om te zeggen dat ze zich beter bezig kon houden met zichzelf te redden, toen de deur openging. ‘Wat is hier gaande?’ vroeg Renna streng en stapte de kamer binnen. ‘Publiek?’ Met de handen in haar zij stond ze Nynaeve aan te kijken. ‘Ik heb niemand toestemming gegeven om zich met mijn huisdiertje te verbinden, Tuli. Ik weet trouwens niet eens wie jij...’ Haar ogen vielen op Egwene in Nynaeves kleren, niet in damanegrijs, Egwene die geen band rond de hals droeg. Renna’s ogen werden zo groot als schoteltjes. Ze kreeg geen enkele kans om te gillen. Voor iemand anders zich kon bewegen, griste Egwene de kan van haar wastafeltje en smeet die midden in Renna’s buik. De kan brak in stukken en de sul’dam verloor met een gorgelende zucht haar adem en klapte dubbel. Toen ze vooroverboog, sprong Egwene met een grauw op haar af en wierp haar op de vloer. Ze griste de halsband op die zij had gedragen en die nog steeds op de vloer lag en klikte hem rond de hals van de andere vrouw dicht. Met een ruk aan de zilveren lijn trok Egwene de armband van de haak en schoof die om haar eigen pols. Haar lippen hadden zich teruggetrokken en toonden het wit van haar tanden. Haar ogen waren intens fel en vurig strak op Renna gericht. Ze knielde op de schouders van de sul’dam en drukte beide handen tegen de mond van de vrouw. Renna schokte en verkrampte wild, haar ogen puilden uit. Rauwe geluiden waren in haar keel hoorbaar en haar gekrijs werd gedempt door Egwenes handen, terwijl haar hielen wild op de vloer roffelden. ‘Stop, Egwene!’ Nynaeve greep Egwene bij haar schouders en trok haar van de andere vrouw af. ‘Egwene! Stop ermee. Dit wil je niet!’ Renna lag met een grijs gelaat te hijgen en staarde wild naar het plafond.

Opeens zocht Egwene steun tegen Nynaeve en snikte hartverscheurend tegen haar borst. ‘Ze deed me pijn, Nynaeve. Ze deed me pijn! Allemaal deden ze me pijn. Ze martelden me en martelden me tot ik deed wat ze wilden. Ik haat ze. Ik haat ze dat ze me martelden en ik haat ze omdat ik ze niet kon tegenhouden als ze mij iets wilden laten doen!’

‘Ik weet het,’ zei Nynaeve zachtjes. Ze streek Egwenes haren glad. ‘Het is niet erg dat je ze haat, Egwene. Het is niet erg. Ze hebben het verdiend. Maar het is wel heel erg als je net zo wordt als zij.’ Seta had haar handen tegen haar gezicht gedrukt en Renna voelde met bevende vingers ongelovig aan de halsband.

Egwene ging rechtop staan en veegde snel haar tranen weg. ‘Ik ben zo niet. Ik ben niet zoals zij.’ Ze rukte haast de armband van haar pols af en gooide die op de grond. ‘Zo ben ik niet. Maar ik wou dat ik ze kon vermoorden.’

‘Ze verdienen het wel.’ Min stond grimmig naar de twee sul’dam te kijken.

‘Rhand zou iemand doden die zoiets deed,’ zei Elayne. Ze scheen zichzelf weer hard te maken, ik weet zeker dat hij dat zou doen.’

‘Misschien verdienen ze het,’ zei Nynaeve, ‘en misschien zou hij het doen. Maar mannen halen vaak wraak, moord en gerechtigheid door elkaar. Ze hebben zelden de moed recht te doen.’ Ze had vaak de vrouwenkring voorgezeten om recht te doen. Soms waren er mannen naar hen toegekomen met het idee dat ze bij de vrouwen meer gehoor zouden vinden dan bij de mannen van de dorpsraad. Mannen dachten echter altijd dat zij de beslissing konden ombuigen door mooie woorden of smeekbeden om genade voor recht. De vrouwenkring vergaf wanneer het verdiend was, maar bleef altijd rechtvaardig en het was de Wijsheid die het oordeel uitsprak. Ze pakte de armband op die Egwene had weggegooid en klikte hem dicht. ‘Als ik kon, zou ik iedere vrouw hierbinnen willen bevrijden en al deze smerige dingen willen vernietigen. Maar omdat ik dat niet kan...’ Ze haakte de armband aan dezelfde haak als de eerste en richtte zich toen tot de sul’dam. Geen beteugelaars meer, dacht ze stil. ‘Als jullie heel stil zijn, zullen jullie misschien lang genoeg alleen zijn om de halsband af te kunnen doen. Het Rad weeft zoals het Rad wenst en het is mogelijk dat jullie ook zoveel goeds hebben verricht dat het kwaad dat jullie hebben bedreven, weer is goedgemaakt. Zoveel goeds dat het jullie vergund zal zijn de halsband af te krijgen. Zo niet, dan zullen jullie uiteindelijk hier worden aangetroffen. En ik neem aan dat men jullie veel vragen zal stellen als ze jullie halsband afdoen. Ik denk dat je mogelijk uit eerste hand zult leren wat voor leven je de andere vrouwen hebt bezorgd. Dat is gerechtigheid,’ voegde ze er voor de andere vrouwen aan toe.

Renna zat strak en vol afgrijzen voor zich uit te kijken. Seta’s schouders schokten alsof ze in haar handen zat te huilen. Nynaeve staalde zichzelf. Dit is gerechtigheid, zei ze bij zichzelf. Dat is het en gebaarde de anderen het vertrek te verlaten.

Niemand schonk meer aandacht aan hun vertrek dan ze bij hun binnenkomst hadden gekregen. Nynaeve veronderstelde dat ze haar sul’damkleding daarvoor dankbaar moest zijn, maar ze kon haast niet wachten om iets anders aan te trekken. Wat dan ook. De smerigste kleren zouden nog schoner aanvoelen.

De meisjes liepen zwijgend vlak achter haar mee, tot ze weer op de kasseien stonden. Ze wist niet of hun zwijgzaamheid werd veroorzaakt door haar ‘uitspraak’ of door de vrees dat iemand hen zou tegenhouden. Ze grijnsde grimmig. Zouden ze zich beter hebben gevoeld als ze hen zo razend had laten worden dat ze die twee vrouwen de keel hadden afgesneden?

‘Paarden,’ zei Egwene. ‘We hebben paarden nodig. Ik weet waar de stal is waar ze Bela heen hebben gebracht, maar ik denk niet dat we erbij kunnen komen.’

‘We zullen Bela hier moeten laten,’ zei Nynaeve tegen haar. ‘We vertrekken per boot.’

‘Waar is iedereen?’ vroeg Min, en opeens drong het tot Nynaeve door dat de straat er verlaten bij lag.

De mensenmassa’s waren verdwenen en nergens was ook maar iemand te zien. Voor iedere winkel en elk venster aan de straat zaten dikke luiken. Maar uit de richting van de haven kwam een troep Seanchaanse soldaten naderbij. Ruim honderd, netjes in het gelid, met een officier aan het hoofd in zijn beschilderde harnas. Ze waren nog maar halverwege de straat, maar ze marcheerden met grimmige onverzettelijkheid en Nynaeve had het gevoel dat alle ogen op hen waren gericht. Dat is belachelijk. Ik kan hun ogen in die helmen niet eens zien en als er iemand alarm had geslagen, zou dat achter ons zijn gebeurd. Toch bleef ze staan.

‘Er zijn er nog meer achter ons,’ fluisterde Min. Nynaeve kon die laarzen nu ook horen, ik weet niet wie ons het eerst zal bereiken.’ Nynaeve haalde diep adem. ‘Het heeft niets met ons te maken.’ Ze keek over de soldaten heen naar de haven die vol grote vierkante Seanchaanse schepen lag. Ze kon de Schuimvlok niet zien. Ze hoopte vurig dat die daar nog lag, klaar om uit te zeilen. ‘We lopen gewoon langs ze heen.’ Licht, ik hoop dat we dat kunnen. ‘En wat doe je als ze willen dat je meegaat, Nynaeve?’ vroeg Elayne. ‘Jij draagt hun kleren. Als ze vragen gaan stellen...’ ik ga niet terug,’ zei Egwene grimmig, ik sterf liever. Ik zal ze eens laten zien wat ze mij hebben geleerd.’ In Nynaeves ogen leek opeens een gouden lichtkrans om haar heen te hangen. ‘Nee!’ zei ze, maar het was te laat.

Met een donderende knal ontplofte de straat onder de voorste rijen Seanchanen. Zand en stenen en geharnaste mannen werden als mist rond een fontein weggeblazen. Nog steeds in die gloed gehuld draaide Egwene zich om, keek omhoog de straat in en opnieuw klonk er een luid gedonder. Zand en stof regenden op de vrouwen neer. Schreeuwende Seanchaanse soldaten verspreidden zich vastberaden naar schuilplaatsen in stegen en achter verhogingen. Binnen enkele ogenblikken waren ze allemaal uit het zicht verdwenen, behalve degenen die rond de twee diepe kuilen in de vernielde straat waren blijven liggen. Sommigen bewogen zwakjes en gekreun klonk door de straat.

Nynaeve gooide haar handen op en probeerde twee kanten tegelijk op te kijken. ‘Dwaas! We proberen juist géén aandacht te trekken!’ Daar bestond nu geen hoop meer op. Ze mochten slechts hopen dat ze erin zouden slagen door de stegen een omweg rond de troepen te vinden naar de haven. ‘De damane moet het nu ook weten. Dat kunnen ze nooit over het hoofd hebben gezien.’

‘Ik wil die halsband nooit meer om,’ zei Egwene woest. ‘Nee, en nog eens nee!’

‘Kijk uit!’ gilde Min.

Met een schril gegier boog in de lucht boven de daken een vuurbol zo groot als een paard naar hen toe en begon te vallen. Recht op hen af.

‘Hollen!’ schreeuwde Nynaeve, die in een steeg wegdook toen de vuurbol doel trof. Een hete wind vlaagde langs haar heen de smalle doorgang in. Snakkend naar lucht rolde ze op haar rug en staarde naar de straat. De kasseien waar ze hadden gestaan, vormden een geschilferde, gebarsten en roetzwarte cirkel van tien pas doorsnee. Elayne zat in een steeg aan de andere kant van de straat in elkaar gedoken. Min en Egwene waren nergens te zien. Vol afschuw sloeg Nynaeve een hand voor haar mond.

Elayne scheen te begrijpen wat ze dacht. De erfdochter schudde heftig het hoofd en wees de straat in. Ze waren die kant opgegaan. Nynaeve slaakte een zucht van opluchting, die onmiddellijk overging in een gegrom. Stomme meid! We hadden langs ze heen kunnen komen! Er was echter geen tijd voor beschuldigingen. Ze schoot naar de hoek en gluurde er voorzichtig omheen.

Een vuurbol ter grootte van een hoofd flitste door de straat op haar af. Ze sprong achteruit vlak voor de bol ontplofte tegen de hoek van het gebouw waar ze had staan kijken en haar besproeide met steenscherfjes.

Haar boosheid dompelde haar in de Ene Kracht voor ze het besefte. Bliksems flitsten neer uit de hemel en sloegen ergens verderop in de straat neer, waar de vuurbol vandaan was gekomen. Een tweede bliksemschicht spleet de lucht en toen rende ze de steeg door. Achter haar geselden bliksems de opening van de steeg.

Als Domon niet met zijn boot is blijven wachten, dan... Licht, laat ons daar allemaal veilig aankomen.

Baile Domon schoot recht toen de bliksems door de leigrijze hemel flitsten en ergens in de stad insloegen, en toen opnieuw. Daar zijn toch niet genoeg wolken voor?

Er klonk een luid gerommel uit de bovenstad en een vuurbol sloeg in op een dak net boven de kade. Versplinterde leien zeilden in grote bogen in het rond. Een tijdje geleden had iedereen, afgezien van enkele Seanchanen, de haven verlaten. Die liepen nu wild rond en trokken schreeuwend hun zwaard. Een man met een grolm naast zich kwam een pakhuis uit en hij moest rennen om het beest met zijn lange schreden bij te houden toen ze een van de straten insloegen die van de haven omhoog leidden.

Een van Domons bootslieden sprong op een bijl af en zwaaide die hoog op boven de ankerkabel.

In twee passen was Domon bij de man, greep met een hand de opgeheven bijl en met de andere hand de keel van de man. ‘De Schuimvlok blijft tot ik zeg dat we afvaren, Aedwin Kole!’

‘Ze zijn daar gek aan het worden, schipper!’ schreeuwde Jarin. Een enorme ontploffing kaatste rommelend over het havenwater, waardoor de meeuwen krijsend rondfladderden, en opnieuw flitste de bliksem omlaag naar Falme. ‘De damane zullen ons allemaal doden! Laten we weggaan terwijl ze elkaar uitmoorden. Ze zullen ons niet eens zien tot we weg zijn.’

‘Ik heb mijn woord gegeven,’ zei Domon. Hij wrong de bijl uit Ko-les hand en gooide die kletterend op het dek. ‘Ik heb mijn woord gegeven.’ Schiet op, vrouw, dacht hij. Aes Sedai of wat je ook bent. Schiet op!

Geofram Bornhald keek naar de bliksemflitsen boven Falme en bande die uit zijn gedachten. Een of ander enorm vliegend schepsel – ongetwijfeld een van de Seanchaanse monsters – vloog woest weg om aan de bliksems te ontsnappen. Als het stormde, zou het voor de Seanchanen even lastig zijn als voor hem. De heuvels waren bijna kaal en slechts enkele hadden wat open bomengroei, waardoor hij de stad nog steeds niet kon zien, maar de stad hem ook niet. Zijn legioen van duizend man had zich aan weerszijden van hem opgesteld, een lange rij te paard in de laagten tussen de heuvels. De koude wind bewoog hun witte mantels en liet de banier met de golvende zonnestralen van de Kinderen van het Licht, die naast Bornhald stond, wapperen.

‘Ga nu, Byar,’ beval hij. De man met het magere gezicht aarzelde en Bornhald snauwde hem nu toe: ik zei: ga nu, Kind Byar.’ Byar legde zijn hand op het hart en boog. ‘Zoals u beveelt, kapiteinheer.’ Hij wendde zijn paard en ieder spiertje in zijn lichaam straalde tegenzin uit.

Bornhald zette Byar uit zijn gedachten. Hij had gedaan wat hij kon. Hij verhief zijn stem. ‘Het legioen gaat langzaam voorwaarts.’ Onder het gekraak van zadelleer trok de lange rij witgemantelde mannen langzaam op Falme af.

Rhand gluurde rond een straathoek naar de oprukkende Seanchanen en dook toen met een grijns terug de smalle steeg in tussen de twee stallen. Ze zouden gauw hier zijn. Op zijn wang zat een korst bloed. De sneden die Turak hem had toegebracht, staken, maar op dit moment kon hij er niets tegen doen. Er flitsten weer bliksemschichten in de lucht. Hij voelde het gedonder van de inslag door zijn laarzen heen. Wat is er in de naam van het Licht aan de hand? ‘Zijn ze dichtbij?’ vroeg Ingtar. ‘De Hoorn van Valere moet gered worden, Rhand.’ In weerwil van de Seanchanen, ondanks de bliksems en de vreemde ontploffingen daarginds in het midden van de stad, leek hij helemaal in zijn eigen gedachten op te gaan. Mart, Perijn en Hurin stonden aan het andere eind van de steeg en hielden een tweede Seanchaanse eenheid in de gaten. Ze waren dicht bij de plaats waar ze hun paarden hadden achtergelaten, maar konden ze erbij komen?

‘Ze zit in moeilijkheden,’ mompelde Rhand. Egwene. Hij had een vreemd gevoel in zijn hoofd, alsof delen van zijn leven in gevaar verkeerden. Egwene maakte daar deel van uit, een draadje in het web van zijn leven, maar er waren ook anderen en hij kon voelen dat ze gevaar liepen. Daarginds, in Falme. En als een van die draden vernietigd werd, zou zijn leven nooit meer een geheel zijn, zoals het had moeten zijn. Hij begreep het niet, maar dat gevoel bestond. ‘Eén man kan er hier vijftig tegenhouden,’ zei Ingtar. De twee stallen stonden dicht bij elkaar, met zo weinig ruimte ertussen dat ze er niet naast elkaar konden staan. ‘Eén man kan er vijftig in een smalle doorgang tegenhouden.’ De Seanchanen kwamen steeds dichterbij. Geen slechte manier om te sterven, er zijn liederen voor minder geschreven.

‘Dat zal niet nodig zijn,’ zei Rhand. ‘Hoop ik!’ In de stad ging een dak de lucht in. Hoe kom ik daar weer terug? Ik moet haar halen. Ik moet haar redden. Hoofdschuddend gluurde hij nogmaals om de hoek. Opnieuw waren de Seanchanen dichterbij gekomen. ‘Ik heb nooit geweten wat hij kwam doen,’ zei Ingtar zachtjes alsof hij het tegen zichzelf had. Hij stond daar met getrokken zwaard en beproefde het scherp met zijn duim. ‘Een bleek mannetje dat je eigenlijk helemaal niet zag, zelfs niet als je naar hem keek. Breng hem Fal Dara binnen, werd mij gezegd, de burcht in. Ik wilde het niet, maar ik moest wel. Begrijp je? Ik moest. Ik heb nooit geweten wat hij van plan was, tot hij die pijl afschoot. Ik weet nog steeds niet of hij was bestemd voor de Amyrlin Zetel of voor jou.’ Rhand voelde zich koud worden. Hij keek Ingtar strak aan. ‘Waar heb je het over?’ fluisterde hij.

Terwijl Ingtar zijn kling bekeek, leek hij doof te zijn voor Rhands woorden. ‘De mensheid wordt overal weggevaagd. Naties gaan ten onder en verdwijnen. Overal zijn Duistervrienden en geen enkele zuidlander lijkt het te merken of er iets om te geven. Wij voeren een strijd om de Grenslanden te behouden, om hen veilig in hun huizen te laten wonen en ieder jaar komt de Verwording dichterbij, wat we ook doen. En die zuidlanders hier denken dat Trolloks mythen zijn en Myrddraal een verhaaltje van de speelman.’ Hij keek fronsend op en schudde het hoofd. ‘Het leek mij de enige manier. We zouden zijn vernietigd voor niets terwijl we mensen verdedigden die het niet eens wisten of er iets om gaven. Het leek verstandig. Waarom zouden wij ons voor hen laten doden wanneer wij onze eigen vrede zouden kunnen sluiten? Beter onder de Schaduw, dacht ik, dan een nutteloze ondergang, zoals Caralain, of Hardan, of... Het leek toen zo verstandig.’

Rhand greep Ingtars kraag beet. ‘Je praat wartaal.’ Hij kan toch niet menen wat hij nu zegt. Dat kan niet. ‘Gebruik simpele woorden, zeg wat je bedoelt. Je praat wartaal.’

Ingtar keek Rhand voor het eerst recht aan. Zijn ogen glansden van ongehuilde tranen. ‘Jij bent een beter man dan ik. Schaapherder of heer, een beter man. De voorspelling zegt: “Laat wie mij doet schallen niet aan roem denken maar slechts aan redding.” Ik dacht aan mijn eigen redding. Ik zou de Hoorn laten schallen en de helden uit alle eeuwen naar Shayol Ghul leiden. Dat zou toch zeker voldoende zijn om me te redden? Niemand kan zo lang in de Schaduw verkeren dat hij niet in het Licht kan terugkeren. Dat wordt tenminste gezegd. Dat zou toch zeker genoeg zijn geweest om schoon te wassen wat ik ben geweest en heb gedaan?’

‘O, Licht. Ingtar.’ Rhand liet de andere man los en plofte met zijn rug tegen de stalmuur aan. ‘Ik denk... Ik denk dat het willen genoeg is. Wat je moet doen... ‘Is ophouden... een van hen te zijn.’ Ingtar kromp ineen alsof Rhand het hardop had gezegd. Duistervriend. ‘Rhand. Toen Verin ons hierheen bracht met de Portaalsteen, heb ik... heb ik andere levens geleid. Soms hield ik de Hoorn met eigen handen vast, maar ik heb hem nimmer gestoken. Ik probeerde te ontsnappen aan wat ik ben geworden, maar ik heb het nooit klaargespeeld. Altijd werd er weer iets anders van me gevraagd, altijd iets wat nog erger was dan de vorige keer, tot ik... Jij was bereid het op te geven om een vriend te redden. Denk niet aan roem. O, Licht, help me.’

Rhand wist niet wat hij moest zeggen. Het was of Egwene hem had verteld dat ze kinderen had vermoord. Te afschuwelijk om te geloven. Zoiets afschuwelijks zou niemand ooit toegeven, tenzij het waar was. Te afschuwelijk.

Na een tijdje klonk Ingtars stem weer ferm. ‘Er moet een prijs zijn, Rhand. Er is altijd een prijs. Misschien kan ik hier die schuld inlossen.’

‘Ingtar, ik...’

‘Het is het recht van iedere man, Rhand, om een tijdstip voor Het planten van het zwaard te kiezen. Zelfs iemand als ik heeft dat recht.’ Voor Rhand er nog iets aan kon toevoegen, kwam Hurin door de steeg aanhollen. ‘De soldaten zijn teruggelopen,’ zei hij gehaast, ‘weer de stad in. Ze lijken zich daar te verzamelen. Mart en Perijn zijn verder gegaan.’ Hij keek even snel de straat in en trok zich toen terug. ‘We kunnen maar beter hetzelfde doen, heer Ingtar, heer Rhand. Die

Seanchaanse bijterkoppen zijn er bijna.’

‘Ga, Rhand,’ zei Ingtar. Hij draaide zich om naar de straat en keek niet meer naar Rhand of Hurin. ‘Breng de Hoorn waar die behoort. Ik heb altijd geweten dat de Amyrlin jou het bevel had moeten geven. Alles wat ik wilde, was Shienar in stand houden, om te voorkomen dat we werden weggevaagd en vergeten.’ ik weet het, Ingtar.’ Rhand haalde diep adem. ‘Het Licht schijne op u, heer Ingtar van Huis Shinowa. Moge u beschutting vinden in de handpalm van de Schepper.’ Hij raakte Ingtars schouder aan. ‘De laatste omarming van de moeder verwelkomt je thuis.’ Hurin snakte naar adem.

‘Dank je,’ zei Ingtar zachtjes. De spanning scheen uit hem weg te vloeien. Voor het eerst sinds de nachtelijke inval van de Trolloks in Fal Dara stond hij weer kaarsrecht, vol vertrouwen en ontspannen, net als toen Rhand hem voor het eerst ontmoette. Tevreden. Rhand draaide zich om en zag Hurin naar hem kijken, zag hem naar hen beiden kijken. ‘Tijd om te gaan.’

‘Maar heer Ingtar...’

‘Doet wat hij moet doen,’ zei Rhand scherp. ‘En wij gaan.’ Hurin knikte en Rhand draafde achter hem aan. Rhand kon het regelmatige gestamp van de Seanchaanse laarzen al horen. Hij keek niet om..

47

Geen graf weerstaat mijn geschal

Tegen de tijd dat Rhand en Hurin bij Mart en Perijn kwamen, zaten die al te paard. Ver achter zich hoorde Rhand Ingtars stem schallen. ‘Het Licht, en Shinowa!’ Metaalgekletter vermengde zich met het gebrul van andere stemmen.

‘Waar is Ingtar?’ schreeuwde Mart. ‘Wat gebeurt er allemaal?’ Hij had de Hoorn van Valere aan de hoge knop van zijn zadel gebonden alsof het een simpel ding was, maar de dolk zat in zijn riem en het robijnheft werd koesterend omvat door een bleke hand die slechts uit bot en pezen leek te bestaan.

‘Hij sterft,’ zei Rhand ruw toen hij zich op Roods rug slingerde. ‘Dan moeten we hem helpen,’ zei Perijn. ‘Mart kan de Hoorn en de dolk wel naar...’

‘Hij doet dit zodat wij allemaal kunnen ontsnappen,’ zei Rhand. Ook daarom. ‘We gaan met z’n allen de Hoorn naar Verin brengen en dan kunnen jullie haar verder helpen hem naar de plek te brengen waar hij volgens haar heen moet.’

‘Wat bedoel je?’ vroeg Perijn. Rhand boorde zijn hakken diep in de flanken van de vos en Rood sprong weg in de richting van de heuvels buiten de stad.

‘Het Licht, en Shinowa!’ bulderde Ingtars stem achter hen en het klonk triomfantelijk en hoog in de lucht gaf de bliksem een flitsend antwoord.

Rhand zweepte Rood met zijn teugels op en legde zich diep over de nek van de hengst toen hij wild met wapperende manen en staart vooruitsprong. Hij wou maar dat hij niet het gevoel had dat hij wegvluchtte voor Ingtars roep en voor wat hij verondersteld werd te doen. Ingtar, een Duistervriend. Het kan me niet schelen. Hij was toch mijn vriend. De galopperende vos kon hem niet van zijn eigen gedachten bevrijden. De dood is lichter dan een veer, de plicht zwaarder dan een berg. Zoveel plichten. Egwene. De Hoorn. Fajin. Mart en zijn dolk. Waarom niet één? Waarom komen ze allemaal tegelijk? Ik heb die zorgen allemaal. O, Licht, Egwene! Hij trok zo plotseling de teugels aan dat Rood glijdend tot stilstand kwam en hij bijna op zijn achterhand kwam te zitten. Ze bevonden zich op een bijna boomloze heuvel met kale bomen die op Falme uitzag. De anderen kwamen achter hem aan.

‘Wat bedoel je?’ wilde Perijn weten. ‘Jullie kunnen Verin helpen de Hoorn naar de plek te brengen waar die hoort te zijn? Waar blijf jij dan?’

‘Misschien is hij al gek aan het worden,’ zei Mart. ‘Hij zou niet bij ons willen blijven als hij gek gaat worden. Dat is toch zo, hè Rhand?’

‘Jullie drie brengen de Hoorn naar Verin,’ zei Rhand. Egwene. Zoveel draden van het web, in zoveel gevaar. Zoveel plichten. ‘Jullie hebben me niet nodig.’

Mart streelde langs het heft. ‘Alles goed en wel, maar hoe staat het met jou? Bloedvuur, zo gauw gaat dat niet, gek worden. Dat kan niet!’ Hurin zat hen met open mond aan te kijken en begreep er bijna niets meer van.

‘Ik ga terug,’ zei Rhand. ‘Ik had nooit weg moeten rijden.’ Op de een of andere manier klonk het hem zelf vals in de oren, het voelde verkeerd aan in zijn hoofd, ik moet terug. Nu.’ Dat klonk beter. ‘Weet je nog, Egwene is daar. Met zo’n halsband om.’

‘Weet je het zeker?’ vroeg Mart. ‘Ik heb haar helemaal niet gezien. Ach! Als jij zegt dat ze daar is, dan is ze daar. We brengen met z’n allen de Hoorn naar Verin en dan gaan we haar met z’n allen ophalen. Je denkt toch niet dat ik haar in de steek zou laten, of wel?’ Rhand schudde het hoofd. Draden. Plichten. Hij voelde zich of hij op het punt stond te ontploffen als vuurwerk. Licht, wat is er met me aan de hand? ‘Mart, Verin moet jou en de dolk naar Tar Valon brengen, zodat je er eindelijk van bevrijd kunt worden. Jij hebt geen tijd te verliezen.’

‘Egwene redden is geen tijdverlies.’ Maar Mart hield de dolk zo stevig vast dat zijn hand trilde.

‘Niemand van ons rijdt terug,’ zei Perijn. ‘Nog niet. Kijk eens!’ Hij wees achter zich naar Falme.

De wagenerven en paardenweiden wemelden van de Seanchaanse soldaten, rij na rij, duizenden soldaten. Bij de bereden troepen waren zowel geschubde beesten als geharnaste mannen te paard. Kleurrijke banieren duidden de officieren aan. Talloze grolms stonden in de colonnes naast andere vreemde schepsels, die met hun grijze gerimpelde huiden en enorme slagtanden elke beschrijving tartten. In de rijen stonden op regelmatige afstand tientallen damane en sul’dam. Rhand vroeg zich af of Egwene erbij was. In de stad achter de soldaten spatte nog steeds zo nu en dan een dak in vuur en rook uiteen en nog steeds flitsten er bliksems aan de hemel. Twee vliegende beesten met leerachtige vleugels die van punt tot punt wel twintig stap maten, schoten hoog over hen heen en bleven op behoorlijke afstand van de bliksemschichten.

‘En dat alles vanwege ons?’ vroeg Mart ongelovig. ‘Voor wie houden ze ons?’

Rhand wist opeens een antwoord, maar hij onderdrukte het voor het zich volledig had gevormd.

‘De andere kant kunnen we ook niet uit, heer Rhand,’ zei Hurin. ‘Witmantels. Honderden.’

Rhand draaide zijn paard om in de richting te kijken die de snuiver aanwees. Een langgerekte rij van witte mantels rimpelde traag door de heuvels naar hen toe.

‘Heer Rhand,’ mompelde Hurin, ‘als dat stel een glimpje van die Hoorn opvangt, krijgen we hem nooit in de buurt van een Aes Sedai. We kunnen Verin zelf niet eens meer bereiken.’

‘Misschien is dat de reden waarom de Seanchanen zich verzamelen,’ zei Mart hoopvol. ‘Vanwege de Witmantels. Misschien heeft het helemaal niks met ons te maken.’

‘Of het nu wel of niet met ons te maken heeft,’ zei Perijn droogjes, ‘we krijgen op deze plek binnen de kortste keren een veldslag.’

‘En dan kunnen we door beide partijen worden gedood,’ zei Hurin, ‘zelfs al zien ze de Hoorn in het geheel niet. Maar als ze die wel zien...’ Rhand slaagde er maar niet in aan de Witmantels te denken, of aan de Seanchanen. Ik moet terug. Ik moet. Hij zat naar de Hoorn van Valere te kijken, besefte hij. Dat deden ze allemaal. De gekromde gouden Hoorn die aan Marts zadel hing, trok alle ogen naar zich toe. ‘Hij moet er bij de Laatste Slag zijn,’ zei Mart en likte langs zijn lippen. ‘Er staat nergens dat hij niet eerder kan worden gebruikt.’ Hij trok de Hoorn los uit het touw en keek hen bang aan. ‘Dat staat nergens.’

Niemand zei verder iets. Rhand dacht niet dat hij iets kon zeggen, zijn eigen gedachten verdrongen al het andere, zodat er geen enkele ruimte meer was om te spreken. Ik moet terug. Moet terug. Hoe langer hij naar de Hoorn keek, hoe dwingender zijn gedachten werden. Ik moet. Moet.

Marts handen beefden toen hij de Hoorn van Valere aan zijn lippen zette.

Het was een heldere toon, even goudrond als de Hoorn van goud was. De bomen om hen heen, de grond onder hun voeten en de hemel boven hen leken mee te trillen. Dat ene langgerekte geluid omvatte alles.

Uit het niets begon een dunne mist op te stijgen. Eerst ijle sluiers in de lucht, toen dikke wolken, tot de mist als een wolkendek over het land lag.

Geofram Bornhald ging recht in zijn zadel zitten toen er een geluid opklonk, zo lieflijk dat hij wilde lachen, zo treurig dat hij wilde huilen. Het leek overal vandaan te komen. Een mist begon op te rijzen en werd dikker terwijl hij zat toe te kijken.

De Seanchanen. Ze zijn iets aan het proberen. Ze weten dat wij hier zijn.

Het kwam te snel, de stad was nog te ver weg, maar hij trok zijn zwaard – het schuren van de zwaarden weerklonk langs de rijen van zijn halve legioen – en riep: ‘Legioen! In draf voorwaarts!’ Overal hing nu mist, maar hij wist dat Falme recht voor hem lag. De snelheid van de paarden nam toe. Hij kon ze niet zien maar wel horen.

Opeens barstte de grond voor hem donderend open en een regen van zand en steentjes kwam op hem neer. Uit het witte niets rechts van hem hoorde hij nog meer gedonder en het geschreeuw van mannen en paarden, toen links van hem. Opnieuw gedonder en geschreeuw, verscholen in de mist.

‘Legioen, val aan!’ Zijn paard sprong voorwaarts toen hij zijn hielen gebruikte en hij hoorde het gebrul van de nog in leven zijnde Witmantels toen ze hem volgden. Gedonder en gekrijs, gehuld in het wit.

Zijn laatste gedachte was spijt. Byar zou zijn zoon Dain niet kunnen vertellen hoe hij was gestorven.

Rhand kon de bomen om hen heen niet meer zien. Mart had de Hoorn laten zakken – zijn ogen groot van ontzag – maar het geluid schalde nog na in Rhands oren. De mist verborg alles in rollende golven zo wit als de fijnste gebleekte wol; toch kon Rhand zien. Hij kon zien, maar het was waanzin. Falme zweefde boven zijn hoofd. Daarginds trokken de Witmantels ten aanval en ze stierven toen de aarde onder de hoeven van hun paarden in vlammen openbarstte. Daarginds in de haven renden mannen rond op de dekken van grote vierkante schepen en op één schip, een bekend schip, stonden bange mannen te wachten. Hij kon zelfs het gezicht van de schipper onderscheiden: Baile Domon, die met beide handen zijn hoofd omvatte. De bomen waren onzichtbaar maar hij kon zijn metgezellen duidelijk onderscheiden. Hurin angstig, Mart mopperend en bang, Perijn die keek of hij wist dat het zo moest zijn. De mist rolde overal om hen heen naderbij. Hurin snakte naar adem. ‘Heer Rhand!’ Hij hoefde niet te wijzen. Uit de aangolvende mistflarden, die eruitzagen alsof ze bergflanken waren, naderden gestalten op paarden. Aanvankelijk verborg de mist het meeste, maar langzaam kwamen ze dichterbij en toen zat Rhand op zijn beurt naar adem te happen. Hij kende ze. Mannen, niet allemaal in wapenrusting, en vrouwen. Hun kleding en wapens stamden uit alle eeuwen, maar hij kende hen allen.

Rogosh Adelaarsoog, een vaderfiguur met wit haar en zulke scherpe ogen dat zijn naam hem nauwelijks recht deed. Gaidal Cain, een man met een getaande huid, die op zijn rug twee zwaarden droeg, waarvan de gevesten boven zijn brede schouders uitstaken. Goudharige Birgitte met haar glimmende zilveren boog en koker vol zilveren pijlen. Anderen. Hij kende hun gezichten, kende hun namen. Maar hij hoorde honderden namen als hij naar ieder gezicht keek, sommigen zo anders dat hij ze eerst niet eens als naam herkende, hoewel hij zeker wist dat het namen waren. Michael in plaats van Mikel, Patrick in plaats van Paedrig, Oscar in plaats van Otarin. Hij kende ook de man die voorop reed. Groot, een haviksneus, donkere, diepliggende ogen en met het zwaard Gerechtigheid aan zijn zij. Artur Haviksvleugel. Mart zat hen met open mond aan te gapen toen ze voor hem en de anderen inhielden, is dit... Zijn dit jullie allemaal...’ Er waren er net iets meer dan honderd, zag Rhand. Hij besefte dat hij uit zichzelf had geweten dat het er zoveel zouden zijn. Hurins mond stond open en zijn ogen rolden haast uit hun kassen.

‘De band met de Hoorn vergt meer dan moed van een man.’ Artur Haviksvleugels stem klonk laag en schallend, een stem die gewend was te bevelen.

‘Of een vrouw,’ zei Birgitte scherp.

‘Of een vrouw,’ beaamde Haviksvleugel. ‘Slechts enkelen zijn gebonden aan het Rad; keer op keer gebruikt om de wil van het Rad in het Patroon van de Eeuwen uit te voeren. Jij zou het hun kunnen vertellen, Lews Therin, indien je kon onthouden van toen je nog je lichaam had.’ Hij zat Rhand aan te kijken.

Rhand ontkende het hoofdschuddend, maar hij wilde geen tijd verknoeien door het te ontkennen. ‘Er is een inval geweest van krijgslieden. Mannen die zich Seanchanen noemen en die geketende Aes Sedai in de strijd gebruiken. Ze moeten in de zee worden teruggedreven. En... er is nog een meisje. Egwene Alveren. Een Novice van de Witte Toren. De Seanchanen houden haar gevangen. Jullie moeten me helpen haar te bevrijden.’

Tot zijn verrassing begonnen verschillende mensen uit het legertje achter Artur Haviksvleugel te grinniken en Birgitte, die haar boogpees nakeek, lachte. ‘Je kiest altijd vrouwen die je problemen bezorgen, Lews Therin.’ Er klonk iets van genegenheid in door, alsof ze oude vrienden waren.

‘Mijn naam is Rhand Altor,’ snauwde hij. ‘Jullie moeten je haasten. We hebben niet veel tijd.’

‘Tijd?’ zei Birgitte met een glimlach. ‘We hebben alle tijd.’ Gaidal Cain liet zijn teugels zakken en terwijl hij met zijn knieën zijn paard in bedwang hield, trok hij met beide handen zijn zwaarden. In de hele groep helden werden zwaarden ontbloot, bogen gereedgemaakt of lansen of bijlen opgeheven.

Gerechtigheid glansde als een spiegel in de gepantserde vuist van Artur Haviksvleugel, ik heb talloze keren aan je zijde gestreden, Lews Therin, en nog veel vaker tegenover je gestaan. Het Rad gebruikt ons voor zijn doeleinden, niet voor de onze, om het Patroon te dienen. Ik ken je, ook al ken je jezelf niet. Wij zullen die aanvallers voor je verdrijven.’ Zijn krijgsros begon te dansen en hij keek fronsend om zich heen. ‘Er is iets fout hier. Iets weerhoudt me.’ Opeens richtte hij zijn scherpe blik op Rhand. ‘Jij bent er. Heb je de banier?’ Zijn volgelingen lieten een luid gemompel horen.

‘Ja.’ Rhand trok de gespen van zijn zadeltas los en haalde de banier van de Draak te voorschijn. Hij had er zijn handen vol aan; de banier hing bijna tot aan de knieën van zijn hengst. Het gemompel onder de helden klonk luider.

‘Het Patroon weeft zich als een zware last op onze schouders,’ zei

Artur Haviksvleugel. ‘Jij bent er. De banier is er. Het weefsel van dit moment is gereed. We zijn rond de Hoorn verzameld, maar we dienen de banier te volgen. En de Draak.’ Hurin slaakte een zwak geluidje alsof iets zijn keel dichtkneep.

‘Bloedvuur,’ zuchtte Mart. ‘Het is waar. Bloed en bloedvuur.’ Perijn aarzelde slechts een tel voor hij zich van zijn paard zwaaide en de mist in beende. Er klonken kapgeluiden, en toen hij terugkeerde, droeg hij een recht stammetje van een jonge boom met zich mee. ‘Geef hem maar aan mij, Rhand,’ zei hij ernstig. ‘Als ze hem nodig hebben... Geef hem maar aan mij.’

Haastig hielp Rhand hem de banier aan de staak te binden. Toen Perijn met de staak in de hand zijn paard weer beklom, rimpelde een luchtstroom het grote witte doek van de banier, zodat de kronkelende Draak tot leven leek te komen. De wind beroerde de dikke mist niet, enkel de banier.

‘Jij blijft hier,’ zei Rhand tegen Hurin. ‘Als het voorbij is... Hier ben je veilig.’

Hurin trok zijn korte zwaard en hield dat vast of het hem te paard van enig nut kon zijn. ‘Vergeef me, mijn heer Rhand, maar ik vind van niet. Ik begrijp nog niet de helft van wat ik heb opgevangen... of van wat ik om me heen zie...’ – zijn stem verviel tot onverstaanbaar gemompel voor hij weer moed vatte – ‘maar ik heb al zoveel meegemaakt dat ik ook de rest wil meemaken.’ Artur Haviksvleugel gaf de snuiver een stevige klap op zijn schouder. ‘Soms versterkt het Rad ons aantal. Misschien zul je je op een goede dag nog in ons gezelschap bevinden.’

Hurin rechtte zijn rug of hem een kroon werd aangeboden. Haviksvleugel maakte in zijn zadel een formele buiging voor Rhand. ‘Als u het goed vindt... heer Rhand. Hoornblazer, wil je ons wat muziek van de Hoorn verschaffen? Het is gepast als de Hoorn van Valere ons zingend naar de veldslag begeleidt. Vaandrager, rij voor ons uit.’ Mart stak opnieuw de Hoorn, lang en hard, zodat de nevels ervan trilden en Perijn spoorde zijn paard aan. Rhand trok het reigerzwaard en reed tussen hen in.

Hij zag enkel dikke, witte nevelwolken en toch kon hij op de een of andere manier ook zien wat hij eerder had opgevangen. Falme, waar iemand de Ene Kracht in de straten gebruikte, de haven, het Seanchaanse leger en de stervende Witmantels. Dit alles onder hem, dit alles zwevend boven hem en alles was als het eerder was geweest.

Het leek of er helemaal geen tijd was verstreken sinds de Hoorn voor het eerst was gestoken, alsof de tijd had stil gestaan terwijl de helden op het schallen van de Hoorn hadden gereageerd, en nu weer verder liep.

Het woeste geschetter dat Mart aan de Hoorn ontlokte, kaatste heen en weer in de mist, net als het hoefgekletter toen de paarden begonnen te draven. Rhand stortte zich de mist in en vroeg zich af of hij wist waar hij heen reed. De wolken werden dichter en verborgen de verste helden die naast hem galoppeerden, verborgen steeds meer helden, tot hij alleen Mart, Perijn en Hurin nog goed kon onderscheiden. Hurin zat met grote ogen over het zadel gebogen en dwong zijn paard verder te rijden. Mart blies beurtelings op de Hoorn of zat te lachen. Perijns gele ogen glansden en de banier van de Draak wapperde achter hem aan. Toen waren ook zij in het wit verdwenen en reed Rhand schijnbaar alleen door.

In zekere zin kon hij ze nog zien, maar nu op dezelfde wijze als hij Falme en de Seanchanen zag. Hij kon niet echt zeggen waar ze waren of waar hijzelf was. Hij hield zijn zwaard nog steviger vast en tuurde in de mist die voor hem opdoemde. Hij trok alleen door de nevels ten aanval en op de een of andere manier wist hij dat het zo was voorbestemd.

Opeens doemde voor hem in de mist Ba’alzamon op, die zijn armen wijd uitstak.

Rood sloeg wild achteruit en wierp Rhand uit het zadel. Terwijl Rhand viel, klemde hij wanhopig zijn zwaard vast. Hij kwam niet hard neer. Eigenlijk – zo besefte hij verwonderd – leek het veel meer of hij... nergens op neerkwam. Het ene ogenblik buitelde hij door de mist en het volgende moment niet meer.

Toen hij opstond was zijn paard verdwenen, maar Ba’alzamon was er nog steeds en kwam op hem af met grote passen en met een lange roetzwarte staf in zijn handen. Ze waren alleen in de wervelende mist. Achter Ba’alzamon heerste de schaduw. De mist achter hem was niet zwart, maar dit zwart sloot de witte mist buiten. Rhand merkte ook andere dingen. Artur Haviksvleugel en de andere helden waren in de dichte mist op de Seanchanen gestoten. Perijn, met de banier, zwaaide de bijl meer rond om zijn aanvallers af te weren dan dat hij echt toesloeg. Mart blies nog steeds wild op de Hoorn van Valere. Hurin was uit het zadel gegleden en vocht met zijn korte zwaard en de hartsvanger op de manier die hij beheerste. Het leek of enorme aantallen Seanchanen hen in één aanval zouden overweldigen, maar toch waren het de Seanchanen in hun donkere wapenrusting die zich terugtrokken.

Rhand zette zich in beweging om zich tegen Ba’alzamon te verdedigen. Aarzelend zocht hij de leegte, reikte naar de Ware Bron en werd gevuld met de Ene Kracht. Er was geen andere manier. Misschien had hij geen kans tegen de Duistere, maar de kleine kans die hij had, was gelegen in de Kracht. Zijn ledematen zogen saidin op, hij werd er volledig in ondergedompeld, zijn kleren, zijn zwaard. Het voelde of hij gloeide als de zon. Het wond hem op en tegelijk moest hij ervan kotsen.

‘Ga weg,’ kraste zijn stem. ‘Ik ben hier niet voor jou.’

‘Het meisje?’ Ba’alzamon lachte. Zijn mond veranderde in vuur. Zijn brandwonden waren bijna geheel genezen; ze hadden slechts enkele roze littekens achtergelaten die al wegtrokken. Hij zag eruit als een knappe man van gemiddelde leeftijd. Afgezien van zijn mond en ogen. ‘Welke, Lews Therin? Deze keer zal niemand je komen helpen. Jij behoort mij of je sterft. Hoe dan ook, je bent toch de mijne.’

‘Leugenaar!’ snauwde Rhand. Hij haalde uit naar Ba’alzamon, maar zijn zwaard liet slechts een vonkenregen van de staf van verkoold hout opspatten. ‘Vader van de Leugen!’

‘Dwaas! Hebben die andere zotten die je hebt opgeroepen, je niet gezegd wie je bent?’ De vlammen in Ba’alzamons ogen laaiden lachend. Zelfs nu hij in de leegte zweefde, voelde Rhand zich verkillen. Zouden ze hebben gelogen? Ik wil de Herrezen Draak niet zijn. Hij greep zijn zwaard nog steviger vast. Scheiden van zijde, maar Ba’alzamon weerde elke slag af en vonken vlogen in het rond als van een smidsmoker op een aambeeld, ik moet in Falme zaken afhandelen en geen ervan heeft met jou te maken. Nooit met jou,’ zei Rhand. Ik moet zijn aandacht afleiden totdat ze Egwene kunnen bevrijden. Nog steeds kon hij op die vreemde manier de veldslag zien woeden tussen de in nevels gehulde wagenerven en paardenweiden. ‘Zielig wrak. Je hebt de Hoorn van Valere gestoken. Je bent er nu mee verbonden. Denk je nog steeds dat die wormen van Tar Valon je ooit zullen laten gaan? Ze zullen zulke zware ketens om je nek leggen dat je ze nooit meer kunt verbreken.’

Rhand was zo verbaasd dat hij het zelfs in de leegte nog voelde. Hij weet niet alles. Hij weet het niet! Hij wist bijna zeker dat het op zijn gezicht stond te lezen. Om dat te verbergen snelde hij op Ba’alzamon af. Honingvogel kust de honingroos. Maan in het water. Zwevende zwaluw aan de hemel. Bliksemflitsen vormden bogen russen zwaard en staf. Fonkelende sterretjes besproeiden de mist. Toch trok Ba’alzamon zich terug en vlamden zijn ogen als woedende vuurovens. Aan de rand van zijn bewustzijn zag Rhand hoe de Seanchanen zich in wanhopige schermutselingen door de straten van Falme terugtrokken. Damane scheurden de aarde met hun Ene Kracht open, maar konden Artur Haviksvleugel noch de andere helden deren. ‘Wil je dan een slijmerige slak onder een steen blijven?’ grauwde Ba’alzamon. De duisternis achter hem ziedde en bewoog. ‘Je zult jezelf doden als we hier blijven vechten. De Kracht raast in je rond. Ze verteert je. Ze doodt je! Ik ben de enige ter wereld die jou kan leren hoe je haar kunt beheersen. Dien me en leef. Dien me of sterf!’

‘Nooit!’ Moet hem lang genoeg bezighouden. Schiet op, Haviksvleugel. Haast je! Hij viel Ba’alzamon weer aan. Opvliegende duif. Neerdwarrelend blad.

Deze keer werd hij teruggedreven. Vaag zag hij hoe de Seanchanen weer tot aan de stallen optrokken. Hij verdubbelde zijn inspanningen. Alkion vangt een zilvervis. De Seanchanen trokken zich terug voor een aanval, terwijl Artur Haviksvleugel en Perijn zich zij aan zij in de voorhoede bevonden. Bind het koren. Ba’alzamon ving zijn slag op in een fontein van vuurrode vuurvliegjes en hij moest wegspringen voor de staf zijn hoofd spleet; de windvlaag zoefde door zijn haar. De Seanchanen schoten naar voren. Vonken slaan. Vonken vlogen als hagelstenen rond. Ba’alzamon sprong weg voor zijn slag en de Seanchanen werden over de kasseien teruggedreven. Rhand wil janken van ellende. Opeens drong het tot hem door dat de twee gevechten één waren. Als hij optrok, wierpen de helden van de Hoorn de Seanchanen terug; als hij zich terugtrok, trokken de Seanchanen op.

‘Zij zullen jou niet redden,’ zei Ba’alzamon. ‘Jouw mogelijke redders worden ver over de Arythische Oceaan gevoerd. Als je ze ooit terugziet, zijn het slaven in halsbanden en zij zullen je voor hun nieuwe meesters vernietigen.’

Egwene. Ik laat niet toe dat ze haar dat aandoen. Ba’alzamon verdreef zijn gedachten. ‘Jij kunt je maar op één manier redden, Rhand Altor, Lews Therin Verwantslachter. Ik ben jouw enige redder. Dien me en ik geef je de wereld. Bevecht me en ik zal je vernietigen, zoals ik al vele malen eerder heb gedaan. Maar deze keer zal ik je tot in je ziel vernietigen, jou volkomen en voor altijd vernietigen.’

Wederom heb ik gewonnen, Lews Therin. De gedachte trilde buiten de leegte en het kostte hem moeite die te negeren, niet aan al die levens te denken waarin hij die woorden had gehoord. Hij hief zijn zwaard en Ba’alzamon hield zijn vechtstok klaar. Voor het eerst drong het tot Rhand door dat Ba’alzamon zich gedroeg alsof het reigerzwaard hem kon verwonden. Staal kan de Duistere niet verwonden. Maar Ba’alzamon hield het zwaard behoedzaam in de gaten. Rhand was een met het zwaard. Hij kon er ieder deel van voelen, kleine deeltjes die duizenden keren te klein waren voor het oog. En hij kon de Kracht voelen die overal in hem zat, in zijn zwaard stroomde en zich met de ingewikkelde vormen verweefde die door de Aes Sedai in de tijd van de Trollok-oorlogen waren gesmeed. Toen hoorde hij een andere stem. De stem van Lan. Er komt een tijd dat je iets vuriger verlangt dan je leven. De stem van Ingtar. Het is het recht van iedere man het moment te kiezen voor Het planten van het zwaard. Een beeld werd gevormd van Egwene met halsband, die een leven leidde als damane. Webdraden van mijn leven zijn in gevaar. Egwene. Als Haviksvleugel in Falme kan doordringen, kan bij haar redden. Voor hij het wist, had hij de eerste zwaardhouding aangenomen van Reiger wadend in het riet, met één voet in evenwicht, zijn zwaard hoog opgeheven, open en weerloos. De dood is lichter dan een veer, de plicht zwaarder dan een berg. Ba’alzamon keek hem stomverbaasd aan. ‘Waarom sta je daar als een idioot te grijnzen, dwaas. Weet je dan niet dat ik je volkomen kan vernietigen?’

Rhand voelde een kalmte die groter was dan de leegte. ‘Ik zal je nooit dienen, Vader van de Leugen. In duizenden levens heb ik dat niet gedaan. Dat weet ik. Ik weet het zeker. Het is tijd om de sterven.’ Ba’alzamons ogen sperden zich open en een ogenblik lang waren het vuurovens waardoor het zweet op Rhands gezicht parelde. Het zwart achter Ba’alzamon kolkte om hem heen en zijn gezicht verstrakte. ‘Sterf dan, worm!’ Hij stak als een speer met zijn staf toe. Rhand gilde toen hij de staf in zijn zij voelde doordringen, brandend als een withete vuurpook. De leegte beefde, maar met zijn laatste krachten hield hij haar vast en dreef de kling met het reigerteken in Ba’alzamons hart. Ba’alzamon gilde en het duister achter hem gilde. De wereld ging in vuur en vlammen ten onder.

48

Eerste aankondiging

Min worstelde zich de overvolle kasseienstraat door, tussen mensen door die met witte gezichten in het rond staarden of overspannen stonden te krijsen. Enkelen waren aan het hollen, zonder blijkbaar enig idee te hebben waarheen, maar de meesten bewogen zich als houten poppen, te bevreesd om te vluchten maar ook te bang om stil te staan. Ze keek de gezichten langs en hoopte Egwene te vinden, of Elayne, of Nynaeve, maar ze zag enkel Falmenaren. En er was iets wat aan haar trok, even stevig alsof ze aan een lijn liep. Eenmaal keek ze om. In de haven stonden Seanchaanse schepen in brand en in de havenmonding zag ze er nog meer in vlammen. Veel vierkante boten staken reeds als kleine schaduwvormen af tegen de ondergaande zon; ze zeilden zo snel als de damane de wind stuurden naar het westen. Een klein scheepje maakte dat het uit de haven kwam, schuin oploevend om een wind te vangen die het langs de kust zou voeren. De Schuimvlok. Ze verweet Baile Domon niet dat hij niet langer had gewacht, niet na wat ze had gezien. Ze vond het eerder een wonder dat hij nog zo lang was gebleven. Eén Seanchaans vaartuig in de haven stond niet in brand, hoewel de torens zwart beroet waren door een inmiddels geblust vuur. Toen het grote schip naar de havenmond kroop, verscheen opeens een ruiter bij de rotsen die de haven insloten. Hij reed over het water. Mins mond viel open. Zilver glinsterde toen de gestalte een boog ophief. Een streep zilver flitste naar het hoekige schip en een glanzende lijn verbond boog en schip. Loeiend sloegen de vlammen opnieuw uit de voortoren – zelfs zij kon het horen – en de scheepsmaten repten zich erheen. Min knipperde met haar ogen en toen ze opnieuw keek, was de ruiter verdwenen. Het schip zocht zich langzaam een weg naar de oceaan en de bemanning bestreed de brand.

Ze rukte zich los en liep verder omhoog de hellende straat op. Ze had die dag al zoveel gezien dat een ruiter die over de golven reed, haar niet meer dan tijdelijk bezighield. Zelfs als het echt Birgitte met haar boog was. En Artur Haviksvleugel. Ik héb hem gezien. Echt. Voor een van de hoge stenen gebouwen bleef ze onzeker staan; ze negeerde de mensen die zich verbijsterd langs haar heen drongen. Daar was het ergens, daar moest ze heen. Ze holde de trap op en stootte de deur open.

Niemand probeerde haar tegen te houden. Voor zover ze kon zien was het huis verlaten. Het grootste deel van Falme was buiten op straat om te kijken of iedereen tegelijk gek was geworden. Ze liep verder het huis door, de achtertuin in, en daar lag hij. Rhand lag plat op z’n rug onder een eik, met een bleek gezicht en gesloten ogen. Zijn linkerhand hield een gevest vast met een kling van slechts een voet lang; de punt was weggesmolten. Zijn borst rees en daalde veel te traag en niet in het vaste ritme van iemand die gezond was.

Ze haalde diep adem om kalmer te worden en ging kijken wat ze voor hem kon doen. Allereerst moest ze dat gesmolten wapen opzij leggen. Hij kon zichzelf of haar verwonden als hij om zich heen ging slaan. Ze wrong zijn hand open en kromp in elkaar toen het gevest aan zijn huid bleef plakken. Met een vertrokken gezicht gooide ze het wapen opzij. De reiger op het gevest had zich in zijn handpalm gebrand. Maar ze was er zeker van dat dat niet de oorzaak van zijn bewusteloosheid was. Hoe heeft hij dat opgelopen? Nynaeve kan er later wel zalf op doen.

Een snel onderzoek toonde aan dat de meeste sneden en blauwe plekken oud waren. Het bloed had tenminste tijd gehad om op te drogen tot een korst en de blauwe plekken begonnen aan de randen geel te verkleuren, maar in zijn jas zat bij zijn linkerzij een brandgat. Ze maakte zijn jas open en trok het hemd los. Lucht floot tussen haar tanden naar binnen. Er zat een brandwond in zijn zij, maar die had zichzelf al afgesloten. Wat haar angst aanjoeg, was hoe zijn vlees aanvoelde. Het had iets ijzigs, waarbij zelfs de lucht warm leek. Ze pakte hem bij de schouders op en begon hem naar het huis te slepen. Hij hing zo slap als een dood gewicht. ‘Grote lummel,’ mopperde ze. ‘Je had toch ook lekker klein en licht kunnen zijn? Ja toch? Jij moet weer zo nodig van die lange benen en stevige schouders hebben. Ik zou je hier moeten laten liggen.’

Maar ze trok hem moeizaam de treden op, deed zo voorzichtig mogelijk om schokken te vermijden en sleepte hem naar binnen. Ze liet hem vlak achter de deuren liggen, masseerde met haar knokkels de onderkant van haar rug, mompelde iets in zichzelf over het Patroon en keek haastig zoekend rond. Er was een klein slaapkamertje achter in het huis, misschien van een bediende, maar er stond een bed met vele dekens, en de houtblokken lagen al in de open haard. Binnen de kortste keren had ze het bed opengeslagen en het vuur en de lamp op een tafeltje naast het bed aangestoken. Toen ging ze terug om Rhand te halen.

Het was geen geringe taak hem in de kamer en uiteindelijk in het bed te krijgen, maar na enkele diepe zuchten lukte het haar, waarna ze hem toedekte. Een ogenblik later stak ze haar hand onder de dekens. Ze verstijfde en schudde het hoofd. De lakens waren ijskoud, hij had geen lichaamswarmte die de dekens konden vasthouden. Met een gemaakte zucht wurmde ze zich naast hem onder de dekens. Ten slotte schoof ze haar arm onder zijn hoofd. Zijn ogen waren nog gesloten, zijn ademhaling klonk onregelmatig en ze dacht dat hij weleens dood zou kunnen zijn als ze na lang zoeken met Nynaeve terugkwam. Hij heeft een Aes Sedai nodig, dacht ze. Het enige dat ik kan doen, is proberen hem een beetje warmte te geven. Een tijdlang bleef ze zijn gezicht bestuderen. Ze zag enkel zijn gezicht. Ze kon nooit iemand lezen die niet bij bewustzijn was. ‘Ik val op mannen die ouder zijn,’ zei ze tegen hem. ‘Ik val op welopgevoede mannen die gevat zijn. Ik heb geen belangstelling voor boerderijen, schapen en schaapherders. En zeker niet voor een jonge schaapherder.’ Met een zucht streek ze zijn haren uit zijn gezicht; hij had zijdeglad haar. ‘Maar ja, je bent geen schaapherder, nietwaar? Niet meer. Licht, waarom moest het Patroon mij aan jou binden? Waarom kon ik niet iets veiligs en simpels vinden, zoals een eiland zonder eten met een tiental uitgehongerde Aielmannen?’ Ze hoorde iets in de gang en hief haar hoofd op toen Egwene de deur opende. Ze staarde hen strak aan in het licht van de lamp en het haardvuur. ‘O,’ was het enige dat ze kon uitbrengen. Min werd rood in haar gezicht. Waarom gedraag ik me als iemand die iets verkeerds heeft gedaan? Dwaas! ‘Ik... ik hou hem warm. Hij is bewusteloos en zo koud als ijs.’

Egwene kwam niet verder het kamertje in. ‘Ik... ik voelde dat hij aan me trok. Mij nodig had. Elayne voelde het ook. Ik dacht dat het iets te maken had met... met wat hij is, maar Nynaeve voelde niets.’ Ze haalde diep en bevend adem. ‘Elayne en Nynaeve zijn de paarden aan het halen. We hebben Bela gevonden. De Seanchanen hebben bijna al hun paarden achtergelaten. Nynaeve zegt dat we zo spoedig mogelijk moeten vertrekken en... en... Min, je weet nu wat hij is, je weet het hè?’ ik weet het.’ Min wilde haar arm onder Rhands hoofd wegtrekken, maar ze kon het niet opbrengen zich te bewegen, ik denk dat ik het weet, geloof ik. Wat hij ook is, hij is gewond. Ik kan niets voor hem doen, behalve hem warm houden. Misschien weet Nynaeve iets.’

‘Min, je weet... je weet toch dat hij niet kan trouwen. Hij is... niet veilig... voor geen van ons, Min.’

‘Dat vind jij,’ zei Min. Ze schoof Rhands gezicht tegen haar borst aan. ‘Denk aan wat Elayne zei. Je hebt hem opzij geschoven en de Witte Toren gekozen. Wat maakt het jou uit als ik hem oppak?’ Egwene keek haar lang, heel lang aan. Niet naar Rhand, helemaal niet, alleen naar haar. Min voelde haar gezicht steeds roder worden en wilde haar ogen afwenden, maar ze kon het niet. ‘Ik zal Nynaeve halen,’ zei Egwene eindelijk en liep met strakke rug en hooggeheven hoofd de kamer uit.

Min wilde haar naroepen, haar achterna lopen, maar ze bleef als bevroren liggen. Tranen van ergernis prikten in haar ogen. Het is wat moet zijn. Ik weet het. Ik heb het in hen allen gelezen. Licht, ik wil er niks mee te maken hebben. ‘Het is allemaal jouw schuld,’ zei ze tegen Rhands stille hoofd. ‘Nee, dat is het niet. Maar je zult ervoor boeten, denk ik. We zitten allemaal vast als vliegen in een spinnenweb. Kun je je voorstellen dat ik haar vertel dat er nog een andere vrouw bij zal komen, een die ze niet eens kent? En wat dat aangaat, mijn mooie heer schaapherder, wat vind jij daar nou van? Je ziet er lang niet slecht uit, maar... Licht, ik weet niet eens of ik wel degene ben die je verkiest. Ik weet niet eens of ik wel wil dat je mij kiest. Of ga je soms proberen ons alle drie op je knie te zetten? Misschien is het niet jouw schuld, Rhand Altor, maar het is niet eerlijk.’

‘Niet Rhand Altor,’ zei een welluidende stem bij de deur. ‘Lews Therin Telamon. De Herrezen Draak.’

Min keek haar met open mond aan. Het was de knapste vrouw die Min ooit had gezien, met een blanke, gladde huid, lang zwart haar en ogen zo donker als de nacht. Haar gewaad was zo wit dat sneeuw er smoezelig naast zou lijken en was getooid met een ceintuur van zilver. Al haar sieraden waren van zilver. Min voelde zich nijdig worden. ‘Wat bedoelt u? Wie bent u?’

De vrouw kwam naast het bed staan. Haar bewegingen waren zo sierlijk dat Min een steek van jaloezie voelde, hoewel ze nog nooit eerder iets van afgunst jegens een andere vrouw had gevoeld. De vrouw streek Rhands haren glad, alsof Min er niet was. ‘Toch gelooft hij het nog niet, denk ik. Hij weet het, maar hij gelooft het nog niet. Ik heb zijn stappen geleid, hem geduwd, hem getrokken, hem betoverd. Hij is altijd koppig geweest, maar ditmaal ga ik hem vormen. Ishamael denkt dat hij alles in de hand heeft, maar dat heb ik.’ Haar vinger gleed over Rhands voorhoofd alsof ze hem merkte. Verontrust bedacht Min dat het teken leek op een Drakentand. Rhand bewoog zich en mompelde iets. Het was zijn eerste geluid, de eerste beweging die hij maakte nadat ze hem had gevonden. ‘Wie bent u?’ wilde Min weten. De vrouw keek naar haar, keek slechts, maar Min merkte dat ze in de kussens weg wilde zakken en ze klemde Rhand heftig tegen zich aan. ‘Men noemt mij Lanfir, meisje.’

Mins mond was meteen zo droog dat ze niets meer kon zeggen, al had haar leven ervan afgehangen. Een van de Verzakers! Nee’. Licht, nee! Ze kon slechts haar hoofd schudden. De ontkenning maakte Lanfir aan het glimlachen.

‘Lews Therin was de mijne en is de mijne, meisje. Verzorg hem goed tot ik hem kom halen.’ Toen was ze weg.

Mins mond zakte open. Het ene moment was ze er, het volgende was ze verdwenen. Min merkte dat ze Rhands lichaam stevig tegen zich aandrukte. Ze wou maar dat ze niet het verlangen voelde dat hij haar zou beschermen.

Met een grimmige vastberadenheid op zijn vertrokken, strakke gezicht galoppeerde Byar weg; hij hield de ondergaande zon achter zich en keek niet eenmaal om. Hij had alles gezien wat hij moest zien; alles wat hij kon zien ondanks die vervloekte mist. Het legioen was dood, kapiteinheer Geofram Bornhald was dood en daar bestond maar één verklaring voor: Duistervrienden hadden hem verraden, Duistervrienden zoals die Perijn uit Tweewater. Dat bericht diende hij naar Dain Bornhald te brengen, naar de zoon van de kapiteinheer, een van de Kinderen van het Licht die Tar Valon in de gaten hielden. Maar hij had slechtere berichten voor niemand minder dan Pedron Nial zelf. Hij moest overbrengen wat hij in de hemel boven Falme had gezien. Hij joeg met zijn teugels het paard op en keek niet eenmaal om.

49

Wat moest zijn

Rhand deed zijn ogen open en merkte dat hij strak omhoog lag te kijken naar het zonlicht. Het viel schuin door het lover van een lederbladboom waarvan de taaie, brede bladeren ondanks de tijd van het jaar nog steeds groen waren. De wind die de bladeren bewoog, rook licht naar sneeuw en de komende schemering van de nacht. Hij lag op zijn rug en voelde de dekens die hem bedekten. Zijn jas en hemd schenen te zijn verdwenen, maar er zat iets straks om zijn borst en zijn linkerzij deed pijn. Hij draaide zijn hoofd opzij en daar zat Min op de grond naar hem te kijken. Hij herkende haar bijna niet in een rok. Ze glimlachte aarzelend.

‘Min. Ben jij het. Waar kom je vandaan? Waar zijn we?’ Zijn geheugen kwam in flitsen en vlagen weer tot leven. Oude dingen kon hij zich herinneren, maar de laatste paar dagen leken op scherven van een gebroken spiegel die door zijn hoofd tolden en beelden gaven die al weg waren voor hij ze goed kon zien. ‘Weg uit Falme,’ zei ze. ‘We zijn er vijf dagritten vanaf en je hebt al die tijd geslapen.’

‘Falme.’ Nog meer herinneringen. Mart had de Hoorn van Valere gestoken. ‘Egwene! Is ze... Hebben ze haar bevrijd?’ Hij hield zijn adem in.

‘Ik weet niet wie jij met die ze bedoelt, maar ze is vrij. Wij hebben haar bevrijd.’

‘Wij? Ik begrijp het niet.’ Ze is vrij. Zij is tenminste... ‘Nynaeve, Elayne en ik.’

‘Nynaeve? Elayne? Hoe... Waren jullie allemaal in Falme?’ Met moeite kwam hij overeind, maar ze duwde hem met gemak weer omlaag en bleef naast hem zitten met de handen op zijn schouders en haar ogen strak op zijn gezicht gericht. ‘Waar is ze?’

‘Weg.’ Min bloosde. ‘Ze zijn allemaal weg. Egwene en Nynaeve, Mart en Hurin en Verin. Hurin wilde je eigenlijk niet in de steek laten. Ze zijn nu onderweg naar Tar Valon. Egwene en Nynaeve terug voor hun opleiding in de Toren en Mart naar wat de Aes Sedai met die dolk moeten doen. Ze hebben de Hoorn van Valere meegenomen. Ik kan maar niet geloven dat ik die echt heb gezien.’

‘Weg,’ mompelde hij. ‘Ze heeft zelfs niet eens gewacht tot ik wakker werd.’ Het rood in Mins wangen werd nog feller. Ze schoof achteruit en zat in haar schoot te staren.

Hij tilde zijn handen op om ze over zijn gezicht te laten glijden en hield ze ineens stil, terwijl hij diep geschokt naar zijn palmen tuurde. Er zat nu ook een reigerbrandmerk op zijn linkerpalm, een evenbeeld van de reiger in de rechterhand en ieder lijntje was scherp en duidelijk. Eenmaal de reiger om zijn pad te bepalen; tweemaal de reiger om hem te erkennen. ‘Nee!’

‘Ze zijn weg,’ zei ze. ‘Je kunt nee blijven zeggen, maar dat verandert niets.’

Hij schudde het hoofd. Iets zei hem dat de pijn in zijn zij belangrijk was. Hij kon zich niet herinneren dat hij gewond was geraakt, maar het was belangrijk. Hij wilde zijn dekens optillen om te kijken, maar ze sloeg zijn handen weg.

‘Daar kun je ook niets aan verhelpen. Het is ook nog niet helemaal geheeld. Verin heeft geprobeerd de wond te helen, maar ze zei dat het niet werkte zoals het moest.’ Ze aarzelde en beet op haar lip. ‘Moiraine zegt dat Nynaeve iets moet hebben gedaan, anders had je het niet overleefd toen we jou naar Verin brachten, maar Nynaeve zegt dat ze zo bang was dat ze nog geen kaarsje had kunnen aansteken. Er is iets... verkeerds met die wond. Je zult moeten wachten tot hij uit zichzelf beter wordt.’ Ze leek bezorgd. ‘Moiraine is hier?’ Hij liet een bittere lach horen. ‘Toen je zei dat Verin weg was, dacht ik dat ik weer vrij was van alle Aes Sedai.’ ik ben hier,’ zei Moiraine. Ze verscheen, geheel in het blauw en even sereen alsof ze in de Witte Toren stond. Ze schreed naar hem toe en kwam naast hem staan. Min keek boos en nadenkend naar de Aes Sedai. Rhand had het vreemde gevoel dat ze hem tegen Moiraine wilde beschermen.

‘Ik wou maar dat je niet hier was,’ zei hij tegen de Aes Sedai. ‘Wat mij betreft, mag je terugrijden naar het plekje waar je je had verstopt en daar blijven.’

‘Ik heb me niet verstopt,’ zei Moiraine kalm. ‘Ik heb gedaan wat ik kon, hier op de Kop van Toman en in Falme. Het was maar weinig, hoewel ik veel heb opgestoken. Het is me niet gelukt twee van mijn zusters te redden voor de Seanchanen ze met de andere beteugelden inscheepten, maar ik heb al het mogelijke gedaan.’

‘Al het mogelijke. Je hebt Verin toezicht laten houden, maar ik ben geen schaap, Moiraine. Je hebt gezegd dat ik overal heen mocht gaan, en ik wil ergens heen waar jij niet bent.’

‘Ik heb Verin niet gestuurd.’ Moiraines voorhoofd vertoonde diepe rimpels. ‘Ze heeft dat uit zichzelf gedaan. Heel veel mensen zijn geïnteresseerd in jou, Rhand Altor. Heeft Fajin jou gevonden of jij hem?’ Het nieuwe onderwerp verraste hem volkomen. ‘Fajin? Nee. Ik ben ook een mooie held. Ik probeer Egwene te redden en Min deed het voor mij. Fajin zei dat hij Emondsveld kwaad zou doen als ik niet naar hem toe kwam; ik heb hem nergens gezien. Is hij ook met de Seanchanen vertrokken?’

Moiraine schudde van nee. ‘Ik weet het niet. Ik wou dat ik het wist. Het is echter maar goed dat je hem niet hebt gevonden. Hem niet hebt gezien tot je minstens weet wat hij is.’

‘Een Duistervriend.’

‘Meer. Veel meer. Veel erger. Padan Fajin is tot in het merg van zijn botten en diep in zijn geest een schepsel van de Duistere. Ik denk echter dat hij in Shadar Logoth ten prooi viel aan Mordeth, die door zijn strijd tegen de Schaduw even verdorven werd als de Schaduw zelf. Mordeth probeerde Fajins ziel over te nemen om weer een menselijk lichaam te bezitten, maar hij vond een schepsel dat rechtstreeks door de Duistere was aangeraakt. Wat uit die ontmoeting voortkwam... Het was noch Padan Fajin, noch Mordeth, maar iets veel gemeners, een vermenging van die twee. Fajin – laten we hem zo maar noemen – is veel gevaarlijker dan je kunt geloven. Je zou die ontmoeting niet hebben overleefd en als je dat wel had gedaan, zou je misschien erger af zijn geweest dan wanneer je je tot de Schaduw had gekeerd.’

‘Als hij in leven is, als hij niet met de Seanchanen is vertrokken, moet ik...’ Hij zweeg opeens toen ze zijn reigerzwaard van onder haar mantel te voorschijn haalde. De kling eindigde een voet onder het gevest, alsof hij was gesmolten. De herinnering tuimelde brullend in hem terug. ‘Ik heb hem gedood,’ zei hij zachtjes. ‘Deze keer heb ik hem gedood.’

Moiraine legde het vernietigde zwaard opzij, achteloos als een nutteloos ding, en wreef haar handen over elkaar. ‘De Duistere wordt niet zo gemakkelijk verslagen. Het feit alleen al dat hij boven Falme aan de hemel verscheen, is meer dan verontrustend. Hij behoorde dat niet te kunnen doen als hij gebonden is, zoals wij aannemen. En als hij niet gebonden is, waarom heeft hij ons dan niet allemaal vernietigd?’ Min bewoog zich ongerust. ‘Aan de hemel?’ vroeg Rhand zich vol verbazing af. ‘Jullie allebei,’ zei Moiraine. ‘Jullie tweestrijd vond hoog in de lucht plaats, in het volle zicht van alle mannen, vrouwen en kinderen in Falme. Misschien was het ook te zien in andere steden op de Kop van Toman, als de helft van wat ik hoor waar is.’

‘Wij... we hebben het allemaal gezien,’ zei Min zwak. Ze legde troostend haar hand op Rhands hand.

Weer zocht Moiraine iets onder haar mantel en liet hem een opgerold perkament zien. Zo’n groot vel als de straattekenaars in Falme gebruikten. Het krijt was een beetje gevlekt, zag hij, toen ze het uitrolde, maar de afbeelding was duidelijk genoeg. Een man met een gezicht als een laaiende vlam vocht tussen de wolken en flitsende bliksems met zijn staf tegen iemand met een zwaard, en achter hen wapperde de banier van de Draak. Het gezicht van Rhand was duidelijk te herkennen.

‘Hoeveel mensen hebben dat gezien?’ wilde hij weten. ‘Verscheur het, verbrand het.’

De Aes Sedai rolde het perkament weer op. ‘Het zou je weinig helpen, Rhand. Ik heb dit twee dagen geleden gekocht in een dorp waar we doorheen trokken. Er zijn er honderden van, misschien wel duizenden, en overal doet het verhaal de ronde hoe de Draak in de hemel boven Falme de Duistere bestreed.’

Rhand keek naar Min. Ze knikte aarzelend en drukte zijn hand. Ze keek bang, maar ze trok zich niet terug. Ik vraag me af of Egwene daarom is weggegaan. Ze had gelijk met weg te gaan. ‘Het Patroon weeft zich steeds strakker om je heen,’ zei Moiraine. ‘Je hebt me nu meer dan ooit nodig.’

‘Ik heb je niet nodig,’ zei hij ruw, ‘en ik wil jou niet in mijn buurt. Ik wil hier helemaal niets mee te maken hebben.’ Hij herinnerde zich dat hij Lews Therin was genoemd; niet alleen door Ba’alzamon maar ook door Artur Haviksvleugel, ik wil het niet. Licht, men veronderstelt dat de Draak de wereld opnieuw zal breken, alles weer in stukken zal scheuren. Ik wil de Draak niet zijn.’

‘Je bent wat je bent,’ zei Moiraine. ‘Je brengt de wereld al in beroering. Tweemaal heeft de Zwarte Ajah zich vertoond. In al die tweeduizend jaar. De eerste maal was bij je geboorte, de tweede maal is nu. Arad Doman en Tarabon verkeerden al op de rand van oorlog en het zal nog erger worden als het nieuws van Falme deze gebieden bereikt. In Cairhien is een burgeroorlog uitgebroken.’ in Cairhien heb ik niets gedaan,’ wierp hij tegen. ‘Daarvan kun je mij niet de schuld geven.’

‘Niets doen was altijd een goede zet in het Grote Spel,’ zei ze met een zucht, ‘en helemaal op de wijze waarop nu wordt gespeeld. Jij was de vonk en Cairhien ontplofte als het vuurfeest van een vuurwerker. Wat denk je dat er gebeurt als de berichten uit Falme in Arad Doman en Tarabon aankomen? Er zijn altijd mensen bereid geweest zich uit te spreken voor iedere man die zich tot Draak uitroept, maar zulke tekenen als deze hebben ze nooit eerder gehad. Er is nog wat. Hier.’ Ze liet een beurs op zijn borst zakken.

Na enige aarzeling maakte hij die open. Er lagen scherven in van wat zwart en wit aardewerk leek te zijn. Hij had zoiets al eerder gezien. ‘Weer een zegel van de gevangenis van de Duistere,’ mompelde hij. Min snakte naar adem; haar greep op zijn hand bood geen steun meer, maar zocht nu steun.

‘Twee zegels,’ zei Moiraine. ‘Drie van de zeven zijn nu gebroken. Die ene uit het Oog van de Wereld en de twee die ik in de woning van de hoogheer in Falme vond. Als alle zeven gebroken zijn, misschien zelfs al eerder, zal de verzegeling worden verbroken die de mens op de opening heeft gelegd die ze in de gevangenis van de Schepper hebben gemaakt. Dan zal de Duistere wederom zijn hand door dat gat kunnen steken en de wereld aanraken. En de enige hoop van de wereld is dat de Herrezen Draak daar zal staan om hem tegen te houden.’

Min probeerde Rhand tegen te houden toen hij de dekens opzij wilde gooien, maar hij duwde haar zacht opzij, ik wil een stuk lopen.’ Ze hielpen hem opstaan, maar met heel veel gezucht en gegrom dat hij daarmee zijn wond verergerde. Hij ontdekte dat zijn borst helemaal in verband was gewikkeld. Min hing een deken als een mantel om zijn schouders.

Heel even stond hij strak omlaag te kijken naar het op de grond liggende reigerzwaard, of wat daarvan over was. Thams zwaard. Het zwaard van mijn vader. Aarzelend, met meer tegenzin dan hij ooit gevoeld had, liet hij de hoop verdwijnen dat hij zou ontdekken dat Tham zijn echte vader was. Het voelde alsof zijn hart uit zijn lichaam scheurde. Maar het veranderde niets aan zijn gevoelens voor Tham, en Emondsveld was zijn enige thuis dat hij ooit had gekend. Fajin is het belangrijkste. Ik moet één plicht nakomen. Hem tegenhouden. De twee vrouwen moesten hem ondersteunen, een aan iedere arm, het hele stuk naar de reeds aangestoken kampvuren, niet ver van een hard ingeklonken zandweg. Loial zat Zeilen tot achter de avondzon te lezen. Perijn staarde in de vlammen. De Shienaranen waren voorbereidselen aan het treffen voor het avondeten. Lan was onder een boom zijn zwaard aan het wetten. De zwaardhand nam Rhand nauwgezet op. Toen knikte hij.

Er was ook nog iets anders. In het midden van het kamp wapperde de Drakenbanier in de wind. Ergens hadden ze een geschikte paal gevonden om Perijns jonge boom te vervangen. Rhand wilde weten wat de banier daar deed, waar iedere voorbijganger hem kon zien.

‘Het is te laat om je te verbergen, Rhand,’ zei Moiraine. ‘Het was vanaf het begin te laat om je te verbergen.’

‘Dan hoef je nog geen vlag op te hangen om te zeggen: “Hier ben ik”. Zo vind ik Fajin nooit als iemand mij vanwege die banier vermoordt.’ Hij wendde zich naar Loial en Perijn. ‘Ik ben blij dat jullie zijn gebleven. Ik zou het best hebben begrepen als jullie dat niet hadden gedaan.’

‘Waarom zou ik niet blijven,’ zei Loial. ‘Het is waar dat je nog meer ta’veren bent dan ik veronderstelde, maar je bent nog steeds mijn vriend. Ik hoop dat je nog mijn vriend bent.’ Zijn oren bewogen zich onzeker.

‘Dat ben ik,’ zei Rhand. ‘Zolang het voor jou veilig is om bij mij te blijven en zelfs daarna nog.’ De grijns van de Ogier spleet zijn gezicht bijna in twee.

‘Ik blijf ook,’ zei Perijn. Er klonk iets van gelatenheid of aanvaarding in zijn stem door. ‘Het Rad weeft ons heel strak in het Patroon, Rhand. Wie zou dat hebben gedacht, toen, die nacht in Emondsveld?’ De Shienaranen stelden zich rond hen op. Tot Rhands verbazing vielen ze allemaal op hun knieën neer. Ieder staarde hem aan. ‘Wij willen u trouw zweren,’ zei Uno. De anderen knikten instemmend.

‘Jullie eed behoort Ingtar en heer Agelmar,’ protesteerde Rhand. ‘Ingtar stierf nobel, Uno. Hij stierf opdat de rest van ons met de Hoorn kon ontsnappen.’ Het was niet nodig hem of iemand dat andere te vertellen. Hij hoopte dat Ingtar was teruggekeerd naar het Licht. ‘Vertel dat aan heer Agelmar als jullie naar Fal Dara terugkeren.’

‘Er staat geschreven,’ zei de eenogige man behoedzaam, ‘dat bij de wedergeboorte van de Draak alle geloften vernietigd zullen worden, alle banden verbroken. Wij zijn nu aan niets gebonden. Wij willen u onze eed van trouw geven.’ Hij trok zijn zwaard en legde dat voor zich neer, het gevest naar Rhand toe, en de andere Shienaranen deden hetzelfde.

‘U hebt de Duistere bestreden,’ zei Masema. Masema die hem haatte. Masema die hem aankeek of hij een visioen van het Licht zag. ‘Ik zag u, heer Draak. Ik zag het. Ik ben uw man, tot de dood.’ In zijn donkere ogen blonk een fanatieke glans.

‘Je moet kiezen, Rhand,’ zei Moiraine. ‘De wereld zal breken, of jij het doet of een ander. Tarmon Gai’don komt en dat alleen zal de wereld al uiteenscheuren. Blijf je je nog steeds verstoppen voor wat je bent en laat je de wereld in de steek om weerloos de Laatste Slag in te gaan? Kies.’

Ze keken hem allemaal aan, wachtten allen. De dood is lichter dan een veer, de plicht zwaarder dan een berg. Hij nam een beslissing.

50

Erna

Over stromen en langs wegen verspreidden de verhalen zich, via handelskaravanen en via mannen te voet. Ze werden verteld en naverteld, ze werden veranderd en bleven toch in de kern altijd gelijk. Ze verspreidden zich naar Arad Doman en Tarabon en verder en verhaalden van de tekenen en gebeurtenissen aan de hemel boven Falme. En mannen betuigden hun trouw aan de Draak en andere mannen doodden hen en werden op hun beurt gedood. Andere verhalen verspreidden zich. Over een leger dat uit de avondzon over de Vlakte van Almoth kwam gereden. Een honderdtal Grenslanders, werd verteld. Nee, een duizendtal. Nee, een duizendtal helden die waren opgestaan uit het graf om de roep van de Hoorn van Valere te beantwoorden. Tienduizend. Ze hadden een heel legioen van de Kinderen van het Licht tot de laatste man verslagen. Ze hadden de teruggekeerde legers van Artur Haviksvleugel de zee in gedreven. Zij waren de teruggekeerde legers van Artur Haviksvleugel. Zij trokken op naar de bergen, naar de dageraad. Toch had ieder verhaal één element gemeen. Aan het hoofd van het leger reed een man wiens gezicht aan de hemel boven Falme gezien was, en het leger trok op onder de banier van de Herrezen Draak.

En de mensen riepen luid tot de Schepper en zeiden: O Licht der hemelen, Licht der Wereld, laat Hij die Beloofd is uit de berg worden geboren, zoals de Voorspellingen beloven, zoals hij werd geboren in voorbije tijden en weer zal worden geboren in komende tijden. Laat de Prins van de Morgen zingen tot het land, opdat groene dingen zullen groeien en de dalen lammeren zullen voortbrengen. Laat de arm van de Prins van de Morgen ons behoeden voor het Duister en het grote zwaard der gerechtigheid ons verdedigen. Laat de Draak weer rijden op de winden des tijds.

(uit Charal Drianaan te Calamon,

De Cyclus van de Draak

Een onbekende schrijver, de Vierde Eeuw)

Appendix

A

Aanvaarden De jonge vrouwen die tot Aes Sedai worden opgeleid en een zekere kunde hebben ontwikkeld in het geleiden van de Ene Kracht.

A’dam Een voorwerp om een vrouw die kan geleiden tegen haar wil te knechten. Het bestaat uit een halsband en een armband, verbonden door een lijn. De drie delen zijn gemaakt van zilverkleurig metaal. Zie ook: Damane, Sul’dam.

Adeleas Een Aes Sedai van de Bruine Ajah die samen met Vandene in Tifansbron (Arafel) woont om daar een boek over de geschiedenis na het Breken te schrijven.

Aes Sedai – De geleiders van de Ene Kracht. In een ver verleden waren dit zowel mannen als vrouwen. In deze Eeuw zijn het alleen vrouwen. Rhand ontmoette voor het eerst een Aes Sedai tijdens Beltije in Emondsveld, toen Moiraine hielp de Trolloks te verdrijven. De tweede was Elaida, de raadgeefster van de koningin van Andor. Ze worden in veel landen gevreesd en door weinigen geëerd. Zie ook: Ajah, Amyrlin Zetel.

Aethan Dor De Roodschilden, een krijgsgenootschap van de Aiel. Zij treden daar op als wetshandhavers.

Agelmar van Huis Jagad – De heer van Fal Dara, een vestingstad dicht bij de Verwording. Zijn blazoen toont drie rennende rode vossen. Hij staat bekend als een groot krijgsheer en hij leidde de veldslag in Tarwins Kloof tegen de Trolloklegers toen Rhand streed tegen Aginor en Ba’alzamon. Zie ook: Ingtar, Shienar.

Aginor – Een Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden die overliep naar de Duistere tijdens de Oorlog van de Schaduw. Rhand doodde hem bij het Oog van de Wereld. Zie ook: Verzakers.

Aiel – Het trotse volk van de Aielwoestenij. Zij worden ook Aielmensen genoemd.

Aiel-oorlog – Toen koning Laman van Cairhien Avendoraldera omhakte om er een troon van te maken (Lamans Zonde), trokken vier Aielstammen de Rug van de Wereld over. Ze plunderden de hoofdstad en vele andere steden van Cairhien en staken ze in brand. De strijd breidde zich uit naar de buurlanden Andor en Tyr. Volgens de overlevering werden de Aiel bij Tar Valon in de Slag bij de Glanzende Muren volkomen verslagen. Omdat Laman in deze veldslag sneuvelde, hadden de Aielmensen echter hun doel bereikt. Zij trokken zich daarom terug naar hun eigen land.

Aielwoestenij – Het woeste, vrijwel waterloze land ten oosten van de Rug van de Wereld. De Aiel noemen dit het Drievoudige Land. De Trolloks noemen het de Stervensgrond. Van het gebied bestaat voor zover bekend geen kaart.

Ajah – Een orde van de Aes Sedai. Er zijn zeven orden en ieder heeft een eigen filosofie over het gebruik en doel van de Ene Kracht. De orden worden met kleuren aangegeven: Blauwe, Rode, Witte, Groene, Bruine, Gele en Grijze Ajah. Moiraine behoort, net als Siuan voor ze Amyrlin Zetel werd, tot de Blauwe Ajah. Elaida, de raadgeefster in Caemlin, behoort tot de Rode. Er gaan geruchten over het bestaan van een Zwarte Ajah, een orde die de Duistere dient.

Al... – Voorvoegsel in een naam. In Tweewater betekent het: zoon van (Altor, Alveren). In de Grenslanden duidt het koning aan (al’Akir).

Alanna Mosvani – Een Aes Sedai van de Groene Ajah, afkomstig uit Arafel. Haar zwaardhand is Ihvon.

Alantin – In de Oude Spraak: Broeder. Afkorting van tia aven de alantin (Broeder van de Boom, Boombroeder), waarmee de Ogier werden begroet. Zie ook: Ogier.

Alar – De Oudste van de Ouderen van stedding Tsofu.

Alcruna – Een klein dorpje op de Vlakte van Almoth; een grensplaatsje van Tarabon, waar Geofram Bornhald met zijn legioen Witmantels heen trekt.

Almaeren, Nynaeve – De Wijsheid van Emondsveld. Een koppige, wilskrachtige, jonge vrouw die moeilijk is te overtuigen. Ze vertrouwt de Aes Sedai allerminst, maar is toch meegereisd met Moiraine omdat ze Rhand, Mart, Perijn en Egwene wilde beschermen. Ze voelde zich door Moiraine Sedai echter voortdurend gekleineerd. Tijdens de tocht naar Caemlin werd ze verliefd op Lan, de zwaardhand van Moiraine. Hij vertelde haar echter dat hij niemand aan zich wil binden omdat zij zeker gauw weduwe zou worden. Zie ook: Wijsheid, Vrouwenkring.

Almoth – Een van de tien naties van het Tweede Covenant.

Altor, Rhand – Een jonge boer en schaapherder, die samen met zijn vader Tham even buiten het dorp Emondsveld woonde. Zijn moeder Kari is vroeg gestorven. Toen hij zijn gewonde vader na de overval van de Trolloks in de Winternacht naar het dorp bracht, ijlde Tham dat hij Rhand als boreling had gevonden op het slagveld voor de Glanzende Muren van Tar Valon, tijdens de Aiel-oorlog. Op de vlucht voor de Trolloks verlieten Rhand en zijn twee vrienden het dorp. Toen het gezelschap bij Shadar Logoth uiteenviel, trok hij met Mart en de speelman Thom Merrilin door naar Caemlin. Daar ontmoette hij Elayne, de erfdochter van Andor, en sloot hij vriendschap met Loial de Ogier. Samen met de anderen trok hij over de saidinwegen naar de Grenslanden, naar het Oog van de Wereld. Hij bestreed daar met de Ene Kracht Aginor en Ba’alzamon. Hij blijkt de Herrezen Draak te zijn, maar wil dat voor zichzelf en zeker voor de anderen niet weten.

Alveren, Egwene – De jongste dochter van de herbergier van Emondsveld. Ze is bevriend met Rhand. Op Beltije zag ze dat Rhand, Mart en Perijn met Moiraine uit Tweewater wilden vluchten, waarna zij ook mee wil. Spoedig bleek haar aanleg om de Ene Kracht te geleiden en kreeg ze lessen van Moiraine. Toen het reisgezelschap uiteenviel, trok ze met Perijn door de wildernis naar Caemlin. Tijdens deze tocht ontmoette ze Elyas Machera en het Trekkende Volk.

Alviarin – Een Aes Sedai van de Witte Ajah.

Alwhin – Een sul’dam die met een lege a’dam terug moet keren.

Amadicia – Een land ten zuiden van de Mistbergen in het stroomgebied van de Sharia. De hoofdstad is Amador, een belangrijke handelsplaats aan de weg tussen de oostelijke staten en Tarabon aan de Arythische Oceaan. Het blazoen toont een zespuntige ster in zilver op een distel van keel in een azuren veld. In naam regeert de koning, maar de Kinderen van het Licht hebben er feitelijk de macht.

Amador – De hoofdstad van Amadicia, waar de Burcht van de Kinderen van het Licht staat.

Amalisa – Een Shienaraanse vrouwe van Huis Jagad; de zuster van heer Agelmar.

Amyrlin Zetel – De titel van de hoogste Aes Sedai. In het spraakgebruik vaak afgekort tot Amyrlin. Zij wordt voor het leven gekozen door de Zaal van de Toren, de belangrijkste raad van de Aes Sedai. In deze tijd is Siuan Sanche Amyrlin Zetel. De Amyrlin heeft – althans theoretisch – vrijwel onbeperkte macht. In de praktijk dient ze rekening te houden met de inzichten van de Ajahs. Ze geldt als gelijke van koningen en koninginnen.

Anaiya – Een Aes Sedai van de Blauwe Ajah.

Ancor Dail – Een plaatsje in de oostelijke Grenslanden waar tegen de Aiel werd gestreden.

Anderwereld – Met behulp van de Ene Kracht en in de nabijheid van de Portaalstenen kunnen de Aes Sedai een Anderwereld betreden. Sinds de Eeuw der Legenden is dit niet meer voorgekomen.

Andor – Het rijk waarin de streek Tweewater ligt. Hoewel Andor nog steeds een machtige natie is, hebben de bewoners van Tweewater al in generaties geen koninginnegarde of belastinghalers meer gezien. Het blazoen van Andor toont een brullende zilveren leeuw op een veld van keel. De huidige koningin van Andor is Morgase. Zij zetelt in de hoofdstad Caemlin. De stadsbewoners zijn verdeeld in roden en witten. Beide groepen zeggen de koningin te steunen, maar de witten willen dat ze haar Aes Sedai-raadgeefster naar Tar Valon stuurt.

Angreaal – Een uiterst zeldzaam voorwerp uit de Eeuw der Legenden waardoor iemand die uit de Ware Bron kan putten, een grotere hoeveelheid van de Ene Kracht kan geleiden. Zie ook: Sa’angreaal, Ter’angreaal.

Arad Doman – Een land aan de Arythische Oceaan. Bekend om zijn kooplui waarvan de meesten vrouwen zijn. Het spreekwoord ‘Een koopman zijn bij de Domani’ betekent iets heel doms doen. Domani-vrouwen zijn beroemd – of berucht – om hun schoonheid, verleidelijkheid en wulpse kledij.

Arafel – Een van de Grenslanden. Het blazoen van Arafel bestaat uit banden van zilver en keel, elk met drie rozen in de tegenkleur.

Atha’an Miere – In de Oude Spraak: Volk van de Zee. Zie ook: Zeevolk.

Atuansmolen – Een klein plaatsje op de Kop van Toman. De Seanchanen hebben de bewoners ervan vermoord of geknecht.

Avendesora – In de Oude Spraak: de Levensboom. Hij wordt in vele verhalen en legenden genoemd. Avendesora zou geen zaad voortbrengen. Het drievoudige blad vormt de sleutel van de poort tot de saidinwegen.

Avendoraldera – De boom die in de stad Cairhien groeide uit een loot van Avendesora, een geschenk van de Aiel in 566 NE. Het was een ongehoord geschenk dat de Cairhienin het recht gaf de Aielwoestenij te doorkruisen. De enorme toename van de handel in ivoor, specerijen en reukwaters bracht Cairhien grote welvaart.

Aybara, Perijn – Een jonge smidsleerling uit Emondsveld, die stil en eenzelvig van aard is. Hij is bevriend met Rhand en Mart. Toen hij met Egwene over de Vlakte van Caralain trok, werd zichtbaar dat hij een wolfsbroeder is: een mens die met wolven kan praten en met hen optrekt. Zijn irissen verkleurden tot geel en zijn reuk en zicht werden scherper. Het is mogelijk dat er al wolfsbroeders waren vóór de Eeuw der Legenden. Toen hij gevangen werd genomen door de Witmantels, doodde hij twee Kinderen met zijn zware strijdbijl.

B

Ba’alzamon – In de taal van de Trolloks betekent dit Hart van bet Zwart. Er wordt aangenomen dat de Trolloks hiermee de Duistere aanduiden. Rhand heeft met hem gestreden bij het Oog van de Wereld.

Barthanes van Huis Damodred – Een machtige Cairhiense edelman die met het koninklijk huis om de macht strijdt. Hij is gehuwd met Alaine Chuliandred. Zijn persoonlijke blazoen is een aanvallend everzwijn. Het blazoen van Huis Damodred toont een boom en kroon.

Beteugelde – Een geleidster van de Ene Kracht die de Seanchanen letterlijk aan de lijn houden, waardoor ze niet meer zelfstandig kan geleiden, maar volkomen ondergeschikt en dienstbaar wordt aan haar sul’dam. Zie ook: A’dam, Damane, Seanchan, Sul’dam.

Bili – De neef van Nieda Sidoro, de uitsmijter van Kalmeer de Das in Illian.

Birgitte – De goudblonde heldin en hoofdpersoon van vele speelmanverhalen. Met haar zilveren boog en zilveren pijlen mist ze nooit haar doel. Zij is een van de helden die worden opgeroepen door de Hoorn van Valere, net als haar legendarische geliefde, de zwaardmeester Gaidal Cain.

Bladerblaker – Een Ogiernaam voor de Duistere.

Blauwe Ajah – Een orde van de Aes Sedai. De Blauwe Ajah ziet zich als zoekster naar recht en gerechtigheid.

Bonwhin – Een vroegere Amyrlin Zetel die trachtte Artur Haviksvleugel te gebruiken om de wereld te overheersen. Daardoor vernietigde ze bijna Tar Valon. Als straf voor haar gedrag werd ze afgezet en gesust. Sinds haar tijd is er uit de Rode Ajah geen Amyrlin Zetel meer gekozen, wat de felle tweespalt tussen de Rode en Blauwe Ajah gedeeltelijk verklaart.

Boomzanger – Een Ogier die de vaardigheid bezit bomen toe te zingen met een boomlied waarmee hij de boom helpt groeien en bloeien. Tevens kan hij – zonder hem te beschadigen of te doden – hout van de boom halen voor het maken van voorwerpen. Dit hout wordt zanghout genoemd en het is zeer gewild. Er zijn nog maar weinig Ogier die de kunst van het zingen machtig zijn; de kunde schijnt uit te sterven. Zie ook: Ogier.

Bornhald, Dain – Een officier van de Kinderen van het Licht, de zoon van Geofram Bornhald.

Bornhald, Geofram – Een kapiteinheer van de Kinderen van het Licht die Perijn en Egwene gevangennam. Een eerlijk man die eerst een duidelijk bewijs van schuld wil zien voor hij mensen veroordeelt.

Bors – De schuilnaam van een Duistervriend; een Ondervrager van de Kinderen van het Licht.

Breken van de Wereld – Nadat Lews Therin Telamon en de Honderd Gezellen de kerker van de Duistere opnieuw hadden verzegeld, werd door de bezoedeling van saidin iedere mannelijke Aes Sedai waanzinnig. Zij veroorzaakten enorme aardschokken, effenden gebergten, stuwden nieuwe bergen omhoog, legden gebieden droog waar zeeën geweest waren en lieten de oceaan binnenstromen waar droog land geweest was. Deze vernietiging wordt in verhalen en legenden omschreven als het Breken van de Wereld.

Bruine Ajah – Een orde van de Aes Sedai. De Bruine Ajah vermijdt elke betrokkenheid met de wereld en wijdt zich aan het zoeken naar kennis.

Burcht van het Licht – De grote vesting van de Kinderen van het Licht in de stad Amador.

Byar, Jaret – Een van de Kinderen van het Licht, die gelooft dat elk middel gebruikt mag worden om het doel te bereiken. Tijdens Perijns en Egwenes gevangenschap was hij hun wrede bewaker. Hij is de rechterhand van Geofram Bornhald.

C

Caban – Een Seanchaanse krijgsman in dienst van Egeanin.

Cain, Gaidal – Een grote held en zwaardmeester uit legenden en verhalen, die altijd in één adem wordt genoemd met Birgitte. Van hem wordt verhaald dat hij even schoon was als zij en dat hij onoverwinnelijk was als hij op zijn geboortegrond streed. Hij is een van de helden die verschijnen als de Hoorn van Valere wordt gestoken.

Cairhien – Oorspronkelijke naam: Al’cair’rahienallen (Heuvel van de Gouden Dageraad). Zowel de naam van het land langs de Rug van de Wereld als van de hoofdstad. De stad werd geplunderd en platgebrand tijdens de Aiel-oorlog (976-978 NE). De banier van Cairhien toont een opkomende, stralende gouden zon op een veld van azuur.

Caldewin, Aldrin – Een kapiteinheer in dienst van de koning van Cairhien.

Cantoine – Een Ogierstedding aan de Iralel.

Caredwain, moeder – De Wijsheid van Tremonsien.

Carlinya – Een Aes Sedai van de Witte Ajah die met de Amyrlin Zetel mee naar Fal Dara komt.

Carridin, Jaichim – Een Ondervrager (Hand van het Licht) en kapiteinheer. Zie ook: Kinderen van het Licht.

Catrine – Een dienstmeisje in De Negen Ringen, een herberg in Tremonsien.

Cauton, Mart (Martrim) – Een jonge boerenzoon uit Tweewater, die bevriend is met Perijn en Rhand. De grappen die hij uithaalt, brengen hem telkens in de problemen. Samen met Rhand en Perijn vluchtte hij met Moiraine en Lan uit Tweewater. In Shadar Logoth nam hij stiekem een dolk met een robijn mee, waardoor hij het kwaad van Shadar Logoth over zich afriep. Hij werd schuw, achterdochtig en trok zich koppig steeds meer in zichzelf terug. Moiraine kon hem maar gedeeltelijk genezen. Voor een volledig herstel moet hij met de dolk naar Tar Valon.

Changu – Een gevangenbewaarder in de burcht van Fal Dara.

Chuliandred, Alaine – Een edelvrouwe uit Cairhien, gehuwd met heer Barthanes.

Cole, Aedwin – Een van de scheepsmaten van Baile Domon.

Corenne – In de Oude Spraak: Terugkeer. Een begrip bij de Seanchanen waarmee de terugkeer van de nazaten van het leger van Artur Haviksvleugel naar het ou de rijk wordt aangeduid.

Cuaal – De kruiperige herbergier van De Verdediger van de Drakenmuur in Cairhien.

Cuendillar – De naam voor hart steen in de Oude Spraak. Zie ook: Hartsteen.

D

Daes Dae’mar – Het Grote Spel dat ook wel het Spel der Huizen wordt genoemd. Het is geen spel maar de naam voor de intriges, complotten en manipulaties van de aanzienlijke geslachten. Hierbij wordt grote aandacht besteed aan subtiliteit, aan het beogen van het ene terwijl men het andere lijkt na te streven, en aan het bereiken van doelen met de minst zichtbare inspanning. Het spel werd indertijd door Artur Haviksvleugel verboden, maar wordt nu weer driftig gespeeld.

Damane – In de Oude Spraak: Beteugelde. Seanchaanse term voor een vrouw die kan geleiden en die volgens de Seanchanen op de juiste wijze beheerst wordt door het gebruik van een a’dam. Elk jaar worden in Seanchan in de jaren dat deze gave zich manifesteert, alle jonge vrouwen beproefd of zij aanleg hebben om te geleiden. Net als jongemannen met deze aanleg (die worden gedood) worden damane uit de familielijsten en de lijsten van burgers geschrapt, waardoor ze in feite als mensen niet meer bestaan. Zij worden gebruikt voor vele doeleinden, maar vooral als wapen in een veldslag. Vrouwen die kunnen geleiden, maar nog geen damane zijn gemaakt, worden marath’damane (zij die beteugeld moeten worden) genoemd. Zie ook: A’dam, Seanchan, Sul’dam.

Deain – Een Aes Sedai uit de Legers van de Nacht die aan Luthair Paendrag Mondwin de a’dam aanbood, omdat zij daar haar voordeel mee wilde doen. Zij werd later zelf beteugeld.

Dena – Een meisje uit Cairhien dat uitstekend kan jongleren. Ook zij wordt meegesleurd in het Web van het Patroon.

Dochter van de Nacht – De bijnaam van Lanfir. Zie ook: Lanfir, Verzakers.

Doemkrocht – De plaats onder Shayol Ghul waar de Duistere is gekerkerd en waar zich ook Thakan’dar bevindt, de wapensmidse.

Do Miere A’vron – Zie ook: Wakers over de Golven.

Domon, Baile – De schipper van de Schuimvlok, afkomstig uit IIlian. Hij verzamelt antieke voorwerpen. In de buurt van Shadar Logoth nam hij Thom Merrilin, Mart en Rhand aan boord en bracht ze naar Wittebrug.

Draak – De naam waaronder Lews Therin Telamon bekend is. Samen met de Honderd Gezellen kerkerde hij de Duistere in de Oorlog van de Schaduw, ongeveer drieduizend jaar geleden. Hij was de grootste der Aes Sedai, maar zijn val was diep. In de waanzin die alle mannelijke Aes Sedai door de bezoedeling van saidin beving, doodde Lews Therin alle verwanten en vrienden. Zo verwierf hij de naam Verwantslachter. Zijn banier toonde een serpent met gouden en rode schubben, vlammende ogen, manen als van een leeuw en vier poten met elk vijf gouden klauwen. Zie ook: Honderd Gezellen, Voorspellingen van de Draak, Valse Draak, Herrezen Draak.

Drakentand – Een merkteken, gewoonlijk zwart, in de vorm van een traan met de punt omlaag. Vroeger de mannelijke helft (saidin) van het symbool van de Aes Sedai. Tegenwoordig krast of verft men dit teken op deuren om aan te geven dat de bewoners heulen met de Duistere en dus Duistervrienden zijn.

Drievoudige Land – De naam van de Aiel voor hun Woestenij. Mogelijk gebaseerd op hun gezegde: Wetsteen om ons te vormen, grond om onze waarde te beproeven en straf voor onze zonde.

Druiventros – De herberg van Zera, nabij de Jangai-poort in Cairhien.

Duistere – De meest gebruikte aanduiding van Shai’tan, de bron van het kwaad, die gekerkerd is in Shayol Ghul. De pogingen om hem te bevrijden veroorzaakten de Oorlog van de Schaduw, de smet op saidin, het Breken van de Wereld en het einde van de Eeuw der Legenden. Het noemen van zijn ware naam, Shai’tan, trekt zijn aandacht en heeft ziekten en rampen tot gevolg. Daarom gebruikt men liever namen als: Bladerblaker, Grasbrander, Grim, Hartsvloek, Hartsvanger, Heer van bet Graf, Herder van de Nacht, Osegrim, Vader van de Leugen of Zichtzieder. Van iemand die veel pech heeft, wordt gezegd dat hij de Duistere aanroept.

Duistervrienden – Zij die de Duistere volgen en menen dat zij daardoor grote beloningen en grote macht zullen winnen, zelfs onsterfelijkheid, zodra Shai’tan uit zijn kerker bevrijd zal zijn.

E

Earwin – Een Kind van het Licht, tijdelijk onder het bevel van een Ondervrager.

Eenheid – De geestestoestand die Rhand Altor de leegte noemt, waarin de geest zich vrijmaakt en één wordt met het al.

Eerste Bloed – Een lid van de koninklijke familie van Arad Doman.

Eeuw – Een aanduiding van een tijdperk. De juiste duur van een Eeuw is onbekend, maar het is duidelijk dat ze vele honderden jaren duren. Zie ook: Rad des Tijds, Patroon van een Eeuw.

Eeuw der Legenden – De Eeuw die eindigde met de Oorlog van de Schaduw en het Breken van de Wereld. Een tijd waarin Aes Sedai dingen deden die men later wonderen zou noemen, zoals het maken van het Oog van de Wereld en de brug over de Arinelle bij Wittebrug.

Eeuwkant – Zie ook: Patroon van de Eeuw.

Egeanin – Een Seanchaanse scheepskapitein die een ontmoeting heeft met Baile Domon.

Egwene – De dochter van de dorpsmeester van Emondsveld en de vriendin van Rhand. Zie ook: Alveren, Egwene.

Elaida do Avriny a’Roihan – Een Aes Sedai van de Rode Ajah, de raadsvrouwe van koningin Morgase van Andor. Zij kan soms Voorspellen, zoals bleek toen Rhand voor de koningin werd geleid. Zij reisde met Elayne en Gawein mee naar de Witte Toren.

Elansu – De satajane of huisbewaarster van de burcht van Fal Dara.

Elayne – De dochter van koningin Morgase van Huis Trakand, de erfdochter van de troon van Andor. Ze ontmoette Rhand toen die de paleistuin in viel bij de intocht van Logain, de valse Draak. Elaida heeft hoge verwachtingen van haar omdat ze kan geleiden. Haar blazoen toont een gouden lelie.

Elbar – Een Seanchaanse krijgsman onder bevel van hoogvrouwe Suroth.

Ella – De dienstmeid van Zera in De Druiventros.

Emondsveld – Een plaatsje in Tweewater, een gebied in het koninkrijk Andor. Hier groeien Rhand Altor, Mart Cauton, Perijn Aybara, Egwene Alveren en Nynaeve Almaeren, de latere Wijsheid, op. Het is een centrum van schapenfokkerij en tobaksteelt.

Ene Kracht – De kracht die geput wordt uit de Ware Bron. Maar weinigen leren de Ene Kracht te geleiden en slechts een nog kleinere groep is deze gave aangeboren. Als men de Kracht niet leert beheersen, betekent dat vrijwel altijd een verschrikkelijke dood. Sinds de Tijd van Waanzin kan geen enkele man de Kracht geleiden zonder dat hij krankzinnig wordt, waarna hij levend wegrot door een verderfelijke ziekte. De Aes Sedai zoeken naar meisjes met deze gave, zowel om hun leven te redden als om hun aantal te vergroten. Ze zoeken ook naar mannen met die gave, om hun waanzinnige vernietigingsdrang te voorkomen. Zie ook: Saidar, Saidin, Stillen, Vijf Krachten, Ware Bron, Wilder.

Erfdochter van Andor – De titel van de erfgename van de troon van Andor. De oudste dochter van de koningin volgt haar moeder op. Als er geen dochter is, gaat de titel over op het naaste vrouwelijke familielid van de koningin. Meningsverschillen over het begrip ‘naaste’ hebben diverse keren geleid tot een strijd om de macht. De laatste was de Opvolging (zo genoemd in Andor) of de Derde Oorlog om de Andoraanse Opvolging (in de buurlanden), waardoor Morgase van Huis Trakand op de troon kwam.

Erith – Een Ogiermeisje uit stedding Tsofu, waar Loial haar ontmoet. De dochter van Iva, die de dochter is van Alar.

F

Fajin, Padan – In Tweewater zeer bekend als marskramer. Na Beltije bleef hij Rhand volgen, zelfs tot in Caemlin, waar hij als smerige vervuilde bedelaar opviel. Hij wist Moiraines groep zelfs te volgen over de saidinwegen. Toen hij in Fal Dara gevangen werd genomen, bleek hij een Duistervriend van het ergste soort te zijn. Hij had de Trollokvuisten de weg naar Emondsveld gewezen voor hun overval tijdens Beltije. Zijn verleden is nevelig en zijn toekomst duister.

Fal Dara – Oorspronkelijke naam: Mafal Dadaranell. Een vestingstad in Shienar, dicht bij Tarwins Kloof, de enige pas door de Dhoembergen.

Falme – Een havenstad op de Kop van Toman, uitziend over de Arythische Oceaan waar de Wakers wachten op de terugkeer van de legers van Artur Haviksvleugel. Zie ook: Wakers over de Golven.

Farede-kalender – Na de Oorlog van de Honderd Jaren ontwierp Uren din Jubai Zwierende Meeuw, een geleerde van het Zeevolk, deze kalender gebaseerd op het laatste jaar van deze oorlog. Farede, panarch van Tarabon, voerde de kalender officieel in, hoewel die datum van het laatste oorlogsjaar betwist wordt. De alom gebruikte kalender gebruikt de aanduiding NE (Nieuwe Eeuw) voor de jaren.

Feest van Teven – Een jaarlijks festival in Illian.

G

Gaarde – Het prachtige woud dat de Ogier tijdens hun Balingschap aanlegden bij de steden die ze voor mensen bouwden. Ze werden aangelegd door de steenwerkers van de Ogier, als herinnering aan de stedding. De meeste gaarden zijn allang verdwenen, verwaarloosd, omgehakt of volgebouwd door de stedelingen. Zie ook: Ogier, Smachten.

Gaidin – In de Oude Spraak: Broeder in de Strijd. Een naam die de Aes Sedai gebruiken voor een zwaardhand.

Galdrian su Riatin Rie – Letterlijk: Galdrian van Huis Riatin Koning. Hij zorgde voor brood en spelen in de hoofdstad. Zie ook: Cairhien.

Gawein – De zoon van koningin Morgase en de broer van Elayne, uit het Huis Trakand. Hij zal Eerste Prins van het Zwaard worden als Elayne de troon bestijgt. Hij komt met Elayne mee naar Tar Valon. Zijn blazoen toont een everzwijn in zilver.

Gazaraanse kalender – In de Trollok-oorlogen werden vele archieven vernietigd; zoveel dat er onenigheid ontstond over het juiste jaartal volgens de oude kalender. Een nieuwe kalender werd voorgesteld door Tiam van Gazar. Deze kalender vierde het hopelijk definitieve einde van de oorlogen en kenmerkte eik jaar als een Jaar in Vrijheid (JV). De Gazaraanse kalender werd binnen twintig jaar na het eind van de oorlogen wijd en zijd ingevoerd.

Gele Ajah – Een orde van de Aes Sedai. Zij houden zich vooral bezig met Heling.

Geleiden – Het aanwenden van de vijf stromen van de Ene Kracht door mensen die over deze gave beschikken.

Geloften, Drie – De geloften die een Aanvaarde aflegt als ze tot Aes Sedai wordt verheven: nooit onwaarheid te spreken, nooit met de Ene Kracht een dodelijk wapen te maken en nooit de Ene Kracht als wapen te gebruiken, behalve tegen dienaren van de Schaduw of in uiterste nood, ter verdediging van het leven van haarzelf, haar zwaardhand of andere Aes Sedai. De eerste gelofte wordt wel nagekomen, maar de Aes Sedai zijn uiterst bekwaam in het verzwijgen van feiten en in raadselachtige woorden. De laatste twee geloften worden gezien als algemeen bindend.

Geurende Kwartier – De havenwijk in Illian.

Gewichten – De basis is 1 pond. 10 pond = 1 steen, 10 steen = 1 macht, 100 macht = 1 ton.

Grenslanden – De landen die grenzen aan de Verwording: Saldea, Arafel, Kandor en Shienar.

Grijze Ajah – Een orde van de Aes Sedai. De Grijze Ajah bemiddelt en zoekt harmonie en overeenstemming.

Groene Ajah – Een orde van de Aes Sedai. De Groene Ajah wil pal staan in tijden van gevaar en ze houdt zich gereed voor Tarmon Gai’don. Tijdens de Trollok-oorlogen werd ze daarom ook de Strijdende Ajah genoemd. Zij meent dat een Aes Sedai meerdere zwaardhanden mag binden. Sinds de tijd van Artur Haviksvleugel hebben de Groenen samengewerkt met de Blauwe Ajah, maar momenteel lijken zij de Rode Ajah te steunen.

Grolm – Een monster zo groot als een beer met een groene leren huid. Het is alleen te doden door een van zijn drie ogen te treffen.

Grote Boom – Een herberg in Cairhien waar Rand en zijn gezelschap hun intrek nemen na de brand in De Verdediger van de Drakenmuur. De waardin is Tiedra.

Grote Heer van het Duister – De naam waarmee Duistervrienden Shai’tan aanduiden, omdat zij het gebruik van zijn ware naam lasterlijk vinden.

Grote Jacht op de Hoorn – Een reeks verhalen rond de legendarische speurtocht naar de Hoorn van Valere. Ze spelen zich af tussen de Trollok-oorlogen en de Oorlog van de Honderd Jaren. Het vertellen van alle verhalen neemt dagen in beslag. Ook: De speurtocht naar de Hoorn, die in Illian is uitgeroepen.

Grote Patroon – Het Rad des Tijds weeft de Patronen van de Eeuwen tot het Grote Patroon. Het omvat het geheel van bestaan en werkelijkheid, verleden, heden en toekomst.

Grote Serpent – Een oeroud symbool van tijd en eeuwigheid, al van vóór de Eeuw der Legenden. Het heeft de vorm van een slang die in zijn eigen staart bijt. De Aes Sedai dragen een ring in de vorm van het Grote Serpent.

Grote Spel – Zie ook: Daes Dae’mar.

Gruwheren – Mannen en vrouwen die konden geleiden en tijdens de Trollok-oorlogen overliepen naar de Duistere. Zij waren de aanvoerders van de legers Trolloks en Duistervrienden. Ongeletterden verwarren hen wel met de Verzakers of Myrddraal.

H

Haddon Mir – Een leeg en verlaten gebied ten noorden van Tyr, waar vroeger het land Mar Haddon lag. Dit verdween toen het rijk van Artur Haviksvleugel uiteenviel.

Hailene – In de Oude Spraak: Zij die eerst komen, Voorlopers. Een term van de Seanchanen.

Hakkebord – Een muziekinstrument.

Halfman – Zie ook: Myrddraal.

Hand van het Licht – De naam die de Ondervragers van de Kinderen van het Licht zichzelf geven. Zij hebben niet de hoogste macht, maar hun invloed reikt ver.

Hanou – Een muziekinstrument met zes, negen of twaalf snaren, dat op de knieën wordt gelegd en tokkelend wordt bespeeld.

Hardan – Een van de tien naties van het Tweede Covenant. Het land was veroverd door Artur Haviksvleugel, vocht zich weer vrij na zijn dood, maar hield niet stand. De hoofdstad heette Harad Dakar. Hardan lag tussen Andor en Shienar en is nu een verlaten wildernis.

Hartsteen – In de Oude Spraak: cuendillar. Een onverwoestbaar materiaal uit de Eeuw der Legenden. Alle kracht die wordt uitgeoefend om hartsteen te breken, wordt door de steen opgenomen en maakt hem sterker. Bij het Oog van de Wereld vond Moiraine een gebroken hartsteenzegel van de kerker van de Duistere.

Hartsvanger – Zie ook: Duistere.

Hart van het Zwart – Zie ook: Ba’alzamon.

Haviksvleugel, Artur – Artur Paendrag Tanreall. Een machtige koning die ook de Hamer van het Licht werd genoemd. Hij regeerde van JV 943-994 en verenigde alle landen ten westen van de Rug van de Wereld. Van de legers die hij over de Arythische Oceaan stuurde, werd na zijn dood niets meer vernomen. Die dood veroorzaakte de Oorlog van de Honderd Jaren. Zijn blazoen toonde een gouden havik in de vlucht.

Heeg – Een oppervlaktemaat voor land, gelijk aan 100 bij 100 pas.

Herder van de Nacht – Zie ook: Duistere.

Herrezen Draak – Volgens voorspellingen en legenden zal de Draak herrijzen in het uur van de hoogste nood. Men vreest zijn komst omdat de geschriften voorspellen dat de herrezen Lews Therin Verwantslachter, de Draak, de wereld opnieuw zal breken.

Hoedster van de Kronieken – Bij de Aes Sedai volgt zij in gezag op de Amyrlin Zetel. Ze treedt op als haar schrijfster. Een minder formele naam voor haar is Hoedster. Ze wordt voor het leven gekozen door de Amyrlin en is meestal afkomstig uit dezelfde Ajah als de Amyrlin.

Hof van de Negen Manen – De regeringszetel van Seanchan.

Honderd Gezellen – De honderd mannelijke Aes Sedai, onder wie de machtigsten uit de Eeuw der Legenden, die onder leiding van Lews Therin Telamon de Duistere opnieuw kerkerden. Daardoor kwam er een einde aan de Oorlog van de Schaduw. Door de tegenaanval van de Duistere, de smet op saidin, werden de Honderd Gezellen waanzinnig en veroorzaakten ze het Breken van de Wereld.

Honingvogel – Een klein vogeltje in warme landen dat een liefdesdans rond de bloem danst voor zijn snavel de honing opzuigt. Wordt als beeld gebruikt voor de man.

Hoorders – De spionnen van de keizerin van Seanchan.

Hoorn van Valere – Een legendarische hoorn. Hij wordt verondersteld de dode helden uit het graf op te roepen voor de strijd. De Hoorn werd door Moiraines gezelschap gevonden in het Oog van de Wereld.

Huan – De hoogste dienaar van hoogheer Turak.

Hurin – Een Shienaraan die de kunst beheerst om te ruiken waar geweld is gepleegd en die vervolgens de geur van de dader kan volgen. Daarom wordt hij een snuiver genoemd. Hij is in dienst van het gerecht in Shienar.

I

Illian – Een grote haven aan de Zee der Stormen, de hoofdstad van het land met dezelfde naam. Het blazoen van Illian toont negen gouden bijen op een veld van sinopel. Rond het Tammuzplein in het hart van de stad liggen het Paleis van de Koning, de Grote Zaal van de Raad van Negen en het gebouw van de Vergadering.

Ingtar van Huis Shinowa – Een krijgsheer in Fal Dara uit Shienar. Zijn blazoen toont een grijze uil.

Inislin – Een plaats in Morland. Irella – Een Aanvaarde in Tar Valon.

Ishamael – In de Oude Spraak: Verrader van Hoop. Hij werd beschouwd als een van de machtigste Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden. Zie ook: Verzakers.

J

Jaar in Vrijheid (JV) – Zie ook: Gazaraanse kalender, Kalender.

Jaem – De zwaardhand van Vandene en Adeleas, de twee Aes Sedai in Arafel.

Jeral – Een Kind van het Licht.

Jonge Stier – De naam van de wolven voor Perijn.

Juin – De zoon van Lacel en de kleinzoon van Laud, een Ogier in stedding Tsofu.

JV – Jaar in Vrijheid. Zie ook: Gazaraanse kalender, Kalender.

K

Kaf – Een Seanchaanse stimulerende drank; een zwart brouwsel dat dampend heet wordt gedronken, soms gezoet, maar vaak ook niet. Kajin – Een Shienaraanse edelman in de burcht van heer Agelmar van Fal Dara.

Kalender – De Tomaanse kalender (ontworpen door Toma dur Ahmid) werd ongeveer twee eeuwen na de dood van de laatste mannelijke Aes Sedai ingevoerd. Deze kalender telde de jaren na het Breken van de Wereld (NB). In de Trollok-oorlogen werden vele archieven vernietigd, zelfs zoveel dat er onenigheid ontstond over de juiste datering volgens de Tomaanse kalender. Tiam van Gazar stelde toen zijn Gazaraanse kalender voor, met de aanduiding: Jaar in Vrijheid (JV) na het einde van de oorlogen. De kalender van Artur Haviksvleugel telde de jaren vanaf de stichting van zijn rijk (VB, Vanaf het Begin), maar deze is nu nog slechts bekend bij geschiedkundigen. Na de algemene ontreddering die de Oorlog van de Honderd Jaren bracht, werd de Farede-kalender ingevoerd. Deze begint met het eerste vredesjaar na de Oorlog van de Honderd Jaren. Deze kalender – die de jaren van de Nieuwe Eeuw (NE) meet – wordt nu alom gebruikt.

Kalmeer de Das – Een herberg in het Geurende Kwartier van Illian, waar Baile Domon zakelijke besprekingen voert. De herbergierster is Nieda Sidoro.

Kapiteinheer-gebieder – De titel van Pedron Nial, de hoogste machthebber van de Kinderen van het Licht. Zie ook: Kinderen van bet Licht, Burcht van het Licht.

Karaethon reeks – Een reeks verhalen uit de jaren tussen het Breken en de Trollok-oorlogen. Sommige verhalen lijken ook voorspellingen te bevatten, bijvoorbeeld over de Draak. Zie ook: Voorspellingen van de Draak.

Ketellappers – De naam in Tweewater voor de Tuatha’an, het Trekkende Volk. Zie ook: Tuatha’an.

Kimstapper, Jain – Een held uit noordelijke streken die vele avonturen beleefde. Hij schreef reisverhalen, maar trad ook op in boeken en verhalen van anderen. Hij verdween in 981 NE, enkele jaren na het einde van de Aiel-oorlog.

Kinderen van het Licht – Een orde met een rechtlijnig geloof, die zich overal inzet voor de strijd tegen de Duistere. Alles wat zij niet begrijpen, ook het geleiden van de Ene Kracht, zien zij echter als daden van de Duistere. In Caemlin ondergraven zij de macht van de koningin omdat die de Aes Sedai goedgezind is. De Kinderen staan’ ook bekend als Witmantels. Hun blazoen is een gouden zonnekrans op een zilveren veld. Het hoofdkwartier van de orde is gevestigd in Amador. Zie ook: Bornhald, Ondervragers.

Kintara – Een van de tien naties van het Tweede Covenant.

Kith – Een groep goede vrienden en bekenden.

Koepel der Waarheid – De grote zaal in de Burcht van de Kinderen van het Licht in Amador.

Koninginnegarde – De keurtroepen van de koningin van Andor.

Koningsgave – Een gift in zilver aan speelmannen en jongleurs voor hun optreden in Voorpoort (Cairhien). Hierdoor geeft koning Galdrian het volk spelen, zodat men de slechte toestand van het land vergeet.

Kop van Toman – Een uitstekende landtong in de Arythische Oceaan. Aan de kust ligt de stad Falme.

Krijgsgenootschap – Elke krijger van de Aiel maakt deel uit van een krijgsgenootschap dat eigen gebruiken en taken kent.

L

Laman – De koning van Cairhien die Avendoraldera, de loot van de Levensboom, omhakte omdat hij van het hout zijn troon wilde maken (Lamans Zonde). Zijn daad leidde tot de Aiel-oorlog, die eindigde door zijn dood.

Lan, al’Lan Mandragoran – De zoon van al’Akir Mandragoran. Een krijgsheer uit het noorden, die door Moiraine werd gekozen als haar zwaardhand. Hij is de ongekroonde koning van Malkier en wordt Heer van de Zeven Torens en Heer van de Meren genoemd. Soms gebruikt hij de schuilnaam Andra. De Aiel noemen hem Aan’allein. Hij kwam met Moiraine mee naar Emondsveld toen de Trolloks het dorp in de Winternacht aanvielen. Hij houdt van Nynaeve, maar hij leidt zo’n gevaarlijk leven dat hij haar niet aan zich wil binden. Wel geeft hij haar de koningsring van Malkier.

Lanfir – In de Oude Spraak betekent het Dochter van de Nacht. Na Ishamael mogelijk een van de machtigste Verzakers. Zij had Lews Therin Telamon lief en haatte zijn vrouw. Zie ook: Verzakers.

Langtand – De wolvennaam van Elyas Machera.

Leane – Een Aes Sedai van de Blauwe Ajah; de Hoedster van de Kronieken.

Leerstellingen – De regels voor een leven in het Licht, zoals de Kinderen van het Licht dat zien.

Legers van de Nacht – De legers die aan de andere zijde van de Arythische Oceaan tegen Luthair Paendrag Mondwin optrokken. Ze werden bijgestaan door geleiders die de Ene Kracht als wapen gebruikten.

Legioen – Een legereenheid van de Witmantels, 2000 man sterk.

Lengtematen – 10 duim = 3 hand = 1 voet, 3 voet = 1 pas, 2 pas = 1 stap, 1000 stap = 1 span, 4 span = 1 roede.

Lews Therin Telamon – Zie: Draak.

Lezer – De titel van de Wijsheid in Cairhien. Zie ook: Wijsheid. Liandrin – Een jonge Aes Sedai van de Rode Ajah; ze is afkomstig uit Tarabon.

Lidan – Een dienstmeid in De Negen Ringen in Tremonsien.

Lini – De verzorgster van erfdochter Elayne en vóór haar van haar moeder Morgase. Een vrouw met een grote innerlijke kracht, een scherpe opmerkingsgave en een rijke schat aan spreuken en zegswijzen.

Logain – Een valse Draak die in 997 NE in Geldan opstond. Hij is inmiddels gestild en een gevangene in de Witte Toren.

Loial – De zoon van Arent en kleinzoon van Halan. Een jonge Ogier van slechts 90 jaar uit stedding Shangtai, die de wereld buiten de stedding wil ontdekken. Als het even mogelijk is, zoekt hij kennis in boekenzalen, zelfs in de boekenkamer van De Koninginnezegen in Caemlin, waar hij Rhand ontmoette en vriendschap met hem sloot. Hij leidde Moiraines gezelschap over de saidinwegen naar Fal Dara. Zie ook: Ogier.

Lurk – Zie ook: Myrddraal.

Luthair – Zie ook: Mondwin, Luthair Paendrag.

M

Machera, Elyas – Een man die weinig met mensen op heeft. Perijn en Egwene ontmoetten hem op hun weg naar Caemlin. Hij heeft gele ogen en een bijzondere band met de wolven. De wolven noemen hem Dolktand.

Maeldan, Jarin – De bootsman van Baile Domon op de Schuimvlok.

Maigan – Een Aes Sedai van de Blauwe Ajah die de Amyrlin vergezelt naar Fal Dara.

Malkier – Dit was ooit een van de Grenslanden, maar is nu door de Verwording opgeslokt. Het blazoen van Malkier toonde een gouden kraanvogel in vlucht.

Mallen, Mavra – De Wijsheid van Devenrit. Zij vervangt Nynaeve als die achter Rhand, Mart, Perijn en Egwene aan gaat.

Mandarb – In de Oude Spraak: Kling. Het is de naam van Lans paard.

Mandragoran, Isam – De zoon van Breyan en Lain Mandragoran.

Manetheren – Een van de tien naties die het Tweede Covenant sloten. Het land werd geregeerd door een Aes Sedai-koningin en haar zwaardhand. In de Trollok-oorlogen werd het land volledig verwoest. Aangenomen wordt dat de bewoners van Tweewater nakomelingen zijn van het volk van Manetheren. Men zegt dat Manetheren aan de Manetherendrelle zijn gelijke niet kende onder de steden. De banier vertoonde een rode adelaar.

Marath’damane – In de Oude Spraak: Zij die beteugeld moeten worden. Seanchaanse term voor vrouwen die kunnen geleiden, maar nog niet de halsband (de a’dam) dragen. Zie ook: A’dam, Seanchan.

Maredo – Een van de tien naties die het Tweede Covenant sloten.

Mart – De vriend van Rhand. Zie ook: Cauton, Mart.

Masema – Een Shienaraans soldaat die Aielmensen haat.

Mashiara – In de Oude Spraak: Geliefde, maar in de betekenis van een volstrekt hopeloze liefde.

Matwin, Verin – Een Aes Sedai van de Bruine Ajah, die meer weet dan zij laat blijken.

Medo – Een dorpje aan de Mora, de grensrivier tussen Shienar en Arafel.

Meesteres der Novices – In deze jaren is dat Sheriam van de Blauwe Ajah. Zij belast zich in de Witte Toren met de opleiding van de Novices en Aanvaarden.

Merrilin, Thom – Een voortreffelijke speelman die voor Beltije naar Emondsveld kwam om er op te treden. Hij was een groot verteller van legenden en verhalen, maar wist zijn jongleursmessen ook in de strijd te gebruiken. Dat bleek in Wittebrug, toen hij Rhand en Mart beschermde tegen een Myrddraal.

Min, Elmindreda – Een meisje met een zeer bijzonder talent. Zij werkte in de herberg De Bok en Leeuw in Baerlon toen zij Rhand ontmoette. Door naar iemand te kijken ziet zij beelden die te maken hebben met verleden en toekomst van die persoon. De Aes Sedai veronderstellen dat zij flitsen opvangt van het Patroon van de Eeuw.

Moiraine – Een Aes Sedai van de Blauwe Ajah die werd opgevoed in het koninklijk paleis van Cairhien. Haar zwaardhand is Lan. Met hem bezocht zij rond Beltije Emondsveld. Zij hielp in de strijd tegen de Trolloks die het dorp overvielen. Op haar aanraden vluchtten Rhand, Mart en Perijn naar Tar Valon. Ze bevrijdde Perijn en Egwene uit de handen van de Witmantels. In Caemlin wist ze Mart gedeeltelijk te genezen van de dolk van Shadar Logoth. Daarna voerde ze de groep over de saidinwegen naar het Oog van de Wereld, waar de Hoorn van Valere, de banier van de Draak en een gebroken hartsteenzegel van de kerker van de Duistere werden gevonden.

Mondwin, Luthair Paendrag – De zoon van Artur Haviksvleugel. Hij voerde de legers van Haviksvleugel over de Arythische Oceaan. Zijn banier toonde een gouden havik met gespreide vleugels die bliksems in zijn klauwen droeg.

Mora – Een zijrivier van de Erinin, de grensrivier tussen Shienar en Arafel.

Moroso, Gitara – Een Aes Sedai die aan het eind van de Aiel-oorlog Hoedster van de Kronieken was. Voorspellen was eer van haar Talenten. In aanwezigheid van de toenmalige Amyrlin en twee Aanvaarden, Moiraine en Siuan Sanche, voorspelde zij tijdens de slag van de Glanzende Muren de wedergeboorte van de Draak, waarna ze stierf. En vanaf dat ogenblik ging Moiraine op zoek naar de Herrezen Draak.

Mosvani, Alanna – Een Aes Sedai van de Groene Ajah.

Muadh – Een Kind van het Licht. Hij is ooit door Duistervrienden gevangen en heeft daar vreselijke littekens in zijn gezicht aan overgehouden.

Mulaen – De Seanchaanse vrouw die belast is met het huishouden in het huis van de damane en dienstmeisjes in Falme.

Myrddraal – Schepsels van de Duistere, aanvoerders van de Trolloks. Om de beestachtige Trolloks te scheppen werden mensen en dieren met elkaar verenigd. Myrddraal zijn verwrongen Trollokafstammelingen waarin de menselijke trekken weer zichtbaar worden, hoewel ze misvormd zijn door het kwaad dat de Trolloks schiep. Ze hebben geen ogen, maar zien toch even scherp als adelaars. Ze beschikken over bepaalde krachten van de Duistere. Afgezien van hun vrees voor open water hebben ze maar weinig zwakheden. In vele landen staan ze onder verschillende namen bekend, waaronder Halfmannen, Ooglozen, Schaduwmannen, Lurks, Grijpers of Schimmen. Zie ook: Trollok.

Mijrelle – Een Aes Sedai van de Groene Ajah.

N

NB – Na het Breken. Zie ook: Tomaanse kalender, Kalender.

NE – Nieuwe Eeuw. Zie ook: Farede-kalender, Kalender.

Negen Ringen – De herberg van Maglin Madwen in Tremonsien, nabij Cairhien.

Nial, Pedron – De kapiteinheer-gebieder van de Kinderen van het Licht. Hij heeft onder hen het hoogste gezag en daardoor in Amadicia meer macht dan de koning.

Nidao – Een krijgsman in de burcht van Fal Dara. Nisura – Een Shienaraanse edelvrouwe uit het gevolg van vrouwe Amalisa in Fal Dara.

Nooitgeborenen – De naam die de wolven gebruiken voor de Myrddraal.

Novice – Een meisje dat aanleg heeft om de Ene Kracht te geleiden en in de Witte Toren komt om zich daar verder te bekwamen. Na Novice wordt zij Aanvaarde, daarna zuster en kiest zij een van de Ajahs.

O

Ogier – Een niet-menselijk ras, te herkennen aan zijn lengte. Ogier zijn fors, hebben een neus die haast een snoet lijkt en lange oren met toefjes haar. Ze leven in gebieden die steddings worden genoemd. De gemiddelde levensduur van Ogier is op z’n minst drietot viermaal zo lang als die van mensen. Ze hebben een grote vaardigheid in het bewerken van natuurlijke materialen als rots en hout. Veel van hun gebouwen zijn verdwenen, maar de Ogier treuren het meest over de teloorgang van de uitgestrekte wouden en gaarden van weleer. Zie ook: Gaarde, Boomzanger, Smachten.

Ondervragers – Een groepering binnen de Kinderen van het Licht. Men herkent hen aan een rode herdersstaf op hun kleding. Zij streven verbeten slechts één doel na: het ontdekken van de waarheid en het vinden van Duistervrienden. Hun gebruikelijke methode van onderzoek is marteling. De Ondervragers noemen zichzelf de Hand van het Licht en handelen soms alsof zij geen banden hebben met de Kinderen. Ze worden geleid door de Pijndwinger, die lid is van de Raad van Gezalfden.

Ontaarden – De naam van de wolven voor Duistervrienden.

Ooglozen – Zie ook: Myrddraal.

Oorlog van de Honderd Jaren – Een reeks oorlogen tussen voortdurend wisselende bondgenootschappen. Ze volgden op de dood van Artur Haviksvleugel, toen zijn rijk uiteenviel. Zijn rijk werd in stukken gescheurd. Nieuwe naties werden gevormd. Grote delen van de wereld tussen de Arythische Oceaan en de Aielwoestenij, tussen de Zee der Stormen en de Verwording raakten ontvolkt. De oorlog duurde van 994 tot 1117 (JV). De verwoesting was zo volkomen dat er slechts spaarzame gegevens uit die tijd resten.

Oorlog van de Schaduw – Ook bekend als de Oorlog van Kracht. Hiermee eindigde de Eeuw der Legenden. De oorlog volgde op de poging de Duistere te bevrijden uit zijn kerker onder Shayol Ghul. Nadat de zegels opnieuw op de kerker van de Duistere waren aangebracht, kwam er een eind aan de oorlog. Hierna volgde de droeve Tijd van Waanzin.

Oorlog van de Tweede Draak – Een oorlog die gestreden werd tegen de valse Draak Guaire Amalasan (JV 939-943). Tijdens deze oorlog verwierf een jonge koning, Artur Paendrag Tanreall, later bekend als Artur Haviksvleugel, groot aanzien.

Oorlog van Kracht – Zie ook: Oorlog van de Schaduw.

Osegrim – Een naam van de Duistere die soms wordt afgekort tot Grim.

Osiellin, Belevaere – Een edelvrouwe uit Cairhien.

Ouder – Een volwassen Ogier die deelneemt aan het overleg van de Stomp. Vaak de leidsman van een jonge Ogier.

Oude Spraak – De taal uit de Eeuw der Legenden. Edellieden en ontwikkelden worden geacht deze taal te beheersen, maar slechts weinigen komen verder dan enkele woorden.

Owijn – Een neef van Thom Merrilin die aanleg had voor geleiden. Hij werd door de Rode Ajah opgespoord en gestild. Korte tijd later stierf hij en sindsdien koesterde Thom een stille haat tegen de Aes Sedai.

P

Patroon van de Eeuw – Het Patroon is de vorm van de werkelijkheid in een Eeuw. Het Rad des Tijds verweeft de draden van menselijke levens in het Patroon. Het is ook bekend onder de naam Eeuwkant of Eeuwweb.

Pedra – Een Aanvaarde in de Witte Toren aan wie Nynaeve een hekel heeft.

Portaalsteen – Een pilaar op een verhoging van zeven treden (indien nog bestaand). Het zijn heel oude voorwerpen waarmee een geleider een Anderwereld kan betreden. De pilaar vertoont kleine tekens, zoals een driehoek op de punt, waarmee deze wereld wordt weergegeven.

Pura – De naam van de Seanchanen voor een Aes Sedai-zuster van de Gele Ajah.

R

Raad van Gezalfden – De hoogste raad van de Kinderen van het Licht, geleid door Pedron Nial.

Raad van Negen – Een raad van negen edellieden die wordt geacht de koning van Illian bij te staan, maar van oudsher met hem om de macht strijdt, waarbij de Vergadering eveneens betrokken wordt.

Rad des Tijds – De Tijd is een Rad met zeven spaken. Iedere spaak beslaat een Eeuw. Terwijl het Rad draait, komen en gaan de Eeuwen. Iedere Eeuw laat herinneringen achter die vervagen tot legenden, tot mythen die vergeten zijn als diezelfde Eeuw weerkeert. Het Patroon van de Eeuw is bij de komst van een Eeuw telkens sterk veranderd, maar bepaalt wel de Eeuw die was en nu weer is.

Ragan – Een Shienaraanse krijgsman.

Reiger – Dit teken kenmerkte een zwaard dat duizenden jaren geleden door de Aes Sedai werd gemaakt. De kennis om dergelijke zwaarden te maken is inmiddels verloren gegaan. De zwaarden die er nog zijn, worden gedragen door ware zwaardmeesters.

Reizen – Het reizen met behulp van de Portaalstenen.

Renna – Een Seanchaanse sul’dam. Zie ook: A’dam, Damane, Seanchan, Sul’dam.

Reuzenborstel – Een grote boomstruik waarvan de takken laag bij de grond uiteen waaieren in vele dikke vertakkingen.

Rhand – Zie ook: Altor, Rhand.

Rhian – Een Speervrouw van de Aiel in de stedding Tsofu.

Rhyagelle – In de Oude Spraak: Zij die thuiskomen, Thuiskomers. Een naam voor Seanchanen die van over de Arythische Oceaan terugkeren.

Rivierkoningin – De tweemaster waarop Egwene en Nynaeve met de Amyrlin Zetel naar Tar Valon varen.

Rode Ajah – Een Aes Sedai-orde. Ze richt al haar inspanningen op het vinden en stillen van mannen die de Kracht geleiden. De Roden weigeren een zwaardhand te binden en hebben in het algemeen weinig op met mannen.

Roodschilden – Eigenlijke naam: Aethan Dor. Een krijgsgenootschap van de Aiel. Zij treden op als wetshandhavers bij de Aiel.

Rook – Een van de wolven die jagen tussen Fal Dara en Cairhien.

Rug van de Wereld – Een steile bergketen, met slechts enkele bergpassen die de Aielwoestenij scheidt van de landen in het westen. De keten wordt ook wel de Drakenmuur genoemd.

Ryma – Een Aes Sedai van de Gele Ajah. De Seanchanen noemen haar Pura.

S

Sa’angreaal – Een uiterst zeldzaam voorwerp dat iemand in staat stelt veel meer van de Ene Kracht te geleiden. Een sa’angreaal heeft veel weg van een angreaal, maar is veel krachtiger. Beide zijn overblijfselen uit de Eeuw der Legenden, maar de kennis om ze te maken is verloren gegaan.

Saidar – De Kracht die vrouwen uit de Ware Bron kunnen putten.

Saidin – De Kracht die mannen uit de Ware Bron kunnen putten. Saidin is besmet door de Duistere, waardoor mannen die uit de Ware Bron putten, uiteindelijk krankzinnig worden en sterven.

Saidinwegen – De wegen zijn een geschenk van de laatste mannelijke Aes Sedai aan de Ogier. Het zijn verbindingen tussen verschillende plaatsen in de wereld, waardoor een reiziger veel sneller op zijn bestemming kan komen. Om de toegangspoorten te vinden en de wegwijzers te lezen, moet de reiziger beschikken over oude, bijna vergeten kennis. Slechts de Ogier en enkele Aes Sedai bezitten die kennis nog. De laatste driehonderd jaar zijn ook de saidinwegen besmet geraakt, zodat het gebruik ervan levensgevaarlijk kan zijn.

Sambajan – Hij heeft samen met de satajane de dagelijkse leiding in een burcht in de Grenslanden. In Fal Dara is dat Ronan, een oudgediende.

Sanche, Siuan – De dochter van een visser uit Tyr, en dat is nog dagelijks in haar woordkeus te horen. Toen bleek dat ze kon geleiden, werd ze op een schip naar Tar Valon gezet, want zo is de wet in Tyr. Siuan koos de Blauwe Ajah en werd in 988 NE gekozen tot Amyrlin Zetel.

Sandair, Asan – Een schrijver die de lijsten van een stadspoort in Cairhien bijhoudt.

Saren, Einor – De rechterhand van Jaichim Carridin, een kapiteinheer van de Hand van het Licht.

Satajane – Zij heeft samen met de sambajan de dagelijkse leiding in een burcht in de Grenslanden en houdt zich vooral bezig met huishoudelijke werkzaamheden. In Fal Dara is dat Elansu.

Schaduwdoder – De naam die de wolven geven aan de onbekende die Trolloks doodt nabij Cairhien.

Schaduwman – Zie ook: Myrddraal.

Schae’en M’taal – De eigenlijke naam van de Steenhonden, een krijgsgenootschap van de Aiel.

Schim – Zie ook: Myrddraal.

Schuimvlok – Het schip van schipper Baile Domon.

Seanchan – Het land van de Seanchanen, aan de overkant van de Arythische Oceaan.

Seanchanen – De afstammelingen van de soldaten die Artur Haviksvleugel over de Arythische Oceaan stuurde. Zij geloven dat elke geleidster van de Ene Kracht beteugeld moet worden om de andere mensen te beschermen en dat elke geleider moet worden gedood. Zie ook: Mondwin, Luthair Paendrag.

Seandar – De hoofdstad van Seanchan, waar de keizerin in de Hof van de Negen Manen op de Kristallen Troon zetelt.

Selene – Een ongelooflijk knappe vrouw die op weg is naar Cairhien en door een grolm in het nauw wordt gedreven.

Serafelle – Een Aes Sedai van de Bruine Ajah.

Seta – Een Seanchaanse sul’dam.

Shadar Logoth – In de Oude Spraak: De plaats waar de Schaduw waakt, Schaduwwaak. Lang geleden heette deze stad Aridhol en was hij een bondgenoot van Manetheren. Tijdens de Trollok-oorlogen nam het kwaad van Mashadar de stad in bezit. Sindsdien is het een verlaten en gemeden plaats, hoewel er onmetelijke schatten liggen. De schatten kunnen de bezitter zodanig binden dat hij geleidelijk overheerst wordt door het kwaad van Mashadar.

Shai’tan – Zie ook: Duistere.

Sharina – Een Aes Sedai van de Witte Ajah.

Shayol Ghul – Een indrukwekkende berg in de Verwoeste Landen, waaronder zich de kerker van de Duistere bevindt. Vele geruchten fluisteren over deze onheilsplek, maar slechts weinigen beschikken over kennis van de krochten en holen in deze berg. Zie ook: Thakan’dar.

Sheriam – Een Aes Sedai van de Blauwe Ajah, de Meesteres der Novices in de Witte Toren van Tar Valon.

Shienar – Een van de Grenslanden. Het wapen van Shienar toont een jagende zwarte havik. De hoofdstad van Shienar is Fal Moran.

Sidoro, Nieda – De herbergierster van Kalmeer de Das, een herberg in Illian.

Sieghan – De baas van een speelzaal in Cairhien.

Sjoefa – Een kledingstuk van de Aiel dat meestal zandof rotskleurig is. Deze doek wordt om hoofd en hals gewikkeld, waardoor alleen het gezicht zichtbaar blijft.

Smachten – In de Tijd van Waanzin verlieten de meeste Ogier hun stedding en zwierven rond door de wereld. Vanwege de ingrijpende veranderingen die de wereld had ondergaan, duurde het zeer lang voor zij de steddings terugvonden. Vele Ogier stierven uit verlangen naar de stedding. Dit hopeloze, dodelijke verlangen noemen zij Smachten. Het overkomt iedere Ogier die te lang buiten de stedding vertoeft. Zie ook: Ogier.

Speelman – Een rondreizende verteller, muzikant, jongleur en goochelaar, kortom, een veelzijdig kunstenaar. Een speelman is te herkennen aan zijn veelkleurige lapjesmantel. Hij treedt vooral op in de dorpen en kleinere stadjes, aangezien de grotere steden over ander vermaak beschikken. Afhankelijk van het publiek brengt hij zijn verhalen in de Hoge Zang, Lage Zang of Gewoon. Zie ook: Merrilin, Thom.

Spel der Huizen – Ook wel het Grote Spel genoemd. Zie ook: Daes Dae’mar.

Stedding – Een woongebied van de Ogier. Veel steddings zijn na het Breken van de Wereld verlaten. In mythen en legenden worden ze omschreven als toevluchtsoorden. Geen enkele Aes Sedai kan in een stedding geleiden of de Ware Bron voelen. Een Trollok zal een stedding niet binnendringen, tenzij hij wordt gedwongen, en zelfs Myrddraal zullen dit pas in hoogste nood doen. Als een Duistervriend zeer toegewijd is, kan hij een stedding binnengaan, maar hij zal zich daar zeer ongemakkelijk voelen.

Steenboog, Jurian – Een valse Draak die zich in 1300 NB uitriep tot Draak en pas in 1308 werd verslagen.

Steenhonden – Eigenlijke naam: Schae’en M’taal. Een krijgsgenootschap van de Aiel.

Stervensgrond – De naam van de Trolloks voor de Aielwoestenij.

Stillen – De daad waarmee de Aes Sedai een man van de Ware Bron afsnijden. Dit is noodzakelijk, omdat elke man die geleidt krankzinnig wordt door de bezoedeling van saidin en in zijn waanzin gruwelijke dingen doet met de Kracht. Een man die gestild wordt, kan de Ware Bron wel voelen, maar niet meer aanraken. De voortwoekerende waanzin stopt, maar wordt door het stillen niet genezen. Als er snel wordt ingegrepen, kan de dood worden afgewend. Toch sterven gestilden tamelijk snel, omdat hun levenswil verdwijnt. Elke valse Draak die de Aes Sedai gevangennemen, wordt in de Witte Toren gestild. Zie ook: Sussen.

Sul’dam – Een Seanchaanse term voor een vrouw die door middel van een a’dam een geleidster kan beheersen. Jonge vrouwen in Seanchan worden beproefd of ze deze vaardigheid hebben of damane zijn. Er worden veel meer sul’dam aangetroffen dan damane.

Suroth – Een Seanchaanse hoogvrouwe.

Sursa – Twee dunne stokjes die, in plaats van vorken, als eetgerei worden gebruikt in Arad Doman.

Sussen – De daad waarmee dertien Aes Sedai een vrouw van de Ware Bron afsnijden, zodat ze de Ene Kracht niet meer kan geleiden. Een vrouw die gesust is, kan de Ware Bron daarna wel voelen maar niet aanraken. Het sussen wordt pas uitgevoerd na een proces en een veroordeling. Dit is zo zelden voorgekomen dat de Novices van de Witte Toren de namen en misdaden van alle gesusten kennen. Als een vrouw om een andere reden de Ware Bron niet meer kan aanraken, wordt dat opbranden genoemd.

T

Taborwin, Breane – Een adellijke vrouwe in Cairhien.

Taijing – Een stedding in het noordelijke deel van de Rug van de Wereld.

Tai’shar – In de Oude Spraak: Waar bloed van.

Takima – Een Aes Sedai van de Bruine Ajah die lessen geeft in de geschiedenis van de Aes Sedai en de Witte Toren.

Talenten – Vaardigheden in het gebruik van de Ene Kracht op een bepaald gebied. Heel bekend is Heling. Een ander Talent – helaas verloren – is reizen, de mogelijkheid van de ene plaats naar de andere te gaan zonder de tussenliggende ruimte te doorkruisen. Voorspellen is het Talent om toekomstige gebeurtenissen te kennen. Dromen kan gebruikt worden om toekomstige gebeurtenissen te voorspellen en dromen uit te leggen.

Tallanvor, Martyn – Een luitenant van de koninginnegarde van Andor.

Ta’maral’ailen – In de Oude Spraak: Web van het Lot. Een grote wijziging in het Patroon van een Eeuw, verband houdend met mensen die ta’veren zijn. Zie ook: Ta’veren.

Tammuz – Een lid van het vuurwerkersgilde.

Tanreall, Artur Paendrag – Zie ook: Haviksvleugel, Artur.

Tarabon – Een land aan de Arythische Oceaan. De hoofdstad is Tanchico. Eens was het een machtige handelsnatie met producten als tapijten, verfstoffen en vuurwerk.

Tarmon Gai’don – De Laatste Slag tegen de Duistere, volgens De Voorspellingen van de Draak.

Tar Valon – Een stad op een eiland in de Erinin, dicht bij de Drakenberg. De Aes Sedai wonen al sinds eeuwen in deze stad. De Amyrlin Zetel troont in de Witte Toren, waarin ook de opleiding tot Aes Sedai plaatsvindt. Enkele zegswijzen: Het Rad des Tijds draait om Tar Valon en Tar Valon draait om de Toren.

Ta’veren – Een persoon wiens leven sterk bepaald wordt door het Rad des Tijds. Daardoor beïnvloedt een ta’veren ook de levenslijnen van de mensen om hem heen, misschien wel de levenslijnen van alle mensen die zijn pad kruisen. Zie ook: Ta’maral’ailen.

Tavolin, Elriceen – Een Cairhiens officier die Rhand begeleidt naar Cairhien.

Telamon, Lews Therin – Zie ook: Draak, Verwantslachter.

Tema – De hoofdstalknecht van de herenstal in de burcht van Fal Dara. Een man die Rhand en zijn vrienden zeer hoog acht.

Ter’angreaal – Een overblijfsel uit de Eeuw der Legenden dat de Ene Kracht gebruikt. Angreaal en sa’angreaal kunnen voor algemene doelen worden gebruikt, maar ter’angreaal zijn gemaakt voor een bijzonder doel. Een voorbeeld is de ter’angreaal die bij het afleggen van de Aes Sedaigeloften wordt gebruikt en die de eed bindend maakt. Sommige ter’angreaal worden gebruikt door de Aes Sedai, maar van de meeste is het oorspronkelijke doel onbekend. Er zijn ter’angreaal die de gebruikster doden of haar gave van geleiden vernietigen. Zie ook: Angreaal, Sa’angreaal.

Terugkeer – Het moment dat de Seanchanen zullen terugkeren van over de Arythische Oceaan om het land van hun voorouders op te eisen. Tetsuan – Een Amyrlin die voorheen tot de Rode Ajah behoorde. Ooit had zij in wijsheid de Zetel bestegen, maar zij werd afgezet en gesust vanwege de val van Manetheren. Zij was jaloers op de grote macht van Ellisande, waardoor zij het land van deze koningin verried.

Teugelhoudster – Een Seanchaanse sul’dam. Zie ook: A’dam, Damane, Sul’dam.

Thakan’dar – Een dal bij Shayol Ghul dat eeuwig in de mist ligt. Hier liggen de wapensmidsen van de Duistere. Zie ook: Shayol Ghul, Duistere.

Thuiskomers – Een titel die de Seanchanen gebruiken voor de mensen die terugkeren en op de Kop van Toman zijn geland.

Tia mi aven Moridin isainde vadin – In de Oude Spraak: Geen graf weerstaat mijn geschal. Dit is de spreuk op de Hoorn van Valere.

Tifansbron – Boerendorpje midden op de Vlakte van Arafel. Hier wonen en werken Adeleas en Vandene, twee Aes Sedai, aan een geschiedenis van de wereld na het Breken.

Tomaanse kalender – Deze kalender (ontworpen door Toma dur Ahmid) werd ongeveer twee eeuwen na de dood van de laatste mannelijke Aes Sedai ingevoerd. De kalender telde de jaren sinds het Breken van de Wereld. Zie ook: Kalender.

Tomas – De zwaardhand van Verin.

Toren van de Raven – Een toren in Seanchan die gebruikt wordt om de straf voor hooggeborenen te voltrekken.

Torens van Middernacht – Het gebouw van Luthair Paendrag Mondwin, de zoon van Artur Haviksvleugel, in Seanchan, het land van de Seanchanen.

Trayal – Een Ogier in stedding Tsofu die de saidinwegen had bereisd en er geestloos uitkwam.

Trekkende Volk – Een volksnaam voor de Tuatha’an.

Tremalkse Oorlam – Een herberg in Tar Valon.

Tremonsien – Een dorp in Cairhien, nabij Therins Dolk. In het dorp staat De Negen Ringen van herbergierster Maglin Madwen. Nabij het dorp ligt een reusachtig standbeeld begraven van een man met een kristallen bol in zijn hand. De koning van Cairhien wil het standbeeld opnieuw oprichten bij de hoofdstad.

Trollok – Een schepsel van de Duistere, geschapen tijdens de Oorlog van de Schaduw. Deze verwrongen vermenging van mensen en dieren doodt puur uit plezier. Sluw, bedrieglijk en verraderlijk kan hij alleen vertrouwd worden door degenen voor wie hij bang is. Trolloks worden verdeeld in horden: Ahf’frait, Al’ghol, Bhan’sheen, Dha’vol, Dhai’mon, Dhjin’nen, Ghar’gael, Ghob’bliti, Gho’hlem, Ghraem’lan, Kno’mon en Ko’bal.

Trollok-oorlogen – Een reeks oorlogen die rond 1000 NB begon en ruim driehonderd jaar duurde. Trolloklegers trokken plunderend, moordend en verwoestend over de wereld. Uiteindelijk werden de Trolloks verslagen en teruggedreven naar de Verwoeste Landen. Verschillende naties bestonden toen echter niet meer en andere waren vrijwel ontvolkt.

Tsofu – Een stedding van de Ogier in de buurt van Cairhien. De Oudste is Alar.

Tuatha’an – Een rondreizend volk, ook wel bekend als ketellappers of het Trekkende Volk. De Aiel noemen hen de Verlorenen en vermijden ieder contact. Zij kunnen ongehinderd door de Aielwoestenij trekken. Ze leven in bonte woonwagens en volgen de levenswijze van de Weg van het Blad. De Tuatha’an worden in vele dorpen geweerd vanwege geruchten over kinderroof en hun pogingen jonge mensen tot de Weg van het Blad te bekeren. Zie ook: Weg van het Blad.

Tuon – De tweede dochter van de keizerin van Seanchan; zij geniet de keizerins gunst.

Turak van Huis Aladon – Een Seanchaanse hoogheer, de bevelhebber van de Hailene en een ijverig verzamelaar van cuendillar.

Tweehert – Een wolf die jaagt tussen Shienar en Cairhien.

Tweewater – De streek waarin Emondsveld ligt, de woonplaats van Tham en Rhand Altor. Deze streek wordt bewoond door koppige lieden die ‘ezels doen opzitten en stenen leren’, zoals een zegswijze luidt.

Tijd van Waanzin – De jaren nadat de tegenaanval van de Duistere Macht de mannelijke helft van de Ware Bron besmette, waardoor de mannelijke Aes Sedai krankzinnig werden en vervolgens de wereld braken. Hoelang die Tijd geduurd heeft, is onbekend, maar men veronderstelt bijna honderd jaar. Er kwam een einde aan met de dood van de laatste mannelijke Aes Sedai. Zie ook: Honderd Gezellen, Saidin, Stillen, Ware Bron, Saidinwegen.

Tyr – Een grote havenplaats aan de Zee der Stormen, overheerst door een geweldige burcht, de Steen van Tyr.

U

Uno – Een Shienaraans krijgsman uit Fal Dara.

V

Vader van de Leugen – Zie ook: Duistere.

Valda, Emon – Een kapiteinheer van de Kinderen van het Licht aan wie Geofram Bornhald het bevel over de troepen rond Caemlin overdraagt.

Valse Draak – Van tijd tot tijd beweren mannen dat ze de Herrezen Draak zijn. Sommigen kregen zoveel volgelingen dat alleen een leger hen kon stoppen, waardoor in vele landen oorlogen konden uitbreken. Enkelen konden saidin geleiden, de meesten niet. Allen verdwenen, werden gevangengezet, gestild of gedood zonder dat zij de Voorspellingen van de Draak vervulden. Van alle valse Draken waren Raolin Duistervaan, Jurian Steenboog, Davian, Guaire Amalasan en Logain de machtigsten. Zie ook: Herrezen Draak.

Vandene – Een Aes Sedai die niet in Tar Valon woont om samen met haar zuster Adeleas in Arafel de geschiedenis te beschrijven.

VB – Vanaf het Begin; de jaaraanduiding in de kalender van Artur Haviksvleugel. Zie: Kalender.

Verdediger van de Drakenmuur – Een herberg in Cairhien. De eigenaar is Cuaal.

Vergadering – De volksraad van Illian.

Verlorenen – De naam waarmee de Aiel de Tuatha’an aanduiden.

Verrader van Hoop – De bijnaam voor Ishamael. Zie ook: Ishamael, Verzakers.

Verwantslachter – Lews Therin Telamon. Zie ook: Draak.

Verwoeste Landen – Het gebied rond Shayol Ghul, achter de Verwording.

Verwording (Grote) – Een gebied ten noorden van de Grenslanden en ten oosten van de Gestorven Zee. Het is volledig bezoedeld door de nabijheid van de Duistere in Shayol Ghul. Het is een gebied van giftige, rottende, woekerende planten en verscheurende monsters. Vanuit dit gebied vallen Trolloks en Myrddraal de Grenslanden binnen.

Verzakers – De naam die gegeven werd aan dertien van de machtigste Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden. Zij liepen tijdens de Oorlog van de Schaduw over naar de Duistere in ruil voor onsterfelijkheid. Volgens legenden en fragmenten van oude verslagen werden ze samen met de Duistere gekerkerd, toen zijn gevangenis opnieuw werd verzegeld. Hun namen worden nog steeds gebruikt om kinderen schrik aan te jagen. Het zijn Aginor, Asmodean, Balthamel, Be’lal, Demandred, Graendal, Ishamael, Lanfir, Mesaana, Moghedien, Rahvin, Sammael en Semirhage.

Vijf Krachten – Binnen de Ene Kracht bestaan vijf stromen die genoemd zijn naar wat men ermee kan beïnvloeden: Aarde, Lucht (soms Wind genoemd), Vuur, Water en Geest. Een geleider van de Kracht zal in een of twee stromen het sterkst zijn. Het komt zelden voor dat iemand in drie stromen sterk is. Naar verluidt konden sommige Aes Sedai in de Eeuw der Legenden er vijf goed beheersen. Aarde en Vuur worden gezien als mannelijke Krachten, Lucht en Water als vrouwelijke. In het algemeen kan gesteid worden dat de Krachten even sterk zijn. Er bestaat echter een zegswijze bij de vrouwelijke Aes Sedai die luidt: ‘Er is geen rots zo sterk of water en wind kunnen hem slijten, er is geen vuur zo fel of water kan het blussen en wind het uitblazen.’ Vergelijkbare spreekwoorden van mannelijke Aes Sedai zijn al lang vergeten.

Vlam van Tar Valon – Het symbool van Tar Valon, de Amyrlin Zetel en de Aes Sedai. Het is een gestileerde vlam: een witte traan met de punt naar boven.

Voorspellen – Het Talent om algemene dingen die nog zullen gebeuren, te voorzien. Deze gave is verbonden met de Ene Kracht, maar het is onbekend waarom sommigen wel kunnen voorspellen en anderen niet. Het Talent wordt nu zelden aangetroffen. Zie ook: Talenten.

Voorspellingen van de Draak – Deze voorspellingen, die ook wel de Karaethon reeks worden genoemd, zijn weinig bekend en worden zelden genoemd. Ze geven aan dat de Duistere weer bevrijd zal worden en dat Lews Therin Telamon, de Draak, zal herrijzen om Tarmon Gai’don, de Laatste Slag tegen de Duistere, te strijden. Volgens deze voorspellingen zal hij de wereld redden... en opnieuw breken.

Vrouw van Tanchico – Een herberg in Tar Valon.

Vrouwenkring – Een groep vrouwen van een dorp die beslist over vrouwenzaken, zoals het planten of oogsten. Het gezag van de kring is even groot als dat van de mannelijke dorpsraad, waarmee de relatie vaak gespannen is. De Wijsheid van het dorp heeft een belangrijke stem in het overleg van de vrouwenkring.

Vuist – De kleinste gevechtseenheid van de Trolloks. Het aantal verschilt: altijd meer dan honderd maar nooit meer dan tweehonderd. Een vuist wordt geleid door een Myrddraal. Als dat het geval is, bestaat er een soort band tussen de Trolloks en hun Myrddraal, waardoor de dood van de Myrddraal ook terugslaat op zijn Trolloks.

Vuurwerkers, Gilde van – Het gilde van vaklieden dat de geheimen van vuurwerk bezit. Ze bewaken hun geheimen nauwlettend en zijn zelfs bereid ervoor te moorden. Het gilde is befaamd om de grote vuurfeesten voor vorsten en soms voor de hoge adel. Kleiner vuurwerk wordt verkocht met dreigende waarschuwingen voor de ramp die de nieuwsgierige kan overkomen. Het gildehuis staat in Tanchico, de hoofdstad van Tarabon. Sinds kort bevindt zich in Cairhien een tweede gildehuis.

W

Waarheidszoekers – De geheime dienst van de Seanchaanse troon. Omdat ze werken voor de keizerlijke familie, hebben ze een ver reikende macht. Zelfs iemand van het Bloed (een lid van de keizerlijke familie) kan gevangen worden genomen als deze een vraag van een Zoeker niet beantwoordt of niet volledig meewerkt. Dit laatste bepaalt de Zoeker en slechts de keizerin kan dit oordeel herzien.

Wakers over de Golven – Een groep die gelooft dat de legers die Artur Haviksvleugel over de Arythische Oceaan had gezonden, op een dag zullen terugkeren. Om die reden houden de Wakers de wacht in de stad Falme op de Kop van Toman.

Ware Bron – De drijvende kracht van het al die het Rad des Tijds doet draaien. De kracht wordt verdeeld in een mannelijk (saidin) en een vrouwelijk deel (saidar). De twee delen werken tegelijkertijd samen en tegengesteld. Een man kan saidin putten, een vrouw alleen saidar. Vanaf de Tijd van Waanzin is saidin besmet door de aanraking van de Duistere.

Web van het Lot – Een grote verandering in het Patroon van een Eeuw, verbonden aan een of meer mensen die ta’veren zijn. Zie ook: Ta’veren.

Webvleugel – Een waterinsect met gazen vleugeltjes.

Weg van het Blad – De levenswijze van de Tuatha’an, die gekenmerkt wordt door vredelievendheid en afkeer van geweld.

Wijsheid – Een vrouw die vaak een diepgaande kennis heeft van geneeskrachtige kruiden, de natuur en het weer. In dorpen wordt ze door de vrouwenkring gekozen en wordt ze daarvan lid. Het is een positie met gezag. Anders dan de dorpsmeester wordt zij voor het leven gekozen. In streken als Tweewater is het bijna traditie dat de Wijsheid en de dorpsmeester het oneens zijn. In sommige streken heeft ze een andere naam, zoals Gids, Heelster, Wijzevrouw, Moeder, Zoekster of Wijze.

Wilder – Een vrouw die geheel zelfstandig heeft geleerd de Ene Kracht te geleiden en dit heeft overleefd, wat slechts een op de vier wilders lukt. Gewoonlijk hebben deze vrouwen onbewust weerstanden opgebouwd en ontkennen hun gave. Als deze weerstand kan worden overwonnen, behoren ze tot de sterkste geleidsters van de Ene Kracht. De term wilder wordt vaak minachtend gebruikt.

Winterochtend – Een van de wolven die in de streken tussen Fal Dara en Cairhien jagen.

Witmantels – Een bijnaam voor de Kinderen van het Licht.

Witte Ajah – Deze orde van de Aes Sedai schuwt de buitenwereld en minacht wereldse kennis. Zij wijdt zich aan zaken als filosofie en waarheid. Witte Toren – Het paleis van de Amyrlin Zetel in Tar Valon, de plaats waar Novices en Aanvaarden worden opgeleid tot Aes Sedai.

Wolfsbroeder – Een mens die met wolven wandelt en jaagt. Hij heeft gele ogen en kan praten met de wolven – zelfs over een grote afstand. Zie ook: Aybara, Perijn; Machera, Elyas.

Wuan – Een Kind van het Licht. Tijdelijk onder het bevel van een Ondervrager.

Z

Zanghout – Zie ook: Boomzanger.

Zeevolk – Hun eigenlijke naam is Atha’an Miere, Volk van de Zee. Het zijn de bewoners van de eilanden in de Arythische Oceaan en de Zee der Stormen. Ze brengen echter weinig tijd door op het land en wonen en leven voornamelijk op hun schepen. De meeste zeevracht wordt door de schepen van het Zeevolk vervoerd.

Zera – De herbergierster van De Druiventros in Cairhien.

Zichtzieder – Een Aielnaam voor de Duistere.

Zilveren Dolfijn – Een herberg in Illian.

Zoekster – Een vrouw met een grote kennis van kruiden en van ziekten.

Zonnekrans – De stralende zon op de kleding van de Kinderen van het Licht.

Zwaard met de Reiger – Zie ook: Reiger.

Zwaardhand – Een strijder gebonden aan een Aes Sedai. De band is een manifestatie van de Ene Kracht. Daardoor ontvangt de zwaardhand het vermogen snel te genezen en lang zonder voedsel, water of rust te kunnen. Tevens is hij in staat de bezoedeling van de Duistere op grote afstand te voelen. Zolang een zwaardhand leeft, weet de Aes Sedai aan wie hij gebonden is, dat hij nog in leven is, hoe ver hij ook weg is. Wanneer hij sterft, zal ze het moment en de wijze van zijn dood weten. Hoewel de meeste Ajahs menen dat een Aes Sedai slechts één zwaardhand mag binden, weigert de Rode Ajah dat te doen, terwijl de Groenen menen dat zij zoveel zwaardhanden mogen binden als zij willen. Ethisch gezien moet de man zich in de band schikken, maar er zijn zwaardhanden bekend die het onvrijwillig is aangedaan. Wat de Aes Sedai winnen uit de band is een zorgvuldig bewaakt geheim.

Zwarte Ajah – Dit is, naar men fluistert, een orde van Aes Sedai die de Duistere dienen. Men kan dit maar beter niet hardop beweren in de nabijheid van een Aes Sedai.

Zwartgom – Een boom die een zwarte hars afscheidt en voorkomt in Cairhien.

Zij die thuiskomen – In de Oude Spraak: Rhyagelle. De mensen van Seanchan die terug zullen keren naar de wereld die zij honderden jaren geleden hebben verlaten om voor Artur Haviksvleugel de landen overzee te veroveren.

Content

Robert Jordan
De Grote Jacht

Proloog In de Schaduw

1 De Vlam van Tar Valon

2 De ontvangst

3 Vrienden en vijanden

4 Ontboden

5 De Schaduw in Shienar

6 Duistere voorspelling

7 Bloed roept bloed

8 De Herrezen Draak

9 Afscheid

10 De jacht begint

11 Flitsen van het Patroon

12 Verweven in het Patroon

13 Van Steen naar Steen

14 Wolfsbroeder

15 Verwantslachter

16 In de spiegel van het duister

17 Keuzes

18 Naar de Witte Toren

19 In Therins Dolk

20 Saidin

21 De Negen Ringen

22 Wakers

23 De proeve

24 Nieuwe vrienden en oude vijanden

25 Cairhien

27 De Schaduw in de nacht

28 Een nieuwe draad in het Patroon

29 Seanchan

30 Daes Dae’mar

31 Volg de geur

32 Gevaarlijke woorden

33 Een boodschap uit het Duister

34 Het Rad weeft

35 Stedding Tsofu

36 Bij de Ouderen

37 Wat zou kunnen zijn

38 Oefening

39 Vlucht uit de Witte Toren

40 Damane

41 Meningsverschillen

42 Falme

43 Een plan

44 Vijf rijden uit

45 Zwaardmeester

46 Het kwam uit de Schaduw

47 Geen graf weerstaat mijn geschal

48 Eerste aankondiging

49 Wat moest zijn

50 Erna

Appendix