Robert Jordan

De Herrezen Draak

Proloog

Burcht van het Licht

De bejaarde blik van Pedron Nial gleed door zijn persoonlijke ontvangstkamer, maar de donkere ogen waren wazig door diep nadenken en zagen niets. Rafelige wandkleden, eens banieren van de vijanden uit zijn jeugd, leken een geheel te vormen met de donkere betimmering op de stenen muren, die zelfs hier, diep in de Burcht van het Licht, dik waren. De ogen zagen de enige stoel in het vertrek – door de hoge rugleuning bijna een zware troon – evenmin als de weinige verspreide tafels die de karige inrichting vormden. Zelfs de witgemantelde man, die met amper bedwongen gretigheid neerknielde op de grote zonnekrans in de brede planken vloer, was op dit ogenblik uit Nials gedachten verdwenen, hoewel weinigen hem zo gemakkelijk uit hun hoofd zouden zetten.

Jaret Byar had enige tijd gekregen om zich op re frissen voor hij bij Nial was geroepen, maar zowel zijn helm als zijn borstkuras leek door zijn reis dof en gedeukt. Donkere, diepliggende ogen schitterden koortsig en vurig in een gezicht waarvan elk flintertje vlees leek te zijn verdwenen. Hij droeg geen zwaard – niemand mocht dat in de nabijheid van Nial – maar hij leek een strak gespannen veer, een jachthond aan de riem.

Twee vuren in lange schouwen aan weerskanten van het vertrek hielden de late winterkou buiten. Het was slechts een eenvoudig krijgsmansvertrek; alles was van voortreffelijke kwaliteit, maar zonder verfraaiing – afgezien van de zonnekrans. De man die tot dit hoge ambt werd geroepen, bepaalde zelf de inrichting in de ontvangstkamer van de kapiteinheer-gebieder van de Kinderen van het Licht. De vlammende zon van bladgoud was door de vele geslachten van mensen met een verzoek al afgesleten, vervangen en weer afgesleten. Er lag genoeg goud om elk landgoed mét adelbrief in Amadicia te kopen. Tien jaar had Nial nu al over dat goud gelopen en hij had er nooit bij stilgestaan.

Zoals hij ook nooit aan de zonnekrans dacht die op de borst van zijn witte tuniek was geborduurd. Goud oefende weinig aantrekkingskracht uit op Pedron Nial.

Uiteindelijk richtte hij zijn ogen weer op de tafel naast hem, afgeladen met kaarten, brieven en verslagen. Tussen alle papieren lagen drie losjes opgerolde tekeningen. Met tegenzin pakte hij er een. Het maakte niet uit welke het was. Ze toonden alle hetzelfde tafereel, al kwamen ze van drie verschillende tekenaars.

Nials huid was even dun als afgeschraapt perkament, door ouderdom strak getrokken over een lichaam dat geheel uit botten en pezen leek te bestaan, maar van zwakte viel niets te bespeuren. Niemand bekleedde Nials ambt voor zijn haren wit waren en het was geen ambt voor mannen die zachter waren dan de stenen van de Koepel der Waarheid. Toch besefte hij opeens hoe strak de pezen stonden in zijn hand en hij besefte dat haast noodzakelijk werd. De tijd werd kort. Zijn tijd werd kort. Het moest genoeg zijn. Hij moest het genoeg maken. Hij dwong zich het dikke perkament half open te rollen, net genoeg om het gezicht te zien waar hij belang in stelde. Het krijt was gevlekt door de reis in zadeltassen, maar het gezicht was scherp. Een jongeman met grijze ogen en rossig haar. Hij leek lang, maar dat viel moeilijk te zeggen. Afgezien van het haar en de ogen, kon hij zonder opgewonden gefluister in elke stad wonen en leven. ‘Deze... deze jóngen heeft zich uitgeroepen tot de Herrezen Draak?’ mompelde Nial.

De Draak. De naam deed hem de winterkou en zijn leeftijd voelen. De naam die Lews Therin Telamon had gedragen toen hij iedere man die kon geleiden naar zijn ondergang leidde, toen en telkens weer, naar krankzinnigheid en dood, ook zichzelf. Meer dan drieduizend jaren waren verstreken nadat de trots van de Aes Sedai en de Oorlog van de Schaduw een einde hadden gemaakt aan de Eeuw der Legenden. Drieduizend jaar, maar voorspellingen en legenden hielpen de herinnering van de mensen, in ieder geval de kern als bijzonderheden waren vergeten. Lews Therin Verwantslachter. De man die het Breken van de Wereld had veroorzaakt, toen krankzinnigen die de Kracht uit de bron van het al konden tappen, bergen slechtten en eeuwenoude landen onder de wateren verdronken. Toen het aanzien van de gehele wereld was veranderd en alle overlevenden als dieren voor een bosbrand waren gevlucht. Het was niet geëindigd voor de dood van de laatste mannelijke Aes Sedai; pas toen kon een verstrooid menselijk ras pogen iets uit de puinhopen op te bouwen – daar waar tenminste nog puin lag. Het lag in de herinnering verankerd door de verhalen van moeders aan hun kinderen. En de voorspelling zei dat de Draak opnieuw geboren zou worden.

Nial had het eigenlijk niet als vraag bedoeld, maar Byar vatte het zo op. ‘Ja, mijn kapiteinheer-gebieder, dat heeft hij. De waanzin is groter dan bij elke valse Draak waarvan ik ooit heb gehoord. Duizenden hebben zich reeds bij hem aangesloten. Tarabon en Arad Doman voeren een burgeroorlog en strijden eveneens met elkaar. Op de Vlakte van Almoth en op de Kop van Toman wordt overal gevochten. Taraboners tegen Domani tegen Duistervrienden die om de Draak roepen. Er werd in ieder geval strijd geleverd tot de winter het onmogelijk maakte. Ik heb het zich nog nooit zo snel zien verspreiden, mijn kapiteinheer-gebieder. Alsof er een lantaarn in een hooischuur werd gegooid. De sneeuw heeft het vuur misschien gedempt, maar de vlammen zullen het komend voorjaar hoger oplaaien dan ooit.’

Nial bracht hem met een opgeheven vinger tot zwijgen. Tweemaal had Nial Byar zijn verhaal met een van woede en haat vlammende stem laten vertellen. Delen ervan kende Nial al door andere zegslieden en van sommige gebeurtenissen wist hij meer dan Byar, maar iedere keer voelde hij zich weer door het relaas bedrukt. ‘Geofram Bornhald en duizend Kinderen gedood. En de Aes Sedai hebben het gedaan. Je koestert geen enkele twijfel, Kind Byar?’

‘Geen, mijn kapiteinheer-gebieder. Na een schermutseling onderweg naar Falme heb ik twee feeksen uit Tar Valon gezien. Ze wisten ruim vijftig van onze mannen te doden voor we hen met pijlen hadden doorboord.’

‘Je weet zéker... heel zeker dat het Aes Sedai waren?’

‘De grond barstte open onder onze voeten.’ Byars woorden klonken vast en vol overtuiging. Die Jaret Byar had maar weinig fantasie; de dood was een deel van het krijgsleven, hoe die ook kwam. ‘Bliksems troffen onze rangen uit een heldere hemel, mijn kapiteinheer-gebieder, wat had het anders kunnen zijn?’

Nial knikte grimmig. Sinds het Breken van de Wereld waren er geen mannelijke Aes Sedai meer geweest, maar de vrouwen die deze titel nog steeds voerden, waren al erg genoeg. Ze gingen prat op hun drie geloften: geen onwaar woord te spreken, geen wapen te maken waarmee een mens kon worden gedood, en de Ene Kracht niet als wapen te gebruiken, tenzij tegen Duistervrienden en Schaduwgebroed. Maar nu hadden ze duidelijk getoond wat die geloften betekenden: pure leugens. Hij had altijd al geweten dat niemand zulke krachten zou willen bezitten, behalve om de Schepper te tarten en dat betekende dus het dienen van de Duistere.

‘En je kunt me niets vertellen over die mensen die Falme hadden bezet en de helft van mijn legioen hebben gedood?’

‘Mijn kapiteinheer Bornhald zei dat ze zich Seanchanen noemden, mijn kapiteinheer-gebieder,’ zei Byar nuchter. ‘Hij zei dat het Duistervrienden waren. Ondanks zijn dood werden ze door onze opmars verslagen.’ Zijn stem klonk steeds feller. ‘Er waren veel vluchtelingen uit de stad. Iedereen die ik heb gesproken, was het erover eens dat de vreemdelingen waren verslagen en gevlucht. Kapiteinheer Bornhald heeft dat klaargespeeld.’

Nial zuchtte zachtjes. Het waren bijna dezelfde woorden als Byar de eerste twee keer had gebruikt om een leger te beschrijven dat schijnbaar uit het niets was opgedoemd om Falme te bezetten. Een goed soldaat, dacht Nial, dat heeft Geofram Bornhald tenminste altijd gezegd, maar geen man die zelf iets kan bedenken.

‘Mijn kapiteinheer-gebieder,’ zei Byar opeens. ‘Kapiteinheer Bornhald heeft me écht het bevel gegeven dat ik me buiten de veldslag moest houden. Ik moest waarnemen en u verslag uitbrengen, en zijn zoon, heer Dain, vertellen hoe hij is gestorven.’

‘Ja, ja,’ zei Nial ongeduldig. Even nam hij Byars ingevallen gezicht op en voegde er toen aan toe: ‘Niemand twijfelt aan je eerlijkheid of moed. Het was precies wat Geofram Bornhald zou doen als hij voor een veldslag stond en vreesde dat zijn hele legermacht daar zou kunnen omkomen.’ En voor zo’n idee heb jij niet genoeg fantasie. Van deze man zou hij verder niets nieuws meer vernemen. ‘Je hebt het uitstekend gedaan, Kind Byar. Je hebt mijn toestemming om het Geofram Bornhalds zoon te berichten. Dain Bornhald is volgens de laatste rapporten met Emon Valda bij Tar Valon. Je mag je bij hen voegen.’

‘Dank u, mijn kapiteinheer-gebieder. Dank u.’ Byar ging staan en boog diep. Maar toen hij weer recht stond, aarzelde hij. ‘Mijn kapiteinheer-gebieder, wij werden verraden!’ In de woorden klonk zijn haat door als een scherpgetande zaag.

‘Door die ene Duistervriend waarover je vertelde, Kind Byar?’ Hij kon niet voorkomen dat er in zijn stem ook iets scherps doorklonk. Zijn plannen van een jaar lagen gebroken tussen de lijken van een duizendtal gesneuvelde Kinderen en Byar bleef maar over die ene man zeuren. ‘Die jonge smid die je maar twee keer hebt gezien, die Perijn uit Tweewater?’

‘Ja, mij n kapiteinheer-gebieder. Ik weet niet hoe, maar ik weet dat hij schuldig is. Ik weet het zeker.’

‘Ik zal zien wat we eraan kunnen doen, Kind Byar.’

Byar wilde nog iets zeggen, maar Nial hief zijn magere hand om dat te voorkomen. ‘Je mag gaan.’ De man met het ingevallen gezicht kon zich slechts buigend terugtrekken.

Toen de deur achter hem dichtviel, liet Nial zich in zijn zetel zakken. Waarom haatte Byar die Perijn zo erg? Er waren veel te veel Duistervrienden om de kracht van je haat aan één persoon te verspillen. Te veel Duistervrienden, hoog en laag, die zich verborgen achter vlotte tongen en open glimlachjes en die allemaal de Duistere dienden. Maar het kon geen kwaad een naam aan de lijsten toe te voegen. Hij schoof in zijn harde stoel heen en weer en probeerde het zijn oude botten wat gemakkelijker te maken. Het was niet voor het eerst dat hij vaag bedacht dat een kussen geen grote weelde inhield. En niet voor het eerst onderdrukte hij die gedachte ferm. De wereld ging aan chaos ten onder en hij had geen tijd voor gedachten over zijn gevorderde leeftijd.

Hij speelde in gedachten met alle tekenen die een ramp voorspelden. De oorlog had Tarabon en Arad Doman stevig in zijn greep. Cairhien werd verscheurd door burgeroorlog en de oorlogskoorts liep hoog op in Tyr en Illian, de eeuwenlange vijanden van weleer. Op zichzelf betekenden die oorlogen niets. Mensen voerden oorlog – maar gewoonlijk was er slechts een tegelijk. En behalve die valse Draak op de Vlakte van Almoth trok een tweede Saldea uit elkaar en werd Tyr geplaagd door een derde valse Draak. Drie tegelijk. Het moeten alledrie valse Draken zijn. Dat kan niet anders!

En daar voegden zich nog een tiental feiten bij, sommige misschien ongegronde geruchten, maar als je ze bij dit alles optelde... Er waren Aiel gezien, ver in het westen in Morland en Kandor. Het waren er maar twee of drie tegelijk, maar een of duizend... De Aiel waren al die jaren na het Breken van de Wereld slechts één keer de Woestenij uitgekomen. Alleen tijdens de Aiel-oorlog waren ze voor het eerst die ellendige wildernis uitgetrokken. Van de Atha’an Miere, het Zeevolk, ging het verhaal dat ze handel lieten liggen om naar voortekenen te zoeken. Wat ze precies zochten, wilden ze niet zeggen, maar hun schepen zeilden half beladen uit, soms zelfs leeg. Illian had voor het eerst in bijna vierhonderd jaar de Grote Jacht op de Hoorn uitgeroepen. Hun Jagers waren op zoek naar die legendarische hoorn, de Hoorn van Valere, die volgens de voorspellingen dode helden uit het graf opriep om in Tarmon Gai’don te strijden, de Laatste Slag tegen de Schaduw. Er gingen ook geruchten over de Ogier, die zich altijd zo afzijdig hielden dat de meeste mensen dachten dat ze een legende waren. Maar zij wilden uit hun wijd en zijd verspreide steddings bij elkaar komen. Waar Nial het grootste belang aan hechtte, was het bericht dat de Aes Sedai blijkbaar openlijk waren opgetreden. Men fluisterde dat ze enkele zusters naar Saldea hadden gestuurd om op te treden tegen die valse Draak Mazrim Taim. Het kwam maar zelden bij mannen voor, maar Taim kon de Ene Kracht geleiden. Dat was op zich al beangstigend en verachtelijk, en er waren maar weinigen die meenden dat zo iemand zonder hulp van de Aes Sedai verslagen kon worden. Het was beter Aes Sedai-hulp te gedogen dan die onvermijdelijke verschrikkingen van zijn waanzin onder ogen te zien. Zulke mannen werden zonder uitzondering waanzinnig. Maar Tar Valon had blijkbaar andere Aes Sedai uitgezonden, die de valse Draak in Falme dienden te steunen. Alleen zo konden de feiten worden verklaard. Het plan verkilde het merg in zijn botten. De chaos groeide; wat voorheen ongehoord was, gebeurde nu regelmatig. De gehele wereld leek in een draaikolk te komen die dreigde over te gaan in een maalstroom. Het stond voor hem vast: de Laatste Slag kwam eraan. Al zijn plannen waren vernietigd. Plannen die zijn naam voor honderden generaties bij de Kinderen zouden hebben bevestigd. Maar onrust betekende kansen en hij had nieuwe plannen, met nieuwe oogmerken. Mits hij de kracht en de wil kon behouden om ze uit te voeren. Licht, laat me lang genoeg in leven blijven.

Een beschaafd klopje op de deur verdreef zijn sombere gedachten. ‘Binnen!’ snauwde hij.

Een bediende in een wit met gouden jas en kniebroek kwam buigend binnen. Met de ogen op de vloer gericht kondigde hij aan dat Jaichim Carridin, Gezalfde van het Licht, Inquisiteur van de Hand van het Licht, zich meldde op bevel van de kapiteinheer-gebieder. Carridin volgde de man op de hielen en wachtte Nials bevestiging niet eens af. Nial gebaarde de dienaar te gaan.

Nog voor de deur geheel dicht was, liet Carridin zich met een zwaai van zijn sneeuwwitte mantel op een knie zakken. Achter de zonnekrans op zijn mantel stond de scharlakenrode herdersstaf van de Hand van het Licht, door velen de Ondervragers genoemd, hoewel zelden recht in hun gezicht. ‘Aangezien u mijn aanwezigheid verlangt, mijn kapiteinheer-gebieder,’ zei hij met vaste stem, ‘ben ik uit Tarabon teruggekomen.’

Nial stond hem even aan te kijken. Carridin was lang, van middelbare leeftijd, met een zweem van grijs in het haar, maar toch gezond en sterk. Zijn zwarte, diepliggende ogen stonden, als altijd, alwetend. Terwijl de kapiteinheer-gebieder hem bestudeerde, verblikte hij niet en er waren weinig mannen met zo’n zuiver geweten of zulke sterke zenuwen. Carridin knielde slechts en wachtte even kalm of het iets alledaags was om zonder tegenspraak zijn bevel neer te leggen en onverwijld naar Amador terug te keren, zonder dat hem een reden werd verstrekt. Maar ja, er werd gezegd dat Jaichim Carridin langer kon wachten dan een steen.

‘Sta op, Kind Carridin.’ Toen de andere man opstond, voegde Nial eraan toe: ‘Ik heb verontrustend nieuws uit Falme ontvangen.’ Carridin streek de plooien van zijn mantel glad terwijl hij antwoord gaf. Zijn stem was op het randje van gepast ontzag, bijna alsof hij met een gelijke sprak en niet met de man voor wie hij de eed van gehoorzaamheid had afgelegd. ‘Mijn kapiteinheer-gebieder doelt op het nieuws dat u door Kind Jaret Byar werd gebracht, de rechterhand van wijlen kapiteinheer Bornhald.’

Er trilde een spiertje in Nials ooghoek, een oude voorbode van woede. Slechts drie mensen behoorden te weten dat Byar in Amador was, en alleen Nial wist waar hij vandaan kwam. ‘Wees niet te bijdehand, Carridin. Jouw verlangen alles te weten kan je op een slechte dag nog aan je eigen Ondervragers overleveren.’

Carridins mond verstrakte bij het horen van die titel, maar hij liet niets merken. ‘Mijn kapiteinheer-gebieder, de Hand zoekt overal naar de waarheid, om het Licht te dienen.’

Om het Licht te dienen. Niet om de Kinderen van het Licht te dienen. Alle Kinderen dienden het Licht, maar Pedron Nial vroeg zich regelmatig af of de Ondervragers zich wel tot de Kinderen rekenden. ‘En welke waarheid heb je voor mij over de gebeurtenissen in Falme?’

‘Duistervrienden, mijn kapiteinheer-gebieder.’

‘Duistervrienden?’ In het gegrinnik van Nial klonk geen vermaak. ‘Nog maar enkele weken geleden ontving ik rapporten van je dat Geofram Bornhald een dienaar van de Duistere was, omdat hij tegen jouw bevelen in zijn legioen naar de Kop van Toman had verplaatst.’ Zijn stem werd dreigend zacht. ‘Moet ik nu aannemen dat Bornhald, als Duistervriend, duizend Kinderen naar hun dood leidde om andere Duistervrienden te bestrijden?’

‘Of hij wel of geen Duistervriend was, zal altijd onbekend blijven,’ zei Carridin gladjes, ‘aangezien hij stierf voor de vraag hem gesteld kon worden. De plannen van de Schaduw zijn duister en lijken vaak vreemd voor hen die in het Licht gaan. Maar dat de veroveraars van Falme Duistervrienden zijn, lijdt geen twijfel. Duistervrienden en Aes Sedai die een valse Draak steunen. De Ene Kracht doodde Bornhald en zijn mannen, daar ben ik zeker van, mijn kapiteinheer-gebieder, net zoals de legers werden vernietigd die Tarabon en Arad Doman hadden uitgezonden om de Duistervrienden in Falme te bestrijden.’

‘En die verhalen dan dat de bezetters in Falme van de andere kant van de Arythische Oceaan kwamen?’

Carridin schudde zijn hoofd. ‘Mijn kapiteinheer-gebieder, mensen vertellen altijd geruchten. Sommigen stellen dat het de legers zijn die Artur Haviksvleugel duizend jaar geleden over de Oceaan zond en die nu zijn teruggekomen om het land op te eisen. Ja, sommigen beweren zelfs dat ze Haviksvleugel zelf in Falme hebben gezien. En de helft van de helden van weleer, bovendien. Het westen is van Tarabon tot Saldea een borrelende ketel van nieuwe geruchten en iedere dag steken honderden nieuwe geruchten de kop op, het ene nog schandaliger dan het vorige. Die zogenaamde Seanchanen waren niet meer dan een troep Duistervrienden van her en der die een valse Draak kwamen steunen, maar ditmaal werden ze ook gesteund door Aes Sedai.’

‘Heb je daar bewijs van?’ Nial zei het alsof hij de uitspraak in twijfel trok. ‘Heb je gevangenen?’

‘Nee, mijn kapiteinheer-gebieder. Zoals Kind Byar u ongetwijfeld zal hebben verteld, is het Bornhald gelukt ze zulke zware verliezen toe te brengen dat ze alle kanten op zijn gevlucht. En zeker niemand van de ondervraagden wilde toegeven dat hij de valse Draak steunde. Wat een bewijs betreft... ik heb er twee argumenten voor. Staat mijn kapiteinheer-gebieder me toe...?’ Nial maakte een ongeduldig gebaar.

‘Het eerste bewijs bestaat uit het ontbreken van iets. Weinig schepen hebben getracht de Arythische Oceaan over te steken en de meeste zijn nooit teruggekeerd. De schepen die terugkwamen, zijn omgekeerd toen ze gebrek aan voedsel en water kregen. Zelfs het Zeevolk wil de Oceaan niet oversteken en dat volk zeilt overal waar het winst kan maken, zelfs naar de landen achter de Aielwoestenij. Mijn kapiteinheer-gebieder, als er écht landen zijn aan de andere kant van het water, dan liggen ze veel te ver weg om erheen te varen, de Oceaan is te groot. Om er een heel leger overheen te voeren, zou even onmogelijk zijn als een mens die kan vliegen.’

‘Misschien,’ zei Nial langzaam. ‘Het geeft zeker een aanwijzing. Wat is je tweede argument?’

‘Mijn kapiteinheer-gebieder, vele ondervraagden vertelden over monsters die voor de Duistervrienden vochten en hielden dat zelfs vol tot aan de hoogste ondervragingsgraad. Wat kunnen het anders zijn dan Trolloks en ander Schaduwgebroed die op de een of andere wijze uit de Verwording zijn gehaald?’ Carridin spreidde zijn handen alsof dit afdoende was. ‘De meeste mensen denken dat Trolloks verzinsels en leugens zijn van reizigers en de meeste anderen nemen aan dat ze allemaal in de Trollok-oorlogen werden gedood. Nou, dan zullen ze elke Trollok toch een monster noemen?’

‘Ja. Ja, misschien heb je gelijk, Kind Carridin. Misschien, zeg ik.’ Hij wilde Carridin niet de voldoening geven door zijn instemming te laten blijken. Laat hem maar een tijdje gaar stoven. ‘Maar hoe staat het met hem?’ Hij gebaarde naar de opgerolde tekeningen. Als hij Carridin goed inschatte, had de Inquisiteur al eigen tekeningen in zijn kamer. ‘Hoe gevaarlijk is hij? Kan hij de Ene Kracht geleiden?’ De Inquisiteur haalde slechts zijn schouders op. ‘Hij kan wellicht geleiden, misschien ook niet. Als ze dat willen, kunnen de Aes Sedai iedereen ongetwijfeld laten denken dat een kat kan geleiden. Wat betreft de vraag hoe gevaarlijk hij is... Elke valse Draak is gevaarlijk tot hij onschadelijk is gemaakt, en een geleider die openlijk de macht van Tar Valon achter zich heeft, is tien keer zo gevaarlijk. Maar hij is momenteel minder gevaarlijk dan hij over een half jaar zal zijn, als we er niets aan doen. De gevangenen die ik heb ondervraagd, hebben hem nooit gezien en hebben geen idee waar hij zich nu bevindt. Zijn strijdmacht is verspreid. Ik betwijfel of er zich meer dan tweehonderd verzameld hebben. De Taraboners en de Domani, elk van hen, kunnen hem wegvagen als ze het niet zo druk hadden met hun onderlinge strijd.’

‘Zelfs een valse Draak,’ zei Nial droogjes, ‘is niet genoeg om te vergeten dat ze al ruim vierhonderd jaar over de Vlakte van Almoth kibbelen. Alsof een van die twee landen ooit de kracht had de Vlakte te beheersen.’ Carridins gezicht veranderde niet en Nial vroeg zich af hoe hij zich zo kalm kon houden. Je zult niet lang meer kalm blijven, Ondervrager.

‘Het is onbelangrijk, mijn kapiteinheer-gebieder. De winter houdt hen allen binnen, afgezien van een enkele schermutseling of een overval. Zodra het warm genoeg is en troepen zich kunnen verplaatsen... Bornhald heeft op de Kop van Toman slechts de helft van zijn legioen de dood ingevoerd. Met de overblijvende helft zal ik op de valse Draak jagen tot hij gedood is. Een lijk is voor niemand gevaarlijk.’

‘En als je voor hetzelfde gevaar komt te staan als Bornhald? Aes Sedai die de Kracht geleiden om te doden?’

‘Hun tovenarij beschermt hen niet voor een pijl of een mes in het donker. Ze sterven even snel als ieder ander.’ Carridin glimlachte. ‘Ik beloof u dat ik voor de zomer succes heb geboekt.’ Nial knikte. De man borrelde nu over van vertrouwen. Hij was er zeker van dat de gevaarlijke vragen al gesteld zouden zijn, als ze gesteld zouden worden. Je had je moeten herinneren, Carridin, dat ik als een uitstekend tacticus gezien werd. ‘Waarom,’ zei hij kalm, ‘heb je je eigen strijdmacht niet naar Falme geleid? Duistervrienden op de Kop van Toman, een heel leger van de Duistere in Falme, waarom heb je geprobeerd Bornhald tegen te houden?’

Carridin knipperde met zijn ogen, maar zijn stem bleef kalm. ‘Aanvankelijk waren het slechts geruchten, mijn kapiteinheer-gebieder. Zulke wilde geruchten dat niemand ze wilde geloven. Tegen de tijd dat ik de waarheid had achterhaald, was Bornhald al in de strijd verwikkeld. Hij was dood en de Duistervrienden waren wijd en zijd verspreid. Bovendien was het mijn taak het Licht op de Vlakte van Almoth te brengen. Ik kon niet tegen mijn bevelen ingaan door geruchten na te jagen.’

‘Je taak?’ vroeg Nial met stemverheffing, opstaand van zijn stoel. Carridin was een hoofd groter, maar de Inquisiteur deed een stap naar achteren. ‘Je taak? Het was jouw taak de Vlakte van Almoth te veroveren! Een lege emmer, eigendom van niemand, afgezien van enkele aanspraken en lege woorden, en jij hoefde die lege emmer slechts te vullen. Almoth was als natie weer uit de dood herrezen, onder de heerschappij van de Kinderen van het Licht, die dan geen lippendienst meer hoefden te bewijzen aan een dwaas van een koning. Amadicia en Almoth, een klem rond Tarabon. We zouden daar over vijf jaar veel meer macht bezitten dan hier in Amadicia! En jij hebt er een rotzooi van gemaakt!’

Eindelijk verdween de glimlach. ‘Mijn kapitein heer-gebieder.’ protesteerde Carridin. ‘Ik kon toch onmogelijk voorzien wat er ging gebeuren? Weer een nieuwe valse Draak, Tarabon en Arad Doman die eindelijk ten oorlog trekken nadat ze al zolang slechts naar elkaar hadden gegromd. En die Aes Sedai die eindelijk onthullen wat ze zijn, na zich drieduizend jaar te hebben verscholen! Maar desondanks is nog niet alles verloren. Ik kan de valse Draak vinden en vernietigen voor zijn volgelingen zich verzamelen. En als de Taraboners en de Domani zichzelf ten slotte hebben uitgeput, kunnen ze met weinig moeite van de vlakte worden...’

‘Nee!’ snauwde Nial. ‘Aan jouw plannen komt hier en nu een einde, Carridin. Misschien kan ik je beter aan je eigen Ondervragers overgeven. De Groot-Inquisiteur zou geen bezwaar maken. Die loopt al knarsetandend naar een zondebok te zoeken. Hij zou nooit een eigen man naar voren schuiven, maar hij zal niet tegenstribbelen als ik jouw naam noem. Enkele dagen van ondervragen en je bekent alles. Je zou jezelf een Duistervriend noemen. Binnen een week ligt je hoofd onder de bijl van de beul.’

Zweet parelde op Carridins voorhoofd. ‘Mijn kapiteinheer-gebieder lijkt erop te wijzen dat er een andere weg is. Als hij die wil noemen, ben ik tot gehoorzaamheid gezworen.’

Nu, dacht Nial. Nu moeten de stenen rollen. Hij kreeg kippenvel over zijn hele lichaam, alsof hij op het slagveld was en opeens besefte dat er binnen zo’n honderd pas slechts vijanden waren. Kapiteinheer-gebieders gingen niet naar de beul, maar van meer dan een was bekend dat hij plots en onverwachts was gestorven, een korte rouwtijd had gekregen en snel vervangen door een man met minder gevaarlijke ideeën.

‘Kind Carridin,’ zei hij ferm, ‘jij persoonlijk gaat ervoor zorgen dat die valse Draak niet sterft. En als je ook maar één Aes Sedai ontmoet die tegen en niet voor hem is, maak je gebruik van je “messen in het duister”.’

De mond van de Inquisiteur viel open. Hij herstelde zich echter snel en nam Nial nadenkend op. ‘Een Aes Sedai doden is een plicht, maar... toestaan dat een valse Draak vrij rondzwerft? Dat... dat zou... verraad zijn. En een lastering van het Licht.’

Nial haalde diep adem. Hij kon de onzichtbare messen voelen die in de schaduw op hem wachtten. Maar hij had zich nu vastgelegd. ‘Het is geen verraad om te doen wat gedaan moet worden. Zelfs een lastering kan worden gedoogd ter wille van de goede zaak.’ Louter die twee zinnen waren al voldoende voor zijn dood. ‘Weet je hoe je mensen achter je kunt krijgen, Kind Carridin? Op de snelste manier? Nee? Laat een leeuw, een verscheurende leeuw, los in de straten. Als de paniek opsteekt, als ze hun darmen voelen leegstromen als water, zeg dan rustig dat jij het zult oplossen. Dan dood je het beest en beveel je het karkas ergens op te hangen waar iedereen het kan zien. Voor ze tijd krijgen om na te denken, geef je het volgende bevel en men zal gehoorzamen. En als je steeds maar nieuwe bevelen geeft, zullen ze steeds gehoorzamen, want jij bent de man die hen gered hebt en wie kan er beter leiding geven?’

Carridin bewoog zijn hoofd onzeker. ‘Bedoelt u... dat u alles in handen wilt krijgen, mijn kapiteinheer-gebieder? Niet alleen de Vlakte van Almoth, maar ook Tarabon en Arad Doman?’

‘Wat mijn bedoelingen zijn, houd ik voor me. Jij hebt slechts te gehoorzamen zoals je gezworen hebt. Ik reken erop dat ik vanavond hoor dat boodschappers op snelle paarden naar de Vlakte zijn vertrokken. Ik ben er zeker van dat je de opdracht op de juiste manier zult verwoorden, zodat niemand er iets verdachts in ziet. Als je iemand wilt lastig vallen, laat het dan Taraboners en Domani zijn. Het zou niet best zijn als ze mijn leeuw zouden doden. Nee, wij zullen vrede tussen hen afdwingen in naam van het Licht.’

‘Zoals mijn kapiteinheer-gebieder beveelt,’ zei Carridin gladjes. ‘Ik luister en gehoorzaam.’ Te effen.

Nial toonde een kille glimlach. ‘Indien jij je door je eed niet genoeg gebonden acht, denk dan hieraan: als deze valse Draak sterft voor ik zijn dood beveel of als hij onder de hoede komt van de Tar Valon-feeksen, zul je op een ochtend gevonden worden met een dolk midden in je hart. En mocht mij een... ongeluk overkomen – zelfs als ik gewoon overlijd vanwege mijn leeftijd – dan volg je mij binnen een maand.’

‘Mijn kapiteinheer-gebieder, ik heb gehoorzaamheid gezworen...’

‘Dat heb je gedaan, ja,’ onderbrak Nial hem. ‘Zorg dat je ernaar leeft. Ga... nu!’

‘Zoals mijn kapiteinheer-gebieder gebiedt.’ Ditmaal klonk Carridins stem niet zo vast.

De deur ging achter de Inquisiteur dicht. Nial wreef zich langzaam in zijn handen. Hij had het koud. De stenen rolden en het viel niet te voorspellen hoeveel ogen boven zouden liggen als ze waren uitgerold. De Laatste Slag kwam eraan. Niet het Tarmon Gai’don van de legenden, waarin de uitgebroken Duistere zou strijden met de Herrezen Draak, nee, hij wist wel zeker van niet. De Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden hadden misschien een opening gemaakt in de kerker van de Duistere in Shayol Ghul, maar Lews Therin Verwantslachter en zijn Honderd Gezellen hadden die weer verzegeld. De tegenaanval had de mannelijke helft van de Ware Bron voor eeuwig besmet en had mannelijke Aes Sedai krankzinnig gemaakt, waardoor het Breken was begonnen, maar een Aes Sedai van vroeger kon dingen doen die tien feeksen uit Tar Valon samen nog niet konden. De zegels die zij hadden gemaakt, zouden het houden.

Pedron Nial was een man van kille logica en had voor zichzelf bedacht hoe Tarmon Gai’don zou zijn. Horden woeste Trolloks zouden uit de Grote Verwording naar het zuiden optrekken, zoals ze tweeduizend jaar geleden tijdens de Trollok-oorlogen hadden gedaan. Myrddraal, de Halfmannen, zouden hen aanvoeren en misschien zelfs nieuwe menselijke Gruwheren, gekozen uit de Duistervrienden. De mensheid, verdeeld in naties van elkaar bestrijdende volkeren, zou hen niet kunnen weerstaan. Maar hij, Pedron Nial, zou de mensheid achter de banieren van de Kinderen van het Licht verenigen. Er zouden nieuwe legenden worden geschreven om te vertellen hoe Pedron Nial Tarmon Gai’don had gestreden en had overwonnen.

‘Maar eerst dienen we een woeste leeuw in de straten los te laten,’ mompelde hij. ‘Een woeste leeuw?’

Nial wervelde rond toen een uitgemergelde kleine man met een grote snavelneus van achter een opgehangen banier glipte. Even was een dichtglijdend paneel te zien voor de banier weer tegen de muur terugviel. ‘Ik heb je die doorgang laten zien, Ordeith,’ snauwde Nial, ‘zodat je op mijn oproep kon verschijnen zonder dat de halve burcht dat weet, niet om mijn persoonlijke gesprekken af te luisteren.’ Ordeith maakte gladjes een buiging toen hij naar Nial liep. ‘Afluisteren, Grote Heer? Zoiets zou ik nooit doen. Ik ben hier net en hoorde toevallig uw laatste woorden. Meer niet.’ Zijn gezicht toonde een half spottende glimlach, maar die leek in zijn gezicht gegraveerd, want Nial had hem nooit anders gezien, zelfs niet als de man geen reden had om te denken dat er iemand keek.

Midden in de winter was de spichtige kleine man vorige maand in Amadicia aangekomen, in lompen en half bevroren. Hij had zich op een of andere wijze door alle rangen van wachten heen weten te smoezen om Pedron Nial zelf te spreken. Hij leek dingen te weten van de gebeurtenissen op de Kop van Toman die niet waren opgenomen in de omvangrijke en toch vage rapporten van Carridin, of in Byars verhaal, of in enig ander verslag of gerucht dat Nial had bereikt. Zijn naam was natuurlijk verzonnen. In de Oude Spraak betekende Ordeith ‘Wormhout’, maar toen Nial hem daarop aansprak, zei de kleine man alleen: ‘Wie wij waren, is voor de mensheid verloren gegaan en het leven is bitter.’ Maar hij was slim en hij had Nial geholpen het patroon in de gebeurtenissen te ontdekken.

Ordeith ging naar de tafel toe en pakte een tekening op. Toen hij die half openrolde en het gezicht van de jongeman zichtbaar werd, was zijn glimlach zo verwrongen dat het wel een grimas leek. Nial was nog steeds boos dat de man ongevraagd was verschenen. ‘Vind je een valse Draak leuk, Ordeith, of ben je er bang voor?’

‘Een valse Draak?’ vroeg Ordeith zachtjes. ‘Ja. Ja natuurlijk, dat moet wel. Wie zou het anders kunnen zijn.’ Hij lachte, een schril blaffend geluid dat langs Nials zenuwen raspte. Soms dacht Nial dat Ordeith op z’n minst half gek was.

Maar hij is slim, gek of niet. ‘Wat bedoel je, Ordeith? Zo te horen ken je hem.’

Ordeith schrok op, alsof hij was vergeten dat de kapiteinheer-gebieder aanwezig was. ‘Hem kennen? O ja, ik ken hem. Hij heet Rhand Altor. Hij komt uit Tweewater, ergens ver weg aan de grens van Andor, en hij is zo’n zwarte Duistervriend dat uw ziel van pijn ineen zou krimpen als u er maar de helft van wist.’

‘Tweewater,’ peinsde Nial. ‘Iemand anders heeft een tweede Duistervriend uit die streek genoemd, een andere jongeman. Vreemd om te bedenken dat Duistervrienden uit zo’n gebied komen. Maar ze zitten echt overal.’

‘Nog een, Grote Heer?’ zei Ordeith. ‘Uit Tweewater? Is dat misschien Martrim Cauton of Perijn Aybara? Ze zijn van dezelfde leeftijd en bijna even verdorven.’

‘Hij werd Perijn genoemd,’ zei Nial met een frons. ‘Drie jongens, zei je? Uit Tweewater komt alleen wol en tobak. Ik betwijfel of er een andere bewoonde streek zo afgelegen ligt als Tweewater.’

‘In een stad moet een Duistervriend zijn aard min of meer verborgen houden. Ze worden gezien met anderen, met vreemdelingen die uit andere steden komen en weer weggaan om berichten door te geven van wat ze hebben gezien. Maar in stille dorpjes, afgesneden van de wereld, waar maar weinig vreemden ooit heen gaan... Is er een betere plek waar iedereen Duistervriend kan zijn?’

‘Hoe komt het dat je de namen van die drie Duistervrienden kent, Ordeith? Drie Duistervrienden uit een Lichtverlaten plek. Je koestert te veel geheimen, Wormhout, en je schudt meer verrassingen uit je mouw dan een speelman.’

‘Een man kan toch nooit alles vertellen wat hij weet, Grote Heer,’ zei de kleine man effen. ‘Het zouden slechts praatjes zijn, tot ze opeens van nut zijn. Ik zal u dit zeggen, Grote Heer. Die Rhand Altor, die Draak, heeft diepe wortels in Tweewater.’

‘Valse Draak!’ zei Nial scherp en de andere man maakte een buiging. ‘Uiteraard, Grote Heer. Ik versprak me.’

Opeens drong het tot Nial door dat Ordeiths handen de tekening verfrommelden en verscheurden. Hoewel zijn gezicht alleen die sardonische grijns vertoonde, kromden zijn handen zich krampachtig rond het perkament.

‘Laat dat!’ beval Nial. Hij trok de tekening uit Ordeiths handen en streek haar zo goed mogelijk weer glad. ‘Zoveel afbeeldingen heb ik niet van de man dat ik er lichtvaardig een kan laten vernielen.’ Een groot deel van de tekening was nog maar een vlek en over de borst van de jongeman liep een scheur, maar als door een wonder was het gezicht gaaf gebleven.

‘Vergeef me, Grote Heer.’ Ordeith maakte een diepe buiging en zijn glimlach leek vastgeplakt te zitten, ik haat Duistervrienden.’ Nial bekeek het met krijt getekende gezicht. Rhand Altor, uit Tweewater. ‘Misschien moet ik plannen maken voor dat Tweewater. Als de sneeuw is gesmolten. Misschien.’

‘Zoals de Grote Heer wenst,’ zei Ordeith effen.

Carridin beende door de gangen van de Burcht van het Licht en zijn verbeten grijns zorgde ervoor dat anderen hem ontweken, al waren er eerlijk gezegd toch weinig die het gezelschap van Ondervragers zochten. Bezige dienaren probeerden in de stenen muren op te gaan en zelfs mannen met de gouden knopen van hoge rang op de witte mantels sloegen een zijgang in toen ze zijn gezicht zagen. Hij gooide de deur van zijn kamer open, smeet hem dicht en voelde niets van zijn gebruikelijke voldaanheid bij de mooie tapijten uit Tarabon en Tyr in rijke rode, gouden en blauwe kleuren, de afgeschuinde spiegels uit Illian, het goudbladpatroon op de lange, prachtig gesneden tafel in het midden van de kamer. Een meestervakman uit Lugard had er bijna een jaar lang aan gewekt. Maar dit keer zag hij dat alles amper.

‘Sharbon!’ Voor het eerst verscheen zijn persoonlijke dienaar niet ogenblikkelijk, terwijl hij toch werd geacht de vertrekken te doen. ‘Het Licht verzenge je, Sharbon! Waar zit je?’

Vanuit zijn ooghoeken zag hij iets bewegen en hij draaide zich erheen met de bedoeling Sharbon stijf te vloeken. Zijn gevloek verstierf meteen toen een Myrddraal nog een stap dichterbij kwam met de soepele gratie van een slang.

Hij leek op een man, niet groter dan gemiddeld, maar daarmee hield elke verdere gelijkenis op. De nachtzwarte kleren en mantel die bij een beweging nauwelijks bewogen, maakten zijn made-witte huid zelfs nog bleker. En... hij had geen ogen. De oogloze blik deed Carridin huiveren van vrees, zoals hij al duizenden angst had aangejaagd. ‘Wat...’ Carridin zweeg om weer speeksel in zijn mond terug te krijgen, om zijn stem weer gewoon te laten klinken. ‘Wat doe jij hier?’ Nog steeds klonk het schril.

De bloedeloze lippen van de Halfman kromden zich tot een glimlach. ‘Waar schaduw is, kan ik gaan.’ Zijn stem klonk als een slang tussen dode bladeren, ik hou graag een oog op allen die mij dienen.’ ik dien...’

Het had geen zin. Met moeite rukte Carridin zijn ogen los van die gladde leegte van het dofbleke deeggezicht en draaide zich om. Een rilling liep langs zijn ruggengraat nu hij met de rug naar de Myrddraal stond. In de spiegel voor hem was alles duidelijk zichtbaar. Maar niet de Halfman. De Myrddraal was een wazige vlek. Nauwelijks geruststellend maar beter dan hem recht in het gezicht te kijken. Carridins stem werd vaster.

‘Ik dien de...’ Hij onderbrak zichzelf toen hij weer besefte waar hij was. Midden in de Burcht van het Licht. Het gerucht van een fluistering van de woorden die hij wilde zeggen, zou hem meteen overleveren aan de Hand van het Licht. Het laagste Kind zou hem ter plekke doodslaan als hij het hoorde. Hij was alleen, afgezien van de Myrddraal, en misschien Sharbon. Waar is die vervloekte vent? Het zou goed zijn als er iemand bij hem was om die blik van de Myrddraal te delen, zelfs als diegene later zou moeten worden verwijderd – maar toch sprak hij zachter, ik dien de Grote Heer van het Duister, zoals u. Wij dienen beiden.’

‘Als je het zo wilt opvatten.’ De Myrddraal lachte, een geluid dat Carridins botten deed huiveren. ‘Desondanks wil ik weten waarom je hier bent en niet op de Vlakte van Almoth.’ ik... mij werd dit bevolen door de kapiteinheer-gebieder.’ De Myrddraal gromde. ‘De woorden van jouw kapiteinheer-gebieder zijn stront! Jou werd opgedragen de mens met de naam Rhand Altor te vinden en hem te doden. Dat kwam eerst. Allereerst! Waarom gehoorzaam je niet?’

Carridin haalde diep adem. Die ogen op zijn rug voelden aan als een mes dat langs zijn ruggengraat schraapte. ‘Er zijn... dingen veranderd. Sommige zaken zijn me gedeeltelijk uit handen genomen.’ Een rauw raspend geluid leek in zijn hoofd rond te draaien. De Myrddraal haalde zijn hand over het tafelblad heen en vier stroken hout krulden onder zijn nagels omhoog. ‘Er is niets veranderd, mens. Je verzaakte je geloften aan het Licht en zwoer nieuwe eden, en die eden zul je volgen.’

Carridin staarde naar de groeven die het prachtige hout beschadigden en slikte moeizaam, ik begrijp het niet! Waarom is het opeens zo belangrijk hem te doden? Ik dacht dat de Grote Heer van het Duister hem wilde gebruiken!’

‘Ondervraag je mij? Ik zou je tong eruit moeten rukken. Het is niet aan jou vragen te stellen. Of te begrijpen. Het is aan jou te gehoorzamen. Jouw gehoorzaamheid zou honden nog wat kunnen leren. Begrijp je dat? Neer, hond, gehoorzaam je meester.’ Woede wurmde zich door de vrees heen en Carridins hand tastte naar zijn zwaard, maar dat was er niet. Het lag in de kamer ernaast, waar hij het had achtergelaten toen hij Pedron Nial ging opzoeken. De Myrddraal bewoog nog sneller dan een aanvallende adder. Carridin opende zijn mond voor een schreeuw toen de hand van de Myrddraal zich met een bot verpletterende greep om zijn pols sloot; botten schoven langs elkaar en pijnscheuten schoten door zijn arm. De schreeuw verliet zijn mond niet, want de andere hand van de Halfman greep zijn kin en perste zijn kaken op elkaar. Zijn hielen gingen omhoog en toen zijn tenen. Grommend en naar adem snakkend hing hij bevend in de handen van de Myrddraal.

‘Luister, mens. Jij zult die jongeman opzoeken en hem zo snel mogelijk doden. Denk niet dat je je kunt schuilhouden. Er zijn andere Kinderen die mij zullen vertellen of je faalt. Maar ik kan je wat meer aanmoediging schenken. Als die Rhand Altor niet binnen een maand dood is, zal ik een van je eigen bloedverwanten nemen. Een zoon, een dochter, een zuster, een oom. Je zult pas weten wie, als mijn keuze krijsend is gestorven. Als Altor de maand erna nog steeds leeft, zal ik een volgende nemen. En een volgende. En een volgende. En als er van je hele familie niemand meer in leven is en hij leeft nog steeds, dan neem ik jou mee naar Shayol Ghul.’ Hij glimlachte. ‘Het zal jaren duren voor je sterft, mens. Begrijp je me nu?’

Carridin maakte een half grommend, half jankend geluid. Hij dacht dat zijn nek zou breken.

Met een snauw smeet de Myrddraal hem de kamer door. Carridin klapte tegen een muur en zakte half verdoofd op het tapijt neer. Met zijn gezicht op de grond snakte hij naar adem. ‘Begrijp je me, mens?’

‘Ik... ik luister en gehoorzaam,’ kon Carridin nog tegen het vloerkleed uitbrengen. Er kwam geen antwoord.

Hij keek om en kromp ineen door de pijn in zijn nek. Hij was alleen, de kamer was verder leeg. Halfmannen bereden de schaduwen als paarden, vertelden de legenden, en als zij zich afwendden, verdwenen ze. Geen muur kon hen buiten houden. Carridin wilde huilen. Hij duwde zichzelf op en vervloekte de pijn in zijn pols.

De deur ging open en Sharbon, een plompe man, haastte zich naar binnen met een mand in zijn armen. Hij bleef staan en staarde Carridin aan. ‘Meester, bent u in orde? Vergeef me dat ik niet hier was, meester, maar ik ben fruit wezen kopen voor uw...’

Met zijn goede hand mepte Carridin de mand uit Sharbons handen, waardoor de winterappels over de tapijten rolden, en vervolgens gaf hij hem een klap midden in zijn gezicht. ‘Vergeef me, meester,’ fluisterde Sharbon.

‘Haal papier en inkt voor me,’ snauwde Carridin. ‘Schiet op, dwaas! Ik moet orders verzenden.’ Maar welke? Weikef Toen Sharbon haastig wegschuifelde om alles te halen, staarde Carridin naar de groeven in het fraaie hout en huiverde.

1

Wacht

Het Rad des Tijds draait rond en rond. Eeuwen komen en gaan en laten herinneringen na die sagen worden. Dan vervagen die sagen tot mythen, tot ook die allang vergeten zijn bij de wederkomst van de Eeuw die deze verhalen schiep. In een Eeuw – door sommigen de Derde Eeuw genoemd, een Eeuw die nog zal komen, een Eeuw die al voorbij is – stak een wind op in de Mistbergen. De wind was niet het begin. Het Rad kent geen begin en de wenteling van het Rad kent geen einde. Maar het was een begin.

De wind vlaagde door lange valleien, waar de ochtendmist de groene naaldwouden vergrijsde en de kale grond verhulde waar weldra gras en wilde bloemen zouden opschieten. De wind gierde door half begraven burchten en gebroken gedenktekens, evenzeer vergeten als de mensen die ze maakten. De wind kreunde door rotsige passen, door weer en wind geschuurde doorgangen onder toppen met eeuwige sneeuw. Dikke wolken omhulden de bergpieken, zodat sneeuw, mist en het witte wolkendek een geheel vormden.

Op het lager gelegen land was de winter aan het verdwijnen of verdwenen, maar hier op de hoogten hield hij langer stand en bedekte bergwanden met witte stukken. Alleen bomen en struiken die tegen de winter waren bestand, bezaten nog blad of naald; alle andere takken staken kaal, bruin of grijs af tegen de rotsen en de nog besneeuwde grond. Het was stil, afgezien van kille windvlagen over sneeuw en rotsen. Het land leek te wachten. Te wachten tot er iets losbarstte. Gezeten op zijn paard in de beschutting van een bos lederbladbomen en sparren huiverde Perijn Aybara. Hij trok zijn met bont gevoerde mantel strakker om zich heen, zo strak als maar mogelijk was met de lange boog in zijn hand en de grote halvemaanvormige bijl aan zijn riem. Het was een goede bijl van koud staal; Perijn had zelf de blaasbalg bediend op de dag dat baas Lohan hem had gesmeed. De wind trok aan zijn mantel, blies de kap van zijn korte gekrulde haar en vlijmde door de openingen van kleren. Hij bewoog zijn tenen in zijn laarzen heen en weer om ze wat warmer te maken en verschoof wat in zijn zadel, maar zijn gedachten waren niet echt bij de kou. Hij nam zijn vijf kameraden op en vroeg zich af of zij er ook last van hadden. Niet van het wachten op datgene waarvoor ze hierheen waren gezonden, maar van iets anders.

Stapper, zijn paard, bewoog en gooide zijn kop op. Hij had de bruingrijze hengst zo genoemd om zijn snelle galop, maar Stapper leek nu de ergernis en het ongeduld van zijn ruiter te voelen. Ik ben al dat wachten zat. Ik zit maar en zit maar, terwijl Moiraine ons in de tang houdt. Die vervloekte Aes Sedai! Wanneer komt er een eind aan? Hij snoof de wind op zonder er erg in te hebben. De geur van paarden overheerste, naast die van mannen en mannenzweet. Niet zo lang geleden had er een konijn tussen deze bomen gelopen, angst had het voortgejaagd, maar de jagende vos had hier niet toegeslagen. Hij besefte wat hij aan het doen was en hield ermee op. Je zou denken dat ik van al die wind een verstopte neus krijg. Hij zou haast willen dat het gebeurde. En dan vraag ik zeker Moiraine niet om er iets aan te doen.

Iets kriebelde in zijn gedachten. Hij wilde er geen aandacht aan schenken en liet zijn gezellen niet weten wat hij voelde. De andere vijf mannen zaten kaarsrecht in het zadel op de uitkijk, elk met een korte ruiterboog gereed. Hun ogen zochten zowel de hemel af als de lagere hellingen met de schaarse bomen onder hen. Ze leken zich niet te bekommeren om de wind die van hun mantels wapperende banieren maakte. Boven hun schouders stak het lange gevest van hun slagzwaard door een split in de mantel. Als Perijn hun hoofden zag, die afgezien van een knot helemaal kaal waren geschoren, voelde hij zich nog kouder. Voor hen was dit lenteweer. Alle weekheid was er bij hen uitgehamerd in een hardere smidse dan hij ooit had gekend. Het waren Shienaranen, uit de noordelijke Grenslanden dicht bij de Grote Verwording, waar elke nacht Trolloks hun overvallen pleegden en zelfs een koopman of een boer snel zijn boog of zwaard leerde gebruiken. Deze vijf ruiters waren echter geen boeren, maar reeds vanaf hun geboorte geoefend voor de krijgsdienst. Hij vroeg zich vaak verbaasd af waarom zij op hem vertrouwden en zijn leiding volgden. Net alsof ze dachten dat hij een bijzonder recht bezat, een soort kennis die voor hen verborgen bleef. Misschien komt bet enkel door mijn vrienden, dacht hij wrang. Ze waren niet zo groot als hij en ook niet zo breed. Zijn jaren als leerling en gezel bij de smid hadden hem armen en schouders gegeven die tweemaal zo gespierd waren als normaal, maar hij was zich gaan scheren om een eind te maken aan hun grappen over zijn leeftijd. Goed bedoeld, maar toch grappen. Hij wilde niet dat ze opnieuw zouden beginnen doordat hij het over een gevoel had.

Geschrokken herinnerde Perijn zich dat ook hij diende uit te kijken. Hij keek of de pijl nog goed was aangelegd en tuurde omlaag het naar het westen slingerende dal in, dat steeds breder werd en waarvan de bodem bedekt was met patronen van brede, kronkelige sneeuwlinten uit de afgelopen winter. De meeste eenzame bomen daar klauwden nog steeds met kale wintertakken naar de hemel, maar er stonden nog genoeg groene bomen als lederblad, spar en berghulst, zelfs wat opgeschoten bergbrem op de valleiwanden, waarin iemand die handig was zich uitstekend kon schuilhouden. Maar dat zouden alleen mensen zijn die met een bijzonder doel kwamen. De mijnen lagen allemaal ver in het zuiden of verder naar het noorden, want de meeste mensen beschouwden de Mistbergen als een plek van onheil. Als het even kon, vermeed men ze. Perijns ogen glinsterden als fonkelend goud. De kriebel werd geprikkel. Nee!

Hij kon het onderdrukken, maar de verwachting bleef. Alsof hij op een drempel stond. Alsof alles op een smalle rand wankelde. Hij vroeg zich af of er iets onprettigs in de bergen rond hen lag verborgen. Er was misschien een mogelijkheid erachter te komen. In streken als deze, waar de mens zelden kwam, bevonden zich bijna altijd wolven. Hij vermorzelde het idee voordat het de kop opstak. Het is beter in onzekerheid te blijven. Beter dan dat. Er waren niet veel wolven, maar ze hadden verkenners. Als zich daarginds iets of iemand bevond, zouden de voorlopers het vinden. Dit is mijn smidsvuur en daar zorg ik voor. Laten zij hun eigen zaken maar regelen.

Hij kon verder zien dan de anderen, dus was hij de eerste die de ruiter vanuit Tarabon zag naderen. Ook voor hem was de ruiter nog een lichtgekleurd vlekje op een paard dat tussen de verre bomen door reed en telkens door bomen of struiken werd verborgen. Een appelschimmel, dacht hij. Dat werd tijd ook! Hij deed zijn mond open om haar aan te kondigen – het zou een vrouw zijn; alle vorige bezoekers waren vrouwen geweest – toen Masema opeens ‘raaf’ mompelde alsof het een vloek was.

Perijns hoofd schoot omhoog. Op krap honderd pas afstand cirkelde een grote zwarte vogel boven de boomkruinen. Zijn prooi zou een karkas in de sneeuw kunnen zijn, of een klein dier, maar Perijn kon dat niet riskeren. De vogel leek hen niet te hebben gezien, maar de vrouw daarginds zou hem spoedig opvallen. Al bij het zien van de raaf schoot zijn boog omhoog, legde hij aan – veer tegen wang en oor – en schoot, dit alles in één vloeiende beweging. Hij besefte vaag de klap van de boogpees, maar zijn aandacht was op de zwarte vogel gericht. Toen de pijl doel trof, buitelde de raaf opeens in een wolk van nachtzwarte veren rond. Hij viel omlaag, terwijl nog twee pijlen door de ruimte scheerden waar hij net bad rondgecirkeld. Met half gespannen bogen speurden de Shienaranen de hemel af naar andere vogels. ‘Moeten ze verslag uitbrengen?’ vroeg Perijn zachtjes, ‘of ziet... hij... wat dat beest ziet?’ Hij stelde de vraag eigenlijk aan niemand, maar Ragan, de jongste van de krijgslieden, minder dan tien jaar ouder dan Perijn, gaf antwoord terwijl hij opnieuw een pijl aanlegde. ‘Hij moet verslag uitbrengen. Meestal aan een Halfman.’ In de Grenslanden stond er een beloning op raven; niemand durfde aan te nemen dat een raaf slechts een vogel was. ‘Licht, als Hartsvloek zag wat de raven zagen, zouden we allemaal dood zijn geweest voor we de bergen hadden bereikt.’ Ragan zei het terloops, voor een Shienaraanse krijgsman was zoiets heel gewoon.

Perijn rilde, niet vanwege de kou, en in zijn achterhoofd daagde iets snauwend de dood uit. Hartsvloek. Verschillende namen in verschillende landen: Zielsvloek en Hartsvanger, Heer van het Graf en Herder van de Nacht, en overal Vader van de Leugen en de Duistere. Allemaal namen om te voorkomen dat zijn ware naam werd genoemd en zijn aandacht werd getrokken. De Duistere gebruikte vaak raven en kraaien, en ratten in de steden. Perijn trok een nieuwe breedpuntpijl uit de pijlkoker op zijn heup, die wat tegenwicht gaf aan de bijl aan zijn andere kant.

‘Dat ding is zo groot als een knuppel, maar je kunt er mee schieten,’ zei Ragan bewonderend, met een blik op Perijns boog. ‘Ik zou niet graag willen zien wat het met een man in harnas doet.’ De Shienaranen droegen momenteel slechts een lichte wapenrusting onder hun eenvoudige jassen, maar gewoonlijk waren ze – net als hun paarden -zwaar geharnast.

‘Te groot voor een ruiter,’ spotte Masema. Het driehoekige litteken op zijn gebruinde kaak vervormde door zijn minachtende grijns nog meer.

‘Een goed kuras zal zelfs een voetboogpijl stoppen, tenzij die van heel dichtbij wordt afgeschoten, en als je eerste schot mist, zal de man die je wilt neerschieten, je darmen eruit kerven.’

‘Daarom juist, Masema.’ Ragan ontspande zich iets toen er geen andere vogels kwamen aanwieken en de raaf dus alleen was geweest, ik wed dat je met deze boog uit Tweewater niet zo dichtbij hoeft te komen.’ Masema wilde al antwoord geven, maar Uno voorkwam dat met een snauw.

‘Jullie tweeën, geef je bloedtong wat rust!’ Door het lange litteken aan de linkerkant van zijn gezicht en zijn ontbrekende oog was zijn voorkomen woest, zelfs voor een Shienaraan. In de herfst had hij tijdens hun tocht door de bergen een ooglap opgedoken waarop in vlammend rood een woest opengesperd oog was geschilderd, waardoor het niet gemakkelijk was hem recht aan te kijken. ‘Als jullie je vervloekte hoofd niet bij je bloedwacht kunnen houden, zal ik zien of een bloedwacht je vannacht kan kalmeren.’ Voor zijn woeste blik hielden Ragan en Masema zich in. Hij keek hen nog even dreigend aan voor hij zich tot Perijn wendde. ‘Al iets gezien?’ Zijn stem klonk een tikkeltje grover dan tegen een bevelhebber die door de koning van Shienar of de heer van Fal Dara was aangewezen, maar zijn bereidwilligheid om naar Perijn te luisteren klonk er wel in door.

De Shienaranen wisten hoe ver hij kon zien, maar ze leken het heel gewoon te vinden, net als de vreemde kleur van zijn ogen. Ze wisten niet alles, nog niet de helft, maar ze namen hem zoals hij was. Ze leken alles en iedereen te aanvaarden. De wereld veranderde, zeiden ze. Alles kantelde op het Rad van toeval en verandering. Wat deed het er vandaag de dag nog toe dat een man ogen had in een kleur die niemand anders had?

‘Ze komt eraan,’ zei Perijn. ‘Je zou haar nu net kunnen zien. Daarginds.’ Hij wees en Uno ging half voorovergebogen in de stijgbeugels staan en tuurde met zijn ene oog, waarna hij aarzelend knikte. ‘Bloedvuur, er beweegt daar iets.’ Enkele anderen knikten en mompelden eveneens. Uno keek hen woest aan, waarna iedereen zich weer druk bezighield met waakzaam hemel en omgeving af te speuren. Opeens drong het tot Perijn door wat de felgekleurde kleding van die verre ruiter inhield. Een felgroene rok stak onder een vuurrode mantel uit. ‘Iemand van het Trekkende Volk,’ zei hij verbaasd. Hij had nooit gehoord van andere mensen die zich in zulke felle kleuren en in zo’n vreemd samenraapsel kleedden, niet uit eigen vrije wil tenminste.

De vrouwen die zij soms opvingen en dieper de bergen inleidden, waren van alle rangen en standen: een bedelaarsvrouw in lompen die zich te voet door een sneeuwstorm vocht, een koopvrouw die een rij zwaarbelaste pakpaarden leidde; een vrouwe in zijde en dik bont, gezeten op een telganger, opgetuigd met een zadel vol goudbeslag en teugels met rode sierkwastjes. De bedelares vertrok met een beurs zilver – meer dan ze volgens Perijn konden missen, tot die vrouwe een nog veel vollere beurs met goud achterliet. Vrouwen uit alle rangen en standen, van elke leeftijd, maar ze kwamen altijd alleen, uit Tarabon, Geldan, zelfs uit Amadicia. Maar een vrouw van de Tuatha’an had hij nooit verwacht.

‘Een bloedketellapper?’ riep Uno uit. De anderen reageerden even verrast.

Ragans knot bewoog heen en weer toen hij zijn hoofd schudde. ‘Een ketellapper zou nooit bij zoiets betrokken zijn. Of ze hoort er niet bij, of ze is niet de vrouw waar wij op moeten wachten.’

‘Ketellappers,’ grauwde Masema. ‘Waardeloze lafaards.’ Uno kneep zijn oog dicht, tot het leek op het gat van een aambeeld; met het rode oog op de ooglap leek hij een schurk. ‘Lafaards, Masema?’ vroeg hij zachtjes. ‘Als jij een vrouw was, zou jij dan de bloedmoed hebben hierheen te rijden, in je eentje en zonder bloedwapen?’ Ze zou ongetwijfeld ongewapend zijn, als ze echt bij de Tuatha’an hoorde. Masema hield zijn mond stijf dicht, maar het litteken stak wit en strak af.

‘Ik mag branden als ik dat zou doen,’ zei Ragan. ‘En ook als jij dat durfde, Masema.’ Masema schikte zijn mantel en zocht opvallend de lucht af.

Uno snoof. ‘Het Licht geve dat die vervloekte aasvreter in zijn bloedige eentje was,’ mompelde hij.

Langzaam kwam de ruige appelschimmel dichterbij, terwijl hij een slingerend pad over de sneeuwvrije stukken zocht. Eenmaal stond de vrouw in de felgekleurde kleding stil om naar iets op de grond te kijken. De raaf, dacht Perijn. Kijk niet meer naar die vogel en rij door, vrouw. Misschien breng je ons het bericht waardoor we hier eindelijk weg kunnen. Als Moiraine ons tenminste vóór de lente wil laten vertrekken. Laat haar branden! Even wist hij niet zeker of hij nu de Aes Sedai bedoelde of die Tuathaanse, die alle tijd van de wereld leek te hebben.

Toen trok ze de kap van haar mantel verder over het hoofd en spoorde haar rijdier aan langzaam verder te stappen. Als ze in dezelfde richting doorreed, zou ze hun bosje bomen op ruim dertig pas passeren. Ze hield haar ogen strak op de grond gericht waar haar schimmel de hoeven neerzette, en uit haar houding bleek niet dat ze hen tussen de bomen had gezien.

Perijn dreef zijn hielen in de flanken van zijn ros en de bruingrijze hengst sprong naar voren, waarbij de sneeuw onder de hoeven breed wegspatte. Achter hem gaf Uno zachtjes het bevel: ‘Voorwaarts.’ Stapper was halverwege voor ze hen leek op te merken en met een ruk de teugels inhield. Ze keek kalm toe hoe de groep een halve boog om haar heen vormde. Schrilblauw borduurwerk in een patroon dat een Tyreense doolhof heette, maakte haar rode rok zelfs nog opzichtiger. Ze was niet jong meer – het grijs was volop aanwezig in de haren die onder de kap van haar mantel uitstaken – maar haar gelaat vertoonde weinig rimpels, afgezien van een afkeurende frons voor hun wapens. Uit niets bleek dat ze bang was voor gewapende mannen in de bergwoestenij. Haar handen lagen kalm op de hoge boom van het sleetse, maar goed onderhouden zadel. En ze rook ook niet bang. Hou daarmee op! vertelde Perijn zichzelf. Hij sprak zo vriendelijk mogelijk, om haar geen angst aan te jagen, ik heet Perijn, beste vrouw. Als u hulp nodig hebt, zal ik doen wat ik kan. Zo niet, reis dan verder in het Licht. Maar tenzij de Tuatha’an hun levenswijze hebben veranderd, bent u ver van uw wagens.’

Ze bekeek hem een ogenblik voor ze iets zei. Haar donkere ogen stonden zacht; niet verbazend voor iemand van het Trekkende Volk. ‘Ik ben op zoek naar... een vrouw.’

De hapering was kort maar hoorbaar. Ze zocht niet zomaar een vrouw, maar een Aes Sedai. ‘Draagt zij nog een naam, goede vrouw?’ vroeg Perijn. Hij had dit de laatste maanden te vaak gedaan om haar antwoord nodig te hebben, maar beter tweemaal geblazen dan de mond verbrand.

‘Men noemt haar... Soms noemt ze zich Moiraine. Mijn naam is Leya.’ Perijn knikte. ‘We brengen u naar haar toe, vrouw Leya. Onze vuren branden en als we geluk hebben, krijgen we iets warms te eten.’ Hij nam de teugels echter niet meteen op. ‘Hoe hebt u ons gevonden?’ Hij had het vaker gevraagd, iedere keer als Moiraine hem had uitgestuurd naar een door haar aangewezen plek, om te wachten op een vrouw die er volgens de Aes Sedai aankwam. Haar antwoord zou net zo luiden als dat van de anderen, maar hij moest het vragen.

Leya aarzelde en haalde haar schouders op. ‘Ik... wist dat als ik deze richting uitkwam, iemand op me zou wachten en me naar haar toe zou brengen. Ik... wist het... gewoon. Ik heb nieuws voor haar.’ Perijn vroeg niet wat voor nieuws. De vrouwen gaven hun inlichtingen alleen aan Moiraine. En de Aes Sedai vertelt ons alleen wat zij wil. Aes Sedai logen nooit, maar men zei dat de waarheid van een Aes Sedai niet altijd was wat je dacht dat het betekende. Het is nu te laat voor twijfels. Of niet?

‘Deze kant op, vrouw Leya,’ zei hij en wees de bergen in. De Shienaranen, Uno voorop, sloten zich aan achter Perijn en Leya toen ze aan de klim begonnen. De Grenslanders speurden even vaak de hemel af als de omgeving en de achterste twee hielden vooral het gebied achter hen in de gaten.

Een tijdlang reden ze in stilte verder, afgezien van het geluid van hoeven die soms door de oude sneeuwkorst heen braken en van de steentjes die kletterend wegspatten als ze over kale rotsgrond reden. Zo nu en dan wierp Leya een blik op Perijn, op zijn boog, zijn bijl, zijn gezicht, maar ze zei niets. Onder haar onderzoekende ogen schoof hij onrustig heen en weer en vermeed het haar aan te kijken. Als het even kon, probeerde hij vreemden zo min mogelijk de kans te geven zijn ogen te zien.

Ten slotte zei hij: ‘Het verbaast me iemand van het Trekkende Volk te zien, met jullie opvattingen en zo.’

‘Het is mogelijk kwaad te bestrijden zonder geweld te gebruiken.’ Haar stem bezat de eenvoud van iemand die een overduidelijke waarheid uit.

Perijn gromde zuur en mompelde toen meteen een verontschuldiging, ik wou dat dat kon, vrouw Leya.’

‘Geweld doet de overweldiger evenveel kwaad als de overweldigde,’ merkte Leya onverstoorbaar op. ‘Daarom ontvluchten wij hen die ons te na komen, zowel om hen te redden van het kwaad als voor onze veiligheid. Als we geweld zouden gebruiken om het kwaad te bestrijden, zouden we weldra niet verschillen van onze tegenstander. Wij bestrijden de Schaduw met de kracht van onze overtuiging.’ Perijn kon een honend gesnuif niet onderdrukken. ‘Vrouw, ik hoop dat u nooit met de kracht van uw geloof tegenover Trolloks komt te staan. De kracht van hun zwaarden zal u neerslaan op de plek waar u staat te geloven.’

‘Men kan beter sterven dan...’ begon ze, maar hij was zo boos dat hij dwars door haar heen praatte. Boos omdat ze het niet wilde begrijpen. Boos omdat ze echt liever wilde sterven dan iemand kwaad doen, hoe slecht die ander ook was.

‘Als u vlucht, zullen ze u achtervolgen, u doden en uw lijk opeten. Misschien wachten ze niet eens tot u een lijk bent. Hoe dan ook, u bent dood en het kwaad heeft gewonnen. En er bestaan mensen die even wreed zijn. Duistervrienden en anderen. Veel meer dan ik een jaar geleden wilde geloven. Als de Witmantels ooit besluiten dat ketellappers niet in het Licht leven, zult u ontdekken of de kracht van uw overtuiging u in leven houdt.’

Ze keek hem scherp aan. ‘En toch bent u ook niet zo blij met uw wapens.’

Hoe wist ze dat? Hij schudde geërgerd zijn hoofd en zijn krullen zwierden rond. ‘De Schepper heeft de wereld geschapen,’ mopperde hij. ‘Ik niet. Ik moet op de best mogelijke manier leven in de wereld zoals die is.’

‘Zo droevig voor zo’n jonge man,’ zei ze zachtjes. ‘Waarom zo droevig?’

‘Ik hoor waakzaam te zijn, niet te praten,’ zei hij kortaf. ‘U zult me niet dankbaar zijn als we verdwalen.’ Hij spoorde Stapper iets aan om verder gepraat te voorkomen, maar hij kon voelen hoe ze naar hem keek. Droevig? Ik ben niet droevig, alleen... Licht, ik weet het niet. Er zou een betere manier moeten zijn, dat is alles. Het jeukende gekriebel achter in zijn hoofd kwam terug, maar omdat hij helemaal opging in het negeren van Leya’s ogen, negeerde hij dat ook. Ze reden een berghelling op en weer af, door een bosvallei met een brede stroom die koud over de bodem kronkelde en tot de knieën van de paarden reikte. In de verte waren in de zijwand van de berg twee torenhoge gestalten uitgehouwen. Een man en een vrouw, meende Perijn, hoewel wind en regen dat al lang geleden onzeker hadden gemaakt. Zelfs Moiraine beweerde dat ze niet zeker wist wie ze voorstelden of wanneer het graniet was bewerkt.

Prikkelruggen en kleine forelletjes sprongen weg voor de paardenhoeven, flitsen zilver in het heldere water. Een grazend hert hief de kop op, aarzelde toen de groep het water uit reed en sprong weg tussen de bomen. Een grote bergkat, grijsgestreept met zwarte vlekken, leek uit de grond op te rijzen, gestoord bij zijn besluiping. Het dier bekeek de paarden een moment en sprong toen met zwiepende staart het hert achterna. Er was echter nog maar weinig leven te bespeuren in de bergen. Slechts enkele vogels zaten op takken of pikten in de grond waar de sneeuw was weggesmolten. Over een paar weken zouden er veel meer terugkeren, maar zover was het nog niet. Ze zagen geen andere raven.

Het was laat in de middag toen Perijn de groep voorging tussen twee steile bergwanden door, met hoog boven hen in dikke wolken gehulde sneeuwtoppen, en afsloeg langs een smallere stroom die in een reeks kleine watervalletjes over de grijze steen omlaag klaterde. In de bomen riep een vogel en voor hen uit werd de roep beantwoord. Perijn glimlachte. Blauwvinkkreten. Een vogel uit de Grenslanden. Niemand reed hierlangs of hij werd opgemerkt. Hij wreef langs zijn neus en keek niet naar de boom waaruit de eerste ‘vogel’ had gefloten. Hun pad versmalde toen ze tussen lederbladstruiken en enkele knoestige bergeiken omhoog reden. De bodem was zo vlak dat ze naast het water konden rijden, maar ook zo smal dat ze achter elkaar moesten blijven. Het bergstroompje was slechts een flinke stap breed. Perijn hoorde Leya achter zich zachtjes mompelen. Omkijkend zag hij haar bezorgd omhoog turen naar de steile wanden aan beide zijden. Hier en daar staken bomen gevaarlijk ver uit de rotsen; het was een wonder dat ze niet omlaag tuimelden. De Shienaranen reden onbevreesd door en begonnen zich eindelijk te ontspannen. Het pad eindigde onverwachts in een ovale kom tussen de bergen, met steile zijwanden die minder vervaarlijk waren dan die naast het pad. De stroom ontsprong uit een kleine bron aan de andere kant van de kom. Perijns scherpe ogen vonden hoog in de takken van een eik aan zijn linkerhand een man met de Shienaraanse haarknot. Als een roodvleugelspecht had gefloten en geen blauwvink, had de man er niet alleen gezeten en hadden ze niet zo simpel kunnen doorrijden. Een handjevol mannen kon die doorgang tegen een leger verdedigen. Als er een leger kwam, zou hun handjevol mannen voldoende moeten zijn. Tussen de bomen aan de rand stonden blokhutten verscholen die niet meteen opvielen, zodat de mensen rond de kookvuren aan de andere kant van de kom geen onderdak leken te hebben. Het waren amper tien krijgslieden. En Perijn wist dat er niet zoveel meer waren. De meesten keken op bij het geluid van de paardenhoeven en sommigen zwaaiden. De kom rook naar mannen en paarden, naar koken en brandend hout. Een lange, witte banier hing slap omlaag van een hoge paal vlak bij de groep ruiters. Daar zat iemand op een stronk, anderhalf maal zo groot als een grote man, verdiept in een boek dat klein leek in zijn enorme handen. Hij bleef lezen en keek zelfs niet op toen de enige andere persoon zonder haarknot riep: ‘Je hebt haar toch kunnen vinden? Ik dacht dat je ditmaal vannacht zou wegblijven.’ Het was de stem van een jonge vrouw, maar ze droeg een jongensjas en een kniebroek en had kortgeknipt haar.

Een windvlaag wervelde door de kom, liet mantels flapperen en rimpelde de banier over de hele breedte uit. Heel even leek het schepsel op de banier in de wind op te vliegen. Een serpent met vier poten, blauwe en gouden schubben, gouden leeuwenmanen en aan iedere poot vijf gouden klauwen. Een legendarische banier. Een banier die veel mensen niet zouden kennen als ze hem zagen, maar zouden vrezen als ze wisten wiens banier het was.

Toen Perijn de kom inreed, maakte hij een gebaar dat alles omvatte. ‘Welkom in het kamp van de Herrezen Draak, vrouw Leya.’

2

Saidin

Onaangedaan staarde de Tuathaanse naar de banier die weer slap ging hangen. Vervolgens schonk ze de mensen rond het kookvuur haar aandacht. In het bijzonder de boeklezer, die anderhalf keer zo groot was als Perijn en tweemaal zo breed, ik zie een Ogier bij jullie. Ik had nooit gedacht...’ Ze schudde haar hoofd. ‘Waar is Moiraine Sedai?’ Het leek wel of wat haar betrof, de Drakenbanier in het geheel niet bestond. Perijn gebaarde naar de ruwhouten hut die aan de andere kant van de kom het hoogst op de helling stond. De blokhut had wanden en een schuin dak van ongeschaafde stammetjes en was de grootste, misschien net groot genoeg om het een hut te noemen en geen schuurtje. ‘Die is van haar. Van haar en Lan. Hij is haar zwaardhand. Als u iets warms hebt gedronken...’

‘Nee. Ik moet eerst met Moiraine praten.’

Hij was niet verbaasd. Alle bezoeksters hadden erop gestaan onmiddellijk met Moiraine te praten, en alleen. Het nieuws dat Moiraine dan verkoos met de anderen te delen, leek niet altijd zo belangrijk, maar de vrouwen waren even gespannen als een jager die het enige nog levende konijn voor zijn verhongerende gezin wilde vangen. De half bevroren bedelares had dekens en een bord met dampende stoofpot afgeslagen en was eerst op haar blote voeten door de neerdwarrelende sneeuw naar Moiraines hut geschuifeld. Leya gleed uit haar zadel en overhandigde Perijn de teugels. ‘Zorg je ervoor dat het paard wordt gevoerd?’ Ze gaf een klopje op de neus van de appelschimmel. ‘Piesa is niet gewend mij door zo’n woest land te rijden.’

‘Voer is schaars,’ vertelde Perijn haar, ‘maar hij zal krijgen wat we hebben.’

Leya knikte en haastte zich zonder verder iets te zeggen de helling op, waarbij ze haar felgroene rok ophield, en de vuurrode mantel die met blauw borduursel was afgewerkt, zwierde achter haar aan.

Perijn zwaaide zich uit het zadel en wisselde enkele woorden met de mannen die van het vuur kwamen aanlopen om de paarden over te nemen. Hij gaf zijn boog af aan de man die Stapper overnam. Nee, behalve die ene raaf hadden ze alleen maar bergen, dalen en de Tuathaanse gezien. Ja, de raaf was dood. Nee, ze had hun niets verteld over wat daar buiten de bergen gebeurde. Nee, hij had geen enkel idee of ze spoedig zouden vertrekken.

Of ooit? voegde hij er voor zichzelf aan toe. Moiraine had hen de hele winter hier gehouden. De Shienaranen vonden niet dat zij hier de bevelen gaf, maar Perijn wist dat Aes Sedai op de een of andere manier altijd haar zin wist door te drijven. Vooral Moiraine Sedai. Nadat de paarden naar de ruwhouten stal waren geleid, gingen de krijgslieden zich bij het vuur warmen. Perijn sloeg zijn mantel terug over de schouders en hield dankbaar zijn handen vlak bij het vuur. De grote ketel, zo te zien uit Baerlon, verspreidde een geur die hem al enige tijd had doen watertanden. Iemand had blijkbaar een goede jacht gehad en wilde wortels dwarrelden in het ziedende water rond en verspreidden een aroma als geroosterde knolletjes. Hij trok zijn neus op en richtte zijn aandacht op de stoofpot. Tegenwoordig wilde hij eigenlijk het liefst vlees.

Het meisje in mannenkleren staarde Leya na die net in Moiraines hut verdween.

‘Wat zie je, Min?’ vroeg hij.

Ze kwam bezorgd kijkend naast hem staan. Hij begreep niet waarom ze liever een broek droeg dan een rok. Misschien kwam het doordat hij haar kende, maar volgens hem zou iedereen haar als een mooi jong meisje herkennen en niet als een knappe jongeman. ‘Die vrouw van de ketellappers zal sterven,’ zei ze zachtjes terwijl ze de anderen rond het vuur in het oog hield. Er was niemand in de buurt die haar kon horen.

Hij stond nog steeds aan Leya’s zachtmoedige gezicht te denken. Ach, Licht! Ketellappers doen nooit iemand kwaad! Hij voelde zich koud ondanks de hitte van het vuur. Bloed en as, ik wou dat ik het nooit had gevraagd. Zelfs de paar Aes Sedai die van Mins gave wisten, begrepen niet wat ze deed. Soms zag ze beelden en aura’s rond mensen, en soms wist ze zelfs wat die betekenden.

Masema kwam met een lange kookspaan in de stoofpot roeren. De Shienaraan keek hen even aan, kruiste grijnzend twee opgestoken vingers en grijnsde nog breder toen hij weer wegliep.

‘Bloed en as!’ mopperde Min. ‘Hij heeft waarschijnlijk bedacht dat wij twee gelieven zijn die elkaar bij het kampvuur lieve woordjes toefluisteren.’

‘Denk je echt?’ vroeg Perijn. Ze keek hem met opgetrokken wenkbrauwen aan en hij voegde eraan toe: ‘Wat je over Leya zei.’

‘Heet ze zo? Ik wou dat ik het niet had geweten. Het maakt het altijd erger, als je het weet en niet in staat bent... Perijn, ik zag haar gezicht los boven haar schouder, onder het bloed en met lege ogen. Duidelijker beelden krijg ik nooit.’ Ze rilde en wreef haar handen stevig over elkaar. ‘Licht, ik wou maar dat ik meer blije dingen zag. Alle fijne dingen lijken te zijn verdwenen.’

Hij wilde net voorstellen Leya te waarschuwen, maar hield zich in. Er bestond nooit enige twijfel over wat Min zag en wist, of het goed of slecht was. Als ze zeker was, gebeurde het.

‘Bloed op haar gezicht,’ mompelde hij. ‘Houdt dat in dat ze een gewelddadige dood sterft?’ Hij schrok van het gemak waarmee hij dat zei. Maar wat kan ik doen? Als ik het tegen Leya zeg, als ik haar kan overtuigen, zal ze haar laatste dagen in vrees doorbrengen en het zal niets veranderen. Min knikte kort.

Als ze door geweld omkomt, kan dat een aanval op ons kamp inhouden. Maar iedere dag reden er verkenners uit en er stonden dag en nacht schildwachten. Bovendien had Moiraine gezegd dat ze een ban rond het kamp had gelegd, zodat geen enkel schepsel van de Duistere het kamp ongezien kon binnenkomen. Hij dacht aan de wolven. Nee! Wie tot het kamp wilde doordringen, zou door de verkenners gezien worden. ‘Ze moet een lange reis maken voor ze weer bij haar mensen is,’ zei hij, half tegen zichzelf. ‘De ketellappers zullen hun wagens niet verder gereden hebben dan de eerste heuvels van de Mistbergen. Tussen hier en hun kamp kan er van alles gebeuren.’ Min knikte bedroefd. ‘En we zijn met te weinigen om haar één man mee te geven. Zelfs als dat nut zou hebben.’

Ze had hem verteld dat ze had geprobeerd mensen voor onheil te waarschuwen, toen ze rond haar zevende had beseft dat niet iedereen zag wat zij zag. Meer wilde ze er niet over zeggen, maar hij had de indruk dat haar waarschuwingen alles nog erger hadden gemaakt, als ze al geloofd werden. Het was moeilijk in Mins beelden te geloven tot je het bewijs voor je zag.

‘Wanneer?’ vroeg hij. Het woord klonk in zijn oren koud als gehard staal. Aan Leya kan ik niets doen, maar misschien kan ik eruit opmaken of we aangevallen zullen worden.

Zodra het woord aan zijn mond was ontsnapt, stak ze haar handen op, maar ze hield haar stem zacht. ‘Zo werkt het niet. Ik kan nooit zeggen wanneer het gaat gebeuren. Als ik al weet wat mijn beeld betekent, weet ik alleen dat het gebeurt. Je begrijpt het niet. Het zien gebeurt niet wanneer ik dat wil en meer kennis komt evenmin. Het gebeurt gewoon en soms weet ik het. Iets. Een klein beetje. Het gebeurt gewoon.’ Hij probeerde haar te kalmeren, maar het kwam eruit als een stroom die hij niet kon indammen. ‘De ene dag zie ik dingen bij iemand en de volgende dag weer niet, of andersom. In de meeste gevallen zie ik niets, bij niemand. Aes Sedai hebben natuurlijk altijd beelden en zwaardhanden ook, hoewel ze bij hen moeilijker te begrijpen zijn dan bij een ander.’ Ze keek Perijn met toegeknepen ogen onderzoekend aan. ‘Enkele anderen hebben ook altijd beelden.’

‘Vertel me niet wat je bij mij ziet,’ zei hij ruw en haalde toen zijn brede schouders op. Als kind was hij al sterker geweest dan de anderen en hij had al snel geleerd hoe gemakkelijk je iemand per ongeluk pijn kon doen wanneer je groter was. Het had hem behoedzaam gemaakt, voorzichtig, en berouwvol over zijn boosheid wanneer hij die had getoond. ‘Het spijt me, Min. Ik had je niet mogen afsnauwen. Ik wilde je niet beledigen.’

Ze keek hem verbaasd aan. ‘Je hebt me niet beledigd. Gelukkig willen maar weinig mensen wél weten wat ik zie. Het Licht weet dat ik het zelf ook niet zou willen vragen aan een ander als die er was.’ Ook de Aes Sedai hadden nog nooit gehoord van iemand anders met haar gave. Zij noemden het een ‘gave’, al zag zij dat anders. ‘Het is alleen dat ik wou dat ik iets voor Leya kon doen. Ik kan het niet zomaar verdragen zoals jij het kunt: weten en niks kunnen doen.’

‘Vreemd,’ zei ze zachtjes, ‘dat jij je zo bezorgd maakt over de Tuathaanse, die zo door en door vredelievend zijn, terwijl ik altijd geweld bij...’ Hij wendde zijn hoofd af en ze slikte de rest van haar woorden snel in. ‘Tuatha’an?’ klonk een rommelende stem, als een grote hommel. ‘Wat is er met de Tuatha’an?’ De Ogier kwam bij hen staan, terwijl een worstdikke vinger in het boek stak om aan te geven waar hij was gebleven. Een dun sliertje rook kringelde omhoog uit de pijp in zijn hand. Zijn hooggekraagde jas van donkerbruine wol zat tot zijn hals dichtgeknoopt en waaierde rond de knieën uit over de omgeslagen laarzen. Perijn reikte net niet tot zijn borstkas.

Loials gezicht had meerdere mensen angst aangejaagd, met zijn al te grote mond en zijn brede neus die bijna een snuit kon worden genoemd. Zijn ogen waren zo groot als schoteltjes, onder dikke wenkbrauwen die als lange snorpunten bijna tot zijn wangen reikten en zijn oren staken met puntige toefjes tussen zijn lange haren omhoog. Mensen die nog nooit een Ogier hadden gezien, hielden hem voor een Trollok, hoewel een Trollok voor hen net zo goed in een speelmansverhaal hoorde als een Ogier.

Loials brede glimlach brak en zijn ogen knipperden toen hij besefte dat hij hen had gestoord. Perijn vroeg zich af hoe iemand ooit lang bevreesd kon zijn voor een Ogier. Toch noemen sommige oude verhalen hen woeste en onverzettelijke vijanden. Hij kon het niet geloven. Ogier waren voor niemand een vijand.

Min vertelde Loial over Leya’s aankomst maar niet over wat ze had gezien. Gewoonlijk hield ze haar mond stijf dicht over haar ‘beelden’, vooral als ze slecht waren. In plaats daarvan voegde ze eraan toe: ‘Jij zou moeten weten hoe ik me voel, Loial, nu ik klem zit tussen de Aes Sedai en die Emondsvelders.’

Loial liet een nietszeggend geluid horen, maar Min leek het op te vatten als instemming.

‘Jawel,’ zei ze vurig, in Baerlon, daar is het rustig, ik leef er zoals ik wil leven. Dan word ik opeens bij mijn nekvel gepakt en weggeslingerd naar het Licht weet waar. Nou, en nu zit ik hier. Ik kan niet eens mijn eigen leven meer leiden sinds mijn ontmoeting met Moiraine. En deze boerenjongens uit Emondsveld.’ Ze richtte haar ogen op Perijn met een wrange trek om haar lippen. ‘En ik wilde alleen maar een fijn leventje en dan verliefd worden op een man die ik zelf...’ Opeens kleurden haar wangen en schraapte ze haar keel. ‘Wat ik maar wil zeggen, er is toch niets verkeerds aan een leven zonder al die opwinding?’

‘Ta’veren,’ begon Loial. Perijn gebaarde hem z’n mond te houden, maar de Ogier kon zelden afgeremd worden, laat staan wanneer hij een van zijn lievelingsonderwerpen oppakte. Voor een Ogier was Loial uiterst haastig. Loial schoof het boek in zijn jaszak en praatte door, zwaaiend met zijn pijp. ‘Wij hebben allemaal, ons hele leven lang, invloed op het leven van anderen, Min. Zoals het Rad des Tijds ons in het Patroon verweeft, trekt en rukt ieders levensdraad aan de levensdraden eromheen. Ta’veren hebben dat net zo, maar in veel, veel sterkere mate. Zij trekken aan het gehele Patroon – een tijdlang tenminste – en dwingen het Patroon zich aan hen aan te passen. Hoe dichter je bij een ta’veren bent, des te sterker word je er persoonlijk door beïnvloed. Ik heb eens gelezen dat wie in dezelfde kamer was als Artur Haviksvleugel, kon voelen hoe het Patroon zich rond hem herschikte. Ik weet niet of dat echt waar is, maar zo stond het beschreven. Maar het werkt twee kanten op. De ta’veren zelf zitten vast aan een veel strakkere draad dan de anderen en ze hebben minder keus.’ Perijn grijnsde. En bloedweinig in zaken die er echt toe doen. Min wierp haar hoofd in de nek. ‘Ik wou alleen maar dat ze niet de hele tijd zo... niet zo vervloekt ta’veren hoefden te zijn. Een ta’veren die aan de ene kant staat te trekken en een bemoeial van een Aes Sedai aan de andere kant. Een vrouw heeft zo toch geen enkele kans meer?’ Loial trok zijn schouders op. ‘Heel weinig, neem ik aan, zolang ze in de buurt van een ta’veren blijft.’

‘Alsof ik enige keus heb,’ gromde Min.

‘Het was je geluk – of pech als je het zo wilt opvatten – dat je niet bij één maar bij drie ta’veren betrokken raakte. Rhand, Mart en Perijn. Ikzelf zie het als geluk en zou dat ook vinden als het geen vrienden van me waren. Ik denk dat ik zelfs...’ De Ogier keek hen plotseling verlegen aan en zijn oren trilden. ‘Beloven jullie niet te lachen? Ik denk dat ik er misschien een boek over ga schrijven. Ik heb aantekeningen gemaakt.’

Min glimlachte, een vriendelijke glimlach, en Loials oren spitsten zich weer. ‘Prachtig,’ zei ze tegen hem. ‘Maar sommigen van ons hebben het gevoel poppen te zijn in een kast die door een ta’veren bespeeld wordt.’ ik heb er niet om gevraagd,’ barstte Perijn opeens los. ‘Ik heb er niet om gevraagd.’

Ze luisterde niet. ‘Is dat met jou gebeurd, Loial? Reis je daarom met Moiraine mee? Ik weet dat Ogier bijna nooit hun stedding verlaten. Heeft een van die ta’veren jou meegetrokken?’

Loial begon vol aandacht zijn pijp te bekijken, ik wilde alleen maar de gaarden zien die de Ogier hebben geplant,’ mompelde hij. ‘Alleen de gaarden zien.’ Hij gluurde even naar Perijn, alsof hij om hulp vroeg, maar Perijn grijnsde slechts.

Laat maar eens horen hoe de hoef het ijzer past. Hij kende niet het hele verhaal, maar hij wist wel dat Loial was weggelopen. De Ogier was negentig jaar, naar Ogiermaatstaven nog niet oud genoeg om zonder toestemming van de Ouderen de stedding te verlaten, ‘naar Buiten gaan’, zoals zij het noemden. Vergeleken met mensen leefden Ogier heel lang. Loial had verteld dat de Ouderen tamelijk ontstemd zouden zijn als hij weer terugkwam. Hij leek vastbesloten dat moment zo lang mogelijk uit te stellen.

Er kwam beweging in de groep Shienaranen, enkelen gingen staan. Rhand kwam Moiraines hut uit.

Zelfs op die afstand kon Perijn hem duidelijk herkennen: een jongeman met rossig haar en grijze ogen. Hij was van dezelfde leeftijd als Perijn en zou een half hoofd boven hem uitsteken als ze naast elkaar stonden. Rhand was slanker en had minder brede schouders. Geborduurde gouden doorntakken liepen van zijn rode jasmouwen naar de hoge kraag en op de borst van zijn donkere mantel stond hetzelfde wezen als op de banier, het vierpotige serpent met de gouden manen. Rhand en hij waren vrienden, samen opgegroeid. Zijn we nog vrienden? Kunnen we dat zijn? Nu?

De Shienaranen bogen als één man, de hoofden opgeheven en de handen op de knieën. ‘Heer Draak,’ riep Uno. ‘We staan gereed. Een eer u te dienen.’

Uno, die er amper één zin zonder vloek uit kreeg, sprak nu met het grootste ontzag. De anderen zeiden hem na. ‘Een eer u te dienen.’ Masema, die alles van de slechtste kant zag en wiens ogen nu glansden van volledige toewijding; Ragan; allen wachtten op een bevel als Rhand het fijn vond er een te geven.

Op de helling bleef Rhand even op hen neerkijken, toen draaide hij zich om en verdween tussen de bomen.

‘Hij heeft weer ruzie gehad met Moiraine,’ zei Min stil. ‘Elke dag om deze tijd.’

Perijn was niet verbaasd, maar voelde toch nog een lichte schok. Ruzie maken met een Aes Sedai! Alle verhalen uit zijn jeugd kwamen terug. Aes Sedai, die tronen en naties lieten dansen aan hun verborgen koorden. Aes Sedai, die altijd geschenken met een verborgen angel gaven, die er minder voor terugvroegen dan je wilde geloven, maar de prijs bleek altijd hoger dan je je kon voorstellen. Aes Sedai, die de grond deden openbarsten en de bliksem konden oproepen. Hij wist nu dat sommige verhalen niet waar waren. Maar tegelijkertijd vertelden ze ook maar de helft.

‘Ik kan maar beter naar hem toegaan,’ zei hij. ‘Als ze ruzie hebben gemaakt, heeft hij altijd iemand nodig om tegen te praten.’ Behalve Moiraine en Lan waren er maar drie – Min, Loial en hijzelf – die Rhand niet aanstaarden alsof hij meer was dan een koning. En van die drie kende Perijn hem nog van vroeger.

Hij beende de helling op en liep wat langzamer langs Moiraines hut om naar de dichte deur te kijken. Leya was binnen, en Lan. De zwaardhand week nooit ver van de zijde van de Aes Sedai. Rhands veel kleinere hut stond een beetje lager, goed verborgen tussen de bomen, een eind van de anderen af. Hij had geprobeerd bij de andere mannen te huizen, maar hun voortdurende ontzag had hem verbannen. Hij hield zich momenteel afzijdig. Te veel afzijdig naar Perijns smaak. Maar hij wist dat Rhand niet naar zijn hut was gegaan. Perijn haastte zich verder naar de plek waar één kant van het komvormige dal een kale rotswand werd van vijftig pas hoog, afgezien van wat taaie struiken die hier en daar moeizaam wortel hadden geschoten. Hij wist precies waar er een doorgang in de grijze rotsmuur was, een opening die amper breder was dan zijn schouders. Met slechts een smalle streep licht van de late middagzon boven hem was het of hij door een tunnel liep.

De barst liep een halve span door en verbreedde zich onverwachts tot een smalle kloof, minder dan een span lang. De bodem was een en al stenen en rotsen en zelfs de steile zijwanden waren dichtbegroeid met lederblad, spar en den. Lange schaduwen strekten zich uit van de zon die net de bergrand raakte. Afgezien van de kloof vormden de wanden een geheel en ze waren zo steil dat een reuzenbijlI diep in de bergen leek te zijn gedreven. Deze vallei was zelfs nog gemakkelijker te verdedigen dan de kom, maar hier stroomde geen water en er was geen bron. Niemand kwam hier. Behalve Rhand, na een ruzie met Moiraine.

Rhand stond even verder tegen de ruwe stam van een lederblad geleund naar zijn handpalmen te staren. Perijn wist dat op iedere hand een reiger stond, die in de huid was gebrand. Rhand bewoog zich niet toen Perijns laars over de rots schraapte.

Opeens begon Rhand zachtjes een vers op te zeggen, waarbij hij niet eenmaal van zijn handen opkeek.

‘Tweemaal en tweemaal wordt hij getekend,

Tweemaal voor leven, tweemaal voor sterven.

Eenmaal de reiger om zijn pad te bepalen.

Tweemaal de reiger om hem te erkennen.

Eenmaal de Draak, als herinnering aan weleer.

Tweemaal de Draak, als de prijs van wederkeer.’

Huiverend verborg hij zijn handen onder de armen. ‘Maar geen Draken, nog niet.’ Hij grinnikte ruw. ‘Nog niet.’

Een ogenblik lang stond Perijn gewoon naar hem te kijken. Een man die de Ene Kracht kon geleiden. Een man die gedoemd was krankzinnig te worden door de smet op saidin, de mannelijke helft van de Ware Bron, en die in zijn waanzin alles om hem heen zou verwoesten. Een man – een begrip! – zoals iedereen als klein kind had leren verafschuwen en vrezen. Alleen... het viel hem moeilijk de jongen te vergeten die samen met hem in Emondsveld was opgegroeid. Je kunt toch niet gewoon maar stóppen met een vriendschap? Perijn koos een klein rotsblok met een platte bovenkant om daar te wachten. Na een tijdje draaide Rhand zijn hoofd om en keek hem aan. ‘Denk je dat Mart in orde is? Hij leek zo ziek de laatste keer dat ik hem zag.’

‘Hij zal nu wel in orde zijn.’ Hij moet onderhand in Tar Valon zijn. Daar zullen ze hem helen. En Nynaeve en Egwene zullen hem uit de problemen houden. Egwene, Nynaeve, Rhand, Mart en Perijn. Vijf mensen uit Emondsveld in Tweewater. Er kwamen maar weinig mensen van buiten in Tweewater; een enkele marskramer en wat kooplui die eens per jaar wol en tobak kwamen inkopen. Bijna niemand ging er ooit weg. Tot het Rad zijn ta’veren had uitgekozen en vijf eenvoudige dorpsmensen niet langer konden blijven waar ze waren. Niet langer konden zijn wat ze waren. Rhand knikte en zweeg weer.

‘De laatste tijd betrap ik me erop een gewone smid te willen zijn,’ merkte Perijn op. ‘Verlang... verlang jij nog wel eens terug naar je boerderij en de schapen?’

‘Plicht,’ mompelde Rhand. ‘De dood is lichter dan een veer, de plicht zwaarder dan een berg. Dat is een gezegde in Shienar. De Duistere roert zich. De Laatste Slag nadert. En de Herrezen Draak moet de Duistere in de Laatste Slag bevechten, of de Schaduw zal alles overwinnen, het Rad des Tijds gebroken en iedere Eeuw herschapen naar het beeld van de Duistere. En daar sta ik, ik alleen.’ Hij begon vreugdeloos te lachen met trillende schouders. ‘De plicht rust toch op mij, nietwaar? Er is toch niemand anders?’

Perijn schoof heen en weer, niet op zijn gemak. Het lachen klonk rauw en bezorgde hem kippenvel, ik neem aan dat je weer woorden hebt gehad met Moiraine. Over hetzelfde?’

Rhand haalde diep en beverig adem. ‘Hebben we niet steeds ruzie over hetzelfde? Zij zijn daarginds, op de Vlakte van Almoth en het Licht mag weten waar nog meer. Honderden. Duizenden. Ze hebben zich achter de Herrezen Draak geschaard omdat ik die banier heb geheven. Omdat ik mezelf de Draak liet noemen. Omdat ik geen andere uitweg zag. En ze creperen. Vechtend, zoekend en roepend om de man die wordt geacht hen te leiden. Sterven. En ik zit de hele winter hier veilig in de bergen. Ik... ik ben ze... wat verschuldigd.’

‘Denk je dat ik het leuk vind?’ Perijn schudde geërgerd zijn hoofd. ‘Wat zij zegt, doe jij braaf,’ grauwde Rhand. ‘Je spreekt haar nooit tegen.’

‘Net of dat bekvechten jou veel heeft geholpen. Je hebt de hele winter ruzie met haar gemaakt, maar we hebben hier wel de hele winter gezeten, als twee tobaksbalen.’

‘Omdat ze gelijk heeft.’ Rhand lachte opnieuw, weer die ijzingwekkende lach. ‘Het Licht vertere me, ze heeft zo bloedgelijk. Het zijn allemaal kleine groepjes daar op die vlakte, het hele gebied tussen Tarabon en Arad Doman. Als ik me bij een groep aansluit, zullen de Witmantels en de legers van de Domani en Taraboners op hen neerstorten als een eend op een watervlo.’

Perijn voelde zich verward en moest bijna zelf lachen. ‘Als je het met haar eens bent, in Lichtsnaam, waarom maak je dan steeds weer ruzie?’

‘Omdat ik iets moet doen, of ik... Of ik barst uit elkaar als een rotte meloen.’

‘Wat dan? Als je luistert naar wat zij zegt...’

Rhand gaf hem niet de kans om te zeggen dat ze daar dan voor eeuwig zouden zitten. ‘Moiraine zegt! Moiraine zegt!’ Rhand ging rechtop staan en drukte zijn handen tegen zijn hoofd. ‘Moiraine heeft overal wat over te zeggen! Moiraine zegt dat ik niet naar de mensen toe moet gaan die in mijn naam sterven. Moiraine zegt dat ik vanzelf zal weren wat ik hierna moet doen, omdat het Patroon me ertoe zal dwingen. Moiraine zegt! Maar ze zegt nooit hóe ik dat zal weten. O nee! Dat weet ze dan weer niet!’ Zijn handen vielen slap neer en hij wendde zich tot Perijn met het hoofd schuin en de ogen toegeknepen. ‘Soms heb ik het gevoel dat Moiraine me laat dansen zoals een mooie Tyreense hengst op het zand danst. Heb jij dat gevoel weleens?’ Perijn streek door zijn ruige krullen, ik... Wat het ook is dat aan ons trekt of duwt, Rhand, ik weet wie de vijand is.’

‘Ba’alzamon,’ zei Rhand zachtjes. Een oeroude naam voor de Duistere. In de Trolloktaal betekende het Hart van het Zwart. ‘En ik moet tegen hem vechten, Perijn.’ Zijn ogen waren gesloten in een grimas, half glimlach, half pijnlijk. ‘Het Licht helpe me, de helft van de tijd wil ik dat het nu gebeurt, zodat het achter de rug is, afgedaan, en de andere helft van de tijd... Hoeveel keer zal het me lukken... Licht, het trekt zo hard aan me... Wat gebeurt er als ik het niet... Wat als ik...’ De grond beefde. ‘Rhand?’ vroeg Perijn bezorgd.

Rhand huiverde. Ondanks de kou stond er zweet op zijn gezicht. Zijn ogen had hij nog steeds stijf dichtgeknepen. ‘O Licht,’ kreunde hij, ‘het trekt en lokt...’

Opeens schudde de grond onder Perijn en kaatste er een enorm gerommel door de kloof. Het leek of de grond onder zijn voeten werd weggetrokken. Hij viel en de grond sprong naar hem toe. De vallei schudde alsof een reus uit de hemel omlaag reikte om hem los te wrikken. Hij hield zich vast aan de grond, terwijl die hem als een bal omhoog en omlaag liet kaatsen. Vlak voor hem sprongen steentjes op en rolden rond en het stof woei in golven omhoog. ‘Rhand!’ Zijn roep werd overstemd door bulderend geraas. Rhand stond rechtop, met zijn hoofd in de nek en nog steeds met gesloten ogen. Hij leek het woeste schudden van de grond niet te voelen, die hem nu eens naar links dan weer naar rechts liet hellen. Hij verloor geen enkele keer zijn evenwicht, in welke vreemde stand hij ook terechtkwam. Door al dat geschud was Perijn er niet zeker van, maar hij meende een droeve glimlach bij Rhand te zien. De bomen zwiepten rond en de lederblad spleet opeens in twee stukken, het grootste deel van de stam sloeg op amper drie pas afstand van Rhand neer. Hij merkte het evenmin als dat hij iets van het andere merkte. Perijn hapte naar adem. ‘Rhand! Om de liefde van het Licht, Rhand! Stop ermee!’

Even plotseling als het was begonnen, was het afgelopen. Een verzwakte tak knapte luid krakend van een kromme eik. Perijn kwam langzaam al kuchend overeind. Overal hing stof te fonkelen in de zonsondergang.

Rhand staarde niets ziend voor zich uit; zijn borst zwoegde alsof hij tien span had gehold. Dit was nog nooit eerder gebeurd, niets wat er enigszins op leek.

‘Rhand,’ zei Perijn behoedzaam, ‘wat...’

Rhand leek nog steeds naar de verre einder te kijken. ‘Het is er altijd. Roept me. Trekt aan me. Saidin. De mannelijke helft van de Ware Bron.

Soms kan ik me niet beheersen en reik ernaar.’ Hij maakte een gebaar of hij iets uit de lucht plukte en richtte zijn blik op wat zijn lege vuist vasthield, ik kan de smet al voelen, zelfs voor ik hem aanraak. De smet van de Duistere, als een dun laagje smerigheid dat het Licht probeert te verbergen. Ik word er misselijk van, maar ik kan het niet laten. Ik kan het niet. Een heel enkele keer wil ik het pakken en is het net of ik lucht wil vasthouden.’ Zijn lege hand sprong open en hij lachte bitter. ‘En als dit gebeurt bij de Laatste Slag? Wat gebeurt er als ik ernaar reik en niets pak?’

‘Nou, ditmaal kreeg je wel wat te pakken,’ zei Perijn schor. ‘Wat was je aan het doen?’

Rhand keek rond alsof hij de omgeving voor het eerst zag. De gevallen lederblad en de gebroken takken. Perijn besefte dat er verbazend weinig schade was. Hij had gapende scheuren in de rotsen verwacht. De bomen op de rand leken nog heel.

‘Ik wilde dit niet doen. Het was net of ik een tap wilde opendraaien en in plaats daarvan de hele plug uit het vat trok. Het... vervulde me. Ik moest het ergens heensturen voor ik erdoor werd verbrand, maar ik... dit wilde ik niet.’

Perijn schudde zijn hoofd. Wat voor zin heeft het om hem te zeggen dat hij dit moet zien te voorkomen? Hij weet er amper meer van dan ik. Hij stelde zich tevreden met de opmerking: ‘Er zijn er genoeg die je dood wensen – ons allemaal – zonder dat jij dat voor hen opknapt.’ Rhand leek niet te luisteren. ‘We kunnen beter naar het kamp teruggaan. Her wordt gauw donker en van jou weet ik het niet, maar ik heb honger.’

‘Wat? O. Ga jij maar vast, Perijn. Ik kom eraan. Ik wil een poosje alleen zijn.’

Perijn aarzelde en draaide zich toen met tegenzin om naar de spleet in de rotswand. Hij bleef staan toen Rhand wat tegen hem zei. ‘Heb jij dromen in je slaap? Goede dromen?’

‘Soms,’ zei Perijn behoedzaam. ‘Ik herinner me nooit veel van wat ik droom.’ Hij had geleerd zijn dromen te bewaken. ‘Ze zijn er altijd, die dromen,’ zei Rhand, maar zo zacht dat Perijn het nauwelijks kon verstaan. ‘Misschien vertellen ze ons dingen. Ware dingen.’ Hij werd weer stil en dacht na.

‘Het eten staat klaar,’ zei Perijn, maar Rhand was diep in zijn eigen gedachten verzonken. Ten slotte draaide Perijn zich om en liet hem daar achter.

3

Nieuws van de Vlakte

Een deel van de kloof was in duister gehuld doordat de beving hoog boven Perijn een stuk rots tegen de andere wand had laten vallen. Hij staarde voorzichtig omhoog naar het zwart voor hij er onderdoor schoot, maar de rotsplaat leek stevig vastgeklemd te zitten. De jeuk speelde weer door zijn achterhoofd, sterker dan ooit. Nee, bloed en as! Nee! Het verdween.

Toen hij boven aan de helling uit de kloof stapte, was de kom gevuld met lange schaduwen door de ondergaande zon. Moiraine stond bij haar hut omhoog te turen naar de spleet. Hij bleef even staan. Ze was een slanke, donkerharige vrouw die net tot zijn schouders reikte, en knap, met dat leeftijdloze uiterlijk dat elke Aes Sedai verkreeg als ze lange tijd de Ene Kracht had geleid. Haar leeftijd was moeilijk te schatten doordat haar gezicht niet door de jaren was getekend en haar donkere ogen veel te wijs stonden voor haar jeugdige uiterlijk. Het diepblauwe zijden gewaad was gekreukeld en stoffig en haar haren piekten uit het gewoonlijk nette kapsel. Op haar gezicht zat een veeg stof. Hij sloeg zijn ogen neer. Gele ogen. Ze kende zijn geheim – zij en Lan als enigen – en hij had er een hekel aan als ze hem met die kennis recht aankeek. Misschien kon hij zich er ooit eens toe brengen haar te vragen wat ze wist. Een Aes Sedai moest er meer van weten dan hij. Maar dit was niet het goede moment. Er scheen nooit een goed moment voor te komen. ‘Hij... hij wilde het eigenlijk niet... Het ging per ongeluk.’

‘Per ongeluk,’ zei ze vlak, voor ze hoofdschuddend weer in de hut verdween. De deur sloeg een tikkeltje te hard dicht. Perijn haalde diep adem en liep verder omlaag naar de kookvuren. Morgenochtend zou de volgende ruzie tussen de Aes Sedai en Rhand losbarsten, of waarschijnlijk vanavond al.

Enkele bomen op de helling van de kom waren omgevallen en de wortels hadden halfronde aardkluiten meegetrokken. Een spoor van krassen en omgewoelde grond leidde naar een rotsblok dat nooit eerder naast het water onder hem had gelegen. Een hut aan de andere kant was door de beving ingestort en de meeste Shienaranen waren bezig hem weer op te bouwen. Loial was erbij. De Ogier kon een stam oppakken waar vier mannen moeite mee hadden. Af en toe was Uno’s gevloek hoorbaar.

Min stond met een ontevreden uitdrukking op het gezicht in een ketel boven het kampvuur te roeren. Op haar kaak zat een blauwe plek en in de lucht hing de zwakke geur van aangebrand voedsel, ik heb de pest aan koken,’ verkondigde ze en keek achterdochtig in de ketel. ‘Als hier iets fout mee gaat, is het niet mijn schuld. Rhand heeft minstens de helft verknoeid toen de soep in het vuur klotste door zijn... Hij heeft het recht niet ons rond te smijten als zakken graan.’ Ze wreef over haar zitvlak en trok een pijnlijk gezicht. ‘Als ik hem te pakken krijg, geef ik hem zo’n aframmeling dat hij het nooit meer zal vergeten.’ Ze zwaaide met de houten spaan voor Perijns gezicht heen en weer, alsof ze bij hem wilde beginnen. ‘Nog iemand gewond?’

‘Alleen als je de blauwe plekken meetelt,’ zei Min grimmig, in het begin waren ze erg overstuur. Toen zagen ze Moiraine naar Rhands geheime plekje staren en besloten ze dat hij dit gedaan moest hebben. Als de Draak wil dat de berg op ons hoofd neerstort, moet de Draak er een goede reden voor hebben. Zelfs als hij zou besluiten dat ze hun vel moeten afstropen en in hun blote botten moeten dansen, zouden ze hem nog gelijk geven.’ Ze snoof en gaf met de spaan een roffel op de ketelrand.

Perijn keek om naar Moiraines hut. Als Leya gewond was, als ze dood was, zou de Aes Sedai niet zomaar weer naar binnen zijn gestapt. Nog steeds had hij dat gevoel van verwachting. Wat het ook is, het is nog niet gebeurd. ‘Min, misschien kun je beter vertrekken. Morgenochtend, heel vroeg. Ik heb nog wat zilver, dat mag jij hebben, en ik weet zeker dat Moiraine je meer dan genoeg mee zal geven om met een handelskaravaan uit Geldan mee te reizen. Je kunt voor je het weet weer hoog en droog in Baerlon zitten.’

Ze keek hem zo lang aan dat hij zich afvroeg of hij iets verkeerds had gezegd. Ten slotte zei ze: ‘Dat is heel lief van je, Perijn. Maar toch, nee.’

‘Ik dacht dat je weg wilde. Jij hebt het altijd maar over gedwongen hier blijven.’

‘Ik heb eens een oude Illiaanse vrouw gekend,’ zei ze langzaam. ‘Toen ze jong was, regelde haar moeder een huwelijk voor haar met een man die ze nog nooit had ontmoet. Ze doen dat daar soms in Illian. Ze vertelde dat ze hem de eerste vijf jaar voortdurend uitschold en de volgende vijf jaar plannen beraamde om hem het leven goed zuur te maken zonder dat hij wist wiens schuld dat was. Ze vertelde dat ze pas jaren later, na zijn overlijden, had beseft dat hij eigenlijk de grote liefde van haar leven was geweest.’

‘Ik begrijp niet wat dat hiermee te maken heeft.’ Op haar gezicht stond te lezen dat hij het gewoon niet wilde begrijpen en haar stem klonk net zo geduldig alsof ze het tegen een kind had. ‘Omdat het lot iets voor jou heeft gekozen en jij dat niet zelf hebt gedaan, wil dat nog niet zeggen dat het slecht is. Ook als je zeker weet dat je dat zelf in geen honderd jaar zou hebben gekozen. Beter tien dagen van liefde dan jaren van spijt,’ haalde ze een gezegde aan. ‘Daar begrijp ik nog minder van,’ zei hij tegen haar. ‘Je hoeft niet te blijven als je niet wilt.’

Ze hing de kookspaan aan een grote gevorkte tak die in de grond stak en verraste hem door op haar tenen te gaan staan en zijn wang te kussen. ‘Je bent een heel lieve man, Perijn Aybara. Zelfs als je er niet alles van begrijpt.’

Perijn stond onzeker kijkend met z’n ogen te knipperen. Hij wou dat hij wist of het met Rhand goed was, en hij wenste dat Mart hier was. Hij voelde zich bij vrouwen net alsof hij op drijfzand stond, maar Rhand wist altijd hoe hij meisjes aan moest pakken. Net als Mart. De meeste meisjes in Emondsveld hadden er een neus voor dat Mart nooit volwassen zou worden, en toch kon hij ze toch steeds om zijn vingers winden.

‘En jij, Perijn? Wil jij nooit terug naar huis?’

‘Voortdurend,’ zei hij vurig. ‘Maar ik... ik denk niet dat ik dat kan. Nog niet.’ Hij keek omhoog naar Rhands ravijn. We zijn met elkaar verbonden, zo lijkt het. Dat zijn we, hè Rhand? ‘Misschien wel nooit meer.’ Hij meende het zo zacht te hebben gezegd dat zij het niet kon horen, maar de blik die ze hem schonk, was een en al medeleven. En instemming.

Zijn oren vingen zachte voetstappen achter zich op en hij keek weer omhoog naar Moiraines hut. Twee gestalten kwamen in het steeds zwarter wordende donker de helling af. De eerste een slanke vrouw, die zelfs op de ongelijke, hellende bodem sierlijk wist te lopen. De andere was een man, die met kop en schouders boven de vrouw uitstak. Ze liepen naar de Shienaranen die aan het werk waren. Zelfs voor Perijns ogen was de man slecht te zien, hij leek soms geheel te verdwijnen en dan bij een volgende stap weer te verschijnen, terwijl zo nu en dan een groot deel van hem opging in de nacht en bij een windstoot weer opdoemde. Alleen de veranderende mantel van een zwaardhand kon dat, wat inhield dat de grotere gestalte Lan was, net zoals de kleinere zeker Moiraine was.

Een heel eind hoger glipte een nog vagere gestalte tussen de bomen door. Rhand, die naar zijn hut terugkeert, dacht Perijn. Weer een avond zonder eten, omdat hij de manier waarop iedereen hem aankijkt, niet kan verdragen.

‘Jij moet ogen in je achterhoofd hebben,’ zei Min, die fronsend naar de naderende vrouw tuurde. ‘Of anders de scherpste oren waar ik ooit van gehoord heb. Is dat Moiraine?’

Zorgeloos. Hij was zo gewend dat de Shienaranen wisten hoe goed hij kon zien – overdag tenminste; van de nacht wisten ze het niet – dat hij andere zaken over het hoofd zag. Zorgeloosheid zal me nog eens doden.

‘Is het in orde met die Tuathaanse?’ vroeg Min toen Moiraine bij het vuur kwam staan.

‘Ze rust uit.’ De zachte stem van de Aes Sedai klonk even muzikaal als anders, alsof praten een vorm van zingen was, en haar kapsel en kleren zaten weer volmaakt netjes. Ze wreef bij de vlammen haar handen warm. Aan haar linkerhand droeg ze een gouden ring, een serpent dat in zijn eigen staart beet. Het Grote Serpent, een nog ouder teken van de eeuwigheid dan het Rad des Tijds. Iedere in Tar Valon opgeleide vrouw droeg zo’n ring.

Een ogenblik bleef Moiraines blik op Perijn gericht en zij leek veel te diep in hem door te dringen. ‘Ze is gevallen en kreeg een snee in haar hoofd toen Rhand...’ Haar mond verstrakte, maar het volgende ogenblik toonde haar gezicht weer die volmaakte rust. ‘Ik heb haar geheeld en ze slaapt nu. Zelfs een kleine hoofdwond bloedt flink, maar het was niet ernstig. Heb je iets bij haar gezien, Min?’

Min weifelde. ‘Ik zag... Ik dacht dat ik haar dood zag. Haar gezicht zat onder het bloed. Ik was ervan overtuigd dat ik wist wat het betekende, maar met een snee in haar hoofd... Weet u zeker dat ze in orde is?’ De vraag verried hoe ongerust ze zich voelde. Als een Aes Sedai heelde, liet ze niets ongeheeld wat geheeld kon worden. En dit Talent was bij Moiraine sterk ontwikkeld.

Min klonk zo bezorgd dat Perijn een ogenblik verbaasd was. Toen knikte hij in zichzelf. Ze vond het niet echt prettig wat ze deed, maar het hoorde bij haar. Ze dacht te weten hoe het werkte, of tenminste gedeeltelijk. Als ze ongelijk had, zou het bijna zijn of ze niet wist hoe ze haar eigen handen moest gebruiken.

Moiraine keek haar even nadenkend aan, beheerst en onaangedaan. ‘Je hebt nooit eerder verkeerd gelezen als je voor me las; elk beeld waarvan ik weet, klopte. Misschien is dit de eerste keer.’

‘Als ik het weet, weet ik het,’ fluisterde Min koppig. ‘Het Licht helpe me, ik weet het.’

‘Misschien moet het nog gebeuren. Ze heeft een lange reis naar haar wagens voor de boeg en ze moet door woeste streken trekken.’ De zangerige stem van de Aes Sedai klonk koel en zorgeloos. Onwillekeurig maakte Perijn diep in z’n keel een zacht geluid. Licht! Klonk ik ook zo? Ik wil niet dat iemands dood zo onbelangrijk voor me wordt.

Het was alsof hij het hardop had uitgesproken, want Moiraine keek hem aan. ‘Het Rad weeft wat het Rad wil, Perijn. Ik heb je al lang geleden verteld dat we in oorlog zijn. We kunnen er niet mee ophouden, omdat sommigen van ons zullen sterven. Ieder van ons kan sterven voor het afgelopen is. De wapens van Leya zijn niet dezelfde als die van jou, maar dat wist ze toen ze zich bij ons aansloot.’ Perijn sloeg de ogen neer. Misschien is dat waar, Aes Sedai, maar ik zal het nooit aanvaarden zoals jij dat doet.

Lan kwam aan de andere kant van het vuur bij hen staan, samen met Uno en Loial. De vlammen wierpen flakkerende schaduwen over het gezicht van de zwaardhand, waardoor de scherpe trekken nog meer uit rots gekerfd leken te zijn. In het licht van het vuur was zijn mantel niet beter te zien. Soms leek het slechts een donkergrijze of zwarte mantel, maar het grijs en zwart leken vloeibaar en veranderden als je er goed naar keek. De schaduwen en het grijs leken over de mantel heen te glijden en erin opgenomen te worden. Andere keren leek het of Lan op de een of andere wijze een gat in de nacht had gemaakt en de duisternis als een mantel had omgeslagen. Het was niet gemakkelijk ernaar te kijken en deze man in de mantel maakte het nog moeilijker.

Lan was groot en sterk, breedgeschouderd, met blauwe ogen als bevroren bergmeren, en hij bewoog zich met die dodelijke sierlijkheid die het zwaard aan zijn heup een deel van hem leek te maken. Niet dat hij alleen maar in staat was tot geweld en dood; deze man beheerste geweld en dood en hield ze gereed om ze te ontketenen zodra Moiraine zich uitsprak. Naast Lan leek zelfs Uno minder gevaarlijk. Er zat wat grijs in Lans lange haar, bijeengehouden door een gevlochten leren koord over zijn voorhoofd, maar jongere mannen stapten voor Lan opzij – als ze verstandig waren.

‘Vrouw Leya bracht het gebruikelijke nieuws van de Vlakte van Almoth.’ zei Moiraine. ‘Iedereen vecht tegen iedereen. Platgebrande dorpen. Mensen die alle kanten uit vluchten. Er zijn Jagers komen opdagen die op de vlakte naar de Hoorn van Valere zoeken.’ Perijn bewoog even – de Hoorn was nu op een plek waar geen Jager hem zou vinden en naar hij hoopte geen enkele Jager hem ooit zou vinden – en ze keek hem koel aan voor ze verder vertelde. Ze keurde elk gepraat over de Hoorn af. Behalve natuurlijk als zij erover sprak. ‘Ze heeft ook ander nieuws gebracht. De Witmantels hebben misschien zo’n vijfduizend man op de Vlakte.’

Uno gromde. ‘Dat is bloe... eh, pardon, Aes Sedai. Dat moet de helft van hun legermacht zijn. Ze hebben nooit eerder zo’n groot deel van hun strijdmacht op één plek ingezet.’

‘Dan mag ik aannemen dat alle mensen die zich openlijk achter Rhand hebben geschaard, dood zijn of op de vlucht,’ mompelde Perijn. ‘Of dat spoedig zullen zijn. Je had gelijk Moiraine.’ Hij dacht liever niet aan Witmantels. Hij mocht de Kinderen van het Licht helemaal niet. ‘Dat is juist zo vreemd,’ zei Moiraine. ‘Het eerste deel tenminste. De Kinderen hebben aangekondigd dat ze vrede willen brengen, wat voor hen niet ongewoon is. Wél ongewoon is dat ze proberen de Taraboners en Domani terug te dringen naar hun eigen land, maar tegen de volgelingen van de Draak niet echt alles op alles zetten.’ Min slaakte een kreet van verbazing. ‘Weet ze dat zeker? Dat klinkt helemaal niet als de Witmantels die ik ken.’

‘Er kunnen niet veel van die bloed... eh... niet veel ketellappers op de Vlakte zijn achtergebleven,’ zei Uno. Zijn stem trilde helemaal van de inspanning om in de aanwezigheid van een Aes Sedai op zijn woorden te letten. De frons van zijn echte oog paste nu precies bij het vuurrode op de ooglap. ‘Ze houden zich ver van elk soort moeilijkheden, zeker van strijd. Er zijn er niet genoeg om overal alles te kunnen zien.’

‘Genoeg voor mijn doel,’ zei Moiraine ferm. ‘De meesten zijn vertrokken, maar enkelen zijn op mijn verzoek gebleven. En Leya is er heel zeker van. O, de Kinderen hebben enkele aanhangers van de Draak opgepakt, maar alleen kleine groepjes. Hoewel ze verkondigen dat zij deze valse Draak zullen verslaan en duizend man inzetten die schijnbaar jacht op hem maken, vermijden ze elke botsing met een groep die uit meer dan vijftig aanhangers bestaat. Niet openlijk, begrijp me goed, maar er is altijd een of ander oponthoud waardoor hun prooi nog net kan ontkomen.’

‘Dan kan Rhand erheen als hij dat wil.’ Loial knipperde onzeker met zijn ogen terwijl hij naar de Aes Sedai keek. Het hele kampement was op de hoogte van haar onenigheid met Rhand. ‘Het Rad weeft een weg voor hem.’

Zowel Uno als Lan wilden daar wat op zeggen, maar de Shienaraan gunde Lan met een buiging de eer. ‘Het is veel waarschijnlijker dat het een hinderlaag van de Witmantels is,’ zei de zwaardhand, ‘hoewel ik bij het Licht niet begrijp wat voor een. Maar als de Witmantels mij een geschenk geven, zoek ik eerst naar de verborgen gifnaald.’ Uno viel hem grimmig bij. ‘Bovendien,’ voegde Lan eraan toe, ‘proberen de Domani en de Taraboners nog steeds even hard de gezworenen van de Draak te doden als elkaar.’

‘Er is nog iets,’ zei Moiraine. ‘Er zijn drie jongemannen vermoord in dorpen waar vrouw Leya’s wagens langs zijn gereden.’ Perijn zag bij Lans oog een spiertje trekken; bij de zwaardhand duidde dit op opperste verbazing, zoals een uitroep bij anderen. Lan had niet gedacht dat ze dit zou vertellen. Moiraine praatte door. ‘De een door vergif, de andere twee door een dolk. Elk in omstandigheden waar niemand ongezien bij hen had kunnen komen, maar het is wel gebeurd.’ Ze staarde strak in de vlammen. ‘Die drie jongemannen waren langer dan gebruikelijk en ze hadden lichte ogen. Lichte ogen zijn ongewoon op de Vlakte van Almoth, maar ik denk dat een lange jongeman met lichtgekleurde ogen daar momenteel een ongeluksvogel is.’

‘Hoe?’ vroeg Perijn. ‘Hoe konden ze vermoord worden zonder dat iemand in de buurt kon komen?’

‘De Duistere heeft moordenaars die je pas ziet als het te laat is,’ zei Lan kalm.

Uno huiverde. ‘De Ziellozen. Dit is voor het eerst dat ik hoor dat ze ten zuiden van de Grenslanden zijn gezien.’

‘Genoeg gepraat,’ zei Moiraine streng.

Perijn zat vol vragen – Wat in Lichtsnaam zijn de Ziellozen? Zoiets als een Trollok of een Schim? Wat? – maar hij stelde ze niet. Als Moiraine had besloten dat er over een onderwerp genoeg was gezegd, wilde ze er niets meer over kwijt. En als zij haar mond hield, moest je bij Lan een breekijzer gebruiken. De Shienaranen gehoorzaamden haar verbod. Niemand wilde een Aes Sedai ergeren. ‘Licht!’ mompelde Min, die verontrust in de duisternis rondom hen stond te kijken. ‘Je ziét ze helemaal niet? Licht!’

‘Dus is er eigenlijk niets veranderd,’ zei Perijn mistroostig. ‘Niet echt. Wij kunnen niet naar de Vlakte rijden en de Duistere wil ons vermoorden.’

‘Alles verandert,’ zei Moiraine kalmpjes, ‘en het Patroon neemt het allemaal op. We volgen het Patroon, niet de kortstondige veranderingen. Ze keek hen beurtelings aan en zei toen: ‘Uno, weet je zeker dat jouw verkenners niets verdachts is opgevallen? Al is het nog zo klein?’

‘De wedergeboorte van heer Draak heeft de banden der zekerheid losser gemaakt, Moiraine Sedai, en als je Myrddraal bevecht, bestaan er geen zekerheden, maar ik sta er met mijn leven borg voor dat de verkenners even goed werk hebben geleverd als een zwaardhand.’ Het was de langste redevoering zonder één vloek die Perijn ooit van Uno had gehoord. Door de inspanning stond het zweet op zijn voorhoofd. ‘Misschien ons aller leven,’ zei Moiraine. ‘Wat Rhand net heeft gedaan, was voor elke Myrddraal binnen tien span net zo opvallend als een vuurbaken op een bergtop.’

‘Misschien...’ begon Min weifelend, ‘misschien zou u een ban kunnen uitzetten die hen buiten houdt.’ Lan keek haar streng aan. Soms uitte hij zelf twijfels over Moiraines beslissingen, al deed hij dat zelden als iemand het kon horen, maar hij keurde bij een ander elke twijfel geheel en al af. Min keek even streng terug. ‘Nou ja, Myrddraal en Trolloks zijn al erg genoeg, maar die kun je tenminste zien. Ik vind het geen prettig idee dat een van die... Ziellozen hier naar binnensluipt en mij de hals afsnijdt voor ik hem zelfs maar heb gezien.’

‘De ban die ik heb geplaatst, zal ons even goed voor de Ziellozen verbergen als voor ander Schaduwgebroed,’ zei Moiraine. ‘Als je zwak bent, en dat zijn we – kun je je het beste schuilhouden. Als er een Halfman écht zo dichtbij is om... Nou ja, ik ben niet in staat een ban te plaatsen die ze zal doden als ze dit kamp trachten binnen te sluipen. Maar zelfs als ik dat kon, zou die ban ons hier evenzeer opsluiten. Aangezien er geen twee bansoorten tegelijk geplaatst kunnen worden, laat ik de verdediging over aan de verkenners en wachten – en Lan – en gebruik die ene ban die ons misschien wat zal helpen.’ ik kan rond het kamp trekken,’ zei Lan. ‘Als zich daar iets bevindt wat de verkenners hebben gemist, zal ik het vinden.’ Het was geen opschepperij, enkel een nuchter feit. Zelfs Uno knikte instemmend. Moiraine schudde haar hoofd. ‘Als je ergens nodig bent, gaidin, dan ben je hier nodig.’ Haar ogen richtten zich op de donkere bergen om hen heen. ‘Er hangt iets in de lucht.’

‘Verwachting.’ Het ontsnapte Perijn voor hij het tegen kon houden. Toen Moiraine hem aankeek, in hem keek, wilde hij dat hij het woord kon inslikken.

‘Ja,’ zei ze. ‘Verwachting. Zorg dat jouw wachtposten vannacht heel goed opletten, Uno.’ Ze hoefde niet voor te stellen wapens bij de hand te houden, Shienaranen sliepen altijd naast hun wapens. ‘Slaap wel,’ voegde ze er voor allen aan toe, alsof daar nu nog kans op bestond en begaf zich naar de hut. Lan bleef lang genoeg om drie borden stamppot naar binnen te werken en haastte zich toen achter haar aan. Het duister slokte hem snel op.

Perijns ogen glansden als goud toen hij de zwaardhand in het nachtelijk duister nakeek. ‘Slaap wel,’ mopperde hij. Door de geur van gekookt vlees voelde hij zich opeens niet lekker. ‘Heb ik de derde wacht, Uno?’ De Shienaraan knikte. ‘Dan ga ik proberen haar raad op te volgen.’ De anderen kwamen naar het vuur gelopen en de stemmen volgden hem de helling op.

Hij had een hut voor zich alleen, een klein onderkomen van stammen dat amper groot genoeg was om in te staan; de kieren waren met gedroogde klei dichtgestopt. Een grof gemaakt bed, opgevuld met naaldtakken onder een deken, nam bijna de helft in beslag. De man die zijn paard had afgetuigd, had Perijns boog vlak naast de deur gezet. Hij hing zijn riem aan de haak, met de bijl en de pijlkoker eraan, en kleedde zich toen huiverend tot op zijn ondergoed uit. De nachten waren nog koud, maar de kou zorgde ervoor dat zijn slaap niet te diep werd. In de diepe slaap kwamen er dromen die hij niet kon verjagen. Een tijdlang lag hij onder zijn ene deken naar het houten dak te staren. Toen viel hij in slaap en begonnen zijn dromen.

4

Schaduwen in de slaap

Ondanks het laaiende vuur in de lange haard van rotssteen was het ijzig koud in de gelagkamer van de herberg. Perijn wreef zijn handen warm bij de vlammen, maar hij kon ze niet warm krijgen. Hij vond echter een vreemdsoortige troost in de kou, alsof die een schild vormde. Waarvoor dat schild was, wist hij niet. Ergens in zijn hoofd fluisterde iets, een ver geluid dat maar zwak hoorbaar was, een gekrabbel om naar binnen te komen.

‘Dus je geeft het op. Dat is voor jou ook wel het beste. Kom erbij zitten, dan kunnen we eens praten.’

Perijn draaide zich om en keek naar de spreker. Er zat niemand aan de ronde tafels die verspreid in het vertrek stonden, maar aan een hoektafel zat één man in de schaduw. De rest van de ruimte leek op de een of andere manier wazig, gaf meer een indruk dan een gevoel van echtheid, vooral de dingen waar hij niet rechtstreeks naar keek. Hij keek om naar het haardvuur. Dat brandde nu in een haard van bakstenen. Ook hier maakte hij zich niet druk over. Dat zou wel moeten! Maar hij had niet kunnen zeggen waarom.

De man wenkte en Perijn liep naar de tafel toe. Een vierkante tafel. De tafels waren vierkant. Met diepe rimpels in zijn voorhoofd stak hij een vinger uit om het tafelblad te voelen, maar trok zijn hand weer terug. Er hingen geen lampen in die hoek en ondanks de andere lichten waren de man en zijn tafel bijna onzichtbaar opgegaan in het vage grijs. Perijn had het gevoel dat hij de man kende, maar dat was even wazig als wat hij vanuit zijn ooghoeken zag. De kerel was van middelbare leeftijd, knap en voor een dorpsherberg te mooi gekleed in zijn donker, bijna zwart fluweel met wit kant op kraag en mouwen. Hij zat heel stijf en drukte zo nu en tegen zijn borst, alsof bewegingen pijn deden. Zijn donkere ogen waren strak op Perijn gericht, glinsterende puntjes in de schaduw.

‘Wat opgeven?’ vroeg Perijn.

‘Dat, natuurlijk.’ De man knikte naar Perijns bijl aan zijn zij. Het klonk verbaasd, alsof dit gesprek al eerder was gevoerd, alsof een oud meningsverschil opnieuw werd opgepakt.

Perijn had niet beseft dat hij de bijl bij zich had, had het gewicht niet aan zijn riem gevoeld. Hij streek met een hand over het halvemaanvormige blad en over de dikke punt die het gewicht verdeelde. Het staal voelde... stevig aan. Steviger dan alles om hem heen. Misschien zelfs steviger dan hijzelf was. Hij hield zijn hand op de bijl, om iets te voelen wat echt was.

‘Ik heb eraan gedacht,’ zei hij, ‘maar ik denk niet dat ik het al kan. Nog niet.’ Nog niet! De herberg scheen te flikkeren en weer hoorde hij gefluister in zijn hoofd. Nee! Het gefluister stierf weg. ‘Nee?’ De man glimlachte, een koude glimlach. ‘Je bent een smid, jongen. Een goede, naar ik heb gehoord. Je handen zijn gemaakt voor het aambeeld, niet voor de strijdbijl. Gemaakt om dingen te maken, niet om te doden. Keer terug voor het te laat is.’

Perijn merkte dat hij instemmend zat te knikken. ‘Ja. Maar ik ben ta’veren.’ Dat had hij nog nooit eerder hardop gezegd. Maar hij weet het al. Dat wist hij zeker. Hij kon niet zeggen waarom. Een ogenblik verstarde de glimlach van de man tot een grijns, maar keerde toen met nog meer overtuiging terug. Kille overtuiging. ‘Er bestaan altijd manieren om iets te veranderen, jongen. Een manier om aan je lot te ontsnappen. Ga zitten, dan praten we erover.’ De schaduwen leken van vorm te veranderen, leken zwarter, leken naar hem te reiken.

Perijn deed een stap terug en bleef goed in het licht staan, ik denk van niet.’

‘Je kunt toch minstens wat met me drinken. Op voorbije en komende jaren. Hier, daarna zul je alles veel beter begrijpen.’ De beker die de man over de tafel schoof, was er daarnet niet geweest. Het zilver glansde en was tot de rand gevuld met donkere, bloedrode wijn... Perijn staarde naar het gezicht van de man. Zelfs voor zijn scherpe ogen leken de schaduwen het uiterlijk van de man te verhullen als een zwaardhandmantel. De duisternis omvatte de man zacht en beschermend. Er was iets bijzonders met die ogen, iets wat hij zich misschien kon herinneren als hij het hard genoeg probeerde. Het gefluister keerde terug.

‘Nee,’ zei hij. Hij zei het tegen het zachte geluid in zijn hoofd, maar toen de lippen van de man zich boos verstrakten en hij een opwelling van vlijmende woede meteen onderdrukte, besloot hij dat zijn nee ook best voor de wijn kon gelden. ‘Ik heb geen dorst.’ Hij draaide zich om en wilde naar de deur lopen. De haard bestond uit ronde rivierstenen; lange tafels en banken vulden het vertrek. Opeens wilde hij buiten staan, ergens anders zijn, weg van deze man. ‘Veel kansen krijg je niet,’ zei de man achter hem. ‘Drie met elkaar verweven draden delen elkanders doem. Als er een is afgesneden, zijn ze het allemaal. Het lot kan je doden, zo niet erger.’ Perijn voelde een plotselinge hitte op zijn rug die even snel toenam als afkoelde, voorbijging, alsof deuren van een enorme smidsoven open en dicht zwaaiden. Geschrokken draaide hij zich om naar het vertrek. Het was verlaten.

Alleen maar een droom. Hij huiverde van de kou en daarop bewoog alles.

Hij staarde in een spiegel; een deel van hem kon niet bevatten wat hij daar zag, een ander deel aanvaardde het. Een gouden helm in de vorm van een leeuwenkop prijkte op zijn hoofd alsof die daar hoorde. Goudbeslag bedekte zijn prachtig bewerkte borstkuras en de maliën op zijn armen en benen toonden goudfiligrein. Alleen de bijl aan zijn zij was simpel. Een stem – zijn eigen – fluisterde in zijn hoofd dat hij die liever had dan enig ander wapen, dat hij hem duizenden keren had gedragen, in honderden veldslagen. Nee! Hij wilde hem afdoen, weggooien. Ik kan het niet! Er klonk geluid in zijn hoofd, luider dan gemompel, bijna zo hard dat hij het kon begrijpen. ‘Een man voorbestemd tot roem.’

Hij wendde zich snel van de spiegel af en staarde opeens met open mond naar de mooiste vrouw die hij ooit had gezien. Hij zag het vertrek niet meer, wilde niets anders meer zien, alleen haar. Haar ogen waren nachtzwarte poelen, haar huid was roomwit en zeker zachter en gladder dan haar gewaad van witte zijde. Toen ze naar hem toekwam, kreeg hij een droge mond. Hij besefte dat iedere andere vrouw die hij ooit had gezien, lomp en lelijk was. Hij rilde en vroeg zich af waarom hij het koud had.

‘Een man hoort zijn lot in eigen hand te houden,’ zei ze glimlachend. De glimlach was bijna warm genoeg om er warmer van te worden. Ze was lang, net een hand kleiner dan hij, zodat ze hem nét niet recht in de ogen kon zien. Zilveren gespen hielden haren bijeen die zwarter waren dan ravenvleugels. Een brede ceintuur van zilveren schakels omvatte een middel dat hij met zijn handen kon omvatten. ‘Ja,’ fluisterde hij. In hem vocht verbazing met aanvaarding. Hij kon niets met roem. Maar toen zij het zei, wilde hij niets anders, ik bedoel...’ Het fluisterende geluid groef in zijn schedel. ‘Nee!’ Het was weg net als, heel even, zijn aanvaarding. Bijna. Hij raakte zijn hoofd aan, voelde de gouden helm en nam hem af. ‘Ik... ik denk niet dat ik dit wil. Hij is niet van mij.’

‘Niet willen?’ Ze lachte. ‘Elke man met bloed in zijn aderen wil roem en glorie. Evenveel roem alsof je de Hoorn van Valere had gestoken.’ ik niet,’ zei hij, hoewel iets in hem schreeuwde dat hij loog. De Hoorn van Valere. De Hoorn schalde en de woeste aanval begon. De dood reed mee aan zijn zij en toch wachtte zij ook verderop op hem. Zijn minnares. Zijn vernietiger. ‘Nee! Ik ben smid!’ Haar glimlach was medelijdend. ‘Wat je verlangt, is maar zo klein. Je moet niet luisteren naar mensen die jou van je bestemming willen afhouden. Ze zouden je vernederen, je ontwortelen. Je vernietigen. Tegen het lot vechten kan slechts pijn veroorzaken. Waarom kies je pijn wanneer je roem kunt winnen? Wanneer je naam een herinnering kan zijn naast die van de andere helden uit de legenden?’

‘Ik ben geen held.’

‘Je weet nog niet de helft van wat je bent. Of wat je kunt worden. Kom, drink wat met me mee, op bestemming en glorie.’ Er glansde een zilveren beker in haar hand, gevuld met bloedrode wijn. ‘Drink.’ Hij staarde fronsend naar de beker. Er was iets... bekends aan. Een gegrauw knaagde aan zijn hersenen. ‘Nee!’ Hij vocht ertegen, weigerde te luisteren. ‘Nee!’

Ze hield hem de gouden beker voor. ‘Drink!’

Goud! Ik dacht dat de beker... Hij was... De rest van de gedachte wilde niet komen. Maar in zijn verwarring keerde het geluid terug, in hem bijtend, eisend gehoor te vinden. ‘Nee,’ zei hij. ‘Nee!’ Hij keek naar de gouden helm in zijn handen en gooide hem weg. ‘Ik ben een smid. Ik ben...’ Het geluid in zijn hoofd vocht met hem, worstelde om gehoord te worden. Hij sloeg zijn armen om zijn hoofd om het buiten te sluiten en sloot het alleen maar op. ‘Ik... ben... een... mens!’ schreeuwde hij.

De duisternis wikkelde zich om hem heen, maar haar fluisterstem volgde hem. ‘De nacht keert telkens weer en alle mensen dromen. Vooral jij, mijn wildeman. Ik zal altijd in je dromen zijn.’ Stilte.

Hij liet zijn armen zakken. Hij droeg weer zijn eigen jas en korte kniebroek, stevig en goed gemaakt, zij het simpel. Gepaste kledij voor een smid, of een dorpeling. Toch merkte hij zijn kleren amper op. Hij stond op een stenen brug met lage leuningen die zich van de ene stompe torenspits naar de andere boog, spitsen die opstegen uit diepten zo diep dat zelfs zijn ogen er niet in konden doordringen. Voor ieder ander zou het licht te vaag zijn geweest en hij kon niet goed zien waar het vandaan kwam; het was er gewoon. Overal waar hij keek, links en rechts, hoog of laag, zag hij meer bruggen, meer torenspitsen en hellingen zonder leuningen. Er scheen geen eind aan te komen, het leek geen patroon te hebben. Erger nog, sommige opritten leidden naar torenspitsen die boven de spits moesten hangen waar ze vandaan kwamen. Spattend water kaatste heen en weer, het geluid leek van overal tegelijk te komen. Hij huiverde van de kou.

Opeens ving hij vanuit zijn ooghoeken een beweging op en zonder na te denken, dook hij achter de stenen leuning weg. Het was gevaarlijk te worden gezien. Hij wist niet waarom, maar hij wist dat het waar was. Hij wist het gewoon.

Behoedzaam loerde hij over de bovenkant en zocht naar wat hij had zien bewegen. Een witte flits schitterde op een verre helling. Een vrouw, wist hij, hoewel hij haar niet goed kon onderscheiden. Een vrouw in een wit gewaad die zich ergens heen haastte.

Op een brug die half onder hem lag, dichterbij dan de helling met de vrouw, verscheen plotseling een lange man, donker en slank. Het zilver in zijn zwarte haren deed hem er voornaam uitzien en zijn donkergroene jas was een en al borduursel van gouden bladeren. Goudbeslag verfraaide riem en tas, op zijn dolkschede schitterden juwelen en aan zijn laarsranden hing goudfranje. Waar was die vandaan gekomen?

Een tweede man liep van de andere kant de brug op, hij was even onverwachts verschenen als de eerste. Zwarte strepen liepen over de brede mouwen van zijn rode jas en bleekwit kant hing dik aan zijn kraag en over zijn polsen. Zijn laarzen toonden zoveel zilver dat je het leer eronder amper kon zien. Hij was kleiner dan de man die hij tegemoet liep, en magerder, met heel kort geknipt haar zo wit als kant. Zijn leeftijd maakte hem echter niet broos. Hij schreed met dezelfde arrogante kracht als de andere man had getoond.

De twee liepen behoedzaam op elkaar toe. Net twee paardenkopers die weten dat de ander een kreupele merrie wil verkopen, dacht Perijn.

De mannen begonnen te praten. Perijn spande zich in, maar door de galmende waterspatten kon hij niet meer dan een gemompel opvangen. Hij zag fronsen, boze blikken en felle bewegingen, alsof ze elkaar wilden slaan. Ze vertrouwden elkaar niet. Hij dacht dat ze elkaar misschien haatten.

Hij keek op en zocht de vrouw, maar die was weg. Toen hij weer omlaag keek, stond er een derde man bij. En op de een of andere manier kende Perijn hem ergens van, als een vervaagde herinnering. Een knappe man van middelbare leeftijd, in bijna zwart fluweel en wit kant. Een herberg, dacht Perijn. En nog iets, daarvoor. Iets... Iets van heel lang geleden, leek het. Maar de herinnering wilde niet komen. De eerste twee mannen stonden nu naast elkaar, schichtige bondgenoten door de aanwezigheid van de derde. Hij schreeuwde hen toe en schudde zijn vuist, terwijl zij verontrust heen en weer schoven en weigerden hem recht aan te kijken. Misschien haatten die twee elkaar, maar zij vreesden de derde meer.

Zijn ogen, dacht Perijn. Wat is er zo vreemd aan zijn ogen? De grote donkere man begon terug te schreeuwen, aanvankelijk haperend, toen steeds feller en venijniger. De witharige man sloot zich bij hem aan en opeens was het tijdelijke bondgenootschap verbroken. De drie mannen schreeuwden door elkaar heen, ieder op zijn beurt, naar een van de anderen. Opeens hield de man in het zwarte fluweel beide handen omhoog, alsof hij eiste dat er een eind aan werd gemaakt. En een uitdijende vuurbol omhulde hen, verborg hen, steeds verder uitdijend.

Perijn sloeg zijn armen om het hoofd en liet zich achter het stenen muurtje neervallen, nog dieper in elkaar krimpend toen de wind op hem neerviel en aan zijn kleren trok, een wind die even heet was als vuur. Een wind van vuur. Zelfs met zijn ogen dicht kon hij het zien: vlammen kolkten over alles heen, vlammen spoten overal doorheen. De woeste vuurstorm woedde ook door hem heen, hij kon het voelen, brandend, trekkend, proberend hem te verteren en de as te verspreiden. Hij schreeuwde, probeerde zichzelf niet kwijt te raken, en wist dat het niet genoeg was.

En tussen de ene hartenklop en de volgende was de wind verdwenen. Het was niet geleidelijk gegaan. Het ene moment had een storm van vlammen hem gepijnigd, het volgende moment was het volkomen stil. Alleen de weerkaatsende geluiden van vallend water waren hoorbaar. Langzaam ging Perijn rechtop zitten en bekeek zichzelf. Zijn kleren waren niet geschroeid en heel. De huid van zijn hoofd en handen was niet verbrand. Alleen de herinnering aan hitte deed hem geloven in wat er was gebeurd. Een herinnering die alleen in zijn geest bestond, want zijn lichaam voelde er niets van.

Behoedzaam keek hij over de brugleuning. Aan beide zijden waren slechts enkele gesmolten stukken over van de brug waarop de mannen hadden staan praten. Van hen viel geen spoor te bekennen. Een prikkeling in de haartjes achter in zijn nek deed hem omhoog kijken. Op een helling rechtsboven stond een ruigharige grijze wolf op hem neer te kijken.

‘Nee!’ Hij krabbelde overeind en begon te rennen. ‘Dit is een droom, een nachtmerrie! Ik wil wakker worden!’ Hij rende en zijn gezichtsveld werd wazig. Het waas bewoog. Een gezoem vulde zijn oren, verflauwde, en toen het verdween, werd het flikkerend grijs in zijn ogen weer erger.

Hij huiverde van de kou en wist dat het een droom was, wist het vanaf de eerste tel volmaakt zeker. Hij was zich vaag bewust van een schaduwherinnering, van dromen die hieraan voorafgingen, maar deze droom kende hij. Hij was hier eerder geweest, in eerdere nachten, en ook al begreep hij er niets van, hij wist toch dat dit een droom was. Voor het eerst veranderde dat inzicht er niets aan. Enorme zuilen van gepolijste roodsteen omringden de open ruimte waarin hij onder een vijftig pas hoge koepel stond. Twee mannen van zijn postuur konden zo’n zuil niet omarmen. De vloer was ingelegd met grote platen van bleekgrijze steen, keihard, maar toch versleten door talloze generaties voeten.

En midden onder de koepel bevond zich de reden die al deze voeten hierheen had gevoerd. Een zwaard, met het gevest omlaag hangend, en schijnbaar nergens mee verbonden. Een zwaard waar iedereen schijnbaar bij kon komen om het vast te pakken. Het draaide langzaam rond alsof er een briesje tegen blies. Toch was het niet echt een zwaard. Kling, gevest en weerstang leken van glas te zijn, of misschien kristal; ze leken het binnenvallende licht op te vangen en in duizenden glinsteringen en flitsen te verspreiden.

Hij liep erheen en wilde het vastpakken, zoals hij iedere keer had gedaan. Hij kon het zich duidelijk herinneren. Het gevest hing vlak voor zijn gezicht, binnen handbereik. Eén voet voor het glanzende zwaard botste zijn hand tegen lucht alsof hij steen raakte. Zoals hij had geweten dat zou gebeuren. Hij duwde harder, maar hij had net zo goed kunnen proberen een muur opzij re schuiven. Het zwaard draaide en fonkelde een voet van hem vandaan, even ver buiten zijn bereik als de andere kant van de oceaan.

Callandor. Hij was niet zeker of het gefluister in zijn hoofd ontstond of van buiten kwam; het leek tussen de zuilen te weerkaatsen, even zacht als de wind, overal tegelijk, doordringend. Callandor. Wie mij beheerst, beheerst zijn bestemming. Neem mij en begin de laatste reis. Hij deed een stap naar achteren, opeens bevreesd. Dat gefluister was er nooit eerder geweest. Vier keer eerder had hij deze droom gehad – dat wist hij nu; vier nachten achter elkaar – en dit was de eerste keer dat die droom iets anders was. De Ontaarden komen.

Deze fluistering was anders, van een bron die hij kende, en hij sprong op alsof hij door een Myrddraal werd aangeraakt. Tussen de zuilen stond een wolf, een bergwolf, die bijna tot zijn middel reikte, ruigwit en grijs. Hij staarde Perijn strak aan, met ogen die even geel waren als de zijne.

De Ontaarden komen.

‘Nee,’ kraste Perijn. ‘Nee! Ik laat je niet toe! Dat doe ik niet!’ Hij worstelde zich wakker en zat rechtop in zijn hut, bevend van vrees en kou en boosheid. ‘Dat doe ik niet,’ fluisterde hij hees. De Ontaarden komen.

De gedachte klonk duidelijk en helder in zijn hoofd, maar was niet zijn eigen gedachte.

De Ontaarden komen, broeder.

5

Wandelende nachtmerries

Perijn sprong uit zijn bed, griste zijn bijl op en rende blootsvoets naar buiten, ondanks de koude slechts gekleed in zijn ondergoed. De maan baadde de wolken in een bleek wit. Ruim voldoende voor zijn ogen, ruim voldoende om te zien dat van alle kanten gestalten tussen de bomen opdoemden, gestalten die bijna even groot waren als Loial, maar met tot snuiten vervormde gezichten, met bekken en snavels, met halfmenselijke gehoornde hoofden en gevederde kammen, heimelijke gedaantes die op hoeven en poten of op gelaarsde voeten kwamen aansluipen.

Hij opende zijn mond om een waarschuwing te roepen, maar opeens sloeg de deur van Moiraines hut open en sprong Lan schreeuwend naar buiten, met getrokken zwaard. ‘Trolloks! Vecht voor je leven! Trolloks!’ Het werd beantwoord door de kreten van de mannen die hun hut uit tuimelden, gekleed voor de slaap, zodat de meesten naakt waren, maar met het zwaard in hun hand. Beestachtig huilend snelden de Trolloks naderbij. Ze werden opgevangen door staal en uitroepen van ‘Shienar!’ en ‘De Herrezen Draak!’

Lan was volledig gekleed – Perijn durfde te wedden dat de zwaardhand helemaal niet had geslapen – en hij stortte zich op de Trolloks alsof zijn kleding een harnas was. Hij leek van de een naar de ander te dansen, man en zwaard vloeiend als water of wind en waar de zwaardhand danste, stierven Trolloks jankend. Ook Moiraine was buiten, ze voerde haar eigen dans tussen de Trolloks uit. Haar enig zichtbare wapen was een tak, maar waar ze een Trollok trof, vlamde een lijn van vuur op uit zijn huid. Haar vrije hand wierp vuurbollen die vanuit het niets verschenen en Trolloks jankten als de vlammen aan hen vraten en hen op de grond wierpen. Een hele boom barstte van wortel tot de kruin opeens in vlammen uit, toen nog een en nog een. De Trolloks krijsten door dat onverwachte licht, maar vochten wel door, zwaaiend met hun piekbijlen en zeisachtige zwaarden.

Onverwachts zag Perijn aan de andere kant van de kom Leya weifelend uit Moiraines hut komen en dacht hij verder nergens meer aan. De Tuathaanse drukte zich tegen de houten wand aan met een hand tegen haar keel. In het licht van de brandende bomen zag hij pijn, afschuw en afgrijzen op haar gezicht toen ze de slachting zag. ‘Verberg je!’ schreeuwde Perijn haar toe. ‘Ga terug naar binnen en verberg je!’ Het toenemende rumoer van strijd en dood smoorde zijn woorden. Hij rende naar haar toe. ‘Verberg je, Leya! Om de liefde van het Licht, verberg je!’

Een Trollok rees voor hem op. Waar mond en neus hadden moeten zitten, zat een wrede, kromme snavel. Van schouders tot knieën was hij een en al zwarte maliën en pieken en hij bewoog op haviksklauwen, zwaaiend met een vreemd gebogen kromzwaard. Hij stonk naar zweet, stront en bloed.

Perijn dook onder de slag door en slaakte een stille kreet toen hij met zijn bijl uithaalde. Hij wist dat hij bang zou moeten zijn, maar de nood onderdrukte elk spoor van vrees. Het allerbelangrijkste was bij Leya te komen, haar in veiligheid te brengen, en de Trollok liep hem in de weg.

De Trollok viel brullend en trappelend neer. Perijn wist niet of hij hem had geraakt, of hij slechts gewond of gedood was. Hij sprong over het kronkelende monster heen en klauterde moeizaam de helling op. De brandende bomen wierpen griezelige schaduwen over het kleine dal. Een flakkerende schaduw naast Moiraines hut bleek opeens een Trollok met een geitenbek en hoorns te zijn. De woeste greep van zijn handen omvatte een knuppel vol punten en hij leek op het punt zich in het gewoel te storten toen zijn ogen op Leya vielen. ‘Nee!’ schreeuwde Perijn. ‘Licht, nee!’ Rotssteentjes schoten weg onder zijn blote voeten; hij voelde de sneden niet. Het wapen van de Trollok rees. ‘Leyaaaaa!’

Op het laatste moment draaide de Trollok zich om en flitste de goedendag naar Perijn. Hij wierp zich plat op de grond en gilde toen het staal over zijn rug groefde. Wanhopig schoot zijn hand uit, greep een geitenhoef en gaf er uit alle macht een ruk aan. De poten van de Trollok werden weggetrokken en hij viel met een klap neer, maar toen hij langs de helling omlaag rolde, greep hij Perijn beet met handen die tweemaal zo groot waren als die van een mens. Hij trok Perijn mee in zijn val. Zijn stank drong in Perijns neus: de stank van een geit en zuur mannenzweet. Enorme armen persten zich om hem heen en drukten alle lucht weg; zijn ribben kraakten of ze gingen breken. Bij de val was de Trollok zijn bijl kwijtgeraakt, maar stompe geitentanden zonken in Perijns schouder en machtige kaken beten toe. Hij kreunde toen de pijn door zijn linkerarm omlaag schoot. Zijn longen zwoegden en aan de rand van zijn gezichtsveld kroop het zwart omhoog, maar vaag besefte hij dat hij zijn eigen bijl nog steeds vasthield. Hij hield hem als een hamer vlak bij het blad vast, met de punt naar voren. Met een gebrul dat de laatste lucht uit zijn longen dreef, ramde hij die punt diep in de slaap van de Trollok. Die schokte geluidloos, de benen en armen zwaaiden wild heen en weer en wierpen hem weg. Instinctief omklemde zijn hand de bijl nog steviger. Toen de Trollok verder langs de helling omlaag rolde, nog steeds met wild schokkend lijf, trok Perijn de bijl vrij.

Heel even bleef Perijn naar adem snakkend liggen. De wond op zijn rug brandde en hij voelde zijn vochtige bloed. Zijn schouder protesteerde toen hij zich opduwde. ‘Leya?’

Ze was er nog, ineengedoken aan de voorkant van de hut, niet meer dan tien pas hoger de helling op. En op haar gezicht lag een blik die hij nauwelijks durfde te beantwoorden.

‘Waag het niet medelijden met me te hebben,’ grauwde hij. ‘Waag het niet...’

De sprong van de Myrddraal vanaf het hutdak leek te lang te duren, terwijl de dode zwarte mantel tijdens de val even stil hing alsof de Halfman roerloos op de grond stond. De oogloze blik was strak op Perijn gericht. Hij rook naar de dood.

Kou sijpelde door Perijns armen en benen toen de Myrddraal hem aanstaarde. Zijn borst voelde aan als een klomp ijs. ‘Leya,’ fluisterde hij. Her was het enige dat hem tegenhield weg te vluchten. ‘Leya, alsjeblieft, verstop je. Alsjeblieft.’

De Halfman kwam op hem af, traag, vol vertrouwen dat de vrees hem in de ban hield. Hij bewoog als een slang en trok een zwaard zo zwart dat alleen de brandende bomen het zichtbaar maakten. ‘Hak één been van de driepoot af,’ zei hij zachtjes, ‘en alles valt.’ Zijn stem klonk als droog rottend leer dat verkruimelde.

Opeens wierp Leya zich naar voren en probeerde haar armen om de knieën van de Myrddraal te slaan. Hij zwaaide zijn zwarte zwaard bijna terloops naar achteren en keek zelfs niet om toen ze in elkaar zakte.

Tranen schoten Perijn in de ogen. Ik had haar moeten helpen... haar moeten redden. Ik had iets moeten doen... iets! Maar zolang de Myrddraal zijn oogloze blik op hem richtte, kostte zelfs denken moeite. We komen broeder. We komen, Jonge Stier.

De woorden in zijn geest beierden in zijn hoofd als klokgelui; de galm huiverde door hem heen. Mét de woorden stroomden wolven, ontelbaar veel, zijn geest in, terwijl hij zich er tevens bewust van was dat ze het komvormige dal instroomden. Bergwolven, half zo groot als een mens, allemaal wit en grijs, die uit de nacht kwamen aanrennen. Hij was zich bewust van de verbazing van de tweepoten, terwijl ze met grote sprongen de Ontaarden aanvielen. Hij werd één met de wolven en herinnerde zich amper dat hij mens was. Zijn ogen slorpten alle licht op en glansden goudgeel. En de Halfman bleef staan, alsof hij plotseling onzeker was.

‘Schim,’ zei Perijn schor, maar toen schoot de andere naam hem te binnen, de wolfsnaam. Trolloks waren de Ontaarden, gemaakt tijdens de Oorlog van de Schaduw uit een vermenging van mens en dier. Zij waren al erg genoeg, maar de Myrddraal... ‘Nooitgeborene!’ spoog Jonge Stier. Zijn lip werd opgetrokken in een snauw en hij stormde op de Myrddraal af.

Die bewoog als een adder, dreigend en dodelijk, het zwarte zwaard snel als de bliksem, maar hij was Jonge Stier. Zo hadden de wolven hem genoemd. Jonge Stier, met hoorns van staal die hij met zijn handen stuurde. Hij was een wolf en elke wolf zou honderd doden willen sterven om een Nooitgeborene te zien vallen. De Schim deinsde achteruit en het stekende zwaard probeerde nu zijn slagen af te weren. Dijspier en keel, zo doodden wolven. Jonge Stier wierp zich opeens opzij en viel op een knie neer, terwijl hij de bijl achter de knie van de Halfman langs haalde. Die krijste – een raspend geluid dat elke andere keer zijn haren te berge zou doen rijzen – en viel neer, waarbij hij zich op één hand opving. De Halfman, de Nooitgeborene, hield zijn zwaard echter nog stevig vast, maar voor hij weer op kon staan, sloeg de bijl van Jonge Stier opnieuw toe. Met half doorgesneden keel klapte het hoofd van de Myrddraal achterover en bleef op zijn rug bengelen, maar terwijl hij nog steeds op een hand steunde, zwaaide de Nooitgeborene wild met zijn zwaard in het rond. Het duurde altijd lang voor een Nooitgeborene stierf.

Zowel door de ogen van de andere wolven als met zijn eigen ogen zag Jonge Stier Trolloks die op de grond neerstortten, krijsend, niet aangeraakt door een wolf of een mens. Die moesten verbonden zijn geweest met deze Myrddraal en zouden sterven als hij stierf – als ze daarvoor al niet waren gedood. De drang om de helling af te rennen en zich bij zijn broeders te voegen, samen de Ontaarden te doden, samen op de laatste Nooitgeborene te jagen, was sterk, maar een diep begraven deel dat nog mens was, herinnerde zich iets. Leya. Hij liet zijn bijl vallen en draaide haar teder om. Haar gezicht zat onder het bloed en haar ogen staarden star en dood naar hem op. Beschuldigend, vond hij. ‘Ik heb het geprobeerd,’ zei hij tegen haar. ‘Ik heb geprobeerd je te redden.’ Haar blik veranderde niet. ‘Wat had ik anders kunnen doen? Hij zou je hebben gedood als ik hem niet eerst had gedood!’

Kom, Jonge Stier. Kom de Ontaarden doden.

Wolf rolde over hem heen, omhulde hem. Hij vleide Leya neer en nam zijn bijl op, het blad glom vochtig. Zijn ogen glansden terwijl hij de rotshelling afschoot. Hij was Jonge Stier.

De bomen die verspreid rond het dal stonden, brandden als fakkels; een hoge spar barstte in vlammen uit toen Jonge Stier zich in de strijd mengde. De nachtlucht flitste felblauw, als bliksem tussen de wolken, terwijl Lan een andere Myrddraal bevocht. Oeroud Aes Sedaistaal sloeg op zwart staal dat vervaardigd was in Thakan’dar, in de schaduw van Shayol Ghul. Loial liet een vechtstaf zo groot als een hekpaal ronddraaien en haalde zo elke Trollok in de buurt onderuit. Mannen vochten wanhopig in de flakkerende schaduwen, maar Jonge Stier merkte als van verre op dat te veel Shienaraanse tweepoten geveld lagen.

Zijn broeders en zusters vochten in kleine groepjes van twee of drie, ontweken zeisvormige zwaarden en piekbijlen, sprongen naar voren met blikkerende tanden, klaar om beenspieren open te scheuren, sprongen omhoog om halzen open te rijten als hun prooi viel. Ze vochten niet voor eer, zochten geen glorie, gunden niemand genade. Ze kwamen voor de dood, niet voor de strijd. Jonge Stier sloot zich bij een kleine groep aan, zijn bijl verving tanden.

Hij dacht niet langer aan de grotere strijd. Er bestond slechts de Trollok die hij en de wolven – zijn broeders – afzonderden en velden. Daarna kwam de volgende, en de volgende, en de volgende, tot er geen meer restte. Geen hier, geen elders. Hij voelde de aandrang om de bijl opzij te gooien en zijn tanden te gebruiken. Op handen en voeten te rennen zoals zijn broeders. Door de hoge bergpassen te rennen. Tot aan de buik in poedersneeuw een hert te achtervolgen. Te rennen in de koude wind die door zijn vacht waaide. Hij huilde met zijn broeders en Trolloks jankten van angst voor zijn gele ogen, zelfs meer dan ze voor de andere wolven deden.

Opeens besefte hij dat er in de kom geen Trolloks meer rechtop stonden, hoewel hij kon voelen hoe zijn broeders andere vluchtende Trolloks achtervolgden. Een zevental wolven had een andere prooi, ergens daarginds in de duisternis. Een Nooitgeborene rende naar zijn hardvoetige vierpoter toe – zijn paard, klonk het ergens in z’n hoofd – en zijn broeders volgden, hun neus gevuld met de geur van het ding, zijn dodelijke wezen. In zijn hoofd was hij bij hen, zag hij met hun ogen. Toen ze hem insloten, draaide de Nooitgeborene zich vloekend om. Zwart zwaard en zwartgeklede Nooitgeborene vormden een deel van de nacht. Maar de nacht was de wereld van zijn broeders en zusters. Jonge Stier grauwde toen zijn eerste broeder stierf, zijn dood vlijmde door hem heen. Niettemin sloten de andere aan en meer broeders en zusters stierven, maar klappende kaken sleurden de Nooitgeborene neer. Hij verzette zich nu met hand en tand, reet kelen open, jaapte met nagels huid en vlees open, zoals de harde klauwen van tweepoten deden, maar broeders beten hem stervend kapot. Eindelijk hief één zuster zich op uit de nog steeds krioelende hoop en wankelde opzij. Ochtendmist werd ze genoemd, maar net als bij andere wolfsnamen, hield het veel meer in: een vorstkoude ochtend met de beet van komende sneeuw al in de lucht en met dichtkringelende mist in de vallei, die rondwervelde in de scherpe bries die de belofte van een goede jacht met zich meevoerde. Ochtendmist hief haar kop en huilde naar de maan achter de wolken, betreurde haar doden.

Jonge Stier wierp zijn hoofd in de nek en huilde mee, treurde met haar mee.

Toen hij weer rondkeek, stond Min hem aan te staren. ‘Ben je in orde, Perijn?’ vroeg ze weifelend. Op haar kaak zat een buil en een jasmouw was half afgescheurd. In de ene hand had ze een knuppel, in de andere een dolk en op beide zat bloed en haar.

Ze staarden hem allen aan, zag hij, degenen die nog konden staan. Loial leunde vermoeid op zijn grote vechtstaf. De Shienaranen staarden, terwijl ze de gewonden naar Moiraine droegen, die hen met Lan naast zich verzorgde. Zelfs de Aes Sedai keek zijn kant op. De brandende bomen wierpen een flakkerend licht, als geweldige fakkels. Overal lagen dode Trolloks. Er waren meer Shienaranen geveld dan er nog stonden en daartussen lagen de lijken van zijn broeders verspreid. Zoveel...

Perijn besefte dat hij opnieuw wilde huilen. Verbeten verbrak hij elke band met de wolven. Toch sijpelden er nog beelden door, gevoelens die hij probeerde tegen te houden. Eindelijk lukte het hem ze niet meer te voelen, hun pijn en hun woede, of hun verlangen op de Ontaarden te jagen, hun verlangen te rennen... Hij vermande zich. De wond op zijn rug brandde als vuur en zijn opengereten schouder voelde aan alsof hij op een aambeeld had gelegen. Zijn blote voeten zaten vol sneden en bloeduitstortingen en klopten pijnlijk. Overal hing de geur van bloed. De geur van Trolloks en van de dood. ‘Ik... met mij is alles in orde, Min.’

‘Je hebt goed gevochten, smid,’ zei Lan. De zwaardhand hief zijn nog steeds met bloed besmeurde zwaard boven het hoofd, ‘tai’shar manetheren! tai’shar andor!’ Het ware bloed van Manetheren. Het ware bloed van Andor.

De Shienaranen die nog stonden – zo weinig – hieven hun wapens en vielen hem bij. ‘tai’shar manetheren! tai’shar andor!’ Loial knikte. ‘Ta’veren!’ voegde hij eraan toe.

Perijn sloeg verlegen zijn ogen neer. Lan had hem vragen bespaard die hij niet wilde beantwoorden en hem in plaats daarvan een eer gegeven die hij niet verdiende. De anderen begrepen het niet. Hij vroeg zich af wat ze zouden zeggen als ze de waarheid kenden. Min schoof naar hem toe en hij mompelde: ‘Leya is dood. Ik kon haar... Ik was bijna op tijd bij haar.’

‘Het zou geen enkel verschil hebben gemaakt,’ zei ze zachtjes. ‘Dat weet je.’ Ze bukte zich, bekeek zijn rug en verstrakte. ‘Moiraine moet dat verzorgen. Ze helpt de mannen die nog geheeld kunnen worden.’ Perijn knikte. Tot aan zijn middel voelde zijn rug helemaal plakkerig van het opdrogende bloed, maar ondanks de pijn merkte hij het amper op. Licht, ik ben deze keer bijna niet meer teruggekomen. Dat mag ik geen tweede keer laten gebeuren. Ik wil het niet. Nooit meer! Maar toen hij met de wolven was, was het allemaal zo anders. Hij hoefde zich geen zorgen te maken over vreemdelingen die bang voor hem waren, omdat hij zo groot was. Daar vond niemand hem traag van begrip, terwijl hij alleen probeerde voorzichtig te zijn. Wolven kenden elkaar, zelfs als ze elkaar nooit eerder hadden ontmoet, en bij hen was hij een van de andere wolven.

Nee! Zijn handen omklemden de steel van zijn bijl. Nee! Hij schrok op toen Masema opeens het woord nam.

‘Het was een teken,’ zei de Shienaraan terwijl hij zich omdraaide om iedereen aan te spreken. Op zijn armen en borst zat bloed – hij droeg alleen een kniebroek toen hij zich in de slag stortte – en hij hinkte bij het lopen, maar het licht in zijn ogen vonkte even vurig als altijd. Vuriger nog. ‘Een teken ter bevestiging van ons geloof. Zelfs wolven vochten voor de Herrezen Draak. In de Laatste Slag zal heer Draak zelfs de dieren van het woud oproepen voor zijn strijd. Het is een teken voor ons om voort te gaan. Slechts Duistervrienden zullen zich afzijdig houden.’ Twee Shienaranen knikten.

‘Hou je bloedbek, Masema,’ snauwde Uno. Hij leek niet gewond, maar Uno had dan ook reeds Trolloks bevochten toen Perijn nog niet eens geboren was. Niettemin leek hij van vermoeidheid in elkaar te zakken; alleen de beschilderde ooglap flonkerde als nieuw. ‘Bloed en as, we trekken op als heer Draak ons het bloedbevel geeft en niet eerder! Boeren met schaapskoppen kunnen daar maar beter goed over denken!’ De eenoog keek naar de groeiende rij mannen voor Moiraine – er zaten er maar weinig rechtop, zelfs bij hen die geholpen waren – en schudde zijn hoofd. ‘We hebben tenminste genoeg bloedhuiden van die bloedwolven om de gewonden warm te houden.’

‘Néé!’ De Shienaranen leken verbaasd door de felheid in Perijns stem. ‘Ze hebben voor ons gevochten en we begraven ze, samen met onze doden.’

Uno keek moeilijk en wilde al tegensputteren, maar Perijn keek hem strak aan met zijn gele ogen. De Shienaraan sloeg als eerste zijn oog neer en knikte.

Perijn schraapte zijn keel, opnieuw verlegen toen Uno de fitste Shienaranen het bevel gaf om de dode wolven bij elkaar te leggen. Min keek hem schuins aan, zoals ze altijd deed als ze dingen zag. ‘Waar is Rhand?’ vroeg hij haar.

‘Daarginds in het donker,’ zei ze en knikte naar ergens boven aan de helling zonder haar ogen van hem af te wenden. ‘Hij wil met niemand praten. Hij zit daar maar en snauwt iedereen af die in zijn buurt komt.’

‘Met mij wil hij wel praten,’ zei Perijn. Ze volgde hem, al protesterend dat hij hoorde te wachten tot Moiraine zijn verwondingen had verzorgd. Licht, wat ziet ze als ze naar me kijkt? Ik wil het niet weten. Rhand zat op de grond, net buiten het licht van de brandende bomen, met zijn rug tegen de stam van een kromme eik. Hij staarde in het niets en had zijn armen om zich heen, de handen onder zijn rode jas, alsof hij de kou voelde. Hij leek hun komst niet op te merken. Min ging naast hem zitten, maar hij bewoog zich zelfs niet eens toen ze haar hand op zijn arm legde. Zelfs hier rook Perijn bloed en niet alleen bij zichzelf.

‘Rhand,’ begon Perijn, maar Rhand onderbrak hem. ‘Weet jij wat ik tijdens het gevecht heb gedaan?’ Rhand bleef in de verte staren en sprak tegen de nacht. ‘Niks! Niks nuttigs! Ik wilde de Ware Bron vinden, maar kon hem niet aanraken, kon hem niet vasthouden. Hij bleef me ontglippen. Toen ik er eindelijk greep op kreeg, wilde ik ze allemaal verbranden, alle Trolloks en Schimmen. En het enige dat ik klaarspeelde, was die bomen in de fik steken.’ Hij beefde van een ingehouden lach en stopte opeens met een pijnlijke grimas. ‘Saidin vulde me tot ik dacht dat ik als vuurwerk zou ontploffen. Ik moest het ergens heen sturen, het kwijt zien te raken voor ik opbrandde, en ik merkte dat ik stond te denken over het neerhalen van die berg met de Trolloks eronder. Ik probeerde het ook nog bijna. Dat was mijn gevecht. Niet tegen de Trolloks. Tegen mezelf. Om me tegen te houden ons met z’n allen onder een berg te begraven.’ Min keek Perijn smartelijk aan, alsof ze om hulp vroeg. ‘We... we hebben met ze afgerekend, Rhand,’ zei Perijn. Hij huiverde en dacht aan alle gewonde mannen in het dal. En aan de doden. Dat is beter dan een hele berg boven op ons. ‘We hadden je niet nodig.’ Rhand liet zijn hoofd tegen de stam rusten en sloot zijn ogen. ‘Ik voelde ze komen,’ zei hij bijna fluisterend. ‘Maar ik wist niet wat het was. Ze voelen aan als de smet op saidin. En saidin is er altijd, roepend, zingend. Tegen de tijd dat ik het verschil merkte, stond Lan zijn waarschuwing al rond te brullen. Als ik het maar kon beheersen, had ik kunnen waarschuwen toen ze nog ver weg waren. Maar de helft van de tijd dat het mij echt lukt saidin aan te raken, weet ik helemaal niet wat ik doe. De stroom sleept me gewoon mee. Maar ik had kunnen waarschuwen.’

Perijn bewoog verontrust zijn gewonde voeten heen en weer. ‘We hadden waarschuwing genoeg.’ Hij wist dat het klonk alsof hij probeerde zichzelf te overtuigen. Ik had ook kunnen waarschuwen, als ik met de wolven had gepraat. Die wisten dat er Trolloks en Schimmen in de bergen waren. Ze probeerden het tegen me te zeggen. Maar hij vroeg zich toch af of hij door zijn afweer misschien ook had voorkomen dat hij nu met ze meerende. Hij dacht terug aan Elyas Machera, die ook met wolven kon praten. Elyas was voortdurend bij de wolven, maar leek zich toch te kunnen herinneren dat hij een mens was. Hij had Perijn echter nooit verteld hoe hij dat klaarspeelde en Perijn had hem na hun tocht over de Vlakte van Caralain nooit meer gezien. Het schuren van laarzen over rots kondigde de komst van twee mensen aan en een zuchtje wind voerde hun geur naar Perijn. Hij lette erop niet hun naam te noemen voordat Lan en Moiraine zo dichtbij waren dat zelfs gewone ogen hen konden herkennen. De zwaardhand had een hand onder de arm van de Aes Sedai, alsof hij probeerde haar te ondersteunen zonder dat ze het merkte. Moiraines ogen stonden doodop en ze had een klein, eeuwenoud ivoren vrouwenbeeldje in haar hand. Perijn herkende het. Het was een angreaal, een overblijfsel uit de Eeuw der Legenden met behulp waarvan een Aes Sedai meer Kracht kon geleiden dan ze zelf aankon. Dat ze het gebruikte terwijl ze heelde, gaf aan hoe vermoeid ze was. Min stond op om Moiraine te helpen, maar de Aes Sedai gebaarde haar opzij, ‘leder ander is verzorgd,’ vertelde ze Min. ‘Als ik hier klaar hen, kan ik uitrusten.’ Ze weerde ook Lan af en haar blik leek in zichzelf gekeerd toen haar koele hand over Perijns schouder en vervolgens over zijn rugwond gleed. Zijn huid ging ervan tintelen. ‘Dit is niet zo erg,’ zei ze. ‘De kneuzing van de schouder zit diep, maar de beten zijn oppervlakkig. Zet je schrap. Dit doet geen pijn maar...’ Hij had het nooit gemakkelijk gevonden om vlak bij een geleidster van de Ene Kracht te zijn, laat staan als hij ermee te maken had. Toch waren er al eerder momenten geweest en hij dacht dat hij enig idee had wat geleiden was, maar die keren was de Heling heel licht geweest. Hij had weer kracht gekregen tijdens uitputtende tochten, als Moiraine vond dat hij dat nodig had. Maar dit ging heel anders. De ogen van de Aes Sedai leken opeens in hem en door hem heen te kijken. Hij snakte naar adem en liet bijna zijn bijl vallen. Hij kon voelen hoe de huid op zijn rug kriebelde, hoe spieren zich spanden terwijl ze weer heel werden. Zijn schouder beefde onwillekeurig en alles werd een waas. Kou schuurde tot op zijn botten en toen nog dieper. Hij had de indruk van bewegen, vallen, vliegen; hij wist niet hoe, maar het voelde alsof hij zich ergens heen haastte, vastberaden en zeker, met enorme snelheid, voor eeuwig. Na een eeuwigheid werd de wereld weer scherp. Moiraine stapte half wankelend achteruit tot Lan haar bij de arm greep.

Met open mond keek Perijn naar zijn schouder. De sneden en blauwe plekken waren weg; geen enkel spiertje trok meer. Hij bewoog zich behoedzaam, maar ook de pijn in zijn rug was verdwenen, net als die in zijn voeten. Hij hoefde niet te kijken om te weten dat alle schrammen en blauwe plekken waren verdwenen. Zijn maag rommelde luid. ‘Je moet zo spoedig mogelijk eten,’ vertelde Moiraine hem. ‘Heel veel kracht van de Heling komt uit jezelf. Je moet die kracht weer aanvullen.’

Honger – en beelden van voedsel – vormden zich reeds in Perijns gedachten. Bloedrauw vlees, en lende, en schaap, en... Moeizaam maakte hij een eind aan elke gedachte aan vlees. Hij zou wat van die wortels halen die naar geroosterde knolletjes roken. Zijn maag protesteerde knorrend.

‘Er is haast geen litteken te zien, smid,’ zei Lan achter hem. ‘De meeste gewonde wolven liepen op eigen kracht naar het woud terug,’ zei Moiraine, die over haar rug wreef en zich uitrekte, ‘maar de gewonde wolven hier heb ik geheeld.’ Perijn keek haar scherp aan, maar ze leek het slechts mee te delen. ‘Wellicht hadden ze hun eigen redenen voor hun komst, maar zonder hen zouden we waarschijnlijk allemaal dood zijn.’ Perijn bewoog zich verontrust en sloeg zijn ogen neer. De Aes Sedai stak haar hand uit naar de blauwe plek op Mins kaak, maar Min deed een stap achteruit en zei: ik ben niet echt gewond en u bent moe. Ik heb me bij een val wel eens erger bezeerd.’ Moiraine glimlachte en liet haar hand zakken. Lan nam haar bij de arm; ze stond te wankelen in zijn greep. ‘Goed. Hoe staat het met jou, Rhand? Ben jij nog ergens gewond? Zelfs een krasje van een Myrddraalzwaard kan dodelijk zijn en sommige Trollokwapens zijn haast even erg.’

Voor het eerst viel Perijn iets op. ‘Rhand, je jas is nat.’ Rhand trok zijn rechterhand onder zijn jas vandaan, een hand onder het bloed. ‘Niet van een Myrddraal,’ zei hij afwezig en keek strak naar zijn hand. ‘Zelfs niet van een Trollok. De wond die ik in Falme opliep, is opengebroken.’

Moiraine haalde sissend adem, rukte haar arm los van Lan en liet zich op haar knieën naast Rhand neervallen. Ze trok zijn jas open en bekeek de wond. Perijn kon niets zien, want haar hoofd zat in de weg, maar hij rook nu nog sterker de geur van bloed. Moiraines handen bewogen en Rhand grijnsde van pijn. ‘Het bloed van de Herrezen Draak op de rotsen van Shayol Ghul zal de mensheid bevrijden van de Schaduw. Dat staat toch in de Voorspellingen van de Draak?’ ‘Wie heeft jou dat verteld?’ vroeg Moiraine scherp.

‘Als je me nu naar Shayol Ghul zou krijgen,’ zei Rhand doezelig, ‘over de saidinwegen of met een Portaalsteen, kunnen we er een eind aan maken. Geen doden meer. Geen dromen meer. Niets meer.’

‘Als het zo eenvoudig was,’ zei Moiraine grimmig, ‘dan zou ik je er hoe dan ook heen brengen, maar niet alles in de Karaethon Reeks is te verklaren. Voor elke heldere zaak staan er tien in die je op wel honderd manieren kunt verklaren. Denk niet dat je iets weet van wat komt, zelfs niet als iemand je alle Voorspellingen haarfijn heeft verteld.’ Ze zweeg even alsof ze kracht verzamelde. Haar greep om de angreaal verstrakte en haar vrije hand gleed langs Rhands zij, alsof die niet onder het bloed zat. ‘Tanden op elkaar.’

Opeens gingen Rhands ogen wijd open en veerde hij omhoog, huiverend en naar adem snakkend. Perijn had het gevoel dat zijn Heling eeuwig had geduurd, maar na enkele tellen liet ze Rhand weer behoedzaam tegen de stam zakken.

‘Ik heb... gedaan wat ik kon,’ zei ze zwak. ‘Zoveel ik kon. Je moet voorzichtig zijn. De wond kan opnieuw openbreken als...’ Haar stem zakte weg en ze viel.

Rhand ving haar op, maar op hetzelfde moment stond Lan naast hem en tilde haar op. Daarbij gleed een uitdrukking over zijn gezicht die bijna teder was en Perijn nooit bij Lan had verwacht. ‘Uitgeput,’ zei de zwaardhand. ‘Ze heeft alle anderen verzorgd, maar niemand kan haar eigen vermoeidheid wegnemen. Ik breng haar naar bed.’

‘Kan Rhand niet...’ zei Min langzaam, maar de zwaardhand schudde het hoofd.

‘Ik neem best aan dat je het wilt proberen, schaapherder,’ zei hij, ‘maar je weet zo weinig dat je haar zowel kunt doden als helpen.’

‘Je hebt gelijk,’ zei Rhand bitter, ik ben niet te vertrouwen. Lews Therin Verwantslachter doodde iedereen in zijn nabijheid. Misschien doe ik hetzelfde voor ik klaar ben.’

‘Verman jezelf, schaapherder,’ zei Lan bot. ‘De hele wereld rust op jouw schouders. Wees een man en doe wat gedaan dient te worden.’ Rhand keek op naar de zwaardhand en verbazingwekkend genoeg scheen zijn verbittering te zijn verdwenen, ik zal zo goed mogelijk vechten,’ zei hij, ‘omdat er niemand anders is en het gedaan moet worden, en die plicht is mijn plicht. Ik zal vechten, maar ik hoef dit alles nog niet fijn te vinden.’ Hij sloot zijn ogen alsof hij in slaap ging vallen. ‘Ik zal vechten. Dromen...’

Lan staarde even op hem neer en knikte toen. Hij hief het hoofd om over Moiraine heen naar Min en Perijn te kijken. ‘Breng hem naar bed en zorg ervoor dat je zelf ook nog wat slaap krijgt. We moeten plannen maken en alleen het Licht weet wat er te gebeuren staat.’

6

De jacht begint

Perijn had niet verwacht in slaap te vallen, maar na een koude stamppot had zijn volle maag daarvoor gezorgd. Zijn besluit over de knollen had stand gehouden tot hij de geur van de etensresten opving. Als hij had gedroomd, kon hij het zich niet herinneren. Hij werd wakker doordat Lan zijn schouder schudde. De dageraad kierde door de deuropening, waardoor de zwaardhand een schaduw was met een aura van licht om hem heen.

‘Rhand is weg,’ was het enige dat Lan zei voor hij gehaast wegschoot, maar dat was meer dan genoeg.

Perijn duwde zichzelf gapend omhoog en kleedde zich in de ochtendkou snel aan. Buiten zag hij slechts een handvol Shienaranen hun paarden gebruiken om de Trollokkadavers tussen de bomen te slepen en de meesten liepen alsof ze beter in hun ziekbed hadden kunnen blijven. Het kostte het lichaam tijd om de kracht weer op te bouwen die de Heling had verbruikt.

Perijns maag speelde op en zijn neus snoof de bries op, hopend dat iemand al aan het ontbijt was begonnen. Hij had nu zin in die knolwortels, rauw als het nodig was. Maar hij ving alleen de stank op van gevelde Myrddraal, de geuren van dode Trolloks en mannen, levend en dood, van paarden en bomen. En van dode wolven. Moiraines hut, hoog tegen de helling aan de andere kant van het dal, leek een middelpunt van bedrijvigheid. Min haastte zich naar binnen, even later kwam Masema eruit en vervolgens Uno. De eenogige man verdween op een drafje tussen de bomen, in de richting van de steile rotswand achter de hut, terwijl de andere Shienaraan de helling af hinkte.

Perijn begaf zich op weg naar de hut. Toen hij door het smalle stroompje spetterde, kwam hij Masema tegen. Op het ingevallen gezicht van de Shienaraan stak het litteken op zijn kaak scherp af en zijn ogen lagen nog dieper dan anders. Midden in de stroom hief hij opeens het hoofd en greep Perijn bij zijn mouw beet.

‘Jij bent van zijn dorp,’ zei Masema schor. ‘Jij moet het het beste weten. Waarom heeft heer Draak ons verlaten? Welke zonde hebben we begaan?’

‘Zonde? Waar heb je het over? Waar Rhand ook heen is, jij of ik hebben er niets mee te maken.’ Masema leek er niet echt tevreden mee; hij bleef Perijns mouw vasthouden en keek hem strak in het gezicht, alsof daar de antwoorden te vinden waren. IJzig water begon Perijns linkerlaars binnen te sijpelen. ‘Masema,’ zei hij bedachtzaam, ‘wat heer Draak ook deed, het was volgens zijn plan. Heer Draak zou ons niet in de steek laten.’ Of wél? Zou ik het hebben gedaan als ik hem was?

Masema knikte langzaam. ‘Ja. Ja, ik begrijp het nu. Hij is alleen weggegaan om het bericht van zijn komst te verspreiden. Wij moeten hetzelfde doen. Ja.’ Hij hinkte mompelend de stroom uit. Soppend bij elke stap klom Perijn naar Moiraines hut en klopte aan. Er kwam geen antwoord. Hij aarzelde een ogenblik en stapte toen naar binnen.

De voorste ruimte, waar Lan sliep, was even kaal en eenvoudig als Perijns hut, met een ruw bed tegen de wand, enkele haken om bezittingen aan op te hangen en een plank. Door de deuropening kwam slechts weinig licht binnen en de enige andere verlichting bestond uit zelfgemaakte lampjes op de plank, krullen van vettig oliehout die in de barstjes van rotssteentjes waren gestoken. Ze verspreidden dunne rookkringeltjes die vlak onder het dak een nevelsliert vormden. Perijn trok walgend zijn neus op.

Het lage dak was vlak boven zijn hoofd en Loial stootte er echt zijn hoofd aan, zelfs nu hij met opgetrokken knieën op de hoek van Lans bed zat om zich wat kleiner te maken. De oren van de Ogier bewogen zich verontrust. Min zat in kleermakerszit op de zandvloer naast de deur die naar de kamer van Moiraine leidde, terwijl de Aes Sedai diep in gedachten verzonken liep te ijsberen. Het moesten boze gedachten zijn. Ze had slechts ruimte voor drie stappen, maar ze maakte er verwoed gebruik van en haar snelle stappen waren in tegenspraak met haar kalme gezicht.

‘Ik denk dat Masema gek aan het worden is,’ zei Perijn.

Min snoof. ‘Je kunt het verschil toch niet merken.’

Moiraine kwam opeens met strakke mond voor hem staan. Haar stem klonk zacht. Te zacht, is Masema vanmorgen voor jou het belangrijkste, Perijn Aybara?’

‘Nee, ik zou graag willen weten wanneer Rhand is weggegaan en waarom. Heeft iemand hem gezien? Weet iemand waar hij heen is?’ Hij zette zich schrap om even effen en streng terug te kijken. Het was niet gemakkelijk. Hij was veel groter, maar zij was een Aes Sedai. ‘Heb jij ervoor gezorgd, Moiraine? Heb je hem zo strak aan de teugel gehouden dat hij in zijn ongeduld uiteindelijk ergens heen wilde, iets wilde doen, zodat hij niet meer stil hoefde te zitten?’ Loials oren verstrakten en hij waarschuwde met heimelijke gebaren.

Met haar hoofd schuin keek Moiraine Perijn strak aan en het lukte hem nog net haar recht aan te kijken. ‘Het komt niet door mij,’ zei ze. ‘Hij is ergens vannacht verdwenen. Wanneer, hoe en waarom hoop ik nog uit te zoeken.’

Loials schouders zakten neer met een ingehouden zucht van opluchting. Voor een Ogier ingehouden, voor de anderen klonk het als stoom die in een smidse van roodgloeiend ijzer dampte. ‘Erger nooit een Aes Sedai,’ zei hij fluisterend, duidelijk voor zichzelf bedoeld, maar voor iedereen hoorbaar. ‘Je kunt beter de zon omhelzen dan een Aes Sedai ergeren.’

Min rekte zich net genoeg uit om Perijn een opgevouwen stuk papier te geven. ‘Loial ging hem opzoeken nadat we hem gisteren in bed hadden geholpen en Rhand vroeg hem toen om papier, inkt en een pen.’ De oren van de Ogier schoten omhoog en zijn bezorgde frons deed zijn lange wenkbrauwen helemaal tot op zijn wangen hangen, ik wist niet wat hij van plan was. Ik wist het niet.’

‘Dat weten we,’ zei Min. ‘Niemand beschuldigt je ergens van, Loial.’ Moiraine keek fronsend naar het papier, maar ze probeerde Perijn niet tegen te houden toen die het begon te lezen. Het was Rhands handschrift.

Wat ik doe, doe ik omdat er geen andere manier is. Hij is weer naar mij op jacht en ditmaal moet een van ons sterven, denk ik. Het is niet nodig dat de mensen om me heen ook sterven. Er zijn er al te veel voor mij gestorven. Ik wil ook niet sterven en dat zal ook niet gebeuren, als ik dat kan voorkomen. Dromen bevatten dood en leugens, maar ook waarheden.

Dat was alles, geen handtekening. Perijn hoefde zich niet af te vragen wie die ‘hij’ was. Voor Rhand, voor hen allen, kon dat er maar één zijn: Ba’alzamon.

‘Hij heeft het onder die deur daar doorgeschoven,’ zei Min strak. ‘Hij heeft wat oude kleren gepakt die de Shienaranen te drogen hadden gehangen, zijn fluit en een paard. Verder niets, behalve wat voedsel, voor zover we kunnen zien. Geen enkele schildwacht heeft hem zien vertrekken en vannacht zouden ze een muis voorbij hebben zien kruipen.’

‘En zou het wat hebben uitgemaakt als ze dat wel hadden gedaan?’ zei Moiraine kalmpjes. ‘Zou een van hen, wie dan ook, heer Draak hebben tegengehouden? Of hem hebben durven uitdagen? Sommigen – en Masema is daar een van – zouden zich de keel afsnijden als héér Draak dat beval.’

Nu was het Perijns beurt haar te bestuderen. ‘Had je dan iets anders verwacht? Ze hebben gezworen hem te volgen. Licht, Moiraine, als jij er niet was geweest, zou hij zich nooit tot Draak hebben uitgeroepen. Wat verwachtte je dan van hen?’ Ze gaf geen antwoord en hij ging door, kalmer nu. ‘Geloof jij in hem, Moiraine? Dat hij werkelijk de Herrezen Draak is? Of denk je dat hij een onbenul is die je kunt gebruiken tot de Ene Kracht hem doodt of krankzinnig maakt?’

‘Beheers je, Perijn,’ zei Loial. ‘Niet boos worden.’

‘Ik zal me beheersen als ze me antwoord geeft. Nou, Moiraine?’

‘Hij is wat hij is,’ zei ze scherp.

‘Je hebt gezegd dat het Patroon hem uiteindelijk op het juiste pad zou dwingen. Is dit het pad of probeert hij alleen maar aan jou te ontkomen?’ Heel even meende hij dat hij te ver was gegaan – haar donkere ogen fonkelden van woede – maar hij weigerde zijn woorden terug te nemen. ‘Nou?’

Moiraine haalde diep adem. ‘Dit kan heel goed door het Patroon bepaald zijn, maar ik wilde hem niet alleen laten gaan. Ondanks al zijn kracht is hij op vele gebieden even weerloos als een klein kind en even onwetend van die wereld hierbuiten. Hij geleidt, maar kan het niet beheersen, weet niet of de Kracht wel of niet komt als hij zich ervoor openstelt en als ze er wel is, beheerst hij haar evenmin. De Kracht zelf zal hem doden voor hij de kans loopt krankzinnig te worden als hij het niet leert beheersen, maar hij moet nog zoveel leren. Hij wil hollen voor hij heeft leren lopen.’

‘Je zoekt spijkers op laag water en je legt een vals spoor, Moiraine,’ snoof Perijn. ‘Als hij is wie jij zegt dat hij is, is het dan nooit bij je opgekomen dat hij misschien weet wat hij moet doen, nog beter dan jij?’

‘Hij is wat hij is,’ herhaalde ze ferm, ‘maar ik moet hem in leven houden als hij iets wil bereiken. Dood maakt hij geen enkele voorspelling waar en zelfs als het hem lukt Duistervrienden en Schaduwgebroed te vermijden, dan zijn er nog duizenden andere handen die willen toeslaan. Ze hebben maar de kleinste aanwijzing nodig over hem en wat hij is. Maar als dat het enige was, zou ik me lang niet zoveel zorgen maken als nu. We hebben rekening te houden met de Verzakers.’ Perijn schrok en in de hoek kreunde Loial. ‘De Duistere en alle Verzakers zijn gekerkerd in Shayol Ghul...’ begon Perijn onwillekeurig op te dreunen, maar ze liet hem niet uitpraten.

‘De zegels verzwakken, Perijn. Sommige zijn gebroken, hoewel de wereld dat nog niet weet. Nog niet mag weten. De Vader van de Leugen is niet vrij. Nog niet. Maar nu de zegels steeds zwakker worden... Welke Verzakers zijn al los? Lanfir? Sammael? Asmodean, of Be’lal, of Rahvin? Ishamael zelf, de Verrader van Hoop? Het waren er dertien, en ze zijn aan de zegels gebonden, niet in de kerker van de Duistere. Dertien van de machtigste Aes Sedai uit de Eeuw der Legenden, de zwakste van hen veel sterker dan de tien sterkste Aes Sedai van deze tijd samen; de domste nog steeds in het bezit van alle kennis uit de Eeuw der Legenden. En zij, elke man en elke vrouw, gaven het Licht op en schonken hun ziel aan de Schaduw. Stel dat ze nu vrij zijn en hem daarbuiten opwachten? Ik kan en wil hem niet aan hen overlaten.’

Perijn huiverde, gedeeltelijk door de ijzige toon van haar laatste woorden en gedeeltelijk door wat het woord Verzakers bij hem opriep. De gedachte dat er ook maar één Verzaker weer vrij op de wereld rondzwierf, probeerde hij uit alle macht te onderdrukken. Zijn moeder had hem als klein kind met hun naam bang gemaakt. Ishamael neemt jongetjes mee die tegen hun moeder liegen. Lanfir neemt ’s nachts jongetjes te pakken die niet op tijd naar bed gaan. Dat hij nu ouder was, hielp niet veel, niet nu hij wist dat ze allemaal echt bestonden. Niet nu Moiraine zei dat er nog meer vrij konden rondlopen. ‘Gekerkerd in Shayol Ghul,’ fluisterde hij, wensend dat hij dat kon geloven. Bedrukt las hij Rhands brief nog eens na. ‘Dromen. Gisteren had hij het ook over dromen.’

Moiraine kwam dichter bij hem staan en keek hem strak in de ogen. ‘Dromen?’ Lan en Uno kwamen binnen, maar ze gebaarde hen stil te zijn. Het kleine vertrek was nu meer dan overvol, met vijf mensen plus een Ogier. ‘Welke dromen heb jij de laatste nachten gehad, Perijn?’ Ze negeerde zijn gesputter dat er met zijn dromen niets fout was. ‘Vertel het me,’ drong ze aan. ‘Welke droom heb je gehad die ongewoon was? Vertel het me.’ Haar blik hield hem vast als een smidstang en dwong hem te spreken.

Hij keek de anderen aan – ze staarden hem allen aan, zelfs Min – en vertelde toen weifelend over de droom die hem ongewoon leek, de droom die iedere nacht kwam. De droom van het zwaard dat hij niet kon aamaken. Hij verzweeg de wolf die de laatste keer was verschenen.

‘Callandor!’ zuchtte Lan toen hij was uitverteld. Steenhard gezicht of niet, hij keek stomverbaasd.

‘Ja,’ zei Moiraine, ‘maar we moeten volkomen zeker zijn. Ga met de anderen praten.’ Toen Lan zich weg haastte, wendde ze zich tot Uno. ‘Hoe staat het met jouw dromen? Heb jij ook van een zwaard gedroomd?’

De Shienaraan schuifelde met zijn voeten. Het geschilderde rode oog op de ooglap staarde Moiraine recht aan, maar zijn echte oog knipperde en schoot schichtig weg. ‘Ik droom altijd van die bloed... van zwaarden, Moiraine Sedai,’ zei hij stijfjes, ik neem aan dat ik de laatste nachten ook wel over een zwaard heb gedroomd, maar ik ken mijn dromen niet zo goed als heer Perijn hier.’ Moiraine vroeg: ‘Loial?’

‘Mijn dromen zijn altijd hetzelfde, Moiraine Sedai. De gaarden en de Grote Bomen en de stedding. Wij Ogier dromen altijd van de stedding als we daar niet zijn.’ De Aes Sedai wendde zich weer tot Perijn.

‘Gewoon, een gewone droom,’ zei hij. ‘Alleen maar een droom.’ ik betwijfel het,’ zei ze. ‘Je beschreef een zaal die het Hart van de Steen wordt genoemd, in een burcht die de Steen van Tyr wordt genoemd. Het leek of je in die zaal stond. En dat glinsterende zwaard is Callandor, het zwaard dat geen zwaard is, het zwaard dat niet kan worden aangeraakt.’

Loial ging rechtop zitten en stootte zijn hoofd tegen het dak. Hij leek het niet eens te merken, in de Voorspellingen van de Draak staat dat de Steen niet zal vallen tot Callandor in handen van de Draak is. De val van de Steen van Tyr zal een belangrijk voorteken zijn van de wedergeboorte van de Draak. Als Rhand Callandor vasthoudt, moet de hele wereld hem erkennen als de Draak.’

‘Misschien.’ Het woord kwam peinzend over de lippen van de Aes Sedai, als een ijsschots in kalm water.

‘Misschien?’ vroeg Perijn. ‘Misschien? Ik dacht dat dat het allerlaatste voorteken was, het allerlaatste om de Voorspellingen te vervullen.’

‘Niet het eerste, noch het laatste,’ zei Moiraine. ‘Callandor vormt slechts één vervulling uit de Karaethon Reeks, zoals zijn geboorte op de helling van de Drakenberg de eerste was. De naties moeten door hem nog worden gebroken, of de wereld verbrijzeld. Zelfs geleerden die de Voorspellingen hun hele leven hebben bestudeerd, weten niet hoe ze alles moeten verklaren. Wat betekent “hij zal zijn volk slaan met het zwaard van de vrede en het vernietigen met het blad”? Wat betekent “hij zal de negen manen binden om hem te dienen”? Toch krijgen die in de Reeks evenveel gewicht als Callandor. Er zijn er meer. Welke “wonden van waanzin en afgesneden hoop” heeft hij geheeld? Welke ketenen heeft hij gebroken en wie heeft hij geketend? En sommige zijn zo raadselachtig dat hij ze misschien al vervuld heeft, hoewel ik me daar niet bewust van ben. Al met al, Callandor is zeker niet het eind.’

Perijn trok onrustig zijn schouders op. Hij kende slechts kleine stukjes van de Voorspellingen en had er een nog grotere afkeer van gekregen sinds Moiraine die banier in Rhands handen had gelegd. Nee, het was zelfs nog eerder geweest. Sinds zijn reis door middel van een Portaalsteen was hij ervan overtuigd dat zijn leven met dat van Rhand was verbonden.

Moiraine sprak verder. ‘Als je denkt dat hij enkel zijn hand hoeft uit te steken, Loial, zoon van Arent, zoon van Halan, ben je een dwaas, net als hij, indien hij hetzelfde denkt. Zelfs als hij Tyr levend bereikt, komt hij de Steen misschien nooit binnen.’

‘De Tyrenen hebben een afschuw van de Ene Kracht en nog meer van elke man die beweert de Draak te zijn. Geleiden is verboden en Aes Sedai worden er op z’n best gedoogd, zolang ze niet geleiden. Het vertellen van de Voorspellingen van de Draak, of zelfs het bezit van het boek, is voldoende om je in de Tyreense gevangenis te brengen. Niemand komt de Steen van Tyr binnen zonder toestemming van de hoogheren en alleen de hoogheren betreden het Hart van de Steen. Hij is er nog niet klaar voor. Nog niet klaar.’

Perijn gromde stil. De Steen zou nooit ingenomen worden tot de Herrezen Draak Callandor in handen hield. Callandor. Hoe wordt hij in Lichtsnaam verondersteld daar te komen – midden in een bloedburcht! – voor die burcht valt? Het is waanzin.

‘Waarom blijven we hier zo rustig zitten?’ barstte Min los. ‘Als Rhand op weg is naar Tyr, waarom volgen we hem dan niet? Hij kan worden vermoord, of... of... Waarom zitten we hier nog?’ Moiraine legde haar hand op Mins hoofd. ‘Omdat ik het zeker wil weten,’ zei ze zacht. ‘Het is heel lastig om door het Rad voor grootsheid te worden gekozen of in de nabijheid van grootsheid te verkeren. De uitverkorenen van het Rad kunnen slechts nemen wat komt.’ ik ben het zat om maar te nemen wat er komt.’ Min veegde ruw met haar handen over haar wangen. Perijn meende tranen te zien. ‘Rhand kan al dood zijn terwijl wij hier blijven zitten.’ Moiraine streelde Mins haar; op het gezicht van de Aes Sedai lag een blik die bijna van medelijden getuigde.

Perijn ging op Lans bed zitten, naast Loial. Er hing in dit vertrek een dikke, zware mensengeur, een geur van mensen en zorgen en vrees. Loial rook naar boeken en bomen en ook naar bezorgdheid. De hut leek een val, met die wanden om hem heen, en zo klein. De brandende houtkrullen stonken. ‘Hoe kan mijn droom aanduiden waar Rhand heen is gegaan?’ vroeg hij. ‘Het was mijn droom.’

‘Zij die de Ene Kracht kunnen geleiden,’ zei Moiraine kalmpjes, ‘zij die vooral sterk zijn met Geest, kunnen hun dromen soms aan anderen opdringen.’ Ze bleef Min strelen. ‘Vooral aan anderen die... ontvankelijk zijn. Ik denk niet dat Rhand het opzettelijk deed, maar de dromen van hen die de Ware Bron aanraken, kunnen krachtig zijn. Bij iemand die zo sterk is als hij, kunnen ze een heel dorp in hun greep krijgen, misschien zelfs een stad. Hij weet weinig van wat hij doet en zelfs nog minder van hoe hij het moet beheersen.’

‘Waarom heb jij die droom dan ook niet gehad?’ wilde hij weten. ‘Of Lan?’ Uno staarde recht voor zich uit en keek alsof hij liever ergens anders wilde zijn en Loials oren zakten omlaag. Perijn was te moe en te hongerig en het kon hem niets schelen of hij wel de juiste eerbied voor een Aes Sedai betoonde. Hij was eveneens heel boos, besefte hij. ‘Waarom?’

Moiraine gaf hem kalm antwoord. ‘De Aes Sedai leren hun dromen af te schermen. Ik doe dat zonder nadenken als ik slaap. Zwaardhanden wordt iets soortgelijks gegeven bij de binding. De gaidin kunnen niet doen wat ze moeten doen als de Schaduw hun dromen kan binnensluipen. We zijn allemaal kwetsbaar wanneer we slapen en de Schaduw is sterk in de nacht.’

‘Elke keer horen we onverwachts iets nieuws van je,’ mopperde Perijn.

‘Kun je ons niet af en toe iets vooraf vertellen, in plaats van het telkens achteraf uit te leggen?’ Uno’s ogen schoten schichtig naar de deur, alsof hij wilde wegvluchten.

Moiraine keek Perijn vlak aan. ‘Wil je dat ik in één middag een heel leven van kennis met je deel? Of zelfs in een heel jaar? Pas op als je droomt, Perijn Avbara. Pas heel erg op met dromen.’ Hij wendde zijn ogen af. ‘Dat doe ik,’ mompelde hij. ‘Dat doe ik.’ Daarna bleef het stil en leek niemand de stilte te willen verbreken. Min zat naar haar gekruiste benen te kijken, maar putte blijkbaar enige troost uit Moiraines aanwezigheid. Uno stond tegen de zijwand en keek naar niemand. Loial vergat zichzelf voldoende om een boek uit zijn zak te trekken en in het schemerlicht te gaan lezen. Het wachten duurde lang en was voor Perijn verre van gemakkelijk. Ik ben niet bang voor de Schaduw in mijn dromen. Ik ben bang voor wolven! Ik laat ze niet binnen. Ik sta het niet toe!

Lan kwam terug en Moiraine veerde gretig op. De zwaardhand beantwoordde de vraag in haar ogen. ‘De helft herinnert zich dromen met zwaarden, uit de laatste vier nachten. Sommigen herinneren zich een plek met hoge zuilen en vijf zeggen dat het zwaard van kristal was of van glas. Masema zegt te hebben gezien hoe Rhand het vannacht vasthield.’

‘Die wel,’ zei Moiraine. Ze wreef bruusk haar handen over elkaar en leek opeens een bron van kracht. ‘Nu weet ik het zeker. Hoewel ik nog graag zou willen weten hoe hij hier ongezien weg heeft kunnen komen. Als hij een of ander Talent uit de Eeuw der Legenden heeft hervonden...’

Lan keek Uno aan en de eenogige man haalde verbijsterd zijn schouders op. ‘Ik was het vervloekt vergeten door al die bloedverhalen over die bloed...’ Hij schraapte zijn keel en wierp een snelle blik op Moiraine. Die keek hem afwachtend aan en hij ging verder, ik bedoel... eh... wat ik wil zeggen is dat ik het spoor van heer Draak heb gevolgd. Er is een andere weg uit het dal ontstaan. De... de aardbeving heeft de verste wand omlaag doen storten. De klim is moeilijk, maar je kunt er met een paard komen. Ik heb daarboven nog meer sporen gevonden en vandaar kun je gemakkelijk rond de berg rijden.’ Toen hij uitgesproken was, liet hij langzaam zijn adem ontsnappen. ‘Goed,’ zei Moiraine. ‘Hij heeft tenminste niet uitgevonden hoe hij kan vliegen, zichzelf onzichtbaar kan maken, of iets anders legendarisch. We moeten hem zonder verder uitstel volgen. Uno, ik zal je genoeg geld geven om met de anderen naar Jehanna te komen en de naam van iemand die jullie daar meer geld zal bezorgen. De Geldaners zijn op hun hoede voor vreemdelingen, maar als je je niet met vreemden bemoeit, zullen ze je geen problemen geven. Wacht daar tot ik bericht stuur.’

‘Maar wij willen met u mee,’ protesteerde hij. ‘Wij hebben allen gezworen de Herrezen Draak te volgen. Ik begrijp niet hoe wij met weinigen een burcht kunnen innemen die nog nooit is gevallen, maar met heer Draak die ons bijstaat, zullen wij doen wat gedaan moet worden.’

‘Dus dan zijn wij nu het Volk van de Draak!’ Perijn lachte vreugdeloos. ‘De Steen van Tyr zal nooit vallen tot het Volk van de Draak komt. Heb jij ons een nieuwe naam gegeven, Moiraine?’

‘Hou je tong in bedwang, smid.’ gromde Lan, een ijzige rots. Moiraine keek hen beiden scherp aan en ze zwegen, ik hoop dat je het niet erg vindt, Uno,’ zei ze, ‘maar we moeten snel reizen als we hem in willen halen. Jij bent de enige Shienaraan die fit genoeg is voor een vermoeiende rit en we kunnen het ons niet veroorloven de dagen te verliezen die de anderen nodig hebben om weer geheel op krachten te komen. Ik zal jullie laten halen wanneer ik dat kan.’ Uno’s gezicht vertoonde een grimas, maar hij boog berustend. Toen zij hem wegzond, rechtte hij zijn schouders en ging weg om het de anderen te vertellen.

‘Nou, ik ga wel mee, wat u ook zal zeggen,’ stelde Min vastberaden. ‘Jij gaat naar Tar Valon,’ zei Moiraine. ‘Van m’n leven niet.’

De Aes Sedai ging even onverstoorbaar verder alsof de andere vrouw niets had gezegd. ‘De Amyrlin Zetel moet worden verteld wat er is gebeurd en ik durf er niet op te rekenen dat ik een betrouwbaar persoon met postduiven vind. Het is een lange en moeilijke reis. Ik zou je niet alleen laten gaan, als ik iemand mee kon sturen, maar ik zal ervoor zorgen dat je geld hebt en brieven voor mensen die je onderweg kunnen helpen. Maar je moet zo snel mogelijk reizen. Koop een nieuw paard als het oude moe wordt – of steel er een als dat moet – maar rijd zo snel mogelijk.’

‘Laat Uno die boodschap maar brengen. U hebt zelf gezegd dat hij fit is. Ik ga achter Rhand aan.’

‘Uno heeft zijn eigen taak, Min. En denk je dat een man gewoon naar de poort van de Witte Toren kan lopen en kan eisen door de Amyrlin Zetel ontvangen te worden? Ze zouden zelfs een onaangekondigde koning dagen laten wachten. Ik ben bang dat de Shienaranen weken lang met hun duimen zouden moeten draaien, misschien wel voor altijd. En dan hebben we het er maar niet over dat iedereen in Tar Valon zoiets ongewoons nog voor zonsondergang te horen zal krijgen. Er zijn maar weinig vrouwen die de Amyrlin Zetel wil ontvangen, maar het komt wel voor en zou geen al te grote opschudding mogen veroorzaken. Niemand mag er iets van weten, zeker niet dat de Amyrlin Zetel een bericht van mij heeft ontvangen. Haar leven en dat van ons kan ervan afhangen. Jij bent degene die moet gaan.’

Min deed haar mond open en dicht, duidelijk op zoek naar een ander argument, maar Moiraine praatte verder. ‘Lan, ik vrees dat we meer aanwijzingen van zijn doortocht zullen vinden dan ik prettig vind, maar ik reken erop dat jij het spoor volgt.’ De zwaardhand knikte. ‘Perijn? Loial? Komen jullie met me mee achter Rhand aan?’ Vanaf haar plek op de grond, liet Min een verontwaardigde kreet horen, maar de Aes Sedai negeerde het.

‘Ik ga mee,’ zei Loial snel. ‘Rhand is mijn vriend. En ik geef ook best toe dat ik niets wil missen. Voor mijn boek, ziet u.’ Perijn reageerde niet zo snel. Rhand was zijn vriend, wat hij ook geworden was. En bovendien wist hij bijna zeker dat hun levens nog steeds verbonden waren, hoewel hij dat liever had willen vermijden. ‘Het moet gebeuren, hè?’ zei hij eindelijk, ik ga mee.’

‘Goed.’ Moiraine wreef weer in haar handen als iemand die aan het werk wil gaan. ‘Jullie moeten je allemaal meteen klaarmaken voor de reis. Rhand heeft uren voorsprong op ons. Voor de middag wil ik zijn spoor volgen.’

Hoe tenger ze ook was, ze wist allen behalve Lan naar buiten te drijven. Loial moest gebukt onder de deur door. Perijn moest onwillekeurig aan een ganzenhoedster in Emondsveld denken. Toen ze eenmaal buiten stonden, bleef Min nog even in de deuropening staan om Lan met een iets te stroperige glimlach te vragen: ‘Heb jij nog een boodschap aan me mee te geven? Voor Nynaeve, bijvoorbeeld?’

De zwaardhand stond met zijn ogen te knipperen alsof hij van achteren was aangevallen, als een paard op drie benen. ‘Weet iedereen dan...?’ Hij hervond zijn evenwicht onmiddellijk. ‘Als er iets is wat ze van mij moet horen, dan zal ik haar dat zelf vertellen.’ Hij gooide de deur zowat in haar gezicht dicht. ‘Mannen!’ mopperde Min tegen de deur. ‘Te blind om te zien wat een steen kan zien, maar te koppig om uit zichzelf iets te bedenken.’ Perijn haalde diep adem. De zwakke geur van de dood hing nog steeds in de kom, maar het was beter dan de benauwde hut. Iets beter. ‘Frisse lucht,’ zuchtte Loial. ‘Ik begon last te krijgen van de rook.’ Samen liepen ze de helling af. Beneden bij het stroompje rond Uno stonden de Shienaranen die konden lopen. Uit de gebaren van de eenogige man viel op te maken dat hij elke schade aan ongebruikte vloeken in Moiraines hut nu inhaalde.

‘Waarom werden jullie tweeën voorgetrokken?’ wilde Min opeens weten. ‘Ze vróég het zelfs. Tegen mij was ze niet zo beleefd.’ Loial schudde zijn hoofd. ‘Ik denk dat ze het vroeg omdat ze wist wat we zouden antwoorden, Min. Moiraine lijkt Perijn en mij te doorgronden, waardoor ze weet wat wij zullen doen. Maar jij bent voor haar een gesloten boek.’

Min leek slechts een beetje tevreden gesteld. Ze keek naar hen op, Perijns hoofd en schouders boven haar aan de ene kant en Loial, die nog veel langer was, aan haar andere zij. ‘Net of dat me wat helpt. Ik loop nog steeds als een mak schaap over haar paadje. Jij was daarnet even goed, Perijn. Je pakte haar aan alsof ze jou een jas met opengescheurde naden had verkocht.’

‘Ja hè, ik was behoorlijk flink,’ zei Perijn verbaasd. Eigenlijk had hij zelf niet beseft dat hij dat had gedaan. ‘Het was niet zo erg als ik dacht.’

‘Je had geluk,’ rommelde Loial. ‘Je kunt je hoofd beter in een horzelnest steken dan een Aes Sedai ergeren.’

‘Loial,’ zei Min. ‘Ik moet met Perijn praten. Alleen. Vind je het erg?’

‘O. Natuurlijk niet.’ Hij maakte zijn passen wat langer en liep voor hen uit, waarbij hij zijn tobakszak en pijp uit zijn jaszak trok. Perijn nam haar behoedzaam op. Ze stond op haar lip te bijten alsof ze overdacht wat ze ging zeggen. ‘Zie jij ooit beelden bij hem?’ vroeg hij, naar de Ogier knikkend.

Ze schudde het hoofd, ik denk dat het alleen bij mensen werkt. Maar ik heb dingen bij jou gezien waarvan ik vind dat je ze moet weten.’ ik heb je toch gezegd...’

‘Maak die schedel niet nog dikker dan hij is, Perijn. Zojuist in de hut, meteen nadat je had gezegd dat je meeging. Daarvoor waren ze er niet. Ze moeten met de reis te maken hebben. Of tenminste met je beslissing om mee te rijden.’

Even later zei hij langzaam: ‘Wat heb je gezien?’

‘Een Aielman in een kooi,’ zei ze prompt. ‘Een Tuatha’an met een zwaard. Een valk en een havik die op je schouders zitten. Beide vrouwelijk, denk ik. En al het andere natuurlijk. Wat er altijd is. Duisternis die om je heen kringelt en...’

‘Niet dat,’ zei hij snel. Toen hij zeker wist dat ze haar mond hield, krabde hij nadenkend aan zijn hoofd. Het had geen enkele betekenis, niets. ‘Heb je enig idee wat het allemaal betekent? De nieuwe dingen, bedoel ik?’

‘Nee, maar ze zijn belangrijk. Dat zijn de dingen die ik altijd zie. Keerpunten in iemands bestaan, of zijn lot. Het is altijd belangrijk.’ Ze aarzelde even en keek hem schuins aan. ‘Nog iets,’ zei ze langzaam. ‘Als je een vrouw ontmoet – de mooiste vrouw die je ooit hebt gezien – vlucht dan zo snel mogelijk weg.’

Perijn knipperde met zijn ogen. ‘Heb je een mooie vrouw gezien? Waarom zou ik vluchten voor een knappe vrouw?’

‘Kun je nooit gewoon een raad opvolgen?’ vroeg ze geërgerd. Ze schopte en keek het omlaag rollende steentje na.

Perijn nam niet graag overhaast besluiten – een van de redenen waarom mensen dachten dat hij traag van begrip was – maar hij zette een aantal dingen die Min de laatste dagen had gezegd, op een rij en kwam tot een verbazingwekkende conclusie. Hij bleef stokstijf staan en zocht gejaagd naar woorden. ‘Eh... Min, je weet dat ik je mag. Ik mag je, maar... eh... zoals mijn zussen, ik bedoel eh...’ Zijn gestamel stopte toen ze met opgetrokken wenkbrauwen haar hoofd ophief. Hij zag een klein glimlachje. ‘Licht, Perijn, je mag best weten dat ik je liefheb.’ Ze zag hoe hij iets trachtte te zeggen en zei toen langzaam en nauwgezet: ‘Als een broer, grote lummel met je dikke schedel! Die opschepperij van mannen verbaast me iedere keer weer. Jullie denken allemaal dat alles met jezelf te maken heeft en dat iedere vrouw je begeert.’ Perijn voelde hoe hij rood werd. ‘Ik heb nooit... Ik bedoelde...’ Hij schraapte zijn keel. ‘Wat zag je aan die vrouw?’

‘Volg mijn raad nou maar op,’ zei ze en liep snel verder omlaag naar het water. ‘Al het andere mag je vergeten,’ riep ze omkijkend, ‘maar hou dat in gedachten.’

Hij keek haar fronsend na – eindelijk leken zijn gedachten zich wat sneller te kunnen ordenen – en haalde haar toen met enkele snelle stappen in. ‘Het is Rhand, hè?’

Ze maakte een gesmoord geluid en keek hem van opzij aan, maar bleef niet staan. ‘Misschien ben je toch niet zo’n schaapskop,’ mompelde ze. Even later voegde ze er – bijna in zichzelf – aan toe: ik ben net zo aan

hem gebonden als een hoepel aan een ton. Maar ik zie nog niet dat hij op zijn beurt van mij zal houden. En ik ben niet de enige.’

‘Weet Egwene dat?’ vroeg hij. Rhand en Egwene waren elkaar wel niet beloofd, maar hoorden van jongs af aan al bij elkaar. Ze hoefden nog slechts samen voor de Vrouwenkring van Emondsveld te knielen en elkaar trouw te beloven. Hij wist niet in hoeverre dat idee nog bij hen leefde, als ze er tenminste nog aan dachten. ‘Ze weet het,’ zei Min kortaf. ‘Niet dat we er wat aan hebben.’

‘Hoe staat het met Rhand? Weet hij het?’

‘Oh, natuurlijk,’ zei ze bitter, ik heb het hem toch verteld? “Rhand, ik heb naar je beelden gekeken en het ziet ernaar uit dat ik verliefd op je word. Ik moet je ook delen en dat vind ik helemaal niet leuk, maar zo is het nu eenmaal.” Eigenlijk ben je een wonder van een wolkop, Perijn Aybara.’ Ze streek snel en boos met haar hand over haar ogen. ‘Als ik bij hem kon zijn, kan ik helpen, dat weet ik. Hoe dan ook. Licht, als hij sterft, weet ik niet of ik dat kan verdragen.’ Perijn voelde zich onzeker en schokschouderde. ‘Luister, Min. Ik zal doen wat ik kan om hem te helpen.’ Hoe weinig dat ook is. ‘Dat beloof ik je. Het is eigenlijk het beste voor je om naar Tar Valon te gaan. Daar ben je tenminste veilig.’

‘Veilig?’ Ze proefde het woord alsof ze zich afvroeg wat het betekende. ‘Denk je dat Tar Valon veilig is?’

‘Als het in Tar Valon niet veilig is, zul je nergens veiligheid vinden.’ Ze snoof luidruchtig en in stilte voegden ze zich bij de anderen om zich klaar te maken voor hun vertrek.

7

De bergen uit

De weg omlaag, de bergen uit, was zwaar, maar naarmate ze lager kwamen, had Perijn zijn met bont gevoerde mantel steeds minder nodig. Gestaag verder trekkend lieten ze de sporen van de winter achter zich en reden de eerste voorjaarsdagen in. De laatste sneeuwresten verdwenen en gras en wilde bloemen – witte meisjeshoop en roze sneeuwbel – begonnen de weiden langs hun weg te kleuren. Ze zagen steeds meer bomen, met meer bladeren, en in de bomen zongen weideleeuweriken en roodborstjes. Er waren ook wolven. Nooit in zicht — zelfs Lan had het er niet over – maar Perijn wist het. Hij hield zijn gedachten goed voor hen afgesloten, maar nu en dan herinnerde een vederlicht kriebeltje in zijn achterhoofd hem aan hun aanwezigheid. Lan was op zijn zwarte strijdros Mandarb voornamelijk bezig met verkennen. Hij volgde Rhands spoor, terwijl de anderen de aanwijzingen volgden die de zwaardhand voor hen achterliet. Een pijl van steentjes op de grond of een kleine kras in de rotswand bij een zijdal. Ga hierin. Steek die lage pas over. Neem deze scherpe bocht, dit hertenspoor, deze weg tussen de bomen door en verder omlaag langs een smalle beek, al was er geen enkele aanduiding dat iemand hier ooit eerder had gereden. Alleen Lans aanwijzingen. Een polletje gras of kruiden op een bepaalde manier gebonden gaf aan dat ze scherp naar links moesten, een ander scherp naar rechts. Een geknakte tak. Een hoopje kiezelstenen voor een lastige klim verderop, twee bladeren op een doorn geprikt voor een steile afdaling. De zwaardhand had wel honderd tekens, dacht Perijn, en Moiraine kende ze allemaal. Lan reed zelden terug, behalve wanneer ze het kamp opsloegen. Dan overlegde hij zacht met Moiraine, op enige afstand van het vuur. Als de zon opkwam, was hij vaak al uren weg.

Moiraine was na hem altijd het eerst in het zadel, terwijl de hemel in het oosten net roze kleurde. De Aes Sedai wilde het liefst helemaal niet afstijgen van haar witte merrie Aldieb, tot het pikkedonker was, of zelfs nog later, maar Lan weigerde het spoor verder te volgen wanneer het licht begon te minderen.

‘Als een paard zijn been breekt, komen we nog langzamer vooruit,’ placht Lan te zeggen als Moiraine erover klaagde. Haar antwoord was vrijwel altijd hetzelfde. ‘Als je niet sneller kunt rijden, kan ik je beter naar Mijrelle sturen, voor je ouder wordt. Nou ja, misschien kan dat wel wachten, maar je moet sneller rijden.’ Het klonk half alsof de dreiging een ergerlijke waarheid was, half alsof ze een grapje maakte. Er zat volgens Perijn iets dreigends in, of misschien een waarschuwing, door de manier waarop Lans lippen verstrakten, zelfs als ze hem daarna glimlachend een troostend schouderklopje gaf.

‘Wie is Mijrelle?’ vroeg Perijn achterdochtig toen het de eerste keer gebeurde. Loial schudde zijn hoofd en mompelde iets over de onprettige dingen die gebeurden met mensen die hun neus staken in de zaken van een Aes Sedai. Loials ruige dier met de lange vetlokken was even groot en zwaar als een Durraanse hengst, maar als Loials benen naast de flanken bungelden, leek het dier op een ondermaatse pony. Moiraines glimlach was vermaakt en geheimzinnig. ‘Gewoon een zuster van de Groene Ajah. Iemand aan wie Lan op een dag een pakje ter bewaring moet afgeven.’

‘Nog lang niet,’ zei Lan en tot hun verrassing klonk zijn stem hoorbaar boos. ‘Nooit, als het aan mij ligt. Jij zult langer leven dan ik, Moiraine Aes Sedai.’

Ze barst van de geheimen, dacht Perijn, maar hij wilde verder niets vragen over een onderwerp dat een bres sloeg in de ijzeren zelfbeheersing van de zwaardhand.

De Aes Sedai had een pak in een deken achter haar zadel gebonden: de banier van de Draak. Dat ze die bij zich hadden, vond Perijn niet prettig, maar Moiraine had hem niet om zijn mening gevraagd, noch willen luisteren toen hij die aanbood. Het was niet waarschijnlijk dat iemand het ding zou herkennen, maar hij hoopte dat ze voor andere mensen even goed geheimen kon bewaren als voor hem. Aanvankelijk was het een nogal saaie tocht. Elke berg met de top in de wolken leek op de volgende en ook de passen verschilden weinig van elkaar.

Het warme eten bestond meestal uit konijnen die Perijn met zijn slinger had neergelegd. Hij had niet genoeg pijlen om ze in die bergstreek te verspillen aan het schieten van konijnen. Het ontbijt was veel te vaak koud konijn, en het middageten hetzelfde, maar dat werd in het zadel verorberd.

Als ze in de buurt van een beekje hun kamp opsloegen en er nog genoeg licht was om iets te zien, vingen Loial en hij soms bergforellen. Liggend op hun buik staken ze hun armen tot de ellebogen in het ijskoude water en sloegen de vis met zijn groene rug omhoog van onder de rotsen waar ze zich verscholen. Ondanks zijn dikke vingers was Loial er handiger in dan Perijn.

Drie dagen na hun vertrek voegde Moiraine zich eens bij hen, ging zelf aan de waterkant liggen en maakte de paarlen knoopjes van de mouwen open, terwijl ze vroeg hoe het werd gedaan. Perijn wisselde verraste blikken uit met Loial. De Ogier schokschouderde. ‘Het is eigenlijk niet zo moeilijk,’ vertelde Perijn. ‘Laat je hand achter de vis zakken en eronder, alsof je probeert zijn buik te kietelen. Dan sla je hem eruit. Maar er is oefening voor nodig. Als je het wilt proberen... Maar de eerste keer vang je meestal niets.’ ik heb het dagenlang geprobeerd voor ik iets ving,’ voegde Loial eraan toe. Hij liet zijn handen al in het ijzige water zakken en paste goed op dat zijn schaduw de vis niet verjoeg.

‘Even moeilijk als deze?’ mompelde Moiraine. Haar handen gleden in het water en kwamen er een tel later spattend uit, terwijl ze een dikke forel vasthield die het wateroppervlak ranselde. Ze lachte opgetogen terwijl ze de vis op de oever gooide.

Perijn lag stomverbaasd te kijken naar de grote vis die in het afnemende daglicht op het zand lag te spartelen. Minstens een vijfponder schatte hij. ‘Je hebt geluk,’ zei hij. ‘Zulke grote forellen schuilen in zo’n ondiep beekje bijna nooit onder een rotsplaat. We zullen verder stroomopwaarts moeten gaan en het zal donker zijn voor zo’n zelfde vis onder de plaat een plekje zoekt.’

‘O, is dat zo?’ vroeg Moiraine. ‘Gaan jullie maar, ik denk dat ik het hier blijf proberen.’

Perijn aarzelde een moment voor hij langs de oever naar een andere overhangende rots liep. Ze was iets van plan, maar hij kon niet bedenken wat. Dat maakte hem ongerust. Op zijn buik, oplettend dat zijn schaduw niet op het water viel, tuurde hij over de rand. Een handvol slanke vormen hing roerloos in het water en bewoog amper een vin om op dezelfde plaats te blijven. Die hele school samen woog nog niet zoveel als die ene vis van Moiraine, bedacht hij zuchtend. Als ze geluk hadden, Loial en hij, zouden ze er ieder twee vangen, maar de schaduwen van de bomen op de andere oever strekten zich reeds over het water uit. Wat ze nu nog zouden vangen, zou het enige zijn en Loials trek was groot genoeg om ze allevier op te eten en het grootste deel van die grote vis. Loials handen gleden al behoedzaam onder een forel.

Voor Perijn zijn handen in het water kon steken, riep Moiraine. ‘Drie zullen wel genoeg zijn, denk ik. De laatste twee waren nog groter dan de eerste.’

Perijn keek Loial stomverbaasd aan. ‘Dat kan niet,’ zei hij. De Ogier ging staan, waardoor de vissen alle kanten uit schoten. ‘Ze is een Aes Sedai,’ zei hij enkel.

Inderdaad lagen er bij Moiraine drie grote forellen op de oever. Ze deed de knoopjes van haar mouwen al dicht.

Perijn wilde haar eraan herinneren dat de vanger van de vis ook werd geacht het beest schoon te maken, maar net op dat moment keek ze hem recht in de ogen. Op haar effen gezicht was niets bijzonders te lezen, maar haar donkere ogen verblikten niet. Ze leek te weten wat hij wilde opmerken en het reeds bij voorbaat van de hand te wijzen. Toen ze zich omdraaide, leek het op de een of andere manier te laat om er nog iets van te zeggen.

In zichzelf mompelend trok Perijn zijn mes en begon de vissen schoon te maken. ‘Ze is blijkbaar opeens vergeten dat we het werk zouden verdelen. Ik neem aan dat ze ook wil dat wij bakken en daarna afwassen.’

‘Ongetwijfeld doet ze dat,’ zei Loial, zijn eigen vis schoonmakend. ‘Ze is een Aes Sedai.’

‘Ik meen dat al eerder te hebben gehoord.’ Perijns mes liet de schubben alle kanten op vliegen. ‘De Shienaranen mogen voor haar gevlogen hebben, maar we zijn nu met z’n vieren. We zouden om beurten moeten werken en elkaar afwisselen. Dat is niet meer dan eerlijk.’ Loial lachte gnuivend, ik vraag me af of zij dat ook zo ziet. Eerst had ze last van Rhand, die voortdurend ruzie liep te maken, en nu sta jij klaar om het van hem over te nemen. Gewoonlijk redetwisten de Aes Sedai nooit met iemand. Ik neem aan dat ze ons voor het eerste dorp onze gebruikelijke gehoorzaamheid wil laten terugvinden.’

‘Een goede gewoonte,’ zei Lan, die zijn mantel opensloeg. In het schemerende licht was hij uit het niets opgedoken.

Perijn viel bijna om van verbazing en Loials oren stonden geschrokken stijf overeind. Geen van beiden hadden ze de zwaardhand horen aankomen.

‘Die gewoonte had je nooit mogen afleren,’ voegde Lan eraan toe en liep op Moiraine en de paarden af. Zijn laarzen maakten amper geluid, zelfs niet op die rotsige bodem, en toen hij enkele stappen verder was, zorgde zijn mantel ervoor dat hij een hoofd zonder lichaam leek met armen die uit iets warrelends opstegen.

‘We hebben haar nodig om Rhand te vinden,’ zei Perijn zachtjes, ‘maar ik laat haar niet de rest van mijn leven bepalen.’ Verbeten ging hij verder met schoonmaken.

Hij was van plan – echt van plan – zich aan die belofte te houden, maar gedurende de dagen die volgden, merkte hij dat hij op de een of andere manier altijd samen met Loial voor het eten zorgde, afwaste en elke ander klusje deed waar Moiraine aan dacht. Hij ontdekte zelfs dat hij opeens de taak had iedere avond voor Aldieb te zorgen, haar af te zadelen en droog te wrijven, terwijl Moiraine het zich gemakkelijk maakte en blijkbaar in diep gepeins verzonken was. Loial aanvaardde het als onvermijdelijk, maar Perijn niet. Hij probeerde te weigeren, weerstand te bieden, maar het was moeilijk je te verzetten als ze een redelijk voorstel deed, dat bovendien ook nog onbelangrijk leek. Maar er volgde altijd een tweede voorstel, even redelijk en even onbenullig als de eerste, en dan een derde. De simpele kracht van haar persoonlijkheid en de kracht van haar ogen maakten het moeilijk te protesteren. Haar donkere ogen hielden de zijne vast op het moment dat hij zijn mond opendeed. Een opgetrokken wenkbrauw beduidde dat hij lomp deed; haar grote ogen sperden zich verbaasd open, dat hij bezwaar maakte tegen zo’n simpel verzoekje; haar effen blik bevatte alles wat Aes Sedai inhield. Dit alles maakte dat hij aarzelde en daardoor was het onmogelijk het verloren terrein terug te winnen. Hij beschuldigde haar ervan de Ene Kracht tegen hem te gebruiken, hoewel hij dat niet echt dacht, en ze zei hem dat hij zich niet zo dwaas moest aanstellen. Hij begon zich te voelen als een stuk ijzer dat een smid wil weerstaan die een sikkel wil smeden. De Mistbergen gingen opeens over in de beboste heuvels van Geldan, een gebied dat geheel uit heuvels leek te bestaan die nooit erg hoog waren. Herten, die hen in de bergen vaak behoedzaam hadden gadegeslagen, alsof ze onzeker waren over mensen, sprongen met schichtige witte staarten weg bij het eerste zicht op de paarden. Zelfs Perijn ving nu alleen nog maar de zwakste glimpjes op van de grijsgestreepte bergkatten die in rook leken op te gaan. Ze kwamen weer in door mensen bewoond gebied.

Lan droeg zijn van kleur veranderende mantel niet meer en kwam vaker terug om te zeggen wat er voor hen lag. Op vele plekken waren alle bomen geveld. Weldra waren de velden omgeven door ruwstenen muurtjes en vormden ploegende boeren op de hellingen een gewoon gezicht. Een enkele keer waren die in gezelschap van mensen met rond de schouders gebonden zakken die in een lange rij over de omgeploegde grond stapten en zaaiden. Her en der lagen boerensteden en schuren van grijze steen op heuveltoppen en rotshellingen. De wolven hadden hier niet mogen zijn. Wolven vermeden plaatsen waar mensen waren, maar Perijn kon ze nog steeds voelen, een onzichtbaar scherm dat de ruiters begeleidde. Hij was ongeduldig en wilde het liefst zo snel mogelijk een dorp of een stad bereiken, een plek waar genoeg mensen leefden om de wolven weg te houden. Een dag nadat ze langs de eerste akkers waren gereden, toen de zon net de einder achter hen raakte, bereikten ze Jarra, een dorpje niet ver ten noorden van de grens met Amadicia.

8

Jarra

Huizen van grijze baksteen en met leien daken omringden de paar smalle straatjes van Jarra, een dorpje dat zich vastklemde aan een heuvel boven een smal riviertje dat door een lage houten brug werd overspannen. De modderige straten waren leeg, evenals de dorpsbrink op de helling, afgezien van een man die naast de stenen stalhouderij de trap van de enige dorpsherberg stond te vegen. Het dorp wekte de indruk dat er nog niet zo lang geleden veel meer mensen waren geweest. Een handvol erebogen, geweven van groene takken en versierd met de weinige bloemen die zo vroeg in het jaar konden worden geplukt, stonden in een cirkel midden op het grasveld. De grond leek doof vele voeten platgetreden en er waren meer aanwijzingen van een mensenmassa: een verfomfaaide rode vrouwensjaal lag aan de voet van een van de bogen, naast een gebreide kindermuts, een omgevallen tinnen kan en wat etensresten.

Op de brink hing de geur van zoete wijn en hartige taarten, die zich mengde met de rook uit tientallen schoorstenen, een teken dat het avondeten werd klaargemaakt. Heel even ving Perijn een vage geur van iets anders op, een die hij niet herkende, een zo smerig bezoedeld spoor dat de haartjes in zijn nek rechtop gingen staan. Toen was het weg. Maar hij was er zeker van dat hier iets was langsgekomen, iets... verkeerds. Hij wreef zijn neus alsof hij de herinnering wilde wegwrijven. Dat kan Rhand niet zijn, zelfs niet als hij gek geworden is. Licht, hij kan het niet zijn. Of wel?

Een beschilderd uithangbord hing boven de voordeur van de herberg, een man die op één voet stond en zijn handen in de lucht wierp: Harilins Sprong. Toen ze voor het vierkante stenen gebouw de teugels aantrokken, richtte de veger zich met zo’n enorme geeuw op dat zijn kaken kraakten. Hij schrok op van Perijns ogen, maar zijn eigen toch al uitpuilende ogen werden nog groter bij het zien van Loial. Met zijn brede mond en kinloze gezicht leek hij op een kikker. Er hing een oude stank van verschraalde wijn om hem heen, voor Perijn tenminste. De kerel had duidelijk feestgevierd.

De man rilde en liet het rillen overgaan in een buiging, terwijl hij zijn hand op de dubbele rij houten jasknopen legde. Zijn ogen schoten van de een naar de ander en werden elke keer dat ze op Loial vielen groter. ‘Welkom, goede vrouw, het Licht verlichte uw pad. Welkom, goede lieden. U wilt graag eten, kamers, een bad? Dat kan allemaal, hier in de Sprong. Baas Harod, de herbergier, bestiert een goed huis. Ik word Simion genoemd. Als u iets wenst, vraag naar Simion, en hij zal het voor u halen.’ Hij geeuwde weer, verborg zijn mond beschaamd achter zijn hand en boog om het geeuwen te verbergen. ‘Neemt u het me niet kwalijk, goede vrouw. U komt van ver? Hebt u iets gehoord van de Grote Jacht: de jacht op de Hoorn van Valere? Of over de valse Draak? Er wordt beweerd dat er een valse Draak in Tarabon is. Of wellicht in Arad Doman.’

‘Van zover komen we niet,’ zei Lan, die zich uit het zadel liet glijden. ‘Ongetwijfeld weet u meer dan ik.’ De andere drie stapten ook af. ‘Hebt u een bruiloft gehad?’ vroeg Moiraine.

‘Eén bruiloft, goede vrouw? Nee zeg, het bleef maar doorgaan met die bruiloften. Een plaag, zogezeid. En dat alles de afgelopen twee dagen. Van de vrouwen die oud genoeg zijn om de trouwbelofte uit te spreken, is er niet één meer ongetrouwd, in het hele dorp niet, in de wijde omgeving niet. Nou, zelfs de weduwe Jorath heeft de oude Banas de poort doorgetrokken en zij hadden beiden gezworen dat ze nooit meer zouden trouwen. Net een windhoos die iedereen meesleurde. Rilith, de weversdochter, begon ermee. Ze vroeg Jon de smid om met haar te trouwen en hij is oud genoeg om haar vader te zijn, misschien wel haar grootvader. Die ouwe zot deed gewoon zijn voorschoot af en zei “ja” en zij stond erop dat de bogen ter plekke werden Opgericht, zo vlug mogelijk. Wilde absoluut niet horen van een gepaste wachttijd en alle andere vrouwen kozen haar kant. Sindsdien hebben we dag en nacht bruiloften gevierd. Nou, nou, niemand heeft een oog kunnen dichtdoen.’

‘Dat is heel interessant,’ zei Perijn toen Simion even geeuwend zijn mond hield, ‘maar hebben jullie hier een jonge...’

‘Het is heel interessant,’ onderbrak Moiraine hem, ‘en misschien wil ik er later meer over horen. Maar nu willen we graag kamers en een maaltijd.’ Lan maakte een gebaartje naar Perijn, heimelijk, naast zijn zij alsof hij hem wilde zeggen dat hij zijn mond moest houden. ‘Natuurlijk, goede vrouw. Een maaltijd. Kamers.’ Simion aarzelde en nam Loial op. ‘We zullen voor hem twee bedden...’ Hij boog zich nog meer naar Moiraine toe en praatte nog zachter. ‘Neemt u me niet kwalijk, goede vrouw, maar eh... wat is hij eigenlijk? Ik wil niemand beledigen,’ voegde hij er haastig aan toe.

Hij had het niet zacht genoeg gezegd, want Loials oren bewogen geërgerd. ‘Ik ben een Ogier. Wat had je dan gedacht? Een Trollok?’ Simion deed een stap achteruit door Loials dreunende stem. ‘Trollok, goede, eh... man? Nou, ik ben volwassen. Ik geloof niet in kinderverhaaltjes. Eh... zei u Ogier? Nou, Ogier komen voor in... Ik bedoel... het is...’

In wanhoop draaide de man zich om en brulde in de richting van de stal naast de herberg. ‘Nico! Patrim! Bezoekers! Kom de paarden verzorgen!’ Een ogenblik later kwamen twee jongens met stro in de haren gapend en in hun ogen wrijvend de stal uit gewankeld. Terwijl de jongens de teugels oppakten, gebaarde Simion buigend naar de treden. Perijn zwaaide zijn zadeltassen en dekenrol over zijn schouder en nam zijn boog mee toen hij Moiraine en Lan naar binnen volgde, terwijl Simion hen al buigend en pluimstrijkend voorging. Loial moest gebukt de deur door en het plafond binnen bevond zich maar een voet boven zijn hoofd. Hij bleef grommen dat hij niet begreep waarom zo weinig mensen zich de Ogier herinnerden. Zijn stem klonk als een ver onweer. Zelfs Perijn, vlak voor hem, kon maar de helft van zijn woorden verstaan.

De herberg rook naar bier en wijn, kaas en vermoeidheid, en van ergens achter kwam de geur van geroosterd schapenvlees aankringelen. De paar mensen in de gelagkamer zaten diep over hun bekers gebogen, alsof ze veel liever op de banken wilden gaan slapen. Een plompe dienstmeid tapte een kroes bier uit een van de vaten aan de andere kant van het vertrek. De herbergier zelf, in een lang wit schort, zat in de hoek op een hoge kruk en leunde tegen de muur. Toen de nieuwe gasten binnenkwamen, keek hij met lodderige ogen op. Zijn mond viel open bij het zien van Loial.

‘Bezoekers, baas Harod,’ verkondigde Simion. ‘Ze willen kamers. Baas Harod? Hij is een Ogier, baas Harod.’ De dienstmeid draaide zich om, zag Loial en de kroes viel kletterend uit haar hand. Niemand van de vermoeide mannen aan de tafels keek op. Een had zijn hoofd op de tafel laten zakken en lag te snurken.

Loials oren schoten heen en weer.

Baas Harod kwam langzaam overeind, met zijn ogen op Loial gericht en bleef zijn schort gladstrijken. ‘Hij is tenminste geen Witmantel,’ zei hij eindelijk en schrok zichtbaar dat hij zoiets hardop had uitgesproken. ‘Wat ik bedoel, eh... welkom, goede vrouw. Goede lieden. Neemt u me mijn slechte manieren niet kwalijk. Ik kan als verontschuldiging slechts grote vermoeidheid aanvoeren, goede vrouw.’ Wederom wierp hij een ongelovige blik op Loial en zijn mond vormde het woord ‘Ogier...’

Loial wilde wat gaan zeggen, maar Moiraine was hem voor. ‘Zoals uw dienaar al zei, beste herbergier, wens ik voor vannacht kamers voor mijn gezelschap en een maaltijd.’

‘O! Natuurlijk, goede vrouw. Natuurlijk. Simion, laat deze brave lieden mijn beste kamers zien, zodat ze hun spullen daar kunnen neerleggen. Als u weer beneden komt, heb ik een voortreffelijk maal voor u klaarstaan, goede vrouw. Een heerlijk maal.’

‘Wilt u zo goed zijn mij te volgen, goede vrouw,’ zei Simion, ‘goede lieden.’ Buigend leidde hij hen naar een trap aan de zijkant van de gelagkamer.

Achter hen riep een van de gasten opeens: ‘Wat is dat in Lichtsnaam?’ Baas Harod begon uitleg te geven over de Ogier en deed net of hij er veel van wist en dat het voor hem heel gewoon was. Voor Perijn boven was, had hij al gehoord dat er bijna niets van klopte. Loials oren bewogen onafgebroken.

Op de eerste verdieping schuurde Loials hoofd haast langs het plafond. De smalle gang werd donkerder, slechts verlicht door de zonsondergang achter het venster naast de deur aan het eind. ‘Kaarsen in de kamers, goede vrouw,’ zei Simion. ‘Ik had een lamp moeten meenemen, maar mijn hoofd is nog draaierig van al die bruiloften. Ik zal iemand naar boven sturen om het vuur aan te steken, als u dat wilt. En u wilt natuurlijk water om u op te frissen.’ Hij duwde een deur open. ‘Onze beste kamer, goede vrouw. Er komen hier niet zoveel... niet zoveel vreemdelingen, begrijpt u, maar dit is onze beste kamer.’

‘Ik neem die ernaast,’ zei Lan. Behalve zijn eigen spullen had hij ook Moiraines zadeltassen, haar dekenrol en het pak met de Drakenbanier op de schouders.

‘Ach, goede meester, dat is helemaal geen goede kamer. Smal bed. Klein. Bedoeld voor een bediende, vermoed ik, alsof we hier ooit iemand met een bediende krijgen. Neemt u me niet kwalijk, goede vrouw.’ ik neem hem toch,’ zei Lan vastbesloten.

‘Simion,’ vroeg Moiraine, ‘heeft baas Harod een hekel aan de Kinderen van het Licht?’

‘Tja, inderdaad, goede vrouw. Vroeger niet, maar nu wel. Het is niet verstandig om een hekel aan de Kinderen te hebben, zo dicht bij de grens. Ze trekken voortdurend door Jarra, alsof er helemaal geen grens bestaat. Maar gisteren hadden we problemen. En met al die bruiloften die plaatsvonden...’

‘Wat is er gebeurd, Simion?’

De man keek haar scherp aan voor hij antwoord gaf. Perijn dacht niet dat het de anderen in de schemering was opgevallen. ‘Er waren er ongeveer twintig, eergisteren aangekomen. Toen hadden we geen last. Maar gisteren... Nou, drie van hen verkondigden pardoes dat ze geen Kinderen van het Licht meer waren. Ze deden hun mantels af en reden gewoon weg.’

Lan gromde: ‘Witmantels leggen een eed voor het leven af. Wat deed hun bevelhebber?’

‘Nou, hij zou er zeker iets aan hebben gedaan, daar kunt u van op aan, goede meester, maar weer een ander van hen verkondigde dat ze eigenlijk jacht op de Draak moesten maken. Die man zei voor zijn vertrek dat hij naar de Vlakte van Almoth ging. Toen begonnen sommigen dingen tegen de vrouwen op straat te zeggen, dingen die ze niet hadden moeten zeggen en ze probeerden hen te grijpen. De vrouwen waren aan het gillen en de Kinderen schreeuwden tegen degenen die de vrouwen lastig vielen. Ik heb nog nooit zo’n opwinding gezien.’

‘Heeft niemand van jullie geprobeerd dat te stoppen?’ vroeg Perijn. ‘Goede meester, u draagt uw bijl alsof u hem weet te gebruiken, maar het is niet gemakkelijk om je te verzetten tegen mannen met zwaarden en harnassen en zo als je alleen maar weet hoe je met een bezem moet omgaan. De andere Witmantels, die niet waren weggereden, maakten er een einde aan. Ze stonden op het punt hun zwaard te trekken. Maar dat was nog niet het ergste. Er werden er nog twee gewoon gek, als die anderen het al niet waren. Die twee begonnen te raaskallen dat Jarra vol Duistervrienden zat. Ze probeerden het dorp plat te branden – zeiden dat ze dat zouden doen! – om te beginnen met de Sprong. U kunt de brandplekken achter de herberg zien, waar ze begonnen. Ze vochten met de andere Witmantels toen die hen wilden tegenhouden. De overgebleven Witmantels hielpen met blussen, bonden die twee vast en reden weg, terug naar Amadicia. Blij toe, zou ik zeggen, en als ze nooit terugkomen, is het nog te vroeg.’

‘Ruw gedrag,’ zei Lan. ‘Zelfs voor Witmantels.’ Simion beaamde het verwoed. ‘Zoals u zegt, goede meester. Zo hebben ze zich nog nooit eerder gedragen. Beetje rondbanjeren, ja. Je aankijken of je drek bent en hun neus in zaken steken waar ze niks mee te maken hebben. Maar ze hebben nog nooit eerder last veroorzaakt. Niet zoals gisteren, in ieder geval.’

‘Ze zijn nu weg,’ zei Moiraine, ‘en hebben hun moeilijkheden meegenomen. Ik weet zeker dat we hier van een rustige nacht zullen genieten.’

Perijn hield zijn mond, maar zijn gedachten woelden in hem rond. Dat getrouw en die Witmantels zijn allemaal best, maar ik wil liever weten of Rhand hier is afgestapt en welke kant hij opging bij zijn vertrek. Die geur kan niet van hem zijn.

Hij liet Simion voorgaan, door de gang naar een andere kamer met twee bedden, een wastafel, een stel stoelen en niet veel meer. Loial moest bukken bij het binnenkomen. Door de smalle ramen viel maar weinig licht. De bedden waren groot genoeg, met opgevouwen lakens en dekens aan het voeteneind, maar de matrassen zagen er bultig uit. Simion scharrelde wat rond bij de schoorsteenmantel, tot hij een kaars had gevonden, en een tondeldoos om die aan te steken. ‘Ik zal zorgen dat er enkele bedden tegen elkaar worden gezet voor u, goede eh... Ogier. Ja, een ogenblikje.’ Hij bleek echter totaal geen haast te hebben en bleef met het kaarsje spelen alsof hij dat slechts op één manier goed kon plaatsen. Perijn vond Simion er onrustig uitzien. Nou ja, ik zou ook niet op m’n gemak zijn als Witmantels zo in Emondsveld huis hadden gehouden. ‘Simion, is hier de laatste paar dagen nog een andere vreemdeling langsgekomen? Een jongeman, lang, met grijze ogen en rossig haar? Misschien heeft hij fluit gespeeld voor een maaltijd en een bed.’

‘Ik herinner me hem, goede meester,’ zei Simion, die nog steeds met de kaars stond te rommelen. ‘Kwam gisterochtend, vroeg. Zag er hongerig uit, inderdaad. Hij heeft bij alle bruiloften fluit gespeeld, gisteren. Knappe jonge vent. Sommige vrouwen hadden eerst een oogje op hem, maar...’ Hij zweeg en keek Perijn zijdelings aan. ‘Is hij een vriend van u, goede meester?’

‘Ik ken hem,’ zei Perijn. ‘Waarom?’

Simion aarzelde. ‘Och, zomaar, goede meester. Het was een vreemde kerel, dat is alles. Praatte soms in zichzelf en lachte soms als niemand iets had gezegd. Sliep in deze eigenste kamer, vannacht of tenminste een gedeelte ervan. Maakte ons allemaal midden in de nacht wakker, gillend. Het was slechts een nachtmerrie, maar hij wilde niet langer blijven. Baas Harod deed na al die herrie niet veel moeite om hem tegen te houden.’ Weer zweeg Simion. ‘Hij zei iets vreemds bij zijn vertrek.’

‘Wat?’ wilde Perijn weten.

‘Hij zei dat iemand hem achtervolgde. Hij zei...’ De kinloze man slikte en praatte langzaam verder. ‘Zei dat ze hem zouden vermoorden als hij niet vertrok. “Een van ons moet sterven, en ik zal ervoor zorgen dat hij het is.” Zo zei hij het precies.’

‘Hij bedoelde ons niet,’ rommelde Loial. ‘Wij zijn z’n vrienden.’

‘Natuurlijk, goede eh... goede Ogier. Natuurlijk bedoelde hij u niet. Ik eh... ik wil eigenlijk niets van uw vriend zeggen, maar ik... eh... ik denk dat hij ziek is. In zijn hoofd, weet u.’

‘We willen hem helpen,’ zei Perijn. ‘Daarom volgen we hem. Welke kant ging hij op?’

‘Ik wist het,’ zei Simion, die op en neer stond te wippen, ik wist dat zij kon helpen, zodra ik u had gezien. Welke kant? Oostwaarts, goede meester. Oostwaarts, alsof de Duistere zelf hem op de hielen zat. Denkt u dat ze mij wil helpen? Mijn broer wil helpen, bedoel ik. Noam is erg ziek en moeder Roon zegt dat ze er niets aan kan doen.’ Perijn zorgde ervoor dat zijn gezicht niets verried, en door zijn boog in de hoek te plaatsen en zijn dekenrol en zadeltassen op het bed te leggen, gunde hij zichzelf enig uitstel om na te kunnen denken. Het probleem was dat zijn denken hem niet veel verder bracht. Hij keek naar Loial, maar vond daar geen hulp; de Ogier liet zijn oren ontsteld hangen en zijn lange wenkbrauwen raakten z’n wangen. ‘Waarom denk je dat zij je broer kan helpen?’ Stomme vraag! De goede is: wat wil hij ermee?

‘Nou, ik ben een keer naar Jehanna gereisd, goede meester, en ik heb toen twee... twee vrouwen net als zij gezien. Daardoor moest ik haar wel herkennen.’ Zijn stem werd een zacht gefluister. ‘Men zegt dat zij de doden kunnen opwekken, goede meester.’

‘Wie weet hier nog meer van?’ vroeg Perijn scherp en tegelijkertijd zei Loial: ‘Als je broer dood is, kan niemand iets doen.’ Het kikkergezicht keek bezorgd van de een naar de ander en de woorden kwamen er stamelend en snel uit. ‘Niemand weet het, behalve ik, goede meester. Noam is niet dood, goede Ogier, alleen ziek. Ik bezweer u dat verder niemand haar zal herkennen. Zelfs baas Harod heeft in zijn leven nooit meer dan een span of twintig gereisd. Hij is zo verschrikkelijk ziek. Ik zou het haar zelf willen vragen, maar mijn knieën zouden zo luid klapperen dat ze me niet zou horen. Stel je voor dat ik haar beledig en ze de bliksem op me afstuurt? En wat als ik ongelijk had? Je kunt een vrouw niet van zoiets beschuldigen zonder... ik bedoel maar... eh...’ Hij hief zijn handen op, half smekend, half verdedigend.

‘Ik kan niets beloven,’ zei Perijn, ‘maar ik zal met haar praten. Loial, waarom houd je Simion geen gezelschap tot ik met Moiraine heb gesproken?’

‘Natuurlijk,’ klonk de dreunende stem. Simion schrok toen Loials hand zijn schouder omvatte. ‘Hij laat me mijn kamer zien en dan gaan we praten. Zeg eens, Simion, wat weet jij van bomen?’

‘B-b-bomen, g-goede Ogier?’

Perijn wachtte het niet af. Hij haastte zich terug door de donkere gang, klopte aan bij Moiraine en wachtte amper op haar gebiedende ‘Binnen’ voor hij de deur openduwde.

Een vijftal kaarsen toonde dat de beste kamer van Harilins Sprong niet al te best was, hoewel het bed een hemel op vier hoge stijlen had en de matras er minder hobbelig uitzag dan die van Perijn. Er lag een versleten tapijt op de vloer en er stonden twee stoelen met zachte zittingen in plaats van krukken. Verder leek deze kamer precies op de zijne. Moiraine en Lan stonden samen voor de onaangestoken haard alsof ze iets bespraken, en de Aes Sedai leek het niet te waarderen dat ze werden gestoord. Het gezicht van de zwaardhand stond even onverstoorbaar als een ets.

‘Rhand is hier inderdaad geweest,’ begon Perijn. ‘Die Simion-kerel kende hem.’ Moiraine liet een sissend geluid horen. ‘Jou was gezegd je mond te houden,’ gromde Lan. Perijn zette zich schrap en keek de zwaardhand aan. Dat was gemakkelijker dan de boze blik van Moiraine te weerstaan. ‘Hoe kunnen we ontdekken dat hij hier is geweest zonder vragen te stellen? Vertel me dat eens. Hij is vannacht weggegaan, als jullie het willen weten, naar het oosten. En hij bleef maar zeggen dat iemand hem volgde om hem te vermoorden.’

‘Naar het oosten,’ knikte Moiraine. De volledige kalmte in haar stem was in tegenspraak met de afkeuring in haar ogen. ‘Dat is goed te weten, hoewel dat wel zo moest zijn, als hij op weg naar Tyr is. Maar ik was er al redelijk zeker van dat hij hier was geweest, nog voordat ik van die Witmantels hoorde, en toen wist ik het helemaal zeker. Rhand heeft waarschijnlijk over een ander ding wel groot gelijk, Perijn. Ik kan niet aannemen dat alleen wij trachten hem te vinden. En als zij van ons horen, kunnen ze best proberen ons tegen te houden. We hebben zonder dat alles al genoeg te stellen met Rhand in te halen. Je moet leren je mond te houden tot ik je zeg dat je mag spreken.’

‘De Witmantels?’ zei Perijn ongelovig. Mijn mond houden! Ik mag branden, als ik dat doe! ‘Hoe wist je door hen dat... Rhands waanzin. Is het besméttelijk?’

‘Niet zijn waanzin,’ zei Moiraine. ‘Het is nog niet zo ver dat je hem gek kunt noemen, Perijn. Hij is sterker ta’veren dan wie ook sinds de Eeuw der Legenden. Gisteren, in dit dorp... bewoog het Patroon, het vormde zich om hem heen als klei in een bakvorm. De bruiloften, de Witmantels, dat was meer dan voldoende om een goede verstaander te laten weten dat Rhand hier is geweest.’

Perijn haalde diep adem. ‘En zoiets zullen we overal aantreffen waar hij is geweest? Licht, als er Schaduwgebroed achter hem aanzit, kunnen ze hem even gemakkelijk opsporen als wij.’

‘Misschien,’ zei Moiraine. ‘Misschien niet. Niemand weet dat Rhand zo sterk ta’veren is.’ Heel even leek ze daar diep over na te denken. ‘Artur Haviksvleugel was de sterkste ta’veren van wie de overgeleverde geschriften gewagen. En Haviksvleugel was het lang niet zo sterk als Rhand.’

‘Men zegt,’ zei Lan, ‘dat het wel gebeurde dat mensen in één kamer met Haviksvleugel de waarheid spraken terwijl ze hadden willen liegen, of beslissingen namen waarvan ze niet eens beseften dat ze die overwogen. Het kwam voor dat iedere worp met de dobbelstenen, iedere omgedraaide kaart in zijn voordeel was. Maar slechts zo nu en dan.’

‘Jullie bedoelen dat je het niet weet,’ zei Perijn. ‘Hij kan onderweg naar Tyr een spoor van bruiloften en gek geworden Witmantels achterlaten.’

‘Ik bedoel dat ik zoveel weet als wat geweten kan worden,’ zei Moiraine scherp. Haar donkere ogen kastijdden Perijn als een zweep. ‘Het Patroon weeft heel nauwkeurig rond ta’veren en anderen kunnen de vorm van die draden volgen als ze weten waar ze moeten kijken. Pas op dat je tong niet meer ontrafelt dan je kunt bevatten.’

Ondanks zichzelf trok Perijn zijn hoofd in alsof zij hem sloeg. ‘Nou, je kunt beter maar wél blij zijn dat ik ditmaal iets heb gezegd. Simion weet dat je een Aes Sedai bent. Hij wil dat je de ziekte van zijn broer Noam heelt. Als ik niet met hem had gepraat, zou hij nooit voldoende moed bij elkaar hebben geraapt om het te vragen, maar was hij misschien na ons vertrek met zijn vrienden gaan praten.’ Lan ving Moiraines blik op en heel even keken ze elkaar strak aan. De zwaardhand leek een wolf die wilde toespringen. Ten slotte schudde Moiraine haar hoofd. ‘Nee,’ zei ze.

‘Zoals je wilt. Het is jouw beslissing.’ Het klonk of Lan het verkeerd vond, maar de spanning vloeide uit hem weg.

Perijn staarde hen aan. ‘Wilden jullie... Simion kan het niemand vertellen als hij dood is, nietwaar?’

‘Hij zal niet door mijn handen sterven,’ zei Moiraine. ‘Maar ik kan en wil niet beloven dat het altijd zo zal gaan. We moeten Rhand vinden en dat geef ik niet op. Druk ik me zo duidelijk genoeg voor je uit?’ Haar ogen hielden Perijn gevangen en hij kon geen antwoord geven. Ze knikte alsof zijn zwijgen antwoord genoeg was. ‘Breng me naar Simion.’

De deur naar Loials kamer stond open en een kring kaarslicht flakkerde de gang in. De twee bedden binnen waren tegen elkaar geschoven en Loial en Simion zaten ieder op een hoek van het bed. De man zonder kin staarde met open mond op naar Loial. ‘O ja, de stedding is prachtig,’ zei Loial net. ‘Het is daar zo vredig onder de Grote Bomen. Jullie mensen hebben jullie oorlogen en je gedoe, maar niets raakt ooit de stedding. Wij verzorgen de bomen en leven in harmonie...’ Zijn stem verstierf toen hij Moiraine, Lan en Perijn zag. Simion sprong overeind, boog en liep achteruit tot hij tegen de muur botste. ‘Eh... goede vrouw... eh... eh...’ Ook toen nog bleef hij buigen als een poppetje aan een draad.

‘Breng me bij je broer,’ beval Moiraine, ‘en ik zal zien wat ik kan doen. Perijn, jij komt ook mee, aangezien deze goede man jou als eerste heeft aangesproken.’ Lan trok een wenkbrauw op en ze schudde haar hoofd. ‘Als we allemaal gaan, zullen we opvallen. Perijn kan me de bescherming geven die ik nodig heb.’

Lan knikte aarzelend en keek Perijn hard aan. ‘Zorg daarvoor, smid. Als haar iets overkomt...’ Zijn kille blauwe ogen maakten de belofte af.

Simion greep een kaars en schuifelde de gang op, nog steeds buigend, zodat het licht hun schaduwen liet dansen. ‘Deze kant op, goede vrouw. Deze kant.’

Achter de deur aan het eind van de gang leidde een buitentrap naar een smalle steeg tussen de herberg en de stal. De nacht liet het kaarsvlammetje verschrompelen tot een klein puntje. De maansikkel stond hoog aan een hemel vol sterren en gaf Perijns ogen meer dan voldoende licht. Hij vroeg zich af wanneer Moiraine Simion zou zeggen eens op te houden met dat gebuig, maar ze deed het niet. De Aes Sedai gleed over de modder, haar rok ophoudend alsof de donkere doorgang een paleisgang was en zij een koningin. De lucht koelde reeds af; de nachten deden nog steeds aan de afgelopen winter denken. ‘Deze kant op.’ Simion leidde hen naar een schuurtje achter de stallen en tilde haastig de sluitbalk op. ‘Deze kant op.’ Simion wees. ‘Daar, goede vrouw. Daar is mijn broer. Noam.’

Aan de andere kant was een deel van de schuur afgesloten met houten planken, haastig, aan de afwerking te zien. Een stevig ijzeren slot in een klamp hield een ruwe deur van planken dicht. Achter die latten lag een man plat op zijn buik op de met stro bedekte vloer. Hij was blootsvoets en zijn hemd en broek waren gescheurd, alsof hij eraan had geklauwd zonder te weten hoe hij ze uit moest trekken. Zijn ongewassen lijf stonk zo erg dat zelfs Moiraine en Simion het moesten ruiken, dacht Perijn.

Noam tilde zijn hoofd op en staarde hen zwijgend en uitdrukkingsloos aan. Je kon niet aan hem zien dat het Simions broer was. Hij had een volle kin en was groot, met zware schouders – maar Perijn schrok op van iets anders. Noam staarde hen aan met felle gele ogen. ‘Hij was al ruim een jaar heel gek aan het praten, goede vrouw. Hij zei dat hij... hij kon spreken met wolven. En zijn ogen...’ Simions ogen schoten even naar die van Perijn. ‘Nou ja, hij praatte erover als hij te veel ophad. Iedereen lachte hem uit. Toen, een maand of wat geleden, kwam hij niet naar het dorp. Ik zocht hem op om te zien of er wat was, en ik vond hem... zo.’

Behoedzaam en met tegenzin reikte Perijn naar Noam zoals hij bij een wolf zou doen. Rennen door de bossen met de koude wind in zijn neus. Snelle sprong vanuit bet groen, tanden happen naar beenpezen. Smaak van bloed, rijk op de tong. Doden. Perijn schrok terug, zoals hij bij vuur zou doen, en sloot zich ervoor af. Het waren helemaal geen gedachten, enkel een verwarde mengeling van wensen en beelden, gedeeltelijk herinnering, gedeeltelijk verlangen. Maar er was meer wolf

‘In de kooi dan wat anders. Hij zocht met een hand steun bij de wand; zijn knieën voelden zwak. Licht help me! Moiraine legde een hand op het slot.

‘Baas Harod heeft de sleutel, goede vrouw. Ik weet niet of hij...’ Ze gaf een ruk en het slot sprong open. Simion gaapte haar aan. Ze haalde het slot uit de klamp en de kinloze man wendde zich tot Perijn.

‘Is dat veilig, goede meester? Het is mijn broer, maar hij heeft moeder Roon gebeten toen ze probeerde te helpen en hij... hij heeft een koe gedood. Met zijn tanden,’ besloot hij zwakjes. ‘Moiraine,’ zei Perijn, ‘de man is gevaarlijk.’

‘Alle mannen zijn gevaarlijk,’ gaf ze koeltjes terug. ‘Wees stil nu.’ Ze deed de deur open en stapte naar binnen. Perijn hield zijn adem in. Bij haar eerste stap ontblootte Noam zijn tanden en begon hij te grommen, een steeds dieper gerommel tot zijn hele lijf trilde. Moiraine negeerde het. Nog steeds grommend, schoof Noam achteruit in het stro toen ze op hem afkwam, tot hij in een hoek was gedrongen. Of zij hem had opgedreven.

Langzaam en kalm knielde de Aes Sedai neer en nam zijn hoofd tussen haar handen. Noams gegrauw werd een gesnauw en zwakte af tot een gejank voor Perijn zich had kunnen bewegen. Heel lang hield Moiraine Noams hoofd vast en voor ze opstond, liet ze het even kalm weer los. Perijns keel leek te zijn dichtgeschroefd toen ze Noam haar rug toekeerde en de kooi uitliep, maar de man staarde haar slechts na. Ze sloeg de lattendeur dicht, hing het slot aan de klamp en deed geen moeite het weer af te sluiten. Noam wierp zich grauwend tegen de houten latten. Hij beet erin en beukte met zijn schouders, probeerde al grauwend en bijtend zijn hoofd ertussendoor te persen. Moiraine veegde met vaste hand een paar strootjes van haar rok en liet niets merken.

‘Je neemt wel risico’s,’ zuchtte Perijn. Ze keek hem aan, een kalme wijze blik – en hij sloeg zijn ogen neer.

Simion stond naar zijn broer te staren. ‘Kunt u hem helpen, goede vrouw?’ vroeg hij hees. ‘Het spijt me, Simion,’ zei ze.

‘Kunt u helemaal niets doen, goede vrouw? Iets? Een van die...’ zijn stem werd een gefluister, ‘Aes Sedai-dingen?’

‘Helen is geen eenvoudige zaak, Simion, en het komt evenzeer vanuit jezelf als van de Heelster. Er is hier niets meer wat zich Noam herinnert, niets meer wat zich herinnert mens te zijn geweest. Er zijn geen kaarten meer die hem de weg terug tonen en er is niets meer dan die weg. Noam is verdwenen, Simion.’

‘Hij... hij praatte alleen maar vreemd, goede vrouw, als hij te veel gedronken had. Hij was slechts...’ Simion veegde stevig met een hand langs zijn knipperende ogen. ‘Dank u, goede vrouw. Ik weet dat u iets zou hebben gedaan als u dat had gekund.’ Ze legde een hand op zijn schouder, mompelde iets troostends en liep snel de schuur uit. Perijn wist dat hij haar hoorde te volgen, maar de man – wat eens een man was geweest – bijtend in de houten latten, hield hem daar vast. Hij stapte er snel naar toe en verbaasde zichzelf door het open slot uit de klamp te halen. Het slot was goed, het werk van een meestersmid. ‘Goede meester?’

Perijn staarde naar het slot in zijn hand en naar de man achter in de kooi. Noam beet niet meer in het hout; hij staarde hijgend en behoedzaam naar Perijn. Sommige tanden waren ruw afgebroken. ‘Je kunt hem daar voor altijd in laten zitten,’ zei Perijn, ‘maar ik... ik denk niet dat hij ooit weer beter zal worden.’

‘Als hij ontsnapt, goede meester, gaat hij dood!’

‘Hij zal sterven, Simion, hier of daarbuiten. Maar buiten zal hij tenminste vrij zijn en zo gelukkig als maar mogelijk is. Hij is je broer niet meer, maar jij bent degene die moet beslissen. Je kunt hem hier laten zitten, zodat de mensen zich aan hem kunnen vergapen, hem hier houden, zodat hij naar de spijlen van zijn kooi kan kijken tot hij wegkwijnt. Je kunt een wolf niet opsluiten, Simion, en verwachten dat hij gelukkig is. Of lang zal leven.’

‘Ja,’ zei Simion langzaam. ‘Ja, ik begrijp het.’ Hij aarzelde en knikte met zijn hoofd naar de schuurdeur.

Dat was alles wat Perijn nodig had. Hij zwaaide de kooideur open en stapte opzij.

Heel even staarde Noam naar de opening. Opeens schoot hij de kooi uit en rende weg op handen en voeten, maar verrassend behendig. De kooi uit, de schuur uit en de nacht in. Het Licht helpe ons beiden, dacht Perijn.

‘Ik neem aan dat hij beter vrij kan zijn.’ Simion vermande zichzelf. ‘Maar ik weet niet wat baas Harod zal zeggen als hij ziet dat de deur openstaat en Noam weg is.’

Perijn sloot de kooi; het grote slot sloot met een scherpe klik. ‘Laat hem dat zelf maar uitzoeken.’

Simion lachte kort en blaffend, maar stopte opeens. ‘Hij zal er wel iets op verzinnen. Zullen ze allemaal doen. Sommigen zeggen dat Noam in een wolf veranderde – met vacht en alles! – toen hij moeder Roon beet. Het is niet waar, maar ze zeggen het.’

Huiverend liet Perijn zijn hoofd tegen de kooideur rusten. Misschien heeft hij geen vacht, maar hij is een wolf. Een wolf, geen mens. Licht, help me.

‘We hebben hem niet altijd hierin gehad,’ zei Simion opeens. ‘Hij was bij moeder Roon thuis, maar na de komst van de Witmantels wisten zij en ik baas Harod over te halen hem hierin te stoppen. Ze hebben altijd een lijst met namen, Duistervrienden die ze willen vangen. Het waren Noams ogen, weet u. Eén naam die de Witmantels hadden, was van een man die Perijn Aybara heette, een smid. Ze zeiden dat-ie gele ogen had en met de wolven rende. U begrijpt waarom ik niet wilde dat ze van Noam wisten.’

Perijn draaide zijn hoofd net voldoende om Simion aan te kunnen kijken. ‘Denk jij dat die Perijn Aybara een Duistervriend is?’

‘Een Duistervriend zou er niks om geven of mijn broer in een hok stierf. Ik neem aan dat ze u bijtijds heeft gevonden. Op tijd om u te helpen. Ik wou dat ze een paar maanden eerder naar Jarra was gekomen.’ Perijn schaamde zich dat hij de man ooit met een kikker had vergeleken. ‘En ik wou dat ze iets voor hem had kunnen doen.’ Ik mag branden, ik wou dat ze dat had gekund. Opeens viel het hem in dat het hele dorp wel van Noam zou weten. Van zijn ogen. ‘Simion, kun je mijn eten op mijn kamer brengen?’ Baas Harod en de anderen hadden het te druk gehad met het aangapen van Loial om zijn ogen te bekijken, maar dat zou zeker gebeuren als hij in de eetzaal zou eten. ‘Natuurlijk. En morgenochtend ook. U hoeft pas beneden te komen als u gereed bent voor vertrek.’

‘Je bent een goede man, Simion. Een goede man.’ Simion keek zo blij dat Perijn zich opnieuw schaamde.

9

Wolfsdromen

Perijn keerde langs de achterdeur terug naar zijn kamer en een tijd later verscheen Simion met een dienblad onder een linnen doek die de geuren van gebraden lamsvlees, suikerboontjes, knolletjes en vers brood niet kon tegenhouden. Perijn bleef echter op zijn bed liggen en staarde naar het gekalkte plafond tot de geuren koud werden. Telkens weer schoten er beelden van Noam door zijn hoofd. Noam die in de houten latten beet. Noam die in het duister wegschoot. Hij probeerde aan het smeden van een slot te denken, aan het zorgvuldig buigen en vormen van het staal, maar het hielp niets.

Hij negeerde het voedsel, stond op en begaf zich naar Moiraines kamer. Ze beantwoordde zijn klop met: ‘Kom binnen, Perijn.’ Een ogenblik staken alle oude verhalen over de Aes Sedai de kop weer op, maar hij negeerde ze en deed de deur open.

Moiraine was alleen – daar was hij dankbaar voor. Ze schreef in een klein in leer gebonden boek en haar knie hield een inktpot in wankel evenwicht. Zonder hem aan te kijken duwde ze de kurk in het potje en veegde ze de stalen punt van haar pen af aan een flardje perkament. In de haard brandde een vuur.

‘Ik verwachtte je al een tijdje,’ zei ze. ‘Ik ben er niet eerder over begonnen, omdat je er duidelijk niet over wilde praten. Na vanavond echter... Wat wil je weten?’

‘Is dit wat ik kan verwachten?’ vroeg hij. ‘Dat het zo afloopt?’

‘Misschien.’

Hij wachtte tot ze meer zou zeggen, maar ze borg slechts haar pen en inkt op in het kleine kistje van gelakt rozenhout en blies de inkt in haar boekje droog, is dat alles? Moiraine, geef me niet van die glibberige Aes Sedai-antwoorden. Als je iets weet, vertel het me dan. Alsjeblieft.’

‘Ik weet heel weinig, Perijn. Toen ik op zoek was naar andere antwoorden in de boeken en manuscripten die twee vriendinnen bij hun studie gebruiken, vond ik een fragment dat was overgeschreven uit een boek uit de Eeuw der Legenden. Er stond iets in over... situaties zoals die van jou. Misschien is het het enige afschrift ter wereld en het maakte me niet veel wijzer.’

‘Maar wat vertelde het dan wel? Iets, wat dan ook, is al meer dan wat ik nu weet. Bloed en as, ik maakte me zorgen dat Rhand gek wordt, maar ik had nooit kunnen denken, dat ik over mezelf in moest zitten.’

‘Perijn, zelfs in de Eeuw der Legenden wisten ze hier heel weinig over. De onbekende die dit heeft vastgelegd, wist niet of het waar was of een legende. En bedenk dat ik er maar een stuk van heb gezien. Ze schreef dat sommigen die met wolven spraken, zichzelf verloren, dat hun menselijke aard werd opgeslokt door de wolf. Sommigen. Of ze een op tien bedoelde, of vijf, of negen, ik weet het niet.’ ik kan ze buitensluiten. Ik weet niet hoe ik het doe, maar ik kan weigeren naar ze te luisteren. Ik kan weigeren ernaar te luisteren. Zal dat helpen?’

‘Misschien.’ Ze bekeek hem en leek haar woorden behoedzaam te kiezen. ‘Ze schreef voornamelijk over dromen. Dromen kunnen gevaarlijk voor je zijn, Perijn.’

‘Dat heb je al eerder gezegd. Wat bedoel je?’

‘Volgens haar leven wolven gedeeltelijk in deze wereld en gedeeltelijk in een wereld van dromen.’

‘Een wereld van dromen?’ zei hij ongelovig.

Moiraine keek hem scherp aan. ‘Dat zei ik, en dat schreef ze tenminste. De manier waarop wolven met elkaar praten, de manier waarop ze met jou praten, is op de een of andere wijze verbonden met die dromenwereld. Ik beweer niet dat ik begrijp hoe.’ Ze fronste licht en wachtte even. ‘Uit wat ik heb gelezen over Aes Sedai die het Talent hadden dat Dromen werd genoemd, spraken Dromers soms over ontmoetingen met wolven in hun dromen, zelfs wolven die als gids optraden. Ik ben bang dat je moet leren ’s nachts even voorzichtig te zijn als overdag, als je wolven wilt uitbannen. Als je die beslissing tenminste neemt.’

‘Als ik die beslissing tenminste neem? Moiraine, ik wil niet dat het met mij net zo afloopt als met Noam. Ik wil het niet.’ Ze nam hem onderzoekend op en schudde langzaam haar hoofd. ‘Je praat alsof jij je eigen keus kunt bepalen, Perijn. Je bent wél ta’veren, weet je nog?’ Hij wendde zich af en staarde naar de nachtzwarte vensters, maar ze ging door. ‘Ik wist wat Rhand was, wist hoe sterk ta’veren hij is; misschien heb ik aan de andere twee ta’veren, zijn twee vrienden, te weinig aandacht besteed. Drie ta’veren in hetzelfde dorpje, alledrie binnen enkele weken na elkaar geboren? Dat is nooit eerder gebeurd. Misschien zijn jij en Mart Cauton van meer nut voor het Patroon dan jijzelf of ik dacht.’

‘Ik wil helemaal niet nuttig zijn voor het Patroon,’ mopperde Perijn. ‘En ik zal dat zeker niet zijn als ik vergeet dat ik een mens ben. Kun je me helpen, Moiraine?’ Het kwam er moeizaam uit. En als ze daarvoor de Ene Kracht moet gebruiken? Zou ik liever vergeten dat ik een man ben? ‘Helpen zodat ik mezelf niet... verlies?’

‘Als ik je gezond kan houden, zal ik dat doen. Dat beloof ik je, Perijn. Maar ik zal mijn strijd tegen de Schaduw niet in gevaar brengen. Dat moet je ook beseffen.’

Toen hij zich omdraaide en haar aankeek, zat ze hem vastberaden op te nemen. En als je strijd betekent dat je me morgen in mijn graf legt, doe je dat dan ook? Hij was er ijzig zeker van dat ze dat zou doen. ‘Wat heb je me niet verteld?’

‘Sla niet door, Perijn,’ zei ze koel. ‘Zet me niet onder druk.’ Hij aarzelde voor hij zijn volgende vraag stelde. ‘Kun je voor me doen wat je bij Lan hebt gedaan? Kun je mijn dromen afschermen?’

‘Ik heb reeds een zwaardhand, Perijn.’ Haar lippen krulden zich bijna tot een glimlach. ‘En ik zal er nooit meer dan een hebben. Ik behoor tot de Blauwe Ajah, niet tot de Groene.’

‘Je weet wat ik bedoel. Ik wil geen zwaardhand zijn.’ Licht, voor de rest van mijn leven met een Aes Sedai verbonden zijn? Dat is even erg als de wolven.

‘Het zou je niet helpen, Perijn. De afscherming werkt tegen dromen van buitenaf. Het gevaar in jouw dromen komt voor jou van binnen.’ Ze deed haar boekje weer open. ‘Ga liever slapen,’ besloot ze. ‘Pas op voor je dromen, maar je zult toch eens moeten slapen.’ Ze sloeg een bladzijde om en hij vertrok.

Terug in zijn eigen kamer, verminderde hij zijn afweer iets, maakte het zich een tikkeltje gemakkelijker, liet zijn zintuigen rondzwerven. De wolven waren nog steeds daarginds, buiten de grens van het dorp, in een kring rond Jarra. Bijna meteen bracht hij zijn sterke afweer weer aan. ‘Ik heb een stad nodig,’ mompelde hij. Dat zou ze weghouden. Nadat ik Rhand heb gevonden. Nadat ik heb afgemaakt wat ik met hem moet afmaken. Hij wist niet zeker of hij het écht erg vond dat

Moiraine hem niet kon afschermen. De Ene Kracht of de wolven; niemand zou zo’n keus hoeven te maken.

Hij stak de houtblokken die in de haard waren klaargelegd, niet aan en gooide beide vensters open. De koude nachtlucht stroomde naar binnen. Hij gooide de dekens en lakens op de vloer en ging volledig gekleed op het bultige bed liggen, deed geen moeite de gemakkelijkste plekken te vinden. Zijn laatste gedachte voor hij in slaap viel, was het idee dat deze matras het beste middel was om hem voor diepe slaap en gevaarlijke dromen te behoeden.

Hij bevond zich in een lange gang. Het hoge stenen plafond en de muren glinsterden van het vocht en toonden linten van vreemde schaduwen. Ze liepen in verwrongen banen, hielden even plotseling op als ze begonnen, te donker voor het licht ertussen. Hij had geen idee waar het licht vandaan kwam.

‘Nee,’ zei hij. Toen luider: ‘Nee! Dit is een droom. Ik moet wakker worden. Word wakker!’

De gang veranderde niet.

Gevaar. Een wolvengedachte, zwak en veraf.

‘Ik zal wakker worden. Dat zal ik.’ Hij sloeg met een vuist tegen de muur. Het deed pijn, maar hij werd niet wakker. Hij meende een van die dreigende schaduwen voor zijn vuist te zien wegschuiven. Ren, broeder, ren!

‘Springer?’ zei hij verbaasd. Hij was er zeker van dat hij de wolf kende die hij in zijn gedachten hoorde praten. Springer, die de arenden had benijd. ‘Springer is dood!’ Ren!

Perijn schoot weg, zijn bijl vasthoudend om te voorkomen dat de steel tegen zijn been aansloeg. Hij had geen idee waar hij heen rende, of waarom, maar de dringende boodschap van Springer viel niet te negeren. Springer is dood, dacht hij. Hij is dood! Toch rende Perijn verder.

Andere gangen kruisten de gang waardoor hij rende, in vreemde richtingen, soms omlaag, soms omhoog. Elke gang leek op de vorige en de volgende. Dampige stenen wanden zonder deuren en met banen van duisternis.

Toen hij in een zijgang belandde, kwam hij glijdend tot stilstand. Daar stond een man die hem onzeker met knipperende ogen aankeek. De man droeg een vreemd gesneden jas en broek; de jas waaierde bij zijn heupen net zo breed uit als de broekrand deed boven de laarzen. Jas en broek waren felgeel en zijn laarzen iets lichter gekleurd. ‘Dit is te veel, hier kan ik niet tegen,’ zei de man tegen zichzelf, niet tegen Perijn. Hij had een vreemde tongval, snel en scherp. ‘Nu droom ik niet alleen over boeren, maar ook nog over vreemde boeren, aan die kleren te zien. Scheer je weg uit mijn droom, man.’

‘Wie bent u?’ vroeg Perijn. De wenkbrauwen van de man gingen omhoog alsof hij beledigd was.

De schaduwlinten om hen heen kronkelden. Een daalde dansend van het plafond omlaag en raakte het hoofd van de vreemde man. Het leek zich in zijn haren te nestelen. De ogen van de man werden groter en toen leek alles tegelijk te gebeuren. De schaduw zwiepte terug naar het plafond, tien voet boven hem, en liet een bleek spoor na. Natte druppels spatten op Perijns gezicht. Een botten krakend gekrijs verbrijzelde de lucht.

Als bevroren staarde Perijn naar de bloederige vorm in mannenkleren die gillend op de vloer bonsde. Onwillekeurig gleden zijn ogen naar het bleke ding dat aan de zoldering bengelde. Het leek op een lege zak waarvan een deel reeds was opgeslorpt door het zwarte lint, maar moeiteloos herkende hij een menselijke huid, zo te zien gaaf en heel. De schaduwen om hem heen dansten opgewonden en Perijn rende door, achtervolgd door doodskreten. Golfjes rimpelden door de schaduwlinten die hem volgden.

‘Verander, bloedvuur!’ schreeuwde hij. ‘Ik weet dat het een droom is! Licht verzenge je, verander!’

Kleurige wandkleden hingen aan de muren, tussen grote gouden kandelaars met tientallen kaarsen die hun licht verspreidden over witte vloertegels en een geschilderd plafond, met donswolkjes en schitterende vliegende vogels. Niets bewoog, maar de flakkerende kaarsvlammetjes strekten zich over de hele zaal uit, zo ver als hij kon zien, tot in de puntige, witstenen bogen van spitse hoge nissen. Gevaar. De gedachte was zelfs nog zwakker dan eerst. Dringender ook, als dat mogelijk was.

Met zijn bijl in de hand begon Perijn behoedzaam de zaal door te lopen, in zichzelf mompelend. ‘Word wakker. Word wakker, Perijn. Als je weet dat het een droom is, verandert het of je wordt wakker. Word wakker, bloedvuur!’ De zaal bleef even echt als elke andere zaal waar hij ooit was geweest.

Hij stond voor een van de witte spitsbogen. Die leidde naar een enorm vertrek, blijkbaar raamloos, maar even rijk gemeubileerd als een paleis. De meubels met houtsnijwerk waren verguld en ingelegd met ivoor. In het midden van de kamer stond een vrouw ingespannen een gehavend manuscript te bekijken dat open op een tafel lag. Een zwartharige, zwartogige, knappe vrouw, gekleed in wit en zilver. Op het moment dat hij haar herkende, hief ze het hoofd op en keek hem recht aan. Haar ogen werden groot, geschokt, boos. ‘Jij! Wat doe jij hier? Hoe ben je...? Je zult zaken in de war sturen waarvan je je geen voorstelling kunt maken.’

Opeens leek de ruimte plat te worden, alsof hij naar een plaatje van een kamer stond te kijken. Het platte beeld leek opzij te draaien, een heldere loodrechte lijn dwars door het midden van het zwart. De lijn flitste wit op, verdween en liet slechts duister achter, zwarter dan zwart. Vlak voor Perijns voeten hielden de tegels abrupt op. Terwijl hij toekeek, losten de witte hoeken op in het zwart, zoals zand door water wordt weggespoeld. Hij stapte haastig achteruit. Vlucht.

Perijn draaide zich om en daar zat Springer, een grote grijze wolf, vergrijsd en getekend. ‘Je bent dood. Ik heb je zien sterven. Ik vóélde je sterven.’ Een beeld rolde door Perijns gedachten. Vlucht nu! Je moet hier niet zijn. Niet nu. Gevaar. Groot gevaar. Erger dan alle Nooitgeborenen. Je moet weg. Ga nu’. Nu! ‘Hoe?’ schreeuwde Perijn. ‘Ik wil weg, maar hoe?’ Ga! Met blikkerende tanden sprong Springer naar Perijns keel.

Met een gesmoorde kreet vloog Perijn overeind. Zijn handen schoten naar zijn hals om zijn levensbloed binnen te houden. Ze voelden slechts ongeschonden huid. Hij slikte opgelucht, maar voelde een ogenblik later ook een vochtige plek.

Haastig, bijna vallend, struikelde hij zijn bed uit naar de wastafel, greep de kan en liet het water spetterend in de bak stromen. Het water werd roze toen hij zijn gezicht waste. Roze van het bloed van die vreemd geklede man. Nog meer donkere spatten zaten op zijn jas en broek. Hij trok ze uit en gooide alles in de verste hoek. Hij zou ze daar achterlaten. Simion mocht ze verbranden.

Een windvlaag trok door het open raam. Huiverend in zijn hemd en ondergoed ging hij op de vloer tegen zijn bed zitten. Dit moet ongemakkelijk genoeg zijn. Zijn gedachten werden zuur van zorg en vrees. En vastberadenheid. Ik geef er niet aan toe. Dat doe ik niet!

Hij zat nog te huiveren toen de slaap eindelijk kwam, een lichte halfslaap, gevuld met een flauw bewustzijn van de kamer om hem heen en gedachten aan de kou. Maar de nare dromen daarin waren beter dan sommige andere dromen.

Rhand zat in elkaar gedoken onder de bomen en zag de zwarte, breedgeschouderde hond door de nacht naar zijn schuilplaats komen. Zijn zij deed pijn – de wond die Moiraine niet kon helen – maar hij negeerde het. De maan gaf amper genoeg licht. De hond reikte bijna tot zijn middel, had op zijn dikke nek een enorme kop met tanden die leken te glanzen als nat zilver in de nacht. Het dier snoof de lucht op en draafde naar hem toe.

Kom, dacht hij. Dichterbij. Ditmaal krijgt je baas geen waarschuwing. Dichterbij. Goed zo. De hond was nu nog maar tien stappen van hem vandaan en een laag gegrom rommelde in de borst van het dier toen hij opeens naar voren schoot. Recht op Rhand af. De Kracht vulde hem. Er schoot iets uit zijn uitgestrekte handen; hij wist niet zeker wat het was. Een staaf wit licht, tastbaar als staal. Vloeibaar vuur. Een ogenblik lang, in het midden ervan, leek de hond doorzichtig te worden en toen was hij weg.

Het witte licht verflauwde, afgezien van het beeld dat nog in Rhands ogen bleef branden. Hij zocht steun tegen een nabije boomstam en voelde de ruwe bast op zijn gezicht. Hij beefde van opluchting en stil gelach. Het werkte. Licht nog aan toe, ditmaal werkte het. Dat was niet altijd gebeurd. Er waren deze nacht andere honden geweest. De Ene Kracht klopte in hem, zijn maag draaide zich om van de duistere smet op saidin en wilde zich legen. Zweet parelde op zijn gezicht, ondanks de koude nachtwind, en zijn mond smaakte bitter en wrang. Hij wilde gaan liggen en doodgaan. Hij wilde wat middeltjes van Nynaeve slikken, of dat Moiraine hem heelde, of... Iets... wat dan ook... om de misselijkheid kwijt te raken die hem verstikte. Maar saidin vervulde hem ook met leven. Levenskracht en bewustzijn drongen door zijn onpasselijkheid heen. Leven zonder saidin was een fletse namaak. Al het andere een vale nabootsing. Maar ze kunnen me vinden als ik het vasthoud. Me opsporen, vinden. Ik moet Tyr zien te bereiken. Daar zal ik het merken. Als ik de Draak ben, zal er een eind aan komen. En als ik het niet ben... Als dit alles een leugen is, dan komt daar ook een einde aan. Een einde. Met tegenzin, oneindig langzaam, verbrak hij de band met saidin, gaf de omhelzing op alsof hij zijn levensadem opgaf. De nacht leek grauw. De schaduwen verloren hun oneindig scherpe lijnen en vloeiden ineen. Heel ver in het westen huilde een hond, een huiveringwekkende kreet in de stille nacht.

Rhands hoofd ging omhoog. Hij tuurde naar het westen alsof hij de hond kon zien als hij het maar hard genoeg probeerde. Een tweede beantwoordde de eerste, toen nog een en nog twee meer, alle verspreid in het westen.

‘Maak maar jacht op me,’ snauwde Rhand. ‘Jaag op me, als je durft. Mij krijg je niet als voer. Niet meer!’

Hij duwde zich van de boom af, waadde door een ondiepe, ijzige beek en begaf zich toen in gestage tred naar het oosten. Koud water drong in zijn laarzen door en zijn zij deed pijn, maar hij negeerde het allebei. De nacht was weer stil achter hem, maar ook dat negeerde hij. Maak maar jacht op me, ik kan ook jagen, ik ben geen voer.

10

Geheimen

Egwene Alveren negeerde even haar metgezellen en ging in de stijgbeugels staan, in de hoop op een blik op Tar Valon in de verte, maar ze zag enkel iets onduidelijks, glanzend wit in de ochtendzon. Maar het moest de stad op het eiland wel zijn. De eenzame Drakenberg met zijn kartelige top, oprijzend tussen de heuvels, had zich de vorige middag laat aan de einder getoond en de berg lag dicht bij de Erinin aan de andere kant van Tar Valon. Die berg vormde een baken in het landschap, een wilde slagtand tussen de glooiende heuvels, uit alle richtingen van heel ver goed zichtbaar en gemakkelijk te ontwijken, wat iedereen deed, zelfs de reizigers naar Tar Valon.

Men zei dat de Drakenberg de plaats was waar Lews Therin Verwantslachter de dood had gevonden, en men gebruikte nog veel meer voorspellingen en waarschuwingen als men het over de berg had. Redenen te over om uit de buurt van de zwarte hellingen te blijven. Zij had geen reden om er weg te blijven en meerdere om erheen te gaan. Alleen in Tar Valon kon zij de opleiding krijgen die ze nodig had, de oefeningen die ze moest krijgen. Ik wil nooit meer een halsband dragen! Ze onderdrukte de gedachte, maar die kwam even venijnig weer terug. Ik wil mijn vrijheid nooit meer verliezen! In Tar Valon zou Anaiya haar dromen weer willen onderzoeken; de Aes Sedai zou zich daartoe genoodzaakt voelen, hoewel ze geen echt bewijs had gekregen dat Egwene een Droomster was, zoals Anaiya dacht. Sinds hun vertrek van de Vlakte van Almoth had Egwene heel verontrustend gedroomd. Behalve haar dromen over de Seanchanen – waaruit ze nog steeds bezweet ontwaakte – droomde ze steeds meer over Rhand. Rhand rennend. Naar iets toe rennend, maar ook weghollend voor iets. Ze zocht heel strak turend naar Tar Valon. Anaiya zou daar zijn. En Galad misschien ook. Ze bloosde onwillekeurig en verbande hem geheel uit haar gedachten. Denk aan het weer. Denk aan iets anders. Licht, het is inderdaad warm.

Zo vroeg in het jaar, met de winter nog een herinnering van gisteren, liet de Drakenberg nog steeds een witte top zien, maar op hun lager gelegen pad was de sneeuw gesmolten. Vroeg groen stak al omhoog tussen het grauwbruin van het oude gras, en ook de bomen die hier en daar verspreid op de heuvels stonden, vertoonden reeds lentegroen. Ze hadden de hele winter gereisd, waren vanwege een storm soms dagenlang in een dorp of kamp opgehouden, en hadden soms door de sneeuwhopen die tot de schoften reikten maar korte dagen kunnen rijden. In beter weer konden ze ’s ochtends verder wandelen dan de afstand die ze op die dagen hadden afgelegd. Het was weer fijn de voorboden van de lente te zien.

Ze schoof haar dikke wollen mantel open, liet zich weer in het hoge, ronde zadel terugzakken en streek haar rok met een ongeduldig gebaar glad. Haar donkere ogen straalden van afkeer. Ze had de rok zelf geschikt gemaakt voor paardrijden, maar ze droeg hem nu al veel te lang achter elkaar. Haar andere kleding was al even smoezelig. En van dezelfde kleur, het donkere grijs van de beteugelden. Vele weken geleden bij hun vertrek naar Tar Valon was het dat donkergrijze kleed geweest of niets.

‘Ik zweer dat ik nooit meer grijs zal dragen, Bela,’ zei ze tegen haar ruigharige rijdier, terwijl ze op de nek van de merrie klopte. Niet dat ik veel keus zal hebben als we eenmaal in de Toren terug zijn, dacht ze. In de Witte Toren droegen alle Novices wit. ‘Zit je weer in jezelf te praten?’ vroeg Nynaeve, terwijl ze haar vosruin naar Egwene toe leidde. De twee vrouwen waren even lang en hetzelfde gekleed, maar door het verschil in paardgrootte stak de vroegere Wijsheid van Emondsveld een kop boven haar uit. Nynaeve zat met diepe rimpels rond te kijken en trok aan de dikke haarvlecht die over haar schouder hing, zoals ze altijd deed wanneer ze bezorgd was, ergens last van had, of soms wanneer ze nog koppiger wilde zijn dan anders. De Grote Serpent-ring aan haar hand vertelde dat ze een Aanvaarde was, nog geen Aes Sedai, maar wel dichter bij dat doel dan Egwene. ‘Je kunt beter uitkijken.’

Egwene slikte de opmerking maar in dat ze naar Tar Valon zat uit te kijken. Dacht ze dat ik in mijn stijgbeugels sta omdat ik last heb van het zadelf Nynaeve leek te vaak te vergeten dat ze geen Wijsheid meer was en Egwene geen kind. Maar Nynaeve draagt de ring en ik niet – nog niet – en voor Nynaeve houdt dat in dat er niets veranderd is!

‘Vraag je je af hoe Moiraine Lan behandelt?’ vroeg ze poeslief en voelde enig vermaak om de harde ruk die Nynaeve aan haar vlecht gaf. Maar dat genoegen verdween snel. Zij maakte bijna nooit bitse opmerkingen en ze wist dat Nynaeves gevoelens voor de zwaardhand leken op bolletjes garen nadat een katje in de wolmand had gespeeld. Maar Lan was geen jong katje en Nynaeve zou iets aan de man moeten doen voor zijn koppige, stomme edelmoedigheid haar zo woest maakte dat ze hem zou vermoorden.

Ze waren met z’n zessen, eenvoudig gekleed, om onopvallend door de dorpen en kleine stadjes te rijden. Desondanks vormden ze misschien wel de vreemdste groep die de laatste tijd over de Vlakte van Caralain was gereden. Vier van hen waren vrouwen en een van de twee mannen lag in een draagbaar tussen twee lastpaarden. Deze paarden torsten ook enkele pakken met voorraden voor de lange verlaten wegen tussen dorpen achter hen. Zes mensen, dacht Egwene, en hoeveel geheimen? Ze koesterden allen meerdere geheimen en dat moest zo blijven, zelfs in de Witte Toren. Thuis is het leven eenvoudiger. ‘Nynaeve, denk je dat het met Rhand goed zal zijn? En met Perijn?’ voegde ze er haastig aan toe. Ze kon zich niet veroorloven nog langer te doen alsof ze op een goede dag met Rhand zou trouwen. Doen alsof was nog het enige dat restte. Ze vond het niet leuk – ze had zich er nog steeds niet volledig mee verzoend – maar ze wist het. ‘Je dromen? Heb je er weer last van?’ Nynaeve klonk bezorgd, maar Egwene was niet in de stemming voor medelijden. Ze liet haar woorden zo alledaags mogelijk klinken. ‘Uit de geruchten die we hebben opgevangen, kan ik niet opmaken wat er aan de hand is. Die hebben de feiten die ik ken zo verdraaid, zo gekeerd.’

‘Alles is fout gegaan sinds Moiraine in ons leven is gekomen,’ zei Nynaeve bruusk. ‘Perijn en Rhand...’ Ze aarzelde met een grimas. Volgens Egwene geloofde Nynaeve dat alles wat Rhand was overkomen, Moiraines schuld was. ‘Ze zullen momenteel op zichzelf moeten passen. Ik ben bang dat we zelf zorgen krijgen. Er is iets niet goed. Ik kan het... voelen.’

‘Weet je al wat?’ vroeg Egwene.

‘Het voelt bijna net als een storm.’ Nynaeves donkere ogen namen de ochtendhemel op, helderblauw, met slechts hier en daar enkele wolken en ze schudde opnieuw haar hoofd. ‘Alsof er een storm gaat opsteken.’ Nynaeve was altijd in staat geweest het weer te voorspellen. Luisteren naar de wind werd het genoemd en ieder dorp nam aan dat hun Wijsheid dit kon doen, hoewel velen het eigenlijk niet konden. Toch had Nynaeves kunde zich sinds hun vertrek uit Emondsveld gewijzigd of was gegroeid. De stormen die ze soms voelde, hadden nu meer met mensen te maken dan met de wind.

Egwene beet nadenkend in haar onderlip, Ze konden het zich niet veroorloven te worden opgehouden of tegengehouden, niet na zo’n lange reis, niet zo dicht bij Tar Valon. Vanwege Mart, en om redenen die verstandelijk belangrijker waren dan het leven van een dorpsjongen, een vriend uit haar kindertijd, hoewel haar hart haar verstand tegensprak. Ze keek naar de anderen en vroeg zich af of iemand van hen iets had opgemerkt.

Verin Sedai, kort en plomp, en gekleed in vele tinten bruin, reed blijkbaar in gedachten verzonken. Ze had haar kap naar voren getrokken, zodat alleen haar gezicht te zien was, maar haar paard mocht zijn eigen snelheid bepalen. Ze hoorde bij de Bruine Ajah en de Bruine zusters gaven gewoonlijk meer om kennis dan om de wereld om hen heen. Egwene was echter niet zo zeker van Verins verstrooidheid. Verin had zichzelf diep in wereldse zaken begraven door zich bij hen te voegen. Elayne was even oud als Egwene en eveneens Novice, maar ze had goudblond haar en blauwe ogen, terwijl Egwene donker was. Ze reed achteraan, naast de draagbaar met de bewusteloze Mart Cauton. Ze droeg hetzelfde grijs als Nynaeve en Egwene en hield Mart even bezorgd als de anderen in het oog. Mart was nu al drie dagen niet meer ontwaakt. De magere, langharige man die aan de andere kant van de baar reed, leek te proberen de omgeving af te speuren zonder dat iemand het zag en de rimpels in zijn gezicht verdiepten zich in uiterste waakzaamheid.

‘Hurin,’ zei Egwene en Nynaeve knikte. Ze hielden wat in, zodat ze naast de draagbaar kwamen. Vóór hen reed Verin gewoon verder, is er iets mis volgens jou, Hurin?’ vroeg Nynaeve. Elayne keek opeens gespannen van Marts draagbaar naar hen.

Terwijl de drie vrouwen hem zaten aan te kijken, verschoof de man in zijn zadel en wreef langs de zijkant van zijn lange neus. ‘Moeilijkheden,’ zei hij, kort en toch aarzelend, ik denk dat we misschien... problemen krijgen.’

Als dievenvanger van de koning van Shienar had hij niet de haarknot van de Shienaraanse krijgslieden, maar het korte zwaard en de gekeepte hartsvanger aan zijn riem toonden sporen van gebruik. Jaren van ervaring leken hem een soort aanleg te hebben gegeven om misdadigers te ruiken, vooral mensen die geweld hadden gepleegd. Tweemaal had hij hen tijdens de reis aangeraden een dorp al na een uur te verlaten. De eerste keer hadden ze allemaal geweigerd en gezegd dat ze te moe waren, maar vóór de nacht was verstreken, hadden de herbergier en twee andere mannen geprobeerd hen in hun slaap te vermoorden. Het waren slechts dieven, geen Duistervrienden. Ze wilden alleen hun paarden stelen en hun overige eigendommen in de zadeltassen en pakken. Maar de rest van het dorp wist er blijkbaar van en zag in vreemdelingen een bron van eerlijke inkomsten. Ze waren gedwongen geweest om te vluchten voor een menigte met zwaaiende bijlen en hooivorken. De tweede keer beval Verin hen weg te rijden zodra Hurin het had gezegd.

Maar de dievenvanger was altijd op z’n hoede als hij met iemand van het groepje sprak. Behalve met Mart, toen Mart nog praatte. De twee hadden moppen uitgewisseld en gedobbeld wanneer de vrouwen wat verderop reden. Egwene dacht dat hij het niet fijn vond de enige man te zijn, hoe nuttig een Aes Sedai en drie vrouwen die daarvoor werden opgeleid, ook waren. Sommige mannen vonden het vooruitzicht op een gevecht gemakkelijker dan een blik op een Aes Sedai. ‘Wat voor soort problemen?’ vroeg Elayne.

Ze sprak luchtig, maar met zo’n duidelijke verwachting van een onmiddellijk en nauwkeurig antwoord dat Hurin meteen zijn mond opendeed. ‘Ik ruik...’ Hij slikte de rest in en knipperde met z’n ogen alsof hij verbaasd was, terwijl hij schichtig van de ene vrouw naar de andere keek. ‘Enkel een gevoel,’ zei hij ten slotte. ‘Een... ingeving. Ik heb gisteren en vandaag sporen gezien. Een heleboel paarden. Twintig of dertig die over deze weg hebben gereden, heen en terug. Ik weet niet wat ik ervan moet denken. Dat is alles. Een gevoel. Maar ik zou zeggen dat we last krijgen.’

Sporen? Ze waren Egwene niet opgevallen. Nynaeve zei scherp: ‘Ik heb er geen moeilijkheden in gezien.’ Nynaeve vond zichzelf een even goede spoorzoeker als elke man. ‘Ze waren dagen oud. Waarom denk je dat er moeilijkheden komen?’

‘Ik denk enkel dat ze komen,’ zei Hurin langzaam, alsof hij meer wilde zeggen. Hij sloeg zijn ogen neer, wreef langs zijn neus en haalde diep adem. ‘We zijn al een hele tijd niet meer door een dorp gekomen,’ mompelde hij. ‘Wie weet welk nieuws uit Falme er eerder is dan wij? Misschien krijgen we een andere ontvangst dan we verwachten. Ik vermoed dat deze mannen struikrovers kunnen zijn, moordenaars. We moeten oppassen, denk ik. Als Mart niet ziek was, zou ik de weg voor ons verkennen, maar misschien is het momenteel het beste dat ik jullie niet alleen laat.’

Nynaeve trok haar wenkbrauwen op. ‘Geloof je dat wij niet voor onszelf kunnen zorgen?’

‘De Ene Kracht helpt niet veel als iemand je vermoordt voor je haar kunt gebruiken,’ zei Hurin tegen de zadelboom voor zich. ‘Neem me niet kwalijk, maar ik denk dat... Ik ga een tijd naast Verin Sedai rijden.’ Hij spoorde zijn paard aan en galoppeerde naar voren voor iemand wat tegen hem kon zeggen.

‘Nou, dat verbaast me,’ zei Elayne toen Hurin op korte afstand van de Bruine zuster zijn paard inhield. Verin leek hem niet op te merken en hij leek dat best te vinden. ‘Hij is vanaf ons vertrek van de Kop van Toman steeds zo ver mogelijk uit Verins buurt gebleven. Hij kijkt haar altijd aan alsof hij bang is voor wat ze zou kunnen zeggen.’

‘Achting voor een Aes Sedai betekent niet dat hij niet bang voor haar is,’ zei Nynaeve, en voegde er toen weifelend aan toe: ‘Of voor ons.’

‘Als hij denkt dat er moeilijkheden kunnen komen, moeten we hem op pad sturen om de weg te verkennen.’ Egwene haalde diep adem en keek de twee andere vrouwen zo effen mogelijk aan. ‘Als er moeilijkheden komen, kunnen wij onszelf beter verdedigen dan hij met honderd soldaten.’

‘Hij weet dat niet,’ zei Nynaeve vlak, ‘en ik ga het hem niet vertellen. Of iemand anders.’

‘Ik kan me voorstellen wat Verin erover zou zeggen.’ Elayne klonk bezorgd. ‘Ik wou dat ik wist hoeveel zij echt weet, Egwene. Ik weet niet of mijn moeder mij kan helpen als de Amyrlin het ontdekt, laat staan jullie tweeën. Ik weet niet eens of ze het zou proberen.’ Elaynes moeder was de koningin van Andor. ‘Ze kon slechts een beetje van de Ene Kracht leren voor ze afscheid nam van de Witte Toren, maar ze heeft sindsdien geleefd alsof ze in het zusterschap was opgenomen.’

‘We kunnen niet op Morgases hulp rekenen,’ beaamde Nynaeve. ‘Zij zit in Caemlin en wij zullen in Tar Valon zijn. Nee, waarschijnlijk hebben we al problemen genoeg doordat we er op die manier tussenuit zijn geknepen. Wat we meebrengen zal daar niets aan veranderen. We kunnen ons maar het beste koest houden, ons nederig gedragen en niets doen om nog meer aandacht te trekken.’

Op een ander moment zou Egwene hebben gelachen om het idee van nederig gedrag bij Nynaeve. Zelfs Elayne, de erfdochter van Andor, lukte dat beter. Maar ze was niet in de stemming voor gelach. ‘En als Hurin gelijk heeft? Als we aangevallen worden? Hij kan ons niet verdedigen tegen twintig of dertig man en we kunnen al dood zijn voor Verin iets onderneemt. Je zei dat je een storm voelde, Nynaeve.’

‘O ja?’ vroeg Elayne. Roodgouden krullen zwierden rond toen ze haar hoofd schudde. ‘Verin zal het niet prettig vinden als we...’ De woorden stierven weg. ‘Nou ja, wat Verin wel of niet goed vindt... misschien moeten we wel.’

‘Ik doe wat ik moet doen als er iets gedaan moet worden,’ zei Nynaeve scherp, ‘en als dat nodig is, gaan jullie tweeën er zo snel mogelijk vandoor. De Witte Toren staat misschien op z’n kop vanwege jullie mogelijkheden, maar denk maar niet dat ze jullie niet zullen sussen als de Amyrlin Zetel of de Zaal van de Toren dat besluit.’ Elayne slikte diep. ‘Als ze ons daarvoor sussen,’ zei ze zwakjes, ‘dan zouden ze dat bij jou ook doen. We moeten samen vluchten of samen iets doen. Hurin had in dat dorp ook gelijk. Als we in leven willen blijven en daardoor problemen krijgen met de Toren, dan moeten we misschien... doen wat we moeten doen.’

Egwene rilde. Gesust. Afgesneden van saidar, de vrouwelijke helft van de Ware Bron. Maar weinig Aes Sedai waren ooit zo gestraft, maar er waren overtredingen waarvoor de Toren het sussen eiste. Novices moesten de namen kennen van alle Aes Sedai die ooit waren gesust, en hun misdaden.

Ze kon nu altijd de Bron voelen, hier, net uit het zicht, zoals de hoge middagzon achter haar. Ook al kreeg ze vaak niets te pakken als ze saidar wilde aanraken, ze wilde het toch steeds voelen. Hoe meer ze het aanraakte, hoe meer ze het wilde. Voortdurend eigenlijk, ongeacht de waarschuwing van Sheriam Sedai, de Meesteresse der Novices, voor de gevaren van te grote gewenning aan dat fijne gevoel van de Ene Kracht. Ervan afgesneden te worden, nog steeds in staat saidar te voelen, maar het nooit meer kunnen aanraken... Ook de anderen leken er niet over te willen praten. Om haar beven te verbergen, boog ze zich voorover naar de zachtjes heen en weer wiegende draagbaar. Marts dekens waren weggegleden, waardoor een gebogen dolk in een gouden schede zichtbaar werd in zijn hand. Een robijn zo groot als een duivenei zat op de top van de greep. Ze schoof de dekens terug over de hand en zorgde er goed voor de dolk niet aan te raken. Mart was iets ouder dan zij, maar zijn ingevallen wangen en grauwe huid maakten hem ouder. Zijn ontblote

borst bewoog nauwelijks, terwijl hij raspend ademhaalde. Bij zijn voeten lag een volle leren zak. Ook daar schoof ze de deken overheen. We moeten Mart naar de Toren krijgen, dacht ze. En de zak. Nynaeve boog zich eveneens over Mart heen en voelde aan zijn voorhoofd. ‘Zijn koorts is gestegen.’ Ze klonk bezorgd. ‘Had ik maar wat zorgeloosknollen of koortsweer.’

‘Misschien moet Verin hem weer helen,’ zei Elayne. Nynaeve schudde ontkennend haar hoofd. Ze streek Marts haren glad en zuchtte, waarna ze zich oprichtte voor ze iets zei. ‘Ze zegt dat ze hem nu alleen nog maar in leven kan houden en ik geloof haar. Ik... ik heb gisteravond zelf getracht hem te helen, maar er gebeurde niets.’ Elayne snakte naar adem. ‘Sheriam Sedai zei dat we dat pas mogen proberen tot we een honderdtal keren stap voor stap begeleid zijn.’

‘Je had hem kunnen doden,’ zei Egwene scherp. Nynaeve snoof luid. ‘Ik was al aan het helen voor ik ooit aan Tar Valon dacht, zelfs al wist ik niet eens dat ik het deed. Maar ik vind dat ik mijn kruiden en middeltjes nodig heb om het voor mij te laten werken. Ik wou dat ik koortsweer had. Ik denk niet dat hij nog veel tijd heeft. Uren misschien.’

Egwene hoorde dat Nynaeve zich door haar nieuwe kennis even ongelukkig voelde als door wat er met Mart aan de hand was. Weer vroeg ze zich af waarom Nynaeve had gekozen voor de lessen en oefeningen van Tar Valon. Ze had geleerd onwetend te geleiden, zelfs al kon ze de Kracht niet altijd beheersen. Ze had toch iets overleefd dat drie van de vier vrouwen doodde die zonder hulp van een Aes Sedai leerden geleiden. Nynaeve zei dat ze meer wilde leren, maar vaak was ze even terughoudend als een kind dat een lepel schapentongwortel te slikken kreeg.

‘We zijn nu vlak bij de Witte Toren,’ zei Egwene. ‘Daar kunnen ze hem helen. De Amyrlin zal ervoor zorgen. Die zal overal voor zorgen.’ Ze keek niet naar de zak onder de deken bij Marts voeten. De twee andere vrouwen vermeden dat even zorgvuldig. Er waren enkele geheimen die ze allen graag kwijt wilden.

‘Ruiters,’ zei Nynaeve opeens, maar Egwene had ze al gezien. Twintig man verschenen op de top van een lage heuvel voor hen en hun witte mantels fladderden achter hen aan toen de rij schuin op hen af kwam rijden.

‘Kinderen van het Licht,’ zei Elayne; het klonk als een vloek, ik denk dat we jouw storm en Hurins bezorgdheid hebben gevonden.’

Verin had haar teugels aangetrokken en een hand op Hurins arm gelegd om te voorkomen dat Hurin zijn zwaard trok. Egwene pakte de halster van het voorste lastpaard om hem vlak achter de Bruine zuster te stoppen.

‘Laat het praten aan mij over, kinderen,’ zei de Aes Sedai onbewogen en ze duwde haar kap naar achteren om het grijs van haar haren te tonen. Egwene wist niet hoe oud Verin was. Ze vond haar oud genoeg om haar grootmoeder te zijn, maar de grijze lokken waren het enige teken van Verins ouderdom. ‘En wat ze ook doen, laat je niet boos maken.’

Verins gezicht was even kalm als haar stem, maar Egwene meende te zien dat ze de afstand naar Tar Valon schatte. De torenspitsen waren nu zichtbaar en een hoge brug boog zich over de rivier naar het eiland, hoog genoeg om de vele handelsschepen op de rivier door te laten zeilen.

Dichtbij genoeg om het te zien, dacht Egwene, maar te ver voor enige hulp.

Heel even was ze er zeker van dat de Witmantels hen wilden aanvallen, maar hun aanvoerder hief een hand en op amper veertig pas afstand trokken ze abrupt de teugels aan, waardoor ze stof en modder voor hen deden opspatten.

Nynaeve mopperde binnensmonds en Elayne zat kaarsrecht en trots in het zadel, klaar om de Witmantels de les te lezen om hun onbeschaafde gedrag. Hurin had zijn hand nog steeds op zijn gevest; hij leek ondanks Verins woorden bereid zichzelf tussen de vrouwen en de Witmantels op te stellen. Verin wuifde vriendelijk met een hand het stof voor haar gezicht weg. De witgemantelde ruiters kwamen in een halve boog voor hen staan en sloten de weg volkomen af. Hun borstkurassen en kegelvormige helmen glansden van het poetsen en zelfs de maliën op hun armen flonkerden. Iedere man droeg de vlammende gouden zon op de borst. Sommigen legden een pijl aan; ze hieven de boog niet op, maar hielden zich klaar. Hun aanvoerder was een jongeman, maar onder de zonnekrans stonden twee gouden knopen van zijn rang op zijn mantel.

‘Twee feeksen uit Tar Valon, als ik het goed heb?’ zei hij met een strakke glimlach die zijn magere gezicht samenkneep. Arrogantie liet zijn ogen schitteren, alsof hij een waarheid bezat waar anderen te dom voor waren. ‘En twee blagen en een paar schoothondjes, de een ziek en de ander oud.’ Hurin brieste van woede, maar Verins hand hield hem tegen. ‘Waar komen jullie vandaan?’ wilde de Witmantel weten. ‘Uit het westen.’ zei Verin onbewogen. ‘Ga opzij en laat ons door. De Kinderen van het Licht hebben hier geen gezag.’

‘De Kinderen hebben gezag waar het Licht is, feeks, en waar het Licht niet is, brengen wij het. Beantwoord mijn vraag! Of moet ik jullie meenemen naar ons kamp en het vragen aan de Ondervragers overlaten?’ Voor Mart zou uitstel van hulp in de Witte Toren heel slecht zijn. En nog belangrijker – Egwene kromp in elkaar dat ze er zo over dacht — de inhoud van die zak mocht niet in handen van Witmantels vallen, ik heb u antwoord gegeven,’ zei Verin nog steeds kalm, ‘en beleefder dan u verdient. Meent u echt dat u ons kunt tegenhouden?’ Sommige Witmantels hieven hun boog, alsof ze hen bedreigde, maar ze sprak verder en verhief haar stem niet. ‘In sommige landen hebt u invloed door uw dreigementen, maar niet hier, niet in het zicht van Tar Valon. Gelooft u echt dat u op deze plaats zal worden toegestaan een Aes Sedai te ontvoeren?’

De officier verschoof ongemakkelijk in zijn zadel, alsof hij er opeens aan twijfelde of hij zijn woorden kracht kon bijzetten. Toen wierp hij een blik naar de mannen achter hem – of om zich van hun steun te overtuigen, of omdat hij besefte dat ze toekeken – en vermande zich. ‘Ik ben niet bevreesd voor het optreden van een Duistervriend, feeks. Antwoord mij of antwoord de Ondervragers.’ Het klonk minder krachtig dan daarvoor.

Verin deed haar mond open alsof ze wat wilde babbelen, maar voor ze iets kon zeggen, kwam Elayne tussenbeide en haar gezag schalde in haar stem door. ‘Ik ben Elayne, erfdochter van Andor. Als jullie niet meteen opzij gaan, zullen jullie je voor koningin Morgase hebben te verantwoorden, Witmantel.’ Verin siste van ergernis. De Witmantel leek even verbijsterd, maar lachte toen. ‘Dat denk je, ja? Misschien zul je ontdekken dat Morgase niet meer zo van feeksen houdt, meisje. Als ik jou meeneem en bij haar terugbreng, zal ze mij danken. Kapiteinheer Emon Valda zou heel graag met je willen spreken, erfdochter van Andor.’ Hij hief een hand, en Egwene wist niet of het een gebaar was of een teken voor zijn mannen. Enkele Kinderen pakten hun teugels op.

We kunnen niet langer wachten, dacht Egwene. Ik wil niet opnieuw geketend worden’. Ze opende zich voor de Ene Kracht. Een eenvoudige oefening. Na zoveel ervaring ging het veel vlugger dan in het begin. In een oogwenk had haar geest zich geheel leeg gemaakt, volledig, afgezien van een rozenknop die in de leegte zweefde. Zij was de rozenknop, open voor het Licht, open voor saidar. De Kracht stroomde in haar, dreigde haar weg te vagen. Het was of ze met licht was vervuld, met het Licht, alsof ze een was met het Licht, een verrukkelijke hartstocht. Ze vocht ertegen om niet overweldigd te worden en richtte de Kracht op de grond vlak voor het paard van de aanvoerder. Een klein stukje grond; ze wilde niemand doden. Je neemt me niet mee! De hand van de man rees nog steeds. Donderend sprong de aarde vlak voor hem op in een smalle fontein van zand en steen die tot boven zijn hoofd opsteeg. Hinnikend sloeg zijn paard achteruit en hij rolde als een zak uit zijn zadel.

Voor hij de grond raakte, richtte Egwene haar blik op de andere Witmantels. De grond spleet open voor een tweede uitbarsting. Bela danste opzij, maar zonder verder nadenken beheerste zij de merrie met teugels en knieën. Gehuld in leegte was ze toch verbaasd over een derde uitbarsting, niet van haar, en een vierde. Vaag besefte ze dat Nynaeve en Elayne beiden omhuld waren door de gloed die verried dat zij eveneens saidar hadden omarmd. Die aura was alleen zichtbaar voor een andere geleidster, maar de gevolgen waren voor iedereen zichtbaar. Ontploffingen joegen de Witmantels alle kanten op, bestoven hen met stof en lieten ze beven van het lawaai, zodat hun paarden wild rondsprongen.

Hurin staarde met open mond om zich heen, zichtbaar even bang als de Witmantels, terwijl hij de pakpaarden en zijn eigen rijdier probeerde te kalmeren voordat ze ervandoor gingen. Verin zat met grote ogen toe te kijken, volkomen verbijsterd en ontzettend boos. Haar mond bewoog wild, maar wat ze zei, kon door het tumult niet worden gehoord. Toen vluchtten de Witmantels weg. Sommigen lieten in paniek hun bogen vallen en galoppeerden weg alsof de Duistere zelf hen op de hielen zat. Behalve de jonge officier, die van de grond opkrabbelde. Met afhangende schouders staarde hij Verin aan, het wit van zijn ogen was goed zichtbaar. Stof bevlekte zijn mooie witte mantel en zijn gezicht, maar hij leek het niet te merken. ‘Dood me maar, feeks,’ zei hij bevend. ‘Ga je gang. Dood me, zoals jullie mijn vader hebben gedood!’ De Aes Sedai negeerde hem. Haar aandacht was helemaal op haar reisgenoten gericht. Ook de vluchtende Witmantels leken hun officier te zijn vergeten, want de hele troep verdween achter de helling waar ze vandaan waren gekomen en niemand keek om. Het paard van de officier rende mee.

Op Verins woedende blikken liet Egwene langzaam en tegenstribbelend saidar los. Het was altijd moeilijk het te laten gaan. Nog later verdween ook de gloed rond Nynaeve. Nynaeve keek boos naar het smalle gezicht van de Witmantel voor hen, alsof hij nog steeds een of andere gemene streek kon uithalen. Elayne leek geschokt door wat ze had gedaan.

‘Wat jullie hebben gedaan,’ begon Verin en zweeg toen om diep adem te halen. Haar blik omvatte elk van de drie vrouwen. ‘Wat jullie hebben gedaan, is afschuwelijk. Afschuwelijk! Een Aes Sedai gebruikt de Kracht niet als wapen, behalve tegen Schaduwgebroed of in het alleruiterste geval om haar leven te verdedigen. De Drie Geloften...’

‘Ze wilden ons doden,’ onderbrak Nynaeve haar verhit. ‘Ons doden, of ons wegvoeren om gemarteld te worden. Hij stond op het punt dat te bevelen.’

‘Het... eigenlijk gebruikten we de ene Kracht niet als wapen, Verin Sedai.’ Elayne hield haar hoofd hoog, maar haar stem trilde. ‘We hebben niemand gewond en niet eens getracht iemand te verwonden. Natuurlijk...’

‘Geen haarkloverij!’ snauwde Verin. ‘Als jullie volledig Aes Sedai zijn – als jullie dat ooit worden – zullen jullie gebonden zijn aan de Drie Geloften, maar ook van Novices wordt verwacht dat ze hun best doen om te leven alsof zij reeds zijn gebonden.’

‘Wat doen we met hem?’ Nynaeve gebaarde naar de Witmantel, die nog steeds verstomd op de weg stond. Haar gezicht stond even strak en bijna even boos als dat van de Aes Sedai. ‘Hij wilde ons gevangennemen. Mart zal sterven als hij niet spoedig in de Toren komt enen...’

Egwene wist wat Nynaeve met moeite verzweeg. En we kunnen die zak niet in andere handen dan die van de Amyrlin laten vallen. Verin nam de officier behoedzaam op. ‘Hij probeerde ons alleen maar angst aan te jagen, kind. Hij wist heel goed dat hij ons nergens heen kon sturen, niet zonder zich heel veel ellende op de hals te halen. Niet hier, niet in het zicht van Tar Valon. Ik had hem kunnen ompraten, met wat tijd en geduld. O, misschien zou hij best willen proberen ons te vermoorden, vanuit een hinderlaag, maar zelfs een Witmantel met de hersens van een geit zal niet proberen een Aes Sedai aan te vallen als zij weet dat hij er is. Zie wat je hebt gedaan! Wat voor verhalen zullen die mannen vertellen en wat voor kwaad zal dat doen?’ Het gezicht van de officier was rood geworden toen ze over de hinderlaag sprak. ‘Het is niet laf om geen frontale aanval te doen op de krachten die de wereld braken,’ barstte hij los. ‘Jullie heksen willen de wereld opnieuw breken, in dienst van de Duistere!’ Verin schudde ongelovig en vermoeid haar hoofd.

Egwene wilde iets van de schade herstellen die ze had veroorzaakt. ‘Wat ik heb gedaan, spijt me zeer,’ zei ze tegen de man. Ze was blij dat zij geen Aes Sedai was en nog niet gebonden was om niet te liegen, omdat wat ze zei eigenlijk maar half waar was. ‘Ik had het niet moeten doen en ik bied mijn verontschuldigingen aan. Ik weet zeker dat Verin Sedai uw blauwe plekken wil helen.’ Hij deed een stap achteruit, alsof ze hem aanbood levend gevild te worden, en Verin snoof luid. ‘We hebben een lange reis achter de rug,’ ging Egwene verder, ‘helemaal van de Kop van Toman en als ik niet zo moe was geweest, zou ik nooit...’

‘Hou je mond, meisje!’ Verin riep het tegelijk met de snauw van de Witmantel. ‘Kop van Toman? Falme! Jullie waren in Falme?’ Hij struikelde nog een stap achteruit en trok zijn zwaard half uit de schede. Aan zijn gezicht te zien wist Egwene niet of hij wilde aanvallen of zich verdedigen. Hurin stuurde zijn paard wat dichter naar de Witmantel toe, met een hand op zijn hartsvanger, maar de man met het smalle gezicht raasde door, sputterend van woede. ‘Mijn vader is in Falme gestorven! Byar heeft het me verteld! Jullie heksen hebben hem vermoord voor jullie valse Draak! Ik zorg ervoor dat het jullie dood wordt! Ik zorg ervoor dat ze jullie levend zullen verbranden.’

‘Onstuimige kinderen,’ zuchtte Verin. ‘Bijna even erg als jongens, zoals jullie je mond hersenloos gebruiken. Ga met het Licht, mijn zoon,’ zei ze tegen de Witmantel.

Ze zei verder niets meer, maar leidde hen langs de man. Zijn geschreeuw achtervolgde hen. ‘Mijn naam is Dain Bornhald. Onthoud dat, Duistervrienden! Ik zal ervoor zorgen dat jullie mijn naam vrezen! Onthoud mijn naam!’

Terwijl Bornhalds geschreeuw achter hen afzwakte, reden ze een tijdlang in stilte door. Ten slotte zei Egwene tegen niemand in het bijzonder: ik probeerde het alleen maar goed te maken.’

‘Goedmaken,’ mopperde Verin. ‘Jij moet Ieren dat er een tijd is om de hele waarheid te zeggen en een tijd om je tong te beheersen. De minst belangrijke les voor jullie, maar belangrijk als je lang genoeg in leven wilt blijven om de stola van volwaardig zuster te dragen. Is het nooit bi] je opgekomen dat het bericht van Falme ons vooruit is gesneld?’

‘Waarom zou ze dat denken?’ vroeg Nynaeve. ‘We hebben de afgelopen maanden niemand ontmoet die meer wist dan enkele geruchten, als hij al iets had gehoord, en wat dat betreft zijn we de laatste maand zelfs de geruchten voor gebleven.’

‘En elk bericht moet langs dezelfde weg komen als wij?’ reageerde Verin. ‘Wij hebben langzaam gereisd. Geruchten krijgen vleugels op honderden paden. Maak altijd plannen voor het ergste, kind; op die manier zullen alle verrassingen plezierig zijn.’

‘Wat bedoelde hij met mijn moeder?’ vroeg Elayne opeens. ‘Hij moet gelogen hebben. Ze zou zich nooit tegen Tar Valon keren.’

‘De koninginnen van Andor zijn altijd bevriend geweest met Tar Valon, maar alles verandert.’ Verins gezicht stond weer kalm, maar haar stem klonk strak. Ze draaide zich om in het zadel en keek ieder aan: de drie vrouwen, Hurin en Mart op de draagbaar. ‘De wereld is vreemd en alles verandert.’ Ze reden over een top; voor hen lag een dorp met gele pannendaken aan de grote brug naar Tar Valon. ‘Nu dienen jullie echt op je hoede te zijn,’ vertelde Verin hun. ‘Nu begint het echte gevaar.’

11

Tar Valon

Het dorpje Darein lag bijna zo lang aan de rivier als Tar Valon op het eiland in de Erinin. De kleine rode en bruine baksteenhuizen en winkels aan de geplaveide straten gaven een gevoel van bestendigheid, maar het dorp was in de Trollok-oorlogen in vlammen opgegaan, tijdens de belegering van Tar Valon geslecht door het leger van Artur Haviksvleugel, in de Oorlog van de Honderd Jaren meermalen geplunderd en het had in de Aiel-oorlog, amper twintig jaar geleden, de vuurhaan opnieuw zien kraaien. Een bewogen geschiedenis voor zo’n klein dorp, maar de ligging aan de voet van een van Tar Valons bruggen zorgde ervoor dat Darein iedere keer weer opnieuw werd opgebouwd, hoe vaak het dorp ook werd verwoest. Zolang Tar Valon bleef bestaan tenminste.

Aanvankelijk kreeg Egwene de indruk dat Darein weer met oorlog rekening hield. Een colonne piekeniers marcheerde door de straten, nette rijen van staal zoals een roskam, gevolgd door boogschutters met platte, gerande helmen, volle pijlkokers op de heup en de bogen schuin over de borst. Een afdeling geharnaste ruiters, de gezichten onzichtbaar achter de stalen spijlen van hun helmen, ging opzij voor Verins gezelschap na een gebaar van de gepantserde hand van de aanvoerder. Allen droegen een witte traan op de borst: de Vlam van Tar Valon. Toch gingen de mensen in het dorp blijkbaar rustig hun gang. Het marktgewoel nam de soldaten op, alsof krijgslieden in marsorde hindernissen waren waaraan men allang gewend was. Enkele mannen en vrouwen droegen schalen met fruit en liepen naast de krijgslieden mee om hun belangstelling te wekken voor de rimpelige appels en peren uit hun winterkelders. De meeste winkeliers en marskramers besteedden echter geen enkele aandacht aan de soldaten. Verin negeerde hen eveneens toen ze Egwene en de anderen door het dorp voorging naar de grote brug die als versteend spinrag een halve span water overbrugde.

Aan de voet van de brug hielden nog meer krijgslieden de wacht; een tiental piekeniers en vijf boogschutters hielden iedereen aan die de brug wilde oversteken. Hun aanvoerder, een kalende man, met de helm aan zijn riem, keek gekweld naar de lange rij wachtenden die te voet of te paard waren aangekomen en naar de mensen met karren die door ossen, paarden of door de eigenaar zelf werden getrokken. De rij was maar honderd pas lang, maar iedere keer dat iemand op de brug werd toegelaten, sloot er weer iemand achteraan. Desondanks liet de kale man zich niet beïnvloeden en nam alle tijd voor zijn onderzoek, zodat hij zeker wist dat iedereen die hij tot Tar Valon toeliet, daar ook alle recht toe had.

Hij wilde een boze opmerking maken toen Verin met haar groepje voordrong, maar zag toen pas het gezicht, waarna hij haastig zijn helm opzette. Wie de Aes Sedai goed kende, zag het zonder Serpent-ring ook wel. ‘Een goede morgen voor u, Aes Sedai,’ zei hij met een buiging en een hand op zijn borst. ‘Een goede morgen. Steekt u maar over, als u dat wenst.’

Verin hield haar rijdier in. Uit de rij steeg gemompel op, maar niemand klaagde luidkeels. ‘Moeilijkheden met de Witmantels, wachter?’ Waarom stoppen we? vroeg Egwene zich af. Is zij Mart vergeten? ‘Niet echt, Aes Sedai,’ zei de man. ‘Geen strijd. Ze hebben geprobeerd Eldonemarkt binnen te komen aan de overzijde van de rivier, maar dat hebben we ze afgeleerd. De Amyrlin wil er zeker van zijn dat ze het geen tweede keer proberen.’

‘Verin Sedai,’ begon Egwene voorzichtig, ‘Mart...’

‘Een ogenblik, kind,’ zei Verin, licht verstrooid. ‘Ik ben hem niet vergeten.’ Meteen richtte ze weer al haar aandacht op de gehelmde krijgsman. ‘En in de dorpen die verderop liggen?’

De man trok zijn schouders op, niet op z’n gemak. ‘We kunnen de Witmantels er niet uit houden, Aes Sedai, maar ze trekken weg als onze krijgslieden naar binnen rijden. Het lijkt of ze proberen ons uit te dagen.’ Verin knikte en wilde doorrijden, maar de krijgsman sprak verder. ‘Pardon, Aes Sedai, maar ik zie dat u van ver komt. Hebt u enig nieuws? Iedere vrachtboot die de rivier afzakt, brengt nieuwe geruchten. Ze zeggen dat er ergens in het westen een valse Draak is. Ze zeggen zelfs dat hij gevolgd wordt door Artur Haviksvleugels legers, die uit de dood zijn opgestaan, en dat hij heel veel Witmantels heeft gedood en een stad vernietigd – Falme, geloof ik – een stad in Tarabon, volgens sommigen.’

‘Ze zeggen dat de Aes Sedai hem hebben geholpen!’ schreeuwde een man ergens uit de wachtende rij. Hurin haalde diep adem en verschoof in zijn zadel alsof hij op geweld rekende.

Egwene keek rond, maar de schreeuwer was weggedoken. Iedereen leek geduldig of ongeduldig geheel op te gaan in het wachten tot ze mochten oversteken. De toestand was er niet beter op geworden. Toen ze uit Tar Valon waren vertrokken, zou iedereen die kwaad over de Aes Sedai sprak, een klap in zijn gezicht hebben gekregen van mensen die het hoorden. De krijgsman keek met rood aangelopen gezicht woest de rij langs.

‘Geruchten zijn zelden waar,’ vertelde Verin hem. ‘Ik kan je vertellen dat Falme nog steeds bestaat. Maar die stad ligt niet in Tarabon, schildwacht. Luister wat minder naar geruchten en meer naar de Amyrlin Zetel. Moge het Licht op u schijnen.’ Ze nam haar teugels op en hij maakte een buiging toen ze voor de anderen de brug op reed. De brug wekte net als alle andere bruggen van Tar Valon Egwenes bewondering. De patronen in de opengewerkte zijmuren waren even ingewikkeld als het mooiste kant van een kantklosser. Het leek haast onmogelijk dat zoiets in steen kon worden gedaan, of dat zo’n zware brug het hield. Minstens vijftig pas lager stroomde de rivier sterk en geduldig onder de brug die zich zonder pijlers over het water uitstrekte. Op een heel eigen wijze was het gevoel dat de brug haar naar huis voerde, nog wonderbaarlijker. Wonderbaarlijk en schokkend. Emondsveld is mijn thuis. Maar in Tar Valon zou ze leren wat ze moest leren om in leven te blijven, om vrij te blijven. In Tar Valon zou ze leren – moeten leren – waarom haar dromen zo verontrustend waren en waarom ze soms een betekenis leken te hebben die haar bleef ontgaan. Haar leven was nu verbonden met Tar Valon. Als ze ooit nog in Emondsveld terug zou komen – het ‘als’ deed pijn, maar ze was eerlijk tegenover zichzelf – als ze ooit terugkeerde, zou dat voor een bezoek aan haar ouders zijn. Ze was inmiddels geen herbergiersdochter meer. Die oude banden zouden haar ook niet meer vasthouden, niet omdat ze die verafschuwde, maar omdat ze die ontgroeid was.

De brug was nog maar het begin. Hij liep in een rechte boog naar de muren op het eiland. Van boven op die glanzend witte muren van zilvergestreepte stenen kon men neerkijken op de hoge brug. Op regelmatige afstanden stonden wachttorens van dezelfde witte steen, en aan hun voet schuimde het woelige rivierwater. Maar hoog achter de muren rezen de echte torens van Tar Valon op, de torens uit de verhalen, spits, puntig, stomp of in spiralen. Sommige waren hoog in de lucht verbonden door bruggen van wel honderd pas of meer. En dat was nog maar het begin.

Bij de bronzen stadspoorten stonden geen schildwachten en ze stonden zo wijd open dat zeker twintig ruiters er naast elkaar door konden om een van de brede lanen in te rijden die het eiland doorkruisten. Het voorjaar was misschien net aangebroken, maar de lucht rook al naar bloemen, geurwater en verse kruiden.

De stad benam Egwene de adem, alsof ze hem nooit eerder had gezien; ieder plein en iedere straat had een fontein, een herdenkingsbeeld of een monument, sommige op torenhoge zuilen, maar de stad zelf liet het oog helemaal duizelen. De schijnbaar eenvoudige grote vormen vertoonden zoveel versieringen en beeldhouwwerk dat het hele gebouw een kunstwerk leek, en zelfs al was dat niet zo, dan was de vorm op zich al indrukwekkend. Grote en kleine gebouwen van steensoorten in vele kleuren leken op schelpen, golven of door de wind gevormde kustrotsen, in prachtige vloeiende lijnen, een verstild beeld uit de natuur of de menselijke verbeelding. De huizen, de herbergen, de stalhouderijen – zelfs het onbelangrijkste gebouw van Tar Valon was ontworpen voor schoonheid. De steenvoegers van de Ogier hadden het grootste gedeelte van de stad gebouwd gedurende de lange jaren na het Breken van de Wereld en zij beweerden dat deze stad hun beste werk was.

Mannen en vrouwen uit iedere natie bevolkten de straten. Hun huid was donker of bleek en alles daartussen, en hun kledij vertoonde lichte kleuren en fraaie patronen. Sommige kleren waren voorzien van franje, tressen en glimmende knopen, andere waren strak en degelijk. Ze lieten meer huid zien dan Egwene gepast achtte of lieten enkel de ogen en vingertoppen vrij. Draagstoelen en palankijnen zochten zich een weg door de menigte, terwijl de dravende dragers ‘Hieja’ en ‘Ho’ riepen, alsof ze dachten daardoor sneller dan stapvoets te kunnen gaan. Straatmuzikanten bespeelden fluit, harp of doedelzak, en soms begeleidden ze een tuimelaar of goochelaar, maar altijd hadden ze een hoofddeksel voor de munten bij hun voeten. Straatverkopers liepen rond en prezen hun spullen aan, winkeliers voor hun winkel roemden luidruchtig de hoge kwaliteit van hun waren. Een gonzend lied van lawaai maakte de stad tot een levend wezen.

Verin had haar kap weer op, waardoor haar gezicht verborgen bleef. Niemand in deze menigte leek hen met meer dan gewone belangstelling op te nemen, vond Egwene. Zelfs Mart op zijn draagbaar trok geen extra aandacht, hoewel sommige mensen ondanks hun haast opzij stapten. Mensen brachten soms hun zieken naar de Witte Toren om geheeld te worden en sommige ziektes waren besmettelijk. Egwene ging naast Verin rijden en boog zich naar haar toe. ‘Rekent u echt op problemen hier? We zijn binnen de stadsmuren, we zijn er bijna.’ De Witte Toren was nu goed te zien, het grote witglanzende gebouw rees breed en hoog boven de daken op.

‘Ik reken altijd op problemen,’ antwoordde Verin nietszeggend, ‘en dat zou jij ook moeten doen. Vooral in de Toren. Jullie moeten alledrie voorzichtiger zijn dan ooit. Jullie... kunstjes’ – haar mond verstrakte even voor de ernst terugkeerde – ‘hebben de Witmantels verjaagd, maar binnen de Toren kunnen ze ertoe leiden dat je gedood wordt of gesust.’

‘In de Toren zou ik zoiets nooit doen,’ verweerde Egwene zich. ‘Niemand van ons zou dat doen.’ Nynaeve en Elayne waren erbij gekomen en hadden de zorg voor de pakpaarden aan Hurin overgelaten. Ze knikten, Elayne vurig, Nynaeve volgens Egwene wat terughoudend. ‘Je zou het nooit meer mogen doen, kind. Je mag dat niet doen! Nooit!’ Verin keek hen langs de rand van haar kap zijdelings aan en schudde haar hoofd. ‘En ik hoop echt dat jullie geleerd hebben hoe dwaas het is iets te zeggen wanneer je je mond moet houden.’ Elaynes gezicht werd vuurrood en Egwenes wangen kleurden. ‘Als we eenmaal binnen de muren van de Toren zijn, dien je te zwijgen en aanvaarden wat er gebeurt. Wat er ook moge gebeuren! Je weet niet wat ons achter die muren te wachten staat en al wist je dat wel, dan weet je niet wat je ermee aan moet. Dus houd je mond.’

‘Ik zal doen wat u zegt, Verin Sedai,’ zei Egwene en Elayne viel haar bij. Nynaeve snoof en de Aes Sedai staarde haar aan, waarna ze met tegenzin ja knikte.

De straat kwam uit op een enorm plein in het middelpunt van de stad en midden op dat plein stond de Witte Toren. Hij glansde in de zon en verhief zich zo hoog boven een paleis met koepels, slanke torenspitsen en andere bouwsels dat de Toren de wolken leek aan te raken. Er waren verrassend weinig mensen op het plein. Niemand viel de Toren onnodig lastig, herinnerde Egwene zich bezorgd. Hurin leidde de pakpaarden naderbij toen ze het plein opreden. ‘Verin Sedai, ik moet u nu verlaten.’ Hij wierp een blik op de Toren en het lukte hem geen tweede keer te kijken, hoewel het moeilijk was iets anders te zien. Hurin kwam uit een land waar de Aes Sedai in hoog aanzien stonden, maar om nu door Aes Sedai omgeven te worden... ‘Je bent tijdens onze reis een geweldige hulp geweest, Hurin,’ zei Verin tegen hem, ‘en het is een lange reis geweest. Er zal best een kamer in de Toren vrij zijn waar je kunt rusten voor je verder reist.’ Hurin schudde nadrukkelijk zijn hoofd. ‘Ik kan geen dag verspillen, Verin Aes Sedai. Zelfs geen uur. Ik wil naar Shienar terug om koning Easar en heer Agelmar te vertellen wat er feitelijk is gebeurd op de Kop van Toman. Ik moet ze vertellen...’ Hij zweeg opeens en keek rond. Er was niemand in de buurt, maar hij dempte zijn stem en zei slechts: ‘Over heer Rhand. Dat de Draak is herrezen. Er zullen vast vrachtschepen de rivier opvaren en ik wil de eerste boot nemen die zeil zet.’

‘Ga dan in het Licht, Hurin van Shienar,’ zei Verin. ‘Het Licht verlichte jullie allen,’ antwoordde hij en pakte zijn teugels op. Toch bleef hij nog even weifelend staan en voegde er toen aan toe: ‘Als jullie me ooit nodig hebben, stuur dan bericht naar Fal Dara en ik zal hoe dan ook komen.’ Hij schraapte zijn keel alsof hij verlegen was, wendde zijn paard en reed in draf weg. Al te gauw was hij uit het zicht verdwenen.

Nynaeve schudde geërgerd het hoofd. ‘Mannen! Ze zeggen altijd tegen je dat je ze moet roepen als je hulp nodig hebt, maar als je er een nodig hebt, heb je hem meteen nodig!’

‘Geen enkele man kan helpen waar wij nu heen gaan,’ zei Verin droog. ‘Denk eraan. Wees stil.’

Egwene voelde een verlies na Hurins vertrek. Hij had amper met een van hen gesproken, eigenlijk alleen maar met Mart, maar Verin had gelijk. Hij was maar een man en zo hulpeloos als een klein kind als ze het hoofd moesten bieden aan de zaken die hun in de Toren wachtten. Maar door zijn vertrek waren ze met één minder en ondanks alles vond zij het best nuttig een man met een zwaard bij zich te hebben. Hij was bovendien een schakel geweest met Rhand en Perijn. Ik heb mijn eigen zorgen. Rhand en Perijn zouden het met Moiraine als oppasser moeten doen. En Min zal zeker voor Rhand zorgen, dacht ze met een steek van jaloezie die ze trachtte te onderdrukken. Het lukte haar bijna.

Zuchtend nam ze de leidsels op van het voorste pakpaard. Mart lag tot zijn kin onder de deken en zijn ademhaling klonk laag en rauw. Heel gauw, dacht ze. Je zult heel gauw geheeld worden. En wij zullen merken wat er voor ons in het vat zit. Ze wilde dat Verin ophield met hen angst aan te jagen. Ze wilde er liever niet bij stilstaan dat Verin reden had om hen bang te maken.

Verin ging voor hen uit, rond de gebouwen van de Toren naar een kleine open zijpoort met twee wachters. De Aes Sedai bleef staan, schoof haar kap naar achteren, boog zich voorover in haar zadel en sprak zachtjes met een van de mannen. Hij schrok op en wierp een verbaasde blik op Egwene en de anderen. Met een vlug: ‘Zoals u beveelt, Aes Sedai,’ repte hij zich hollend naar binnen. Voor hij uitgesproken was, reed Verin al rustig verder.

Egwene volgde met de lastpaarden en keek vragend naar Elayne en Nynaeve. Ze vroeg zich af wat Verin tegen die man had gezegd. Net binnen de poort stond een grijs, stenen wachthuis in de vorm van een zespuntige ster. Een klein groepje wachters hing rond bij de deuropening; ze hielden op met praten en bogen toen Verin voorbijreed. Dit gedeelte van het gebied van de Toren kon het landgoed van een heer zijn, met zijn bomen, gesnoeide struiken en grindpaden. Tussen de bomen waren meer gebouwen zichtbaar, met boven alles uit de Toren.

Het pad kwam uit bij een stal tussen de bomen, waar knechten in leren vesten kwamen aanhollen om de paarden over te nemen. Op aanwijzing van Verin maakten enkele knechten de draagbaar los en zetten die voorzichtig opzij. Toen de paarden de stal werden ingeleid, pakte Verin de leren zak bij Marts voeten en hield die zorgeloos onder één arm.

Nynaeve stopte even met het masseren van haar rug en keek gefronst naar de Aes Sedai. ‘U zei toch dat hij maar enkele uren had? Gaat u hem gewoon maar...’

Verin hief haar hand, maar of Nynaeve door dat gebaar zweeg of door het geknerp van voeten op het grindpad, kon Egwene niet zeggen. Een ogenblik later verscheen Sheriam Sedai, gevolgd door twee gedrongen mannen in grove werkkleren en drie Aanvaarden. Hun witte kledij was aan de zoom afgezet met de kleuren van alle zeven Ajahs, van blauw naar rood. De Meesteresse der Novices was een licht gezette vrouw met uitstekende jukbeenderen, zoals men meer in Saldea zag. Vlammend rood haar en scheef staande heldergroene ogen maakten haar gladde Aes Sedai-uiterlijk aantrekkelijk. Ze nam Egwene en de andere twee kalm op, maar haar mond stond strak. ‘Zo, dus je hebt onze drie wegloopstertjes teruggebracht, Verin. Na alles wat er gebeurd is, zou ik haast wensen dat het niet zo was.’

‘We zijn niet...’ begon Egwene, maar Verin onderbrak haar met een scherp: ‘Zwijg!!’ Verin keek haar strak aan – ieder van hen – alsof haar felle blik ervoor kon zorgen dat ze hun mond hielden. Egwene wist zeker dat het bij haar werkte. Ze had Verin nooit eerder kwaad gezien. Nynaeve sloeg haar armen over elkaar en mompelde zachtjes iets, maar zei niets. De drie Aanvaarden achter Sheriam bleven natuurlijk zwijgen, maar Egwene meende dat ze de oren spitsten. Toen Verin zeker van hun zwijgen was, wendde zij zich weer tot Sheriam. ‘De jongen moet uit ieders buurt worden gehouden. Hij is ziek, gevaarlijk ziek. Zowel gevaarlijk voor anderen als voor zichzelf.’

‘Mij was doorgegeven dat om een draagbaar voor een zieke werd gevraagd.’ Sheriam gebaarde de twee mannen de baar op te nemen, zei iets en in een oogwenk was Mart weggevoerd.

Egwene wilde nog zeggen dat Mart meteen geholpen moest worden, maar na Verins snelle, woeste blik deed ze haar mond weer dicht. Nynaeve stond zo hard aan haar vlecht te rukken dat die bijna uit haar hoofd werd getrokken.

‘Ik neem aan,’ zei Verin, ‘dat de hele Toren nu wel weet dat we terug zijn?’

‘Wie het nog niet heeft gehoord,’ antwoordde Sheriam, ‘zal het binnen de kortste keren vernemen. Aankomst en vertrek zijn het voornaamste onderwerp geworden van gesprekken en roddels. Zelfs al vóór Falme en lang voor de oorlog in Cairhien. Dacht je dit geheim te kunnen houden?’

Verin pakte de leren zak met twee handen vast. ‘Ik moet de Amyrlin spreken. Meteen.’

‘En deze drie hier?’

Verin keek met diepe rimpels in het voorhoofd naar Egwene en haar vriendinnen. ‘Ze moeten apart worden gehouden tot de Amyrlin hen wenst te zien. Als ze dat wenst. Let wel: echt afgezonderd. Hun eigen kamers zijn goed genoeg, denk ik. Grendels en sloten zijn niet nodig. En geen woord. Met niemand.’

Verin was nog steeds met Sheriam in gesprek, maar Egwene besefte dat die laatste waarschuwing haar en de anderen betrof. Nynaeves wenkbrauwen knepen zich samen en ze stond aan haar vlecht te rukken alsof ze iets wilde slaan. Elaynes ogen stonden groot en blauw in een gezicht dat nog bleker was dan anders. Egwene wist niet zeker welk gevoel zij met hen deelde: boosheid, vrees of bezorgdheid. Iets van alledrie, dacht ze.

Na een laatste onderzoekende blik op haar drie reisgezellen haastte Verin zich met fladderende mantel weg, de leren zak tegen haar borst gedrukt. Sheriam plantte haar vuisten in de zij en nam Egwene en de anderen lange tijd op. Heel even voelde Egwene de spanning verminderen. De Meesteresse der Novices was altijd vrij gelijkmoedig en bezat een meevoelend gevoel voor humor, zelfs als ze je extra taken opdroeg, omdat je een regel had overtreden.

Maar Sheriams stem klonk nu grimmig. ‘Geen enkel woord, zei Verin Sedai, en dus wordt het geen enkel woord. Als een van jullie je mond opendoet – behalve uiteraard om een zuster antwoord te geven – zal ik ervoor zorgen dat je een pak slaag krijgt en enkele uren de vloer mag boenen. Ben ik duidelijk?’

‘Ja, Aes Sedai,’ zei Egwene. Ze hoorde de andere twee hetzelfde zeggen, hoewel Nynaeve de woorden als een uitdaging liet klinken. Sheriam maakte een geluid van afkeer in haar keel, bijna grommend. ‘Er komen minder meisjes dan vroeger naar de Toren om opgeleid te worden, maar ze komen nog steeds. De meesten gaan weg zonder dat ze ooit hebben geleerd de Ware Bron te voelen, laat staan haar aan te raken. Enkelen leren voldoende om zichzelf geen kwaad te doen voor ze vertrekken. De weinigen die overblijven, kunnen naar verheffing tot Aanvaarde streven en nog minder vrouwen krijgen de stola. Het is een hard leven, een harde tucht, en toch spant iedere Novice zich tot het uiterste in om hier te blijven en de ring en de stola te winnen. Zelfs als ze zo bang zijn dat ze zichzelf iedere avond in slaap huilen, vechten ze om te blijven. En jullie drieën, die meer aangeboren talenten hebben dan ik ooit in mijn leven hoopte te zien, zijn zonder toestemming uit de Toren vertrokken. Jullie zijn ervandoor gegaan terwijl je nog niet half geoefend bent, als onverantwoordelijke kinderen, en maanden weggebleven. En vandaag komen jullie binnenrijden alsof er niets gebeurd is, alsof jullie morgen weer met de lessen kunnen beginnen.’ Ze slaakte een enorm lange zucht, alsof ze bang was te ontploffen. ‘Faolain!’

De drie Aanvaarden sprongen op alsof ze bij het afluisteren waren betrapt, waarna een donkere vrouw met krulhaar naar voren stapte. Het waren alledrie jonge vrouwen, maar ouder dan Nynaeve. De snelle aanvaarding van Nynaeve was iets bijzonders. Gewoonlijk kostte het een Novice jaren om de ring met het Grote Serpent te verdienen en duurde het nog veel langer voor ze mocht hopen tot volledige Aes Sedai te worden verheven.

‘Breng ze naar hun kamers,’ beval Sheriam, ‘en houd ze daar. Ze kunnen water en brood krijgen, en koude pap, tot de Amyrlin iets anders opdraagt. Eén woord van een van hen en jullie mogen haar naar de keukens brengen en haar de pannen laten schoonschuren.’ Ze draaide zich om en schreed weg, zelfs haar rug toonde haar boosheid. Faolain nam Egwene en de anderen met een hoopvol gezicht op, in het bijzonder Nynaeve, die een masker van woede leek te dragen. Het ronde gezicht van Faolain beloofde weinig goeds voor meisjes die de regels zo grenzeloos hadden geschonden en nog minder voor iemand als Nynaeve, een wilder die haar ring had ontvangen zonder Novice te zijn geweest en de Kracht al had geleid voor ze naar de Toren was gekomen. Toen het duidelijk werd dat Nynaeve haar woede onder controle had, haalde Faolain haar schouders op. ‘Als de Amyrlin jullie laat halen, zullen jullie waarschijnlijk worden gesust.’

‘Laat dat, Faolain,’ zei een andere Aanvaarde. Ze was de oudste van de drie, met een slanke hals, een koperen huidkleur en een sierlijke manier van bewegen. ‘Ik neem jou mee,’ zei ze tegen Nynaeve. ‘Ik heet Theodrin en ik ben eveneens een wilder. Ik zal ervoor zorgen dat je Sheriams bevel opvolgt, maar ik zal het je niet lastig maken. Kom.’ Nynaeve keek Egwene en Elayne bezorgd aan, zuchtte toen en volgde Theodrin.

‘Wilders!’ mopperde Faolain. In haar mond klonk het als een vloek. Ze richtte haar ogen op Egwene.

De derde Aanvaarde, een leuke jonge vrouw met blozende wangen, ging naast Elayne staan. Haar mondhoeken krulden omhoog, alsof ze graag wilde glimlachen, maar haar strenge blik op Elayne maakte duidelijk dat ze nu geen onzin zou slikken.

Egwene keek Faolain zo kalm mogelijk aan, met hopelijk iets van de hooghartige, stille verachting die Elayne uitstraalde. Rode Ajah, dacht ze. Deze zal zeker de Rode kiezen. Maar ze kon haar eigen problemen niet vergeten. Licht, wat gaan ze met ons doen? Ze bedoelde de Aes Sedai en de Toren, niet deze vrouwen.

‘Nou, kom mee,’ snauwde Faolain. ‘Het is al erg genoeg dat ik je moet bewaken en ik heb geen zin hier de hele dag te blijven staan. Kom mee.’

Egwene haalde diep adem, pakte Elaynes hand vast en volgde. Licht, laten ze Mart helen.

12

De Amyrlin Zetel

Siuan Sanche ijsbeerde haar hele werkkamer door en haar blauwe ogen, die machtige heersers hadden doen stamelen, wierpen zo nu en dan een blik op een nachthouten, handgesneden kistje op een lange tafel midden in de kamer. Er zaten zorgvuldig opgestelde documenten in en ze hoopte er geen van te hoeven gebruiken. Ze had ze persoonlijk in het geheim opgesteld en verzegeld en elk schrijven dekte een van een tiental mogelijkheden. Ze had een ban op het kistje gelegd, zodat de inhoud ogenblikkelijk in vlammen op zou gaan als een vreemde hand het kistje opende, waarbij zeer waarschijnlijk de vlammen uit het hout zouden slaan.

‘En hopelijk met die onbekende visdief erbij, zodat ze het nooit zal vergeten,’ mompelde ze. Voor de honderdste keer sinds haar was verteld dat Verin was teruggekeerd, schoof ze de stola om haar schouders goed zonder te beseffen dat ze dat deed. Die brede sjaal hing tot op haar middel en toonde de kleurige banen van de zeven Ajahs. De Amyrlin Zetel was van alle Ajahs en van geen enkele, uit welke Ajah ze ook was verheven.

Het vertrek was weelderig, want het had vele generaties vrouwen met de stola behoord. De grote haard en brede, koude schouw waren geheel van bewerkt goudmarmer uit Kandor, en de ruitvormige vloertegels van gepolijste roodsteen stamden uit de Mistbergen. De muurpanelen waren van een onbekende lichte houtsoort met donkere nerven, zo hard als ijzer en bewerkt in een reliëf van legendarische beesten en vogels met een ongelooflijke verentooi, hout dat al voor de geboorte van Artur Haviksvleugel vanuit de landen achter de Aielwoestenij door het Zeevolk was aangevoerd. Hoge spitsboogvensters stonden open om de frisse lentegeuren binnen te laten. Ze leidden naar een balkon dat uitkeek over haar kleine persoonlijke tuin, waar ze zich maar zelden kon verpozen.

Al die grootsheid stond in scherpe tegenstelling tot de meubels die Siuan Sanche in haar kamers had laten plaatsen. De simpele tafel en de stevige stoel erachter glansden net zo van ouderdom en bijenwas als de andere stoel in het vertrek. Die stoel stond opzij, maar weer zo dichtbij dat hij aangeschoven kon worden als de bezoeker mocht plaatsnemen. Voor de tafel lag een klein geweven Tyreens tapijt met simpele blauwe, bruine en gouden patronen. Alleen boven de haard hing een tekening: vissersboten tussen hoog riet. Verspreid in de kamer stonden enkele tafeltjes met opengeslagen boeken. Dat was alles. Zelfs de lampen zouden in een boerderij niet misstaan hebben. Siuan Sanche was van eenvoudige komaf en in Tyr had ze op haar vaders boot gewerkt, net zo’n boot als op de tekening. Vissend in de riviermonding die de Drakenvingers werd genoemd, had ze nooit kunnen dromen ooit nog eens in Tar Valon te belanden. Ook de laatste tien jaar dat ze op de Zetel zat, hadden haar niet aan rijke weelde doen wennen. Haar slaapvertrek was zo mogelijk nog eenvoudiger. Tien jaar draag ik de stola, dacht ze. Bijna twintig sinds mijn beslissing om deze gevaarlijke wateren te bevaren. En als ik nu uitglijd, zou ik wensen dat ik weer netten mocht ophalen.

Ze hoorde een geluid en draaide zich snel om. Een andere Aes Sedai was de kamer binnengeglipt, een vrouw met een lichtgebronsde huid en donker kortgeknipt haar. Ze beheerste zich weer snel genoeg om rustig en kalm te kunnen zeggen: ‘Ja, Leane?’

De Hoedster van de Kronieken boog net zo diep als ze in aanwezigheid van anderen zou doen. De lange Aes Sedai, even lang als veel mannen, was na de Amyrlin de hoogste Aes Sedai in de Toren en hoewel Siuan haar al sinds hun Novicetijd kende, drong Leane zo aan op het hoog houden van de waardigheid van de Amyrlin Zetel, dat Siuan weleens wilde gillen.

‘Verin staat buiten, Moeder, en vraagt toestemming met u te spreken. Ik heb haar gezegd dat u het druk hebt, maar zij vraagt...’

‘Niet zo druk dat ik niet met haar wil praten,’ zei Siuan. Veel te vlug, wist ze, maar daar gaf ze niet om. ‘Stuur haar naar binnen. Je hoeft er niet bij te blijven, Leane, ik wil haar onder vier ogen spreken.’ De wenkbrauwen knepen zich even samen, maar alleen daaraan was de verbazing van de Hoedster te zien. De Amyrlin Zetel voerde zelden een gesprek zonder de Hoedster, zelfs niet met een koningin. Maar de Amyriin was de Amyrlin. Leane trok zich buigend terug en enkele ogenblikken later nam Verin haar plaats in. Zij knielde neer en kuste de Grote Serpent-ring aan Siuans hand. De Bruine zuster had een vrij grote leren zak onder haar arm.

‘Dank dat u me wilt ontvangen, Moeder,’ zei Verin bij het opstaan. ‘Ik heb belangrijk nieuws uit Falme. En nog meer, ik weet amper waar ik moet beginnen.’

‘Begin waar je wilt,’ zei Siuan. ‘Deze vertrekken zijn van een ban voorzien, voor het geval iemand haar kinderkunstje van afluisteren wil gebruiken.’ Verin trok haar wenkbrauwen op en de Amyrlin voegde eraan toe: ‘Er is sinds je vertrek veel veranderd. Vertel.’

‘Het belangrijkste eerst dan. Rhand Altor heeft zich uitgeroepen tot de Herrezen Draak.’

Siuan voelde hoe de kluisters rond haar hart zich losmaakten. ‘Ik hoopte dat hij het zou zijn,’ zei ze zachtjes. ‘Ik heb rapporten binnengekregen van vrouwen die alleen konden vertellen wat ze van anderen hadden gehoord en ik heb tientallen geruchten gehoord van iedere vrachtschipper en marskramer, maar ik kon er niet zeker van zijn.’ Ze haalde diep adem. ‘Toch denk ik dat ik precies de dag dat het gebeurde kan noemen. Wist je dat de twee valse Draken de wereld niet meer bedreigen?’

‘Ik had het nog niet gehoord, Moeder. Dat is goed nieuws.’

‘Ja. Mazrim Taim is in handen van onze zusters in Saldea en die arme man in Haddon Mir – het Licht moge zijn ziel genadig zijn – werd gevangengenomen door de Tyrenen en ter plekke gedood. Niemand schijnt zelfs zijn naam te kennen. Beiden werden op dezelfde dag gevangengenomen en volgens de geruchten in dezelfde omstandigheden. Er was een veldslag gaande en ze waren aan de winnende hand, toen er opeens een enorm licht langs de hemel flitste en er heel kort een beeld verscheen. Er gaan tientallen verhalen over wat dat was, maar in beide gevallen was het gevolg precies hetzelfde. Het paard van de valse Draak steigerde en wierp hem af. Door de val raakte hij bewusteloos en zijn volgelingen schreeuwden dat hij dood was en vluchtten weg van het slagveld. Hij werd in de ijzers geslagen. Sommige rapporten spreken over verschijningen aan de hemel boven Falme. Ik zet een goudmark in tegen een baars van een week oud dat alles gebeurde op het moment dat Rhand Altor zichzelf bekendmaakte.’

‘De ware Draak is wedergeboren,’ zei Verin haast in zichzelf, ‘en dus heeft het Patroon geen ruimte meer voor valse Draken. We hebben de Herrezen Draak op de wereld losgelaten. Moge het Licht ons genadig zijn.’

De Amyrlin schudde, een en al ergernis, haar hoofd. ‘Wij hebben gedaan wat moest worden gedaan.’ Maar als zelfs de jongste Novice er iets van opvangt, zal ik voor zonsopgang gesust worden, als ik dan al niet in stukken ben gescheurd. Ik, Moiraine en Verin, en waarschijnlijk iedere andere vriendin. Het viel niet gemakkelijk samen te zweren als slechts drie vrouwen hiervan wisten, omdat zelfs je boezemvriendin je zou kunnen verraden omdat ze dat haar eerlijke plicht vond. Licht, ik wilde maar dat ik er volkomen zeker van was dat ze geen gelijk zouden hebben. ‘Moiraine heeft hem tenminste veilig onder haar hoede. Ze zal hem leiden en doen wat er gedaan moet worden. Wat heb je me nog meer te vertellen, dochter?’

Bij wijze van antwoord plaatste Verin de leren zak op de tafel en haalde er een gouden hoorn uit. Rond de breed uitlopende kelk stond in zilver een tekst te lezen. Ze legde de Hoorn op tafel en keek de Amyrlin afwachtend aan.

Siuan Sanche hoefde er niet naar toe te lopen om de woorden te lezen. Tia mi aven Moridin isainde vadin. Geen graf weerstaat mijn geschal. ‘De Hoorn van Valere?’ bracht ze met moeite uit. ‘Je bent er de halve wereld mee doorgetrokken, honderden roeden, terwijl de Jagers er overal naar zochten? Licht, vrouw, hij had bij Rhand Altor moeten blijven.’

‘Ik weet het, Moeder,’ zei Verin kalm, ‘maar de Jagers denken allemaal de Hoorn in een groots avontuur te vinden, niet in een leren zak bij vier vrouwen die een zieke jongen wegbrengen. En Rhand zou er niet veel aan hebben.’

‘Wat bedoel je? Hij moet in Tarmon Gai’don strijden. De Hoorn dient de dode helden uit het graf op te roepen voor de Laatste Slag. Heeft Moiraine soms weer een nieuw plannetje bedacht zonder mij te raadplegen?’

‘Moiraine staat hier geheel buiten, Moeder. Wij maken plannen, maar het Rad weeft het Patroon zoals het wil. Rhand was niet de eerste die de Hoorn stak. Martrim Cauton heeft dat gedaan. En Mart ligt nu beneden, stervende door zijn banden met de dolk uit Shadar Logoth. Tenzij wij hem hier kunnen helen.’

Siuan rilde. Shadar Logoth, de dode stad die zo besmet was dat zelfs Trolloks en Myrddraal er niet durfden te komen. Marts lust voor avontuur had hem de dolk doen vinden en heimelijk doen meenemen, waardoor hij verwrongen en besmet werd door het kwaad dat de stad eeuwen geleden had doen sterven. Hij zou eraan sterven. Bij toeval? Of door het Patroon? Ook hij is tenslotte ta’veren. Maar... Mart heeft op de Hoorn geblazen. Dus dan...

‘Zolang Mart leeft,’ ging Verin door, ‘is de Hoorn van Valere voor ieder ander een gewone hoorn. Natuurlijk, als hij sterft, kan iemand anders erop blazen en een nieuwe band met de Hoorn smeden.’ Ze keek onbewogen en onbekommerd door wat ze leek te suggereren. ‘Velen zullen sterven voor dit alles voorbij is, dochter.’ Wie kan ik anders gebruiken om hem te laten schallen f Ik riskeer te veel als ik hem nu nog naar Moiraine terugstuur. Misschien een gaidin. Misschien. ‘Het Patroon moet zijn lot nog bepalen.’

‘Ja, Moeder. En de Hoorn?’

‘Voorlopig,’ zei de Amyrlin eindelijk, ‘zullen we hem ergens verstoppen waar alleen wij tweeën ervan weten. Daarna zal ik overwegen wat we moeten doen.’

Verin knikte. ‘Zoals u zegt, Moeder. Natuurlijk zullen de komende uren een beslissing voor u nemen.’

‘Is dat alles wat je me te vertellen hebt?’ snauwde Siuan Sanche. ‘Als dat zo is, heb ik nu drie wegloopsters onder handen te nemen.’

‘We hebben nog de kwestie van de Seanchanen, Moeder.’

‘Wat is daarmee? Elk rapport vermeldt dat ze op de vlucht zijn geslagen, terug de oceaan over, of waar ze dan ook vandaan kwamen.’

‘Dat schijnt zo, Moeder. Maar ik ben bang dat we opnieuw met ze te maken zullen krijgen.’ Verin trok een leren opschrijfboekje uit haar beurs en begon dat door te bladeren. ‘Ze noemen zichzelf de Thuiskomers, of Zij die thuiskomen, en ze hadden het over de Terugkeer en het opeisen van hun eigen land. Ik heb opgeschreven wat ik erover heb gehoord. Natuurlijk alleen van mensen die hen echt hebben gezien of met ze hebben gesproken.’

‘Verin, je maakt je zorgen over een leeuwvis die in de Zee der Stormen zwemt, terwijl wij te maken hebben met zilvertanden die hier en nu ons net aan flarden bijten.’

De Bruine zuster bleef in haar boekje bladeren. ‘Een passende vergelijking, Moeder, de leeuwvis. Ik heb eens een grote haai gezien die door een leeuwvis naar ondiep water werd gejaagd, waar hij stierf.’ Ze klopte met een vinger op een van de blaadjes. ‘Ja, dit is het ergste. Moeder, de Seanchanen gebruiken de Ene Kracht in de strijd. Ze gebruiken haar als wapen.’

Siuan Sanche perste haar handen voor haar maag tegen elkaar. De verslagen die door postduiven waren gebracht, hadden dat ook vermeld.

Het meeste was van horen zeggen, maar enkele vrouwen hadden geschreven dat ze het zelf hadden gezien. De Kracht als wapen. Iedere pennenstreek op het papier toonde de wilde paniek bij de schrijfsters. ‘Dat bezorgt ons reeds problemen, Verin, en het zal nog erger worden als de verhalen zich verspreiden en aangedikt worden. Maar daar kan ik niets aan doen. Mij is verteld dat deze mensen vertrokken zijn, dochter. Heb je bewijs van het tegendeel?’

‘Nou, nee, Moeder, maar...’

‘Laten we dan tot je dat krijgt er eerst voor zorgen dat we de zilvertanden uit ons net krijgen voor die ook nog gaten in onze boot gaan bijten.’

Met tegenzin deed Verin het opschrijfboekje dicht en stak die terug achter haar riem. ‘Zoals u wilt, Moeder. Wat ik vragen wil, wat bent u van plan met Nynaeve en de andere twee meisjes?’ De Amyrlin aarzelde en dacht na. ‘Voor ik met die drie klaar ben, zullen ze wensen dat ze naar de rivier mochten gaan om zich als visvoer te verkopen.’ Dat was gewoonweg de waarheid, maar die kon op meerdere manieren worden uitgelegd. ‘Goed. Ga zitten en vertel me alles wat die drie hebben gedaan en gezegd in de tijd dat ze bij je waren. Alles.’

13

Straffen

Liggend op haar smalle bed keek Egwene met diepe rimpels in haar voorhoofd naar de dansende schaduwen die haar lampje op het plafond wierp. Ze wilde graag een of ander plan verzinnen, iets doen, of bedenken wat ze hierna kon verwachten. Er kwam niets. De schaduwen waren scherper omlijnd dan haar gedachten. Ze kon het zelfs niet opbrengen om zich zorgen over Mart te maken, maar die schaamte maakte minder indruk dan de benauwende wanden om haar heen. Het was een kaal, vensterloos vertrek, net als alle andere in het Novicekwartier, klein, vierkant en witgeschilderd, met haken aan de muur voor haar spullen, een aan de andere muur vastgezet bed met een klein plankje naast de deur, waarop zij die eerste dagen enkele boeken uit de librije van de Toren had geplaatst. Een wastafel en een krukje vormden de rest van de meubels. De vloerplanken waren bijna wit van al het schrobben; iets wat zij ook had gedaan, op handen en knieën, iedere dag dat ze daar had gewoond, naast al haar andere taken en lessen. Novices leefden simpel, of ze nu een herbergiersdochter uit Emondsveld waren of de erfdochter van Andor. Ze droeg weer de simpele witte Novicekledij. Zelfs haar riem en beurs waren wit, maar ze voelde geen echte blijdschap toen ze dat gehate grijs had kunnen uittrekken. Haar kamer had te veel weg van een kerker. Wat doe ik als ze me willen opsluiten’ In deze kamer. Net een kerker. Met een halsband en...

Ze wierp een blik op de deur – de donkerharige Aanvaarde zou buiten nog steeds de wacht houden, wist ze – en keerde zich naar de witgekalkte muur. Vlak boven de matras zat een gaatje, bijna onzichtbaar, tenzij je wist waar je moest zoeken, een gaatje dat heel lang geleden door Novices in de tussenmuur was geboord. Egwene zorgde ervoor dat ze fluisterde.

‘Elayne?’ Er kwam geen antwoord. ‘Elayne! Slaap je?’

‘Hoe zou ik dat kunnen?’ kwam Elaynes antwoord als een ijle fluistering door het gat. ‘Ik had wel het vermoeden dat we een paar problemen zouden krijgen, maar dit had ik niet verwacht. Egwene, wat gaan ze met ons doen?’

Egwene wist geen antwoord en wat ze vermoedde, wilde ze niet hardop uitspreken. Ze wilde er in het geheel niet aan denken, ik vond ons echt een soort helden, Elayne. Wij hebben de Hoorn van Valere weer veilig terugbezorgd. Wij hebben ontdekt dat Liandrin bij de Zwarte Ajah hoort.’ Haar stem begaf het bijna. De Aes Sedai hadden altijd ontkend dat er een Zwarte Ajah bestond, een Ajah in dienst van de Duistere, en het was bekend dat Aes Sedai heel boos werden op mensen die zelfs maar durfden opperen dat er misschien zo’n Ajah bestond. Maar wij weten dat die echt bestaat. ‘Ze hadden ons als heldinnen moeten ontvangen, Elayne.’

‘Zou en had bouwen geen bruggen,’ zei Elayne. ‘Licht, wat had ik er een hekel aan als mijn moeder dat tegen me zei, maar het is wel waar. Verin zei dat we met niemand over de Hoorn of over Liandrin mochten praten, alleen met haar of de Amyrlin Zetel. Ik denk dat alles anders loopt dan wij denken. Het is oneerlijk. We hebben zoveel meegemaakt, jij hebt zoveel moeten doorstaan. Het is gewoon oneerlijk.’

‘Verin zegt dit. Moiraine zegt dat. Ik weet waarom veel mensen zeggen dat Aes Sedai mensen als poppen bespelen. Ik kan de touwtjes aan mijn lichaam bijna voelen. Wat ze ook doen, het zal iets zijn wat zij goed voor de Toren vinden, en dat houdt niet in dat het ook goed voor ons is.’

‘Maar je wilt ook nog steeds Aes Sedai worden? Of niet dan?’ Egwene aarzelde, maar ze kende het antwoord hierop eigenlijk al. ‘Ja,’ zei ze. ‘Dat wil ik nog steeds. Alleen dan zullen we ooit veilig zijn. Maar ik wil je wel dit zeggen: ik laat me niet sussen!’ Die gedachte was nieuw, spontaan geuit, maar ze besefte dat ze er niets van terug wilde trekken. Het aanraken van de Ware Bron opgeven? Ze kon het voelen, zelfs nu, een gloed net achter haar, de glans net buiten het zicht. Ze onderdrukte haar verlangen ernaar te reiken. Het gevuld zijn met de Ene Kracht opgeven, waardoor ik me meer levend voel dan ooit tevoren? Dat laat ik niet gebeuren! ‘Niet zonder ervoor te vechten.’ Het bleef lange tijd stil aan de andere kant van de muur. ‘Hoe kun je dat verhinderen? Misschien ben jij nu net zo sterk als een van hen, maar we weten beiden te weinig om één Aes Sedai te verhinderen ons van de Ware Bron af te schermen, laat staan tientallen.’

Egwene dacht na. Ten slotte zei ze: ik kan ertussenuit knijpen. Deze keer écht weglopen.’

‘Ze zullen achter ons aankomen, Egwene. Ik weet zeker dat ze dat doen. Als je eenmaal je kunnen hebt getoond, laten ze je niet gaan voor je genoeg geleerd hebt om jezelf niet te doden. Of erdoor te sterven.’ ik ben niet meer het simpele dorpsmeisje van vroeger. Ik heb iets van de wereld gezien. Ik kan uit handen van de Aes Sedai blijven als ik dat wil.’ Ze probeerde even hard zichzelf te overtuigen als Elayne. En als ik nog niet genoeg weet? Niet genoeg van de wereld, met genoeg van de Ene Kracht? Stel dat geleiden me nog steeds kan doden? Ze weigerde eraan te denken. Ik moet nog zoveel leren, ik laat me door hen niet tegenhouden.

‘Mijn moeder zou ons misschien beschermen,’ zei Elayne. ‘Als het waar is, wat die Witmantel zei. Ik had nooit durven denken dat ik nog eens zou hopen dat zoiets waar zou zijn. Maar als dat niet zo is, stuurt mijn moeder me met hetzelfde gemak in de boeien terug naar Tar Valon. Kun jij me leren hoe je in een dorp kunt leven?’ Met knipperende ogen van opwellende tranen lag Egwene naar de witte muur te kijken. ‘Ga je dan met me mee? Als het zover komt, bedoel ik?’

Weer bleef het lang stil, toen klonk een zwak gefluister, ik wil niet gesust worden, Egwene. Ik laat het niet toe! Ik laat het niet toe!’ De kamerdeur sloeg met een harde klap tegen de muur en geschrokken schoot Egwene overeind. In de kamer ernaast hoorde ze eveneens de deur tegen de muur slaan. Faolain stapte glimlachend naar binnen, terwijl haar ogen naar het kleine luistergaatje in de muur gleden. De meeste Novicekamertjes hadden dit soort gaatjes en elke vrouw die Novice was geweest, wist dit.

‘Met je vriendin aan het fluisteren, nietwaar?’ zei de Aanvaarde met de krullen terwijl ze verrassend warm glimlachte. ‘Nou ja, je voelt je eenzaam als je lang moet wachten. Leuk gebabbeld?’ Egwene deed haar mond open en deed die toen weer haastig dicht. Ze mocht een Aes Sedai antwoord geven, had Sheriam gezegd. Niemand anders. Ze keek de Aanvaarde effen aan en wachtte af. Het valse medeleven gleed van Faolains gezicht als water van een dak. ‘Staan, jij. De Amyrlin hoeft niet te wachten op meiden van jouw soort. Je hebt geluk dat ik je bij het binnenkomen niet hoorde. Lopen!’ Van Novices werd verwacht dat ze een Aanvaarde even snel gehoorzaamden als een Aes Sedai, maar Egwene kwam langzaam overeind en nam alle tijd die ze durfde te nemen om haar Novicekleed glad te strijken. Ze schonk Faolain een kniebuiginkje en een klein glimlachje. De woeste trek op het gezicht van de Aanvaarde maakte Egwenes glimlach nog breder voor ze zich wist te beheersen. Het had geen zin Faolain te veel uit te dagen. Haar trillende knieën verbergend liep ze met opgeheven hoofd voor de Aanvaarde de kamer uit. Elayne stond reeds buiten met de andere Aanvaarde en keek trots rond, vastbesloten dapper te blijven. Op de een of andere wijze wist zij de indruk te wekken dat de Aanvaarde niet meer was dan een dienstmeisje met haar handschoenen. Egwene hoopte dat zij het zelf net zo goed deed.

De van balustraden voorziene galerijen van het Novicekwartier besloegen nog vele hogere verdiepingen van deze ronde toren, terwijl tot aan de Novicehof beneden evenveel van galerijen voorziene verdiepingen zichtbaar waren. Er was verder niemand te bekennen. Zelfs als iedere Novice er geweest was, zou slechts amper een kwart van de kamers bezet zijn. Het viertal liep zwijgend de lege galerijen over en de wenteltrap af. Niemand vond de gedachte prettig dat hun stemmen de stille leegte zouden benadrukken.

Egwene was nooit eerder in het gedeelte van de Toren geweest waarin zich de vertrekken van de Amyrlin bevonden. De hoge gangen waren hier zo breed dat er gemakkelijk een wagen door kon rijden. Kleurrijke wandkleden in verschillende stijlen hingen aan de muren, met bloemen, bostafereeltjes, heldendaden en ingewikkelde patronen, sommige zo oud dat het leek of ze na aanraking uit elkaar zouden vallen. Hun schoenen klakten luid op ruitvormige plavuizen in de kleuren van de zeven Ajahs.

Het was er heel rustig. Zo nu en dan schreed een majesteitelijke Aes Sedai langs die geen enkele Aanvaarde of Novice leek te zien; vijf of zes Aanvaarden die zich gewichtig naar hun les of taak spoedden, een werkster druk bezig met schalen of zwabbers of armenvol lakens en handdoeken; enkele Novices met een boodschap, nog gehaaster dan de schoonmaaksters.

Nynaeve en haar begeleidster, Theodrin met haar ranke hals, voegden zich bij hen. Niemand zei iets. Nynaeve droeg nu het kleed van een Aanvaarde, wit met de zeven gekleurde stroken aan de zoom, maar de band met de beurs om haar middel was van haarzelf. Ze keek zowel Egwene als Elayne geruststellend aan en omhelsde hen kort. Egwene was zo opgelucht weer een vriendelijk gezicht te zien dat ze op haar beurt Nynaeve omarmde en er amper bij stilstond dat Nynaeve hen als kinderen troostte, maar toen ze verder liepen gaf Nynaeve van tijd tot tijd een harde ruk aan haar dikke vlecht.

Er kwamen maar heel weinig mannen in dit gedeelte van de Toren en Egwene zag er slechts twee: zwaardhanden die liepen te praten, de een met zijn zwaard opzij, de ander met het zwaard op de rug. De een was klein en slank, zelfs tenger, de ander haast even breed als lang, maar beiden bewogen zich met een levensgevaarlijke gratie. Hun van kleur veranderende mantels zorgden ervoor dat je hen niet lang in het oog kon houden; soms leken er stukken van hun lichaam op te gaan in de gangmuren. Ze zag Nynaeve naar hen kijken en schudde haar hoofd. Ze moet echt iets aan Lan doen. Als iemand van ons na vandaag nog iets kan doen.

De wachtkamer bij het werkvertrek van de Amyrlin Zetel was indrukwekkend genoeg voor een paleis, hoewel de verspreid staande stoelen heel eenvoudig waren, maar Egwene had alleen oog voor Leane Sedai. De Hoedster droeg haar smalle ambtsstola, blauw om te tonen dat ze vanuit de Blauwe Ajah was verheven, en haar gezicht leek uit gladde bruine steen gehouwen. Er was niemand anders aanwezig. ‘Hebben ze nog problemen gegeven?’ De afgemeten manier van spreken van de Hoedster liet niets merken van boosheid of mededogen. ‘Nee, Aes Sedai,’ zeiden Theodrin en de Aanvaarde met de appelwangetjes tegelijk.

‘Deze moest aan haar lurven worden meegetrokken, Aes Sedai,’ zei Faolain, in Egwenes richting knikkend. De Aanvaarde klonk gebelgd. ‘Ze stribbelt tegen alsof ze vergeten is wat de tucht van de Witte Toren inhoudt.’

‘Leiding geven betekent duwen noch trekken,’ merkte Leane op. ‘Ga naar Marris Sedai, Faolain, en vraag of jij je hierover mag bezinnen terwijl je de paden in de Lentetuin aanharkt.’ Ze stuurde Faolain en de twee andere Aanvaarden weg. Die maakten een diepe kniebuiging, die Faolain benutte voor een woedende blik op Egwene. De Hoedster schonk geen enkele aandacht aan hun vertrek, maar bleef de drie achtergebleven vrouwen strak aankijken. Ze tikte met haar wijsvinger tegen haar lippen, tot Egwene het idee kreeg dat ze alledrie tot in de puntjes werden uitgetekend en gewogen. Nynaeves ogen begonnen woest te fonkelen en ze hield haar vlecht stevig beet. Ten slotte wees Leane naar de deuren van de Amyrlins werkkamer. In het donkere hout van beide deurhelften was het Grote Serpent dat in zijn staart bijt, levensgroot uitgesneden. Treed binnen,’ zei ze. Nynaeve stapte meteen naar voren en opende een van de deuren. Daardoor kwam Egwene eveneens in beweging. Elayne hield haar hand stevig vast, maar ook Egwene zocht haar steun. Leane volgde hen en stelde zich bij de zijmuur op, ongeveer halverwege tussen het drietal en de tafel in de kamer.

De Amyrlin Zetel zat achter die tafel en bekeek wat papieren. Ze keek niet op. Eenmaal deed Nynaeve haar mond open, maar sloot die meteen weer na een scherpe blik van de Hoedster van de Kronieken. Naast elkaar stond het drietal voor de tafel te wachten. Egwene probeerde niet te schuifelen. Het duurde heel lang – het leken wel uren – voor de blauwe ogen van de Amyrlin ieder afzonderlijk aanstaarden en toen besloot Egwene dat ze best langer had willen wachten. De blik van de Amyrlin voelde als twee scherpe ijspegels die zich in haar hart boorden. De kamer was koel, maar het zweet gleed langs haar ruggengraat omlaag.

‘Zo!’ zei de Amyrlin eindelijk. ‘Onze wegloopsters zijn terug.’

‘We zijn niet weggelopen, Moeder.’ Nynaeve probeerde zichtbaar kalm te blijven, maar haar stem trilde van emotie. Boosheid, herkende Egwene. Nynaeves sterke wil werd te vaak begeleid door woede. ‘Liandrin zei tegen ons dat we met haar mee moesten en...’ Ze zweeg toen de Amyrlin hard met de vlakke hand op het tafelblad sloeg. ‘Gebruik Liandrins naam hier niet, kind,’ snauwde de Amyrlin. Leane keek streng toe.

‘Moeder, Liandrin is van de Zwarte Ajah!’ barstte Elayne los. ‘Dat is bekend, kind. Ons vermoeden grenst bijna aan zekerheid. Enkele maanden geleden heeft Liandrin de Toren verlaten en twaalf andere... vrouwen zijn met haar meegegaan. Ze zijn daarna nergens meer gezien. Voor hun vertrek probeerden ze in de opslagruimtes van de angrealen en sa’angrealen te komen. Ze slaagden erin een vertrek binnen te komen waar de kleinere ter’angrealen liggen. Ze hebben er een aantal gestolen, waaronder enkele waarvan we het gebruik niet kennen.’ Nynaeve staarde de Amyrlin met afgrijzen aan en Elayne wreef opeens over haar armen, alsof ze het koud had. Egwene besefte dat ze eveneens beefde. Vele malen had ze zich een voorstelling van hun terugkomst gemaakt: Liandrin opzoeken en haar beschuldigen, en haar dan gestraft zien. Het was haar echter nooit gelukt een passende straf te bedenken voor de misdaden van de Aes Sedai met het poppengezicht. Ze had zelfs vaak gedroomd van een terugkeer waarbij Liandrin doodsbenauwd voor haar komst op de vlucht was geslagen. Maar zoiets als dit had ze nooit kunnen bedenken. Als Liandrin en de anderen – ze had niet echt willen geloven dat er nog anderen waren – die voorwerpen uit de Eeuw der Legenden hadden gestolen, viel niet te zeggen wat ze ermee konden doen. Het Licht zij dank dat ze geen sa’angreaal hebben bemachtigd, dacht ze. Het andere was al erg genoeg. Een sa’angreaal deed hetzelfde als een angreaal, zodat een Aes Sedai veel meer Kracht kon geleiden dan ze veilig zonder hulp kon doen, maar hij was veel sterker en zeldzamer. Ter’angrealen waren iets heel anders. Er waren er meer van dan van de andere twee soorten, maar toch nog zeldzaam. Een ter’angreaal gebruikte de Ene Kracht zelfstandig, terwijl de andere een geleidster steunden en niemand begreep echt goed hoe. Vele werkten alleen voor iemand die kon geleiden en hadden echt geleiding van de Kracht nodig, terwijl andere voor iedereen deden wat ze deden. Terwijl de angrealen en sa’angrealen die Egwene kende, vrij klein waren, kon een ter’angreaal elke afmeting hebben. Elk voorwerp was blijkbaar door die Aes Sedai van drieduizend jaar geleden vervaardigd om iets bepaalds te doen, en in latere eeuwen waren er Aes Sedai gestorven toen ze wilden uitzoeken wat ze deden. Ze waren gestorven of hun vermogen tot geleiden was volkomen opgebrand. Er waren zusters van de Bruine Ajah die hun hele leven aan de studie van deze ter’angrealen wijdden.

Sommige werden wel gebruikt, maar waarschijnlijk niet voor hun oorspronkelijke doel. De dikke witte staf die de Aanvaarden vasthielden wanneer ze de Drie Geloften aflegden om tot Aes Sedai te worden verheven, was een ter’angreaal die hen even vast aan de geloften bond als wanneer die in hun hersens werd gebrand. Een andere ter’angreaal stond in de zaal van de laatste proeve, waar een Novice werd aanvaard. En dan waren er nog heel veel die niemand kon laten werken of die helemaal geen nut leken te hebben.

Waarom hebben ze dingen meegenomen waarvan niemand weet hoe je ze moet gebruiken? vroeg Egwene zich af. Misschien weet de Zwarte Ajah het wel! Die mogelijkheid maakte haar misselijk. Dat kon weleens even erg zijn als een sa’angreaal in handen van een Duistervriend. ‘De diefstal,’ vervolgde de Amyrlin op een toon die even koud was als haar ogen, ‘was nog het minste. Er zijn die nacht drie zusters gestorven, evenals twee zwaardhanden, zeven wachten en negen bedienden. Er is gemoord om hun diefstal en vlucht te verbergen. Misschien niet het bewijs dat ze tot de... Zwarte Ajah’ – het kwam er knarsend uit – ‘behoorden, maar slechts weinig mensen geloven het tegendeel. Ik evenmin om je de waarheid te zeggen. Als er viskoppen en bloed in het water drijven, hoef je de zilvertanden niet te zien om te weten dat ze er zijn.’

‘Waarom worden we dan als misdadigsters behandeld?’ wilde Nynaeve weten. ‘Wij werden bedrogen door een vrouw van de... van de Zwarte Ajah. Dat moet volgens mij toch volstaan om ons vrij te pleiten van wat we hebben misdaan.’

De Amyrlin liet een vreugdeloze blaffende lach horen. ‘Denk je dat echt, kind? Misschien is het je redding dat niemand in de Toren, afgezien van Verin, Leane en ik, vermoedt dat jullie iets met Liandrin te maken hebben. Als dat bekend was, om nog maar te zwijgen van jullie spelletje met de Witmantels – je hoeft niet zo verbaasd te kijken: Verin heeft me alles verteld – als bekend was dat jullie hier met Liandrin waren weggegaan, zou de Zaal best eens kunnen beslissen dat jullie drieën vóór je volgende zucht worden gesust.’

‘Dat is niet eerlijk,’ zei Nynaeve. Leane bewoog, maar Nynaeve ging verder. ‘Het is niet eerlijk! Het...’

De Amyrlin stond op. Meer dan dat deed ze niet, maar het bracht Nynaeve tot zwijgen.

Egwene vond het verstandig dat Nynaeve haar mond hield. Ze had altijd gedacht dat Nynaeves karakter en wil sterker waren dan van wie dan ook. Tot ze de vrouw met de zevenkleurige stola had ontmoet. Beheers je alsjeblieft, Nynaeve. We zijn nog kinderen, kleuters die voor hun moeder staan, en deze Moeder kan veel ergere dingen doen dan ons een draai om de oren geven.

Ze had de indruk dat in de woorden van de Amyrlin een uitweg werd aangeboden, maar ze wist niet zeker welke. ‘Moeder, vergeef me dat ik wat zeg, maar wat hebt u met ons voor?’

‘Met jullie vóór, kind? Ik ben van plan jou en Elayne te straffen omdat je de Toren zonder toestemming hebt verlaten en Nynaeve omdat ze de stad zonder toestemming heeft verlaten. Allereerst zal Sheriam Sedai jullie naar haar kamer laten komen, waar ze jullie in mijn opdracht zal tuchtigen, zodat je de volgende week zult verlangen naar een kussen als je gaat zitten. Ik heb dit reeds aan de Novices en Aanvaarden laten aankondigen.’

Egwene stond verrast met haar ogen te knipperen. Elayne liet een hoorbaar gegrom horen, rechtte haar rug en mompelde iets binnensmonds. Nynaeve was de enige die het onvervaard leek te slikken. Straf, in de vorm van meer werk of iets anders, was steeds een zaak tussen de Meesteresse der Novices en de vrouw die bij haar moest komen. Het waren meestal Novices, maar het kon ook een Aanvaarde treffen die te ver was gegaan. Sheriam houdt het altijd onder vier ogen, dacht Egwene somber. Ze kan het niet iedereen hebben verteld. Maar liever dat dan opgesloten te worden. Dan gesust te worden. ‘De mededeling is uiteraard een deel van de straf,’ vervolgde de Amyrlin alsof ze Egwenes gedachten had gelezen. ‘Ik heb ook laten mededelen dat jullie drieën te werk worden gesteld in de keukens, om tot nader order potten en pannen te schuren. Ik heb het gerucht laten verspreiden dat jullie misschien de rest van je leven op die nadere order mogen wachten. Hoor ik bezwaren?’

‘Nee, Moeder,’ zei Egwene snel. Nynaeve zou de grootste hekel aan het boenen hebben. Het kan nog erger, Nynaeve. Licht, het kan veel en veel erger. Nynaeves neusvleugels waren opgevlamd, maar ze gaf een stijf knikje.

‘En jij, Elayne?’ zei de Amyrlin. ‘De erfdochter van Andor is een zachtere behandeling gewend.’

‘Ik wil Aes Sedai worden, Moeder,’ zei Elayne ferm. De Amyrlin raakte een papier aan dat voor haar lag en leek het even te bekijken. Toen ze haar hoofd ophief, was haar glimlach allesbehalve prettig. ‘Als een van jullie zo dwaas was geweest een ander antwoord te geven, dan zou ik aan deze waslijst nog iets voor boetedoening hebben toegevoegd, waardoor het je zou hebben gespeten ooit geboren te zijn. Je als onnadenkende kinderen uit de Toren laten wegsmoezen... Zelfs een kleuter zou die val nog hebben gezien. Ik zal jullie leren na te denken, of anders gebruik ik jullie om de kieren in de waterpoorten te dichten.’

Egwene merkte dat ze in stilte dank stamelde. Ze kreeg kippenvel toen de Amyrlin doorsprak.

‘Zo, en dan nu over wat ik verder met jullie van plan ben. Het lijkt of jullie je vaardigheid in het geleiden aanzienlijk hebben ontwikkeld sinds je vertrek uit de Toren. Jullie hebben veel geleerd. Waaronder enkele dingen,’ voegde ze er scherp aan toe, ‘waarvan ik zal zorgen dat jullie ze weer snel afleren!’

Nynaeve verraste Egwene door te zeggen: ‘Ik weet dat we... dingen hebben gedaan... die we niet zouden moeten doen, Moeder. Ik verzeker u dat wij ons best zullen doen te leven alsof we de Drie Geloften hadden afgelegd.’

De Amyrlin gromde. ‘Zorg ervoor dat je dat doet,’ zei ze droogjes. ‘Als ik kon, zou ik je vanavond al de Eedstaf in handen leggen, maar die is voorbehouden aan je verheffing tot Aes Sedai. Ik moet maar vertrouwen op je gezond verstand – als jullie dat bezitten – ter bescherming van jezelf. Zoals de zaken er nu voor staan, zullen jullie, Egwene en Elayne, Aanvaarde worden.’

Elayne snakte naar adem en Egwene stamelde een geschokt ‘Dank u wel. Moeder.’ Leane bewoog. Egwene dacht dat de Hoedster er niet gelukkig mee was. Niet verbaasd – ze had blijkbaar geweten dat het kwam – maar zeker niet gelukkig.

‘Bedank me maar niet. Jullie vaardigheden zijn te sterk ontwikkeld om nog Novice te blijven. Sommigen zullen vinden dat de ring jullie nog niet behoort toe te komen, niet na wat jullie hebben uitgespookt, maar als ze jullie tot aan de ellebogen het vieze vet uit pannen zien boenen, zal de kritiek wel verstommen. En als jullie denken dat het een soort beloning is, dien je goed te beseffen dat de eerste weken als Aanvaarde gebruikt worden om de rotte vis uit de mand met goede te schudden. In de komende paar weken zal jullie zwaarste Novicedag een lieve droom lijken naast de lichtste les aan een Aanvaarde. Ik vermoed dat sommige begeleidsters jullie strenger op de proef zullen stellen dan zij strikt genomen behoren te doen, maar ik neem aan dat jullie niet zullen klagen. Of wel?’

Ik kan leren, dacht Egwene. Mijn eigen lessen kiezen. Ik kan leren over de dromen, leren hoe...

De glimlach van de Amyrlin sneed elke verdere gedachte af. Die glimlach maakte duidelijk dat de zusters volkomen vrij waren met hen te doen wat ze maar wilden, zolang het drietal maar in leven bleef. Nynaeves gezicht was een mengeling van diep medelijden en ontzette herinnering aan haar eerste weken als Aanvaarde. Alles bijeengenomen was het voldoende om Egwene een brok te laten wegslikken. ‘Nee, Moeder,’ zei ze zwakjes. Elayne fluisterde hees hetzelfde. ‘Dat is het dan. Je moeder was niet al te blij met je verdwijning, Elayne.’

‘Weet ze het dan?’ piepte Elayne.

Leane snoof en de Amyrlin trok een wenkbrauw hoog op en zei: ik kon het toch moeilijk verzwijgen. Je bent haar misgelopen, want een maand geleden was ze hier, dus wellicht heb je geboft. Je zou niet levend van haar zijn weggekomen. Ze was zo boos dat ze een roeispaan kon doorbijten, vanwege jou, mij en de Witte Toren.’ ik kan het me voorstellen. Moeder,’ zei Elayne zwakjes, ik denk van niet, kind. Je hebt misschien een eind gemaakt aan een traditie die nog van vóór Andor stamde. Een traditie die sterker was dan veel wetten. Morgase weigerde Elaida mee te laten gaan. Voor de eerste keer in eeuwen heeft de koningin van Andor geen Aes Sedai als raadgeefster. Ze eiste dat je na je terugkomst onmiddellijk zou worden teruggestuurd naar Caemlin. Ik heb haar weten te overtuigen dat het voor jou veiliger was als je hier nog wat langer bleef om te leren. Ze stond ook op het punt je twee broers hun lessen van de zwaardhanden te verbieden. Zij hebben haar dat uit het hoofd weten te praten. Ik weet nog steeds niet hoe.’

Elayne leek in gedachten verzonken en zag in haar geest misschien een woedende Morgase. Ze rilde. ‘Gawein is mijn broer,’ zei ze afwezig. ‘Galad niet.’

‘Doe niet zo kinderlijk,’ antwoordde de Amyrlin. ‘Als jullie dezelfde vader hebben, is ook Galad je broer, of je hem nou mag of niet. Ik wil dat kinderachtige gedoe niet meer bij je zien, kind. Een zekere mate van domheid kan een Novice worden toegestaan, maar het wordt bij geen enkele Aanvaarde geduld.’

‘Ja, Moeder,’ zei Elayne sip.

‘De koningin heeft bij Sheriam een brief voor je achtergelaten. Behalve veel scheldwoorden meen ik dat ze haar beslissing uiteenzet om jou naar huis te halen, zodra dat veilig voor je is. Ze is er zeker van dat je op z’n hoogst binnen enkele maanden al kunt geleiden zonder gevaar te lopen jezelf te doden.’

‘Maar ik wil leren, Moeder.’ Het ijzer was in Elaynes stem terug, ik wil Aes Sedai worden.’

De glimlach van Siuan Sanche was nog grimmiger dan haar vorige. ‘Maar goed dat je dat wenst, kind, omdat het niet mijn bedoeling is dat Morgase jou terugkrijgt. Jij bent in aanleg sterker dan elke andere Aes Sedai in de laatste duizend jaar en ik laat je niet vertrekken voor je zowel de stola als de ring hebt verdiend. Al moet ik je daarvoor tot worst vermalen. Ik laat je niet gaan! Heb je dat goed begrepen?’

‘Ja, Moeder.’ Elayne leek niet op haar gemak en Egwene kon het zich voorstellen. Gevangen tussen de koningin van Andor en de Witte Toren was je net een handdoek tussen mee honden, een lap stof in de tanden van Morgase van Andor en de Amyrlin Zetel. Mocht Egwene ooit Elaynes toekomstige rijkdom en troon hebben benijd, op dit moment deed ze dat zeker niet.

Opeens zei de Amyrlin: ‘Leane, breng Elayne naar Sheriams kamer. Ik heb nog enkele woorden tegen dit tweetal te zeggen. Woorden waarvan ik niet denk dat ze die graag zullen horen.’ Egwene wisselde een korte verbaasde blik met Nynaeve en de zorgen losten hun onderlinge spanning een ogenblik op. Wat wil ze ons vertellen wat Elayne niet mag horen? Het kan me niet schelen, zolang ik mijn studie maar mag afmaken. Maar waarom moet Elayne weg? Elaynes gezicht toonde een grimas toen ze van Sheriams kamer hoorde, maar ze rechtte haar rug toen Leane naast haar kwam staan. ‘Zoals u beveelt, Moeder,’ zei ze vormelijk terwijl ze zichzelf met wijd zwierende rok liet zakken voor een volmaakte kniebuiging, ‘zo zal ik gehoorzamen.’ Met opgeheven hoofd volgde ze Leane.

14

De scherpe prik van doorns

Aanvankelijk zweeg de Amyrlin Zetel een poosje – ze liep naar de hoge spitsboogramen en keek over het balkon naar de tuin beneden, met haar handen op de rug, de vingers verstrengeld. Het duurde heel lang voor ze sprak, en ze bleef met haar rug naar het tweetal staan. ‘Het ergste heb ik kunnen stilhouden, maar hoelang zal dat zo blijven? De bedienden weten niets van de gestolen ter’angrealen, en ze leggen geen verband tussen de moorden en het vertrek van Liandrin en de anderen. Het was niet gemakkelijk dat klaar te spelen met al dat geroddel. Zij nemen aan dat hun dood het werk van Duistervrienden is. En dat waren die dertien ook. Er gaan reeds geruchten in de stad dat Duistervrienden de Toren zijn binnengedrongen en moorden hebben gepleegd. Er was geen enkele manier om dat tegen te houden. Het doet onze naam weinig goed, maar het is tenminste beter dan de waarheid. Buiten de Toren weet gelukkig niemand dat er Aes Sedai zijn vermoord en hierbinnen heel weinig mensen. Duistervrienden in de Toren. Bah! Mijn hele leven heb ik ontkend dat zoiets kon bestaan. Ik kan hun aanwezigheid niet toestaan. Ik zal ze aan de haak slaan, hun ingewanden eruit halen en ze te drogen hangen.’

Nynaeve keek Egwene onzeker aan – maar minder onzeker dan Egwene was – en haalde toen diep adem. ‘Moeder, krijgen we nog meer straf? Naast waar u ons al toe hebt veroordeeld?’ De Amyrlin keek om; haar ogen verborgen in de schaduw. ‘Meer straf? Dat mag je wel zeggen. Sommigen zullen beweren dat ik jullie een geschenk heb gegeven door je tot Aanvaarde te verheffen. Voel nu hoe die rozen prikken.’

Ze schreed kordaat terug naar haar stoel en ging zitten. Toen leek ze haar haast weer te vergeten. Of weer onzeker te worden. Het zien van een Amyrlin Zetel die onzeker was, deed Egwenes maag verkrampen. De Amyrlin Zetel was altijd zeker, altijd vastberaden en doelgericht. De Amyrlin was vleesgeworden kracht. Ondanks haar eigen ongevormde kracht bezat de vrouw aan de andere kant van de tafel genoeg kennis en ervaring om haar rond een spoelklos te draaien. Haar opeens te zien aarzelen – als een meisje dat in een vijver moet duiken zonder te weten hoe diep het is en of de bodem uit modder of rotsen bestaat – dit te zien verkilde Egwene tot op haar botten. Wat bedoelt ze, echt te voelen hoe die rozen prikken? Licht, wat heeft ze met ons voor?

De Amyrlin streek met een vinger over het handgesneden zwarte kistje op de tafel voor haar en ze staarde ernaar alsof ze naar iets erachter keek. ‘De kwestie is wie ik kan vertrouwen,’ zei ze zachtjes. ‘Ik zou eigenlijk Leane en Sheriam moeten vertrouwen. Maar durf ik het aan? Verin?’ Haar schouders schokten van een vlugge, stille lach. ‘Ik vertrouw Verin al meer toe dan mijn eigen leven, maar hoe ver kan ik daarmee gaan? Moiraine?’ Ze zweeg even. ‘Ik heb altijd geloofd dat ik Moiraine kon vertrouwen.’

Egwene schuifelde heen en weer, niet op haar gemak. Hoeveel wist de Amyrlin? Het was niet het soort vraag dat je kon stellen, niet aan de Amyrlin Zetel. Weet u dat een jongeman uit mijn dorp, een man met wie ik dacht te trouwen, de Herrezen Draak is? Weet u dat twee van uw Aes Sedai hem helpen? Ze was er in ieder geval zeker van dat de Amyrlin niet wist dat ze vannacht van hem droomde dat hij van Moiraine was weggelopen. Dat wist ze bijna wel zeker. Ze hield haar mond. ‘Waar hebt u het over?’ wilde Nynaeve weten. De Amyrlin keek haar aan en ze matigde haar toon toen ze eraan toevoegde: ‘Vergeef me Moeder, maar krijgen we nog meer straf? Ik begrijp dit gepraat over vertrouwen niet. Als u mijn mening wilt horen: Moiraine is niet te vertrouwen.’

‘Dat is jouw mening, hè?’ zei de Amyrlin. ‘Amper een jaar je dorp uit en je meent al genoeg van de wereld te weten om een betrouwbare Aes Sedai te herkennen. Een scheepsmeester te zijn, maar nog amper een zeil kunnen bijzetten!’

‘Ze bedoelde er niets mee, Moeder,’ zei Egwene, maar ze wist dat Nynaeve dat precies had bedoeld. Ze wierp een waarschuwende blik op Nynaeve, die een felle ruk aan haar vlecht gaf maar gelukkig haar mond hield.

‘Tja, wie zal het zeggen?’ peinsde de Amyrlin. ‘Vertrouwen is soms even glibberig als een mand vol aal. Het punt is dat ik alleen jullie tweeën heb om mee te werken, jong riet.’

Nynaeves mond verstrakte, hoewel haar stem gelijkmatig bleef. ‘Jong riet, Moeder?’

De Amyrlin ging door of er niets was gezegd. ‘Liandrin heeft geprobeerd jullie hoofd in een fuik te steken en het kan heel goed zijn dat ze vertrokken is omdat ze van jullie terugkomst heeft gehoord. Jullie konden haar ontmaskeren, ik mag dus aannemen dat jullie geen... Zwarte Ajah zijn. Ik zou liever schubben en afval slikken,’ mompelde ze, ‘maar ik veronderstel dat ik aan die naam zal moeten wennen.’ Egwene staarde haar geschokt met open mond aan – Zwarte Ajah! Wijf! Licht! - maar Nynaeve blafte: ‘Dat zijn we zeker niet. Hoe durft u zoiets te zeggen. Hoe durft u er zelfs maar aan te denken?’

‘Als je aan me twijfelt, kind, ga je gang,’ zei de Amyrlin met harde stem. ‘Misschien beschik je soms over de kracht van een zuster, maar je bent nog geen Aes Sedai, in de verste verte niet. Nou? Spreek je uit, als je meer te zeggen hebt. Ik beloof je dat je jankend om vergeving zult smeken. “Jong riet?” Ik zal je breken als een rietje! Mijn geduld is op.’

Nynaeves mond bewoog hevig. Ten slotte sterkte ze zich echter en haalde kalm adem. ‘Vergeef me, Moeder. Maar u zou zoiets... We zijn geen... Zoiets zouden we nooit doen.’

Met een strakke glimlach leunde de Amyrlin achterover. ‘Zo, zo, je kunt je dus wel beheersen als je dat wilt. Ik moest het weten.’ Egwene vroeg zich af of het een proef was geweest. Nog steeds lag er iets straks rond de ogen van de Amyrlin, een aanduiding dat haar geduld misschien was uitgeput, ik had graag een manier gevonden om je de stola om te leggen, dochter. Verin vertelde me dat je al bijna net zo sterk bent als elke andere vrouw in de Toren.’

‘De stola!’ zuchtte Nynaeve. ‘Aes Sedai? Ik?’

De Amyrlin maakte een klein wegwerpgebaar, maar ietwat bedroefd, alsof ze het niet kwijt wilde. ‘Zinloos iets te verlangen wat onmogelijk is. Ik kan je niet tot zuster verheffen en je tegelijk aan het boenen zetten. Verin vertelde me eveneens dat je nog steeds niet bewust kunt geleiden, tenzij je woedend bent. Ik hield me klaar om je van de Ware Bron af te snijden, als je de kleinste poging had gewaagd om saidar te omarmen. De laatste proeven voor de stola vereisen van de Aanvaarde dat ze volmaakt kalm blijft onder druk. Uiterst grote druk. Zelfs ik kan en wil die eis niet opzij schuiven.’ Nynaeve leek stomverbaasd. Ze staarde de Amyrlin Zetel met open mond aan.

‘Ik begrijp het niet, Moeder,’ zei Egwene een ogenblik later. ‘Ik neem aan dat je zoiets ook niet kunt begrijpen. Jullie tweeën zijn de enigen in de Toren waarvan ik volkomen zeker kan zijn dat jullie geen Zwarte Ajah zijn.’ De mond van Siuan Sanche vertrok nog steeds bij die woorden. ‘Liandrin en haar twaalf zijn weg, maar zijn ze allemaal vertrokken? Of hebben ze enkelen van hun soort achtergelaten, als een boomstam in ondiep water, die je niet ziet voor er een gat in je boot zit? Wellicht ontdek ik dat te laat, maar ik laat Liandrin en de anderen niet onbestraft na wat ze hebben gedaan. Straf voor hun diefstal en helemaal voor de doden. Niemand zal mijn zusters vermoorden en straffeloos ontkomen. Ik laat niet toe dat dertien geoefende Aes Sedai de Schaduw dienen. Ik ben van plan ze te vinden en hen te sussen!’

‘Ik snap niet wat dat met ons heeft te maken,’ zei Nynaeve langzaam. Ze keek niet alsof ze haar gedachten aangenaam vond. ‘Alleen dit, kind. Jullie tweeën zullen mijn speurhonden worden en jacht maken op de Zwarte Ajah. Niemand zal dat van jullie vermoeden, niet van twee half geoefende Aanvaarden die ik in het openbaar heb vernederd.’

‘Dat is waanzin!’ Zodra de Amyrlin haar bedoeling had duidelijk gemaakt, sperden Nynaeves ogen zich wijd open en werden de knokkels van haar hand om de vlecht wit en strak. Ze beet haar woorden af en spoog ze uit: ‘Het zijn allemaal volleerde Aes Sedai. Egwene is nog niet eens verheven tot Aanvaarde en u weet dat ik uit mezelf niet eens genoeg kan geleiden om een kaars aan te steken, tenzij ik kwaad ben. Zo hebben we toch geen enkele kans?’

Egwene knikte instemmend. Haar tong plakte aan haar gehemelte. Jacht maken op de Zwarte Ajah? Ik jaag nog liever met een rietje op een bergbeer! Ze probeert ons alleen maar bang te maken, ons nog meer strafte geven. Dat moet wel! Als de Amyrlin Zetel dat inderdaad probeerde, slaagde ze daar wonderwel in.

De Amyrlin knikte eveneens instemmend. ‘Alles wat je zegt, is waar. Maar wat pure kracht betreft, zijn jullie allebei meer dan gewaagd aan Liandrin en zij is de sterkste van de dertien. Maar zij zijn ervaren en jullie niet, en jij, Nynaeve, hebt tot nog toe je beperkingen. Maar om de boot aan land te krijgen, moet je roeien met de riemen die je hebt, zelfs als het maar rietstengels zijn.’

‘Maar ik zou nutteloos zijn,’ barstte Egwene los. Haar stem sloeg over, maar ze was te bang om zich erover te schamen. Ze meent het! O, Licht, ze meent het! Liandrin heeft me aan de Seanchanen verraden en nu wil ze dat ik op dértien van haar soort ga jagen! ‘Mijn studie, mijn lessen, het werk in de keuken. Anaiya Sedai wil zeker doorgaan met de proeven om te zien of ik een Droomster ben. Ik zal amper tijd over hebben om te slapen en te eten. Hoe kan ik dan nog ergens jacht op maken?’

‘Je zult die tijd moeten maken,’ zei de Amyrlin opnieuw koel en bedachtzaam, alsof een jacht op de Zwarte Ajah even zwaar was als gangen vegen. ‘Als Aanvaarde kun je binnen zekere beperkingen je eigen studie en tijd bepalen. En de regels voor Aanvaarden zijn wat gemakkelijker. Een beetje. Ze moeten worden gevonden, kind.’ Egwene keek Nynaeve aan, maar die zei alleen: ‘Waarom staat Elayne hier niet bij? Vast niet omdat u denkt dat ze bij de Zwarte Ajah hoort. Is het omdat ze de erfdochter van Andor is?’

‘Bij de eerste haal een vol net, kind. Als het kon, zou ik haar er ook bij willen halen, maar momenteel baart Morgase me al meer dan genoeg zorgen. Als ik haar schoon en ingebakerd op het juiste pad heb, kan Elayne er misschien bijkomen. Misschien.’

‘Laat Egwene er dan ook buiten,’ zei Nynaeve. ‘Ze is amper volwassen. Ik zal wel alleen voor u op jacht gaan.’ Egwene maakte een protesterend geluid – Ik bén geen meisje meer! – maar de Amyrlin was haar voor.

‘Ik gebruik jullie niet als aas, kind. Als ik er honderd als jullie had, zou ik er nog steeds niet gelukkig mee zijn, maar ik heb alleen jullie tweeën, dus zullen het er twee moeten zijn.’

‘Nynaeve,’ zei Egwene, ‘ik begrijp je niet. Je wilt dit dus doen.’

‘Niet dat ik echt wil,’ zei Nynaeve behoedzaam, ‘maar ik maak liever jacht op ze dan dat ik me zit af te vragen of de Aes Sedai die me les geeft, in werkelijkheid een Duistervriend is. En wat ze ook van plan zijn, ik wil niet als slachtoffer afwachten tot ze klaar zijn.’ Egwene nam een besluit en voelde zich misselijk. ‘Dan doe ik mee. Ik wil net zo min als jij twijfelen en afwachten.’ Nynaeve wilde wat terugzeggen en Egwene voelde een flits van boosheid, een hele opluchting na alle angst. ‘En waag het niet opnieuw te zeggen dat ik te jong ben. Ik kan tenminste geleiden wanneer ik dat wil. Meestal. Ik ben geen klein meisje meer, Nynaeve.’

Nynaeve stond aan haar vlecht te plukken en zei geen woord. Ten slotte ontspande ze zich. ‘Nee, dat ben je niet meer. Ik heb mezelf voorgehouden dat jij een vrouw bent geworden, maar ik neem aan dat ik het niet echt geloofde. Meisje, ik... Nee, vrouw. Vrouw, ik hoop dat je beseft dat je samen met mij in een ziedende kookketel stapt en dat het vuur al is aangestoken.’

‘Ik weet het.’ Egwene was trots dat haar stem amper trilde. De Amyrlin glimlachte alsof het haar plezier deed, maar in haar blauwe ogen trilde iets waardoor Egwene vermoedde dat zij van tevoren had geweten hoe hun beslissing zou uitvallen. Heel even voelde ze de koordjes van de poppenspeler weer aan haar armen en benen. ‘Verin...’ De Amyrlin aarzelde en mompelde toen voor zich uit: ‘Als ik dan toch iemand moet vertrouwen, moet zij het maar zijn. Ze weet al evenveel als ik, misschien meer.’ Haar stem klonk krachtiger. ‘Verin zal jullie alles mededelen wat van Liandrin en de anderen bekend is. Ze zal jullie een lijst van de gestolen ter’angrealen en hun werking geven. Als dat bekend is tenminste. Wat de achtergebleven Zwarte Ajah in de Toren betreft... Luister, kijk en pas op met de vragen die je stelt. Wees als een muis. Bij de minste verdenking breng je aan mij verslag uit. Ik zal zelf een oogje in het zeil houden wat jullie betreft. Niemand zal dat vreemd vinden na jullie vergrijp en straf. Jullie kunnen me verslag doen wanneer ik kom kijken. Denk eraan dat ze hebben gedood. Ze doen het moeiteloos opnieuw.’

‘Alles goed en wel,’ zei Nynaeve, ‘maar we zijn nog steeds Aanvaarden en we jagen op Aes Sedai. Iedere zuster kan ons opdragen iets te doen of ons wegsturen om haar was te verzorgen en wij kunnen slechts gehoorzamen. Er zijn kamers en zalen waar wij niet mogen komen, dingen die we niet mogen doen. Licht, zelfs als we zeker weten dat een zuster van de Zwarte Ajah is, kan ze de wacht opdragen ons in onze kamer op te sluiten en hij zou dat doen. Ze luisteren zeker niet naar een Aanvaarde als ze een Aes Sedai moeten gehoorzamen.’

‘Je zult grotendeels moeten werken binnen de beperkingen van een Aanvaarde,’ zei de Amyrlin. ‘Het idee is dat niemand jullie verdenkt. Maar...’ Ze deed het zwarte kistje op haar tafel open, aarzelde, keek naar de twee vrouwen alsof ze nog steeds niet zeker was of ze dit wel wilde doen, en pakte er toen een aantal dikke opgevouwen papieren uit. Ze zocht ze zorgvuldig na, aarzelde opnieuw en koos er toen twee uit. De andere schoof ze terug in het kistje en die twee reikte ze Nynaeve en Egwene aan. ‘Hou ze goed verborgen. Ze zijn alleen voor noodgevallen.’

Egwene vouwde het dikke papier open. In nette ronde letters stond daar, voorzien van het zegel van de witte Vlam van Tar Valon:

Wat drager dezes doet, is gedaan in mijn opdracht en onder mijn gezag. Gehoorzaam en zwijg, aldus mijn bevel.

Siuan Sanche

Hoedster van de Zegels

Vlam van Tar Valon

De Amyrlin Zetel

‘Hiermee kan ik alles!’ zei Nynaeve verbaasd. ‘Bevel geven aan de schildwachten om op te trekken. De zwaardhanden bevelen.’ Ze lachte stil. ‘Hiermee kan ik een zwaardhand laten dansen.’

‘Tot ik ervan hoor,’ beaamde de Amyrlin droog. ‘En als je er geen overtuigende reden voor hebt, zul je wensen dat je in Liandrins handen was gevallen.’

‘Ik was dat ook niet van plan,’ zei Nynaeve haastig, ik bedoelde alleen dat het ons meer macht geeft dan ik me had voorgesteld.’

‘Je zult er ieder vezeltje van nodig hebben. Maar besef dit goed, kind, een Duistervriend maalt evenmin om dit papier als een Witmantel. Ze zullen jullie alleen al vanwege dit papier willen doden. Als dat papier een schild is... tja, schilden van papier zijn dun en dit schild is een gemakkelijk doelwit.’

‘Ja, Moeder,’ zeiden Nynaeve en Egwene tegelijk. Egwene vouwde het papier op en stak het weg in haar beurs, vastbesloten het daar voortaan te laten, tenzij ze ertoe gedwongen werd het te voorschijn te halen. En hoe weet ik wanneer dat is?

‘Hoe is het met Mart?’ vroeg Nynaeve. ‘Hij is heel ziek, Moeder, en hij heeft niet veel tijd meer.’ ik zal het je laten weten,’ zei de Amyrlin kortaf. ‘Maar, Moeder...’

‘Ik zal het je laten weten! Maak nu dat je wegkomt, kinderen. Op jullie is de hoop van de Toren gevestigd. Ga naar je kamer en rust wat uit. Denk aan jullie afspraken met Sheriam en met de potten en pannen.’

15

De grijzel

Toen ze weer buiten de werkkamer van de Amyrlin Zetel stonden, zagen Nynaeve en Egwene dat de gangen leeg waren, afgezien van een enkele dienstmeid die op zachte huisschoentjes aan het werk was. Egwene was dankbaar dat er nog iemand was. Ondanks alle wandkleden en reliëfs leken de gangen opeens kelders. Gevaarlijke kelders. Nynaeve beende vastberaden verder en trok voortdurend als bezeten aan haar vlecht; Egwene moest zich haasten om haar bij te houden. Ze wilde niet alleen blijven.

‘Als de Zwarte Ajah nog steeds hier is, Nynaeve, en als ze zelfs maar vermoeden wat wij doen... Ik hoop dat je niet meende wat je zei over doen alsof we reeds gebonden zijn door de Drie Geloften. Ik ben niet van plan me te laten vermoorden, niet als ik dat kan voorkomen door te geleiden.’

‘Als ze nog hier zijn, Egwene, zullen ze weten wat we doen zodra ze ons zien geleiden.’ Ondanks haar woorden leek Nynaeve aan iets anders te denken. ‘Of ze zullen ons minstens als een bedreiging zien en dat is dus gevaarlijk voor wat wij willen.’

‘Hoe kunnen ze ons nou als bedreiging zien? Niemand vindt een vrouw gevaarlijk die ze van alles kunnen opdragen. Niemand voelt zich bedreigd door een keukenhulp die potten en pannen schuurt en driemaal per dag aan het braadspit draait. Daarom heeft de Amyrlin ons in de keuken aan het werk gezet. Gedeeltelijk daarom tenminste.’

‘Misschien heeft de Amyrlin niet ver genoeg doorgedacht,’ zei Nynaeve afwezig. ‘Of misschien heeft ze dat wel gedaan en beoogt ze iets anders met mij dan wat ze beweert. Denk na, Egwene. Liandrin zou nooit hebben geprobeerd ons uit de weg te ruimen als zij ons niet als bedreiging had gezien. Ik kan me niet voorstellen hoe, of voor wie, maar ik zie ook niet in dat daar iets aan veranderd is. Als er nog iemand van de Zwarte Ajah hier is, zullen ze ons zeker ook als bedreiging zien of ons van alles verdenken, terecht of onterecht.’ Egwene slikte. ‘Daar had ik niet aan gedacht. Licht, ik wou maar dat ik onzichtbaar was. Nynaeve, als ze ons nog steeds willen treffen, wil ik best de kwade kans lopen gesust te worden. Alles liever dan me door Duistervrienden te laten vermoorden of erger. Ik geloof trouwens niet dat jij je laat pakken, wat je ook tegen de Amyrlin hebt gezegd.’ ik meende het.’ Heel even leek Nynaeve haar gedachten opzij te zetten. Ze ging langzamer lopen. Een blonde Novice snelde langs met een dienblad, ik meende ieder woord, Egwene.’ Nynaeve zweeg tot de Novice een eind verder was. ‘Er zijn andere manieren om ons te verdedigen. Als die er niet waren, zou een Aes Sedai buiten de Toren iedere keer gedood worden. We moeten die manieren gewoon vinden en ze gebruiken.’

‘Ik weet al een goede manier, en jij ook.’

‘Ze zijn gevaarlijk.’ Egwene wilde al opmerken dat haar manier alleen gevaarlijk was voor de aanvaller, maar Nynaeve overstemde haar. ‘Het kan zijn dat je die manier veel te... fijn gaat vinden. Toen ik vanmorgen al mijn woede op die Witmantels botvierde... Het voelde zo fijn. Het is te gevaarlijk.’ Ze huiverde en stapte weer sneller door en Egwene moest flink doorlopen om haar bij te houden. ‘Je praat net als Sheriam. Dat heb je nooit eerder gedaan. Je hebt tegen elke deur geduwd die ze voor je afsloten. Waarom slik je die beperkingen wel als we ze moeten negeren om in leven te blijven?’

‘Wat baat het ons als dat uiteindelijk betekent dat we van de Toren worden weggestuurd? Gesust of niet, wat hebben we eraan?’ Nynaeve ging zachter praten alsof zij het tegen zichzelf had. ‘Ik kan het. Ik moet het kunnen als ik hier lang genoeg blijf om te leren en ik moet het leren als ik...’ Opeens leek ze te beseffen dat ze hardop aan het praten was. Ze wierp een harde blik op Egwene en haar stem klonk luider. ‘Laat me nadenken. Wees alsjeblieft stil en laat me nadenken.’ Egwene hield zich in, maar stikte van de vragen. Wat voor bijzondere reden had Nynaeve om in de Toren meer te willen leren? Wat wilde ze trouwens? Waarom hield Nynaeve dat voor haar verborgen? Geheimen. We hebben te veel geheim leren houden sinds we naar de Toren kwamen. De Amyrlin houdt ook van alles voor ons verborgen. Licht, wat gaat ze met Mart doen?

Nynaeve bracht haar helemaal tot aan het Novicekwartier en sloeg niet af naar de vertrekken van de Aanvaarden. De galerijen waren nog verlaten en ze zagen niemand toen ze de wenteltrap opliepen.

Toen ze bij Elaynes kamer waren, bleef Nynaeve staan, klopte eenmaal en deed meteen de deur open om haar hoofd naar binnen te steken. Toen liet ze de witte deur weer dichtvallen en beende naar Egwenes kamer ernaast. ‘Ze is er nog niet,’ zei ze, ‘en ik moet met jullie allebei praten.’

Egwene greep haar bij de schouder en bracht haar abrupt tot stilstand. ‘Wat...?’ Iets trok aan haar haren en prikte haar oor. Een zwarte schicht streek voor haar gezicht langs en sloeg tegen de muur, en de volgende tel trok Nynaeve haar omlaag op de vloer, achter de balustrade. Met grote ogen staarde Egwene naar het ding dat voor haar op de stenen was gevallen. Een pijl uit een kruisboog. Er kleefden enkele donkere haren van haarzelf aan de vier zware punten die een harnas konden doorboren. Bevend voelde ze aan haar oor. Er zat een heel klein sneetje, vochtig door wat bloed. Als ik niet onverwachts was blijven staan... Als ik niet... De pijl zou precies haar hoofd hebben getroffen en misschien ook Nynaeve hebben gedood. ‘Bloed en as,’ hijgde ze. ‘Bloed, bloed, bloed en as.’

‘Let op je woorden,’ beet Nynaeve haar toe, maar het kwam gedachteloos. Ze lag tussen de witstenen balustrade naar de galerijen aan de overkant te turen. Er hing een gloed om haar heen, zag Egwene. Ze had saidar omarmd.

Haastig reikte Egwene eveneens naar de Ene Kracht, maar aanvankelijk mislukte dat door haar haast. Door de haast en de beelden die de leegte verstoorden, beelden van haar hoofd dat als een overrijpe meloen werd gespleten door de zware pijlschacht, die zich daarna in Nynaeve boorde. Ze haalde diep adem en probeerde het opnieuw en ten slotte zweefde de roos in de leegte, raakte ze de Ware Bron en werd ze door de Kracht vervuld.

Ze rolde zich op haar buik om naast Nynaeve door de balustrade te turen. ‘Zie je iets? Zie je hem? Ik stuur de bliksem op hem af.’ Ze kon de schicht in zich voelen groeien, druk uitoefenen om losgelaten te worden. ‘Het is een man, nietwaar?’ Ze kon zich niet voorstellen dat een man het Novicekwartier binnenkwam, maar een vrouw met een kruisboog kon ze zich al helemaal niet in de Toren voorstellen. ‘Weet ik niet.’ Stille woede was in Nynaeves stem hoorbaar; haar woede was altijd het ergst als ze heel stil was. ‘Ik meende iemand... Ja! Daar!’ Egwene voelde in de vrouw naast haar de Kracht trillen en toen kwam Nynaeve langzaam overeind en borstelde haar kleding af, alsof ze zich nergens meer zorgen over hoefde te maken.

Egwene staarde haar aan. ‘Hoe... Wat heb je gedaan? Nynaeve?’

‘Van de Vijf Krachten,’ zei Nynaeve belerend, licht spottend, ‘wordt Lucht, soms Wind genoemd, door velen het minst bruikbaar geacht. Dat is ver bezijden de waarheid.’ Ze lachte ingehouden: ik zei al tegen je dat er andere manieren zijn om jezelf te verdedigen. Ik heb Lucht gebruikt om hem met lucht vast te houden. Als het tenminste een hij is, ik kon hem niet goed zien. Een kunstje dat de Amyrlin me een keer heeft getoond, hoewel ik betwijfel of ze dacht dat ik kon zien hoe het werd gedaan. Nou, blijf je hier verder de hele dag liggen?’ Egwene krabbelde overeind om zich achter Nynaeve aan te haasten toen die de galerij rondliep. Het duurde niet lang voordat in de bocht een man zichtbaar werd, gekleed in een simpele bruine broek en jas. Hij stond met zijn gezicht de andere kant op; zijn ene voet stond op de grond terwijl de andere was opgetrokken, alsof hij tijdens het weghollen was gevangen. De man zou het gevoel hebben in een dikke gelei te zitten, maar het was alleen de lucht die zich rond hem had verdikt. Egwene herinnerde zich dat kunstje van de Amyrlin ook, maar ze dacht niet dat ze het na kon doen. Nynaeve hoefde iets maar eenmaal te zien om te weten hoe het moest. Als het haar tenminste lukte te geleiden. Ze kwamen dichterbij en door de schok verdween plotseling Egwenes binding met de Kracht. Uit de borst van de man stak de greep van een dolk. Zijn gezicht was ingevallen en het vlies verglaasde reeds zijn halfgesloten ogen. Toen Nynaeve de val liet verdwijnen die hem overeind hield, zakte hij in elkaar.

Het was een man als vele anderen, van gemiddelde lengte en bouw, met een uiterlijk dat zo gewoon was dat Egwene niet dacht dat hij in een groepje van drie zou opvallen. Ze keek maar heel even naar hem, voor ze besefte dat er iets weg was. De kruisboog. Ze schrok en keek wild rond. ‘Er moet er nog een zijn, Nynaeve. Iemand heeft de kruisboog. En iemand heeft hem neergestoken. Die kan alweer in hinderlaag liggen voor een volgend schot.’

‘Kalm,’ zei Nynaeve, maar ze keek al trekkend aan haar vlecht toch snel links en rechts over de galerij. ‘Blijf gewoon kalm en we zullen bedenken wat we...’ Ze slikte de rest van haar woorden in toen ze hoorde dat er iemand over de wenteltrap naar boven kwam. Egwenes hart klopte wild hoog in haar keel. Haar ogen staarden strak naar de bovenkant van de trap en ze probeerde verwoed saidar weer te omarmen, maar daarvoor moest zij rustig zijn en haar hartslag bonkte haar kalmte in stukken.

Sheriam Sedai bleef boven aan de trap staan en keek fronsend naar wat ze zag. ‘Wat in de naam van het Licht is hier gebeurd?’ Ze snelde toe en voor het eerst leek haar strenge kalmte verdwenen. ‘We vonden hem hier,’ zei Nynaeve toen de Meesteresse der Novices naast het lijk neerknielde.

Sheriam legde een hand op de borst van de man en trok die nog sneller sissend terug. Ze sterkte zichzelf duidelijk, voelde opnieuw aan hem en hield het ditmaal langer vol. ‘Dood,’ mompelde ze. ‘Zo dood als maar mogelijk is, en nog erger.’ Toen ze zich oprichtte, trok ze een zakdoek uit haar mouw en veegde haar vingers af. ‘Jullie hebben hem gevonden? Hier? Zoals hij nu ligt?’

Egwene knikte en besefte terdege dat als ze iets hardop zou zeggen, Sheriam de leugen in haar stem zou horen, inderdaad,’ zei Nynaeve ferm.

Sheriam schudde haar hoofd. ‘Een man... een dode man, bovendien... is in het Novicekwartier al een schande, maar dit...’

‘Wat is er anders aan hem?’ vroeg Nynaeve. ‘En hoe kan hij erger dan dood zijn?’

Sheriam haalde diep adem en keek hen beiden onderzoekend aan. ‘Het is een van de ziellozen. Een grijzel.’ Onbewust veegde ze opnieuw haar hand af en haar ogen gleden weer naar het lijk. Bezorgde ogen. ‘De ziellozen?’ vroeg Egwene met een trilling in haar stem, terwijl Nynaeve tegelijkertijd zei: ‘Een grijzel?’

Sheriam wierp hun kort een doordringende blik toe. ‘Hoort eigenlijk nog niet bij je lessen, maar jullie zijn al op alle mogelijke manieren buiten de regels gegaan. En nu jullie dit hebben gevonden...’ Ze wees op het lijk. ‘De ziellozen, de grijzels, hebben hun ziel opgegeven om de Duistere als moordenaar te dienen. Daarna zijn ze niet echt dood, maar ook niet echt levend meer. Er zijn zelfs vrouwelijke grijzels. Heel weinig. Zelfs onder Duistervrienden is slechts een handjevol vrouwen bereid zich zo op te offeren. Je kunt ze recht aankijken en ze toch nauwelijks zien, tot het te laat is. Hij was vrijwel dood toen hij nog rondliep. Nu vertellen alleen mijn ogen dat wat daar ligt, ooit heeft geleefd.’ Ze keek hen lang aan. ‘Sinds de Trollok-oorlogen heeft geen enkele grijzel het gewaagd Tar Valon binnen te dringen.’

‘Wat gaat u doen?’ vroeg Egwene. Sheriams wenkbrauwen schoten omhoog en ze voegde er snel aan toe: ‘Als ik die vraag mag stellen, Sheriam Sedai.’

De Aes Sedai aarzelde, ik neem aan dat je dat mag, aangezien jullie het ongeluk hadden hem te vinden. Uiteindelijk zal de Amyrlin moeten beslissen, maar na alles wat er is gebeurd, neem ik aan dat ze dit stil wil houden. Nog meer geruchten kunnen we niet gebruiken. Je praat er met niemand over, alleen met mij of de Amyrlin, als zij erover begint.’

‘Ja, Aes Sedai,’ zei Egwene heftig. Nynaeves stem klonk koeler. Sheriam leek hun gehoorzaamheid gewoon te vinden. Ze liet niet merken dat ze het had gehoord. Haar aandacht was op de dode man gericht. De grijzel. De zielloze. ‘We kunnen het feit niet verbergen dat hier een man werd vermoord.’ De gloed van de Ene Kracht omgaf haar opeens en even plotseling dekte een lange lage koepel het lijk op de vloer af, mistig en zo matgrijs dat heel moeilijk te zien was dat er een lijk onder lag. ‘Maar dit kan ervoor zorgen dat anderen die zijn aard kunnen ontdekken, hem aanraken. Ik moet dit laten weghalen voor de Novices terugkomen.’

Haar scheef staande groene ogen namen hen op alsof opeens tot haar doordrong dat ze daar niet alleen was. ‘Jullie tweeën, ga. Naar je kamer, denk ik, Nynaeve. Denk maar aan wat jullie al te horen hebben gekregen, en als nou ook nog bekend wordt dat jullie hierbij zijn betrokken... Ga.’

Egwene maakte een kniebuiging en trok aan Nynaeves mouw, maar Nynaeve bleef staan en vroeg: ‘Waarom was u hier, Sheriam Sedai?’ Heel even leek Sheriam geschokt, maar het volgende moment keek ze hen met diepe rimpels in het voorhoofd aan. Met de vuisten in haar zij keek ze Nynaeve met al het gezag van haar ambt aan. ‘Heeft de Meesteresse der Novices tegenwoordig een reden nodig om naar het Novicekwartier te komen. Aanvaarde?’ zei ze zachtjes. ‘Stelt een Aanvaarde nu al vragen aan een Aes Sedai? De Amyrlin Zetel is van plan iets van jullie tweeën te maken, maar of ze dat nu wel of niet doet, ik kan jullie wel enkele manieren bijbrengen. Weg met jullie tweeën, voordat ik je naar mijn kamer sleep voor een andere afspraak dan die van de Amyrlin Zetel.’

Opeens viel Egwene iets in. ‘Vergeef me, Sheriam Sedai,’ zei ze snel, ‘maar ik wil mijn mantel halen. Ik heb het koud.’ Ze liep snel weg, de galerij rond, voor de Aes Sedai kon antwoorden. Als Sheriam die kruisboogpijl voor haar deur vond, zouden er te veel vragen worden gesteld. Dan zou waarschijnlijk duidelijk worden dat ze de man niet alleen maar hadden gevonden en dat die iets met hen te maken had. Maar toen ze de deur van haar kamer bereikte, was de zware schacht verdwenen. Alleen de grijzige kras in de steen ernaast maakte zichtbaar dat er een was geweest.

Egwene kreeg kippenvel. Hoe was het iemand gelukt zonder gezien te worden... Nog een grijzel! Voor ze het wist, had ze saidar al omarmd en alleen de zoete stroom in haar maakte voelbaar wat ze had gedaan. Desondanks was het openen van haar kamerdeur en naar binnen gaan het moeilijkste uit haar leven. Er was niemand. Ze graaide de witte mantel van de haak en rende weg. Ze liet saidar pas los toen ze de anderen zag.

Er was tijdens haar afwezigheid meer voorgevallen. Nynaeve deed een poging er mak uit te zien, maar haar ogen schoten vuur. Sheriam stond met beide vuisten in haar heup geërgerd met haar schoen te tikken en haar op Nynaeve gerichte ogen leken groene molenstenen die gerstemeel wilden gaan malen. Zo keek ze Egwene eveneens aan. ‘Neem me niet kwalijk, Sheriam Sedai,’ zei ze haastig, terwijl ze een kleine kniebuiging maakte en tegelijk haar mantel omsloeg. ‘Zomaar een... dode man te vinden, een... grijzel... ik voelde me koud. Mogen we nu gaan?’

Toen Sheriam knikte dat dat mocht, maakte Nynaeve een minieme revérence. Egwene greep haar bij de arm en trok haar snel mee. ‘Probeer je nog meer problemen voor ons te scheppen?’ wilde ze weten toen ze twee verdiepingen lager waren. En veilig buiten Sheriams gehoor, hoopte ze. ‘Wat heb je nog meer tegen haar gezegd om haar zo woest te laten kijken? Nog meer vragen gesteld, neem ik aan? Ik hoop dat je er wat van opgestoken hebt, anders heb je haar voor niets kwaad gemaakt.’

‘Ze wilde niks zeggen,’ mompelde Nynaeve. ‘We moeten vragen stellen als we iets willen klaarspelen, Egwene. We zullen af en toe op het randje zitten of we komen nooit iets te weten.’ Egwene zuchtte. ‘Nou, kleed het dan wat handiger in.’ Aan Nynaeves blikken te zien was ze niet van plan het rustiger aan te doen of gevaar te vermijden. Egwene zuchtte opnieuw. ‘De pijl was verdwenen, Nynaeve. Er moet nog een grijzel zijn geweest die hem heeft meegenomen.’

‘O, dus daarom... Licht!’ Fronsend gaf Nynaeve een scherpe ruk aan haar vlecht.

Een tijdje later zei Egwene: ‘Wat deed ze om dat... lijk toe te dekken?’ Ze wilde er niet aan denken dat het een grijzel was. Het herinnerde haar te veel aan het feit dat er nog een rondzwierf. Ze wilde er op dat moment helemaal niet meer aan denken.

‘Lucht,’ antwoordde Nynaeve. ‘Ze gebruikte Lucht. Heel netjes, ik denk te weten hoe je er iets nuttigs mee kunt doen.’ In het gebruik van de Ene Kracht werden vijf stromen onderscheiden: Aarde, Lucht, Vuur, Water en Geest. Elk Talent vroeg om een verschillende combinatie van deze vijf stromen. ‘Ik begrijp niet hoe de vijf stromen worden samengevoegd,’ zei Egwene peinzend. ‘Neem nou Heling, bijvoorbeeld. Ik begrijp waarom er Geest bij nodig is en misschien Lucht, maar waarom Water?’

Nynaeve stelde zich vierkant voor haar op. ‘Wat loop je nou te zeuren? Ben je vergeten wat we aan het doen zijn?’ Ze keek rond. Ze waren nu in het Aanvaardenkwartier, vele galerijen lager dan dat van de Novices, en met een tuin in het midden, geen binnenhof. Er was niemand te zien, afgezien van een Aanvaarde die zich op een andere verdieping voortrepte, maar ze ging zachter praten. ‘Ben je de Zwarte Ajah vergeten?’

‘Die probeer ik te vergeten,’ zei Egwene woest. ‘Een poosje, tenminste. Ik probeer te vergeten dat we net bij een lijk hebben gestaan. Ik probeer te vergeten dat hij me wilde vermoorden en dat hij iemand bij zich had die het opnieuw gaat proberen.’ Ze voelde aan haar oor. Het druppeltje bloed was opgedroogd, maar de snee deed nog pijn. ‘We hebben geluk dat we allebei nog in leven zijn.’ Het gezicht van Nynaeve verzachtte zich, maar haar stem klonk nog net zo als toen ze de Wijsheid van Emondsveld was en dingen moest zeggen voor iemands bestwil. ‘Denk aan dat lijk, Egwene. Denk eraan dat hij je probeerde te vermoorden. Ons te vermoorden. Denk aan de Zwarte Ajah. Denk er voortdurend aan. Want als je dat maar één keer vergeet, kun jij de volgende keer dood op de vloer liggen.’

‘Ik weet het,’ verzuchtte Egwene. ‘Maar ik hoef het nog niet prettig te vinden.’

‘Heb je gemerkt waar Sheriam het niet over had?’

‘Nee? Wat dan?’

‘Ze vroeg zich geen enkele keer af wie hem heeft neergestoken. Vooruit, kom mee. In mijn kamer kun je je voeten rust geven terwijl we praten.’

16

Drie op jacht

Nynaeves kamer was aanzienlijk groter dan die van een Novice. Ze had een echt bed, dat niet aan de muur zat vastgeklonken, twee leunstoelen met een lattenrug en een kast voor haar kleren. De meubels waren heel eenvoudig, geschikt voor een redelijk welgestelde boerenfamilie, maar vergeleken met een Novice woonde een Aanvaarde in weelde. Op de vloer lag zelfs een klein blauw tapijt met gele en rode krullen. Er waren al mensen binnen toen Egwene en Nynaeve binnenkwamen.

Voor de open haard stond Elayne met gekruiste armen en rode ogen, wat zeker gedeeltelijk door boosheid werd veroorzaakt. Twee lange jongemannen hingen in de stoelen en maakten de kamer met hun lange benen en armen vol. Een van hen, in een openhangende donkergroene jas met een sneeuwwit hemd eronder, deelde Elaynes goudblonde haar en blauwe ogen. De grijns op zijn gezicht verried dat hij Elaynes broer was. De ander – van Nynaeves leeftijd en in een keurig dichtgeknoopte jas – was slank en had donkere ogen en donker haar. Hij stond op, een toonbeeld van zekerheid en soepele, gespierde gratie, toen Egwene en Nynaeve binnenkwamen. Niet voor de eerste keer vond Egwene hem de knapste jongeman die ze ooit had gezien. Zijn naam was Galad.

Fijn jullie weer te zien,’ zei hij, terwijl hij haar hand pakte, ik heb me grote zorgen om jullie gemaakt. Wij zijn allemaal heel bezorgd geweest.’ Haar hart klopte sneller en ze trok vlug haar hand weg voor hij het kon voelen. ‘Dank je wel, Galad,’ mompelde ze. Licht, wat is hij knap. Bewust maakte ze een eind aan die gedachten, maar het was niet gemakkelijk. Ze merkte dat ze haar kleren gladstreek en wenste dat hij haar niet in deze simpele witte wol zag, maar in zijde, als het kon in zo’n Domani-gewaad waarover Min haar had verteld, in kleren die aan je huid leken te kleven en zo dun waren dat je dacht dat ze doorzichtig waren, al was dat niet het geval. Ze werd vuurrood en verbande het beeld uit haar geest, dwong zich hem niet aan te kijken. Het hielp niet veel dat de helft van de vrouwen in de Toren, van keukenmeid tot Aes Sedai, hem aankeek en hetzelfde dacht. Het hielp evenmin dat zijn glimlach alleen voor haar bedoeld leek. Eigenlijk maakte die glimlach het nog erger. Licht, als hij zelfs maar vermoedt wat ik denk, ga ik dood!

De jongeman met het goudblonde haar boog zich naar haar toe. ‘De vraag is: waar zijn jullie geweest? Elayne ontwijkt elke vraag alsof ze een zak met vijgen niet met ons wil delen.’

‘Ik heb het je al gezegd, Gawein,’ zei Elayne strak, ‘het gaat jullie niets aan. Ik ben hierheen gekomen,’ richtte ze zich tot Nynaeve, ‘omdat ik niet alleen wilde zijn. Ze zagen me en liepen me achterna. Ze wilden niet naar me luisteren.’

‘Wilden ze dat niet,’ zei Nynaeve effen.

‘Maar het gaat ons wel aan, zuster,’ zei Galad. ‘Jouw veiligheid gaat ons ook aan.’ Hij keek naar Egwene en ze voelde hoe haar hart opsprong. ‘De veiligheid van ieder van jullie gaat mij... ons ter harte.’

‘Ik ben je zus niet,’ snauwde Elayne.

‘Als je niet alleen wilde zijn,’ glimlachte Gawein Elayne toe, ‘dan zijn wij goed gezelschap. En na wat we hier moesten doorstaan, verdienen we een verklaring voor je afwezigheid. Ik word liever elke dag door Galad naar alle vier de hoeken van het oefenveld geslagen dan moeder nog een keer onder ogen te komen. Ik heb zelfs nog liever een boze Coulin.’ Coulin was de wapenmeester; hij voerde een streng bewind over de jongemannen die naar de Witte Toren kwamen, of ze nu zwaardhand wilden worden of alleen maar wilden oefenen. ‘Je mag de relatie ontkennen,’ zei Galad ernstig tegen Elayne, ‘maar die is er wel. En moeder heeft ons jouw veiligheid toevertrouwd.’ Gawein grijnsde. ‘Ze laat ons villen, Elayne, als jou iets overkomt. We hebben heel wat moeten praten, anders had ze ons aan de oren naar Caemlin teruggesleept. Ik heb nog nooit van een koningin gehoord die haar zonen aan de beul overdroeg, maar moeder klonk alsof ze daarop een uitzondering wilde maken als we jou niet veilig thuisbrengen.’ ik weet zeker,’ zei Elayne, ‘dat al jullie gepraat slechts om mijnentwille was. Geen woord over jullie oefenlessen met de zwaardhanden.’ Gaweins gezicht werd rood.

‘Jouw veiligheid was onze grootste zorg.’ Bij Galad klonk het gemeend en Egwene wist zeker dat dat zo was. ‘Het is ons gelukt moeder te overtuigen dat er hier iemand moest zijn om voor jou te zorgen wanneer jullie terugkwamen.’

‘Voor mij te zorgen!’ riep Elayne uit, maar Galad ging gladjes verder. ‘De Witte Toren is een gevaarlijke plek geworden. Er zijn doden gevallen, moord – en geen enkele uitleg. Er zijn zelfs enkele Aes Sedai gedood, hoewel ze dat stil willen houden. En er gaan geruchten over de Zwarte Ajah, hier, in de Toren. Moeder heeft bevolen dat zodra je genoeg geleerd hebt om veilig te zijn, we je terug moeten brengen naar Caemlin.’

Bij wijze van antwoord stak Elayne haar kin in de lucht en wendde zich half van hem af.

Gawein streek wanhopig door zijn haar. ‘Licht, Nynaeve, Galad en ik zijn geen schurken. We willen alleen maar helpen. Dat zouden we toch wel doen, maar moeder heeft het bevolen; daar kun je je niet uitpraten.’

‘Morgases woord is geen wet hier in Tar Valon,’ zei Nynaeve effen. ‘Wat jullie aanbod voor hulp betreft, ik zal eraan denken. Als we hulp nodig hebben, zijn jullie de eersten die het horen. Maar nu wens ik dat jullie hier weggaan.’ Ze wees strak naar de deur, maar Gawein negeerde haar.

‘Alles goed en wel, maar moeder zal willen weten dat Elayne terug is. En waarom ze ervandoor is gegaan zonder iets te zeggen, en wat ze al die maanden heeft uitgespookt. Licht, Elayne! De hele Toren was in beroering en moeder was halfgek van angst. Ik dacht dat ze de Toren met haar blote handen ging afbreken!’ Elaynes gezicht liet iets van berouw zien en Gawein maakte daar gebruik van. ‘Dat ben je haar verschuldigd, Elayne. Dat ben je mij verschuldigd. Bloed en as, je bent even koppig als een rots. Je bent maanden weg en ik hoor alleen dat je op je kop hebt gehad van Sheriam. En dat merk ik alleen doordat je hebt gehuild en niet wilde gaan zitten.’ Elaynes verontwaardigde blik maakte duidelijk dat hij zijn tijdelijke voordeel had verspeeld. ‘Genoeg,’ zei Nynaeve. Galad en Gawein wilden wat zeggen. Ze verhief haar stem. ‘Ik zei genoeg!’ Ze keek hen zo woest aan dat ze het duidelijk beter vonden hun mond te houden en sprak toen verder. ‘Elayne is jullie niets verschuldigd. Omdat zij ervoor kiest jullie niets te zeggen, is dat alles. Dus... dit is mijn kamer, geen gelagkamer in een dorpsherberg, en jullie gaan eruit.’

‘Maar, Elayne...’ begon Gawein tegelijk met Galad, die zei: ‘We willen alleen...’

Nynaeve sprak zo luid dat ze hen gemakkelijk overstemde. ‘Ik betwijfel of jullie toestemming hebben gevraagd of je naar de kamers van de Aanvaarden mocht gaan.’ Ze staarden haar echt verrast aan. ‘Dat dacht ik wel. Jullie vertrekken, gaan uit mijn ogen voor ik tot drie heb geteld, of ik schrijf een briefje naar de wapenmeester. Coulin Gaidin heeft een strengere hand dan Sheriam Sedai en ik kan jullie verzekeren dat ik erbij ben als jullie worden behandeld.’

‘Nynaeve, je zou toch niet...’ begon Gawein bezorgd, maar Galad gebaarde hem zijn mond te houden en ging vlak voor Nynaeve staan. Zijn gezicht behield de ernstige uitdrukking, maar onbewust streek ze de voorkant van haar kleren glad toen hij glimlachend op haar neerkeek. Egwene was niet verbaasd. Ze dacht dat ze behalve een Rode zuster nog geen enkele vrouw had ontmoet die niet door Galads glimlach beïnvloed werd.

‘Mijn verontschuldigingen, Nynaeve, dat we ons ongevraagd aan jullie hebben opgedrongen,’ zei hij gladjes. ‘Natuurlijk gaan we. Maar denk eraan dat we in de buurt zijn als je ons nodig hebt. En om welke reden jullie ook zijn weggelopen, daar kunnen we ook bij helpen.’ Nynaeve glimlachte terug. ‘Eén,’ zei ze.

Galad knipperde met zijn ogen en zijn glimlach zakte af. Kalm wendde hij zich naar Egwene. Gawein stond op en begaf zich naar de deur. ‘Egwene,’ zei Galad, ‘je weet dat jij in het bijzonder elk moment een beroep op me kunt doen, voor wat dan ook. Ik hoop dat je dat weet.’

‘Twee,’ zei Nynaeve.

Galad keek haar geërgerd aan. ‘We praten later wel verder,’ zei hij tegen Egwene en boog zich over haar hand. Met een laatste glimlach liep hij rustig weg.

‘Drrrrrr...’ Gawein schoot naar buiten en zelfs Galads sierlijke stappen kwamen merkbaar sneller. ‘... ie!’ besloot Nynaeve toen de deur dichtviel.

Elayne klapte opgetogen in haar handen. ‘O, voortreffelijk,’ zei ze. ‘Heel goed gedaan. Ik wist niet eens dat het de mannen verboden was in de kamers van de Aanvaarden te komen.’

‘Dat is het ook niet,’ zei Nynaeve droogjes, ‘maar die pummels wisten het ook niet.’ Elayne klapte weer lachend in haar handen, ik had best willen wachten tot ze weggingen,’ voegde Nynaeve eraan toe, ‘maar Galad moest er zo’n vertoning van maken. Die jongen is knapper dan goed voor hem is.’ Egwene moest er haast om lachen: Galad was amper een jaar jonger dan Nynaeve, en Nynaeve schikte haar kleren opnieuw goed.

‘Galad!’ snoof Elayne. ‘Die zal ons zeker nog een keer lastig vallen en ik weet niet of jouw kunstje een tweede keer werkt. Hij doet wat hij juist acht en het doet er niet toe of dat hem of anderen pijn doet.’

‘Dan bedenk ik wel weer wat anders,’ zei Nynaeve. ‘We kunnen ons niet veroorloven dat ze voortdurend over onze schouder blijven meekijken. Elayne, als je wilt kan ik een zalf maken die de pijn zal verzachten.’

Elayne schudde haar hoofd en ging toen dwars op het bed liggen met de handen onder haar kin. ‘Als Sheriam dat ontdekte, zou ze ons ongetwijfeld opnieuw in haar kamer ontbieden. Je zegt niet veel, Egwene. Tong verloren?’ Haar gezicht werd grimmiger. ‘Of je hart aan Galad?’ Ongewild moest Egwene blozen. ‘Ik wens liever geen ruzie met hem te maken,’ zei ze zo waardig mogelijk.

‘Ach,’ zei Elayne met tegenzin. ‘Ik wil best toegeven dat Galad knap is. Maar hij is ook afschuwelijk. Hij doet altijd het juiste, zoals hij dat ziet. Ik weet dat het niet afschuwelijk klinkt, maar dat is het wel. Hij gehoorzaamt moeder altijd, in het minste of geringste, voor zover ik weet. Hij zal nooit liegen, zelfs niet jokken, of een regel overtreden. Als hij je verraadt omdat je dat wel hebt gedaan, is dat niet om jou dwars te zitten. Hij lijkt hoogstens bedroefd dat jij je niet zo volmaakt gedraagt als hij, maar dat verandert niets aan het feit, dat hij je wel zal verraden.’

‘Dat klinkt... ongemakkelijk,’ zei Egwene behoedzaam, ‘maar niet afschuwelijk. Ik kan me niet voorstellen dat Galad iets afschuwelijks zal doen.’

Elayne schudde haar hoofd, alsof ze niet wilde geloven dat Egwene zo moeilijk vond te begrijpen wat voor haar zo klaar als een klontje was. ‘Als je iemand aandacht wilt geven, neem dan Gawein. Die is wel aardig – meestal tenminste – en hij is stapelgek op je.’

‘Gawein? Die kijkt nooit naar me!’

‘Natuurlijk niet, stommerik, jij ziet niks, jij staat Galad aan te gapen alsof je ogen ieder moment uit hun kassen kunnen rollen.’ Egwenes wangen voelden heel warm, maar ze was bang dat het waar was. ‘Galad heeft Gaweins leven gered toen hij nog een kind was,’ vervolgde Elayne. ‘Gawein zal nooit toegeven dat hij een meisje leuk vindt als Galad belangstelling voor haar heeft, maar ik heb hem over jou horen praten en ik weet het. Hij heeft nooit iets voor me verborgen kunnen houden.’

‘Dat is leuk om te weten,’ zei Egwene en lachte toen om Elaynes grijns.

‘Misschien kan ik hem overhalen dat soort woorden tegen mij te zeggen in plaats van tegen jou.’

‘Je zou de Groene Ajah kunnen kiezen, weet je. Groene zusters trouwen soms. Gawein is echt stapelgek op je en jij zou goed voor hem zijn. Bovendien wil ik best je zuster zijn.’

‘Zijn jullie klaar met je meisjespraat?’ kwam Nynaeve tussenbeide. ‘We moeten het over belangrijke dingen hebben.’

‘Ja,’ zei Elayne, ‘zoals waar de Amyrlin het met jullie over had nadat ik weg was.’

‘Ik wil er liever niet over praten,’ zei Egwene onhandig. Ze wilde niet liegen tegen Elayne. ‘Ze heeft niets gezegd dat erg prettig was.’ Elayne snoof ongelovig. ‘De meeste mensen denken dat ik het makkelijker heb dan anderen, omdat ik de erfdochter van Andor ben. De waarheid is dat ik het daardoor juist harder te verduren krijg. Jullie tweeën hebben hetzelfde uitgespookt als ik en als de Amyrlin boos op jullie was, zou ze het voor mij dubbel zo zwaar maken. Nou, wat heeft ze gezegd?’

‘We moeten dit onder ons houden,’ zei Nynaeve. ‘De Zwarte Ajah...’

‘Nynaeve!’ riep Egwene uit. ‘De Amyrlin zei dat we Elayne erbuiten moesten houden!’

‘De Zwarte Ajah!?’ Elayne schreeuwde het bijna en krabbelde overeind tot ze geknield op het bed zat. ‘Je kunt me er niet buiten houden na me dit te hebben verteld. Ik wil erbij horen.’

‘Dat heb ik ook nooit gewild,’ verzekerde Nynaeve haar. Egwene kon haar slechts verbijsterd aanstaren. ‘Egwene, Liandrin zag mij en jou als een gevaar. Jij en ik werden net zowat vermoord...’

‘Vermoord?’ fluisterde Elayne.

‘... misschien omdat we nog steeds een bedreiging vormen en misschien, omdat ze al weten dat wij twee met de Amyrlin hebben gepraat, alleen, en wat daar is besproken. Wij hebben iemand nodig, een persoon van wie niemand iets weet, en als de Amyrlin dat ook niet weet, zoveel te beter. Ik ben er niet zeker van dat we de Amyrlin meer kunnen vertrouwen dan de Zwarte Ajah. Zij wil ons voor haar eigen doeleinden gebruiken. Ik ben van plan ervoor te zorgen dat wij niet worden misbruikt. Kun je dat begrijpen?’

Egwene knikte weifelend, maar wilde toch nog wat zeggen. ‘Het zal gevaarlijk zijn, Elayne, even gevaarlijk als wat we in Falme hebben meegemaakt. Misschien nog gevaarlijker. Je mag er ditmaal best buiten blijven.’

‘Dat weet ik,’ zei Elayne rustig. Ze zweeg even en ging verder: ‘Als Andor ten oorlog trekt, voert de Eerste Prins van het Zwaard het leger aan, maar ook de koningin trekt mee op. Zevenhonderd jaar geleden werden de Andoranen in de Slag van Cuallin Dhen in het nauw gedreven en toen stormde koningin Modrellein alleen en ongewapend met de Leeuwenbanier het Tvreense leger in. De mannen van Andor verzamelden zich, vielen nogmaals aan om haar te redden en wonnen de veldslag. Dat soort moed wordt van de koningin van Andor verwacht. Als ik nu nog niet heb geleerd mijn angst de baas te blijven, moet ik dat toch leren voor ik mijn moeder op de Leeuwentroon opvolg.’ Opeens sloeg haar sombere bui om in gegiechel. ‘Bovendien, denken jullie dat ik liever pannen schuur dan een avontuur beleef?’

‘Dat zul je toch wel moeten,’ zei Nynaeve tegen haar, ‘en hoop maar dat iedereen denkt dat je slechts boent en schrobt. Luister goed.’ Elayne luisterde en haar mond viel langzaam open toen Nynaeve onthulde wat de Amyrlin Zetel hun had verteld, wat de opgedragen taak was en dat er een moordaanslag was geweest. Ze huiverde bij de grijzel, las het schrijven van de Amyrlin met een verbaasde blik en gaf het toen mompelend terug: ‘Dat zou ik graag bij me willen hebben als ik tegenover moeder sta.’ Tegen de tijd dat Nynaeves verhaal afwas, was haar gezicht een en al verontwaardiging.

‘Licht, dat is net of tegen je gezegd wordt in de heuvels op leeuwen te jagen zonder te weten of daar leeuwen zijn. Maar als ze er zijn, maken ze misschien jacht op je en ze kunnen zich als struiken hebben vermomd. O, en als je een leeuw tegenkomt, probeer dan te voorkomen dat je wordt opgepeuzeld tot je weet dat het leeuwen zijn.’

‘Als je bang bent,’ zei Nynaeve, ‘kun je dit nog steeds afwijzen. Als je er eenmaal mee begint, is het er te laat voor.’

Elayne hield haar hoofd fier omhoog. ‘Natuurlijk ben ik bang. Ik ben geen dwaas. Maar niet bang genoeg om me terug te trekken voor ik begonnen ben.’

‘Er is nog wat anders,’ zei Nynaeve. ‘Ik ben bang dat de Amyrlin Mart wellicht laat sterven.’

‘Maar van een Aes Sedai wordt verwacht dat ze iedereen heelt die erom vraagt!’ De erfdochter leek heen en weer geslingerd te worden tussen verontwaardiging en ongeloof. ‘Waarom zou ze Mart laten sterven? Ik kan het niet geloven! Ik wil het niet geloven.’

‘Ik evenmin,’ zuchtte Egwene. Dat kan ze niet hebben bedoeld. De Amyrlin kan hem niet laten sterven! ‘Verin heeft onderweg voortdurend gezegd dat de Amyrlin ervoor zou zorgen dat hij beter werd.’ Nynaeve schudde ontkennend het hoofd. ‘Verin heeft gezegd dat de Amyrlin “voor hem zou zorgen”. Dat is niet hetzelfde. En de Amyrlin ontweek het om ja of nee te zeggen, toen ik ernaar vroeg. Misschien heeft ze nog geen besluit genomen.’

‘Maar waaróm?’

‘De Witte Toren heeft haar eigen redenen voor wat zij doet.’ Nynaeves stem deed Egwene huiveren. ‘Ik weet niet waarom. Of ze hem in leven houden of laten sterven, hangt af van wat hun het beste uitkomt. De Drie Geloften houden geen van alle in dat ze hem móéten helen. Mart is in de ogen van de Amyrlin slechts een stuk gereedschap. Net als wij. Ze zal ons gebruiken om op de Zwarte Ajah te jagen, maar als een ploegschaar onherstelbaar kapot is, ga je niet huilen maar haal je een ander. Jullie kunnen dat maar beter goed tot je laten doordringen.’

‘Wat gaan we eraan doen?’ vroeg Egwene. ‘Wat kunnen we doen?’ Nynaeve liep naar haar kast en zocht iets diep achter in de kast. Toen ze zich omdraaide, had ze een zak van gestreepte stof in haar handen, haar zak met kruiden. ‘Met mijn middeltjes – en wat geluk – kan ik hem misschien zelf helen.’

‘Verin kon het niet,’ zei Elayne. ‘Moiraine en Verin samen konden het niet, en Moiraine had nog wel een angreaal. Nynaeve, als je te veel Ene Kracht put, kun je in as opgaan. Of opbranden als je geluk hebt. Als je dat geluk kunt noemen.’

Nynaeve trok haar schouders op. ‘Ze zeggen maar steeds tegen me dat ik aanleg heb om de sterkste Aes Sedai te worden sinds duizend jaar. Misschien wordt het tijd uit te vinden of ze gelijk hebben.’ Ze gaf een harde ruk aan haar vlecht.

Egwene zag duidelijk dat Nynaeve ondanks al haar dappere woorden bang was. Maar ze zal Mart niet laten sterven, zelfs als ze daarmee baar leven riskeert. ‘Ze blijven maar zeggen dat wij drieën zo verschrikkelijk sterk zijn – of zullen zijn. Misschien kunnen we de stromen onderling verdelen, als we het samen proberen.’

‘We hebben ooit eerder geprobeerd samen te werken,’ zei Nynaeve langzaam, ik weet niet zeker of ik weet hoe ik onze vaardigheden moet verweven. Proberen zou weleens even gevaarlijk kunnen zijn als te veel Kracht aantrekken.’

‘Nou, als we het gaan doen,’ zei Elayne, die van het bed afstapte, ‘laten we het dan meteen doen. Hoe langer we erover praten, hoe banger ik word. Mart is in het gastenverblijf, ik weet niet welk, maar dat heeft Sheriam zich laten ontvallen.’

Als een dikke punt achter haar woorden sloeg de deur open. Een Aes Sedai stapte naar binnen alsof het haar eigen kamer was en zij degenen waren die waren binnengedrongen.

Egwene zorgde ervoor dat ze een diepe kniebuiging maakte om haar wanhoop niet te tonen.

17

De Rode Aes Sedai

Elaida was meer een mooie dan een knappe vrouw en haar strenge trekken voegden volwassenheid toe aan haar leeftijdloze Aes Sedai-gezicht. Ze zag er niet oud uit, maar Egwene kon zich Elaida niettemin moeilijk als jong meisje voorstellen. De meeste Aes Sedai droegen alleen bij bijzonder formele gelegenheden de stola met het borduurwerk van ranken en bladeren, waarin op de rug de witte Vlam van Tar Valon was verwerkt, maar Elaida droeg ook nu de hare met de lange rode franje die haar Ajah aangaf. Haar gewaad van zachtgele zijde toonde rode strepen, en toen ze de kamer binnenstapte, waren onder haar rok nu en dan rode muiltjes te zien. Haar donkere ogen namen hen op zoals een vogel naar wormen loert.

‘Zo, de drie bij elkaar. Waarom verbaast me dat niet?’ Haar stem klonk niet gewichtig en ze gedroeg zich ook niet zo, maar zij had macht en was bereid die zo nodig te gebruiken. Ze wist meer dan degene die ze aansprak, of het nu een koningin of een Novice was. ‘Vergeef me, Elaida Sedai,’ zei Nynaeve, die opnieuw een kleine kniebuiging maakte, ‘maar ik stond op het punt weg te gaan. Ik moet nog veel lessen inhalen. Dus als u me wilt...’

‘Je studie kan wachten,’ zei Elaida. ‘Die is al zo lang blijven liggen dat dit er nog wel bij kan.’ Ze plukte de tas uit Nynaeves handen, maakte hem open, maar liet hem na een blik op de inhoud op de grond vallen. ‘Kruiden. Je bent geen Wijsheid in een dorp, kind. Als je probeert aan het verleden vast te houden, kom je niet ver.’

‘Elaida Sedai,’ zei Elayne, ‘Ik...’

‘Zwijg, Novice.’ Elaida’s stem klonk koud en zacht als in zijde gewikkeld staal. ‘Wellicht heb je een drieduizend jaar oude band tussen Tar Valon en Andor verbroken. Je praat als je wat gevraagd wordt.’ Elaynes ogen keken strak naar de vloer vlak voor haar voeten. Kleurige vlekjes brandden op haar wangen. Schuldgevoel of boosheid? Egwene was er niet zeker van.

Elaida negeerde hen en nam plaats in een stoel, waarna ze zorgvuldig haar rok schikte. Ze gaf niet aan dat de andere drie mochten gaan zitten. Nynaeves gezicht verstrakte en ze trok met felle rukjes aan haar vlecht. Egwene hoopte maar dat ze haar humeur voldoende in bedwang hield om niet ongevraagd de andere stoel te pakken. Toen Elaida naar genoegen was gezeten, bleef ze hen een tijdlang uitdrukkingsloos en zwijgend aankijken. Eindelijk zei ze: ‘Weten jullie dat er zusters van de Zwarte Ajah onder ons zijn?’ Egwene wisselde geschrokken blikken uit met Nynaeve en Elayne. ‘Dat werd ons verteld,’ zei Nynaeve behoedzaam. ‘Elaida Sedai,’ voegde ze er na een pauze aan toe.

Elaida trok een wenkbrauw hoog op. ‘Ja, ik dacht wel dat jullie ervan zouden weten.’ Egwene schrok van de toon, die veel meer inhield dan er werd gezegd en Nynaeve wilde al kwaad antwoorden, maar de vlakke blik van de Aes Sedai bracht hen tot zwijgen. ‘Jullie tweeën verdwijnen zomaar,’ ging Elaida achteloos verder, ‘en nemen de erfdochter van Andor mee – het meisje dat wellicht op een dag de koningin van Andor zal worden, als ik haar niet vil en haar huid aan een handschoenmaker verkoop. Zonder toestemming, zonder bericht, verdwijnen jullie spoorloos.’

‘Ik werd niet gedwongen,’ zei Elayne tegen de vloer. ‘Ik ging uit mezelf mee.’

‘Zul je me gehoorzamen, kind?’ Rond de Aes Sedai hing een gloed. De blik van de Aes Sedai was strak op Elayne gericht. ‘Moet ik je dat in deze kamer en op dit moment bijbrengen?’

Elayne hief het hoofd op en haar gezicht liet weinig te raden over. Boosheid. Ze keek Elaida lang recht in de ogen.

Egwenes nagels groefden zich in haar handpalmen. Het was om razend van te worden. Zijzelf, Elayne of Nynaeve kon Elaida ter plekke vernietigen. Als ze haar tenminste bij verrassing konden overvallen; de Aes Sedai was tenslotte volleerd. En als we iets meer nemen dan ze ons wil geven, gooien we alles weg. Vergooi het nu niet, Elayne. Elayne boog het hoofd. ‘Vergeef me, Elaida Sedai,’ mompelde ze. ‘Ik... ik vergat mezelf.’

De gloed verdween en Elaida snoof hoorbaar. ‘Waar deze twee jou ook heen hebben gevoerd, kind, je hebt er slechte gewoontes opgestoken, iets dat je je niet kunt veroorloven. Je zult de eerste koningin in Andor zijn die het tot Aes Sedai brengt. De eerste Aes Sedai-koningin sinds duizend jaar, in welk land dan ook. Je zult een van onze sterkste zusters zijn sinds het Breken van de Wereld, een zuster die de wereld openlijk kan zeggen dat ze Aes Sedai is. Leg dat alles niet in de waagschaal, kind, want je kunt nog steeds alles kwijtraken. Ik heb er te veel tijd in gestoken om dat te zien gebeuren. Begrijp je me?’

‘Ik denk het wel, Elaida Sedai,’ zei Elayne. Het klonk of ze het helemaal niet begreep. Egwene evenmin.

Elaida liet het onderwerp vallen. ‘Jullie verkeren wellicht in groot gevaar. Alledrie. Jullie verdwijnen en keren terug en in de tussentijd verlaten Liandrin en haar... metgezellen ons. Men zal ongetwijfeld het een met het ander verbinden. We weten zeker dat Liandrin en de anderen Duistervrienden zijn. Zwarte Ajah. Ik zou niet graag zien dat Elayne van hetzelfde werd beschuldigd en om haar te beschermen, lijkt me, moet ik jullie allemaal beschermen. Vertel me waarom jullie wegliepen en wat jullie in deze maanden hebben gedaan en ik zal zien wat ik kan doen.’ Haar ogen richtten zich op Egwene en hielden haar vast als enterhaken.

Egwene aarzelde, zoekend naar een antwoord dat de Aes Sedai zou bevredigen. Men zei van Elaida dat ze soms een leugen kon herkennen. ‘Het... het ging om Mart. Hij is heel ziek.’ Ze koos haar woorden heel zorgvuldig om geen onwaarheden te uiten en toch een indruk te geven die ver bezijden de waarheid was. Aes Sedai doen het voortdurend. ‘We gingen naar... We hebben hem teruggebracht om geheeld te worden. Als we dat niet hadden gedaan, was hij gestorven. De Amyrlin gaat hem helen.’ Hoop ik. Ze bleef de Aes Sedai bewust aankijken en dwong zichzelf niet schuldig met haar voeten te schuifelen. Aan Elaida viel niet te zien of ze haar geloofde.

‘Dat is genoeg, Egwene,’ zei Nynaeve. Elaida richtte haar felle ogen op haar, maar het leek geen invloed te hebben. Nynaeve beantwoordde de blik van de Aes Sedai onverstoorbaar. ‘Vergeef me dat ik tussenbeide kom, Elaida Sedai,’ zei ze gladjes, ‘maar de Amyrlin Zetel heeft gezegd dat we onze misstap achter ons moesten laten en vergeten. Het hoort bij een nieuw begin en we mogen er zelfs niet over praten. De Amyrlin zei dat het hoort te lijken alsof het nooit is gebeurd.’

‘Zo, heeft ze dat gezegd.’ Het viel niet uit Elaida’s woorden, noch uit haar gezicht op te maken of ze haar geloofde of niet. ‘Interessant. Jullie zullen het toch moeilijk kunnen vergeten, als de hele Toren op de hoogte is gebracht van jullie straf. Dat is ongekend. Nooit eerder heeft de Toren over een straf gehoord, alleen bij sussen. Ik kan me indenken waarom jullie het zo graag achter de rug willen hebben. Ik heb begrepen dat jij, Elayne, verheven wordt tot Aanvaarde. En Egwene ook. Men kan dat nauwelijks een straf noemen.’ Elayne wierp een blik op de Aes Sedai, alsof ze toestemming vroeg iets te zeggen. ‘De Moeder zei dat we er klaar voor waren.’ Er klonk iets uitdagends in haar stem. ‘Ik heb bijgeleerd, Elaida Sedai, en ik ben gegroeid. Ze zou me niet hebben aanvaard als dat niet zo was.’

‘Bijgeleerd,’ peinsde Elaida. ‘En gegroeid. Misschien klopt dat inderdaad.’

Er klonk niet in haar stem door of ze dit wel of niet goed vond. Haar onderzoekende blik gleed over Egwene en Nynaeve. ‘Jullie zijn met die Mart teruggekomen, een jongeman uit jullie dorp. Er was een andere jongeman in jullie dorp. Rhand Altor.’

Egwene had het gevoel of een ijzige hand zich om haar maag sloot, ik hoop dat het goed met hem is,’ zei Nynaeve gelijkmoedig, maar de hand om haar vlecht was tot een vuist gebald. ‘We hebben hem al een tijd niet meer gezien.’

‘Een boeiende jongeman.’ Elaida zat hen al pratend op te nemen, ik heb hem eenmaal ontmoet, maar ik vond hem... zeer interessant. Ik veronderstel dat hij ta’veren is. Ja. Hij kan op vele vragen antwoord geven. Dat Emondsveld van jullie moet wel een heel ongewoon plekje zijn, dat er twee zoals jullie vandaan komen. Plus die Rhand Altor.’

‘Het is een gewoon dorp,’ zei Nynaeve. ‘Een simpel dorp als vele andere.’

‘Ja. Natuurlijk.’ Elaida glimlachte, een kil gebaar van haar lippen waar Egwenes maag zich van omdraaide. ‘Vertel me meer over hem. De Amyrlin heeft jullie toch niet verboden over hem te praten, of wel?’ Nynaeve rukte aan haar vlecht. Elayne bekeek het tapijtje alsof er iets belangrijks onder verborgen lag en Egwene brak zich het hoofd over een goed antwoord. Ze kan leugens herkennen, zeggen ze. Licht, als ze echt een leugen herkent... Het ogenblik leek zich te rekken tot Nynaeve uiteindelijk haar mond opendeed.

Op dat moment ging de deur opnieuw open. Sheriam keek met een zekere verbazing de kamer rond. ‘Goed dat ik je hier aantref, Elayne. Ik zoek jullie alledrie. Jou had ik hier niet verwacht, Elaida.’ Elaida stond op en schikte haar stola. ‘We zijn allemaal nieuwsgierig naar deze meisjes. Waarom ze weggelopen zijn. Welke avonturen ze beleefd hebben. Ze beweren dat de Moeder hun heeft opgedragen er niet over te praten.’

‘Dat is zo, en maar beter ook,’ zei Sheriam. ‘Ze worden gestraft en dan moeten we er een streep onder zetten. Ik heb altijd gemeend dat de daad na de straf vergeten moet worden.’

De twee Aes Sedai bleven elkaar heel lang aankijken, op geen van beide gladde gezichten stond iets te lezen. Toen zei Elaida: ‘Natuurlijk. Misschien ga ik een andere keer verder met mijn gesprek. Over andere zaken.’ De blik die ze op de drie vrouwen in het wit wierp, leek Egwene een waarschuwing en toen gleed ze langs Sheriam weg. De Meesteresse der Novices hield de deur open en keek haar na. Haar gezicht vertoonde geen enkele uitdrukking.

Langzaam liet Egwene haar adem ontsnappen en ze hoorde dat Elayne en Nynaeve hetzelfde deden.

‘Ze bedreigde me,’ zei Elayne ongelovig, half in zichzelf. ‘Ze dreigde me te sussen als ik koppig bleef.’

‘Je zult haar verkeerd begrepen hebben,’ zei Sheriam. ‘Als koppigheid een misdrijf is waarvoor je gesust wordt, zou de lijst meer namen tellen dan je van buiten kunt leren. Er zijn maar weinig gedweeë vrouwen die de ring en de stola halen. Uiteraard dien je wel te leren hoe je je gedwee op moet stellen als dat van je wordt gevraagd.’

‘Ja, Sheriam Sedai,’ antwoordde het drietal bijna in koor en Sheriam glimlachte.

‘Zie je wel. Jullie kunnen tenminste doen alsof je mak bent. En jullie zullen daarvoor ruimschoots de gelegenheid krijgen, voordat jullie de gunst van de Amyrlin terug hebben verdiend. Of anders die van mij. Van mij is lastiger.’

‘Ja, Sheriam Sedai,’ zei Egwene, maar ditmaal stemde alleen Elayne in. ‘Hoe... wat is er met het lichaam gebeurd, Sheriam Sedai?’ vroeg Nynaeve. ‘De... de zielloze. Hebt u ontdekt wie hem gedood heeft? Of waarom hij de Toren is binnengedrongen?’

Sheriams mond verstrakte. ‘Je doet één stap in de goede richting, Nynaeve, en glijdt dan weer terug. Jullie hebben het haar dus toch verteld, aangezien Elayne absoluut niet verbaasd is, terwijl ik jullie uitdrukkelijk had opgedragen er niet over te praten! Dus zijn er nu welgeteld zeven mensen in de Toren die weten dat er in het Novicekwartier een man is gedood en twee ervan zijn mannen die alleen dat weten én dat ze er hun mond over moeten houden. Als jullie een opdracht van de Meesteresse der Novices zo onbelangrijk vinden – wat ik jullie zeker nog zal inpeperen – kunnen jullie dan misschien de Amyrlin Zetel gehoorzamen? Jullie praten er niet over, met niemand, behalve met de Moeder en mij. De Amyrlin Zetel wenst geen nieuwe geruchten naast alles waar we al rekening mee moeten houden. Ben ik duidelijk?’

Haar strenge stem leverde een koor op van ‘Ja, Sheriam Sedai’ maar Nynaeve liet het er niet bij zitten. ‘Zeven, zei u, Sheriam Sedai. Plus de onbekende die hem gedood heeft. En misschien heeft hij hulp gehad om de Toren binnen te komen.’

‘Daar hoef jij je geen zorgen over re maken.’ Sheriams effen blik omvatte hen allen. ‘Ik stel de vragen wel die over die man gesteld dienen te worden. Jullie vergeten dat je ook maar iets van een dode man afweet. Als ik ontdek dat jullie ook maar iets anders doen... Nou, er zijn ergere dingen dan pannen schuren om je te leren waar je wél en waar je niet op moet letten. En verontschuldigingen wil ik niet horen. Hoor ik nog meer vragen?’

‘Nee, Sheriam Sedai.’ Ditmaal was tot Egwenes opluchting ook Nynaeve erbij. Niet dat ze zich erg opgelucht voelde. Sheriams waakzame blik zou het dubbel zo moeilijk maken om naar de Zwarte Ajah op zoek te gaan. Heel even kreeg ze de neiging hysterisch te lachen. Als de Zwarte Ajah ons met te pakken krijgt, zal Sheriam dat wel doen. De drang om te lachen verdween. Als Sheriam niet zelf bij de Zwarte Ajah hoort. Ze wilde dat ze dat nooit had bedacht. Sheriam knikte. ‘Goed dan. Jullie gaan met me mee.’

‘Waarheen?’ vroeg Nynaeve en voegde er nog net ‘Sheriam Sedai’ aan toe voor de Meesteresse haar ogen dichtkneep. ‘Ben je vergeten,’ zei Sheriam strak, ‘dat in de Toren de Heling altijd wordt verricht in aanwezigheid van degenen die de zieke hebben binnengebracht?’

Egwene dacht dat het geduld van de Meesteresse der Novices nu wel uitgeput zou zijn, maar voor ze het besefte, liet ze zich ontvallen: ‘Dus ze gaat hem écht helen!’

‘De Amyrlin Zetel zelf en anderen zullen voor hem zorgen.’ Uit Sheriams gezicht viel even weinig op te maken als uit haar stem. ‘Had je reden eraan te twijfelen?’ Egwene kon slechts haar hoofd schudden. ‘Dan breng je met je getreuzel het leven van je vriend in gevaar. De Amyrlin wordt niet geacht op jullie te wachten.’ Ondanks haar woorden had Egwene het idee dat de Aes Sedai helemaal geen haast had.

18

Heling

Lampen in ijzeren houders verlichtten de gangen diep onder de Toren, waar Sheriam hen heen voerde. De paar deuren waar ze langs liepen, waren dicht, sommige met een slot, sommige zo knap bewerkt dat Egwene ze pas zag als ze er vlak voor stond. Donkere openingen wezen op zijgangen, terwijl ze in enkele de vage gloed kon zien van verre lampen die spaarzaam waren aangebracht. Ze zag geen andere mensen. Dit was een plek waar zelfs Aes Sedai weinig kwamen. De lucht was er niet koud of warm, maar ze moest toch rillen, terwijl ze tevens zweet op haar rug voelde kriebelen.

Hier beneden, diep onder de Witte Toren, legden Novices de laatste proeve af voor ze Aanvaarden werden. Of de Toren werden uitgezet, als ze niet slaagden. Hier beneden legden de Aanvaarden de Drie Geloften af als ze de allerlaatste toetsing hadden doorstaan. Niemand had haar ooit verteld, besefte ze opeens, wat er gebeurde met een Aanvaarde die daar niet in slaagde. De kamer met de weinige angrealen en sa’angrealen van de Toren en de ruimtes waar de ter’angrealen waren opgeslagen, moesten zich hier ergens bevinden. De Zwarte Ajah had hier toegeslagen. En als er nou eens zusters van de Zwarte Ajah op de loer lagen in een van die donkere zijgangen, als Sheriam hen nou eens niet naar Mart bracht, maar naar...

Ze slaakte een gilletje toen de Aes Sedai opeens bleef staan en kreeg een kleur toen de anderen haar nieuwsgierig aankeken, ik liep aan de Zwarte Ajah te denken,’ zei ze zwakjes.

‘Denk er niet aan,’ zei Sheriam en eindelijk klonk ze weer als de Sheriam van vroeger, vriendelijk en streng tegelijk. ‘De Zwarte Ajah zal de eerstkomende jaren niet je grootste zorg zijn. Jij hebt wat wij niet krijgen: tijd voor je ze aan moet pakken. Nog heel veel tijd. Als we naar binnen gaan, bljjven jullie stil bij de muur staan. Jullie worden hier toegelaten uit welwillendheid, om het bij te wonen, niet om af te leiden of tussenbeide te komen.’ Ze maakte een grijze metalen deur open die zo bewerkt was dat hij van steen leek.

De vierkante kamer erachter was groot, met kale wanden van bleekwitte steen. Er stond alleen een lange stenen tafel midden in de kamer, waar een wit kleed over lag. Mart lag op die tafel, gekleed, maar zonder jas en laarzen. Zijn ogen waren gesloten en zijn gezicht was zo ingevallen dat Egwene wel kon huilen. Zijn moeizame ademhaling maakte een hees gefluit. De dolk uit Shadar Logoth zat in de schede aan zijn riem, de robijn op het heft leek het licht op te zuigen en gloeide als een woest rood oog, ondanks het licht van een tiental lampen, dat nog eens versterkt werd door de lichte muren en witte tegelvloer. De Amyrlin Zetel stond bij Marts hoofd en Leane bij zijn voeten. Vier Aes Sedai stonden langs de ene zijde van de tafel en drie andere ertegenover. Sheriam voegde zich bij het drietal. Een van hen was Verin. Egwene herkende Serafelle, een Bruine zuster, en Alanna Mosvani van de Groene Ajah en Anaiya van de Blauwe Ajah, waartoe ook Moiraine behoorde.

Alanna en Anaiya hadden haar enkele lessen gegeven hoe ze zich voor de Ware Bron open kon stellen, hoe ze zich aan saidar moest overgeven om het te beheersen. En tussen haar eerste aankomst in de Witte Toren en haar vertrek had Anaiya haar minstens vijftig keer beproefd om uit te vinden of ze een Droomster was. De proeven hadden niets bewezen, het een noch het ander, maar de vriendelijke Aes Sedai, met het alledaagse uiterlijk en haar warme glimlach, die haar schoonheid vormde, had haar telkens weer opgeroepen voor nieuwe proeven, even onverzettelijk als een omlaag rollend rotsblok.

De anderen kende ze niet, behalve een vrouw met koele ogen, van wie ze dacht dat het een Witte zuster was. De Amyrlin en de Hoedster droegen natuurlijk hun stola’s, maar geen van de anderen droeg iets waaraan ze konden worden herkend, afgezien van de Grote Serpent-ringen en hun leeftijdloze gezichten. Niemand liet merken dat ze Egwene en de andere twee hadden zien binnenkomen. Ondanks de uiterlijke kalmte van de vrouwen rond de tafel vielen Egwene tekens van onzekerheid op. Anaiya had een strakke mond. Het mooie donkere gelaat van Alanna vertoonde een kleine frons. De Aes Sedai met de koele ogen streek haar bleekblauwe kleren voortdurend glad en leek niet te merken wat ze aan het doen was. Een onbekende Aes Sedai plaatste een eenvoudig, gelakt houten kistje, lang en smal, op de tafel en maakte het open. Uit de holte in de rode zijden bekleding pakte de Amyrlin een witte, geribbelde staf die zo lang was als haar onderarm. Hij had van bot kunnen zijn, of ivoor, maar was geen van beide. Er was niemand in deze Eeuw die wist waar hij van gemaakt was.

Egwene had de staf nooit eerder gezien, maar ze herkende hem van een lezing die Anaiya de Novices had gegeven. Een van de weinige sa’angrealen, misschien de krachtigste die de Toren bezat. Een sa’angreaal had uit zichzelf geen kracht – het waren slechts middelen om te bundelen en te versterken wat een Aes Sedai kon geleiden – maar met die staf kon een sterke Aes Sedai de muren van Tar Valon vergruizelen.

Egwene omklemde de hand van Nynaeve naast haar en die van Elayne aan haar andere zij. Licht, ze weten niet zeker of ze hem kunnen helen, zelfs niet met een sa’angreaal – met déze sa’angreaal. Wij hadden geen enkele kans. We zouden hem waarschijnlijk hebben gedood, en onszelf erbij. Licht!

‘Ik ga de stromen verenigen,’ zei de Amyrlin. ‘Wees voorzichtig. De Kracht die vereist is om de band met de dolk te verbreken en de wonde ervan te helen, liggen heel dicht bij wat hem kan doden. Ik ga me op hem richten. Let op.’ Ze hield de staf met beide handen recht voor zich uit, vlak boven Marts gezicht. Nog steeds bewusteloos schudde hij zijn hoofd en klampte zijn vuist nog strakker om het dolkheft, terwijl hij iets mompelde wat op een ontkenning leek. Rond iedere Aes Sedai verscheen een gloed, het zachtwitte licht dat alleen een geleidster kon zien. Langzaam breidde het licht zich uit tot ieders straling het licht van de Aes Sedai naast haar raakte, ermee versmolt tot er nog maar één licht was, zo’n sterk licht dat voor Egwene de wandlichten in het duister leken te verdwijnen. Maar die gloed werd nog overheerst door een feller licht. Een staaf botwit vuur. De sa’angreaal.

Egwene weerstond de drang zichzelf open te stellen voor saidar en haar eigen stroom aan de vloed toe te voegen. Ze voelde zich zo sterk aangetrokken dat ze bijna flauwviel. Elayne greep haar hand nog steviger beet. Nynaeve deed een stap naar voren en bleef toen boos hoofdschuddend staan. Licht, dacht Egwene, dat kan ik ook. Maar ze wist niet wat ze kon. Licht, het is zo sterk. Het is zo... heerlijk. Elaynes hand beefde.

Op de tafel kronkelde Mart midden in die gloed heen en weer, nu eens de ene dan de andere kant op, terwijl hij onbegrijpelijke woorden mompelde. Maar zijn greep om de dolk verzwakte niet en zijn ogen bleven dicht. Langzaam, uiterst langzaam, begon zijn rug te krommen, terwijl spieren als trillende kabels zichtbaar werden. Nog steeds vocht hij en schokte zijn lijf, tot alleen zijn hielen en schouders de tafel raakten. De hand om het heft sprong open en schoof gedwongen opzij, trillend, tegenstribbelend, weg van het heft. Zijn lippen trokken zich op tot boven zijn tanden, werden een snauw, een grimas van pijn, en zijn adem kwam hortend en moeizaam.

‘Ze doden hem,’ fluisterde Egwene. ‘De Amyrlin maakt hem dood! We moeten iets doen.’

Even zachtjes zei Nynaeve: ‘Als we ze tegenhouden – als dat zou kunnen – zal hij sterven. Ik denk niet dat ik half zoveel Kracht kan geleiden.’ Ze zweeg, alsof haar eigen woorden nu pas tot haar doordrongen – dat zij de helft kon geleiden van wat tien Aes Sedai samen met een sa’angreaal deden – en haar stem klonk nog zachter. ‘Licht help me, ik wil het.’

Opeens zweeg ze. Bedoelde ze dat ze Mart wilde helpen of dat ze die vloedgolf van kracht wilde geleiden? Egwene kon de drang in haarzelf voelen, als een lied dat haar ten dans noodde.

‘We moeten ze vertrouwen,’ fluisterde Nynaeve fel. ‘Een andere kans heeft hij niet.’

Opeens schreeuwde Mart luid en doordringend. ‘Muad’drin tia dar allende caba’drin rhadiem!’ Kromgebogen en worstelend, de ogen stijf dichtgeknepen, brulde hij de woorden nog luider. ‘Los Valdar Cuebiyari! Los! Carai an Caldazar! Al Caldazar!’

Egwene luisterde met gefronst voorhoofd. Ze had genoeg geleerd om de Oude Spraak te herkennen, al begreep ze niet meer dan enkele woorden. ‘Carai an Caldazar! Al Caldazar!’ Voor de eer van de Rode Adelaar! Voor de Rode Adelaar! De oeroude strijdkreet van Manetheren, een natie die was ondergegaan tijdens de Trollok-oorlogen. Een natie die eertijds had bestaan waar nu Tweewater lag. Zoveel wist ze althans, maar heel even kreeg ze de indruk dat zij de rest ook zou kunnen begrijpen, alsof de betekenis haar net ontging, alsof die op het puntje van haar tong lag.

Met een luid gekraak van scheurend leer rees de vergulde dolk uit Marts riem omhoog en bleef een voet boven zijn worstelende lichaam hangen. De robijn glinsterde, leek vuurrode vonken te spatten, alsof die de Heling eveneens bestreed.

Marts ogen gingen open en hij keek de vrouwen om hem heen woest aan. ‘Mia ayende, Aes Sedai! Caballein misain ye! Inde muagdhe Aes Sedai misain ye! Mia ayende!’ Toen begon hij te schreeuwen, een razend gebrul dat maar bleef doorgaan, tot Egwene zich afvroeg of er nog enige adem in dat lichaam restte.

Haastig bukte Anaiya zich om een zwart metalen kistje onder de tafel te pakken en tilde het op of het zwaar was. Toen ze het naast Mart had gezet en het deksel had opengedaan, werd een kleine holte zichtbaar tussen de duimdikke wanden. Weer bukte Anaiya zich, pakte een tang, zoals een huisvrouw in de keuken zou gebruiken, en greep daarmee de zwevende dolk. Ze deed even voorzichtig alsof het een giftige slang was.

Marts gebrul werd uitzinnig. De robijn schitterde woest en flitste bloedrood.

De Aes Sedai schoof de dolk in het kistje, sloeg het deksel dicht en slaakte een luide zucht toen dat met een klik sloot. ‘Smerig ding,’ zei ze.

Zodra de dolk was verdwenen, stopte Marts gebrul en viel hij neer alsof zijn botten en spieren in water waren veranderd. Een ogenblik later verdween de gloed die rond de Aes Sedai en de tafel hing. ‘Gedaan,’ zei de Amyrlin hees alsof ze de hele tijd had geschreeuwd. ‘Het is gedaan.’

Enkele Aes Sedai zakten in elkaar en op meerdere voorhoofden was zweet zichtbaar. Anaiya trok een simpele linnen zakdoek uit haar mouw en veegde openlijk haar gezicht droog. De koel kijkende Witte zuster depte bijna voortdurend haar wangen af met een stukje Lugardkant.

‘Boeiend,’ zei Verin, ‘dat vandaag de dag het Oude Bloed nog zo sterk in iemand kan stromen.’ Zij en Serafelle staken de hoofden bij elkaar voor een zacht gesprek, waarbij ze druk gebaarden, is hij geheeld?’ vroeg Nynaeve. ‘Blijft hij... leven?’ Mart lag erbij alsof hij sliep, maar zijn gezicht leek met die holle wangen nog steeds ingevallen. Egwene had nog nooit gehoord dat een Heling niet alles heelde. Tenzij alleen al zijn scheiding van die dolk alle Kracht vereiste die ze konden aanwenden. Licht! ‘Brendas,’ zei de Amyrlin, ‘wil jij ervoor zorgen dat hij naar zijn kamer wordt gebracht?’

‘Zoals u beveelt, Moeder,’ zei de vrouw met de koele ogen. Haar kniebuiging was al even gevoelloos als zijzelf. Toen ze wegging om de dragers te halen, verlieten enkele andere Aes Sedai, waaronder Anaiya, eveneens het vertrek. Verin en Serafelle volgden, nog steeds met elkaar pratend, maar zo zacht dat Egwene en de andere twee haar niet konden verstaan.

‘Is Mart in orde?’ wilde Nynaeve weten. Sheriam trok haar wenkbrauwen op.

De Amyrlin Zetel wendde zich tot het drietal. ‘Hij is zo gezond als mogelijk is,’ zei ze koel. ‘Slechts de tijd zal het leren. Als je iets met de smet van Shadar Logoth zo lang bij je draagt als hij... niemand weet welke gevolgen dat voor hem zal hebben. Misschien geen enkel, misschien veel. We moeten afwachten. Maar de band met de dolk is verbroken. Nu heeft hij rust nodig en zoveel eten als hij kan verdragen. Hij zou nu in leven moeten blijven.’

‘Wat was hij aan het roepen, Moeder?’ vroeg Elayne en voegde er toen haastig aan toe: ‘Als ik dat mag vragen.’

‘Hij gaf bevelen aan soldaten.’ De Amyrlin nam de jongeman op de tafel keurend op. Hij had zich, nadat hij was neergevallen, niet meer bewogen, maar Egwene meende te zien dat hij gemakkelijker ademde en dat zijn borst regelmatiger op en neer ging. ‘In een veldslag van tweeduizend jaar geleden, zou ik zeggen. Het Oude Bloed roert zich.’

‘Niet alles kwam van de veldslag. Ik hoorde hem Aes Sedai zeggen. Dat was niet van een veldslag,’ zei Nynaeve. ‘Moeder,’ voegde ze er te laat aan toe.

Heel even leek de Amyrlin dingen te overwegen, misschien wat ze moest zeggen, misschien of ze wel iets wilde zeggen. ‘Een tijdlang,’ zei ze ten slotte, ‘denk ik, waren verleden en heden een. Hij was daar en hij was hier en hij wist wie wij waren. Hij beval ons hem vrij te laten.’ Weer zweeg ze. ‘Hij zei: “Ik ben een vrij man, Aes Sedai. Ik ben geen Aes Sedai-knecht.” Dat was het.’

Leane snoof luid en enkele andere Aes Sedai mompelden boos. ‘Maar Moeder,’ zei Egwene. ‘Hij kan het nooit zo hebben bedoeld. Manetheren was een bondgenoot van Tar Valon.’

‘Manetheren was een bondgenoot, kind,’ zei de Amyrlin, ‘maar wie kent het hart van een man? Hij kent het zelf niet eens, vermoed ik. Een man is het gemakkelijkste dier om te breidelen en het moeilijkste om ongebreideld te laten. Ook als hij daar zelf voor kiest.’

‘Moeder,’ zei Sheriam. ‘Het is laat. De keuken zal deze helpsters verwachten.’

‘Moeder,’ vroeg Egwene bezorgd, ‘mogen we niet bij Mart blijven? Als hij toch nog sterft...’

De blik van de Amyrlin verried niets, haar gezicht was uitdrukkingsloos. ‘Je hebt werk te doen, kind.’

Ze bedoelde absoluut niet het boenen. Dat wist Egwene zeker. ‘Ja, iMoeder.’ Ze maakte een kniebuiging en haar rok ritselde langs die van Nynaeve en Elayne toen die hetzelfde deden. Ze keek nog een laatste keer naar Mart en volgde toen Sheriam naar buiten. Mart had zich nog steeds niet bewogen.

19

Ontwaken

Mart deed langzaam zijn ogen open en staarde omhoog naar het witgepleisterde plafond. Hij vroeg zich af waar hij was en hoe hij hier was gekomen. Een ingewikkelde fries van vergulde bladeren liep rond het plafond en de veren matras onder zijn rug voelde lekker zacht aan. Dus een plaats waar ze rijk waren. Ergens waar ze geld hadden. Maar zijn hoofd was leeg over het waar en hoe en hij miste nog een heleboel andere dingen.

Hij had gedroomd en delen van die dromen tuimelden nog rond tussen de herinneringen in zijn hoofd. Hij kon het een niet van het ander onderscheiden. Iets over een wilde vlucht en gevechten, over vreemde mensen van over de oceaan. Over saidinwegen en Portaalstenen en delen van andere levens, zaken die zo uit een speelmansverhaal leken te komen, dus moesten het wel dromen zijn. Hij dacht tenminste van wel. Maar Loial was geen droom en dat was een Ogier. Brokstukken van gesprekken dreven in zijn geheugen rond, gesprekken met zijn vader, met vrienden, met Moiraine, met een prachtige vrouw en met een schipper en een goed geklede man die vaderlijk met hem sprak en hem wijze raad gaf. Die waren vermoedelijk echt. Maar het waren allemaal flarden en brokken. Op drift.

‘Muad’drin tia dar allende caba’drin rhadiem,’ mompelde hij. De woorden vormden slechts klanken, maar toch sprankelden ze, lieten ze iets ontvlammen.

De dicht aaneengesloten linies piekeniers strekten zich ruim een span links en rechts onder hem uit, een en al vaandels en banieren van stadjes en steden en lagere Huizen. De rivier beveiligde zijn linkerflank, poelen en slikken zijn rechterflank. Vanaf de helling keek hij neer op de strijd van de piekeniers tegen de Trollokhorden die probeerden door te breken, tien keer zoveel Trolloks als er mannen stonden. Pieken doorboorden zwarte Trollokmaliën en strijdbijlen sloegen bloedige wonden in de menselijke gelederen. De wind voerde geschreeuw en gekreun aan. In de wolkeloze hemel brandde de zon en hittenevels stegen boven de strijdlinie op. Nog steeds regenden vijandelijke pijlen neer en troffen zowel mensen als Trolloks. Hij had zijn eigen boogschutters teruggetrokken, maar de Gruwheren deerde het niet dat er Trolloks stierven, zolang de menselijke verdedigingslijn maar werd doorbroken. Op de heuvelrand achter hem wachtte de Hartwacht op zijn bevel en de paarden stampten ongeduldig. Het metaal op mannen en dieren glansde als zilver in het zonlicht; man en dier konden de hitte niet veel langer verdragen.

Ze zouden hier winnen of sterven. Hij stond bekend als een gokker; het werd tijd de stenen te werpen. Met een stem die over het tumult in de diepte heen schalde, gaf hij het bevel, terwijl hij zich in het zadel zwaaide. ‘Voetvolk! Klaar voor doorgang ruiters!’ Zijn vaandrager reed vlak naast hem, de banier van de Rode Adelaar wapperde boven zijn hoofd, en het bevel werd in de linie herhaald en doorgegeven. Onder hem schoven de piekeniers opeens ordelijk opzij, ze sloten zich aaneen in dichte formaties, waardoor brede doorgangen ontstonden. Gaten waar de Trolloks met beestachtig gebrul in doorstootten, als een zwarte zwellende doodsvloed.

Hij trok zijn zwaard en hief het hoog. ‘Voorwaarts de Hartwacht!’ Hij spoorde zijn paard aan en het ros sprong de helling af. Achter hem roffelden de hoeven ten aanval. ‘Voorwaarts!’ Hij was de eerste die op de Trolloks stootte, zijn zwaard rees en daalde, zijn banierdrager vlak achter hem. ‘Voor de eer van de Rode Adelaar!’ De Hartwacht donderde door de openingen tussen de piekeniers, slechtte de vloed, joeg die terug. ‘De Rode Adelaar!’ Halfmenselijke gezichten grauwden en beten naar hem, vreemd gebogen zwaarden zochten hem, maar hij vocht zich steeds dieper hun rangen in. Winnen of sterven. ‘Manetheren!’

Marts hand beefde toen hij die tegen zijn voorhoofd hield. ‘Los Valdar Cuebiyari,’ mompelde hij. Hij meende bijna zeker te weten wat dat betekende – ‘Voorwaarts de Hartwacht’, misschien ‘De Hartwacht trekt op’ – maar dat was onmogelijk. Moiraine had enkele woorden van de Oude Spraak voor hem vertaald en dat waren de enige woorden die hij kende. De rest kon evengoed ekstergekwetter zijn. ‘Waanzin,’ zei hij ruw. ‘Het is waarschijnlijk de Oude Spraak helemaal niet. Enkel onzin. Die Aes Sedai is gek. Het was alleen een droom.’ Aes Sedai. Moiraine. Opeens besefte hij hoe dun zijn polsen waren en hoe uitgeteerd zijn handen. Hij was ziek geweest. Had iets te maken met een dolk. Een dolk met een robijn in het heft en een reeds lang dode, besmette stad die Shadar Logoth werd genoemd. Het was allemaal vaag en ver en eigenlijk kon hij er geen touw aan vastknopen, maar hij wist dat het geen droom was. Egwene en Nynaeve hadden hem naar Tar Valon gebracht om geheeld te worden. Dat herinnerde hij zich nog wel.

Hij probeerde overeind te komen en viel weer neer, zo zwak als een pasgeboren lammetje. Moeizaam trok hij zich op en schoof de wollen deken opzij. Zijn kleren waren verdwenen; misschien lagen ze in de met bladeren en ranken besneden kleerkast tegen de muur. Maar op dit moment gaf hij niet veel om kleren. Hij ging moeizaam staan en wankelde over het bloementapijt naar een leunstoel met een hoge rug, waar hij zich aan vastklampte. Vandaar strompelde hij naar de tafel met vergulde poten en mooi houtsnijwerk opzij. Waskaarsen, vier in iedere staande kandelaar met spiegeltjes achter de kaarsvlammen, gaven het vertrek een gezellig licht. Een grotere spiegel aan de muur boven de glanzend gewreven wastafel bood hem zijn spiegelbeeld, ingevallen en uitgeteerd, met holle wangen en diep verzonken ogen, het haar plakkerig van het zweet. Hij stond zo gebogen als een oude man, bevend als weidegras in een lentebries. Hij ging rechtop staan, maar dat verbeterde niet veel.

Vlak naast zijn handen stond een grote schaal onder een doek en zijn neus ving de geur van voedsel op. Hij trok de doek opzij, waardoor twee grote zilveren kannen en schalen van dun groen porselein zichtbaar werden. Hij had gehoord dat het Zeevolk voor zulk porselein het gewicht in zilver vroeg. Hij had een lichte soep verwacht, of zachte bolletjes, het soort eten dat zieken werd voorgezet. Maar op de schaal lagen hoge stapels rosbiefplakken tussen bakjes bruine mosterd en mierikswortel. Op andere zag hij gebakken aardappelen, suikerbonen met ui, kool en botererwten. Zuur en een stuk gele kaas. Dikke sneden kruimig brood en een schaaltje boter. Een van de twee kannen was gevuld met melk en er parelden nog steeds koude druppels vocht aan de buitenkant; de andere bevatte iets wat naar kruidenwijn geurde. Van alles was er genoeg voor vier personen. Hij watertandde en zijn maag knorde.

Eerst uitzoeken waar ik ben. Maar hij rolde een plakje vlees op en doopte dat in de mosterd voor hij zich van de tafel wegduwde naar de drie hoge smalle ramen.

Aan de buitenkant zaten bewerkte luiken, maar door de gaten kon hij zien dat het buiten nacht was. Lichten uit andere vensters maakten vlekjes in het zwart. Heel even zakte hij teleurgesteld tegen de witte stenen vensterbank aan, maar toen begon hij na te denken. Wat je hart het ergste vreest, kan je hoofd benutten, zei zijn vader altijd, en Abel Cauton was zeker de beste paardenkoper van Tweewater. Iemand die meende ten koste van hem een voordeeltje te hebben behaald, bleek naderhand toch aan het kortste eind te hebben getrokken. Niet dat Abel Cauton iets oneerlijks deed, maar zelfs het volk van Tarenveer moest het tegen hem afleggen, en iedereen wist hoe die mensen je konden scheren. Het kwam ongetwijfeld doordat zijn vader de zaak eerst van alle kanten bekeek.

Tar Valon. Dit moest Tar Valon zijn. Dit vertrek hoorde bij een paleis. Het Domani-tapijt met de bloemen kostte waarschijnlijk al meer dan een boerderij. Bovendien voelde hij zich niet meer ziek en hij had gehoord dat Tar Valon de enige plaats was waar hij beter kon worden. Hij had zich eigenlijk nooit echt ziek gevoeld, naar zijn beste weten niet, zelfs niet toen Verin – weer een naam die uit het waas naar voren kwam – iemand had verteld dat hij stervende was. Nou, hij voelde zich zo zwak als een zuigeling en had honger als een paard, maar op de een of andere manier wist hij dat de Heling achter de rug was. Ik voel me... gezond en wel, dat is alles. Ik ben geheeld. Hij grinnikte naar de luiken.

Geheeld. Dat betekende dat ze de Ene Kracht op hem hadden gebruikt. Die gedachte bezorgde hem kippenvel over zijn hele lijf, maar hij had geweten dat het gedaan moest worden. ‘Beter dan doodgaan,’ zei hij tegen zichzelf. Er drongen zich enkele verhalen over de Aes Sedai in hem op. ‘Het moet beter zijn dan te sterven. Zelfs Nynaeve dacht dat ik zou sterven. Het is in ieder geval gedaan en als ik me daar nu zorgen over ga maken, zal dat niets veranderen.’ Hij besefte dat hij het vlees op had en het vleesnat van zijn vingers stond te likken. Onzeker liep hij weer terug naar de tafel. Er stond een kruk onder. Hij trok die naar zich toe en ging zitten. Hij bekommerde zich niet om mes en vork en rolde opnieuw een plak vlees op. Hoe kon hij zijn verblijf in Tar Valon – In de Witte Toren. Dat kan niet anders - tot zijn eigen voordeel benutten?

Tar Valon betekende Aes Sedai. Zeker geen reden om langer te blijven. Precies het tegenovergestelde. Wat hij zich van de tijd bij Moiraine herinnerde, en later bij Verin, gaf maar weinig aanwijzingen. Hij kon zich niet herinneren of een van hen echt iets verschrikkelijks had gedaan, maar ja, van die dagen kon hij zich maar bar weinig herinneren. In ieder geval deden Aes Sedai dingen om hun eigen redenen. ‘En dat is niet altijd de reden die jij denkt,’ mompelde hij, een mond vol aardappelen doorslikkend. ‘Een Aes Sedai liegt nooit, maar de waarheid uit de mond van een Aes Sedai is haar waarheid, niet de jouwe. Daar kan ik maar beter goed aan denken: ik kan er niet van op aan, zelfs niet als ik meen het zeker te weten.’ Het was geen plezierige conclusie. Hij nam enkele grote happen botererwtjes. Zijn gedachten over Aes Sedai brachten herinneringen tot leven. De zeven Ajahs: Blauw, Rood, Bruin, Groen, Geel, Wit en Grijs. Rood was het ergst. Afgezien van die Zwarte Ajah, waarvan ze allemaal zeggen dat die niet bestaat. Maar de Rode Ajah vormde geen bedreiging voor hem. Ze hadden alleen belangstelling voor mannen die konden geleiden.

Rhand. Bloed en as, hoe kon ik dat vergeten? Waar is hij? Zou het goed met hem zijn? Hij zuchtte spijtig en smeerde boter op een snee warm brood. Ik vraag me af of hij al gek is geworden. Maar zelfs als hij de antwoorden wist, kon hij toch niets voor Rhand doen. Hij wist niet eens zeker of hij het zou kunnen. Rhand kon geleiden en Mart was opgegroeid met verhalen over mannen die geleidden, verhalen om kinderen bang te maken. Verhalen die ook volwassenen angst aanjoegen, omdat sommige maar al te waar waren. Weten wat Rhand kon, was net zoiets geweest als de ontdekking dat je beste vriend kleine dieren martelde en baby’s vermoordde. Als je dat eindelijk had aanvaard, was het moeilijk hem nog langer je vriend te noemen.

‘Ik zal mijn eigen boontjes moeten doppen,’ zei hij boos. Hij keerde de wijnkan om boven de zilveren beker en zag verbaasd dat die al leeg was. In plaats daarvan schonk hij melk in. ‘Egwene en Nynaeve willen Aes Sedai worden.’ Hij was het vergeten tot hij het hardop uitsprak. ‘Rhand volgt Moiraine op de voet en noemt zich de Herrezen Draak. Het Licht mag weten waar Perijn mee bezig is. Die doet gek sinds zijn ogen zo vreemd geel werden. Ik zal mijn eigen boontjes moeten doppen.’ Bloed en as, ik moet wel’. Ik ben van ons allemaal de laatste die nog normaal is. Ik ben de enige.

Tar Valon. Nou ja, men zei dat het de rijkste stad ter wereld was, het middelpunt van handel tussen de Grenslanden en het zuiden, de machtsbasis van de Aes Sedai. Hij dacht niet dat hij een Aes Sedai ooit zou kunnen overhalen om te dobbelen. Maar als dat wel lukte, zou hij niet kunnen vertrouwen op het rollen van de stenen of de kleur van de speelkaarten. Maar er moesten kooplui zijn en andere mensen met zilver en goud. De stad zelf zou ook best de moeite waard zijn er enkele dagen in rond te kijken. Hij wist dat hij na zijn vertrek uit Emondsveld een lange reis had gemaakt, maar afgezien van enkele vage herinneringen aan Caemlin en Cairhien kon hij zich geen grote stad meer herinneren. Hij had er altijd een willen bezoeken. ‘Maar geen stad die barst van de Aes Sedai,’ mompelde hij zuur, terwijl hij de laatste botererwtjes op zijn vork schoof. Hij verzwolg ze en nam nog een hap vlees.

Opeens kwam de gedachte in hem op of de Aes Sedai hem niet de robijn uit de dolk van Shadar Logoth zouden willen geven. Hij herinnerde zich de dolk slechts heel vaag, maar zelfs dat leek op een herinnering aan een verschrikkelijke wond. Zijn maag en darmen verkrampten en een scherpe pijn boorde zich in zijn slapen. Toch stond de robijn hem duidelijk voor ogen, even groot als zijn duimnagel, zo donker als een bloeddruppel, glinsterend als een vuurrood oog. Hij had er toch zeker meer recht op dan zij en thuis in Tweewater zou hij evenveel waard zijn als tien boerderijen.

Ze zullen waarschijnlijk zeggen dat de steen ook besmet is. Dat was waarschijnlijk ook zo. Toch was het een mooie wensdroom de robijn met enkele Kopins te ruilen voor hun beste stukken land. De meeste Kopins – herrieschoppers vanaf hun geboorte, en dieven en leugenaars – verdienden wat hun toekwam en meer. Hij geloofde eigenlijk niet echt dat de Aes Sedai de robijn aan hem zouden teruggeven en als ze dat wel zouden doen, geloofde hij ook niet echt dat hij hem helemaal naar Emondsveld zou meenemen. De grootste boerderij in Tweewater te bezitten was niet meer zo’n opwindend idee als vroeger. Dat was als kind zijn grootste wens geweest, net zoals hij een even goede paardenkoper als zijn vader wilde worden. Nu leek dat allemaal heel onbelangrijk. Zo beperkt, nu de hele wijde wereld voor hem openstond. Hij besloot als eerste Egwene en Nynaeve op te zoeken. Misschien zijn ze weer bij hun volle verstand. Misschien hebben ze die dwaze droom opgegeven dat ze Aes Sedai kunnen worden. Hij dacht van niet, maar hij wilde pas vertrekken als hij hen had gesproken. Hij wilde weg, dat was zeker. Een bezoekje aan hen, een dag om de stad te bekijken, misschien wat dobbelen om zijn beurs te spekken en dan zou hij ervandoor gaan, ergens waar geen Aes Sedai waren. Voor hij naar huis terugging – Ik ga op een dag weer naar huis. Op een goeie dag, zeker – was hij van plan iets van de wereld te zien, zonder dat de Aes Sedai hem naar hun pijpen lieten dansen.

Terwijl hij keek of er nog iets te eten op het dienblad lag, besefte hij geschokt dat afgezien van wat likjes mosterd en wat kruimeltjes brood en kaas, alles op was. Beide kannen waren leeg. Verbaasd loerde hij naar zijn maag. Als hij dat alles had opgegeten, zou hij tot zijn oren vol moeten zitten, maar het voelde aan of hij niks had gehad. Hij schoof met duim en wijsvinger de laatste stukjes kaas bij elkaar. Toen hij het naar zijn mond bracht, verstarde zijn hand opeens. Ik heb op de Hoorn van Valere geblazen! Zachtjes floot hij een wijsje en brak het af toen de woorden hem te binnen schoten:

Ik zit op de bodem van de put.

Het is nacht; en de regen slaat weer neer.

De wanden storten in.

Ik heb niets, geen touw om mee te klimmen. Ik zit op de bodem van de put.

‘Ik mag branden als ik zelf geen klimtouw vind,’ fluisterde hij en liet de kaaskruimeltjes op het blad terugvallen. Heel even voelde hij zich weer ziek. Vastberaden probeerde hij zijn hoofd te gebruiken en de mist weg te blazen die zijn gedachten nevelig maakte. Verin had de Hoorn van Valere mee naar Tar Valon genomen, maar hij kon zich niet meer herinneren of zij wist dat hij erop had geblazen. Ze had nooit iets gezegd waar hij dat uit kon opmaken. Dat wist hij zeker. Hij meende het zeker te weten. Maar wat dan nog als ze het weet? Wat dan nog als ze het allemaal weten? Tenzij Verin er iets mee heeft gedaan waar ik niets van weet, hebben zij de Hoorn. Ze hebben me niet nodig. Maar wie kon zeggen wat de Aes Sedai nodig vonden? ‘Als ze het vragen,’ zei hij grimmig, ‘dan heb ik hem nooit aangeraakt. Als ze het weten... Als ze het weten... nou ja, ik zie wel wat er dan gebeurt. Bloed en as, ze kunnen niet alles van me vragen. Dat kunnen ze niet!’

Een zacht klopje op de deur deed hem opveren, klaar om weg te vluchten. Als er een plekje was waar hij heen kon en als het hem lukte meer dan drie stappen te zetten. Maar er was geen plekje en hij was uitgeput.

De deur ging open.

20

Bezoekers

De vrouw die binnenkwam, was geheel in witte zijde en zilver gekleed. Ze sloot de deur, bleef ertegenaan leunen en nam Mart op met de zwartste ogen die hij ooit had gezien. Ze was zo mooi dat hij haast vergat adem te halen, met nachtzwarte haren die werden bijeengehouden met een geweven haarband van zilverdraad. Ze stond even sierlijk als een andere vrouw danste. Hij meende haar vaag te herkennen, maar verwierp dat idee meteen weer. Geen enkele man zou zo’n vrouw vergeten.

‘Je kunt ermee door, neem ik aan, als je weer wat aangekomen bent,’ zei ze, ‘maar ik raad je aan iets aan te trekken.’ Heel even stond Mart haar aan te kijken, en toen besefte hij opeens dat hij naakt in de kamer stond. Met een vuurrood hoofd schuifelde hij naar het bed, trok de deken als een mantel om zich heen en plofte meer op de matras neer dan dat hij erop ging zitten. ‘Het spijt me dat... Ik bedoel... eh... ik had niet gedacht... ik... ik...’ Hij haalde diep adem. ‘Ik wil me verontschuldigen voor het feit dat u me zo aantreft.’ Hij kon nog steeds zijn warme wangen voelen. Heel even wilde hij dat Rhand – wat er ook van hem geworden was – of zelfs Perijn hem hier raad kon geven. Zij leken altijd heel goed om te springen met vrouwen. Zelfs de meisjes die wisten dat Rhand zo goed als beloofd was aan Egwene, bleven hem vaak aangapen, en leken te denken dat Perijns trage manier van doen zachtmoedig en aantrekkelijk was. Terwijl hij zich bij zijn pogingen bij meisjes altijd voor gek zette. Zoals daarnet.

‘Ik zou je niet zomaar hebben bezocht, Mart, maar ik was hier... in de Witte Toren...’ – ze glimlachte alsof de naam haar vermaakte – ‘voor een ander doel, en ik wilde jullie bekijken.’ Marts gezicht werd weer rood en hij trok de deken nog strakker om zich heen, maar ze leek hem niet te plagen. Nog sierlijker dan een zwaan gleed ze naar de tafel. ‘Je hebt honger. Dat was ook te verwachten, gezien de manier waarop zij dingen doen. Zorg ervoor dat je alles opeet wat ze je voorzetten. Je zult verbaasd staan hoe snel je weer op gewicht bent en je kracht terug hebt.’

‘Neem me niet kwalijk,’ zei Mart beschroomd, ‘maar ken ik u? Ik wil u niet beledigen, maar u komt me... bekend voor.’ Ze keek hem strak aan totdat hij zenuwachtig op het bed heen en weer schoof. Zo’n vrouw verwachtte dat mannen haar herkenden.

‘Misschien heb je me gezien,’ zei ze eindelijk. ‘Ergens. Noem me Selene.’ Ze hield haar hoofd wat schuin en leek af te wachten of hij haar naam herkende.

Het kriebelde aan de grens van zijn geheugen. Hij meende die naam eerder te hebben gehoord, maar hij kon niet zeggen wanneer en waar. ‘Bent u een Aes Sedai, Selene?’

‘Nee.’ Het werd zacht, maar verrassend hartstochtelijk gezegd. Voor het eerst nam hij haar goed op en zag nu meer dan alleen haar schoonheid. Ze was bijna even lang als hij, slank en sterk, aan haar manier van bewegen te zien. Haar leeftijd kon hij moeilijk inschatten – een paar jaar ouder dan hij, wellicht wel tien – maar haar wangen waren glad. Haar halsketting van gladde witte stenen en geweven zilverdraad paste bij haar brede ceintuur, maar ze droeg geen ring met het Grote Serpent. Haar ontkenning zou hem niet mogen verbazen – geen enkele Aes Sedai zou ooit ronduit zeggen dat ze er een was – maar dat deed het wel. Ze straalde... zekerheid uit, vertrouwen in haar macht, zoals een koningin zou hebben, en nog iets meer – wat hem aan Aes Sedai deed denken.

‘U bent niet toevallig Novice, hè?’ Hij had gehoord dat de Novices wit droegen, maar hij kon het van haar niet geloven. Vergeleken met haar is Elayne een peuter. Elayne. Weer een naam die zijn gedachten binnenzweefde.

‘Nauwelijks,’ zei Selene droog, met een wrange trek rond haar mond. ‘Laten we maar zeggen dat ik belangen nastreef die met de jouwe overeenkomen. Die... Aes Sedai zijn van plan jou te gebruiken, maar over het algemeen zul je dat wel plezierig vinden. Denk ik. En accepteren. Jou hoef ik er niet van te overtuigen dat je roem dient te zoeken.’

‘Mij gebruiken?’ De herinnering aan een eerdere gedachte keerde terug, verbonden met Rhand. De Aes Sedai wilden Rhand gebruiken, niet hem. Bloedvuur, ik heb toch geen enkel nut voor hen ? Licht, dat moet wel! ‘Wat bedoelt u? Ik ben voor niemand belangrijk. Ik heb voor niemand enig nut, alleen voor mezelf. Wat voor soort roem?’

‘Ik wist dat dit je aandacht zou trekken. Jou zeker.’ Ze glimlachte en hij voelde zich draaierig. Hij streek door zijn haar. De deken gleed omlaag en hij greep hem haastig vast voor het ding op de grond viel. ‘Hoor eens, ze hebben geen belangstelling voor mij.’ En hoe staat het na het blazen op de Hoorn? ik ben gewoon een boerenjongen.’ Misschien denken ze dat ik op de een of andere manier met Rhand ben verbonden. Nee, Verin had gezegd... Hij wist niet meer zeker wat Verin of Moiraine had gezegd, maar hij meende dat de meeste Aes Sedai helemaal niets van Rhand wisten. Dat wilde hij zo houden, in ieder geval tot hij heel ver weg was. ‘Gewoon een simpele jongen van het platteland. Ik wilde alleen maar iets van de wereld zien en dan weer terug naar pa’s boerderij.’ Wat bedoelt ze met roem? Selene schudde het hoofd alsof ze zijn gedachten had gehoord. ‘Je bent belangrijker dan je nu vermoedt. Zeker belangrijker dan die zogenaamde Aes Sedai weten. Jij kunt roem verwerven, als je terdege beseft dat je ze niet kunt vertrouwen.’

‘Het klinkt echt of ü ze niet vertrouwt.’ Zogenaamd? Er schoot hem iets te binnen, maar hij kon het niet onder woorden brengen. ‘Bent u een...? Bent u...’ Je kon iemand niet zomaar van zoiets beschuldigen. ‘Een Duistervriend?’ vulde Selene spottend aan. Ze klonk vermaakt, niet boos. Ze klonk minachtend. ‘Een van die zielige nalopers van Ba’alzamon die denken dat hij hun onsterfelijkheid en macht zal geven? Ik volg niemand. Er is één man waar ik naast zou kunnen staan, maar ik volg nooit iemand.’

Mart lachte zenuwachtig. ‘Natuurlijk niet.’ Bloed en as, een Duistervriend zou zich geen Duistervriend noemen. Als zij er een is, draagt ze een giftig mes bij zich. Hij had een vage herinnering aan een vrouw die gekleed was als een edelvrouwe, een Duistervriend met een dodelijke dolk in haar slanke hand. ‘Dat, dat bedoelde ik helemaal niet. U ziet eruit... U ziet eruit als een koningin. Dat bedoelde ik. Bent u van adel?’

‘Mart, Mart, je moet leren me te vertrouwen. O, ik zal je ook gebruiken – je bent te achterdochtig van aard, zeker na die dolk, om dat te ontkennen – maar als ik je gebruik, zul je rijkdom verwerven, en macht, en roem. Ik zal je niet dwingen. Ik heb altijd gemeend dat een overtuigd man het beter doet dan een man onder dwang. Deze Aes Sedai hebben niet het flauwste vermoeden hoe belangrijk je bent, en hij zal trachten je te misleiden of je te doden, maar ik kan je geven wat je verlangt.’

‘Hij?’ vroeg Mart scherp. Mij vermoorden? Licht, ze maken jacht op Rhand, niet op mij. Hoe weet ze van die dolk? Ik neem aan dat de hele Toren het weet. ‘Wie wil me vermoorden?’

Selenes mond verstrakte alsof ze te veel had losgelaten. ‘Jij weet wat je wilt, Mart, en ik weet het evengoed als jij. Je moet kiezen wie je kunt vertrouwen om het te bereiken. Ik geef toe dat ik je zal gebruiken. Deze Aes Sedai zullen dat nooit doen. Ik zal je naar rijkdom en roem voeren. Zij zullen je aan de leiband houden tot je doodgaat.’

‘U zegt nogal wat,’ zei Mart, ‘maar hoe weet ik of dat alles waar is? Hoe weet ik dat ik u meer kan vertrouwen dan hen?’

‘Door te luisteren naar wat zij je vertellen en naar wat ze niet zeggen. Zullen ze jou vertellen dat je vader in Tar Valon is geweest?’

‘Pa is hier geweest?’

‘Een man die Abel Cauton heette en een ander die Tham Altor werd genoemd. Ze maakten kabaal tot ze werden ontvangen. Ik heb gehoord dat ze wilden weten waar jij en je twee vrienden waren. En Siuan Sanche heeft ze met lege handen teruggestuurd en niet eens verteld dat je nog in leven was. Zullen ze dat aan jou vertellen, tenzij je ernaar vraagt? Zullen ze uit zichzelf vertellen dat Rhand Altor op dit moment probeert te ontsnappen en dat hij achtervolgd wordt door een Aes Sedai die Moiraine heet? Zullen ze jou vertellen dat de Zwarte Ajah hun kostelijke Witte Toren heeft besmet? Zullen ze zelfs maar iets laten doorschemeren op welke manier ze jou gaan gebruiken?’

‘Probeert Rhand te ontsnappen? Maar...’ Misschien wist ze dat Rhand zich tot Herrezen Draak had uitgeroepen en misschien wist ze dat niet, maar hij ging het haar niet vertellen. De Zwarte Ajah! Bloed, bloed, bloed en as! ‘Wie bent u, Selene? Als u geen Aes Sedai bent, wat bent u dan wel?’

Haar glimlach verborg vele geheimen. ‘Bedenk alleen dat er een andere keus is. Je hoeft geen speelpop van de Witte Toren te zijn of een prooi van Ba’alzamons Duistervrienden. De wereld is veel ingewikkelder dan je je kunt voorstellen. Doe de komende tijd wat die Aes Sedai willen, maar denk aan je keuze. Doe je dat?’ ik geloof niet dat ik veel keus heb,’ zei hij somber, ik neem aan dat ik dat zal doen.’

Selenes blik werd scherper. De vriendelijke toon in haar stem werd als een oude slangenhuid opzij gegooid. ‘Neem aan? Ik ben niet op deze manier gekomen om dat soort praatjes aan te horen, Martrim Cauton!’ Ze stak een slanke hand uit.

Er zat niets in haar hand en ze stond halverwege de deur, maar hij dook opzij voor die hand, alsof ze met een dolk boven hem stond. Hij wist eigenlijk niet waarom, maar in haar ogen viel een dreiging te lezen en hij wist zeker dat die echt was. Hij voelde zijn huid prikkelen en zijn hoofdpijn kwam terug.

Opeens verdwenen zowel pijn als prikkels en Selenes hoofd wendde zich met een ruk om, alsof ze naar iets buiten het vertrek luisterde. Er verscheen een lichte frons en ze liet haar hand zakken. De frons verdween. ‘We praten later verder, Mart. Ik heb je veel te zeggen. Denk aan je keuze. Denk eraan dat er vele handen zijn die willen toeslaan. Ik alleen kan jouw leven zeker stellen, en alles wat je nastreeft, als je doet wat ik je zeg.’ Ze gleed de deur uit, even stil en elegant als ze was binnengekomen.

Mart liet langzaam zijn adem ontsnappen. Zweet druppelde van zijn gezicht. Wie is zij, in Lichtsnaam? Misschien een Duistervriend. Hoewel ze even minachtend over Ba’alzamon als de Aes Sedai sprak. Duistervrienden spraken over Ba’alzamon zoals ieder ander over de Schepper. En ze had hem niet gevraagd haar bezoek voor de Aes Sedai te verzwijgen.

Tuurlijk, dacht hij zuur. Neem me niet kwalijk, Aes Sedai, maar die vrouw kwam me opzoeken. Ze was geen Aes Sedai, maar ik denk dat ze misschien de Ene Kracht op me wilde gebruiken en ze zei dat ze geen Duistervriend was, maar ze zei wel dat jullie van plan waren mij te gebruiken en dat de Zwarte Ajah vrij door jullie Toren rondzwerft. O, en ze zei ook nog dat ik belangrijk ben. Ik weet niet hoe. Jullie vinden het toch niet erg als ik nu vertrek ?

Hoe meer hij erover nadacht, hoe liever hij wilde vertrekken. Hij gleed onhandig van het bed en liep onvast naar de kleerkast terwijl hij de deken nog steeds omhield. Zijn laarzen stonden onder in de kast en zijn mantel hing aan een haak, onder zijn riem met de buidel en het mes in de schede. Het was een boerenmes, met een stevig lemmet, maar het kon net zoveel als een mooie dolk. Zijn andere kleren – twee dikke wollen jassen, drie broeken, een handvol linnen hemden en ondergoed – waren schoongeborsteld of zo nodig gewassen en lagen netjes opgevouwen op de planken in de andere helft van de kleerkast. Hij voelde aan de buidel aan de haak, maar die was leeg. De inhoud lag op een plank, samen met de inhoud van zijn broekzakken. Hij schoof een roodhavikveer opzij, een gladde gestreepte steen waarvan hij de kleuren mooi vond, zijn scheermes, zijn zakmes met beenheft en vond tussen enkele rollen hoogkoord zijn wasleren beurs. Toen hij hem opendeed, zag hij dat zijn geheugen hem ditmaal absoluut niet in de steek had gelaten.

‘Twee zilvermarken en een handvol koperstukken,’ mompelde hij. ‘Daar kom ik niet ver mee.’ Vóór zijn vlucht uit Emondsveld had het hem een klein fortuin geleken.

Hij rekte zich uit om achter op de plank te kijken. Waar zijn ze? Hij vreesde al dat de Aes Sedai ze misschien hadden weggegooid, zoals zijn moeder zou hebben gedaan als die ze ooit gevonden had. Waar...? Opluchting golfde door hem heen. Heel ver achterin, achter zijn tondeldoos en een opgerold snoer voor strikken en dergelijke, lagen zijn twee leren dobbel bekers.

Ze rammelden toen hij ze pakte, maar toch drukte hij de gesloten leren deksels open. Alles was zoals het hoorde. Vijf handgesneden dobbelstenen met kronen en vijf stenen met ogen. De stenen met de ogen kwamen bij een aantal spelletjes van pas, maar mannen speelden vaker kroon dan iets anders. Hiermee zouden zijn twee marken snel genoeg aangroeien om hem ver van Tar Valon weg te voeren. Zowel weg van Aes Sedai als van Selene.

Een gebiedend klopje werd onmiddellijk gevolgd door het openen van de deur. Vliegensvlug draaide hij zich om. De Amyrlin Zetel en de Hoedster van de Kronieken kwamen binnen. Hij zou ze ook zonder de brede gestreepte stola van de Amyrlin en de smallere blauwe stola van de Hoedster hebben herkend, want hij had ze een keer eerder ontmoet, in Fal Dara, ver van Tar Valon, en de twee machtigste vrouwen onder de Aes Sedai waren niet licht te vergeten. De wenkbrauwen van de Amyrlin rezen hoog op toen ze hem zag staan met de deken rond zijn schouders en de beurs en de dobbelbekers in zijn handen. ‘Ik denk niet dat je die de komende tijd nodig zult hebben, mijn zoon,’ zei ze droog. ‘Berg ze op en ga in bed liggen voor je op je gezicht valt.’

Hij aarzelde, zijn rug verstrakte, maar net op dat moment knikten zijn knieën en de twee Aes Sedai keken hem aan. De donkere en blauwe ogen leken iedere opstandige gedachte te lezen. Hij deed wat hem gezegd was en hield de deken met beide handen strak om zich heen. Hij ging zo recht als een plank liggen, niet zeker wat hij anders kon doen. ‘Hoe voel je je?’ vroeg de Amyrlin bruusk terwijl ze een hand op zijn voorhoofd legde. Hij kreeg over zijn hele lijf kippenvel. Had ze iets met de Ene Kracht gedaan of kwam het door de aanraking van een Aes Sedai dat hij een rilling voelde?

‘Met mij is alles in orde,’ antwoordde hij. ‘Nou, ik ben klaar om te vertrekken. Vergun me Nynaeve en Egwene gedag te zeggen en ik zal u niet langer lastig vallen. Ik bedoel, ik zal vertrekken, eh... Moeder.’ Moiraine en Verin schenen er weinig om te geven hoe hij sprak, maar dit was per slot van rekening de Amyrlin Zetel.

‘Onzin,’ zei de Amyrlin. Ze trok de stoei met de hoge rug dichter bij het bed en ging zitten, terwijl ze zich tot Leane richtte. ‘Mannen willen nooit toegeven dat ze ziek zijn, tot ze zo ziek zijn dat ze een vrouw dubbel zoveel werk geven. Dan verklaren ze zich veel te snel weer beter en zit je met hetzelfde probleem.’

De Hoedster wierp een blik op Mart en knikte. ‘Ja, Moeder, maar deze hier kan niet beweren dat hij beter is als hij amper overeind kan blijven. Hij heeft in ieder geval wel alles van het blad opgegeten.’

‘Het zou me verbazen als hij genoeg kruimeltjes had overgelaten om een vink te voeden. En hij is nog steeds hongerig, tenzij ik het mis heb.’ ik kan iemand hem wat taart laten brengen, Moeder. Of koek.’

‘Nee, ik denk dat hij al zoveel gehad heeft dat hij niet meer kan verdragen. Als hij nu gaat overgeven, zal dat hem geen goed doen.’ Mart keek boos. Volgens hem negeerden vrouwen een zieke, tenzij ze die rechtstreeks toespraken. En dan deden ze net of het een jongetje van tien was. Nynaeve, zijn moeder, zijn zussen, de Amyrlin Zetel, ze deden het allemaal.

‘Ik heb helemaal geen honger,’ verkondigde hij. ‘Ik voel me geweldig. Als ik mijn kleren mag aantrekken, zal ik u laten zien hoe goed ik me voel. Ik sta weer buiten voor u het beseft.’ Ze keken hem nu allebei aan. Hij schraapte zijn keel. ‘Eh... Moeder.’

De Amyrlin snoof. ‘Je hebt gegeten voor vijf man en je zult nog zeker een aantal dagen drie of vier van die maaltijden per dag eten, anders ga je dood van de honger. Je bent pas geheeld van de band met een kwaad dat iedere man, iedere vrouw en ieder kind in Aridhol heeft gedood, een kwaad dat in het geheel niet is verzwakt in de tweeduizend jaar dat het op jou lag te wachten. Het zou je even zeker hebben gedood als hen. Dit is wel iets anders dan een visgraat in je keel, jongen. Het scheelde niet veel of wij hadden jou bij je Heling gedood.’ ik heb geen honger,’ hield hij vol. Zijn maag rommelde luid als om zijn leugen te logenstraffen.

‘Ik had je de eerste dag dat ik je zag al door,’ zei de Amyrlin. ‘Ik wist meteen dat je als een geschrokken visarend zou opstuiven zodra je vermoedde dat iemand je wilde vasthouden. Maar goed dat ik wat voorzorgsmaatregelen heb genomen.’

Hij keek hen behoedzaam aan. ‘Maatregelen?’ Ze keken heel ingetogen terug. Het voelde of hun ogen hem als naalden aan het bed vastpinden.

‘Je naam en uiterlijk zijn aan de brugwachters doorgegeven,’ zei de Amyrlin, ‘en aan de havenmeesters. Ik ga niet proberen je in de Witte Toren te houden, maar je zult Tar Valon niet verlaten voor je beter bent. Als je je in de stad wilt verstoppen, zal de honger je ten slotte weer hierheen dwingen, en als dat niet gebeurt, zullen wij je vinden voor je van honger omkomt.’

‘Waarom wilt u me zo vreselijk graag hier houden?’ wilde hij weten. Hij hoorde Selenes stem. Ze willen je gebruiken. ‘Wat maakt het u uit of ik sterf of niet? Ik kan best voor mijn eigen kostje zorgen.’ De Amyrlin glimlachte lichtjes met maar weinig vermaak. ‘Met twee zilvermarken en een handvol koper, mijn zoon? Je zult wel heel veel geluk met de stenen moeten hebben om al het voedsel te kopen dat je de komende dagen nodig zult hebben. Wij helen mensen niet om ons werk in het water te zien vallen doordat ze weggaan terwijl ze nog steeds verzorging nodig hebben. Daar komt nog bij dat je misschien nog een keer geheeld moet worden.’

‘Nog een keer? U zei dat u me had geheeld. Waarom zou het nog een keer moeten gebeuren?’

‘Mijn zoon, je hebt die dolk maanden bij je gehad. Ik neem aan dat we ieder spoortje uit je hebben gegraven, maar als we één klein restje over het hoofd hebben gezien, kan dat nog steeds dodelijk zijn. En niemand kent de gevolgen voor iemand die hem zo lang in zijn bezit heeft gehad. Misschien zul je over een half jaar, een jaar, nog verlangen dat je een Aes Sedai bij de hand hebt om je te helen.’

‘Wilt u mij een jaar hier houden?’ zei hij hard en ongelovig. Leane schuifelde met haar voeten en nam hem scherp op, maar het kalme gelaat van de Amyrlin leek onverstoorbaar.

‘Zo lang misschien niet, mijn zoon. Maar wel lang genoeg om er zeker van te zijn. Dat zul jij toch ook willen? Zou jij je inschepen als je niet weet of de planknaden het zullen houden of als er een rotte plank in de romp zit?’

‘Ik heb nooit veel met boten te maken gehad,’ mompelde Mart. Het kon waar zijn. Aes Sedai logen nooit, maar ze gebruikten veel te vaak woorden als: zullen en als. ‘Ik ben al een lange tijd van huis weg, Moeder. Mijn pa en ma denken misschien dat ik dood ben.’

‘Als je hun een brief wilt sturen, zal ik ervoor zorgen dat die in Emondsveld komt.’

Mart wachtte even, maar er werd niets aan toegevoegd. ‘Dank u, Moeder.’ Hij wist een gemaakt lachje op te brengen, ik ben een beetje verbaasd dat mijn pa me niet is komen zoeken. Hij is het soort man dat zoiets doet.’ Hij was er niet zeker van, maar hij meende dat de Amyrlin even aarzelde voor ze antwoord gaf. ‘Hij is hier geweest. Leane heeft met hem gesproken.’ De Hoedster nam het meteen over. ‘Wij wisten niet waar jij toen was, Mart. Dat heb ik hem verteld en hij is vertrokken voor de eerste wintersneeuw viel. Ik heb hem wat goud gegeven om de reis terug wat gemakkelijker te maken.’

‘Hij zal het ongetwijfeld heel fijn vinden iets van je te horen,’ zei de Amyrlin. ‘Je moeder vast en zeker ook. Geef me de brief wanneer je die geschreven hebt en ik zal ervoor zorgen.’

Ze hadden het hem verteld, maar hij had ernaar moeten vragen. En Rhands pa hebben ze niet genoemd. Misschien denken ze dat het mij niet kan schelen, of misschien... Bloedvuur, ik weet het niet. Wie weet ooit iets zeker bij Aes Sedai? ‘Ik reisde samen met een vriend, Moeder. Rhand Altor. U herinnert zich hem vast. Weet u of het goed met hem is? Ik wed dat zijn pa ook bezorgd is.’

‘Voor zover ik weet,’ zei de Amyrlin gladjes, ‘gaat het redelijk goed met de jongeman, maar wie weet ooit iets zeker? Ik heb hem maar eenmaal gezien, dezelfde keer dat ik jou in Fal Dara heb gezien.’ Ze wendde zich tot de Hoedster. ‘Misschien zou een stuk taart wel goed vallen, Leane. En iets voor zijn keel, als hij zo door blijft praten. Kun je ervoor zorgen dat het wordt gebracht?’

De lange Aes Sedai ging weg met een gemompeld: ‘Zoals u beveelt, Moeder.’

Toen de Amyrlin zich weer tot Mart wendde, glimlachte ze, maar haar ogen waren blauw ijs. ‘Sommige zaken kun je maar beter niet noemen, zelfs niet in de aanwezigheid van Leane. Een losse tong heeft meer mensen gedood dan alle onverwachte stormen bij elkaar.’

‘Gevaarlijk, Moeder?’ Zijn mond voelde plotseling kurkdroog, maar hij zorgde ervoor dat hij zijn lippen niet aflikte. Licht, hoeveel weet zij van Rhand? Had Moiraine maar niet zo geheimzinnig over alles gedaan. ‘Moeder, ik weet niets gevaarlijks. Ik kan me maar amper de helft herinneren van wat ik behoor te weten.’

‘Herinner jij je de Hoorn?’

‘Welke Hoorn bedoelt u, Moeder?’

Ze schoot overeind en boog zich zo snel over hem heen dat hij haar nauwelijks had zien bewegen. ‘Speel geen spelletje met me, jongen, anders laat ik je heel hard om je mammie huilen. Ik heb geen tijd voor spelletjes en jij evenmin. Nou, weet... je... het... nog?’ Mart klemde de deken stevig om zich heen en moest slikken voor hij iets kon zeggen. ‘Ik weet het nog, Moeder.’

Ze leek zich te ontspannen, een beetje, en Mart trok ongemakkelijk zijn schouders op. Hij voelde zich net of hij zijn hoofd van het beulsblok had weggetrokken.

‘Goed. Dat is goed, Mart.’ Ze ging langzaam weer zitten en nam hem op. ‘Weet je dat jij met de Hoorn bent verbonden?’ Zijn lippen vormden geschrokken het woord ‘verbonden’ en ze knikte. ‘Ik dacht al dat je dat niet wist. Jij was de eerste die de Hoorn heeft gestoken nadat die was gevonden. Voor jou zal hij de dode helden uit het graf oproepen. Voor ieder ander is het een gewone hoorn – zolang jij leeft.’ Hij haalde diep adem. ‘Zolang ik leef,’ zei hij dof en de Amyrlin knikte. ‘U had me kunnen laten sterven.’ Wederom knikte ze. ‘Dan had u iemand anders kunnen vinden om erop te blazen en zou de Hoorn voor hem hebben gewerkt.’ Weer een knikje. ‘Bloedvuur! U wilt dat ik erop blaas. Voor u! Als de Laatste Slag komt, wilt u dat ik de dode helden oproep uit het graf om de Duistere te bestrijden. Bloed en bloed en bloedvuur!’

Met haar elleboog op de armleuning en haar hand onder de kin bleven haar ogen hem aankijken. ‘Geef je dan de voorkeur aan de andere mogelijkheid?’

Hij fronste en herinnerde zich toen wat die andere mogelijkheid was. Als iemand anders die Hoorn moest laten schallen... ‘U wilt dat ik de Hoorn steek? Dan zal ik erop blazen. Ik heb nooit gezegd dat ik dat niet zou doen, nee toch?’

De Amyrlin slaakte een vermoeide zucht. ‘Jij doet me denken aan mijn oom Huan. Niemand kon hem ooit vastpraten. Hij hield ook van gokken en hij gaf de voorkeur aan pret boven werk. Hij stierf bij het redden van kinderen uit een brandend huis. Hij gaf het niet op zolang er nog kinderen waren achtergebleven. Lijk jij op hem, Mart? Zul jij er zijn als de vlammen opstijgen?’

Hij kon haar niet recht aankijken. Hij lag naar zijn vingers te kijken, die driftig aan de wol plukten. ‘Ik ben geen held. Ik doe wat ik moet doen, maar ik ben geen held.’

‘De meeste mensen die wij heldhaftig noemen, deden wat ze moesten doen. Ik neem aan dat dit voldoende is. Voor vandaag. Je mag met niemand, behalve met mij, over de Hoorn praten, zoon. Of over je band met de Hoorn.’

Voor vandaag? dacht hij. Bloedvuur, het is de eerste en laatste keer, voor altijd. ‘Bloed en as, ik ben niet van plan het iemand...’ Ze trok een wenkbrauw hoog op en hij kalmeerde wat. ‘Ik zal het niemand vertellen. Ik heb liever dat niemand het weet. Waarom wilt ü zoiets geheim houden? Vertrouwt u de Aes Sedai niet?’

Een ogenblik meende hij dat hij te ver was gegaan. Haar gezicht verhardde zich en haar ogen konden een bijl scherpen. ‘Als ik ervoor kon zorgen dat alleen jij en ik het wisten,’ zei ze koel, ‘dan had ik dat gedaan. Hoe meer mensen het weten, hoe meer dat nieuws zich zal verspreiden, al gebeurt het met de beste bedoelingen. Algemeen wordt aangenomen dat de Hoorn van Valere slechts een legende is, en zij die beter weten, geloven dat een Jager uit Ulian hem zal vinden. Maar Shayol Ghul weet dat hij gevonden is en dus weten sommige Duistervrienden dat ook. Ze weten echter niet waar hij is en, het Licht schijne op ons, dat jij erop hebt geblazen. Wil je liever dat de Duistervrienden jou opjagen? Halfmannen of ander Schaduwgebroed? Zij willen de Hoorn hebben. Dat moet je weten. Hij zal zowel voor de Schaduw werken als voor het Licht. Als ze echter willen dat hij voor hen werkt, dan moeten ze jou gevangennemen of doden. Wil je dat gevaar lopen?’

Mart wilde maar dat hij onder een tweede deken lag en zo mogelijk een ganzenveren dekbed had, want de kamer voelde opeens door en door koud. ‘Vertelt u me nu dat Duistervrienden mij hier te pakken willen nemen? Ik dacht dat de Witte Toren Duistervrienden wel buiten kon houden.’ Hij herinnerde zich wat Selene over de Zwarte Ajah had verteld en vroeg zich af wat de Amyrlin daarop zou zeggen. ‘Een goede reden om te blijven, vind je niet?’ Ze stond op en streek haar rok glad. ‘Ga slapen, mijn zoon. Je zult je gauw veel beter voelen. Rust uit.’ Ze deed de kamerdeur zachtjes dicht. Heel lang lag Mart naar het plafond te staren. Hij merkte nauwelijks dat een dienstmeisje het blad met de lege schalen omruilde voor een stuk taart en een kan melk. Zijn maag rommelde luid als reactie op de warme geur van appels en kruiden, maar hij besteedde er geen aandacht aan. De Amyrlin meende hem als een mak schaap in het hok te

kunnen houden. En Selene... Wie is zij in Lichtsnaam? Wat wil zij? Selene had gelijk gehad met sommige dingen, maar de Amyrlin had hem wel verteld dat ze van plan was hem te gebruiken, en hoe. In zekere zin. Er zaten meer gaten in haar verhaal dan hij leuk vond, te veel gaten waar iets dodelijks doorheen kon glippen. De Amyrlin wilde iets en Selene wilde iets en hij was het touw waar ze beiden aan trokken. Hij dacht dat hij liever tegenover Trolloks zou staan dan tussen die twee gevangen te zitten.

Er moest een uitweg zijn, een weg uit Tar Valon, een manier om aan hun greep te ontsnappen. Als hij eenmaal de rivier over was, kon hij uit de handen van de Aes Sedai blijven, uit die van Selene en ook uit die van de Duistervrienden. Daar was hij zeker van. Er moest een manier zijn. Het belangrijkste voor hem was dat hij alles van alle kanten moest bekijken.

Op de tafel werd de taart koud.

21

Wereld der Dromen

Egwene droogde haar handen aan een handdoek, terwijl ze zich door de schemerig verlichte gang repte. Ze had ze tweemaal gewassen, maar ze voelden nog steeds vettig aan. Ze had niet gedacht dat er zoveel pannen bestonden. Vandaag was het ook nog bakdag geweest, dus moesten er emmers vol as uit de ovens worden gehaald. En de haarden geveegd. En de tafels met fijn zand blank geschuurd en de vloeren op handen en knieën geboend. As en vetvegen vlekten haar witte kleren. Haar rug deed pijn en ze wilde naar bed, maar Verin was naar de keukens gekomen, zogenaamd om een maaltijd in haar kamer te laten brengen, en had haar in het voorbijgaan toegefluisterd langs te komen. Verin had haar vertrekken boven de librije, in gangen die slechts door enkele andere Bruine zusters werden gebruikt. De lucht was er stoffig, alsof de vrouwen die daar huisden, het te druk hadden om ervoor te zorgen dat dienaren daar vaak schoonmaakten, en de gangen hadden vreemde bochten en hoeken en soms stegen of daalden ze onverwachts. Er hingen weinig wandkleden en hun kleurige weefsels waren grauw, doordat ze blijkbaar even weinig werden schoongemaakt als al het andere hier. Veel lampen waren uit, zodat lange stukken somber en duister bleven. Egwene dacht er alleen te zijn, maar verderop zag ze iets wits flitsen, wellicht van een zeer ijverige dienstmeid of Novice. Haar schoenen klikten op de kale zwarte en witte vloertegels; het geluid weerkaatste tegen de wanden. Ze voelde zich hier niet veilig als ze aan de Zwarte Ajah dacht.

Ze zag wat Verin haar had beschreven. Een deur met donkere panelen op een verhoging, naast een stoffig wandkleed met een koning die zich overgaf aan een andere koning te paard. Verin had ze allebei genoemd – mannen die waren gestorven honderden jaren voor Artur Haviksvleugel was geboren. Verin leek al dat soort dingen te weten, maar Egwene kon zich hun namen niet meer herinneren, net zo min als de lang verdwenen landen die ze regeerden. Maar het was het enige wandkleed dat aan Verins beschrijving voldeed.

Als ze het geluid van haar schoenen negeerde, leek de gang nog leger en gevaarlijker. Ze klopte aan en repte zich naar binnen zodra ze een verstrooid ‘Wie is daar? Kom binnen’ hoorde.

Ze deed een stap de kamer in en bleef toen rondstaren. Boekenplanken bedekten de wanden, behalve een deur naar de vertrekken erachter en op plaatsen waar kaarten hingen, vaak over elkaar heen, kaarten van landen en van de nachthemel. Ze herkende sommige sterrenbeelden – de Ploeger en de Opper, de Boogman en de Vijf Gezusters – maar andere waren onbekend. Elk oppervlak lag vol boeken, papieren en rollen en daartussen stonden en lagen allerlei merkwaardige dingen, soms op de boekenstapels zelf. Vreemde voorwerpen van glas of metaal, door bollen of buizen verbonden, of bestaande uit cirkels binnen cirkels, stonden tussen allerlei botten en schedels. Egwene zag een opgezette bruine uil, niet veel groter dan haar hand, op een gebleekte hagedissenschedel. Maar dat kon het niet zijn, want de schedel was langer dan haar arm en bezat gekromde tanden die even lang waren als haar vingers. Her en der waren kaarsen die de schaduwen buiten de lichtcirkels dreigender maakten en brandgevaar opleverden voor de papieren ernaast. De uil knipoogde en ze sprong op. ‘Ach,’ zei Verin. Ze zat achter een tafel die al even vol en rommelig was als de rest van de kamer en hield voorzichtig een uitgescheurde bladzijde vast. ‘Jij bent het. Ja.’ Ze zag Egwene scheefjes naar de uil gluren en zei afwezig: ‘Hij jaagt op muizen. Die vreten papier.’ Haar armzwaai omvatte de hele kamer en bracht haar terug bij het papier in haar hand. ‘Dit is heel boeiend. Rosel van Essam beweert dat ruim honderd bladzijden het Breken hebben overleefd en zij kan het weten, want ze schreef dit nauwelijks tweehonderd jaar later, maar voor zover ik weet, bestaat alleen dit ene blad nog. Misschien wel dit ene afschrift. Rosel schrijft dat het geheimen bevatte die de wereld niet onder ogen mocht krijgen en beschrijft het opzettelijk heel duister. Ik heb de tekst duizenden keren gelezen en geprobeerd te ontraadselen.’ Het uiltje gaf Egwene opnieuw een knipoog. Ze probeerde er niet naar te kijken. ‘Wat staat er geschreven, Verin Sedai?’ Verin knipperde met haar ogen, haast net als het uiltje. ‘Wat er staat? Het is een rechtstreekse vertaling die bij het lezen op een voordracht lijkt van een hofbard in de Hoge Zang. Luister. Hart van het Zwart, Ba’alzamon. Naam verborgen in een naam, verhuld door een naam.

Geheim begraven in een geheim, omgeven door een geheim. Verrader van Hoop. Ishamael verraadt alle hoop. De waarheid brandt en schendt. Hoop faalt voor de waarheid. Een leugen is ons schild. Wie kan het Hart van het Duister weerstaan? Wie kan de Verrader van Hoop aanzien? Ziel van schaduw, Ziel van de Schaduw, hij is...’ Zuchtend hield ze op. ‘Daar eindigt het. Wat maak jij eruit op?’

‘Ik begrijp het niet,’ zei Egwene. ‘Ik vind het eng.’

‘Tja, waarom zou je het ook begrijpen, kind. Eng vinden? Begrijpen? Ik heb het bijna veertig jaar bestudeerd en ik kom er niet verder mee.’ Zorgvuldig legde Verin de bladzijde in een leren map die met zijde was bekleed en schoof alles toen terloops tussen een stapel papieren. ‘Maar daarvoor ben je niet hier.’ Ze rommelde mompelend rond op de tafel, verschillende keren nog net een stapel boeken grijpend voor die omviel. Ten slotte dook ze een aantal losse blaadjes op, vol nette kriebelletters en vastgebonden met eindjes touw. ‘Hier, kind. Alles wat we weten van Liandrin en de vrouwen die met haar meegingen. Namen, leeftijden, Ajahs, waar ze geboren zijn. Alles wat ik in de boeken kon vinden. Zelfs hoe ze het in de lessen deden. En ook wat we weten van de ter’angrealen die ze hebben meegenomen, maar dat is niet veel. Meestal alleen hoe ze eruitzien. Ik weet niet of er iets nuttigs tussen zit. Ik heb niets gevonden.’

‘Misschien vindt een van ons wat.’ Een vleugje achterdocht verraste Egwene volkomen. Als ze niets heeft weggelaten. De Amyrlin leek Verin alleen te vertrouwen omdat ze moest. Als Verin nu zelf tot de Zwarte Ajah behoorde? Ze sterkte zichzelf. Ze had samen met Verin de lange reis van de Kop van Toman naar Tar Valon gemaakt en ze weigerde te geloven dat deze plompe geleerde een Duistervriend kon zijn. ‘Ik vertrouw u, Verin Sedai.’ Kan ik dat echt?

Weer keek de Aes Sedai haar met knipperende ogen aan en toen verwierp ze hoofdschuddend een ingevallen gedachte. ‘Die lijst die ik je geef, kan belangrijk zijn, of verknoeid papier, maar is niet de enige reden waarom ik je hier liet komen.’ Weer zocht ze tussen de spullen op haar tafel en maakte enkele wankele stapels nog hoger om ruimte vrij te maken, ik heb van Anaiya begrepen dat je misschien een Droomster kunt worden. De laatste was Corianin Nedeal, vierhonderddrieënzeventig jaar geleden, en volgens de verslagen verdiende ze die naam amper. Het zou heel interessant zijn als jij die titel wel waarmaakte.’

‘Anaiya heeft proeven genomen, Verin Sedai, maar ze kon er niet achter komen of een van mijn dromen de toekomst voorspelde.’

‘Dat is maar een gedeelte van wat een Droomster doet, kind. Misschien het minst belangrijke. Volgens mij vindt Anaiya veel te veel dat een meisje zich niet al te snel dient te ontwikkelen. Kijk.’ Met een vinger trok Verin een aantal evenwijdige lijnen over het stuk tafel dat ze had vrijgemaakt, duidelijk zichtbaar in het stof op de oude bijenwas. ‘Stel je voor dat dit mogelijke werelden zijn, die ontstaan als er een andere keus wordt gemaakt of als een belangrijk keerpunt in het Patroon anders uitvalt.’

‘De werelden die je met Portaalstenen kunt bereiken,’ zei Egwene om te laten merken dat ze onderweg naar Verins lessen had geluisterd, terwijl ze zich afvroeg wat dit te maken had met de mogelijkheid dat ze een Droomster was.

‘Heel goed. Maar het Patroon is misschien wel veel ingewikkelder, kind. Het Rad verweeft onze levens tot het Patroon van een Eeuw, maar de Eeuwen zelf zijn verweven in het Eeuwweb, het Grote Patroon. Geen mens weet echter of dit het gehele web is of misschien maar een tiende deel! Sommige mensen uit de Eeuw der Legenden geloofden blijkbaar dat er nog andere werelden bestaan. Werelden die nog moeilijker te bereiken zijn dan de werelden van de Portaalstenen, hoe onvoorstelbaar dat ook lijkt.’ Ze trok nog meer strepen die haaks op de eerste stonden. Ze bleef er even naar kijken. ‘De schering en inslag van het weefsel. Misschien weeft het Rad des Tijds een nog groter Patroon van werelden.’ Ze richtte zich op en veegde haar vingers af. ‘Nou ja, dat doet er nu niet toe. In al deze werelden zien we een aantal gegevens die hetzelfde blijven, ongeacht de daar optredende afwijkingen. Een ervan is dat de Duistere in al die Werelden is gekerkerd.’ Egwene kwam met tegenzin dichterbij om naar Verins lijnen te kijken, in allemaal? Hoe kan dat? Zegt u dat iedere wereld een Vader van de Leugen kent?’ De gedachte dat er meer dan één Duistere was, deed haar huiveren.

‘Nee, kind, er is één Schepper, die overal tegelijk bestaat, voor al deze werelden. Op dezelfde wijze is er maar één Duistere, die ook in al deze werelden tegelijk bestaat. Als hij bevrijd wordt uit de gevangenis die de Schepper in één wereld schiep, is hij op alle werelden bevrijd. Zolang hij op één wereld gekerkerd is, blijft hij op alle werelden gevangen.’

‘Dat klinkt heel onlogisch,’ protesteerde Egwene.

‘Een paradox, kind. De Duistere is de belichaming van paradox en chaos, de vernietiger van redelijk en logisch denken, de verstoorder van evenwicht, de breker van orde.’

Opeens wiekte de uil met stille vleugels op en landde boven op een grote witte schedel op een plank achter de Aes Sedai. Hij gluurde knipogend naar de twee vrouwen. Egwene was de schedel met de gebogen hoorns en de snuit bij haar binnenkomst wel opgevallen en had zich even afgevraagd welke ram zo’n grote kop had. Nu zag ze de ronding pas, het hoge voorhoofd. Geen ramsschedel. Een Trollok. Ze haalde bevend adem. ‘Verin Sedai, wat heeft dat te maken met het feit dat ik misschien een Droomster ben? De Duistere is gebonden in Shayol Ghul en ik wil er niet eens aan denken dat hij ontsnapt.’ Maar de zegels van zijn kerker verzwakken. Zelfs de Novices weten dat nu. ‘Met een Droomster te maken? Tja, niets kind, behalve dat wij allen op onze eigen wijze de Duistere dienen te bestrijden. Hij is nu gekerkerd, maar het Patroon heeft Rhand Altor niet voor niets op de wereld gezet. De Herrezen Draak zal de Heer van het Graf bestrijden, dat staat wel vast. Als Rhand zo lang in leven blijft, natuurlijk. De Duistere wil, zo goed hij kan, het Patroon verstoren. Nou, we zijn nogal ver afgedwaald, niet?’

‘Vergeef me, Verin Sedai, maar als dit alles,’ – ze wees op de strepen in het stof – ‘niets met een Droomster te maken heeft, waarom vertelt u me er dan over?’

Verin staarde haar aan alsof ze zich opzettelijk dom hield. ‘Niets? Natuurlijk heeft het er wat mee te maken, kind. Het punt is dat er naast de Schepper en de Duistere nóg een constante is. Er bestaat een wereld die in elke andere wereld ligt, binnen al die andere tegelijkertijd. Of misschien omringt zij die andere werelden. Schrijvers uit de Eeuw der Legenden noemen haar Tel’aran’rhiod, “de onzichtbare wereld”. Misschien is Wereld der Dromen een betere vertaling. Veel mensen – gewone mensen die nooit en te nimmer aan geleiden denken – vangen soms iets van Tel’aran’rhiod op in een droom, af en toe zien ze zelfs een glimp van die andere werelden. Denk maar aan sommige merkwaardige dingen uit je dromen. Maar een Droomster, kind, een échte Droomster, kan Tel’aran’rhiod betreden.’

Egwene probeerde te slikken, maar een brok in haar keel hield dat tegen. Betreden? ik... ik denk niet dat ik een Droomster ben, Verin Sedai. De proeven van Anaiya Sedai...’

Verin onderbrak haar. ‘... bewijzen het een noch het ander. En Anaiya gelooft nog steeds dat je er heel goed een zou kunnen zijn.’

‘Ik neem aan dat ik er te zijner tijd wel achter zal komen,’ mompelde Egwene. Licht, ik wil er toch een zijn, niet? Ik wil het leren! Ik wil het allemaal.

‘Je hebt geen tijd om af te wachten, kind. De Amyrlin heeft jou en Nynaeve een grote taak toevertrouwd. Je moet ieder gereedschap aangrijpen dat je kunt gebruiken.’ Uit de rommel op haar tafel dolf Verin een rood, houten kistje op. Het kistje was groot genoeg voor papieren, maar toen de Aes Sedai het deksel een kiertje opendeed, haalde ze er alleen een stenen ring uit, vol vlekjes en streepjes blauw, bruin en rood, en te groot om aan een vinger te worden geschoven. ‘Alsjeblieft, kind.’

Egwene schoof wat bladen opzij toen ze hem aanpakte en haar ogen werden groot van verbazing. De ring zag er zeker uit als steen, maar voelde harder aan dan staal en zwaarder dan lood. En de cirkel was verwrongen. Als ze met een vinger voelde, ging die tweemaal rond, langs de binnenkant en de buitenkant; er zat slechts één rand aan. Ze gleed er tweemaal met haar vinger langs om er zeker van te zijn. ‘Corianin Nedeal,’ vertelde Verin, ‘had deze ter’angreaal het grootste deel van haar leven in haar bezit. Jij zult hem vanaf nu bij je moeten houden.’

Egwene liet de ring bijna vallen. Een ter’angreaal? Moet ik een ter’angreaal bij me houden?

Verin leek niet te zien hoe geschokt ze was. ‘Volgens haar maakte hij het betreden van Tel’aran’rhiod gemakkelijker. Ze beweerde dat hij zowel voor mensen zonder Talent werkte als voor Aes Sedai, zolang je hem maar aanraakt tijdens je slaap. Er zijn natuurlijk gevaren. Tel’aran’rhiod is niet als andere dromen. Wat daar gebeurt, is echt. Je bent werkelijk daar en het is niet alleen kijken.’ Ze schoof haar mouw terug en liet een oud litteken zien dat over haar hele onderarm liep. ‘Een aantal jaren geleden heb ik het zelf een keer geprobeerd. Anaiya heeft het geheeld, maar de Heling werkte niet zo goed als zou moeten. Denk daaraan.’ De Aes Sedai schoof de mouw weer over het litteken.

‘Ik zal oppassen, Verin Sedai.’ Echt? Mijn dromen zijn zonder zoiets al eng genoeg. Ik wil geen dromen waar je littekens aan overhoudt! Ik stop hem in een zak, in een donker hoekje, en laat hem daar zitten. Ik... Maar ze wilde leren. Ze wilde Aes Sedai worden en in de laatste vijfhonderd jaar was geen enkele Aes Sedai een Droomster geweest, ik zal heel voorzichtig zijn.’ Ze stopte de ring in haar beurs en trok de koordjes strak aan, waarna ze de papieren oppakte die Verin haar had gegeven.

‘Denk eraan dat je hem goed verstopt, kind. Geen enkele Novice, zelfs geen Aanvaarde, mag zoiets in haar bezit hebben. Het kan je echter van pas komen. Hou hem verborgen.’

‘Ja, Verin Sedai.’ Ze dacht aan Verins litteken en wilde bijna dat een andere Aes Sedai de ring meteen zou afpakken. ‘Goed kind. Nou, maak dat je wegkomt. Het wordt al laat en je moe: vroeg opstaan om bij het ontbijt te helpen. Slaap lekker.’

Verin zat een tijdlang naar de deur te staren nadat die achter Egwene was dichtgevallen. Op de plank achter haar zat de uil zachtjes te roepen. Ze trok het rode kistje naar zich toe, deed het deksel helemaal open en keek fronsend naar wat bijna de gehele ruimte in beslag nam. Bladzijde na bladzijde, beschreven in een net handschrift, de zwarte inkt na bijna vijfhonderd jaar amper vervaagd, alles wat ze had geleerd van vijftig jaar studie op deze bijzondere ter’angreaal. Een vrouw met geheimen, die Corianin. Ze had verreweg het grootste deel van haar kennis voor zich gehouden en die alleen aan deze papieren toevertrouwd. Slechts het toeval en haar gewoonte om in oude papieren van de librije rond te snuffelen hadden Verin deze papieren in handen gespeeld. Voor zover zij had kunnen ontdekken, wist geen enkele andere Aes Sedai van de ter’angreaal. Het was Corianin gelukt het bestaan van de ring uit alle boeken weg te houden. Opnieuw overwoog ze het manuscript te verbranden, net als ze had overwogen het aan Egwene te geven. Maar om kennis te vernietigen, wat voor kennis dan ook, was voor haar een onmogelijkheid. En wat de andere mogelijkheid betrof... Nee, het is verreweg het beste de zaken te laten zoals ze zijn. Wat zal gebeuren, gebeurt. Ze liet het deksel terugvallen. Nou, waar heb ik die bladzijde ook alweer gelaten? Fronsend zocht ze tussen de stapels boeken en papieren naar de leren map. Egwene was al uit haar gedachten verdwenen.

22

De prijs van de ring

Egwene was net de gang naar Verins kamer uit toen ze Sheriam tegenkwam. De Meesteresse der Novices keek bezorgd. ‘Als iemand zich niet had herinnerd dat Verin jou had aangesproken, zou ik je niet hebben gevonden.’ Er klonk lichte ergernis in haar stem door. ‘Kom mee, kind. Je houdt alles op. Wat zijn dat voor papieren?’ Egwene drukte ze steviger tegen zich aan. Ze probeerde zowel onderdanig als eerbiedig te antwoorden. ‘Verin Sedai vindt dat ik deze moet bestuderen, Aes Sedai.’ Wat moest ze doen als Sheriam ze wilde inzien? Wat voor uitvlucht kon ze bedenken voor een weigering, welke uitleg kon ze geven aan papieren die alles vertelden over de dertien vrouwen van de Zwarte Ajah en de ter’angrealen die ze hadden gestolen?

Maar Sheriam leek haar vraag meteen weer te vergeten. ‘Laat maar. We zoeken je en iedereen wacht op je.’ Ze nam Egwene bij de arm en dwong haar sneller door te lopen. ‘Gezocht, Sheriam Sedai? Waarom wachten ze?’ Sheriam schudde vermoeid het hoofd. ‘Ben je vergeten dat je tot Aanvaarde wordt verheven? Als je morgen in mijn werkkamer bent, draag je de ring, hoewel ik betwijfel of het je veel zal helpen.’ Egwene wilde blijven staan, maar de Aes Sedai trok haar mee naar een smalle wenteltrap die in de librijemuren omlaag voerde. ‘Vanavond? Nu al? Maar ik slaap al half, Aes Sedai, en ik ben smerig en... Ik dacht dat ik nog enkele dagen had om me klaar te maken, voor te bereiden.’

‘Het uur wacht op geen enkele vrouw,’ zei Sheriam. ‘Het Rad weeft zoals het Rad wil, wannéér het Rad wil. Hoe wil je je voorbereiden? Je weet alles wat je moet weten. Beter dan je vriendin Nynaeve.’ Ze duwde Egwene door een deur onder aan de trap en sleurde haar bijna mee naar een schuin omhoog en omlaag lopende gang. ‘Ik heb naar de lezingen geluisterd,’ protesteerde Egwene, ‘en ik weet ze nog goed, maar... mag ik niet eerst een nachtje slapen?’ Er leek geen eind aan de kronkelende gang te komen.

‘De Amyrlin Zetel heeft besloten dat wachten geen zin heeft.’ Sheriam gaf Egwene naast haar een glimlachje. ‘Of in haar eigen woorden: “Als je eenmaal besloten hebt vis schoon te maken, heeft het geen zin te wachten tot hij stinkt.” Elayne zal nu de bogen al door zijn en de Amyrlin wil dat jij vanavond hetzelfde doet. Niet dat ik de reden achter al die haast begrijp,’ voegde ze eraan toe, half tegen zichzelf, ‘maar als de Amyrlin beveelt, gehoorzamen wij.’

Egwene liet zich zwijgend door de hellende gang leiden en er leek een steen op haar maag te liggen. Nynaeve was allesbehalve mededeelzaam geweest over wat er bij haar Aanvaarding was gebeurd. Ze wilde er helemaal niet over praten en merkte hoogstens met een grimas op: ‘Ik haat de Aes Sedai.’ Toen de helling ver onder de Toren, diep in de rots van het eiland, eindelijk uitmondde in een brede gang, liep Egwene te beven.

De gang was uitgehouwen in de lichte rots die was gladgemaakt maar verder niet was bewerkt. Aan het einde van de gang was een donkere deur zichtbaar, even hoog en breed als een burchtpoort en even eenvoudig, al was hij vervaardigd van goed afgewerkte en naadloos aansluitende planken. Die enorme deur was echter zo goed opgehangen dat Sheriam een zijde met gemak openduwde en Egwene achter haar aan een groot koepelvertrek introk.

‘Dat werd tijd,’ snauwde Elaida. Ze stond opzij, gekleed in haar stola met rode franje, naast een tafel waarop drie grote zilveren kelken stonden.

Lampen op hoge standaards verlichtten het vertrek en wat er midden onder de koepel was opgesteld. Drie ronde zilveren bogen, net hoog genoeg om eronderdoor te lopen, waren bevestigd aan een dikke zilveren ring op de vloer. Bij elk punt waar de bogen de ring raakten, zat een Aes Sedai in kleermakerszit op de kale rotsvloer, en ieder droeg haar stola. Alanna was de zuster van de Groene Ajah, maar de Gele zuster kende ze niet en de Witte evenmin.

Gehuld in de gloed van saidar staarden de drie Aes Sedai strak naar de bogen en binnen het zilveren bouwsel flikkerde en groeide bij wijze van antwoord een gloed. Het bouwsel was een ter’angreaal die in de Eeuw der Legenden misschien voor een ander doel was vervaardigd, maar nu moesten de Novices erdoorheen als ze Aanvaarde wilden worden. Daarbinnen diende Egwene haar vrees onder ogen te zien.

Drie keer. Het witte licht achter elke boog flikkerde niet meer; het bleef binnen alsof het erin gevangen was, maar het vulde de ruimte geheel en maakte hem matwit.

‘Kalm aan, Elaida,’ zei Sheriam rustig. ‘We zijn nu gauw klaar.’ Ze wendde zich tot Egwene. ‘Novices worden nu drie kansen geboden. Je mag tweemaal weigeren naar binnen te stappen, maar na de derde weigering word je voor altijd uit de Toren verbannen. Zo wordt het gewoonlijk gedaan en je hebt zeker het recht nee te zeggen, maar ik denk niet dat een weigering de Amyrlin Zetel genoegen zal doen.’

‘Ze zou deze kans niet eens behoren te krijgen.’ In Elaida’s stem klonk staal door en haar gezicht stond niet veel zachter. ‘Het kan me niet schelen wat haar mogelijkheden zijn. Ze hoort uit de Toren te worden weggestuurd. En als dat niet kan, moet ze de volgende tien jaar maar de vloer boenen.’

Sheriam keek de Rode zuster scherp aan. ‘Bij Elayne was je niet zo hardvochtig. Je hebt geëist erbij te zijn, Elaida – misschien vanwege Elayne – maar nu lever je ook bij deze Novice je aandeel, zoals van je verwacht wordt, anders kun je vertrekken en zoek ik een ander.’ De twee Aes Sedai staarden elkaar zo lang aan dat het Egwene niet verbaasd had als de gloed van de Ene Kracht rondom hen was opgegloeid. Ten slotte knikte Elaida stijf en snoof luid. ‘Als het toch moet gebeuren, laten we het dan doen. Geef dit onnozele kind haar kans te weigeren en dan zijn we klaar. Het is laat.’ ik weiger niet.’ Egwenes stem trilde, maar ze sterkte zich, hield het hoofd hoog en zei met meer zekerheid: ik wil doorgaan.’

‘Goed,’ zei Sheriam. ‘Goed. Ik ga je nu twee dingen zeggen die een vrouw pas hoort als ze op deze plek staat. Als je er eenmaal aan begint, moet je er tot het eind mee doorgaan. Weiger ergens, waar dan ook, en je zult van de Toren worden weggezonden, alsof je driemaal nee had gezegd. Ten tweede. Te zoeken, te streven, is het gevaar kennen.’ Het klonk of ze dit vele malen had gezegd. Er lag iets van mededogen in haar blik, maar haar gezicht stond bijna even streng als dat van Elaida. Haar medeleven maakte Egwene nog banger dan haar strengheid. ‘Sommige vrouwen zijn er binnengegaan en nooit meer teruggekomen. Toen de ter’angreaal werd toegestaan weer te verstillen, waren... ze... er... niet... meer. En ze werden daarna nooit meer gezien. Als je dit wilt overleven, moet je vastberaden zijn. Weifel, faal en...’ Sheriams gezicht versterkte de indruk van wat ongezegd bleef. Egwene beefde. ‘Dit is je laatste kans. Weiger nu en het telt slechts als de eerste keer. Je mag het dan nog tweemaal proberen. Als je het nu aanvaardt, is er geen terugkeer mogelijk. Het is geen schande te weigeren. Ikzelf kon het de eerste keer niet. Kies.’

Kwamen ze er nooit meer uit? Egwene moest diep slikken. Ik wil Aes Sedai worden. Maar eerst dus een Aanvaarde. ‘Ik neem het aan.’ Sheriam knikte. ‘Maak jezelf dan klaar.’

Egwene knipperde met haar ogen en wist het toen weer. Ze moest er ongekleed ingaan. Ze bukte zich, legde de dichtgeknoopte rol papieren van Verin neer en aarzelde. Als ze de rol daar liet liggen, kon zowel Sheriam als Elaida erin kijken terwijl ze zich in de ter’angreaal bevond. Ze konden die kleinere ter’angreaal in haar beurs vinden. Als ze weigerde verder te gaan, kon ze die ergens verstoppen, hem misschien onder Nynaeves hoede laten. Haar adem stokte. Ik kan niet meer weigeren. Ik ben al begonnen.

‘Wil je liever weigeren, kind?’ vroeg Sheriam fronsend. ‘Je weet wat dat nu betekent, niet?’

‘Nee, Aes Sedai,’ zei Egwene vlug. Haastig kleedde ze zich uit en vouwde haar kleren op, waarna ze die boven op haar beurs en de rol legde. Meer kon ze niet doen.

Naast de ter’angreaal maakte Alanna opeens een opmerking. ‘Er is een of andere... weerkaatsing.’ Ze bleef strak naar de bogen kijken. ‘Bijna een echo. Ik weet niet waarvandaan.’

‘Is er een probleem?’ vroeg Sheriam scherp. Ze klonk ook verbaasd, ik stuur geen vrouw naar binnen als er een probleem is.’ Egwene keek verlangend naar haar stapeltje kleren. Alsjeblieft, ja, Licht, een probleem. Iets waardoor ik die papieren kan verstoppen en niet hoef te weigeren.

‘Nee,’ zei Alanna. ‘Het is net als wanneer er een bijter om je hoofd zoemt terwijl je probeert na te denken, maar het hindert niet echt. Ik zou het niet eens hebben gezegd als ik ooit eerder over zoiets had gehoord.’ Ze schudde haar hoofd. ‘Het is nu verdwenen.’

‘Mogelijk vonden anderen het zoiets kleins,’ zei Elaida droog, ‘dat ze het niet eens de moeite van het noemen waard achtten.’

‘Laten we doorgaan.’ Aan Sheriams stem te horen, stond ze geen enkele afleiding meer toe. ‘Kom.’

Met een laatste blik op haar kleren en de verborgen papieren volgde Egwene haar naar de bogen. De stenen vloer voelde onder haar blote voeten ijzig koud aan.

‘Wie brengt gij met u mede, Zuster?’ zong Elaida.

Afgemeten voortschrijdend antwoordde Sheriam: ‘Een die geroepen is voor Aanvaarding, Zuster.’ De drie Aes Sedai rond de ter’angreaal bewogen zich niet. ‘Is zij bereid?’

‘Zij is bereid om achter te laten wat zij was en Aanvaarding te gewinnen door het overwinnen van haar angsten.’

‘Kent zij haar angsten?’

‘Zij heeft ze nimmer onder ogen gezien, maar is nu bereid.’

‘Laat haar dan onder ogen zien wat zij vreest.’ Ondanks alle vormelijkheid was de voldoening in Elaida’s stem duidelijk hoorbaar. ‘De eerste keer,’ zei Sheriam, ‘is voor wat was. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig.’

Egwene haalde diep adem en stapte naar voren, onder de boog door, de gloed in. Het licht nam haar op.

‘Jaim Datrijt kwam langs. De marskramer had vreemd nieuws uit Baerlon.’

Egwene keek op van de wieg die ze liet schommelen. Rhand stond in de deuropening. Haar hoofd voelde even duizelig. Ze keek verbaasd van Rhand – mijn man – naar het kind in de wieg – mijn dochter – en weer terug.

De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Het was geen gedachte van haarzelf, maar een lichaamsloze stem die zowel in haar hoofd als erbuiten kon zijn, mannelijk of vrouwelijk, maar gevoelloos en onherkenbaar. Ze merkte verbaasd dat ze er blijkbaar niet eens verbaasd over was.

Dat moment van verbazing ging voorbij en tevens haar verbazing over een gedachte dat er iets niet klopte. Natuurlijk was Rhand haar echtgenoot – haar knappe, lieve man – en Joiya was haar dochter, het mooiste en liefste meisje van Tweewater. Vanmiddag zouden haar vader en moeder uit het dorp op bezoek komen. En Nynaeve waarschijnlijk ook, om te zien of het moederschap Egwene niet hinderde bij haar lessen, zodat ze op een dag Nynaeve als Wijsheid op zou kunnen volgen. ‘Wat voor nieuws?’ vroeg ze. Ze begon het bedje weer te wiegen en Rhand liep naar het kindje in de kruipluier om het toe te grijnzen. Egwene lachte zachtjes in zichzelf. Hij ging zo volkomen in zijn dochter op dat hij de helft van de tijd niet eens hoorde wat men tegen hem zei. ‘Rhand! Wat voor nieuws? Rhand!’

‘Wat?’ Zijn glimlach verdween. ‘Vreemd nieuws. Oorlog. In het grootste deel van de wereld woedt een of andere grote oorlog, beweert Jaim.’ Dat was vreemd nieuws. Berichten over oorlogen bereikten Tweewater gewoonlijk pas als die allang waren afgelopen. ‘Hij zegt dat iedereen tegen een volk strijdt dat de Seenganen heet of Sanganen, zoiets. Ik heb nog nooit eerder van ze gehoord.’

Egwene herkende... ze meende te weten... Maar het was alweer verdwenen.

‘Voel je je wel goed?’ vroeg hij. ‘We hoeven ons er hier niet druk over te maken, hartje. Er is nooit oorlog in Tweewater. We liggen overal zover vandaan dat niemand zich om ons bekommert.’

‘Ik maak me niet druk. Heeft Jaim nog meer verteld?’

‘Nog meer geruchten en zo. Hij klonk als een Kopin. Hij zei dat een kramer hem had verteld dat die Seenganen Aes Sedai bij de strijd inzetten, maar toen beweerde hij weer dat ze duizend goudmark aan iedereen bieden die een Aes Sedai gevangen aflevert. En ze doden iedereen die er een verbergt. Wartaal. Nou ja, wij hebben er geen last van. Het is ver van ons bed.’

Aes Sedai. Egwene voelde aan haar hoofd. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig.

Ze merkte dat ook Rhand een hand tegen zijn hoofd hield. ‘Weer die hoofdpijn?’ vroeg ze.

Hij knikte, zijn ogen stonden plotseling strak. ‘Dat poedertje van Nynaeve lijkt de laatste paar dagen niet goed te werken.’ Ze aarzelde. Die hoofdpijnen van hem baarden haar zorgen. Ze waren de laatste tijd steeds erger geworden. En het allerergste was haar eerst niet opgevallen; ze had het liever nooit willen merken. Als Rhand hoofdpijn had, gebeurden er spoedig daarna vreemde dingen. De bliksem had in een strakblauwe lucht de enorme eikenstronk totaal versplinterd, een stronk waar Tham en hij twee dagen mee bezig waren geweest om die uit het nieuwe veld te halen. En er waren stormen geweest die Nynaeve niet had horen aankomen als ze naar de wind luisterde. Bosbranden in het woud. Hoe meer hoofdpijn, hoe erger die verschijnselen buiten waren geweest. Niemand anders had het verband met Rhand gelegd, zelfs Nynaeve niet, en Egwene was daar dankbaar voor. Ze wilde niet nadenken over wat het zou kunnen beduiden. Dat is gewoon stom, vertelde ze zichzelf. Ik moet het weten als ik hem wil helpen. Omdat zij zelf een geheim koesterde, een geheim dat haar zelfs al vrees aanjoeg als ze er alleen maar over nadacht. Nynaeve gaf haar les in kruiden en bracht Egwene bij wat ze als Wijsheid moest weten op de dag dat zij haar zou opvolgen. Nynaeves middeltjes werkten vaak bijna wonderbaarlijk goed, wonden genazen met amper een litteken, zieken werden van de rand van het graf teruggebracht. Maar Egwene had reeds driemaal iemand genezen die Nynaeve had opgegeven. Drie keer had ze in dat laatste uur de hand van een stervende vastgehouden en de zieke van zijn sterfbed zien opstaan. Nynaeve had haar tot op het bot ondervraagd over wat ze had gedaan, welke kruiden ze had gebruikt en hoe ze die had gemengd. Tot dusver had ze niet voldoende moed verzameld om toe te geven dat ze niets had gedaan. Ik moet iets hebben gedaan. Eén keertje kan toeval zijn, maar drie keer... Ik moet erachter zien te komen. Ik moet leren. Dat deed haar hoofd gonzen, alsof de woorden weerkaatsten in haar schedel. Als ik iets voor hen kon doen, dan toch zeker ook voor mijn eigen man. ‘Laat mij het eens proberen, Rhand,’ zei ze. Toen ze opstond, zag ze door de deuropening een zilveren boog voor het huis staan, een boog gevuld met wit licht. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Ze deed al twee stappen naar de deur voor ze zichzelf kon tegenhouden.

Ze bleef staan en keek naar de brabbelende Joiya in haar wiegje, naar Rhand die nog steeds een hand tegen zijn hoofd drukte en haar aankeek alsof hij zich afvroeg waar ze heen ging. ‘Nee,’ zei ze. ‘Dit is het, dit wil ik. Waarom kan ik dit ook niet hebben?’ Ze begreep haar eigen woorden niet. Natuurlijk wilde ze dit, maar ze had het toch al? ‘Wat wil je, Egwene?’ vroeg Rhand. ‘Als ik het voor je kan halen, zal ik dat doen. Als ik het niet kan kopen, maak ik het.’ De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Ze deed nog een stap, naar buiten. De zilveren boog wenkte haar. Er wachtte iets op haar aan de andere kant. Iets wat ze dolgraag wilde hebben. Iets wat ze moest doen. ‘Egwene, ik...’

Er klonk een doffe klap achter haar. Ze keek om en zag Rhand op zijn knieën, gebogen en met zijn hoofd tussen de handen geklemd. Hij had nog nooit zoveel pijn gehad. Wat zal hierop volgen? ‘O, Licht!’ steunde hij. ‘Licht! Pijn! Licht, het is erger dan ooit! Egwene?’

Wees standvastig.

Het wachtte. Iets wat ze moest doen. Moest doen. Ze deed nog een stap. Het was moeilijk, moeilijker dan alles wat ze ooit had gedaan. Naar buiten, naar de boog. Achter haar lag Joiya te kraaien.

‘Egwene? Egwene, ik kan het niet...’ Kreunend zweeg hij. Standvastig.

Ze rechtte haar rug en bleef doorlopen, maar de tranen op haar wangen kon ze niet tegenhouden. Rhands gekreun zwol aan tot een gegil dat Joiya’s gekraai overstemde. Vanuit haar ooghoeken zag Egwene Tham zo snel hij kon, komen aanhollen.

Hij kan er niets aan doen, dacht ze en de tranen werden een hartverscheurend snikken. Hij kan helemaal niet helpen. Maar ik zou het kunnen. Ik wel.

Ze stapte het licht binnen en werd opgenomen.

Bevend en snikkend stapte Egwene de boog uit, dezelfde als waardoor ze was binnengekomen, en toen ze Sheriams gezicht voor zich zag, keerde haar geheugen als een waterval pijlsnel terug. Haar tranen werden weggewassen toen Elaida langzaam koud water uit een zilveren kelk over haar hoofd goot. Ze bleef snikken, ze dacht dat er nooit een eind aan zou komen.

‘Jij bent gereinigd,’ verkondigde Elaida, ‘van elk kwaad dat je begaan mag hebben en van het kwaad dat jou is aangedaan. Jij bent gereinigd van elk misdrijf dat je bedreven mag hebben en van de misdrijven die tegen jou zijn bedreven. Je komt tot ons, gereinigd en zuiver, in hart en hoofd.’

Licht, dacht Egwene toen het water langs haar lichaam stroomde, laat het waar zijn. Kan water wegspoelen wat ik heb gedaan? ‘Ze heette Joiya,’ zei ze tegen Sheriam tussen haar snikken door. ‘Joiya. Niets is meer waard dan... wat ik...’

‘Er dient een prijs te worden betaald voordat je Aes Sedai kunt worden,’ antwoordde Sheriam, maar haar ogen toonden mededogen, nog sterker dan eerst. ‘Er is altijd een prijs.’

‘Was het echt? Heb ik het gedroomd?’ Haar snikken smoorden wat ze had willen zeggen. Heb ik hem stervend achtergelaten? Heb ik mijn kleine meid in de steek gelaten?

Sheriam legde haar arm rond Egwenes schouders en leidde haar rond de zilveren bogen, iedere vrouw die ik eruit zag komen, heeft mij die vraag gesteld. Het antwoord is dat niemand het weet. Men heeft bedacht dat die paar die niet terugkwamen, zich wellicht daar gelukkiger voelden en verkozen daar verder te leven.’ Haar stem werd harder. ‘Als het echt is en ze uit eigen verkiezing zijn gebleven, hoop ik dat hun leven daar verre van gelukkig is. Ik heb geen medelijden met iemand die geen verantwoording wil dragen.’ De scherpte in haar stem verdween. ‘Zelf neem ik aan dat het niet echt is. Maar het gevaar is wel echt. Denk eraan.’ Ze bleef staan voor de volgende met licht gevulde boog. ‘Ben je gereed?’

Met haar voeten schuifelend knikte Egwene en Sheriam nam haar arm weg.

‘De tweede keer is voor wat is. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig.’

Egwene beefde. Wat er ook gebeurt, bet kan niet erger zijn dan de vorige. Dat kan niet. Ze stapte de gloed in.

Ze keek neer op haar gewaad, blauwe zijde afgezoomd met parels, erg vuil en gescheurd. Ze hief het hoofd en keek om zich heen, naar de bouwval van een groot paleis. Het koninklijk paleis van Andor, in Caemlin. Ze wist het en wilde gillen.

De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig.

De wereld was anders dan zij wilde, en als ze daaraan dacht, kon ze wel huilen, maar al haar tranen waren al lang geleden vergoten en de wereld was zoals die was. Ze kon erop rekenen slechts bouwvallen te zien.

Niet lettend op nog meer scheuren in haar kleren, maar dubbel zo voorzichtig om geen enkel geluid te maken, beklom ze een puinhoop en zocht de kronkelende straten van de Binnenstad af. Overal waar ze keek, in alle richtingen, zag ze verwoesting en bouwvallen die eruitzagen of ze door waanzinnigen waren neergehaald, en dikke rookwolken rezen op van nog steeds woedende branden. Er liepen mensen in de straten, benden van gewapende mannen die op zoek waren. En Trolloks. De mannen weken opzij voor de Trolloks en de Trolloks grauwden hen toe en lachten rauw en schor. Maar ze kenden elkaar en werkten samen.

Een Myrddraal kwam de straat inlopen. Zijn zwarte mantel paste zich onbeweeglijk aan zijn stappen aan, zelfs als de wind opstak en stof en rommel opstoof. Zowel mensen als Trolloks doken weg voor zijn oogloze blik. ‘Jaag!’ De stem ritselde als iets wat allang dood was. ‘Sta daar niet te sidderen! Zoek hem!’ Egwene gleed zo stil mogelijk van de puinhoop af. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Ze bleef staan, bang dat die fluistering van het Schaduwgebroed kwam. Maar op de een of andere wijze wist ze zeker dat dat niet het geval was. Ze keek bevreesd om, verwachtte de Myrddraal op haar plekje van daarnet te zien staan en haastte zich verder het verwoeste paleis in. Ze klom over neergestorte balken en perste zich tussen neergestorte zware brokken metselwerk door die haar pad blokkeerden. Eenmaal stapte ze op een vrouwenarm die uitstak vanonder puin dat eens de muur van een kamer was geweest, en misschien een deel van de verdieping erboven. De arm viel haar evenmin op als de Grote Serpent-ring aan haar hand. Ze had zich geoefend niet te letten op de doden in de puinhopen die Trolloks en Duistervrienden van Caemlin hadden gemaakt. Voor de doden kon ze niets doen.

Toen ze zich een doorgang had gebaand door een smalle spleet waar een deel van het plafond was neergestort, belandde ze in een vertrek dat half begraven was onder de bouwlagen erboven. Daar lag Rhand, bekneld onder een dikke balk over zijn middel, zijn benen verborgen onder de talloze steenblokken in het vertrek. Stof en zweet lagen dik op zijn gezicht. Hij deed zijn ogen open toen ze naast hem ging staan. ‘Je bent teruggekomen.’ Hij perste de woorden eruit in een hees gereutel. ‘Ik was bang... Nou ja. Je moet me helpen.’ Vermoeid liet ze zich op de vloer zakken. ‘Die balk kan ik gemakkelijk met Lucht optillen, maar zo gauw die loskomt, stort de rest op jou neer. Op ons allebei. Ik kan niet alles tegelijk aan, Rhand.’ Zijn lach klonk bitter en vol pijn en werd haast meteen weer afgebroken. Nieuw zweet glinsterde op zijn voorhoofd en hij sprak moeizaam. ‘Ik had de balk zelf kunnen verplaatsen. Dat weet je. Ik kan hem verplaatsen en de stenen erop, alles tegelijk. Maar ik moet me laten gaan als ik dat doe en daar kan ik niet op vertrouwen. Ik mag niet hopen op...’ Hij zweeg en zijn adem klonk piepend, ik begrijp het niet,’ zei ze langzaam. ‘Jezelf laten gaan? Waar kun je niet op hopen?’ De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Ze perste haar handen woest tegen beide oren. ‘De waanzin, Egwene. Feitelijk... hou ik... die nu... op afstand.’ Zijn hijgende lach gaf haar kippenvel. ‘Maar het kost me alle kracht om dat te doen. Als ik maar een klein beetje verslap, zelfs maar heel even, zal de waanzin mij te pakken krijgen. Dan maal ik niet meer om wat ik doe. Je moet me helpen.’

‘Hoe, Rhand? Ik heb alles geprobeerd wat ik weet. Zeg me hoe en ik zal het doen.’

Zijn hand strekte zich, reikte net niet tot een in her stof liggende dolk. ‘De dolk,’ fluisterde hij. Zijn hand trok zich pijnlijk terug naar zijn borst. ‘Hier. In het hart. Dood me.’

Ze staarde naar hem. naar de dolk, alsof beide giftige slangen waren. ‘Nee! Rhand, dat doe ik niet. Dat kan ik niet! Hoe kun je me zoiets vragen?’

Langzaam kroop zijn hand terug naar de dolk. Weer reikten zijn vingers niet ver genoeg. Hij spande zich kreunend in en raakte hem met een vingertopje aan. Voor hij het opnieuw kon proberen, schopte ze het wapen weg. Met een snik klapte hij in elkaar. ‘Zeg me waarom,’ wilde ze weten. ‘Waarom wil je mij vragen... je te vermoorden? Ik zal je helen, ik zal alles doen om je daaronder vandaan te krijgen, maar ik kan je niet doden. Waarom?’

‘Ze kunnen me dwingen, Egwene.’ Zijn adem klonk zo martelend dat ze mee wilde huilen. ‘Als ze me gevangennemen, de Mvrddraal... de Gruwheren... kunnen ze me tot de Schaduw bekeren. Als ik door waanzin word getroffen, kan ik ze niet bevechten. Ik zal pas weten wat ze doen, als het te laat is. Als ze me vinden, kunnen ze het doen als ik zelfs nog maar het geringste sprankje leven in me heb. Alsjeblieft, Egwene. Om de liefde van het Licht. Dood me.’

‘Ik... ik kan het niet, Rhand. Licht, help me, ik kan het niet.’ De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Ze keek om en een zilveren boog gevuld met wit licht nam het grootste deel van de lege ruimte tussen het puin in beslag. ‘Egwene, help me.’ Wees standvastig.

Ze stond op en deed een stap in de richting van de boog. Die rees vlak voor haar op. Nog een tweede stap en...

‘Alsjeblieft, Egwene, help me. Ik kan er niet bij. Om de liefde van het Licht, Egwene, help me.’

‘Ik kan je niet doden,’ fluisterde ze. ‘Ik kan het niet. Vergeef me.’ Ze stapte naar voren. ‘HELP ME! EGWENE!!!’ Licht verteerde haar tot as.

Wankelend stapte ze onder de boog uit. Ze merkte amper dat ze naakt was en het kon haar ook niets schelen. Ze begon te beven en sloeg beide handen voor haar mond. ‘Ik kon het niet, Rhand,’ fluisterde ze. ‘Ik kon het niet. Alsjeblieft, vergeef me.’ Licht, help hem. Alsjeblieft, Licht, help Rhand.

Koud water stroomde over haar hoofd.

‘Jij bent gereinigd van valse trots,’ zei Elaida. ‘Jij bent gereinigd van valse eerzucht. Je komt tot ons, gereinigd in hart en hoofd.’ Toen de Rode zuster zich omdraaide, pakte Sheriam Egwene zachtjes bij de schouders en leidde haar naar de laatste boog. ‘Nog één, kind. Nog een, en dan is het gedaan.’

‘Hij zei dat ze hem tot de Schaduw konden bekeren,’ mompelde Egwene. ‘Hij zei dat Myrddraal en Gruwheren hem konden dwingen.’ Sheriam struikelde bijna en keek snel om zich heen. Elaida was bijna weer bij de tafel. De Aes Sedai rond de ter’angreaal keken strak voor zich uit en leken al het andere buiten te sluiten. ‘Een onprettig onderwerp om over te praten, kind,’ zei Sheriam ten slotte fluisterzacht. ‘Kom. Nog een.’

‘Kunnen ze dat?’ hield Egwene vol.

‘Het is de gewoonte,’ zei Sheriam, ‘dat er niet wordt gesproken over wat er binnen de ter’angreaal gebeurt. De angsten van een vrouw zijn de hare.’

‘Kunnen ze het?’

Sheriam zuchtte, wierp weer een snelle blik op de andere Aes Sedai, maakte haar stem zo mogelijk nog zachter en zei snel: ‘Dit is iets wat zelfs in de Toren slechts weinigen weten, kind. Je zou het nu niet mogen horen, nu niet, misschien wel nooit, maar ik zal het je vertellen. Er bestaat een... zwakte in de aanleg tot geleiden. Doordat we ons kunnen openstellen voor de Ware Bron, kunnen we ook... geopend worden voor andere dingen.’ Egwene beefde. ‘Kalmeer, kind. Het is niet zo gemakkelijk te doen. Zoiets is niet meer gebeurd, voor zover ik weet – het Licht geve dat het nooit meer gebeurt – na de Trollok-oorlogen. Er waren dertien Gruwheren voor nodig – Duistervrienden die konden geleiden – om de stromen door dertien Myrddraal te weven. Begrijp je? Niet zo gemakkelijk dus. Er bestaan tegenwoordig geen Gruwheren meer. Dit is een geheim van de Toren, kind. Als andere mensen hiervan wisten, zouden we ze nooit kunnen overtuigen dat ze veilig zijn. Alleen een geleider kan zo veranderd worden. Dat is de zwakte van onze kracht. Ieder ander is zo veilig als een burcht; alleen hun eigen daden en wil kunnen hen tot de Schaduw keren.’

‘Dertien,’ zei Egwene met een klein stemmetje. ‘Net zoveel als er de Toren hebben verlaten. Liandrin en twaalf anderen.’ Sheriams gezicht verhardde zich. ‘Daar moet je niet bij stilstaan. Zorg ervoor dat je dat vergeet.’ Ze sprak weer gewoon hardop. ‘De derde keer is voor wat zal zijn. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig.’

Egwene staarde naar de glanzende boog, staarde naar een onzichtbare verte erachter. Liandrin en twaalf anderen. Dertien Duistervrienden die kunnen geleiden. Moge het Licht ons bijstaan. Ze stapte het licht in. Het vervulde haar. Het scheen door haar heen. Het brandde tot op het bot, ziedde tot in haar ziel. Ze flitste gloeiend in het licht. Licht, help me! Er was niets dan het licht. En de pijn.

Egwene staarde in de staande spiegel en wist niet zeker of ze verbaasder was over de leeftijdloze gladheid van haar gezicht of over de gestreepte stola om haar schouders. De stola van de Amyrlin Zetel. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Dertien.

Ze wankelde, greep zich vast aan de spiegel en viel bijna met spiegel en al op de blauw betegelde vloer van haar kleedkamer. Er is iets verkeerd, dacht ze. Dat verkeerde had niets te maken met haar plotselinge duizeligheid, of eigenlijk: dat voelde niet verkeerd aan. Iets anders. Maar ze had geen enkel idee wat.

Vlak naast haar stond een Aes Sedai, een vrouw met net zulke scherpe jukbeenderen als Sheriam, maar met donker haar en bezorgde bruine ogen en met de handbrede stola van de Hoedster om haar schouders. Maar het was Sheriam niet. Egwene had haar nooit eerder gezien, toch was ze er zeker van dat ze haar even goed kende als zichzelf. Met moeite kon ze de vrouw een naam geven. Beldeine. ‘Bent u ziek, Moeder?’

Haar stola is groen. Dat betekent dat ze uit de Groene Ajah is verheven. De Hoedster komt altijd uit dezelfde Ajah als de Amyrlin die ze dient. Dus als ik – als? – Amyrlin Zetel ben, was ik ook van de Groene Ajah. Die gedachte ontstelde haar. Niet dat ze uit de Groene Ajah was verheven, maar dat ze het idee moest uitwerken. Licht, er is iets mis met mij.

De terugweg komt sle... De stem in haar hoofd verstierf en eindigde in gezoem.

Dertien Duistervrienden.

‘Ik ben in orde, Beldeine,’ zei Egwene. De naam proefde vreemd op haar tong, hij voelde alsof ze hem al jaren had gebruikt. ‘We moeten ze niet laten wachten.’ Wie laten wachten? Ze wist het niet, behalve dat ze zich oneindig droef voelde over een naderend einde, een oneindige tegenzin.

‘Ze zullen ongeduldig worden, Moeder.’ Beldeines stem klonk weifelend, alsof ze de tegenzin van Egwene deelde, maar om een andere reden. Tenzij Egwene het heel mis had, was Beldeine achter dat kalme uiterlijk doodsbang.

‘Als dat zo is, kunnen we het maar het beste snel afhandelen.’ Beldeine knikte, haalde diep adem en liep over het tapijt naar de deur waar haar ambtsstaf met de sneeuwwitte traan van de Vlam van Tar Valon stond, ik neem aan dat het moet, Moeder.’ Ze pakte de staf, hield de deur voor Egwene open en haastte zich toen verder, waardoor ze een stoet van twee personen vormden. De Hoedster van de Kronieken ging de Amyrlin Zetel voor.

Egwene zag weinig van de gangen waar ze doorheen liepen. Ze volgde, diep in gedachten verzonken. Wat is er met me aan de hand? Waarom weet ik het niet meer? Waarom is zoveel van wat ik me... bijna herinner verkeerd? Ze raakte de stola met de zeven kleurige banen om haar schouders aan. Waarom ben ik er half van overtuigd dat ik nog Novice ben?

De terugweg komt slechts ee... Ditmaal eindigde het abrupt. Dertien van de Zwarte Ajah.

Bij die gedachte verstapte ze zich. Het was een angstwekkende gedachte; ze voelde zich uiterst bevreesd, tot in haar botten verkild. Het voelde... persoonlijk. Ze wilde gillen, weghollen en zich verbergen. Ze voelde zich alsof ze haar wilden treffen. Onzin. De Zwarte Ajah is vernietigd. Ook dat leek een vreemde gedachte. Een deel van haar herinnerde zich iets wat de Grote Zuivering werd genoemd. Een ander deel wist zeker dat zoiets niet had plaatsgevonden.

Strak voor zich uitkijkend had Beldeine niet gemerkt dat ze struikelde. Egwene moest sneller doorstappen om haar in te halen. Deze vrouw is tot in haar merg doodsbang. Waar brengt ze mij in Lichtsnaam naar toe?

Beldeine bleef staan voor twee grote gelijke deuren, waarvan het donkere hout was ingelegd met de grote witte Vlam van Tar Valon. Ze veegde haar handen af aan haar kleed, alsof die plots bezweet aanvoelden, voor ze een deur opendeed en Egwene een helling opleidde van dezelfde zilvergestreepte witte steen waaruit de muren van Tar Valon bestonden. Ook hier leek de steen te glanzen. De helling leidde naar een groot rond vertrek onder een koepel op een hoogte van minstens dertig pas. Rond de wanden liep een verhoging, met treden ervoor, behalve waar dit hellende pad en twee andere liepen, die de cirkel nauwkeurig in drie stukken verdeelden. Het midden van de vloer was ingelegd met de Vlam van Tar Valon, omringd door steeds grotere gekleurde cirkels, de kleuren van de zeven Ajahs. Aan de andere kant van het vertrek, recht tegenover dit hellende pad, stond een zware stoel met een hoge rug, vol ingewikkeld houtsnijwerk van ranken en bladeren en geschilderd in de kleuren van alle Ajahs. Beldeine roffelde hard met haar staf op de vloer. Haar stem trilde. ‘Ze komt. De Hoedster van de Zegels. De Vlam van Tar Valon. De Amyrlin Zetel. Ze komt.’

Met veel rokkengeritsel stonden vrouwen met stola’s op van hun stoelen. Eenentwintig stoelen in groepjes van drie, elk groepje geverfd en bekleed in dezelfde kleur als de franje aan de stola’s van de vrouwen ervoor.

De Zaal van de Toren, bedacht Egwene toen ze door de ruimte naar haar stoel liep. De stoel van de Amyrlin Zetel. Dat is het, meer niet. De Zaal van de Toren en de Gezetenen van de Ajahs. Ik ben hier al duizenden malen geweest. Maar ze kon zich geen enkele keer herinneren. Wat doe ik in de Zaal van de Toren? Licht, ze villen me levend als ze merken... Ze wist niet goed wat zij zouden merken, maar ze bad dat het niet zou gebeuren. De terugweg komt slechts... De terugweg komt... De terugweg-

De Zwarte Ajah wacht. Dat was tenminste een afgeronde gedachte. Die van overal kwam. Waarom hoorde niemand anders het? Ze zette zich in de stoel van de Amyrlin Zetel – de stoel die ook de Amyrlin Zetel was – en ze besefte dat ze geen flauw idee had wat ze nu moest doen. De andere Aes Sedai waren eveneens gaan zitten, behalve Beldeine, die met haar staf naast haar stond en zenuwachtig slikte. Ze leken allemaal op haar te wachten. ‘Begin,’ zei ze uiteindelijk.

Het scheen voldoende. Een van de Rode Gezetenen stond op. Egwene herkende geschokt Elaida. Tegelijk wist ze dat Elaida de eerste van de Rode Gezetenen was, en haar bitterste vijand. De blik op Elaida’s gezicht toen ze de ruimte in keek, deed Egwene inwendig huiveren. Die was streng en koud – en triomfantelijk. Het beloofde dingen waar ze maar beter niet aan kon denken. ‘Breng hem binnen,’ zei Elaida luid.

Op een van de hellende paden – een ander dan het pad dat Egwene had gebruikt – klonk het geschraap van laarzen over steen. Mensen verschenen. Een tiental Aes Sedai omringde drie mannen, twee ervan stoere bewakers met de witte Vlam van Tar Valon op hun borst, die de derde struikelend verder trokken aan zijn kettingen, alsof hij verdoofd was.

Egwene veerde op in haar zetel. De geketende man was Rhand. Met zijn ogen half dicht en zijn hoofd op de borst leek hij half te slapen; hij bewoog alleen als de kettingen hem verder trokken. ‘Deze man,’ verkondigde Elaida, ‘heeft zich de Herrezen Draak genoemd.’ Er klonk een gemompel van afkeer, niet alsof de toehoorders verrast waren, maar alsof ze zoiets niet wilden horen. ‘Deze man heeft de Ene Kracht geleid.’ Het gemompel werd luider, vol afkeer en met een klank van vrees. ‘Hiervoor bestaat slechts één straf, erkend en bekend in iedere natie, maar slechts hier uitgesproken, in Tar Valon, in de Zaal van de Toren. Ik doe een beroep op de Amyrlin Zetel het vonnis uit te spreken tot het stillen van deze man.’ Met fonkelende ogen staarde Elaida Egwene aan. Rhand! Wat doe ik nu? Licht, wat moet ik doen?

‘Waarom aarzelt u?’ wilde Elaida weten. ‘Aldus wordt al drieduizend jaar lang gevonnist. Waarom aarzel je, Egwene Alveren?’ Een Gezetene voor Groen sprong overeind en haar boosheid flitste door haar kalmte heen. ‘Schande, Elaida! Toon eerbied voor de Amyrlin Zetel! Toon achting voor de Moeder.’

‘Achting,’ antwoordde Elaida koeltjes, ‘kan zowel worden gewonnen als geronnen. Nou, Egwene? Toon je eindelijk je zwakte, je ongeschiktheid voor dit ambt? Bestaat de mogelijkheid dat je over deze man geen vonnis uitspreekt?’

Rhand probeerde zijn hoofd op te heffen, maar het lukte hem niet. Egwene kwam moeizaam overeind, haar hoofd tolde en ze probeerde zich te herinneren dat zij de Amyrlin Zetel was en leiding gaf aan alle hier aanwezige vrouwen. Ze probeerde te gillen dat ze een Novice was, dar ze hier niet hoorde, dat er iets afschuwelijk mis was. ‘Nee,’ zei ze bevend. ‘Nee, ik kan het niet. Ik zal niet...’

‘Ze verraadt zichzelf!’ Elaida’s schreeuw overstemde Egwenes poging om iets te zeggen. ‘Ze veroordeelt zichzelf met haar eigen woorden! Grijp haar!’

Toen Egwene iets wilde zeggen, bewoog Beldeine naast haar. De staf van de Hoedster trof haar hoofd.

Duisternis.

Eerst kwam de pijn in haar hoofd. Toen voelde ze iets hards en kouds onder haar rug. Ten slotte kwamen de stemmen. Gefluister. ‘Is ze nog bewusteloos?’ Het was een schorre stem, een vijl over bot. ‘Maak je niet bezorgd,’ zei een vrouw heel ver weg. Het klonk of ze zich niet op haar gemak voelde, bang was, maar het niet wilde laten merken. ‘Ze zal worden aangepakt voor ze beseft wat er met haar gebeurt. Dan hoort ze bij ons en kunnen we met haar doen wat we willen. Misschien geven we haar aan jou voor je vermaak.’

‘Nadat jullie haar zelf hebben gebruikt.’

‘Natuurlijk.’

De verre stemmen bewogen zich nog verder weg. Haar hand streek over haar been en voelde blote, gezwollen huid. Ze deed haar ogen een kiertje open. Ze was naakt, bezeerd en lag op een ruwhouten tafel in wat een ongebruikte opslagruimte leek te zijn. Er staken splinters in haar rug. In haar mond proefde ze de metalige smaak van bloed.

Aan de ene kant van het vertrek stond een groepje Aes Sedai te praten, zachtjes maar gespannen. De pijn in haar hoofd maakte denken moeilijk, maar het leek belangrijk hen te tellen. Dertien. Een tweede groep van zwartgekapte en zwartgemantelde mensen voegde zich bij de Aes Sedai, die leken te weifelen tussen terugdeinzen en een poging hooghartig en overheersend te blijven. Een man keek om naar de tafel. Het doodsbleke gezicht onder de kap had geen ogen.

Egwene hoefde de Myrddraal niet te tellen. Ze wist het. Dertien Myrddraal en dertien Aes Sedai. Instinctief gilde ze van pure doodsangst. Maar ondanks al die vrees die haar botten deed kraken, reikte ze naar de Ware Bron, grabbelde wanhopig naar saidar. ‘Ze is wakker!’

‘Dat kan niet! Nog niet!’

‘Scherm haar af. Snel! Snel! Snij haar af van de Ware Bron!’

‘Te laat! Ze is te sterk!’

‘Grijp haar! Opschieten!’

Handen reikten naar haar armen en benen. Deegbleke handen als slakken onder een rots, bestuurd door geesten achter bleke, oogloze gezichten. Als die handen haar zouden aanraken, wist ze dat ze gek zou worden. De Kracht vulde haar.

Vlammen barstten uit de huid van de Myrddraal, scheurden door de zwarte stof alsof het scherpe dolken van vuur waren. Krijsende Halfmannen verknisperden en brandden als oliepapier. Vuistgrote stukken steen trokken zich los van de muren en vlogen door de kamer, ontlokten gegil en gegrom als ze vlees troffen. De lucht trilde, bewoog en wakkerde huilend aan tot een wervelwind.

Langzaam en pijnlijk duwde Egwene zich op van de tafel. De wind deed haar haren wapperen en liet haar struikelen, maar ze bleef de Kracht stuwen terwijl ze naar de deur stommelde. Een Aes Sedai rees voor haar op, een gewonde en bloedende vrouw, omringd door de gloed van de Kracht. Een vrouw met ogen waar de dood uit straalde. Egwenes geest kon de vrouw een naam geven. Gyldan, de intiemste vertrouwelinge van Elaida. Ze stonden altijd ergens achteraf te fluisteren en zonderden zich ’s avonds af. Egwenes mond verstrakte. Ze liet stenen en wind voor wat ze waren, balde haar vuist en stompte Gyldan zo hard ze kon tussen de ogen. De Rode zuster – de Zwarte zuster – zakte in elkaar alsof haar botten smolten.

Over haar knokkels wrijvend liep Egwene struikelend de gang op. Dank je wel, Perijn, dat je me hebt laten zien hoe je zoiets doet. Maar je hebt er niet bij gezegd hoe zeer het doet.

Ze schoof de deur tegen de wind in dicht en geleidde. Stenen rond de deur trilden, spleten en klemden zich rond het hout. Het zou hen niet lang ophouden, maar alles wat de achtervolging ophield, was de moeite waard. Enkele ogenblikken betekenden het verschil tussen leven en dood. Ze sterkte zich en dwong zichzelf weg te rennen. Het ging wankelend, maar het was rennen.

Ze besloot dat ze eerst kleren moest zien te vinden. Een geklede vrouw had meer gezag dan een naakte vrouw en ze had elk beetje gezag nodig. Ze zouden allereerst in haar vertrekken zoeken, maar in haar werkkamer waren nog kleren en schoenen en een tweede stola – en die lag niet te ver weg.

Het was doodeng door al die lege gangen te hollen. De Witte Toren huisvestte niet meer zoveel vrouwen als vroeger, maar gewoonlijk waren er overal mensen. Haar blote voeten op de tegels maakten echter het meeste geluid.

Ze haastte zich door de voorkamer van haar werkvertrek naar de kamer erachter en trof eindelijk iemand aan. Beldeine zat op de vloer met haar hoofd in haar handen te huilen.

Egwene bleef staan, op haar hoede, en Beldeine sloeg haar roodbehuilde ogen op om haar aan te kijken. Er hing geen gloed van saidar om de Hoedster heen, maar Egwene bleef voorzichtig en vol zelfvertrouwen. Ze kon haar eigen glans natuurlijk niet zien, maar de Kracht die door haar heen vloeide, was voldoende. Vooral wanneer die door haar geheim werd versterkt.

Beldeine wreef met beide handen over haar door tranen bevlekte wangen ‘Ik moest wel. Je moet het begrijpen. Ik moest wel. Zij... zij...’ Ze haalde diep en bevend adem; toen barstte ze los. ‘Drie avonden geleden haalden ze me uit bed en susten mij.’ Haar stem rees tot ze bijna krijste. ‘Ze hebben me gesust! Ik kan niet meer geleiden!’

‘Licht,’ zuchtte Egwene. De vloed van saidar beschermde haar tegen de schok. ‘Het Licht helpe en trooste je, dochter. Waarom heb je niets gezegd? Ik zou...’ De woorden stierven weg; ze wist dat ze niets had kunnen doen.

‘Wat zou je hebben gedaan? Wat? Niets! Je kunt niets doen! Maar zij zeiden dat ze het me terug konden geven met de macht... met de macht van de Duistere.’ Ze kneep haar ogen dicht en de tranen persten zich naar buiten. ‘Ze deden me pijn, Moeder, en ze hebben me... O Licht, ze deden me pijn. Elaida zei me dat ze me weer beter zouden maken, mij weer zouden laten geleiden als ik gehoorzaamde. Daarom deed... Ik moest wel!’

‘Dus Elaida is van de Zwarte Ajah,’ zei Egwene grimmig. Een kleine kleerkast stond tegen de muur en daarin hing een groenzijden gewaad, dat daar bewaard werd voor als ze geen tijd had om naar haar eigen kamers te gaan. Een gestreepte stola hing ernaast. Ze begon zich snel aan te kleden. ‘Wat hebben ze met Rhand gedaan? Waar hebben ze hem heengebracht? Geef antwoord, Beldeine! Waar is Rhand Altor?’ Beldeine kromp met bevende lippen ineen en haar ogen staarden nietsziend voor haar uit, maar eindelijk had ze genoeg kracht bijeengeschraapt om te zeggen: ‘De Hof der Verraders, Moeder. Daar hebben ze hem naar toe gebracht.’

Rillingen overvielen Egwene. Rillingen van angst. Rillingen van woede. Elaida had niet gewacht. Geen uur. De Hof der Verraders werd slechts voor drie zaken gebruikt: het voltrekken van een doodvonnis, het sussen van een Aes Sedai of het stillen van een geleider. Maar daarvoor was een bevel van de Amyrlin Zetel nodig. Dus wie draagt daar dan de stola? Elaida, dat wist ze bijna zeker. Maar hoe heeft ze het klaargespeeld om zo snel verheven te worden, zonder dat ik veroordeeld en gevonnist ben? Er kan geen andere Amyrlin zijn tot stola en staf mij ontnomen zijn. En zo gemakkelijk kunnen ze dat niet. Licht! Rhand! Ze begaf zich naar de deur.

‘Wat kunt u doen, Moeder?’ riep Beldeine. ‘Wat kunt u doen?’ Het bleef onduidelijk of ze Rhand dan wel zichzelf bedoelde. ‘Meer dan iemand vermoedt,’ zei Egwene. ‘Ik heb de Eedstaf nooit vastgehouden.’ Beldeine snakte naar adem en dat was het laatste wat ze hoorde.

Egwenes geheugen speelde nog steeds verstoppertje met haar. Ze wist dat geen enkele vrouw de stola en ring kon verkrijgen als ze tijdens de Drie Geloften niet met eigen handen de Eedstaf vasthield, de ter’angreaal die haar aan die geloften bond alsof ze bij haar geboorte in haar botten waren gebrand. Geen vrouw werd Aes Sedai zonder eraan gebonden te zijn. Toch wist ze dat ze op de een of andere manier, op de een of andere wijze die ze nergens kon opgraven, juist dat had gedaan. Haar schoenen klikklakten door de gangen. Eindelijk wist ze nu waarom het overal zo leeg was. Iedere Aes Sedai, behalve diegenen die ze in de opslagruimte had achtergelaten, iedere Aanvaarde, iedere Novice, zelfs elke bediende zou in de Hof der Verraders bijeen zijn, de oude gewoonte volgend om de wil van Tar Valon te zien uitvoeren. En de zwaardhanden zouden de hof omringen om te voorkomen dat iemand zou proberen de man te bevrijden die gestild ging worden. De laatste krijgslieden van Guaire Amalasan hadden dat gepoogd, aan het eind van wat sommigen de Oorlog van de Tweede Draak noemden, vlak voor de opkomst van Artur Haviksvleugel. Ook toen hadden andere kwesties Tar Valon vele zorgen gegeven en Raolin Duistervaans volgelingen hadden het vele jaren eerder eveneens geprobeerd. Of Rhand nog volgelingen had of niet, kon ze zich niet herinneren, maar zwaardhanden kenden de geschiedenis en waakten daartegen. Als Elaida of iemand anders echt de stola van de Amyrlin Zetel droeg, zouden de zwaardhanden haar waarschijnlijk niet tot de Hof der Verraders toelaten. Ze wist dat ze zich een weg naar binnen kon forceren. Ze had niet veel tijd. Het had weinig zin om als Rhand gestild werd, bliksems op hen af te sturen, en lotsvuur, en de grond onder hun voeten te laten openbarsten. Lotsvuur? vroeg ze zich af. Maar het zou ook niet goed zijn de macht van Tar Valon te breken om Rhand te redden. Ze moest beiden zien te redden.

Ver voor de gangen die naar de Hof der Verraders leidden, sloeg ze een hoek om en begon te klimmen, trappen en hellingen die steeds smaller en nauwer werden, tot ze een luik openstootte en een schuin torendak van bijna witte tegels opstapte. Van daaraf kon ze over de daken uitkijken, verder dan van andere torens, naar het brede open gat van de Hof der Verraders.

De hof was afgeladen, afgezien van een open ruimte in het midden. In de vensters om de hof stonden mensen, op de balkons, zelfs op de daken, maar toch kon ze de eenzame man onderscheiden die wankelend in zijn kettingen in het midden van de lege ruimte stond. Rhand. Er stonden twaalf Aes Sedai om hem heen en nog een, van wie Egwene wist dat die de stola met de zeven banen droeg, zelfs al kon ze haar niet onderscheiden. Die ene stond voor Rhand. Elaida. De woorden die ze nu zou uitspreken, kropen Egwenes geheugen binnen. Deze man, verlaten door het Licht, heeft saidin aangeraakt, de mannelijke helft van de Ware Bron. Zodoende houden wij hem hier. Op de meest afschuwelijke wijze heeft deze man de Ene Kracht geleid, wetend dat saidin door de Duistere is besmet, besmet door mannelijke trots, besmet door mannelijke zonde. Zodoende ketenen wij hem. Met geweld onderdrukte Egwene haar andere gedachten. Dertien Aes Sedai. Twaalf zusters en de Amyrlin, het gebruikelijke aantal voor het stillen. Hetzelfde aantal als voor... Ook die gedachte liet ze los. Ze had nergens meer tijd voor, alleen voor wat ze hier wilde doen. Als ze maar een manier kon bedenken.

Op die afstand zou het haar waarschijnlijk wel lukken hem met Lucht op te tillen. Hem uit die kring van Aes Sedai op te tillen en hem recht naar haar toe te laten zweven. Misschien. Zelfs als ze de kracht kon vinden, zelfs als ze hem niet halverwege dood zou laten vallen, zou het heel langzaam gaan. Hij zou echter een weerloos doel voor de boogschutters zijn en de gloed van saidar zou haar eigen plekje aan elke zoekende Aes Sedai verraden. Ook aan elke Myrddraal trouwens. ‘Licht,’ mompelde ze, ‘er is geen enkele andere manier, behalve een oorlog binnen de Witte Toren. En dat kan ik hiermee ook nog veroorzaken.’ Ze bundelde de Kracht, scheidde stromingen, stuwde de vloed.

De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Het was al weer zo lang geleden dat ze deze woorden had gehoord dat ze schrok, uitgleed op de gladde tegels en zich net voor de rand kon vasthouden. De grond lag honderd pas lager. Ze keek om. Daar, op de spits, schuin, zodat die vlak tegen de daktegels lag, stond een zilveren boog vol gloeiend licht. De boog flikkerde en trilde; strepen rood en geel schoten boos heen en weer door het witte licht. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. De boog werd ijl, doorzichtig, en weer stevig.

Verbeten wierp Egwene een blik op de Hof der Verraders. Er moest nog tijd zijn. Dat moest. Ze had maar heel even nodig, en wat geluk. Stemmen boorden zich haar hoofd in, niet de lichaamsloze, onbekende stem die haar waarschuwde standvastig te zijn, maar vrouwenstemmen die ze bijna meende te herkennen.

... kan het niet veel langer volhouden. Als ze er nu niet uitkomt... Hou vast! Hou vast, vervloekt, of ik fileer jullie als steuren!... slaat op hol, Moeder! We kunnen het niet...

De stemmen vervaagden tot een dreun, het gedreun werd een stilte, maar wederom nam de onbekende het woord. De terugweg komt slechts een keer. Wees standvastig. Er wordt een prijs betaald om Aes Sedai te worden. De Zwarte Ajah wacht.

Met een gil van woede gooide Egwene zich door de boog, die flikkerde als een hittegolf. Ze wilde bijna mis springen en zich in de dood storten.

Licht plukte haar vezel voor vezel uiteen, sneed de vezels in haardunne rafels, spleet de rafels tot rookflarden. Alles dreef in het Licht uiteen. Voor eeuwig.

23

Verbonden

Licht trok haar vezel voor vezel uiteen, sneed de vezels in haardunne rafels, die brandend uit elkaar zweefden. Voor eeuwig zwevend en brandend. Voor eeuwig.

Egwene stapte de zilveren boog uit, koud en strak van boosheid. Ze voedde haar ijzige woede om de verzengende herinneringen aan te kunnen. Haar lichaam voelde de vlammen nog, maar andere herinneringen schonden en schroeiden dieper. Woede zo koud als de dood. ‘Is dat het, wat er voor mij in zit?’ wilde ze weten. ‘Hem telkens en telkens weer in de steek te laten? Is dat mijn toekomst?’ Opeens drong het tot haar door dat de toestand niet was zoals die had moeten zijn. De Amyrlin was erbij gekomen, zoals Egwene al eerder was verteld, en van iedere Ajah een zuster met de stola, maar ze stonden haar allemaal bezorgd aan te staren. Er zaten nu twee Aes Sedai bij iedere hoek van de ter’angreaal en hun gezicht zat dik onder het zweet. De ter’angreaal bromde, trilde bijna, en het witte licht achter de bogen werd doorkliefd door felle kleurschichten. Sheriam werd even omhuld door de saidargloed toen ze haar hand op Egwenes voorhoofd legde, die het daardoor weer ijskoud kreeg. ‘Ze is in orde.’ De Meesteresse der Novices klonk opgelucht. ‘Ze is ongedeerd.’ Alsof ze dat niet had verwacht.

Bij elke Aes Sedai die naar Egwene stond te kijken, leek de spanning zich te ontladen. Elaida zuchtte diep en haastte zich toen naar de laatste kelk. Alleen de Aes Sedai rond de ter’angreaal ontspanden zich niet. Het brommen was minder geworden en het licht begon weer te flikkeren, wat aangaf dat de ter’angreaal weer tot rust kwam, maar de betrokken Aes Sedai keken alsof ze iedere duim van die rust moesten bevechten.

‘Wat... Wat is er gebeurd?’ vroeg Egwene.

‘Stil,’ zei Sheriam zachtjes. ‘Wees even stil. Je bent in orde – dat is het voornaamste – en we moeten de plechtigheid afronden.’ Elaida kwam aanlopen, hollend bijna, en overhandigde de laatste zilveren kelk aan de Amyrlin Zetel.

Egwene aarzelde kort voor ze neerknielde. Wat is er gebeurd? De Amyrlin goot de kelk langzaam boven Egwenes hoofd leeg. ‘Jij bent gereinigd van Egwene Alveren van Emondsveld. Jij bent gereinigd van alle banden die jou aan deze wereld binden. Jij bent tot ons gekomen, gereinigd in hart en hoofd. Jij bent Egwene Alveren, Aanvaarde van de Witte Toren.’ De laatste druppel spatte op Egwenes haar. ‘Jij hebt je nu met ons verbonden.’

De laatste woorden leken een bijzondere betekenis te dragen die alleen Egwene en Siuan Sanche kenden. De Amyrlin overhandigde de kelk aan een andere Aes Sedai en pakte een gouden ring in de vorm van een slang die in zijn eigen staart beet. Ondanks alles beefde Egwene toen ze haar linkerhand ophield, en beefde ze opnieuw toen de Amyrlin Zetel de ring aan haar middelvinger schoof. Wanneer ze Aes Sedai werd, mocht ze de ring aan elke vinger dragen, of helemaal niet als ze moest verbergen wat ze was, maar de Aanvaarden droegen hem aan die vinger.

Er lag geen glimlach op het gezicht van de Amyrlin toen ze mocht opstaan. ‘Welkom, dochter,’ zei ze en drukte haar een kus op de wang. Egwene merkte verbaasd dat ze ontroerd was. Geen kind meer, maar dochter! Hiervoor was ze nog kind geweest. De Amyrlin kuste haar andere wang. ‘Welkom.’

De Amyrlin deed een stap terug en nam haar onderzoekend op, terwijl ze tegen Sheriam zei: ‘Droog haar af, laat haar wat kleren aantrekken, en overtuig je er dan van of ze inderdaad in orde is. Zorg ervoor dat je het zeker weet, begrepen?’

‘Ik weet het zeker, Moeder.’ Sheriam klonk verbaasd. ‘U hebt gezien dat ik haar schouwde.’

De Amyrlin gromde en haar ogen schoten naar de ter’angreaal. ‘Ik bedoel ermee dat ik wil weten wat er vanavond is misgegaan.’ Ze schreed weg naar de lichtglans en haar rok zwierde doelbewust mee. De meeste andere Aes Sedai kwamen bij haar staan. De ter’angreaal vormde nu slechts drie stille zilveren bogen op een zilveren ring. ‘De Moeder maakt zich zorgen over je,’ zei Sheriam, terwijl ze Egwene meenam naar een dikke handdoek voor haar haren en een andere voor de rest.

‘Had ze daar een reden voor?’ vroeg Egwene. De Amyrlin wil niet dat er iets met haar speurhond gebeurt voor het hert gepakt is. Sheriam gaf geen antwoord. Ze wachtte licht fronsend af tot Egwene droog was voor ze een wit gewaad ophield dat aan de zoom was afgezet met zeven kleurige banen.

Egwene trok het aan en voelde zich even teleurgesteld. Ze was een van de Aanvaarden, droeg de ring en had de kleuren op haar gewaad. Waarom voel ik me helemaal niet anders?

Elaida kwam naar haar toe, met in haar armen de Novicekledij, de schoenen van Egwene, haar riem met de beurs, en de papieren van Verin. In Elaida’s handen.

Egwene dwong zichzelf rustig te wachten tot de Aes Sedai haar het pak overhandigde en het niet uit Elaida’s handen te grissen. ‘Dank u, Aes Sedai.’ Ze probeerde de papieren stiekem te bekijken; ze kon niet zien of ze doorzocht waren. Het touwtje zat er nog steeds omheen. Ik zal nooit weten of zij ze allemaal heeft bekeken. Verborgen onder haar Novicekleed betastte ze haar beurs en voelde de bijzondere ring zitten, de ter’angreaal. Die is er tenminste nog. Licht, ze had hem kunnen wegnemen. Ik weet niet of ik dat erg had gevonden. Ja, eigenlijk wel. Ik denk het wel.

Elaida’s gezicht was even kil als haar stem. ‘Ik wilde niet dat je vanavond werd aanvaard. Niet uit vrees voor wat er is gebeurd, want dat kon niemand voorzien, Maar omdat je bent wat je bent. Een wilder.’ Egwene wilde protesteren, maar Elaida ging door, even onverzettelijk als een gletsjer. ‘O, ik weet best dat je door een Aes Sedai is geleerd hoe je moet geleiden, maar je bent nog steeds een wilder. Een wilder naar de geest en een wilder in je doen en laten. Je hebt enorme mogelijkheden, anders zou je het daarbinnen niet hebben overleefd, maar dat verandert niets aan de zaak. Ik geloof niet dat je ooit bij de Witte Toren zult horen, niet zoals de rest van ons, ongeacht aan welke vinger je die ring zult dragen. Het zou voor jou beter zijn geweest als je tevreden was geweest met genoeg kennis om in leven te blijven en weer naar je slaperige dorpje terug te keren. Veel beter.’ Ze draaide zich op haar hakken om en beende weg, het vertrek uit. Als zij niet van de Zwarte Ajah is, dacht Egwene zuur, komt ze dicht in de buurt. Ze wendde zich tot Sheriam en mompelde: ‘U had iets kunnen zeggen. U had me kunnen helpen.’

‘Een Novice had ik geholpen, kind,’ antwoordde Sheriam kalm en Egwene kromp door dat ‘kind’ in elkaar, ik probeer Novices te beschermen als ze dat nodig hebben, aangezien die zichzelf niet kunnen beschermen. Je bent nu een Aanvaarde. Het wordt tijd dat je jezelf leert beschermen.’

Egwene keek Sheriam diep in de ogen en vroeg zich af of de nadruk in Sheriams laatste woorden verbeelding was geweest. Sheriam had net zoals Elaida de kans gehad de namenlijst te lezen en te zien dat Egwene bij de Zwarte Ajah was betrokken. Licht, ik word nu bij iedereen achterdochtig. Maar dat is beter dan de dood of gevangenschap bij dertien... Haastig brak ze die gedachtestroom af, want daar wilde ze liever niet aan denken. ‘Sheriam, wat is er vanavond gebeurd?’ vroeg ze. ‘En stuur me niet met een kluitje in het riet.’ Sheriams wenkbrauwen leken bijna tot haar haarwortels te rijzen en ze voegde er snel aan toe: ik bedoel, Sheriam Sedai. Neem me niet kwalijk, Sheriam Sedai.’

‘Denk eraan dat je nog geen Aes Sedai bent, kind.’ Ondanks het staal in haar stem lag er iets van een glimlach om Sheriams lippen, die verdween toen ze verder sprak, ik weet niet wat er gebeurd is. Maar ik ben bang dat je leven groot gevaar heeft gelopen.’

‘Wie weet wat er gebeurt met hen die niet terugkomen?’ zei Alanna, die zich bij hen voegde. Deze Groene zuster stond bekend om haar drift en gevoel voor humor en sommigen zeiden dat ze in een oogwenk van het een in het ander kon vervallen, maar ze keek Egwene bijna schuw aan. ‘Kind, ik had dit moeten afbreken toen ik de gelegenheid had, toen ik merkte... voor het eerst... die weerkaatsing. Het herhaalde zich. Dat gebeurde er. Het gebeurde opnieuw, duizendmaal sterker. Tienduizend keer sterker. De ter’angreaal leek de stroom saidar haast af te weren – of door de vloer te smelten. Ik wil me bij je verontschuldigen, hoewel woorden niet volstaan. Niet volstaan voor wat jou bijna overkwam. Ik zweer bij de Eerste Eed dat het me diep spijt en dat ik daarom aan de Moeder zal vragen of ik enige tijd in de keuken van je mag overnemen. En ja, ook je bezoek aan Sheriam. Als ik had gedaan wat ik had moeten doen, zou je leven geen gevaar hebben gelopen en daarvoor zal ik boeten.’

Sheriams lach klonk geschokt. ‘Dat zal ze nooit goedvinden, Alanna. Een zuster in de keuken aan het werk, laat staan... Dat is ongehoord, het is onmogelijk! Jij deed iets waarvan je aannam dat het goed was. Er rust geen blaam op jou.’

‘Het was uw schuld niet, Alanna Sedai,’ zei Egwene. Waarom doet Alanna dit? Misschien om mij ervan te overtuigen dat ze écht niets te maken had met wat er fout ging. Of misschien om mij voortdurend in het oog te kunnen houden. Dar beeld in haar hoofd van een trotse Aes Sedai die tot haar ellebogen in de smerige pannen dook, drie keer per dag, enkel om iemand in de gaten te houden, overtuigde haar ervan dat haar verbeelding met haar op de loop ging. Maar het was ook ondenkbaar dat Alanna ging doen wat ze beloofde te doen. In ieder geval had de Groene zuster zeker geen kans gehad om de lijst met namen te bekijken terwijl ze zich met de ter’angreaal bezighield. Maar als Nynaeve gelijk heeft en ze is echt van de Zwarte Ajah, dan hoeft ze die namen niet te zien om mij te willen vermoorden. Hou óp! ‘Echt niet.’

‘Als ik had gedaan wat nodig was,’ hield Alanna vol, ‘dan zou het nooit gebeurd zijn. De enige keer dat ik zoiets ooit heb meegemaakt, was jaren geleden, toen we probeerden een ter’angreaal in hetzelfde vertrek te gebruiken als een andere die er wellicht op de een of andere manier verwant aan was. Het komt uiterst zelden voor dat je er twee van dat soort vindt. Ze smolten en iedere zuster binnen honderd pas had een week lang zo’n hoofdpijn dat ze nog geen vonkje kon geleiden. Wat is er aan de hand, kind?’

Egwenes hand klemde zich om haar beurs tot de gedraaide ring zich door de dikke stof in haar handpalm perste. Was hij warm? Licht, ik heb dit zelf veroorzaakt. ‘Niets, Alanna Sedai. Aes Sedai, u hebt niets misdaan. Er is geen reden om mijn straf te delen. Helemaal geen. Geen enkele!’

‘Wat vurig gesteld,’ merkte Sheriam op, ‘maar waar.’ Alanna schudde enkel haar hoofd.

‘Aes Sedai,’ zei Egwene langzaam. ‘Wat betekent het om Groene Ajah te zijn?’ Sheriams ogen sperden zich vermaakt open en Alanna grijnsde openlijk.

‘Amper de ring aan je vinger en al bezig met de keus van je Ajah?’ zei de Groene zuster. ‘Allereerst moet je mannen mogen. Ik zeg niet, dat je van ze moet houden, maar je moet ze mogen. Niet zoals een Blauwe, die enkel om mannen geeft zolang die voor hetzelfde willen vechten en zolang die niet in de weg lopen. En zeker niet als een Rode, die hen veracht alsof ieder van hen verantwoordelijk is voor het Breken van de Wereld.’ Alviarin, de Witte zuster die met de Amyrlin was meegekomen, keek hen koeltjes aan en liep verder. ‘En niet als een Witte,’ zei Alanna met een lach, ‘die in haar leven geen ruimte geeft aan gevoelens, welke dan ook.’

‘Dat bedoelde ik niet, Alanna Sedai. Ik wilde weten wat het betekent om van de Groene Ajah te zijn.’ Ze betwijfelde of Alanna dat zou begrijpen, omdat ze niet zeker wist of ze zelf begreep wat ze wilde weten, maar Alanna knikte langzaam alsof ze dat wel deed. ‘Bruin zoekt kennis, Blauw bemoeit zich overal mee en Wit zoekt onverzettelijk de waarheid. Wij doen allen natuurlijk iets van dat alles. Maar als je een Groene bent, ben je gereed.’ In haar woorden klonk trots door. ‘Tijdens de Trollok-oorlogen werden wij vaak de Strijdende Ajah genoemd. Alle Aes Sedai hielpen uiteraard waar en wanneer ze konden, maar alleen de Groene Ajah bevond zich altijd bij de troepen en was in iedere veldslag. Wij waren de tegenhangers van de Gruwheren. De Strijdende Ajah. Nu houden we ons gereed voor als de Trolloks weer naar het zuiden optrekken, voor Tarmon Gai’don, de Laatste Slag. Wij zullen erbij zijn. Dat alles betekent het om een Groene Ajah te zijn.’

‘Dank u, Aes Sedai,’ zei Egwene. Dus dat was ik? Of wat ik zal worden? Licht, wat zou ik graag willen weten of het echt is, of het iets te maken heeft met het hier en nu.

De Amyrlin voegde zich bij hen en de drie vrouwen maakten een diepe kniebuiging. ‘Ben je in orde, dochter?’ vroeg ze aan Egwene. Haar ogen schoten naar de papieren onder de Novicekledij in Egwenes armen en richtten zich meteen weer op Egwenes gezicht, ik zal laten uitzoeken waarom dit alles vanavond is gebeurd, eerder ben ik niet tevreden.’

Egwenes wangen werden rood. ‘Ik ben in orde, Moeder.’ Alanna verraste haar door aan de Amyrlin te vragen wat ze had beloofd.

‘Zoiets heb ik nog nooit gehoord,’ blafte de Amyrlin. ‘Een schipper hangt niet bij de scheepsjongens rond, zelfs niet als hij de boot op een zandbank heeft laten lopen.’ Ze keek Egwene even aan en haar ogen verstrakten en kregen een bezorgde maar boze uitdrukking, ik ben even bezorgd als jij, Alanna. Wat dit kind ook verder gedaan mag hebben, dit heeft ze niet verdiend. Goed dan. Als dat je kan troosten, mag je bij Sheriam langsgaan. Maar jullie houden het voor je. Ik sta niet toe dat Aes Sedai belachelijk worden gemaakt, zelfs niet binnen de Toren.’

Egwene deed haar mond open om alles toe te geven en de ring af te geven – ik wil dat bloedding eigenlijk niet – maar Alanna was haar voor.

‘En dat andere, Moeder?’

‘Doe niet zo belachelijk, dochter.’ De Amyrlin was kwaad en werd zo te horen bij ieder woord bozer. ‘Binnen een dag zou je door iedereen worden uitgelachen, behalve door hen die besluiten dat je gek bent geworden. En denk maar niet dat zoiets vergeten wordt. Dat soort verhalen reist verre wegen. Je zou van Tyr tot Maradon verhalen opvangen over de Aes Sedai-keukenmeid. En dat zou z’n weerslag hebben op elke zuster. Nee. Als je een schuldgevoel wilt kwijtraken en dat niet als een volwassen vrouw kunt afhandelen, goed dan. Ik heb je al gezegd dat je Sheriam mag bezoeken. Als je hier weggaat, kun je haar vergezellen. Daarna heb je de rest van de nacht om te besluiten of dat heeft geholpen. En morgen begin je een onderzoek naar wat er vanavond is misgegaan!’

‘Ja, Moeder.’ Alanna’s stem klonk volmaakt effen. Egwenes verlangen alles te bekennen was verdwenen. Er was een korte trek van teleurstelling over Alanna’s gezicht gegleden toen ze besefte dat de Amyrlin haar niet zou toestaan zich bij Egwene in de keuken te voegen. Ze wil net zo min straf krijgen als ieder ander. Ze zocht echt een voorwendsel om in mijn huurt te blijven. Licht, ze kon toch niet opzettelijk hebben geprobeerd de ter’angreaal te verstoren, want ik heb dat veroorzaakt. Kan ze van de Zwarte Ajah zijn? In gedachten verdiept hoorde Egwene hoe iemand de keel schraapte, toen nog eens, harder. Ze keek op. De Amyrlin staarde haar strak aan en toen ze sprak, beet ze elk woord af.

‘Ik heb de indruk, kind, dat je letterlijk staat te slapen, dus stel ik voor dat je naar bed gaat.’ Heel even flitsten haar ogen naar de papieren in Egwenes handen. ‘Morgen heb je veel te doen, en nog vele dagen daarna.’ Haar ogen hielden die van Egwene nog even vast, waarna ze snel wegschreed voor iemand de kans kreeg een kniebuiging te maken. Sheriam trok tegen Alanna van leer zodra de Amyrlin buiten gehoorsafstand was. De Groene zuster keek boos en hoorde het zwijgend aan. ‘Je bént gek, Alanna! Een dwaas, en een nog grotere dwaas als je denkt dat ik het jou gemakkelijk zal maken omdat we toevallig samen Novices waren. Ben je van de Draak gebeten dat je...’ Opeens besefte Sheriam dat Egwene erbij stond en richtte ze haar woede op haar. ‘Heb ik net niet gehoord dat de Amyrlin Zetel je heeft opgedragen naar bed te gaan, Aanvaarde? Als je hier één woord van verspreidt, zul je wensen op een akker te worden begraven, als mest voor de grond. Ik zie jou morgenochtend in mijn kamer bij gloorgong en geen zuchtje later. Vooruit, ga.’

Egwene ging weg met tollend hoofd. Kan ik niemand vertrouwen? De Amyrlin? Ze beveelt ons op dertien Zwarte Ajah te jagen en vergeet te vertellen dat er precies dertien nodig zijn om een geleidster tegen haar wil tot de Schaduw te keren. Wie kan ik vertrouwen? Ze wilde niet alleen zijn, kon de gedachte niet eens verdragen, en haastte zich dus naar het Aanvaardenkwartier, spelend met de gedachte dat zij daar morgen in zou trekken. Ze klopte aan en duwde meteen Nynaeves deur open. Haar kon ze alles toevertrouwen. Haar en Elayne. Maar Nynaeve zat op een van de twee stoelen met Elaynes hoofd op haar schoot. Elaynes schouders schokten van het gesnik, het zachtere gehuil dat volgt als alle krachten na hartverscheurend snikken zijn weggevloeid, maar het nog steeds pijn doet. Ook Nynaeves wangen waren vochtig. De glimmende Grote Serpent-ring aan de hand die over Elaynes haar bewoog, was het evenbeeld van de ring aan Elaynes hand, die zich aan Nynaeves rok vastklampte.

Elayne keek op, haar gezicht rood en opgezet van het lange huilen, en zag Egwene. Ze snoof tussen haar snikken door: ‘Zo afschuwelijk kan ik nooit zijn, Egwene. Dat zou ik nooit kunnen!’ Het ongeluk met de ter’angreaal, Egwenes angst dat iemand misschien Verins papieren had gelezen, haar achterdocht jegens iedereen in dat vertrek, al die dingen waren vreselijk geweest, maar ze hadden haar toch ruw en hardhandig beschermd tegen haar ervaringen binnen de ter’angreaal. Die waren van buiten gekomen; dat andere zat binnen. Elaynes woorden sneden door die bescherming heen, waardoor dat wat erbinnenin zat, op Egwene neerstortte alsof de zoldering omlaag kwam. Rhand, haar man, en Joiya, haar dochtertje. Rhand, bedolven en smekend hem te doden. Rhand, geketend voor het stillen. Voor ze het besefte, zat ze op haar knieën naast Elayne en alle tranen die eerder hadden moeten vloeien, kwamen er als een vloed uit. ‘Ik kon hem niet helpen, Nynaeve,’ snikte ze. ‘Ik liet hem in de steek.’ Nynaeve kromp in elkaar alsof ze gestoken werd, maar het volgende ogenblik sloeg ze beide armen om Egwene en Elayne heen, omhelsde hen, wiegde hen. ‘Stil maar,’ zong ze zachtjes. ‘Mettertijd slijt het. Het slijt, een beetje. Op een dag zullen we ze ervoor laten boeten. Stil maar. Sssh.’

24

Verkenning en ontdekking

Zonnestralen kropen door de luiken met houtsnijwerk, kropen over het bed en wekten Mart. Hij bleef even stil liggen, met diepe rimpels in het voorhoofd. Voor de slaap hem had overmand, had hij nog geen enkel plan kunnen bedenken om uit Tar Valon te ontsnappen, maar hij had het idee evenmin opgegeven. Er lagen nog grote stukken van zijn geheugen onder een dikke mist, maar hij was niet van plan het op te geven.

Twee dienstmeisjes kwamen gehaast met heet water en een dienblad vol voedsel aanhollen. Ze lachten en vertelden hem dat hij er al veel beter uitzag en dat hij weer heel snel zou kunnen rondlopen, als hij precies deed wat de Aes Sedai hem hadden gezegd. Hij gaf kort antwoord en probeerde niet verbitterd te klinken. Laat ze maar denken dat ik me schik. Zijn maag knorde van de geuren die van het blad opstegen.

Toen ze weggingen, gooide hij de deken opzij en sprong het bed uit. Hij stond alleen even stil om een halve plak ham in zijn mond te proppen voor hij water in de bak goot om zich te wassen en te scheren. Terwijl hij in de spiegel boven het wastafeltje staarde, hield hij even op met het inzepen. Hij zag er echt beter uit.

Hij had nog ingevallen wangen, maar niet meer zo erg als eerst. De donkere wallen waren verdwenen en zijn ogen lagen minder diep in de kassen. Het leek net of iedere hap van de avond ervoor regelrecht als vlees op zijn botten was afgezet. Hij voelde zich zelfs weer sterker. ‘Als ik zo doorga,’ mompelde hij, ‘ben ik weg voor ze het weten.’ Toen hij echter na het scheren aan tafel ging zitten, merkte hij toch verbaasd dat hij iedere kruimel ham, raap en peer op het blad verorberde. Hij was er zeker van dat ze erop rekenden dat hij na zijn maaltijd weer naar bed zou gaan, maar in plaats daarvan kleedde hij zich aan. Toen hij zijn voeten stevig in zijn laarzen stampte, bekeek hij zijn andere kleren in de kast en besloot ze daar maar even te laten. Ik moet eerst weten wat ik ga doen. En als ik ze hier moet laten... Hij stopte de dobbelbekers in zijn buidel. Daarmee kon hij zo nodig meer kleren kopen. Hij deed de deur open en gluurde de gang in. Nog meer deuren met panelen van bleek goudkleurig hout kwamen op de gang uit. Er hingen kleurige wandkleden en op de witbetegelde vloer lag een geweven blauwe loper. Maar verder was er niemand. Geen bewaker. Hij gooide zijn mantel over een schouder en haastte zich de gang op. Nu nog een weg naar buiten.

Het kostte hem enkele omzwervingen, omlaag langs trappen en door gangen en over open binnenplaatsen, voor hij vond wat hij zocht: een deur naar buiten. Daarvoor had hij al diverse mensen gezien: werkmeiden en in het wit geklede Novices die zich haastig voortrepten voor hun taken, de Novices holden zelfs nog harder dan de diensters, een handvol bedienden in werkkleding gebukt onder grote kisten en andere zware lasten, en Aanvaarden met de zeven kleurbanen onder aan hun rokken. Zelfs enkele Aes Sedai.

De Aes Sedai leken hem niet te zien terwijl ze doelbewust langs schreden; ze schonken hem hoogstens een oppervlakkige, zijdelingse blik. In zijn degelijke boerenkleren zag hij er niet uit als een zwerver en de knechten bewezen dat mannen in dit gedeelte van de Toren werden toegelaten. Hij vermoedde dat ze dachten dat hij een van de bedienden was en dat vond hij prima, zolang niemand hem maar vroeg iets zwaars mee te nemen.

Hij vond het jammer dat geen enkele vrouw die hij tegenkwam Egwene was, of Nynaeve, of zelfs maar Elayne. Ze is leuk, zelfs als ze de halve dag met haar neus in de lucht loopt. Ze zou me trouwens kunnen vertellen waar ik Egwene en de Wijsheid kan vinden. Ik kan niet weggaan zonder gedag te zeggen. Licht, ze zouden me toch niet verraden, alleen maar omdat ze zelf Aes Sedai willen worden? Bloedvuur, doe niet zo stom! Dat zullen ze nooit doen. Nou ja, ik riskeer het maar.

Maar toen hij eenmaal buiten was, onder een heldere ochtendlucht met slechts enkele witte wolkjes, zette hij de vrouwen een tijdlang uit zijn gedachten. Hij stond aan de rand van een groot geplaveid plein met een simpele stenen fontein in het midden en een barak van grijze steen aan de andere kant. Deze leek bijna een enorm rotsblok, daar tussen de spaarzame bomen die uit opengehouden gaten tussen de plavuizen oprezen. Voor het lange, lage gebouw zaten wachters met opgerolde mouwen, die hun wapens, uitrusting en harnas verzorgden. En naar bewakers was hij op zoek.

Hij slenterde het plein over en keek naar de krijgslieden alsof hij niets beters te doen had. Ze praatten en lachten als boeren na de oogst. Zo nu en dan keek er een nieuwsgierig naar Mart, die tussen hen doorliep, maar niemand trok in twijfel dat hij alle recht had daar te komen. Van tijd tot tijd stelde hij terloops een vraag. Eindelijk kreeg hij het antwoord dat hij zocht.

‘Een brugwachter?’ zei een gedrongen donkerharige man die amper vijf jaar ouder was dan Mart, met een zware Illiaanse tongval. Hij mocht dan jong zijn, maar over zijn linkerkaak liep een smal wit litteken en de handen die zijn zwaard invetten, bewogen kundig en behendig. Hij loerde schuins omhoog naar Mart voor hij verder ging met zijn werk. ‘Ik hoor inderdaad bij de brugwacht en vanavond doe ik weer dienst. Waarom vraag je dat?’

‘Ik vroeg me gewoon af hoe de toestand aan de andere kant van de rivier is.’ Dat wil ik ook best weten. ‘Zijn de wegen goed voor een reis? Modderig kunnen ze niet zijn, tenzij jullie meer regen hebben gehad dan ik weet.’

‘Welke kant van de rivier?’ vroeg de wachter onbewogen. Zijn ogen bleven gericht op de oliedoek die hij over het zwaard streek. ‘Eh... oost. De oostkant.’

‘Geen modder. Witmantels.’ De man boog zich opzij en spoog, maar zijn stem veranderde niet. ‘Die Witmantels steken overal hun neus in, jazeker, in alle dorpen binnen tien span. Ze hebben nog niemand lastig gevallen, maar zoals gewoonlijk maken ze de mensen daar wel van streek. Het Fortuin mag me steken, maar ergens heb ik het idee dat ze ons willen uitdagen, want ze zien eruit of ze zouden aanvallen als ze dat konden. Geen beste plek voor iemand die op reis wil.’

‘Hoe staat het dan in het westen?’

‘Hetzelfde.’ De wachter sloeg zijn ogen op en keek Man aan. ‘Maar jij steekt nergens over, knaap, niet naar het oosten en niet naar het westen. Als jouw naam geen Martrim Cauton is, mag het Fortuin me verlaten. Gisteravond kwam een zuster in hoogsteigen persoon naar de brug waar ik wacht liep. Ze bleef maar doorgaan over je uiterlijk tot ieder van ons jou foutloos kon beschrijven. Een gast, zei ze nadrukkelijk, hem mag niets overkomen. Maar die gast mocht ook de stad niet uit; hij moest worden tegengehouden, desnoods geboeid aan handen en voeten.’ Hij kneep beide ogen half dicht. ‘Heb je misschien iets gestolen?’ vroeg hij achterdochtig. ‘Je lijkt nier echt iemand die de zusters onderdak bieden.’

‘Ik heb niks gestolen!’ zei Mart verontwaardigd. Ik mag branden, ik kreeg niet eens de kans me er zachtjes aan doorheen te smoezen. Ze moeten me allemaal kennen, ik ben geen dief!’

‘Nee, dat is waar, als ik je zo aankijk. Geen dieverij, maar je lijkt op die kerel die me drie dagen geleden de Hoorn van Valere probeerde aan te smeren. Dat beweerde hij namelijk, dat de Hoorn van hem was, vol deuken en krassen. Heb jij ook een Hoorn van Valere in de aanbieding? Of misschien het zwaard van de Draak?’ Mart schrok op toen de man de Hoorn noemde, maar hij slaagde erin onaangedaan te klinken, ik ben ziek geweest.’ Andere wachters keken nu ook naar hem. Licht, die weten straks allemaal dat ik van de Aes Sedai niet mag vertrekken. Hij lachte gemaakt. ‘De zusters hebben me geheeld.’ Enkele wachters keken hem boos aan. Misschien vonden ze hem niet eerbiedig genoeg, doordat hij een Aes Sedai zomaar zuster noemde, ik neem aan dat de Aes Sedai niet willen dat ik wegga voor ik weer op krachten ben gekomen.’ Hij probeerde de mannen die hem nu allemaal aan zaten te kijken, te overtuigen. Alleen maar een man die geheeld is. Niks anders. Niet iemand voor wie je bijzondere moeite hoeft te doen.

De Illianer knikte. ‘Als ik naar je gezicht kijk, zie ik dat je ziek bent geweest. Misschien is dat de reden. Maar ik heb nog nooit eerder gehoord dat ze zoveel moeite deden om een zieke binnen de muren te houden.’

‘Dat is de reden,’ zei Mart ferm. Ze keken hem nog steeds met z’n allen aan. ‘Nou, ik moet er weer eens vandoor. Ze zeiden dat ik veel moest wandelen. Heel veel en heel lang. Om weer op krachten te komen, zie je.’

Hij voelde hun ogen in zijn rug branden toen hij stuurs kijkend wegliep. Hij had gewoon willen uitzoeken in hoeverre zijn uiterlijk was doorgegeven. Als alleen de officieren van de brugwacht ervan hadden geweten, had hij er mogelijk doorheen kunnen glippen. Daar was hij altijd goed in geweest: ergens ongezien heensluipen. En weer naar buiten. Natuurlijk ontwikkelde je die aanleg als je moeder altijd dacht dat je kattenkwaad van zins was en je vier zusjes als klikspanen had. En nu heb ik ervoor gezorgd dat een halve barak vol wachters mij kent. Bloed en bloed en as.

Een groot deel van het gebied rond de Toren bestond uit parken vol lederblad, papierbast en iep, en weldra bevond hij zich op een breed, kronkelend grindpad. Het had ergens op het platteland kunnen zijn, als de torens niet boven de boomtoppen hadden uitgestoken. En als het witte gevaarte van de Toren niet op hem neerdrukte alsof hij het ding op z’n schouders torste. Als de Toren onbewaakte uitgangen bezat, dan leek dit er een goede plek voor. Als ze er waren. Een meisje in Novicewit verscheen voor hem op het pad en kwam vastberaden zijn kant op. Ze leek in haar eigen gedachten op te gaan en merkte hem aanvankelijk niet op. Toen ze zo dichtbij was dat hij haar grote, donkere ogen en haar kapsel kon zien, grijnsde hij opeens breed. Hij kende dit meisje – de herinnering dreef op uit nevelige diepten – hoewel hij haar nooit op deze plek had verwacht. Hij had nooit kunnen dromen haar terug te zien. Hij grinnikte verholen. Geluk, om de pech in evenwicht te brengen. Hij meende zich te herinneren dat ze altijd al een oogje op jongens had.

‘Else,’ riep hij haar toe. ‘Else Grinwel. Ken je me nog? Mart Cauton. Ik ben toen met een vriend op je vaders boerderij geweest. Weet je nog? Dus je hebt besloten Aes Sedai te worden, hè?’

Ze bleef verbluft staan en staarde hem aan. ‘Wat doe jij hier, uit je bed, buiten?’ vroeg ze kil.

‘Dus je hebt ervan gehoord, hè?’ Hij wilde naar haar toelopen, maar ze stapte achteruit en hield hem op afstand. Hij bleef staan. ‘Het is niet besmettelijk. Ik ben geheeld, Else.’ Die grote donkere ogen leken meer te weten dan hij zich herinnerde en ze stonden lang zo warm niet als toen, maar hij nam aan dat dat kwam door haar lessen om Aes Sedai te worden. ‘Wat is er aan de hand, Else? Je kijkt of je me niet kent.’ ik ken je,’ zei ze. Ze gedroeg zich ook anders dan toen; hij vond dat ze Elayne nu wat kon leren, ik heb werk te doen. Laat me erlangs.’ Hij grijnsde. Het pad was zo breed dat er wel zes mensen naast elkaar konden lopen zonder elkaar te verdringen, ik zei toch dat het niet besmettelijk was.’

‘Laat me erlangs!’

In zichzelf mopperend stapte hij naar de rand van het grindpad. Ze liep aan de andere kant van het pad langs hem heen, erop beducht dat hij niet dichterbij kwam. Zodra ze hem voorbij was, liep ze sneller en keek telkens om tot ze rond een bocht uit het zicht verdween. Wilde er zeker van zijn dat ik haar niet naliep, bedacht hij bitter. Eerst die wachters en nu Else. Dit is niet mijn geluksdag. Hij liep weer verder en hoorde weldra ergens verderop een woest gekletter, alsof er tientallen stokken tegen elkaar werden geslagen. Nieuwsgierig liep hij tussen de bomen door.

Even later kwam hij op een grote open plek van hard aangestampte aarde, minstens vijftig pas breed en bijna tweemaal zo lang. Tussen de bomen om her veld stonden houten rekken op vaste afstand van elkaar. Ze bevatten vechtstokken, oefenzwaarden die gemaakt waren van losjes samengebonden latten, en enkele echte zwaarden, bijlen en speren.

Verspreid over de open plek probeerden tweetallen – de meeste mannen tot het middel ontbloot – elkaar met oefenzwaarden te treffen. Sommigen bewogen zo soepel dat het bijna een dans leek. Ze gingen vloeiend over van de ene naar een volgende positie, en slag volgde in voortdurende beweging op tegenslag. Afgezien van hun kunde die hen onderscheidde van andere mannen, viel er eigenlijk niets bijzonders aan die mannen te zien, maar Mart wist haast zeker dat hij zwaardhanden aan het werk zag.

Alle minder soepel bewegende mannen waren jonger en ieder paar werd waakzaam en zwijgend in het oog gehouden door een oudere man die desondanks een gevaarlijke gratie leek uit te stralen. Zwaardhanden en leerlingen, besloot Mart.

Hij vormde niet het enige publiek. Nog geen tien pas verder stond een handvol vrouwen met leeftijdloze Aes Sedai-gezichten en nog meer Aanvaarden met de kleurbanen onder aan de witte rok. Ze letten slechts op een bepaald stel leerlingen, naakt tot hun middel en glad van het zweet, onder leiding van een zwaardhand met de bouw van een rotsblok. De zwaardhand gaf aanwijzingen aan zijn leerlingen, zwaaiend met een korte pijp waar wolken tobaksrook uit kringelden. Mart zette zich met gekruiste benen onder een lederblad, groef drie grote kiezels uit de aarde en begon gedachteloos te jongleren. Hij voelde zich niet echt zwak, maar het was fijn dat hij kon gaan zitten. Als er uit het gebied rond de Toren een uitweg bestond, zou die niet opeens verdwijnen als hij even kort rustte.

Het duurde niet lang of hij wist naar wie de Aes Sedai en Aanvaarden stonden te kijken. Een van de leerlingen van de zwaargebouwde zwaardhand was een lange, lenige jongeman die zich als een kat bewoog. Bijna even knap als een vrouw, dacht Mart wrokkig. Iedere vrouw stond de lange kerel met glanzende ogen aan te gapen, zelfs de Aes Sedai.

De grote man ging bijna even behendig met zijn oefenzwaard om als de zwaardhanden. Het leverde hem regelmatig een schorre bijval van zijn leraar op. Zijn tegenstander, een jongeman die meer van Marts leeftijd was en roodgoud haar bezat, was niet slecht, verre van dat, voor zover Mart kon beoordelen, hoewel hij nooit had beweerd veel van zwaardvechten af te weten. De goudblonde man ving iedere flitsende aanval op, sloeg die af voor de samengebonden latjes hem konden treffen en waagde zelfs nu en dan een uitval. Maar de knappe kerel ving elke aanval op en viel vervolgens soepel zelf aan, in minder dan een hartenklop.

Mart legde de steentjes in één hand, maar bleef ze in de lucht gooien. Hij dacht niet dat hij een van beiden eigenlijk wilde bevechten. Zeker niet met een zwaard.

‘Breek!’ De stem van de zwaardhand klonk als stenen die uit een emmer rolden. Met zwoegende adem lieten de twee mannen hun oefenzwaard zakken. Zweet plakte hun haren tegen het hoofd. ‘Jullie kunnen even rust nemen terwijl ik mijn pijp rook. Maar veel tijd heb je niet, want ik heb hem bijna op.’

Nu ze met hun rondedans waren gestopt, kon Mart de jongeman met het goudblonde haar goed bekijken. Hij liet zijn stenen vallen. Bloed en as, ik verwed er mijn hele beurs om dat dat Elaynes broer is. Dan is die ander Galad, of ik eet mijn laarzen op. Op hun terugreis van de Kop van Toman had het net geleken of de helft van Elaynes gesprekken over Gaweins deugden en Galads ondeugden ging. Volgens Elayne had Gawein best enkele ondeugden, maar die waren klein. Wat Mart betrof, waren dat dingen die alleen door je eigen zus ondeugden werden genoemd. Wat Galad betrof, toen Elayne hierover in het nauw werd gedreven, klonk het als de grootste hartenwens van een moeder. Mart dacht niet dat hij veel tijd in Galads aanwezigheid zou willen doorbrengen. Egwene had iedere keer gebloosd als Galad werd genoemd, ofschoon ze leek te denken dat het niemand opviel. Opwinding leek door de toeschouwers te rimpelen toen Gawein en Galad ermee ophielden en ze leken bijna allemaal tegelijk op hen af te willen stappen. Maar Gawein zag opeens Mart en zei zachtjes iets tegen Galad, waarna het tweetal langs de vrouwen liep. De Aes Sedai en Aanvaarden draaiden zich om en bleven hen met hun ogen volgen. Mart krabbelde overeind toen het stel naderde. ‘Jij bent toch Mart Cauton?’ vroeg Gawein met een grijns, ik ben er bijna zeker van na Egwenes beschrijving. En die van Elayne. Ik heb begrepen dat je ziek was. Ben je weer beter?’

‘Met mij is het prima,’ zei Mart. Hij vroeg zich af of van hem werd verwacht Gawein ‘mijn heer’ of iets dergelijks te noemen. Hij had geweigerd Elayne met ‘mijn vrouwe’ aan te spreken – niet dat zij dat feitelijk van hem had geëist – en hij besloot dat hij haar broer niet anders zou behandelen.

‘Ben je naar het oefenveld gekomen om het zwaard te leren gebruiken?’ vroeg Galad.

Mart schudde het hoofd, ik was wat aan het wandelen. Ik weet niet zoveel van zwaarden. Ik denk dat ik meer op een goede boog vertrouw, of op een stevige vechtstok. Die kan ik tenminste gebruiken.’

‘Als je vaak in Nynaeves buurt bent.’ bedacht Gawein, ‘zul je een boog, een vechtstok én een zwaard nodig hebben om je te beschermen. En ik weet niet eens of dat volstaat.’

Gawein keek hem verbaasd aan. ‘Galad, je maakte net bijna een grapje.’

‘Ik heb best gevoel voor humor, Gawein,’ zei Galad fronsend. ‘Jij dénkt alleen maar dat ik dat niet heb, omdat ik niet graag de spot drijf met anderen.’

Hoofdschuddend wendde Gawein zich weer tot Mart. ‘Je zou iets van zwaardvechten moeten leren. Dat kan iedereen tegenwoordig van pas komen. Jouw vriend, Rhand Altor, droeg een heel ongewoon zwaard. Weet je hoe het met hem is?’

‘Ik heb Rhand al een hele tijd niet meer gezien,’ zei Mart snel. Heel even, toen hij het over Rhand had, had Gawein hem zeer strak aangekeken. Licht, weet hij iets van Rhand? Dat kan niet. Want dan zou hij me een Duistervriend noemen, enkel op grond van mijn vriendschap met Rhand. Maar hij weet wel iets. ‘Zwaarden zijn ook niet alles, weet je. Ik zou me met mijn vechtstok redelijk staande kunnen houden, denk ik, tegen een van jullie met een zwaard.’ Gaweins gekuch was duidelijk bedoeld om een lach te verbergen. Hij zei overdreven beleefd: ‘Je moet wel heel goed zijn.’ Galads gezicht stond openlijk ongelovig.

Misschien kwam het door hun ongeloof of doordat ze beiden dachten dat hij grof aan het opscheppen was. Misschien kwam het doordat hij de brugwachter verkeerd had aangepakt. Misschien kwam het doordat Else, die altijd een oogje op jongens had, niets met hem te maken wilde hebben of doordat al die vrouwen naar Galad stonden te staren als een poes naar een schoteltje room. Het waren en bleven tenslotte vrouwen, Aes Sedai, Aanvaarden en anderen. Alle verklaringen schoten door Mart heen en hij verwierp ze allemaal boos, zeker de laatste. Hij zou het doen omdat het leuk was. Hij kon er misschien enkele munten uitslaan. Hij zou hier op dit veld zijn geluk niet eens nodig hebben.

‘Ik wil wedden,’ zei hij, ‘twee zilvermarken van mij tegen twee van ieder van jullie, dat ik jullie tegelijk kan verslaan, net zoals ik daarnet zei. Een betere weddenschap kun je niet krijgen. Jullie zijn met z’n tweeën en ik ben alleen, dus is twee tegen een een eerlijke weddenschap.’ Hij moest haast lachen om de schrik op hun gezichten. ‘Mart,’ zei Gawein, ‘het is niet nodig iets in te zetten. Je bent ziek geweest. Misschien moeten we dit een andere keer proberen. Als je weer sterker bent.’

‘Het zou absoluut geen eerlijke weddenschap zijn,’ merkte Galad op. ‘Ik neem die weddenschap niet aan, nu niet en later niet. Jij komt toch uit hetzelfde dorp als Egwene? Ik zou het... niet leuk vinden als ze boos op me werd.’

‘Wat heeft dat nou met haar te maken? Tref me eenmaal met je zwaard en ik geef ieder van jullie een zilvermark. Als ik jullie zo raak dat je stopt, krijg ik er twee van ieder van jullie. Denk je dat je dat niet kunt?’

‘Dit is belachelijk,’ zei Galad. ‘Je maakt geen enkele kans tegen één geoefende zwaardvechter, laat staan tegen twee. Zo oneerlijk ben ik niet.’

‘Denk je dat?’ vroeg een grove stem. De gedrongen zwaardhand kwam erbij. De dikke, zwarte wenkbrauwen knepen zich samen tot een honende frons. ‘Jullie beiden vinden je met het zwaard zó goed dat je een jongen met een stok aankunt?’

‘Het zou niet eerlijk zijn, Hammar Gaidin,’ zei Galad. ‘Hij is ziek geweest,’ voegde Gawein eraan toe. ‘Het is niet nodig.’

‘Naar het veld,’ zei Hammar schor, naar de open plek achter zich knikkend. Galad en Gawein wierpen Mart een spijtige blik toe en gehoorzaamden toen. De zwaardhand nam Mart vol twijfel van top tot teen op. ‘Weet je zeker dat je dit aankunt, kerel? Nu ik je goed bekijk, hoor je in een ziekbed thuis.’

‘Ik ben er net uitgekomen,’ zei Mart, ‘en ik ben er klaar voor. Ik moet wel. Ik wil mijn twee mark niet verliezen.’

Hammars zware wenkbrauwen rezen verbaasd omhoog. ‘Je bedoelt dat je bij die weddenschap blijft, kerel?’ ik heb het geld nodig,’ lachte Mart.

Zijn lach brak abrupt af toen hij zich naar een nabije standaard met vechtstokken wendde en bijna door zijn knieën zakte. Hij richtte zich zo snel mogelijk op, zodat een mogelijke toeschouwer zou denken dat hij slechts was gestruikeld. Bij de standaard nam hij alle tijd om een stok uit te kiezen van bijna een duim dik en zeker een voet langer dan hijzelf was. Ik moet dit winnen. Ik ben zo stom geweest m’n mond open te doen en nu moet ik winnen. Ik kan het me niet veroorloven die twee mark te verliezen. Die heb ik nodig, als begin, en als ik ze kwijtraak, duurt het een eeuwigheid voor ik het benodigde geld heb gewonnen.

Toen hij zich omdraaide, de vechtstok in beide handen voor zich, stonden Gawein en Galad al te wachten op hun oefenplek. Ik moet winnen. ‘Geluk,’ mompelde hij. ‘Tijd om de dobbelstenen te werpen.’ Hammar keek hem bevreemd aan. ‘Ken je de Oude Spraak, kerel?’ Mart staarde hem even sprakeloos aan. Hij voelde zich tot op het bot verkillen. Moeizaam zette hij zijn voeten in beweging op weg naar het oefenveld. ‘Denk aan de weddenschap,’ zei hij luid. ‘Twee zilvermarken van ieder van jullie tegen twee van mij.’

Een gemompel steeg op van de Aanvaarden toen die beseften wat er ging gebeuren. De Aes Sedai keken zwijgend toe. Een afkeurend zwijgen.

Gawein en Galad weken uit naar links en rechts. Ze bleven op enige afstand van Mart en geen van beiden hield het oefenzwaard echt omhoog.

‘Geen inzet,’ zei Gawein. ‘Er is geen weddenschap.’ Tegelijk liet Galad weten: ‘Op zo’n manier wil ik geen geld verdienen.’ ik ben van plan jullie geld te winnen,’ zei Mart. ‘Afgesproken!’ bulderde Hammar. ‘Als zij te zenuwachtig zijn voor een weddenschap, betaal ik persoonlijk de inzet.’

‘Goed dan,’ zei Gawein. ‘Als je erop staat... afgesproken.’ Galad aarzelde even voor hij mopperend instemde. ‘Goed, afgesproken dan. Laten we een eind maken aan deze klucht.’ Die korte waarschuwing was alles wat Mart nodig had. Toen Galad op hem afstoof, liet hij zijn handen langs de vechtstok glijden en wervelde rond. De punt van de stok trof de ribben van de man en liet hem grommend struikelen. Mart liet zijn stok van Galad wegspringen, keerde zich om en zwaaide rond, net op het moment dat Gawein binnen bereik kwam. De vechtstok schoot omlaag, dook onder het oefenzwaard van Gawein door en veegde zijn enkel opzij. Toen Gawein viel, maakte Mart de draai net op tijd af om Galad tegen zijn geheven pols te slaan, waardoor het oefenzwaard wegtolde. Alsof zijn pols absoluut geen pijn deed, rolde Galad soepel wegduikend opzij en stond weer op met het zwaard in beide handen.

Mart negeerde hem een ogenblik, draaide zich half om en boog zijn polsen voor een uithaal met de volle lengte van de vechtstok. Gawein wilde net opstaan en de stok raakte de zijkant van zijn hoofd met een doffe bons die slechts werd verzacht door zijn dikke haardos. Hij viel neer als een zak.

Mart was er zich maar vaag van bewust dat een Aes Sedai aan kwam snellen om Elaynes gevallen broer te verzorgen. Ik hoop dat hij in orde is. Dat moet wel. Ik heb me wel eens erger bezeerd door van een schutting te vallen. Hij moest nog steeds met Galad afrekenen en gezien Galads houding en de manier waarop hij bewoog en zijn oefenzwaard hield, nam de man hem nu eindelijk serieus. Op dat ogenblik begonnen Marts knieën te beven. Licht, ik mag nu niet zwakker worden. Maar hij voelde hoe het omhoog kroop, het wiebelige gevoel, de honger, alsof hij wekenlang niet had gegeten. Als ik wacht tot hij me aanvalt, val ik plat op mijn bek. Het was moeilijk niet door zijn knieën te zakken toen hij naar voren stapte. Geluk, laat me niet in de steek.

Vanaf de eerste klap wist hij dat zijn geluk, kunde of wat hem ook zover had gebracht er nog steeds was. Galad slaagde erin die eerste klap met zijn oefenzwaard af te weren, en de volgende, en volgende, en volgende, en volgende, maar zijn gezicht was strak van de inspanning. De lenige zwaardvechter, bijna zo goed als een zwaardhand, moest al zijn kunde gebruiken om Marts vechtstok af te weren, Hij viel niet aan, hij kon zich alleen maar verdedigen. Hij bewoog voortdurend opzij om te voorkomen dat hij achteruit werd gedwongen. Maar Mart bleef opdringen, zijn stok een waas van beweging. En Galad stapte achteruit, en opnieuw achteruit, zijn houten blad een dun schild tegen de vechtstok. De honger knaagde aan Mart alsof hij een stel wezels had opgeslokt. Het zweet rolde in zijn ogen en zijn kracht verdween alsof die met zijn zweet wegdruppelde. Nog niet. Ik kan nog niet neervallen. Ik moet winnen. Nu. Schreeuwend zette hij zijn laatste kracht in voor het slot. De vechtstok flitste langs Galads zwaard, trof in snelle opeenvolging knie, pols en ribben en schoot ten slotte als een speer naar Galads maag. Kreunend boog Galad voorover, terwijl hij vocht tegen zijn val. De stok beefde in Marts handen, op het randje van een laatste verbrijzelende slag in de nek, maar toen zakte Galad door zijn knieën en viel op het zand.

Mart liet haast de vechtstok vallen toen hij besefte wat hij bijna had gedaan. Winnen, niet doden. Licht, wat haal ik me in het hoofd? In een reflex zette hij de punt van zijn vechtstok op de grond en hij moest er zich toen meteen aan vastklampen om zich overeind te houden. Honger knaagde een enorme holte in hem als een mes dat het merg uit een bot schraapt. Opeens besefte hij dat niet alleen de Aes Sedai en de Aanvaarden toekeken. Overal waren de oefeningen en lessen gestopt. Alle zwaardhanden en leerlingen keken toe.

Hammar ging naast Galad staan, die nog steeds kreunend op de grond knielde en overeind trachtte te komen. De zwaardhand verhief zijn stem en riep: ‘Wie was de grootste zwaardmeester aller tijden?’ Uit de keel van tientallen leerlingen klonk een massaal gebrul: ‘Jearom, gaidin!’

‘Ja!’ riep Hammar, langzaam ronddraaiend om ervoor te zorgen dat ieder hem hoorde. ‘Tijdens zijn leven heeft Jearom meer dan tienduizend keer gestreden, in veldslagen en tweegevechten. Hij werd eenmaal verslagen. Door een boer met een vechtstok! Denk daaraan. Denk aan wat je net hebt gezien.’ Hij richtte zijn ogen op Galad en ging zachter praten. ‘Als je nu niet opstaat, kerel, is het afgelopen.’ Hij hief een hand en de Aes Sedai en Aanvaarden holden naderbij en omringden Galad.

Mart gleed langs de stok op z’n knieën. Geen enkele Aes Sedai keek zijn kant op. Wel een van de Aanvaarden, een mollig meisje, met wie hij best had willen dansen als ze geen Aes Sedai zou worden. Ze keek hem boos aan, trok haar neus op en gaf toen al haar aandacht aan wat de Aes Sedai met Galad deden.

Gawein stond weer, merkte Mart opgelucht op. Hij trok zichzelf op toen Gawein aan kwam lopen. Mag het niet laten merken. Ik kom hier nooit weg als ze besluiten mij van vroeg tot laat te verplegen. Er zat bloed op Gaweins goudblonde haar, maar er was geen snee of buil meer te zien. Hij stopte twee zilvermarken in Marts hand en merkte droog op: ik denk dat ik de volgende keer beter zal luisteren.’ Hij zag hoe Mart keek en raakte zijn hoofd aan. ‘Ze hebben het al geheeld, maar het was niet zo erg. Elayne heeft me weleens erger geraakt. Je bent goed.’

‘Niet zo goed als mijn pa. Hij won altijd met Beltije op de vechtstok, behalve die paar keren dat Rhands pa meedeed.’ De nieuwsgierige blik kwam in Gaweins ogen terug en Mart wenste dat hij Tham Altor maar nooit had genoemd. De Aes Sedai en Aanvaarden verdrongen zich nog steeds rond Galad. ‘Ik moet hem zwaar hebben verwond. Dat was eigenlijk mijn bedoeling niet.’

Gawein wierp een blik op de groep – er was slechts een cirkel van vrouwenruggen zichtbaar – in de witte kledij van de Aanvaarden die over de schouders van de geknielde Aes Sedai gluurden – en lachte. ‘Je hebt hem niet gedood – ik heb hem horen kreunen – dus zou hij allang weer overeind kunnen zijn, maar deze kans zullen ze zich niet laten ontnemen, nu ze hem in hun handen hebben. Licht, vier ervan zijn van de Groene Ajah!’ Mart keek hem verward aan – Groene Ajah? Wat heeft dat er nou mee te maken? – en Gawein schudde het hoofd. ‘Maakt niet uit. Wees maar gerust. Het ergste waar Galad zich straks zorgen over mag maken, is de ontdekking dat hij opeens de zwaardhand van een Groene Aes Sedai is geworden.’ Hij lachte. ‘Nee, dat zullen ze wel niet doen. Maar ik durf er twee mark om te verwedden dat sommigen dat maar al te graag zouden willen.’

‘Die zijn nu van mij,’ zei Mark en liet ze in zijn jaszak glijden, ‘van mij.’ Hij snapte niets van Gaweins uitleg behalve dat het met Galad in orde was. Het enige dat hij van de band tussen een zwaardhand en een Aes Sedai wist, herinnerde hij zich van Lan en Moiraine, en daar wees niets op wat Gawein leek te suggereren. ‘Denk je dat ze het erg vinden als ik mijn weddenschap kom innen?’

‘Dat zullen ze zeer zeker,’ zei Hammar droogjes, die erbij was komen staan. ‘Je bent momenteel niet erg geliefd bij bepaalde Aes Sedai.’ Hij snoof. ‘Je zou toch aannemen dat zelfs een Groene Aes Sedai zich beter zou gedragen dan een meisje dat net van moeders schort los is. Zo knap is hij nou ook weer niet.’

‘Precies,’ beaamde Mart.

Gawein grijnsde hen beiden toe tot Hammar hem boos aankeek. ‘Hier,’ zei de zwaardhand en duwde nog twee zilveren munten in Marts hand. ‘Ik krijg ze later wel van Galad terug. Waar kom jij vandaan, kerel?’

‘Manetheren.’ Mart verstarde toen hij hoorde wat er aan zijn mond ontsnapte. ‘Ik bedoel, ik kom uit Tweewater. Ik heb te veel oude verhalen gehoord.’ Beiden keken hem strak aan en zeiden niets. ‘Ik... ik denk dat ik maar terugga om te zien of ik wat te eten kan krijgen.’ De midmorgenklok had nog niet eens geluid, maar ze knikten alsof dat verstandig was.

Hij zette de vechtstok niet terug – niemand had gezegd dat hij hem niet mocht houden – en liep langzaam weg tot de bomen hem aan hun ogen onttrokken. Eenmaal zover gekomen, zocht hij steun bij de stok, alsof die het enige was dat hem nog overeind hield. Hij wist dat eigenlijk wel zeker.

Hij dacht dat als hij zijn jas zou losknopen, hij een gat op de plaats van zijn maag zou zien, een steeds groter gat dat de rest van zijn lijf opslokte. Maar hij dacht amper aan honger. Ken je de Oude Spraak, kerel? Manetheren. Hij huiverde. Licht sta me hij, ik werk mezelf steeds dieper in de nesten. Ik moet hier zien weg te komen. Maar hoe? Hij strompelde terug naar de Toren als een oude, oude man. Hoe?

25

Vragen

Dwars over Nynaeves bed liggend keek Egwene met de handen onder haar kin naar Nynaeve, die liep te ijsberen. Elayne lag languit voor de open haard, die nog vol as zat van het vuur van de vorige avond. Ze bekeek wederom geduldig de lijst met namen die Verin had opgesteld, las nogmaals ieder woord. Het andere blad, de lijst met ter’angrealen, lag op tafel. Nadat ze een keer geschokt de lijst hadden doorgenomen, hadden ze er verder niet meer over gepraat, hoewel ze over bijna al het andere wel hadden gesproken. En gebekvecht. Egwene onderdrukte een geeuw. Het was nog maar halverwege de ochtend, maar niemand van hen had veel geslapen. Ze hadden vroeg moeten opstaan. Voor het keukenwerk en het ontbijt. En voor andere dingen, waar ze liever niet aan wilde denken. De korte slaap die ze nog had genoten, was vol nare dromen geweest. Misschien zou Anaiya me kunnen helpen ze te begrijpen, die dromen die een uitleg verdienen, maar... Wat als ze van de Zwarte Ajah is? Ze had de vorige avond iedere vrouw in dat vertrek zitten aanstaren en zich voortdurend afgevraagd wie bij de Zwarte Ajah kon horen en had gemerkt dat ze eigenlijk alleen haar twee vriendinnen vertrouwde. Maar ze wilde wel dolgraag een verklaring voor die dromen vinden. De nachtmerries over wat er die vorige avond binnen de ter’angreaal was gebeurd, waren gemakkelijk te begrijpen, hoewel ze er huilend van wakker was geschrokken. Ze had ook van de Seanchanen gedroomd, van vrouwen in kleren met bliksemflitsen op de borst die een lange rij vrouwen de halsband omlegden. Vrouwen die de ring van het Grote Serpent droegen, maar gedwongen werden de bliksem op te roepen tegen de Witte Toren. Dat had haar badend in het koude zweet gewekt, maar ook dat was enkel een nachtmerrie geweest. Net als de droom over Witmantels die haar vaders handen hadden geboeid. Een nachtmerrie die door heimwee was veroorzaakt, nam ze aan. Maar de andere dromen...

Ze wierp weer een blik op de andere vrouwen. Elayne lag nog te lezen, terwijl Nynaeve nog steeds met stevige stappen heen en weer beende. Ze had van Rhand gedroomd, die zijn hand uitstak naar een zwaard dat van kristal leek te zijn gemaakt en hij leek niet te beseffen dat er een fijn net over hem neerviel. En een droom waarin hij in een vertrek neerknielde waar een hete, droge wind stof over de vloer blies. Er kwamen wezens op de wind aandrijven, wezens zoals die op de Drakenbanier, maar dan veel kleiner, die zich in zijn huid zetten. Er was een droom geweest waarin hij een enorme holte in een zwarte berg was ingelopen; in die holte was een rossige gloed zichtbaar, alsof daarbinnen enorme vuren brandden. Er was zelfs een droom geweest waarin hij Seanchan bestreed.

Van de laatste was ze niet zeker, maar de andere moesten wel iets betekenen. Dat had ze al eerder ontdekt, in de dagen voor hun tocht naar de Kop van Toman, toen ze er nog zeker van was dat ze Anaiya kon vertrouwen, vóór ze had gehoord dat de Zwarte Ajah echt bestond. Toen hadden enkele behoedzame vragen – héél, héél voorzichtig, zodat Anaiya zou aannemen dat het niet meer was dan haar gebruikelijke nieuwsgierigheid – haar onthuld dat de dromen van een Droomster over een ta’veren bijna altijd belangrijk waren en dat ze heel belangrijk waren als het een sterke ta’veren betrof. Maar ook Mart en Perijn waren ta’veren, en ze had ook over hen gedroomd. Vreemde dromen die nog moeilijker te verklaren waren dan de dromen over Rhand. Perijn met een valk op zijn schouder en Perijn met een havik. Maar de havik hield een riem tussen haar klauwen -Egwene was er op de een of andere manier zeker van dat zowel valk als havik vrouwelijk was – en de havik probeerde de riem rond Perijns nek te bevestigen. Ze moest er nog steeds van rillen, ze hield niet van dromen met riemen en halsbanden. En die droom over Perijn – met een baard! – die een enorme zee van wolven aanvoerde, wolven, zover als het oog reikte. De dromen over Mart waren zelfs nog onaangenamer geweest. Mart die zijn eigen linkeroog op een weegschaal legde. Mart die was opgehangen aan een boom. Er was ook een droom over Mart en Seanchan geweest, maar die wilde ze wel afdoen als een nachtmerrie. Het moest gewoon een nachtmerrie zijn. Net zoals die waarin Mart de Oude Spraak gebruikte. Die droom moest veroorzaakt zijn door Marts geschreeuw bij de Heling.

Ze zuchtte en de zucht ging over in een nieuwe geeuw. Zij was met de anderen na het ontbijt naar Marts kamer gegaan om te zien hoe het met hem ging, maar hij was er niet.

Hij is misschien al zoveel beter dat hij is gaan dansen. Licht, nu zal ik waarschijnlijk dromen dat hij met Seanchan danst! Geen gedroom meer, beval ze zichzelf ferm. Nu niet. Ik zal er weer over denken als ik niet meer zo moe ben. Ze dacht aan de keuken, aan het noenmaal dat bijna gereed was en het avondeten daarna, en het ontbijt morgenochtend, en aan die lange uren van poetsen en schuren en schrobben. Alsof ik nog een dag zal kennen waarop ik niet moe ben. Ze ging anders liggen en keek weer naar haar vriendinnen. Elayne nam nog steeds de lijst namen door en Nynaeve stapte nu wat langzamer rond. Nu. Nu gaat Nynaeve het weer zeggen. Nu.

Nynaeve stond stil en keek op Elayne neer. ‘Leg dat maar weg. We hebben ze al zo’n twintig keer bekeken en er staat geen letter in die ons helpt. Verin heeft ons waardeloos spul gegeven. De vraag is: was dat alles wat ze had of heeft ze ons met opzet troep gegeven?’ Zie je wel. Misschien zegt ze het over een halfuur opnieuw. Egwene keek fronsend neer op haar handen, blij dat ze die niet goed kon zien. De Grote Serpent-ring leek misplaatst en paste niet aan een rimpelige hand van het vele werk met heet sop.

‘Het helpt als je de namen kent,’ zei Elayne, die doorlas. ‘Het helpt als je weet hoe ze eruitzien.’

‘Je weet heel goed wat ik bedoel,’ snauwde Nynaeve. Egwene zuchtte, sloeg haar armen over elkaar en liet haar kin erop rusten. Toen ze die ochtend uit Sheriams werkkamer was gekomen, terwijl de zon nog niet meer was dan een lichte streep aan de horizon, stond Nynaeve in de koude donkere gang met een kaars op haar te wachten. Ze had het niet goed kunnen zien, maar ze wist zeker dat Nynaeve kiezel leek te kauwen maar toch wist dat het geknars niets zou veranderen. Daarom was ze lichtgeraakt. Haar trots is even snel gekwetst als die van een man. Maar dan hoeft ze het nog niet op Elayne en mij te verhalen. Licht, als Elayne ertegen kan, moet zij dat ook kunnen. Ze is geen Wijsheid meer.

Elayne leek amper te merken of Nynaeve geïrriteerd was of niet. Peinzend staarde ze in de verte. ‘Liandrin was de enige Rode zuster. Alle andere Ajahs zijn er twee kwijt.’

‘Ach, hou je mond, kind,’ zei Nynaeve.

Elayne bewoog haar vingers om de ring te tonen, keek Nynaeve veelzeggend aan en praatte gewoon door. ‘Ze werden allemaal in een andere stad geboren en er zijn er niet meer dan twee uit één land. Amico Nagoyin was de jongste, slechts vier jaar ouder dan Egwene en ik. Joiya Byir zou onze grootmoeder kunnen zijn.’ Egwene vond het vervelend dat een Zwarte zuster dezelfde naam had als haar dochter. Dwaze meid! Er zijn altijd mensen die hetzelfde heten en je hebt nooit een dochter gehad. Het was niet echt! ‘En, wat hebben we eraan?’ Nynaeves stem was veel te kalm; ze stond op het punt als een kar vol vuurwerk te ontploffen. ‘Welke geheimen heb jij aangetroffen die ik over het hoofd heb gezien? Het geeft niet hoor, ik ben toch maar oud en blind!’

‘We hebben eraan dat we zien dat het te mooi is,’ zei Elayne kalm. ‘Hoe groot is de kans dat dertien vrouwelijke Duistervrienden zo nauwkeurig verdeeld zijn naar leeftijd, vaderland en Ajah? Zouden er geen drie Roden moeten zijn, of vier die in Cairhien zijn geboren, of gewoon twee van dezelfde leeftijd, als het allemaal toeval was? Ze hadden dus keus, anders hadden ze alles niet zo netjes kunnen verdelen. De Zwarte Ajah zit nog steeds in de Toren of op plekken die we niet kennen. Dat hebben we eraan.’

Nynaeve gaf haar vlecht een venijnige ruk. ‘Licht! Ik denk dat je gelijk hebt. Je hebt inderdaad geheimen gevonden die ik nier zag. Licht, ik hoopte dat ze allemaal met Liandrin waren meegegaan.’

‘We weten niet eens of ze wel de leidster is,’ zei Elayne. ‘Het kan zijn dat ze opdracht heeft gekregen om ons... uit de weg te ruimen.’ Haar mond verwrong zich wrang, ik ben bang dat ik maar één reden kan bedenken voor hun inspanning om alles te spreiden. Ze wilden natuurlijk vermijden dat er een patroon zichtbaar zou worden door het ontbreken van een patroon. Ik denk dat het betekent dat er een soort patroon is voor de Zwarte Ajah.’

‘Als er een patroon is,’ zei Nynaeve vastberaden, ‘zullen we dat vinden. Elayne, als jij zo hebt leren denken door je moeder aan het hof gade te slaan, dan ben ik blij dat je zo goed hebt opgelet.’ De dankbare glimlach van Elayne maakte een kuiltje in haar wang. Egwene keek de oudere vrouw nauwlettend aan. Het leek of Nynaeve zich eindelijk niet meer ging gedragen als een boer met kiespijn. Ze keek op. ‘Tenzij ze willen dat wij denken dat er een verborgen patroon is, zodat we onze tijd verknoeien met ernaar te zoeken. Ik zeg niet dat er geen patroon is, ik zeg alleen dat we het nog niet weten. Laten we ernaar zoeken, maar ik denk dat we andere zaken moeten bekijken, vinden jullie niet?’

‘Je hebt dus eindelijk besloten iets te doen,’ zei Nynaeve. ‘Ik dacht dat je in slaap was gevallen.’ Maar ze had nog steeds een glimlach rond de lippen.

‘Ze heeft gelijk,’ zei Elayne vol afkeer, ik heb een brug gebouwd van stro. Nog erger dan stro. Van wensen. Misschien heb jij ook wel gelijk, Nynaeve. Wat hebben we aan... aan die rommel?’ Ze griste een papier van het stapeltje voor haar. ‘Rianna heeft zwart haar met een witte lok boven haar linkeroor. Als ik zo dichtbij sta dat ik dat zie, dan ben ik veel te dicht bij haar.’ Ze greep een ander papier. ‘Chesmal Emry is een van de begaafdste Heelsters van de laatste jaren. Licht, kun je je voorstellen dat je door een Zwarte zuster wordt geheeld?’ Een derde blaadje. ‘Marillin Gemalfin is dol op katten en zal alle mogelijke moeite doen om gewonde dieren te helpen. Katten! Poeh!’ Ze grabbelde alle papieren bij elkaar en verfrommelde ze in haar gebalde vuisten. ‘Het is écht nutteloze rommel!’

Nynaeve knielde naast haar neer en trok zachtjes het papier uit haar handen. ‘Misschien wel en misschien niet.’ Ze streek de blaadjes voorzichtig tegen haar rok glad. ‘Jij hebt er iets nuttigs in gevonden waar we op door kunnen gaan. Misschien vinden we meer, als we volhouden. En we hebben nog een tweede lijst.’ Zowel haar ogen als die van Elayne schoten naar Egwene, en zowel de bruine als de blauwe ogen knepen zich bezorgd samen.

Egwene vermeed naar het tafeltje te kijken waarop de andere papieren lagen. Ze wilde er niet aan denken, maar ze moest wel. De lijst ter’angrealen had zich in haar geest gebrand.

Voorwerp. Een staaf van helder kristal, glad en volmaakt doorzichtig, een voet lang en een duim dik. Toepassing onbekend. Het laatst bestudeerd door Corianin Nedeal. Voorwerp. Een albasten beeldje van een naakte vrouw, een hand lang. Toepassing onbekend. Het laatst bestudeerd door Corianin Nedeal. Voorwerp. Een schijf, blijkbaar van gewoon ijzer maar niet aangetast door roest, drie duim breed, aan beide kanten gegraveerd met een fijne spiraal. Toepassing onbekend. Het laatst bestudeerd door Corianin Nedeal. Voorwerp. Te veel dingen, en van meer dan de helft wist niemand waarvoor ze dienden, maar ze waren bestudeerd door Corianin. Dertien, om precies te zijn. Egwene rilde. Het komt nog eens zover dat ik niet eens meer aan dat getal wil denken!

De bekende voorwerpen waren veel minder in aantal, en niet allemaal even nuttig, maar dat stelde haar amper gerust. Een uit hout gesneden egel, niet groter dan het kootje van een mannenduim. Een heel simpel ding en vast en zeker ongevaarlijk. Iedere vrouw die ermee probeerde te geleiden, viel in slaap. Een halve dag vredige, droomloze slaap, maar het klonk zo bekend dat ze er kippenvel van kreeg. Nog drie andere hadden op een of andere manier met slaap te maken. Het was bijna een opluchting iets tegen te komen als een taps toelopende, zwartstenen staaf, een pas lang, die lotsvuur kon maken, voorzien van de aantekening gevaarlijk en bijna onmogelijk te beheersen. Verin had daarbij zo hard op het papier gedrukt dat het bijna doormidden was gescheurd. Egwene had nog steeds geen idee wat lotsvuur was, maar ze vond het heel gevaarlijk klinken, gevaarlijker dan wat dan ook. Het had echter zeker niets te maken met Corianin of met dromen. Nynaeve bracht de gladgestreken velletjes naar de tafel en legde ze neer. Ze aarzelde even voor ze de andere papieren uitspreidde en haar vinger langs de tekst liet glijden, eerst over het ene, toen over het tweede blad. ‘Dit zou Mart wel leuk vinden,’ zei ze met een stem die veel te licht en luchtig klonk. ‘Voorwerp. Zes van ogen voorziene, bewerkte dobbelstenen, aan de hoeken met elkaar verbonden en minder dan een duim in doorsnede. Gebruik onbekend, maar als je ermee geleidt, lijkt het of het toeval op de een of andere manier wordt uitgesloten of gewijzigd.’ Ze las verder. ‘Munten die opgeworpen werden, kwamen iedere keer met dezelfde kant boven en bij één proef bleven ze honderd keer na elkaar op hun kant staan. Duizend worpen met de dobbelstenen leverden duizend keer vijf kronen op.’ Ze lachte gemaakt. ‘Mart zou het prachtig vinden.’

Egwene zuchtte, stond op en liep stijf naar het open vuur. Elayne krabbelde overeind en keek net als Nynaeve zwijgend toe. Egwene rolde haar rechtermouw zo hoog mogelijk op en stak voorzichtig haar hand in de schoorsteen. Haar vingers raakten wol op de rookplank en ze trok een opgevulde geschroeide kous te voorschijn met een hard voorwerp in de teen. Ze veegde wat roet van haar arm, hield toen de kous boven de tafel en schudde. De gevlochten stenen ring met de streperige vlekken tolde over het tafelblad en viel neer op het blad met de lijst met ter’angrealen. Heel even stonden ze er alleen maar naar te staren. ‘Misschien heeft Verin het gewoon over het hoofd gezien,’ zei Nynaeve ten slotte, ‘dat zoveel voorwerpen op de lijst voor het laatst door Corianin zijn bestudeerd.’ Het klonk niet of ze het echt geloofde. Elayne knikte weifelend, ik heb haar een keer in de regen zien lopen, door- en doornat, en toen heb ik haar een mantel gebracht. Ze was zo diep in gedachten verzonken dat ze volgens mij pas merkte dat het regende toen ik de mantel om haar schouders legde. Misschien heeft ze dit over het hoofd gezien.’

‘Misschien,’ zei Egwene. ‘Zo niet, dan wist ze dat het snel ontdekt zou worden. Ik weet het niet. Soms denk ik dat Verin meer ziet dan ze laat merken. Ik weet het gewoon niet.’

‘Dus dan moeten we Verin verdenken,’ zuchtte Elayne. ‘Als zij van de Zwarte Ajah is, weten ze precies wat wij aan het doen zijn. En dan is er nog Alanna.’ Ze keek Egwene van opzij onzeker aan. Egwene had hun alles verteld, behalve wat er bij haar beproeving binnen de ter’angreaal was gebeurd. Ze kon het niet opbrengen daarover te praten, maar Nynaeve en Elayne konden dat evenmin. Alles wat in de beproevingszaal was gebeurd, alles wat Sheriam had gezegd over die verschrikkelijke zwakte die deel uitmaakte van de aanleg tot geleiden, ieder woord dat Verin had gezegd, of het nu belangrijk leek of niet. Het enige dat ze maar moeilijk konden aanvaarden, was Alanna’s gedrag. Aes Sedai deden zulke dingen gewoonweg niet. Niemand die verstandig was, deed zoiets, laat staan een Aes Sedai. Egwene keek hen woest aan en hoorde het ze al zeggen. ‘Aes Sedai worden ook niet geacht te liegen, maar Verin en de Moeder komen er wel heel dichtbij met wat ze ons venellen. Wij nemen van hen toch ook niet aan dat ze tot de Zwarte Ajah behoren?’

‘Ik mag Alanna wel.’ Nynaeve trok aan haar vlecht en haalde toen haar schouders op. ‘Nou ja, goed dan. Missch... Nou ja, ze gedroeg zich wel vreemd.’

‘Dank je wel,’ zei Egwene en Nynaeve beaamde het met een knikje alsof ze de spot niet had gehoord.

‘In ieder geval weet de Amyrlin ervan en zij kan gemakkelijker een oogje op Alanna houden dan wij.’

‘Hoe zit het met Elaida en Sheriam?’ vroeg Egwene. ‘Ik had nooit veel op met Elaida,’ zei Elayne, ‘maar ik kan niet echt geloven dat zij tot de Zwarte Ajah behoort. En Sheriam? Onmogelijk.’ Nynaeve snoof. ‘Het hoort bij ieder onmogelijk te zijn. Als we ze vinden, zal het zeker niet zo zijn dat we aan al die vrouwen een hekel hebben. Maar ik wil niet argwanend zijn – niet dit soort argwaan! – tegen elke vrouw. We hebben meer aanwijzingen nodig dan dat ze misschien iets zagen wat ze niet mochten zien.’ Egwene knikte instemmend, even vlug als Elayne, en Nynaeve ging door: ‘We zullen dit in ieder geval aan de Amyrlin doorgeven en het niet erger maken dan nodig is. Als zij ons tenminste opzoekt, zoals ze heeft beloofd. Als je bij ons bent wanneer ze komt, Elayne, denk er dan aan dat ze niet weet dat je helpt.’

‘Dat zal ik zeker niet vergeten,’ zei Elayne vurig. ‘Maar er zou een andere manier moeten zijn om haar iets door te geven. Mijn moeder zou zoiets beter hebben geregeld.’

‘Niet als ze niemand een boodschap durft toe te vertrouwen,’ zei Nynaeve. ‘We wachten af. Tenzij een van jullie denkt dat we met Verin moeten praten? Dat zou niemand opvallen.’

Elayne aarzelde en schudde toen kort het hoofd. Egwene deed het sneller en feller. Toevallig iets vergeten of niet, Verin had te veel weggelaten om haar volledig te vertrouwen.

‘Goed.’ Nynaeve klonk behoorlijk tevreden. ‘Ik ben er wel blij mee dat we niet vrijelijk met de Amyrlin kunnen praten. Op die manier nemen we onze eigen beslissingen, zonder dat zij ons iedere stap voorschrijft, en doen we iets wanneer wij het besluiten.’ Haar hand gleed over de lijst van gestolen ter’angrealen, alsof ze deze herlas, en sloot zich toen om de gestreepte stenen ring. ‘En de eerste beslissing betreft dit ding. Het is het enige dat echt een schakel vormt met Liandrin en de anderen.’ Ze stond met diepe rimpels in haar voorhoofd naar de ring te staren en haalde toen diep adem. ‘Ik ga er vanavond mee slapen.’ Egwene aarzelde niet en pakte de ring uit Nynaeves hand. Ze wilde aarzelen – ze wilde de ring niet aanraken – maar ze deed het toch en was er blij om. ‘Ze denken dat ik een Droomster ben. Ik weet niet of me dat enig voordeel oplevert, maar Verin zegt dat het gevaarlijk is om dit te gebruiken. Wie van ons het ook gebruikt, ze heeft elk voordeel nodig dat ze kan krijgen.’

Nynaeve greep haar vlecht en deed haar mond open om te protesteren. Maar uiteindelijk zei ze alleen: ‘Weet je het zeker, Egwene? We weten niet eens óf je een Droomster bent en ik ben een sterkere geleidster dan jij. Ik denk echt dat ik...’ Egwene onderbrak haar. ‘Jij bent sterker als je kwaad bent. Weet je zeker dat je in een droom kunt geleiden? Zul je de tijd krijgen om kwaad te worden voor je moet geleiden? Licht, we weten niet eens of je in een droom wel kunt geleiden. Als iemand van ons het moet doen – en je hebt gelijk: het is onze enige schakel – dan moet ik dat zijn. Misschien ben ik echt een Droomster. Bovendien heb ik hem van Verin gekregen.’ Nynaeve keek of ze er ruzie over wilde maken, maar gaf ten slotte aarzelend toe. ‘Goed dan. Maar Elayne en ik blijven bij je. Ik weet niet wat we kunnen doen, maar als er iets fout gaat, kunnen we je misschien wakker maken, of... Nou ja, we blijven bij je.’ Ook Elayne knikte.

Nu ze hun instemming had, voelde Egwene een knoop onder in haar maag. Ik heb ze omgepraat. Waarom hoopte ik dan dat ze het mij uit het hoofd zouden praten? Ze besefte opeens dat er een vrouw in de deuropening stond, een vrouw in het Novicewit, met lange vlechten. ‘Heeft niemand je ooit geleerd aan te kloppen, Else?’ vroeg Nynaeve. Egwene verborg de stenen ring in haar hand. Ze had het vreemde gevoel dat Else ernaar had staan staren.

‘Ik heb een boodschap voor jullie,’ zei Else kalm. Haar ogen namen alles op, de verspreid liggende papieren en toen de drie vrouwen om de tafel. ‘Van de Amyrlin.’

Egwene keek Nynaeve en Elayne even verbaasd aan als zij haar. ‘Nou, wat is er dan?’ blafte Nynaeve.

Else trok vermaakt een wenkbrauw hoog op. ‘De eigendommen die zijn achtergelaten door Liandrin en de anderen werden opgeborgen in de derde opslagkamer rechts van de hoofdtrap in de onderkelder van de librije.’ Ze keek opnieuw naar de papieren en ging rustig weg. Egwene had het gevoel of ze stikte. Wij zijn te bang om iemand te vertrouwen en de Amyrlin besluit uitgerekend Else Grinwel een boodschap te laten doorgeven!

‘Je kunt die dwaze meid niet vertrouwen. Ze zal kletsen tegen iedereen die wil luisteren.’ Nynaeve liep al naar de deur toe. Egwene tilde haar rok op en holde langs haar heen. Haar schoenen slipten op de stenen van de galerij, maar ze zag een glimp wit op de dichtstbijzijnde trap en schoot erachteraan. Zij moet ook hollen om al zo ver weg te zijn. Waarom holt ze? De witte flits verdween langs een andere trap. Egwene volgde.

Een vrouw onder aan de trap keek om en Egwene bleef in verwarring staan. Wie het ook was, Else zeker niet. Ze was helemaal gekleed in zilver en witte zijde en wekte gevoelens die Egwene nooit eerder had ervaren. Ze was langer dan Egwene en de knapste vrouw die zij ooit had gezien. Bij de blik uit haar zwarte ogen voelde Egwene zich klein, uitgeput en allesbehalve schoon. Ze kan waarschijnlijk ook beter geleiden dan ik. Licht, ze is waarschijnlijk slimmer dan wij met z’n allen bij elkaar. Het is niet eerlijk dat één vrouw... Abrupt besefte ze welke kant haar gedachten opgingen. Haar wangen kleurden en ze stond weer met beide voeten op de grond. Ze had zich nog nooit... minder gevoeld dan een andere vrouw en ze wilde er nu niet mee beginnen. ‘Moedig,’ zei de vrouw. ‘Je bent moedig dat je zomaar rondholt, alleen, waar al zoveel moorden zijn gepleegd.’ Het klonk of ze blij was. Egwene sterkte zichzelf en streek haastig haar kleding goed in de hoop dat de andere vrouw het niet zou merken, wetend dat ze dat wel deed. Ze wilde maar dat de vrouw haar niet als een klein kind had zien hollen. Hou op! ‘Pardon, maar ik zoek een novice die hierlangs is gekomen, denk ik. Ze heeft grote donkere ogen en donker haar in vlechten. Ze is vrij stevig en op een bepaalde manier wel knap. Hebt u gezien welke kant ze opging?’

De lange vrouw nam haar vermaakt van top tot teen op. Egwene wist het niet zeker, maar ze meende dat de vrouw even naar haar vuist met de stenen ring gluurde, ik denk niet dat je haar kunt inhalen. Ik heb haar heel hard zien langsrennen. Ik vermoed dat ze nu wel ver weg zal zijn.’

‘Aes Sedai,’ begon Egwene, maar ze kreeg geen enkele kans om te vragen waar Else heen was gehold. Iets wat op boosheid of ergernis leek, vlamde in die donkere ogen op.

‘Ik heb nu wel genoeg tijd aan je besteed! Ik heb belangrijker dingen te doen. Ga weg.’ Ze maakte een gebaar naar de gang waaruit Egwene was gekomen.

Ze klonk zo bevelend dat Egwene zich omdraaide en al drie treden hoger was voor ze besefte wat ze deed. Briesend draaide ze zich om. Aes Sedai of niet, ik... De galerij was verlaten.

Fronsend liep ze de dichtstbijzijnde deuren voorbij – in die kamers woonde niemand, muizen hoogstens – en sprong de treden af, waarna ze links en rechts keek en met haar ogen de bocht van de galerij afzocht, de hele gang. Ze tuurde zelfs over de leuning omlaag in de kleine Tuin van de Aanvaarden en keek lang naar de andere galerijen, zowel boven als onder haar. Ze zag twee Aanvaarden, Faolain en iemand die ze alleen van gezicht kende. Maar er was geen vrouw in zilver en wit re bekennen. Nergens.

26

Achter slot en grendel

Hoofdschuddend liep Egwene terug naar de deuren die ze links had laten liggen. Ze moet toch ergens heen zijn gegaan. In de eerste kamer waren de spaarzame meubels vormeloze hopen onder stofdoeken en de lucht was muf, alsof de deur al enige tijd niet meer was open geweest. Ze trok een grimas, er stonden muizensporen in het stof op de vloer. Maar geen andere. Twee andere deuren die ze haastig opendeed, lieten hetzelfde zien. Het verbaasde haar niet. Er waren veel meer lege dan bewoonde kamers in het Aanvaardenkwartier. Toen ze haar hoofd uit het derde vertrek terugtrok, kwamen Nynaeve en Elayne rustig over de trap naar beneden. ‘Verstopt ze zich ergens?’ vroeg Nynaeve verbaasd. ‘Daarbinnen?’

‘Ik ben haar kwijtgeraakt.’ Opnieuw zocht Egwene beide kanten van de galerij af. Waar is ze heen? Ze bedoelde niet Else. ‘Als ik had vermoed dat Else sneller was dan jij,’ zei Elayne glimlachend, ‘dan zou ik ook achter haar aan zijn gegaan, maar ze leek me altijd veel te plomp om hard te kunnen hollen.’ Toch was haar glimlach bezorgd.

‘We zullen haar later moeten vinden,’ zei Nynaeve, ‘om ervoor te zorgen dat ze haar mond stijf dicht houdt. Hoe is het mogelijk dat de Amyrlin haar vertrouwde?’

‘Ik dacht dat ik vlak achter haar zat,’ zei Egwene langzaam, ‘maar het was iemand anders. Ik draaide me even om en toen was ze weg. Niet Else – die heb ik niet meer gezien! – maar de vrouw van wie ik eerst dacht dat het Else was. Ze was gewoon... weg, en ik weet niet waarheen.’

Elaynes adem stokte. ‘Een zielloze?’ Ze keek snel rond, maar afgezien van hun groepje lag de galerij er nog verlaten bij. ‘Nee, zij niet,’ zei Egwene ferm. ‘Zij...’ Ik ga ze niet vertellen dat ik me door haar zes jaar oud voelde, met een scheur in mijn kleren, een smerig gezicht en een snotneus. ‘Ze was geen grijzel. Ze was lang en indrukwekkend, met zwarte ogen en zwart haar. Ze zou in een grote menigte nog opvallen. Ik heb haar nog nooit eerder gezien, maar het moet volgens mij een Aes Sedai zijn.’

Nynaeve zweeg, alsof ze meer verwachtte, en zei toen ongeduldig: ‘Als je haar weer terugziet, wijs haar dan aan. Als je denkt dat er reden voor is. We hebben geen tijd om hier te staan praten. Ik wil zien wat er in de opslagruimte ligt, voor Else kans ziet het aan de verkeerde te vertellen. Misschien waren ze onvoorzichtig. Laten we hun niet de kans geven die fout te herstellen, als ze dat waren.’

Toen ze zich bij Nynaeve voegde, met Elayne aan haar andere zijde, besefte Egwene dat ze nog steeds de stenen ring vasthield – de ter’angreaal van Corianin Nedeal. Met tegenzin stak ze die terug in haar beurs en trok het koordje strak aan. Zolang ik niet slaap met die bloed... Maar dat ben ik toch van plan?

Maar dat was voor vannacht en het had geen zin er zich nu zorgen over te maken. Terwijl ze door de Toren liepen, bleef ze uitkijken naar de vrouw in het zilver en wit. Ze wist niet waarom ze zich opgelucht voelde toen ze nergens te zien was. Ik ben volwassen en heel goed in staat mijn eigen zaakjes op te knappen. Maar eigenlijk was ze toch wel blij dat ze niemand tegenkwamen die op haar leek. Hoe meer ze aan de vrouw dacht, hoe sterker ze voelde dat er iets... verkeerds aan haar was. Licht, nou ga ik al Zwarte Ajah onder mijn eigen bed zien. Maar misschien liggen ze wel onder mijn bed.

De librije stond apart, vlak naast de hoge witte kolom van de eigenlijke Toren. De lichtgekleurde stenen vertoonden dikke blauwe aders; ze leken op brandingsgolven die op het hoogste punt waren versteend. Die golven rezen in het ochtendlicht zo hoog op als een paleis en Egwene wist dat er zich zeker ontelbare kamers in bevonden. Al die vertrekken – onder de vreemde gangen op de hogere verdiepingen, waar Verins kamers huisden – waren vol planken met boeken, manuscripten, papieren, rollen, plattegronden en kaarten die in de loop van drieduizend jaar uit alle hoeken van de wereld waren bijeengebracht. Zelfs de grote librijen van Tyr en Cairhien hadden er niet zoveel. De boekbewaarsters – allemaal Bruine zusters – bewaakten de planken en deuren naar die planken uiterst angstvallig, om er zeker van te zijn dar geen snippertje papier verdween, tenzij ze wisten wie het had en waarvoor. Maar Nynaeve leidde Egwene en Elayne niet naar een van de bewaakte toegangen.

Rond de fundamenten van de librije, plat op de grond in de schaduw van enorme notenbomen, bevonden zich nog meer deuren, zowel groot als klein. Soms moesten knechten toegang hebben tot de opslagruimtes beneden en de bewaarsters keurden het af dat er zwetende mannen door hun heiligdom liepen. Nynaeve trok een van die deuren open, niet veel groter dan de voordeur van een boerderij, en wees de andere twee een steile trap die in de duisternis afdaalde. Toen ze naar binnen gingen en de deur dichtviel, verdween elk licht. Egwene stelde zich open voor saidar – het kwam zo gemakkelijk dat ze amper besefte wat ze deed – en geleidde een druppeltje van de Kracht die door haar heen stroomde. Heel even dreigde de vloed die door haar heen sloeg, al het andere te overweldigen. Een klein bolletje blauwig licht verscheen in de lucht vlak boven haar hand. Ze haalde diep adem en herinnerde zich waarom ze zo stijf liep. Het was de band met de wereld buiten haar. Het gevoel van haar linnen ondergoed tegen haar benen kwam terug, en van haar wollen kousen en andere kleren. Enigszins berouwvol onderdrukte ze haar wens om nog meer saidar aan te trekken en zich erin onder te dompelen.

Elayne maakte op hetzelfde moment een gloeibol en samen gaven ze meer licht dan twee lantaarns. ‘Het voelt zo... verrukkelijk, nietwaar?’ mompelde ze. ‘Pas op,’ zei Egwene.

‘Dat doe ik,’ zuchtte Elayne. ‘Het voelt zo... Ik zal oppassen.’

‘Deze kant op,’ beval Nynaeve scherp. Ze drong zich langs hen heen, maar liep niet te ver door. Ze was niet boos en moest het licht gebruiken dat de anderen haar verschaften.

De stoffige zijgang waardoor ze binnenkwamen, toonde vele houten deuren in grijsstenen wanden. Hij liep een kleine honderd pas door tot hij uitkwam op een veel bredere hoofdgang die over de hele lengte van de librije liep. Hun licht toonde voetafdrukken die andere afdrukken in het stof uitwisten. De meeste waren van grote mannenlaarzen en die waren zelf ook weer half met stof gevuld. Het plafond was hier hoger en sommige deuren waren bijna zo groot als een schuurpoort. Over de hoofdtrap aan het eind, half zo breed als de gang, werden grote dingen omlaag gebracht. Een trap ernaast voerde verder omlaag. Nynaeve nam die zonder te aarzelen.

Egwene volgde snel. Het blauwige licht maakte Elaynes gezicht bleek, maar het leek Egwene bleker dan zou moeten. We zouden ons hier de longen uit het lijf kunnen schreeuwen zonder dat iemand zelfs maar

een fluistering hoort. Ze voelde dat ze een bliksemflits vormde, of de mogelijkheid er een te maken, en struikelde bijna. Nooit eerder had ze twee stromen tegelijk geleid, maar het leek helemaal niet moeilijk. De hoofdhal van deze onderste kelder leek veel op die erboven, breed en stoffig, maar met een lagere zoldering. Nynaeve haastte zich naar de derde deur aan haar rechterhand en bleef staan. De deur was niet groot, maar de ruwe houten planken wekten de indruk heel dik te zijn. Een rond ijzeren slot hing aan een lange dikke ketting die strak door twee krammen was gehaald, een in de deur en een vastgemetseld in de muur ernaast. Slot en ketting zagen er nieuw uit, er lag haast geen stof op.

‘Een slot!’ Nynaeve gaf er een ruk aan. De ketting gaf niet mee, het slot evenmin. ‘Hebben jullie hier ergens anders een slot gezien?’ Weer trok ze eraan en smeet het toen zo hard tegen de muur dat het terugkaatste. De klap weerkaatste in de donkere gang. ‘Ik heb geen enkele andere afgesloten deur gezien!’ Ze bonsde met een vuist op het ruwe hout. ‘Geen een!’

‘Kalmeer een beetje,’ zei Elayne. ‘Je hoeft niet meteen in woede uit te barsten. Ik kan het slot zo open krijgen, als ik weet hoe het van binnen werkt. Op de een of andere manier krijgen we het wel open.’ ik wil niet kalmer worden,’ snauwde Nynaeve. ‘Ik wil woest zijn! Ik wil...’

Egwene liet de rest van haar tirade langs zich heen gaan en voelde aan de ketting. Ze had na haar vertrek uit Tar Valon niet alleen geleerd hoe je een bliksemschicht kon vormen, maar ook kennis van metalen opgedaan. Dat hoorde bij Aarde, een van de Vijf Krachten waarin slechts weinig vrouwen sterk waren – de andere was Vuur – maar zij was het en ze kon de ketting voelen, het binnenste van de ketting voelen, de kleinste deeltjes van het koude metaal en de patronen die ze vormden. De Kracht in haar trilde mee in hetzelfde ritme als die patronen.

‘Ga opzij, Egwene.’

Ze keek om en zag Nynaeve omhuld door de gloed van saidar met een breekijzer van bijna dezelfde kleur als hun blauwwitte lichtbollen. Nynaeve keek gefronst naar de ketting, mopperde iets over hefbomen en opeens was het breekijzer tweemaal zo lang. ‘Opzij, Egwene.’ Egwene ging opzij.

Nynaeve stak de punt van het breekijzer door de ketting, zette hem klem en rukte kort en fel uit alle macht. De ketting knapte als een draadje wol. Nynaeve struikelde hijgend en verbaasd achteruit de gang in en het breekijzer kletterde op de grond. Nynaeve ging rechtop staan en keek stomverbaasd van het breekijzer naar de ketting. Het ijzer verdween.

‘Ik denk dat ik iets met die ketting heb uitgehaald,’ zei Egwene. Ik wou dat ik wist wat.

‘Je had iets kunnen zeggen,’ mopperde Nynaeve. Ze trok de rest van de ketting uit de krammen en gooide de deur open. ‘Nou? Blijven we hier de hele dag wachten?’

De stoffige kamer was misschien tien pas in het vierkant en er lag alleen een stapel grote zakken van dikke bruine stof. Elke dichtgebonden zak zat boordevol en alle zakken waren verzegeld met de Vlam van Tar Valon. Egwene hoefde ze niet te tellen om te weten dat het er dertien waren.

Ze verplaatste haar lichtbol naar de muur en maakte die daar vast. Ze wist niet goed hoe ze dat deed, maar toen ze haar hand weghaalde, bleef het licht zitten. Ik blijf dingen leren zonder te weten wat ik eigenlijk doe, bedacht ze zenuwachtig.

Elayne keek haar fronsend aan, alsof ze nadacht, en hing toen haar bolletje eveneens op. Egwene keek toe en meende te zien hoe Elayne dat deed. Zij heeft het van mij geleerd, maar ik heb het net van haar afgekeken. Ze huiverde.

Nynaeve begon meteen de zakken uit elkaar te gooien en de naamkaartjes te lezen. ‘Rianna. Joiya Byir. Dit moeten we hebben.’ Ze bekeek het zegel aan een zak, verbrak toen de was en draaide de touwtjes los. ‘Nu weten we tenminste dat niemand ons is voor geweest.’ Egwene koos een zak uit en verbrak het zegel zonder de naam van het kaartje te lezen. Ze wilde eigenlijk niet weten van wie de bezittingen waren. Toen ze de zak op de stoffige vloer omkeerde, bleken het voornamelijk oude kleren en schoenen te zijn, en enkele gescheurde en verkreukelde papieren van het soort dat onder in de kleerkast van een vrouw ligt die niet al te nauwgezet haar kamers laat schoonmaken, ik zie hier niets nuttigs bij. Een mantel die nog te slecht is voor de voddenzak. De verscheurde helft van de kaart van een of andere stad. Tyr, staat hier in de hoek. Drie kousen die gestopt moeten worden.’ Ze stak haar vinger door het gat in een fluwelen schoen, de andere ontbrak, stak die omhoog en liet hem heen en weer wiebelen. ‘Deze heeft geen aanwijzingen achtergelaten.’

‘Amico heeft ook niets achtergelaten,’ zei Elayne mistroostig en smeet met beide handen de kleren opzij. ‘Kunnen net zo goed oude vodden zijn. Wacht eens, hier is een boek. Wie dit allemaal heeft ingepakt, moet zoveel haast hebben gehad dat ze er een boek tussen heeft laten zitten. Gewoonten en gebruiken van bet Tyreense Hof. Het omslag is weg, maar de boekbewaarsters zullen het best willen hebben.’ Dat zouden ze zeker. Niemand gooide boeken weg, hoe erg ze ook beschadigd waren.

‘Tyr,’ merkte Nynaeve met vlakke stem op. Ze zat op haar knieën bij de rommel uit haar zak en raapte een papier op dat ze eigenlijk al opzij had gelegd. ‘Een lijst van vrachtschepen op de Erinin, met de dagen waarop ze uit Tar Valon wegzeilen en de dagen waarop ze in Tyr worden verwacht.’

‘Het kan toeval zijn,’ zei Egwene langzaam.

‘Dat kan,’ zei Nynaeve. Ze vouwde het papier op en stak het in haar mouw, waarna ze het zegel van een andere zak verbrak. Toen ze eindelijk klaar waren, hadden ze iedere zak tweemaal nagekeken en lag de afgekeurde rommel opgehoopt langs de muren. Egwene ging op een van de lege zakken zitten en was zo in gedachten verzonken dat ze amper merkte hoe ze even huiverde. Ze trok haar knieën op en keek naar de kleine verzameling die ze hadden uitgespreid.

‘Te veel,’ zei Elayne. ‘Er is te veel.’

‘Te veel,’ beaamde Nynaeve.

Er was nog een boek, een gehavende, in leer gebonden band met als titel: Beschrijving van een bezoek aan Tyr, waarvan de helft van de bladzijden loszat. Verborgen in de voering van een behoorlijk gescheurde mantel van Chesmal Emry, waarin hij misschien door een scheur in een voering was weggezakt, had nog een lijst van de vrachtschepen gezeten. Deze gaf alleen de namen, maar die waren dezelfde als op de eerste lijst en volgens die lijst waren alle boten afgevaren in de vroege ochtend na het vertrek van Liandrin en de anderen uit de Toren. Er was een haastig getekende schets van een of ander groot gebouw met een ruimte waarin vaag ‘Hart van de Steen’ was geschreven, en een bladzijde met de namen van vijf herbergen, waarboven ‘Tyr’ stond vermeld, onder de vlekken, maar nog net leesbaar. Er was... ‘Van iedereen zit er wel iets bij,’ mompelde Egwene. ‘Ieder van hen heeft iets achtergelaten wat op een reis naar Tyr wijst. Hoe kan iemand die aanwijzingen zoekt zoiets over het hoofd zien? Waarom heeft de Amyrlin hier niets over gezegd?’

‘De Amyrlin,’ zei Nynaeve bitter, ‘heeft haar eigen overwegingen, en wat doet het ertoe of wij op de blaren zitten?’ Ze haalde diep adem en moest niezen door het stof dat overal ronddwarrelde. ‘Waar ik me zorgen over maak, is dit. Ik denk dat ik naar lokaas zit te kijken.’

‘Lokaas?’ vroeg Egwene. Maar ze begreep het al toen ze het zei. Nynaeve knikte. ‘Lokaas. Een val. Of misschien een list. Maar val of list, het is zo overduidelijk dat niemand erin zou trappen.’

‘Tenzij het ze niet kan schelen of iemand hun val ziet of niet.’ Er klonk onzekerheid in Elaynes stem. ‘Of mogelijk hadden ze de bedoeling het zo duidelijk te maken dat iedereen Tyr meteen zou vergeten.’ Egwene wilde liever niet geloven dat de Zwarte Ajah zich zo zeker voelde. Ze besefte dat haar vingers de beurs omklemd hielden en dat haar duim over de ronde omtrek van de stenen ring streek. ‘Misschien wilden ze de vinders uitdagen’ zei ze zachtjes. ‘Misschien dachten ze dat die meteen de achtervolging zouden inzetten, onvoorzichtig uit kwaadheid of trots.’ Wisten ze dat wij het zouden vinden? Zien ze ons zo?

‘Ik mag branden,’ schold Nynaeve. Het was een schok om Nynaeve dit soort woorden te horen gebruiken.

Een tijdlang bleven ze in stilte naar de uitstalling staren.

‘Wat doen we nou?’ vroeg Elayne ten slotte.

Egwene kneep fel in de ring. Dromen was nauw verbonden met Voorspellen: toekomst en gebeurtenissen elders konden in de dromen van een Droomster voorkomen. ‘Misschien weten we dat na vannacht.’ Nynaeve keek haar zwijgend en uitdrukkingsloos aan, koos toen een donker hemd met niet al te veel gaten en scheuren, en begon hun vondsten erin te rollen. ‘Laten we dit vast meenemen,’ zei ze, ‘en in mijn kamer verbergen. Als we opschieten, kunnen we nog net op tijd in de keukens komen.’

Tijd, dacht Egwene. Hoe langer ze de ring in haar beurs had, hoe meer ze de drang voelde. We liggen al een stap achter, maar we zijn misschien niet te laat.

27

Tel’aran’rhiod

De kamer die Egwene had gekregen, lag aan dezelfde galerij als die van Nynaeve en Elayne. Hij verschilde weinig van die van Nynaeve. Het bed was wat breder, de tafel was wat smaller. Haar vloerkleed had bloemen in plaats van krullen. Dat was alles. Vergeleken met het Novicekwartier leek het een kamer in een paleis, maar toen het drietal laat op de avond bij elkaar kwam, had Egwene Liever weer in haar Novicekamer willen zitten, zonder ring aan haar vinger, zonder de kleurbanen aan haar rok. De anderen leken al even zenuwachtig als zij. Ze hadden in de keuken nog twee maaltijden verzorgd en in de tussentijd geprobeerd uit te zoeken wat ze in de opslagruimte hadden gevonden. Was het een valstrik of een poging om de zoektocht een andere richting uit te leiden? Wist de Amyrlin van deze dingen, en als dat zo was, waarom had ze die dan niet genoemd? Hun overleg bracht geen oplossing, en de Amyrlin was nog nooit komen opdagen, zodat ze haar niets konden vragen.

Verin was na het middageten naar de keukens gekomen, met haar ogen knipperend, alsof ze zich afvroeg waarom ze hier was. Toen ze Egwene en de anderen op hun knieën tussen de ketels en pannen zag, had ze even verbaasd gekeken. Toen was ze naar hen toegelopen en had luid, voor iedereen hoorbaar, gevraagd: ‘Hebben jullie iets gevonden?’ Elayne zat net met haar hoofd en schouders in een enorme soepketel en haar hoofd sloeg tegen de rand toen ze het terugtrok. Haar blauwe ogen leken haar hele gezicht te vullen.

‘Alleen vet en zweet, Aes Sedai,’ zei Nynaeve. Ze trok aan haar vlecht en liet een spoor van vettige zeepresten op haar donkere haar achter. Ze trok een vies gezicht.

Verin knikte alsof dat het antwoord was dat ze had willen horen. ‘Nou, blijf doorzoeken.’ Ze tuurde nog eens fronsend de keuken rond, alsof ze verbaasd was hier te zijn, en vertrok.

Ook Alanna kwam die middag naar de keuken om een schaal grote, groene ganzenbessen en een karaf wijn te halen. Na het avondeten verscheen Elaida, toen Sheriam, en daarna Anaiya. Alanna had Egwene gevraagd of ze meer over de Groene Ajah wilde weten en ook wanneer ze hun lessen zouden hervatten. De Aanvaarden mochten dan wel hun eigen lessen en tempo kiezen, maar dat betekende niet dat ze niets hoefden te doen. De eerste paar weken waren uiteraard moeilijk, maar ze moesten een keus maken, anders zou iemand anders dat doen.

Elaida staarde hen slechts een poosje streng aan, met haar handen op de heupen, en Sheriam deed bijna precies hetzelfde. Ook Anaiya ging zo staan, maar in haar ogen lag bezorgdheid tot ze merkte dat ze naar haar gluurden. Daarna werd haar gezicht net zo streng als dat van Elaida en Sheriam.

Egwene kon slechts gissen naar het doel van hun bezoek. De Meesteresse der Novices moest natuurlijk toezicht op hen houden, net als op de Novices in de keukens, en Elaida had zeker redenen om een oogje op de erfdochter van Andor te houden. Egwene probeerde niet te denken aan de belangstelling die de Aes Sedai voor Rhand hadden. En wat Alanna betrof, ze was niet de enige Aes Sedai die een blad met eten voor op haar kamer kwam halen. De helft van de zusters in de Toren had het te druk om zich om maaltijden te bekommeren, te druk om zich de tijd te gunnen een dienaar op te dragen eten te halen. En Anaiya... Anaiya was misschien wel bezorgd over haar Droomster. Zij zou hun straf van de Amyrlin Zetel zelf zeker niet verlichten. Misschien was dat Anaiya’s reden geweest. Misschien.

Terwijl ze haar kleren in de kast hing, zei Egwene nog eens tegen zichzelf dat Verins misser heel gewoon kon zijn; de Bruine zuster was zo vaak verstrooid. Als het een misser was. Ze ging op de rand van het bed zitten, trok haar onderjurk op en begon haar kousen af te rollen. Ze begon al bijna net zo’n hekel aan wit als aan grijs te krijgen. Nynaeve stond voor de haard met Egwenes beurs in een hand en trok aan haar vlecht. Elayne zat aan tafel zenuwachtig te babbelen. ‘Groene Ajah,’ zei de goudblonde vrouw naar Egwenes idee die avond al voor de twintigste keer. ‘Misschien kies ik ook wel voor de Groene Ajah, Egwene. Dan kan ik drie of vier zwaardhanden hebben, misschien wel met een van hen trouwen. Een betere prinsgemaal van Andor dan een zwaardhand bestaat er toch niet? Tenzij het...’ Haar stem stierf weg en ze bloosde.

Egwene voelde een steek van jaloezie waarvan ze gedacht had dat ze die lang geleden was kwijtgeraakt. Er vermengde zich genegenheid door. Licht, hoe kan ik jaloers zijn als ik niet eens naar Galad kan kijken zonder tegelijk te bibberen en te smelten? Rhand was eens van mij, maar nu niet meer. Ik wou dat ik hem aan jou kon geven, Elayne, maar ik geloof dat hij niet voor een van ons bestemd is. De erfdochter mag dan wel een gewone burger huwen, zolang het maar een Andoraan is, maar de Herrezen Draak is iets heel anders. Ze liet de kousen op de vloer vallen en zei tegen zichzelf dat er vanavond beslist belangrijker zaken waren om zich om te bekommeren dan een nette kamer. ‘Ik ben klaar, Nynaeve.’

Nynaeve gaf haar de beurs en een lang, leren koord. ‘Misschien werkt het ook voor meerderen tegelijk. Misschien kan ik... met je meegaan.’ Egwene schudde de stenen ring op haar handpalm, stak het koordje erdoorheen en bond het om haar nek. Tegen haar witte onderhemd leken de blauwe, bruine en rode strepen en vlekjes tot leven te komen. ‘En Elayne in haar eentje achterlaten om over ons beiden te waken? Terwijl de Zwarte Ajah ons misschien kent?’

‘Dat kan ik best,’ zei Elayne stoutmoedig. ‘Of laat mij met je meegaan; Nynaeve kan de wacht houden. Als ze boos is, is ze de sterkste van ons allemaal, en als we een wacht nodig hebben, kun je erop vertrouwen dat zij boos zal zijn.’

Egwene schudde haar hoofd. ‘En wat moeten we als het niet voor twee werkt? Stel dat het juist helemaal niet werkt als twee van ons het proberen? Dan weten we het pas als we wakker worden en hebben we de hele nacht verspild. We kunnen niet één nacht verspillen als we ze in willen halen. We zijn al te ver achterop geraakt.’ Het waren goede redenen en ze geloofde erin, maar er was nog een reden, dieper in haar hart. ‘Bovendien voel ik me veiliger als ik weet dat jullie beiden over me waken, voor het geval dat...’

Ze wilde het niet zeggen. Voor het geval er iemand kwam terwijl ze sliep. De grijzels. De Zwarte Ajah. Iets of iemand die de Witte Toren had veranderd van een veilige plek in een duister woud met diepe kuilen en valstrikken. Iets dat binnendrong terwijl zij hulpeloos op bed lag. Hun gezichten verrieden dat ze het begrepen. Terwijl ze zich op het bed uitstrekte en een veren kussen onder haar hoofd propte, verschoof Elayne de stoelen, een aan iedere kant van het bed. Nynaeve doofde de kaarsen een voor een en ging in het duister in een stoel zitten. Elayne nam de andere.

Egwene sloot de ogen en probeerde slaperige gedachten op te wekken, maar ze was zich te zeer bewust van het ding dat tussen haar borsten lag. Veel meer bewust dan elke pijn na haar bezoek aan Sheriams werkkamer. De ring leek nu zwaarder dan een baksteen, en gedachten over thuis en stille waterpoelen gleden weg door herinneringen aan Tel’aran’rhiod. De Ongeziene Wereld. De Wereld der Dromen. Wachtend, tot zij in slaap zou vallen.

Nynaeve begon zachtjes te neuriën, Egwene herkende een naamloos, woordeloos wijsje dat haar moeder voor haar placht te zingen toen ze nog klein was. Als ze in bed lag, in haar eigen kamer, met een zacht kussen en warme dekens, en de geur van rozenolie zich vermengde met de baklucht van haar moeder, en... Rhand, is alles goed? Perijn? Wie was ze? Ze viel in slaap.

Ze stond tussen golvende heuvels die bezaaid waren met wilde bloemen. In de heuveldalen en op de toppen stonden verspreide, bebladerde bosjes. Vlinders zweefden boven de bloesems met vlammende vleugels in geel, blauw en groen, en dichtbij zongen twee leeuweriken elkaar toe. Er dreven vederwolken in een zachtblauwe lucht, niet te veel en niet te weinig, en het briesje had dat tere evenwicht tussen koel en warm, dat je slechts op enkele bijzondere dagen in de lente voelde. Zo’n mooie dag beleefde je alleen maar in een droom. Ze keek naar haar jurk en lachte verrukt. Hij was van zijde in haar favoriete hemelsblauwe tint, met witte plooien in de rok – die, als ze haar ogen samenkneep, in groen overgingen – en met pareltjes langs de mouwen en op haar boezem. Ze stak een voet uit, gewoon om even naar het fluwelen muiltje te kijken. Het enige dat er niet bij scheen te passen was de kronkelige, veelkleurige stenen ring, die aan een leren koord om haar hals hing.

Ze nam de ring in haar hand en snakte naar adem. Hij voelde zo licht als een veertje. Als ze de ring omhoog zou gooien, zou die zeker als een distelpluisje wegzweven. Om de een of andere reden was ze er niet meer bang van. Ze liet hem in de hals van haar jurk glijden om er geen last van te hebben.

‘Nou, dit is dus Verins Tel’aran’rhiod,’ zei ze. ‘De Wereld der Dromen van Corianin Nedeal. Ze ziet er niet gevaarlijk uit.’ Maar Verin had gezegd dat het wel zo was. Zwarte Ajah of niet, Egwene kon zich niet voorstellen hoe een Aes Sedai een klinkklare leugen kon vertellen. Ze kon zich vergissen. Maar ze geloofde niet dat Verin zich had vergist.

Ze opende zichzelf voor de Ene Kracht, alleen maar om te zien of het kon. Saidar stroomde in haar. Zelfs hier was het aanwezig. Ze geleidde de stroom heel licht, heel voorzichtig naar het briesje en liet de vlinders in fladderende, kleurrijke spiralen rondwervelen, in kringen die zich in elkaar haakten.

Abrupt liet ze het gaan. De vlinders streken weer neer; het kleine avontuur leek hen niet te deren. Maar Myrddraal en ander Schaduwgebroed konden bespeuren wanneer iemand geleidde. Ze keek om zich heen en kon zich zulke dingen hier niet voorstellen, maar dat betekende nog niet dat ze er niet waren. En de Zwarte Ajah had al die ter’angrealen die Corianin Nedeal had bestudeerd. Het was een misselijkmakende herinnering aan de reden waarom ze hier was. ‘Ik weet nu tenminste dat ik kan geleiden,’ mompelde ze. ‘Hier steek ik niks op. Misschien als ik wat rondkijk...’ Ze deed een stap... ... en stond in de vochtige, donkere gang van een herberg. Ze was een herbergiersdochter; ze wist zeker dat het een herberg was. Het was doodstil en alle deuren van de gang waren potdicht. Ze vroeg zich juist af wie zich achter de gewone houten deur vóór haar bevond, toen deze geluidloos openzwaaide.

De kamer erachter was leeg. Een koude wind woei klagend door open ramen en joeg de koude as in de haard op. Op de vloer, halverwege de deur en een dikke pilaar van ruwgekapte zwarte steen in het midden van de kamer, lag een grote hond, opgerold, met zijn dikke staart over de neus. Tegen de pilaar leunde een jongeman met een stevig postuur en een verwarde bos haar. Hij droeg alleen zijn ondergoed en zijn hoofd bewoog heen en weer alsof hij sliep. Om de pilaar en over zijn borst liep een dikke, zwarte ketting, met de uiteinden in zijn samengebalde handen. Slapend of niet, zijn dikke spieren waren gespannen om de ketting vast te houden, om zichzelf aan de pilaar te ketenen. ‘Perijn?’ zei ze verwonderd. Ze kwam de kamer in. ‘Perijn, wat is er met je aan de hand? Perijn!’ De hond strekte zich en kwam overeind. Het was geen hond, maar een wolf, groot en zwart en grijs. Zijn opgetrokken lippen onthulden glinsterende, witte tanden. Zijn gele ogen loerden haar aan alsof ze een muis was. Een muis die tot voedsel kon dienen.

Onwillekeurig trok Egwene zich haastig in de gang terug. ‘Perijn! Word wakker! Er is een wolf!’ Verin had verteld dat alles hier echt was en had toen Egwene als bewijs haar litteken laten zien. De wolventanden leken zo groot als messen. ‘Perijn, word wakker! Zeg tegen hem dat ik een vriend ben!’ Ze omarmde saidar. De wolf sloop dichterbij. Perijns hoofd kwam omhoog; zijn ogen openden zich slaperig. Twee paar gele ogen staarden haar aan. De wolf maakte zich klaar. ‘Springer!’ riep Perijn, ‘Nee! Egwene!’

De deur sloeg vlak voor haar dicht en ze werd omringd door duisternis. Ze zag niets, maar ze voelde zweet op haar voorhoofd parelen. Niet van de hitte. Licht, waar ben ik? Ik heb een hekel aan deze plek. Ik wil wakker worden!

Een tsjirpend geluid. Ze schrok op voor ze besefte dat het een krekel was. In de duisternis klonk laag kikkergekwaak dat door vele andere kikkers werd beantwoord. Toen haar ogen zich aanpasten, ontwaarde ze vage bomen rondom haar. Wolken versluierden de sterren en de maan vormde een dunne sikkel.

Rechts van haar zag ze verderop een flakkerende gloed. Een kampvuur. Ze dacht even na voordat ze zich bewoog. Ze had wakker willen worden, maar dat was niet genoeg om uit Tel’aran’rhiod te vertrekken, en ze had nog steeds niets bruikbaars gevonden. Bovendien was ze nergens gewond geraakt. Tot dusver, bedacht ze huiverend. Maar ze had er geen idee van wie of wat er bij dat kampvuur zat. Het zouden Myrddraal kunnen zijn. Bovendien ben ik niet op bossen en rondhollen gekleed. Juist deze laatste gedachte gaf de doorslag: ze ging er prat op dat ze wist wanneer ze zich aanstelde. Ze haalde diep adem, nam haar zijden rokken op en sloop dichterbij. Ze mocht dan wel niet Nynaeves bekwaamheid in woudlopen bezitten, maar ze wist er genoeg van om dode twijgen te vermijden. Ten slotte gluurde ze voorzichtig rond een oude eikenstam naar het kampvuur.

Daar zat een lange jongeman in het vuur te staren. Rhand. Maar de vlammen werden niet door hout gevoed. Voor zover zij zag, verbrandde er helemaal niets. Het vuur danste boven een kale plek. Zo te zien schroeiden de vlammen de grond niet eens.

Voordat ze zich kon bewegen hief Rhand het hoofd op. Ze zag verbaasd dat hij een pijp rookte. Een dunne sliert tobaksrook kringelde uit de kop. Hij zag er moe uit, doodmoe.

‘Wie is daar?’ riep hij luid. ‘Je hebt genoeg bladeren laten ritselen om de doden te wekken, dus kun je je net zo goed laten zien.’ Egwene kneep haar lippen samen, maar ze kwam te voorschijn. Dat deed ik helemaal niet! ik ben het, Rhand. Schrik niet. Het is een droom. Ik moet in jouw dromen zijn.’

Hij kwam zo onverwachts overeind dat ze stokstijf bleef staan. Op de een of andere manier leek hij langer dan ze zich herinnerde. En een beetje gevaarlijk. Misschien meer dan een beetje. Zijn blauwgrijze ogen leken te branden als bevroren vuur.

‘Denk je dat ik niet weet dat het een droom is?’ spotte hij. ‘Maar ik weet dat het daarom nog niet minder werkelijk is.’ Hij staarde nijdig in het duister, alsof hij iemand zocht. ‘Hoe lang blijf je het proberen?’ schreeuwde hij de nacht in. ‘Mijn moeder, mijn vader, en nu haar! Mooie meisjes kunnen me niet met een kus bekoren, zelfs niet een die ik ken! Ik wijs je af, Vader van de Leugen! Ik wijs je af!’

‘Rhand,’ zei ze onzeker, ik ben het. Egwene. Ik ben Egwene.’ Uit het niets verscheen er opeens een zwaard in zijn hand. Het blad bestond uit een enkele vlam, licht gebogen, met de afbeelding van een reiger. ‘Mijn moeder gaf mij honingkoeken,’ zei hij strak, ‘met de stank van gif eromheen. Mijn vader had een mes voor mijn ribben. Zij... zij wilde me kussen, ze bood meer.’ Zweet maakte zijn gezicht glad; zijn starende blik leek haar te kunnen verzengen. ‘Wat bied jij me aan?’

‘Nu zul je eens goed naar me luisteren, Rhand Altor, al moet ik weer boven op je gaan zitten.’ Ze verzamelde saidar en geleidde de stromen om hem in een net van lucht te vangen.

Het zwaard sprong op in zijn handen en brulde als een open oven. Ze kreunde en wankelde. Het voelde aan als een te ver uitgerekt touw dat brak en in haar terugsprong.

Rhand lachte, ik leer bij, zoals je ziet. Als het werkt...’ Hij grijnsde en kwam naar haar toe. ‘Ik kan elk gezicht verdragen, maar dit niet. Niet haar gezicht, daar zul je voor branden!’ Het zwaard haalde uit. Egwene vluchtte.

Ze wist niet hoe, of wat ze had gedaan, maar opeens bevond ze zich weer in de golvende heuvels onder een zonnige hemel, waar de leeuweriken zongen en de vlinders speelden. Ze haalde diep en bevend adem.

Ik heb iets geleerd... Maar wat? Dat de Duistere nog steeds achter Rhand aan zit? Dat wist ik al. Dat de Duistere hem misschien wil doden? Dat is iets nieuws. Tenzij hij al krankzinnig is geworden en niet meer weet wat hij zegt. Licht, waarom kon ik hem niet helpen? O Licht, Rhand!

Ze haalde nog eens diep adem om zichzelf te kalmeren. ‘Hij kan alleen maar geholpen worden door gestild te worden,’ mompelde ze. ‘Nou, dan kan ik hem maar beter doden.’ Haar maag draaide zich om en verkrampte. ‘Dat zal ik nooit doen. Nooit!’

Een roodvink was vlakbij op een wolkbessenstruik neergestreken. Hij hield zijn kopje scheef en keek haar behoedzaam aan. Ze wendde zich tot de vogel. ‘Goed, ik help niemand door hier in mezelf te praten, hè? Of tegen jou.’

De roodvink vloog op toen ze naar het bosje liep. Hij werd een vuurrode vlek bij haar volgende stap en was tussen de struiken verdwenen bij haar derde stap.

Ze stond stil en viste de stenen ring aan het koord uit haar jurk. Waarom veranderde er niets? Tot nog toe was alles zo snel veranderd dat ze nauwelijks op adem had kunnen komen. Waarom gebeurde er nu niets? Ze keek onzeker om zich heen. De wilde bloemen daagden haar uit en de zang van de leeuweriken bespotte haar. Deze plek leek te veel op iets dat zij zelf had gemaakt.

Vastbesloten klemde ze de ter’angreaal stevig vast. ‘Breng me naar de plek waar ik moet zijn.’ Ze sloot de ogen en richtte al haar aandacht op de ring. Per slot van rekening was die van steen en door Aarde kon ze hem beheersen. ‘Doe het. Breng me naar de plek waar ik moet zijn.’ Opnieuw nam ze saidar op en geleidde een druppel van de Ene Kracht in de ring. Ze wist dat de ring geen Kracht nodig had om te werken, en ze probeerde ook niet om hem iets te laten doen. Ze wilde de ring enkel meer Kracht geven om te gebruiken. ‘Breng me naar een plek waar ik een antwoord kan vinden. Ik moet weten wat de Zwarte Ajah wil. Breng me naar het antwoord.’

‘Zo kind, dus je hebt eindelijk de weg gevonden. Hier bevinden zich allerlei soorten antwoorden.’

Egwene sperde haar ogen open. Ze stond in een grote zaal onder een enorm koepelplafond dat gedragen werd door een woud van massieve roodstenen pilaren. Midden in de lucht hing een zwaard van kristal, dat al draaiend glinsterde en flonkerde. Ze wist het niet zeker, maar meende dat dit het zwaard kon zijn dat Rhand in haar droom wilde pakken. Die eerdere droom. Wat ze nu om zich heen voelde, leek zo echt dat ze zichzelf eraan moest blijven herinneren dat dit ook een droom was.

Uit de schaduw van de pilaren strompelde, leunend op een stok, een kromgebogen vrouw te voorschijn. Het woord ‘lelijk’ was nog te simpel om haar te beschrijven. Ze had een bottige puntkin, een nog smallere haakneus en zoveel harige wratten op haar gezicht dat je het gezicht zelf amper nog zag.

‘Wie bent u?’ vroeg Egwene. De enige mensen die ze tot dusver in Tel’aran’rhiod had ontmoet, waren bekenden; ze wist zeker dat ze deze arme oude vrouw nooit had ontmoet, want ze viel niet licht te vergeten. ‘Alleen maar arme ouwe Silvie, mijn vrouwe,’ kakelde het oude wijfje. Ze slaagde erin een soort buiging te maken die als revérence bedoeld was, maar het was ook mogelijk dat ze in elkaar kromp. ‘Ukent de arme ouwe Silvie toch wel, mijn vrouwe? Heeft uw familie al die jaren trouw gediend. Schrikt u nog steeds van dit oude gezicht? Dat geeft niet, mijn vrouwe. Het komt me desgewenst even goed van pas als een knap gezichtje.’

‘Natuurlijk,’ zei Egwene. ‘Het toont kracht. Een goed gezicht.’ Ze hoopte dat de vrouw het geloofde. Wie deze Silvie ook was, ze scheen te denken dat ze Egwene kende. Misschien wist ze ook een paar antwoorden. ‘Silvie, je zei iets over het vinden van antwoorden.’

‘O, voor antwoorden bent u naar de juiste plaats gekomen, mijn vrouwe. Het Hart van de Steen zit vol antwoorden. En geheimen. De hoogheren zullen het niet prettig vinden ons hier aan te treffen, mijn vrouwe. O nee. Alleen hoogheren komen hier. En dienaren, natuurlijk.’ Ze lachte, sluw en piepend. ‘De hoogheren vegen en dweilen niet. Maar wie ziet een dienaar?’

‘Wat voor geheimen?’

Maar Silvie strompelde naar het kristallen zwaard. ‘Samenzweringen,’ zei ze alsof ze in zichzelf praatte. ‘Allemaal net doen of ze de Grote Heer dienen en al die tijd samenzweren en plannetjes maken om terug te winnen wat ze verloren hebben. En elk van hen maar denken dat hij of zij de enige is die samenzweert. Ishamael is een dwaas!’

‘Wat?’ zei Egwene scherp. ‘Wat zei je over Ishamael?’ De oude vrouw draaide zich om en toonde haar een vals, vleierig lachje. ‘Gewoon iets dat ouwe mensen zeggen, vrouwe. Het weert de krachten van Verzakers, ze een dwaas te noemen. Zorgt dat je je goed voelt, en veilig. Zelfs de Schaduw kan er niet tegen om een dwaas te worden genoemd. Probeer het maar, mijn vrouwe. Zeg maar: Ba’alzamon is een dwaas!’

Egwenes lippen vertrokken tot ze bijna glimlachte. ‘Ba’alzamon is een dwaas! Je hebt gelijk, Silvie!’ Het uitlachen van de Duistere gaf haar inderdaad een goed gevoel. De oude vrouw giechelde. Het zwaard wentelde vlak boven haar schouder rond. ‘Silvie, wat is dat?’

‘Callandoi; vrouwe. Dat weet u toch? Het Onberoerbare Zwaard.’ Onverwachts zwaaide ze haar stok naar achteren; op een voet afstand van

het zwaard werd de stok met een doffe klap gestuit en kaatste hij terug. Silvies glimlach werd breder. ‘Het Zwaard dat geen zwaard is, hoewel er maar heel weinig zijn die weten wat dat betekent. Maar niemand kan het aanraken, op één na. Daar hebben ze wel voor gezorgd, degenen die het hier ophingen. De Herrezen Draak zal Callandor op een dag vasthouden en zo de hele wereld bewijzen dat hij de Draak is. Nou ja, het eerste bewijs dan. Lews Therin keert weer, zodat de hele wereld zich voor hem in het stof kan werpen. Ach, de hoogheren vinden het niet prettig dat het hier is. Zij willen niets met de Kracht te maken hebben. Ze zouden het best kwijt willen zijn, als ze konden. Ik neem aan dat anderen het zwaard zouden pakken. Wat zou een van de Verzakers niet willen geven om Callandor vast te houden?’ Egwene staarde naar het flonkerende zwaard. Als de Voorspellingen van de Draak bewaarheid werden, als Rhand de Draak was, zoals Moiraine beweerde, zou hij op een dag dit zwaard heffen. Door wat zij van de andere Voorspellingen over Callandor wist, zag ze niet in hoe dat ooit kon gebeuren. Maar als er een manier bestaat, weet de Zwarte Ajah die misschien wel. En als zij het weten, kan ik het ook bedenken.

Behoedzaam reikte ze met de Kracht, tastend naar hetgeen het zwaard vasthield en beschermde. Ze tastte rond, raakte... iets... en stopte. Ze kon voelen welke van de Vijf Krachten hier gebruikt waren. Lucht, Vuur en Geest. Ze kon het ingewikkelde, verbijsterend sterke weefsel van saidar volgen. Er zaten gaten in het weefsel, openingen waar ze doorheen moest kunnen tasten. Toen ze dat probeerde, leek het of ze rechtstreeks tegen het sterkste gedeelte van het weefsel vocht. Opeens herkende ze wat haar tegenhield en hield op met rond te tasten. De helft van die afscherming was geweven met saidar; de andere helft, het gedeelte dat ze niet kon zien of aanraken, was geweven met saidin. Dat klopte niet precies — de afscherming bestond uit één stuk – maar benaderde het redelijk. Een stenen muur houdt even goed een blinde als een ziende vrouw tegen. In de verte weerklonken voetstappen. Laarzen. Egwene wist niet hoeveel het er waren en waar ze vandaan kwamen, maar Silvie schrok en tuurde tussen de zuilen door. ‘Hij komt er weer naar kijken,’ mompelde ze. ‘Wakend of slapend, hij wil...’ Plotseling leek ze te beseffen dat Egwene er was en lachte bezorgd. ‘U moet nu gaan, mijn vrouwe. Hij mag u hier niet vinden, of zelfs maar weten dat u hier bent geweest.’

Egwene trok zich al tussen de zuilen terug en Silvie kwam druk gebarend en met zwaaiende stok achter haar aan. ‘Ik ga al, Silvie. Ik moet me alleen de terugweg herinneren.’ Ze raakte de stenen ring aan. ‘Breng me terug naar de heuvels.’ Er gebeurde niets. Ze geleidde een haardun stroompje naar de ring. ‘Breng me terug naar de heuvels.’ Nog steeds rezen de roodstenen pilaren rond haar op. De laarzen kwamen dichterbij, zo dichtbij dat het geluid niet meer onderdrukt werd door de galmende weerkaatsingen.

‘U kent de weg naar buiten niet,’ zei Silvie vlak, en ging toen over op een fluistertoon, die tegelijk vleiend en spottend was, een oude dienares die wist dat ze zich vrijheden kon veroorloven. ‘O, mijn vrouwe, dit is een gevaarlijke plek om te betreden als u niet weet hoe u eruit moet. Kom, laat arme ouwe Silvie u naar buiten brengen. Arme ouwe Silvie zal u veilig in uw eigen bed instoppen, vrouwe.’ Ze sloeg beide armen om Egwene en drong haar verder van het zwaard weg. Niet dat Egwene veel aansporing nodig had. De laarzen waren gestopt; hij – wie het ook was – stond nu waarschijnlijk naar Callandor te staren. ‘Wijs me alleen maar de weg,’ fluisterde Egwene. ‘Of zeg het me. Je hoeft me niet te duwen.’ De vingers van de oude vrouw hadden zich op de een of andere manier rond de stenen ring verstrengeld. ‘Raak dat niet aan, Silvie.’

‘Veilig in uw bed.’ Pijn vernietigde de wereld.

Met een verscheurende kreet schoot Egwene in het duister overeind, terwijl het zweet van haar gezicht droop. Even wist ze totaal niet waar ze was; het kon haar ook niet schelen. ‘O Licht,’ kreunde ze, ‘dat deed pijn. O Licht, wat een pijn!’ Haar huid leek te branden en ze liet haar handen alles aftasten om zeker te weten dat haar huid niet geschroeid was of striemen vertoonde, maar ze kon niets ontdekken. ‘We zijn hier,’ klonk Nynaeves stem uit het duister. ‘We zijn hier, Egwene.’

Egwene wierp zich in de richting van de stem en sloeg van pure opluchting haar armen om Nynaeves nek. ‘O, Licht, ik ben terug. Licht, ik ben terug.’

‘Elayne?’ zei Nynaeve.

Een paar tellen later lichtte een kaars op. Elayne stond met de kaars in de ene hand en de splinter die ze met vuursteen en tondel had aangestoken, in de andere. Toen glimlachte ze en elke kaars in de kamer vlamde op. Ze liep naar de wasbak en kwam terug met een koele, vochtige doek, waarmee ze Egwenes gezicht waste.

‘Was het erg?’ vroeg ze bezorgd. ‘Je bewoog helemaal niet. Je mompelde niets. We wisten niet of we je moesten wekken of niet.’ Haastig trok Egwene het leren koord over haar hoofd en wierp het met de stenen ring dwars door de kamer. ‘De volgende keer,’ hijgde ze, ‘spreken we een tijd af en dan maak je me wakker. Maak me wakker, al moet je mijn hoofd in de wasbak stoppen!’ Ze besefte niet dat ze dus had besloten dat er een volgende keer zou komen. Zou je je hoofd in de muil van een beer stoppen om te betvijzen dat je niet bang was? Zou je het tweemaal doen, omdat je het al een keer gedaan hebt en je er niet aan bent doodgegaan?

Toch hield het veel meer in dan jezelf bewijzen dat je niet bang was. Ze was bang en ze wist het. Maar zolang de Zwarte Ajah die ter’angrealen van Corianin bezat, zou ze terug moeten. Ze wist zeker dat de reden voor die ter’angrealen in Tel’aran’rhiod lag. Als zij daar antwoorden over de Zwarte Ajah kon vinden, moest ze terug. Zelfs als maar de helft van haar lessen over Dromen waar was, konden daar misschien ook andere antwoorden gevonden worden. ‘Maar niet vanavond,’ zei ze zachtjes, ‘nog niet.’

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Nynaeve. ‘Wat heb je... gedroomd?’ Egwene zakte terug op het bed en vertelde het hun. Ze verzweeg alleen dat Perijn met de wolf had gepraat. Ze liet de hele wolf eruit. Ze voelde zich ietwat schuldig dat ze dingen voor Elayne en Nynaeve verzweeg, maar het was Perijns geheim. Hij moest het maar vertellen, wanneer hij wilde, als hij het wilde. De rest beschreef ze nauwkeurig, woord voor woord. Toen ze klaar was, voelde ze zich leeg. ‘Behalve dat Rhand vermoeid was,’ zei Elayne, ‘leek hij ook gewond? Egwene, ik kan niet geloven dat hij je ooit zou kunnen verwonden. Dat kan ik niet geloven.’

‘Rhand,’ zei Nynaeve droog, ‘zal nog een tijdje langer voor zichzelf moeten zorgen.’ Elayne bloosde; ze zag er lief uit. Egwene besefte dat Elayne er altijd leuk uitzag, of ze nu huilde of pannen schuurde. ‘Callandor,’ ging Nynaeve door. ‘Het Hart van de Steen. Dat stond ook op die kaart. Ik geloof dat we weten waar de Zwarte Ajah is.’ Elayne was weer kalmer. ‘Dat verandert niets aan de valstrik,’ zei ze. ‘Als het geen vals spoor is, dan is het een valstrik.’ Nynaeve glimlachte grimmig. ‘De beste manier om de zetter te vangen, is de valstrik te laten dichtklappen en op zijn komst te wachten.

Op haar komst, in dit geval.’

‘Je wilt naar Tyr?’ voeg Egwene, en Nynaeve knikte. ‘De Amyrlin heeft ons blijkbaar losgelaten. We nemen onze eigen beslissingen, weet je nog? We weten in ieder geval dat de Zwarte Ajah in Tyr is en we weten naar wie we moeten uitkijken. Hier kunnen we alleen maar in ons eigen vet gaar koken en iedereen verdenken en ons afvragen of er nog een grijzel rondloopt. Ik ben liever de jachthond dan de prooi.’

‘Ik moet mijn moeder schrijven,’ zei Elayne. Toen ze de blikken zag die ze haar toewierpen, zei ze verdedigend: ik ben al één keer verdwenen zonder dat ze wist waar ik zat. Als ik het nog eens doe... Je weet niet hoe opvliegend moeder kan zijn. Ze zou Garet Brin aan het hoofd van haar hele leger tegen Tar Valon laten optrekken. Of op ons laten jagen.’

‘Je zou hier kunnen blijven,’ zei Egwene.

‘Nee. Ik laat jullie niet alleen vertrekken. En ik blijf hier niet achter om me af te vragen of ik les krijg van een Duistervriend. Of wanneer de volgende grijzel achter me aankomt.’ Ze lachte dunnetjes, ik blijf ook niet in de keuken werken terwijl jullie tweeën op avontuur gaan. Ik vertel mijn moeder enkel dat ik in opdracht van de Amyrlin uit de Toren ben vertrokken, zodat ze niet na enkele geruchten in woede uitbarst. Ik hoef niet te vertellen waar we heen gaan, of waarom.’

‘Dat kun je inderdaad maar beter niet doen,’ zei Nynaeve. ‘Anders komt ze je meteen achterna zodra ze iets van de Zwarte Ajah hoort. Je weet trouwens nooit door hoeveel handen jouw brief gaat voordat zij die krijgt, of welke ogen hem zullen inzien. Het is het beste niets te zeggen dat anderen niet mogen weten.’

‘Dat is ook zoiets,’ zuchtte Elayne. ‘De Amyrlin weet niet dat ik bij jullie hoor. Ik moet een manier bedenken om de brief te versturen zonder dat zij hem leest.’

‘Laat me daar even over nadenken.’ Nynaeve kneep haar wenkbrauwen samen. ‘Misschien als we onderweg zijn. Als we de rivier afzakken, kun je hem in Aringil afgeven als we tijd hebben om een reiziger naar Caemlin te vinden. Eén blik op dat schrijven van de Amyrlin moet iedereen kunnen overhalen. We kunnen alleen maar hopen dat het ook werkt met schippers, tenzij een van jullie meer geld heeft dan ik.’ Elayne schudde spijtig haar hoofd.

Egwene nam die moeite niet eens. Al haar geld was opgegaan aan de reis van de Kop van Toman naar Tar Valon, op enkele koperstukken na. ‘Wanneer...’ Ze moest stoppen om haar keel te schrapen. ‘Wanneer vertrekken we? Vannacht?’

Nynaeve keek of ze even nadacht, maar schudde toen het hoofd. ‘Je moet wat slapen, na...’ Haar gebaar omvatte de stenen ring die van de muur was geketst en op de vloer lag. ‘We geven de Amyrlin nog één kans om ons te spreken. Als we klaar zijn met het ontbijt, gaan jullie pakken wat je wilt meenemen, maar hou het licht. Denk eraan, dat we uit de Toren weg moeten zonder dat iemand het opmerkt. Als de Amyrlin ons tegen de middag niet heeft aangesproken, sta ik ’s middags op een beurtschip. Zonodig douw ik dat schrijven nog vóór laaggong door de strot van de schipper. Hoe klinkt dat jullie in de oren?’

‘Dat klinkt uitstekend,’ zei Elayne vastberaden en Egwene zei: ‘Vannacht of vanmorgen, hoe eerder hoe beter, wat mij betreft.’ Ze wilde dat het even zelfverzekerd klonk als Elayne. ‘Dan kunnen we het beste nog maar wat slapen.’

‘Nynaeve,’ zei Egwene met een klein stemmetje. ‘Ik... ik wil vannacht niet alleen zijn.’ Het kostte haar moeite dit toe te geven. ‘Ik ook niet,’ zei Elayne. ‘Ik loop steeds aan de ziellozen te denken. Ik weet niet waarom, maar ik ben er banger voor dan voor de Zwarte Ajah.’

‘Ik geloof,’ zei Nynaeve langzaam, ‘dat ik ook niet alleen wil zijn.’ Ze keek naar het bed van Egwene. ‘Het lijkt me groot genoeg voor drie, als iedereen haar ellebogen bij zich houdt.’

Later, toen ze heen en weer woelden om zo te liggen, dat het niet zo overvol voelde, lachte Nynaeve plotseling.

‘Wat is er?’ vroeg Elayne. ‘Je kunt toch wel tegen kietelen?’

‘Ik dacht net aan iemand die waarschijnlijk wel Elaynes brief heel graag wil wegbrengen. Iemand die blij is Tar Valon eveneens achter zich te laten. Daar durf ik om te wedden.’

28

Een uitweg

Mart had alleen zijn broek aan en knabbelde nog een hapje weg na het ontbijt – wat ham, drie appels, brood en boter – toen zijn kamerdeur openging. Nynaeve, Egwene en Elayne kwamen achter elkaar de kamer in en glimlachten hem breed toe. Hij kwam overeind om een hemd te pakken, maar ging toen koppig weer zitten. Ze hadden op z’n minst kunnen kloppen. Hoe dan ook, het was leuk om hun gezichten te zien. In het begin, tenminste. ‘Wel, je ziet er echt beter uit,’ zei Egwene.

‘Alsof je een maand lang goed voedsel hebt gehad en lekker bent uitgerust,’ zei Elayne.

Nynaeve hield een hand tegen zijn voorhoofd. Hij kromp ineen voor hij besefte dat ze dat thuis minstens al vijf jaar lang had gedaan. Toen was ze nog gewoon de Wijsheid, dacht hij. Toen droeg ze die ring niet. Ze had het gemerkt en gaf hem een zuinig glimlachje. ‘Volgens mij ben je weer op de been. Heb je er nog niet genoeg van om opgesloten te zitten? Thuis kon je nooit langer dan twee dagen binnen zitten.’

Hij keek zuinig naar het klokhuis van de laatste appel en liet dat toen op het bord vallen. Hij wilde bijna het sap van zijn vingers gaan likken, maar ze stonden hem alledrie aan te kijken. Nog steeds glimlachend. Hij besefte dat hij probeerde te bedenken wie de knapste was, maar hij kon niet kiezen. Waren het andere meisjes geweest, dan zou hij hun allemaal gevraagd hebben om een hop of een klos te dansen. Toen ze nog thuis waren, had hij vaak genoeg gedanst met Egwene, en zelfs een keer met Nynaeve, maar dat leek lang geleden. ‘Eén leuk meisje betekent pret bij de dans. Twee leuke meisjes betekenen last onder je dak. Drie leuke meisjes betekenen: ren voor je leven.’ Hij schonk Nynaeve een nog zuiniger lachje dan zij deed. ‘Dat zei mijn pa altijd. Je bent ergens op uit, Nynaeve. Jullie grijnzen allemaal als de kat die een vink in een doornbosje heeft ontdekt, en ik denk dat ik de vink ben.’

De glimlachjes trilden en verdwenen. Hij zag hun handen en vroeg zich af waarom ze er allemaal uitzagen alsof ze de afwas hadden gedaan. De erfdochter van Andor had zeker nog nooit in haar leven één bord afgewassen, en hij kon zich evenmin Nynaeve aan de afwas voorstellen, hoewel hij wist dat ze in Emondsveld haar eigen huishouden deed. Ze droegen nu alledrie de ring met het Grote Serpent. Dat was nieuw. En niet bepaald een aangename verrassing. Licht, het moest toch eens gebeuren. Het zijn mijn zaken niet, en meer hoeft er niet over gezegd te worden. Mijn zaken niet. Helemaal niet.

Egwene schudde het hoofd, maar het leek net zo goed voor de twee anderen als voor hem bedoeld te zijn. ‘Ik heb jullie gezegd dat we het hem eerlijk moesten vragen. Als hij wil, is hij zo koppig als een muilezel en zo sluw als een kat. Dat ben je, Mart. Je weet het, dus kijk niet zo boos.’

Hij zette snel zijn grijns weer op.

‘Stil maar, Egwene,’ zei Nynaeve. ‘Mart, dat we jou iets willen vragen, betekent niet dat het ons niet kan schelen hoe je je voelt. We geven echt om je, en dat weet je, tenzij je een nog grotere schaapskop bent dan anders. Gaat het goed met je? Je ziet er verwonderlijk goed uit als ik bedenk hoe je eruitzag toen ik je de laatste keer zag. Het lijkt echt meer een maand dan twee dagen geleden.’

‘Ik ben klaar om tien span te rennen en aan het eind een hop te dansen.’ Zijn maag rommelde, een herinnering dat het nog lang geen middag was, maar hij sloeg er geen acht op en hoopte dat ze het niet hadden opgemerkt. Hij voelde zich inderdaad net alsof hij een maand lang gegeten en uitgerust had. En alsof hij gisteren had gegeten. ‘Wat voor gunst?’ vroeg hij achterdochtig. Van wat hij zich herinnerde, vroeg Nynaeve geen gunsten; Nynaeve vertelde mensen wat ze moesten doen en verwachtte dan dat het gedaan werd.

‘Ik wil dat je een brief voor mij wegbrengt,’ zei Elayne, voordat Nynaeve iets had kunnen zeggen. ‘Naar mijn moeder in Caemlin.’ Ze glimlachte en er verschenen kuiltjes in haar wangen. ‘Ik zou dat heel erg op prijs stellen, Mart.’ Het ochtendlicht door de ramen scheen lichtpuntjes in haar haren te toveren.

Ik vraag me af of ze van dansen houdt. Hij verjoeg die gedachte onmiddellijk. ‘Dat klinkt niet al te moeilijk, maar het is een lange reis. Wat zit er voor mij in?’ Afgaande op haar gezichtsuitdrukking dacht hij dat die kuiltjes slechts zelden hadden gefaald.

Ze richtte zich op, slank en trots. Hij kon bijna de troon achter haar zien staan. ‘Ben je een trouw onderdaan van Andor? Wens je de Leeuwentroon en de erfdochter te dienen?’

Mart grinnikte.

‘Ik heb je gezegd dat dat niet zou werken,’ zei Egwene. ‘Niet bij hem.’ Elaynes mondhoek stond sip. ‘Ik dacht dat ik het moest proberen. Bij de garde in Caemlin werkt het altijd. Je zei dat als ik maar glimlach te...’ Ze brak haar zin af en keek hem nadrukkelijk niet aan. Wat heb je gezegd, Egwene, dacht hij woedend. Dat ik me als een dwaas gedraag als een meisje glimlacht? Maar uiterlijk bleef hij kalm Het lukte hem zelfs zijn grijns vast te houden.

‘Ik wou dat een vraag genoeg was,’ zei Egwene, ‘maar uit jezelf wil je nooit iemand een plezier doen, hè Mart? Heb je ooit iets uit jezelf gedaan zonder omgepraat, gedwongen of uitgescholden te worden?’ Hij glimlachte slechts. ‘Ik wil met jullie allebei dansen, Egwene, maar ik ga geen boodschapjes voor je doen.’ Even dacht hij dat ze haar tong wilde uitsteken.

‘Zullen we ons eerste plan dan maar uitvoeren?’ vroeg Nynaeve op merkelijk kalm. De andere twee knikten en ze richtte haar aandacht op Mart. Voor het eerst sinds ze was binnengekomen, zag ze eruit al de Wijsheid van vroeger, met een blik die je ter plekke vastnagelde, ei haar vlecht klaar om als een zweep uit te halen. ‘Je bent zelfs nog onbeleefder dan ik dacht, Martrim Cauton. Ik was dat bijna vergeten, terwijl je zo lang ziek was en wij – Egwene, Elayne en ik – je verzorgden als een kindje in doeken. Desondanks zou ik denken dat je nog een beetje dankbaarheid in je had. Je had het altijd over de wereld zien, grote steden bezichtigen. Nou, dan is er geen betere plek dan Caemlin. Doe wat je wilt doen, toon je dankbaarheid en help ook nog iemand.’ Ze haalde een opgevouwen perkament uit haar mantel en legde het op tafel. Het was met een lelie in goudgele was verzegeld. ‘Meer dan dat kun je niet verlangen.’ Hij keek bedroefd naar het papier. Hij kon zich nog vaag herinneren dat hij eens met Rhand in Caemlin was geweest. Het was jammer dal hij hen moest teleurstellen, maar hij dacht dat dat het beste was. Als je de pret van de hop wenst, moet je eens de harpspeler betalen. Zo als Nynaeve zich nu gedroeg... Hoe langer hij het betalen uitstelde, hot erger het zou zijn. ‘Nynaeve, ik kan het niet.’

‘Wat bedoel je met “Ik kan het niet”? Ben je een man of een muis? Eet kans om de erfdochter van Andor een plezier te doen, waarschijnlijk koningin Morgase persoonlijk te ontmoeten, en jij kan het niet? Ik weet echt niet wat je nog meer zou willen. En glibber nu niet weg als bakvet in een braadpan, Martrim Cauton! Of ben je zo veranderd dat je déze dingen graag om je heen wilt zien?’ Ze wapperde haar linkerhand voor zijn gezicht en raakte met haar ring zowat zijn neus. ‘Alsjeblieft, Mart,’ zei Elayne, en Egwene staarde hem aan alsof er Trollokhoorns uit zijn hoofd groeiden.

Hij kromp in zijn stoel in elkaar. ‘Het is niet zo dat ik niet zou willen. Ik kan het niet! De Amyrlin heeft ervoor gezorgd dat ik niet van dit vervl... van dit eiland af kan. Als je dat kunt veranderen, draag ik jouw brief tussen mijn eigen tanden naar Caemlin, Elayne.’ De drie keken elkaar aan. Hij vroeg zich soms af of vrouwen elkaars gedachten konden lezen. Ze leken zeker zijn gedachten te kennen wanneer hij dat het minst wilde. Maar ditmaal hadden ze, wat ze ook zwijgend met elkaar hadden beslist, zijn gedachten niet gelezen. ‘Leg uit,’ zei Nynaeve kortaf. ‘Waarom wil de Amyrlin je hier houden?’

Hij haalde zijn schouders op, keek haar recht in de ogen en gaf haar zijn beste berouwvolle grijns. ‘Omdat ik ziek was. Omdat het zo lang heeft geduurd. Ze zei dat ze me niet zou laten gaan tot ze er zeker van was dat ik niet ergens zou verdwalen en doodgaan. Niet dat ik dat zou doen, natuurlijk. Doodgaan, bedoel ik.’

Nynaeve fronste, trok aan haar vlecht en nam opeens zijn hoofd tussen haar handen. Een ijskoude rilling trok door hem heen. Licht, de Kracht! Voor hij verder kon denken, had ze hem al losgelaten. ‘Wat...? Wat heb je met me gedaan, Nynaeve?’

‘Nog geen tiende van wat je waarschijnlijk verdient,’ zei ze. ‘Je bent zo gezond als een vis. Zwakker dan je oogt, maar wel gezond.’

‘Dat zei ik je toch,’ zei hij ongerust. Hij probeerde zijn grijns weer terug te krijgen. ‘Nynaeve, ze zag eruit zoals jij. De Amyrlin, bedoel ik. Slaagt erin boven je uit te steken, ook al is ze een voet kleiner, een echte haai...’ Hij zag haar wenkbrauwen omhoog klimmen en besloot dat hij maar beter niet verder kon gaan. Zolang ze maar niet aan de Hoorn van Valere dachten. Hij vroeg zich af of ze het wisten. ‘Nou ja, hoe dan ook, ik geloof dat ze me hier willen houden vanwege die dolk. Ik bedoel, tot ze precies uitgevogeld hebben hoe die dolk al die dingen kon doen. Je weet hoe Aes Sedai zijn.’ Hij lachte kleintjes. Ze keken hem alledrie slechts aan. Dat had ik beter niet kunnen zeggen. Drakenvuur.’ Zij willen zo graag Aes Sedai zijn. Bloedvuur, ik praat te veel. Ik wou dat Nynaeve ophield me zo aan te staren. Hou het kort. ‘De Amyrlin heeft ervoor gezorgd dat ik geen brug kan oversteken en bij geen enkel schip aan boord kan gaan zonder haar toestemming, zie je. Het is niet zo dat ik niet wil helpen. Ik kan het gewoon niet.’

‘Maar als we je uit Tar Valon weten te krijgen, wil je ons wel helpen?’ vroeg Nynaeve doordringend.

‘Haal me uit Tar Valon en ik draag Elayne zelf op mijn rug naar haar moeder.’

Ditmaal schoten Elaynes wenkbrauwen omhoog en Egwene schudde haar hoofd, vormde met haar lippen zijn naam en keek hem scherp aan. Vrouwen hadden soms geen gevoel voor humor. Nynaeve gebaarde de twee anderen haar naar het raam te volgen, waar ze hem de rug toekeerden en zo zacht praatten dat hij slechts wat gemompel kon opvangen. Hij dacht dat hij Egwene iets hoorde zeggen over dat ze er slechts één nodig hadden als ze bij elkaar bleven. Hij keek naar hen en vroeg zich af of ze echt dachten dat ze om de opdracht van de Amyrlin heen konden. Als ze dat kunnen, zal ik die rottige brief voor ze wegbrengen. Ik zal hem echt tussen mijn tanden dragen.

Gedachteloos pakte hij een klokhuis op en beet de ene kant eraf. Hij kauwde even en spuwde toen haastig een mondvol bittere pitten op het bord.

Toen ze naar de tafel terugliepen, gaf Egwene hem een dik opgevouwen papier. Hij keek hen achterdochtig aan alvorens het open te vouwen. Al lezend begon hij zonder het te beseffen in zichzelf te neuriën.

Wat drager dezes doet, is gedaan in mijn opdracht en onder mijn gezag. Gehoorzaam en zwijg, aldus mijn bevel.

Siuan Sanche

Hoedster van de Zegels

Vlam van Tar Valon

De Amyrlin Zetel

En onderaan gezegeld met de Vlam van Tar Valon in een kring van steenharde, witte was.

Hij besefte dat hij Een broekzak vol met goud neuriede en hield ermee op. ‘Is dit echt? Je hebt toch niet... Hoe ben je eraan gekomen?’

‘Ze heeft het niet vervalst, als je dat bedoelt,’ zei Elayne.

‘Gaat je niet aan hoe we eraan kwamen,’ zei Nynaeve. ‘Het is echt. Dat is alles waarover je je hoeft te bekommeren. Ik zou het niet overal laten zien, als ik jou was, want dan neemt de Amyrlin het je wel af, maar het zal je langs de wacht en op een schip brengen. Je zei dat je de brief zou meenemen als we dat konden regelen.’

‘Beschouw hem maar zo goed als zeker in Morgases handen.’ Hij wilde het papier lezen en herlezen, maar hij vouwde het op en legde het op Elaynes brief. ‘Jullie hebben niet toevallig hier wat muntjes bij? Wat zilver? Een paar gouden marken? Ik heb bijna genoeg voor mijn bootreis, maar ik hoor dat alles stroomafwaarts aardig duur begint te worden.’

Nynaeve schudde het hoofd. ‘Heb je geen geld? Je hebt zowat elke avond met Hurin zitten dobbelen, tot je te ziek werd om de stenen vast te houden. Waarom zou alles stroomafwaarts duurder zijn?’

‘We dobbelden om kopergeld, Nynaeve, en zelfs dat wilde hij na een tijdje niet meer. Het maakt niet uit. Ik red het wel. Luister je niet naar verhalen van mensen? Er is een burgeroorlog in Cairhien gaande, en ik hoor dat het in Tyr ook slecht gaat. Ik heb gehoord dat een kamer in een herberg in Aringil meer kost dan een goed paard bij ons thuis.’

‘We hadden het druk,’ zei ze scherp, bezorgde blikken met Egwene en Elayne wisselend. Het zette hem weer aan het denken. ‘Het maakt niet uit. Ik red het wel.’ Natuurlijk werd er in de herbergen bij de haven gespeeld. Een nachtje met de dobbelstenen zou hem ’s ochtends vroeg met een volle beurs aan boord van een schip brengen.

‘Lever die brief nou maar af bij koningin Morgase, Mart,’ zei Nynaeve. ‘En laat niemand weten dat je hem hebt.’

‘Ik bezorg hem. Dat had ik toch al gezegd? Iemand zou bijna denken dat ik mijn beloften niet nakom.’ De ogen van Egwene en Nynaeve herinnerden hem aan enkele niet nagekomen beloften, ik doe het. Bloed en... Ik doe het!’

Ze bleven nog een tijdje en praatten het meeste over thuis. Egwene en Elayne zaten op het bed en Nynaeve nam de leunstoel, terwijl hij op het krukje bleef zitten. Het gepraat over Emondsveld maakte heimwee bij hem los, en het leek Nynaeve en Egwene treurig te maken, alsof ze over iets spraken dat ze nooit meer zouden terugzien. Hij was er zeker van dat hun ogen glinsterden, maar als hij probeerde van onderwerp te veranderen, kwamen ze er toch weer op terug, praatten over de mensen die ze kenden, over de feesten van Beltije en Zonnedag, over het dansen na de oogst en de veldmalen bij het schapenscheren. Elayne vertelde hem over Caemlin, over wat hij bij het koninklijk paleis kon verwachten en wie hij moest aanspreken, en een beetje over de stad zelf. Soms gedroeg ze zich zo dat hij bijna de kroon op haar hoofd kon zien. Elke man die zich met deze vrouw zou inlaten, was een dwaas. Toen ze opstonden om te vertrekken, speet het hem. Hij stond op en voelde zich plotseling onhandig. ‘Hoor eens, jullie hebben me hiermee een gunst bewezen.’ Hij raakte het perkament van de Amyrlin op de tafel aan. ‘Een grote gunst. Ik weet dat jullie alledrie Aes Sedai zullen worden – hier haperde hij even – en dat jij op een dag koningin zult zijn, Elayne, maar als jullie ooit hulp nodig hebben, als er ooit iets is wat ik kan doen, dan zal ik komen. Je kunt erop rekenen. Heb ik iets geks gezegd?’

Elayne hield een hand voor haar mond en Egwene bedwong openlijk een lach. ‘Nee, Mart,’ zei Nynaeve gladjes, met trillende lippen. ‘Gewoon iets wat ik bij mannen heb opgemerkt.’

‘Je moet een vrouw zijn om dat te begrijpen,’ zei Elayne. ‘Reis goed en reis veilig, Mart,’ zei Egwene. ‘En onthoud dit: als een vrouw een held nodig heeft, dan heeft ze hem vandaag nodig, niet morgen.’ Ze kon haar lachen niet bedwingen.

Hij staarde naar de deur die zich achter hen sloot. Vrouwen, besloot hij minstens voor de honderdste keer, waren vreemde wezens. Toen viel zijn oog op Elaynes brief en het opgevouwen papier erbovenop. Het gezegende perkament van de Amyrlin, onbegrepen, maar even welkom als een warm vuur in de winter. Hij deed een vreugdedansje midden op het bloementapijt. Caemlin zien en een koningin ontmoeten. Je eigen woorden zullen me van je bevrijden, Amyrlin. En me uit de buurt van Selene houden.

‘Jullie krijgen me nooit te pakken,’ lachte hij en bedoelde beide vrouwen. ‘Jullie krijgen Mart Cauton nooit te pakken!’

29

De val staat open

De draaispithond lag lekker in een hoekje. Nynaeve wierp hem een woeste blik toe en veegde het zweet van haar voorhoofd. Ze kromde haar rug en deed het werk dat hij had moeten doen. Ik acht ze er best toe in staat mij in zijn draaikooi te stoppen in plaats van me aan dit Lichtvervloekte spit te laten draaien! Aes Sedai! Laat ze allemaal branden! Het gaf aan hoe geërgerd ze was, dat ze zulke taal gebruikte. Nog erger: dat ze niet eens wist dat ze het deed. Ze dacht dat het vuur in de grote, grijsstenen haard haar amper heter zou maken als ze er middenin kroop. Ze wist zeker dat de gestreepte hond haar zat uit te lachen.

Elayne schuimde met een lange houten lepel het vet uit de druipschaal onder het gebraad, terwijl Egwene het vlees met eenzelfde soort lepel bedroop. Om hen heen was de grote keuken bezig met het gewone middagwerk. Zelfs de Novices waren zo gewend geraakt Aanvaarden in de keuken te zien werken, dat ze nauwelijks meer naar de drie vrouwen keken. Niet dat de koks de Novices de kans gaven om tijd te verspillen aan rondgapen. Werk vormde het karakter, zeiden de Aes Sedai, en de kokkinnen zagen erop toe dat de Novices een sterk karakter vormden. En de drie Aanvaarden ook.

Laras, de Meesteres van de Keukens – feitelijk was ze hoofdkokkin, maar die aanspreektitel werd al zo lang en door zovelen gebruikt, dat het net zo goed haar titel had kunnen zijn – kwam naar hen toe om het gebraad te bekijken. En de vrouwen die het zwetend verzorgden. Ze was zeker zeer fors gebouwd, met een hele rij onderkinnen en een kraakhelder schort, waarmee drie Novices zich met gemak hadden kunnen kleden. Ze droeg haar eigen pollepel als een scepter. Die lepel was niet om te roeren. Die was om ondergeschikten te leiden en om iedereen een tik te verkopen die volgens haar niet snel genoeg karakter vormde. Ze bestudeerde het gebraad, snoof geringschattend en wendde zich met dezelfde gefronste blik naar de drie Aanvaarden. Nynaeve beantwoordde Laras’ blik kalm en bleef aan het spit draaien. Het gezicht van de omvangrijke vrouw veranderde nooit. Nynaeve had het geprobeerd met een glimlach, maar het had Laras’ gezicht geen andere uitdrukking gegeven. Ophouden met werk voor een beleefd gesprek was een ernstige fout gebleken. Het was heel erg om gekoeioneerd te worden door de Aes Sedai. Al ergerde het haar mateloos, ze moest ermee leren leven als ze wilde leren hoe ze haar vermogen kon gebruiken. Niet dat ze het leuk vond wat ze kon doen. Het was één ding om te weten dat de Aes Sedai ondanks hun geleiden geen Duistervrienden waren, maar het was iets heel anders om te weten dat ze zelf kon geleiden. Maar ze moest de lessen krijgen om het Moiraine betaald te zetten. Ze haatte haar voor wat ze Egwene en de andere Emondsvelders had aangedaan, dat zij hun leven verstoord en hen gemanipuleerd had voor doeleinden van de Aes Sedai. Die haat was bijna het enige dat haar gaande hield. Maar om door Laras behandeld te worden als een lui, niet al te snugger kind, om onder dwang te buigen en te kruipen voor deze vrouw, die ze thuis met een paar welgekozen woorden op haar plaats had kunnen zetten... Die gedachte deed haar bijna net zo erg tandenknarsen als wanneer ze aan Moiraine dacht. Misschien als ik gewoon niet naar haar kijk... Nee! Ik mag branden voordat ik mijn ogen neersla voor die... koe! Laras snoof luider en schommelde weg over de pas gedweilde grijze tegels. Elayne stond nog steeds voorovergebogen met de lepel bij de druipschaal en keek haar met een moordzuchtige blik na. ‘Als die vrouw mij nog één keer slaat, laat ik haar door Garet Brin in de ijzers slaan en...’

‘Stil,’ fluisterde Egwene. Ze bleef het gebraad bedruipen en keek Elayne niet aan. ‘Ze heeft oren als een...’

Laras draaide zich om alsof ze het inderdaad gehoord had. Ze keek nog dreigender en sperde haar mond wijd open. Voor ze echter iets kon zeggen, kwam de Amyrlin Zetel als een wervelwind de keuken binnen. Zelfs de gestreepte stola om haar schouders leek te wapperen. Voor één keertje was Leane nergens te zien. Eindelijk, dacht Nynaeve grimmig. Dat werd tijd! Maar de Amyrlin keek haar kant niet uit. De Amyrlin sprak geen woord, tegen niemand. Ze veegde met haar hand over een botwit geschuurd tafelblad en keek vervolgens vies naar haar vingers, alsof ze vuil zag. Laras stond onmiddellijk naast haar, een en al glimlach, maar de vlakke blik van de Amyrlin deed het lachje in het niets verdwijnen. De Amyrlin beende de keuken rond. Ze staarde naar de vrouwen die haverkoek sneden. Ze tuurde nijdig naar de vrouwen die de groenten schoonmaakten. Ze gluurde minachtend in de soepketels en vervolgens naar de vrouwen die ervoor zorgden en helemaal opgingen in een nauwgezette beschouwing van de soep. Haar frons joeg de meisjes op die borden en schalen naar de eetzaal droegen. Haar dreigende blik liet de Novices rondspringen als muizen die een kat ontdekken. Toen ze halverwege de keuken was, werkte iedere vrouw twee keer zo hard. Tegen de tijd dat ze haar rondgang had voltooid, was Laras de enige die nog verholen naar haar durfde te kijken. De Amyrlin bleef met haar vuisten op de heupen bij het braadspit staan en keek naar Laras. Ze keek alleen maar, uitdrukkingsloos, haar blauwe ogen koud en hard. De grotere vrouw slikte en haar onderkinnen schudden toen ze haar schort gladstreek. De Amyrlin knipperde niet eens met haar ogen. Laras keek naar de vloer en verplaatste haar gewicht van de ene naar de andere voet. ‘Als de Moeder mij wil verontschuldigen,’ zei ze zwakjes. Ze maakte iets wat voor een reverence moest doorgaan en stoof er toen vandoor. Ze was zo volkomen in de war dat ze zich bij de soepketels voegde en met haar eigen pollepel begon te roeren. Nynaeve glimlachte en boog haar hoofd om het te verbergen. Egwene en Elayne bleven aan het werk, maar keken even verstolen naar de Amyrlin, die op nog geen twee pas afstand met de rug naar hen toe stond.

Vanaf de plaats waar ze stond, liet de Amyrlin haar blik door de hele keuken zwerven. ‘Als ze zo makkelijk bang te maken zijn,’ mompelde ze zachtjes, ‘dan hebben ze het een veel te lange tijd veel te gemakkelijk gehad.’

Ja, makkelijk bang gemaakt, dacht Nynaeve. Een slappe smoes voor vrouwen. Ze beeft hen alleen maar aangekeken! De Amyrlin keek om en ving even haar blik op. Nynaeve besefte opeens dat ze het spit wel twee keer zo snel liet ronddraaien. Ze maakte zich wijs dat ze moest doen alsof ze even bang was als de anderen.

De ogen van de Amyrlin richtten zich op Elayne en plotseling begon ze te spreken, bijna luid genoeg om de koperen potten en pannen aan de muur te laten rinkelen. ‘Er zijn woorden die ik in de mond van een jonge vrouw niet toesta, Elayne van Huis Trakand. Als je ze binnenlaat, zorg ik ervoor dat ze eruit geschrobd worden!’ Iedereen in de keuken schrok op.

Elayne keek verward en er gleed een verontwaardigde trek over Egwenes gezicht. Nynaeve schudde het hoofd met kleine, heftige gebaren. Nee, meisje! Hou je stil! Zie je niet wat ze doet? Maar Egwene deed haar mond open, eerbiedig maar beslist. ‘Moeder, ze heeft geen...’

‘Zwijg!’ De donderende stem van de Amyrlin verspreidde een nieuwe golf van schrik. ‘Laras! Kun je iets bedenken om twee meisjes te leren wanneer ze mogen praten en hoe ze moeten praten, Méésteres van de Keukens? Lukt je dat?’

Laras kwam sneller aanschommelen dan Nynaeve haar ooit had zien doen. Ze schoot op Elayne en Egwene af, pakte elk bij een oor en herhaalde onderwijl: ‘Ja, Moeder. Onmiddellijk, Moeder. Zoals u beveelt, Moeder.’ Ze joeg de twee jonge vrouwen de keuken uit alsof ze blij was onder de ogen van de Amyrlin uit te komen. De Amyrlin stond nu dicht genoeg bij Nynaeve om haar aan te raken, maar ze bleef de hele keuken doorkijken. Een jonge kokkin draaide zich om met een kom in haar handen en haar blik ontmoette die van de Amyrlin. Met een verschrikte kreet schoof ze uit het gezicht. ‘Het was niet mijn bedoeling om Egwene aan te pakken.’ De lippen van de Amyrlin bewogen nauwelijks. Het leek alsof ze in zichzelf stond te mopperen, en door haar gezichtsuitdrukking wilde niemand in de keuken horen wat ze zei. Nynaeve kon de woorden maar net verstaan. ‘Maar misschien leert het haar om na te denken voor ze iets zegt.’ Nynaeve draaide aan het spit en hield haar hoofd gebogen. Ook zij probeerde eruit te zien alsof ze in zichzelf stond te mopperen, voor het geval er iemand mocht kijken, ik dacht dat u ons goed in het oog zou houden, Moeder, zodat we u konden vertellen wat we vonden.’

‘.Als ik elke dag naar je was komen kijken, dochter, zouden er een paar achterdochtig kunnen worden.’ De Amyrlin hield de keuken nauwgezet in het oog. De meeste vrouwen deden alles om te vermijden haar kant op te kijken, bang als ze waren om zich haar ongenade op de hals te halen, ik was van plan om je na het middagmaal naar mijn studeerkamer te laten brengen. Ik heb Leane laten geloven dat het was om je de mantel uit te vegen, omdat je nog geen bepaalde studie hebt gekozen. Maar er is nieuws dat niet kan wachten. Sheriam heeft nog een grijzel gevonden. Een vrouw. Zo dood als een vis van vorige week, zonder een enkel schrammetje. Ze was neergelegd alsof ze uitrustte, op Sheriams bed. Niet erg plezierig voor Sheriam.’ Nynaeve verstijfde en het spit was even stil voor ze weer begon te draaien. ‘Sheriam had de kans om Verins lijsten in te zien, die ze Egwene gaf. Dat geldt ook voor Elaida. Ik beschuldig niemand, maar ze hadden de kans. En Egwene zei dat ook Alanna zich... merkwaardig gedroeg.’

‘Zei ze dat? Alanna komt uit Arafel. Ze houden er daar vreemde denkbeelden over eer en schuld op na.’ De Amyrlin zette het schouderophalend uit haar gedachten, maar voegde eraan toe: ‘Dan zal ik een oogje op haar moeten houden. Heb je al iets bruikbaars ontdekt, dochter?’ iets,’ mompelde Nynaeve grimmig. En als ze eens een oogje op Sheriam hield? Misschien vond ze die grijzel niet zomaar. Wat dat betreft kon ze Elaida ook wel in de gaten houden. Dus Alanna heeft echt... ‘Ik begrijp niet waarom u Else Grinwel vertrouwt, maar uw boodschap heeft wel geholpen.’

In korte, snelle zinnen vertelde Nynaeve wat ze in de voorraadkamer onder de librije hadden gevonden, waarbij ze net deed of alleen zij en Egwene waren gegaan. Ze voegde er het resultaat dat ze bereikt hadden aan toe. Ze noemde Egwenes droom over Tel’aran’rhiod niet – of wat het ook geweest was, Egwene had volgehouden dat het echt was geweest. Ook zei ze niets over de ter’angreaal die Verin aan Egwene gegeven had. Ze kon zichzelf er niet toe brengen de vrouw die de stola met de zeven strepen droeg, volkomen te vertrouwen – geen enkele vrouw met stola, trouwens – en het leek haar beter een paar zaken achter te houden.

Toen ze klaar was, bleef de Amyrlin zo lang stil dat Nynaeve meende dat de vrouw niets had gehoord. Ze stond op het punt alles wat luider te herhalen, toen de Amyrlin ten slotte sprak. Nog steeds bewogen haar lippen nauwelijks.

‘Ik heb geen boodschap gestuurd, dochter. De zaken die Liandrin en de anderen hebben achtergelaten, werden nauwkeurig onderzocht en zijn verbrand toen er niets werd gevonden. Niemand zou dingen willen gebruiken die de Zwarte Ajah heeft gehad. En wat Else Grinwel betreft... ik herinner me dat meisje. Ze had kunnen leren, als ze zich ertoe had gezet, maar ze wilde alleen maar glimlachjes rondstrooien naar de mannen op het oefenveld van de zwaardhanden. Else Grinwel is tien dagen geleden op een handelsschip gezet en naar haar moeder teruggezonden.’

Nynaeve trachtte het brok in haar keel weg te slikken. De woorden van de Amyrlin deden haar denken aan bullebakken die kleine kinderen pestten. Bullebakken hadden altijd zo’n minachting voor jonge mensen, wisten altijd zo zeker dat de jeugd te stom was om te beseffen wat er gebeurde, dat ze zich maar weinig moeite getroostten om hun valstrikken te verbergen. Dat de Zwarte Ajah haar zo minachtte, deed haar bloed koken. Dat zij deze val konden zetten, deed haar maag in ijs veranderen. Licht, als Else was weggestuurd... Licht, iedereen met wie ik praat, kan Liandrin zijn, of een van de anderen. Licht! Het spit was gestopt. Haastig begon ze er weer aan te draaien, maar het scheen niemand te zijn opgevallen. Ze deden allemaal nog steeds hun best niet naar de Amyrlin te kijken.

‘En wat denk je te doen aan deze... zo overduidelijke val?’ zei de Amyrlin zacht. Ze stond nog steeds met haar rug half naar Nynaeve gekeerd de keuken in te kijken. ‘Ben je van plan ook in deze val te trappen?’ Nynaeves gezicht werd rood. ‘Ik weet dat dit een val is, Moeder. En de beste manier om de strikker te pakken is de val te laten dichtklappen en te wachten tot hij – of zij – komt opdagen.’ Het klonk zwakker dan toen ze het tegen Elayne en Egwene gezegd had, zeker na wat de Amyrlin haar zojuist verteld had, maar ze geloofde er nog steeds in.

‘Misschien, dochter. Misschien is dit de manier om ze te vinden. Als ze niet komen en je stevig in hun net vangen.’ Ze slaakte een vermoeide zucht, ik zal goud in je kamer laten leggen voor je reis. En ik zal het gerucht laten verspreiden dat ik jullie naar een boerderij gestuurd heb om kool te snijden. Gaat Elayne mee?’

Nynaeve vergat alles, staarde naar de Amyrlin en keek toen haastig weer naar haar handen. De knokkels op het draaispit waren wit. ‘O, intrigerende, oude... Waarom die voorwendsels als u het wist? Uw sluwe plannetjes vonden we net zo benauwd als die van de Zwarte Ajah. Waarom?’ Het gezicht van de Amyrlin was genoeg verstrakt om haar te dwingen beleefder te praten. ‘Als ik dat mag vragen, Moeder.’ De Amyrlin snoof. ‘Het zal al moeilijk genoeg zijn om Morgase, of ze wil of niet, weer in het gareel te krijgen zonder dat ze meent dat ik haar dochter in een lek bootje de zee op heb gestuurd. Op deze manier kan ik haar recht in het gezicht zeggen dat ik haar niet heb weggestuurd. Dat zal het voor Elayne wel moeilijker maken als ze later voor haar moeder staat, maar nu heb ik drie jachthonden, geen twee. Ik heb je gezegd dat ik er een honderdtal zou willen hebben als ik kon.’ Ze schikte haar stola goed. ‘Dit heeft lang genoeg geduurd. Als ik zo dichtbij blijf staan, zullen ze het opmerken. Heb je me nog iets te vertellen? Ofte vragen? Snel dan, dochter.’

‘Wat is Callandor, Moeder?’ vroeg Nynaeve.

Deze keer was het de Amyrlin die zichzelf vergat. Ze draaide zich half naar Nynaeve om voor ze zich met geweld beheerste. ‘Het mag hun niet worden toegestaan er de hand op te leggen.’ Haar gefluister was nauwelijks hoorbaar, alsof het alleen voor haar eigen oren bedoeld was. ‘Het is niet mogelijk dat ze het kunnen pakken, maar...’ Ze haalde diep adem en vormde de klanken van haar gefluisterde woorden zo precies dat Nynaeve ze nog net kon verstaan, maar iemand op twee pas afstand niet meer. ‘Slechts een handvol vrouwen in de Toren weet wat Callandor is, en misschien evenveel daarbuiten. De hoogheren van Tyr weten het, maar ze spreken er nimmer over, behalve na de verheffing van een Heer van het Land tot hoogheer. Het Onberoerbare Zwaard is een sa’angreaal, meisje. Er zijn er slechts twee gemaakt die machtiger waren. Dank het Licht dat die nooit werden gebruikt. Met Callandor in je handen, dochter, zou je met één slag een stad kunnen slechten. Als jullie zouden sterven om dit zwaard uit handen van de Zwarte Ajah te houden – jij, Egwene en Elayne, jullie drieën – zouden jullie de hele wereld een dienst bewijzen, en ondanks die prijs zou het nog goedkoop zijn.’

‘Hoe kunnen zij het pakken?’ vroeg Nynaeve. ‘Ik dacht dat alleen de Herrezen Draak Callandor kon aanraken.’

De Amyrlin gaf haar een zijdelingse blik die scherp genoeg was om het gebraad in repen te snijden. ‘Misschien zitten ze achter iets anders aan,’ zei ze een moment later. ‘Ze hebben hier ter’angrealen gestolen. De Steen van Tyr heeft bijna evenveel ter’angrealen als de Toren.’

‘Ik dacht dat de hoogheren alles haatten wat met de Ene Kracht te maken heeft,’ fluisterde Nynaeve ongelovig.

‘O, ze haten het zeker, kind. Haten het en vrezen het. Als zij een Tyreens meisje vinden dat kan geleiden, gooien ze haar op een schip naar Tar Valon voor de dag om is. Ze krijgt amper de tijd haar vader en moeder vaarwel te zeggen.’ Het gemompel van de Amyrlin klonk verbitterd door de wrede herinnering. ‘Toch bezitten zij midden in hun geliefde Steen een van de machtigste brandpunten van de Kracht die de wereld ooit heeft gezien. Ik ben ervan overtuigd dat ze daarom in de loop der jaren zoveel ter’angrealen verzameld hebben. Ja, en alles wat iets met de Kracht te maken heeft, alsof ze daarmee de aanwezigheid kunnen verdoezelen van dat ene voorwerp waar ze niet vanaf kunnen komen. Het voorwerp dat hen herinnert aan hun eigen doem, elke keer dat ze het Hart van de Steen betreden. Hun vesting, die vergeefs door honderden legers is bestormd, zal vallen als teken dat de Draak is Herrezen. Niet eens het enige teken, maar een van de tekenen. Wat moet dat hun trotse hart pijn doen. Hun val zal niet eens het ene grote teken zijn dat de wereld gaat veranderen. Ze kunnen het zelfs niet negeren door niet in het Hart te komen, want dat is de plaats waar de Heren van het Land verheven worden tot hoogheren. Tevens vieren zij daar vier keer per jaar, wat zij noemen, de Rite van het Waken, waarbij ze beweren dat ze de hele wereld tegen de Draak beschermen door Callandor te bewaren. Het moet aan hun ziel knagen als een buik vol levende zilvertanden, en dat is hun verdiende loon.’ Ze rechtte haar schouders, alsof ze besefte dat ze ongewild te veel had gezegd, is dat alles, dochter?’

‘Ja, Moeder,’ zei Nynaeve. Licht, het draait altijd weer op Rhand uit, nietwaar? Altijd weer op de Herrezen Draak. Ze had er nog steeds moeite mee om op die manier aan hem te denken. ‘Dat is alles.’ Opnieuw verschoof de Amyrlin haar stola en keek fronsend naar het drukke gedoe in de keuken, ik moet dit rechtzetten. Ik moest je onverwijld spreken, maar Laras is een goede vrouw en ze bestiert de keukens en provisiekamers goed.’

Nynaeve snoof en zei tegen haar handen aan het spit: ‘Laras is een verzuurd stuk spek en veel te handig met die lepel van haar.’ Ze dacht dat ze het in zichzelf gemompeld had, maar ze hoorde de Amyrlin droog grinniken.

‘Jij hebt écht mensenkennis, dochter. Je zult in jouw dorp vast een heel goede Wijsheid zijn geweest. Uitgerekend Laras is naar Sheriam toegestapt om te vragen hoe lang jullie drieën de smerigste en zwaarste klusjes nog moesten doen en of jullie geen lichter werk konden krijgen. Ze zei dat de Amyrlin nog zoveel mocht opdragen, maar dat zij niet meedeed om iemand, wie dan ook, te breken, of het nu haar gezondheid was of haar geest. Een goede mensenkennis, kind.’ Toen kwam Laras terug door de keukendeur, maar ze aarzelde haar eigen domein te betreden. De Amyrlin kwam haar tegemoet en een glimlach kwam in de plaats van haar dreigende blikken. ‘Het ziet er volgens mij allemaal goed uit, Laras.’ De Amyrlin sprak luid genoeg om in de hele keuken gehoord te worden. ‘Ik zie niets dat niet in orde is. Alles is zoals het zou moeten zijn. Je verdient veel lof. Ik denk dat ik Meesteres van de Keukens tot een formele titel zal maken.’

Het gezicht van de forse vrouw stond eerst verontrust, daarna geschokt en begon toen van plezier te stralen. Tegen de tijd dat de Amyrlin de keuken uitzeilde, glimlachte Laras van oor tot oor. Maar haar frons kwam terug toen haar ogen van de Amyrlin naar haar werksters gleden. De keuken scheen weer in beweging te springen. Laras’ grimmige blik hechtte zich aan Nynaeve.

Nynaeve draaide weer aan het spit en probeerde naar de grote vrouw te glimlachen. Laras’ frons werd dieper en ze begon met haar pollepel tegen haar dij te slaan, waarbij ze kennelijk vergat dat de lepel ditmaal was gebruikt voor het doel waarvoor lepels dienen. Er kwamen soepvlekken op haar witte schort.

Ik blijf glimlachen, al zal ik eraan doodgaan, maar ze moest haar tanden op elkaar klemmen om het te volbrengen.

Egwene en Elayne verschenen met vertrokken gezichten en wreven hun mond af met een mouw. Na een blik van Laras stoven ze naar het spit en hervatten hun taak.

‘Zeep,’ gromde Elayne met vette walging, ‘smaakt vreselijk.’ Egwene rilde terwijl ze het braadvet uit de schaal over het gebraad goot. ‘Nynaeve, als je me gaat vertellen dat de Amyrlin vertelde dat we hier moeten blijven, ga ik gillen. Misschien loop ik dan echt weg.’

‘We vertrekken na het afwassen,’ zei ze, ‘zo snel we onze spullen uit onze kamers kunnen halen.’ Ze wenste dat ze het verlangen dat plotseling in hun ogen te zien was, kon delen. Het Licht geve dat we niet in een val lopen waar we niet uit kunnen komen. Het Licht geve dat.

30

De eerste worp

Na het vertrek van Nynaeve en de anderen bleef Mart bijna de hele dag in zijn kamer, op een enkel kort uitstapje na. Hij maakte plannen. En hij at. Hij at bijna alles op wat de dienstmeisjes brachten, en vroeg om meer. Ze waren maar al te blij hem ter wille te zijn. Hij vroeg om brood en kaas en fruit, verstopte rimpelige winterappels en peren, stukken kaas en brood in zijn kleerkast en liet de lege borden weer meenemen. In de middag moest hij het bezoek van een Aes Sedai verdragen; hij dacht dat ze Anaiya heette. Ze legde haar handen op zijn hoofd en joeg koude rillingen door hem heen. Het was de Ene Kracht, besloot hij, het kwam niet doordat een Aes Sedai hem aanraakte. Ze was een gewone vrouw, ondanks haar gladde wangen en de plechtige ernst van een Aes Sedai.

‘Je lijkt me veel beter,’ zei ze glimlachend. Haar glimlach deed hem denken aan zijn moeder. ‘Zelfs hongeriger dan ik verwachtte, hoor ik, maar veel beter. Ze hebben me verteld dat je de provisiekamers probeert leeg te eten. Je mag er zeker van zijn dat je al het voedsel krijgt dat je nodig hebt. Je hoeft niet bang te zijn dat we je een maaltijd onthouden voordat je helemaal beter bent.’

Hij gebruikte de grijns die hij bij zijn moeder toepaste, vooral als hij haar iets wilde laten geloven. ‘Dat weet ik. En ik voel me inderdaad beter. Ik dacht dat ik vanmiddag de stad maar eens moest bekijken. Als u geen bezwaren hebt, natuurlijk. Misschien vanavond een herberg opzoeken. Er is niets zo goed als een praatje in de kroeg om je beter te voelen.’

Hij dacht dat haar lippen krulden op het randje van een bredere glimlach. ‘Niemand zal proberen je tegen te houden, Mart. Maar probeer de stad niet te verlaten. Het zal de wachten maar storen en je niets anders opleveren dan dat je onder geleide naar de Toren wordt teruggebracht.’

‘Dat zal ik zeker niet doen, Aes Sedai. De Amyrlin Zetel zei dat ik binnen enkele dagen zou verhongeren als ik zou vertrekken.’ Ze knikte alsof ze geen woord geloofde van wat hij zei. ‘Natuurlijk.’ Toen ze zich omkeerde, zag ze de vechtstok die hij van het oefenveld had meegenomen. ‘Je hoeft jezelf niet tegen ons te beschermen, Mart. Hier ben je even veilig als waar dan ook. Waarschijnlijk veiliger.’

‘Dat weet ik, Aes Sedai.’ Na haar vertrek staarde hij nadenkend naar de deur en vroeg zich af of het hem was gelukt haar te overtuigen. Het was al meer avond dan middag toen hij zijn kamer verliet en naar hij hoopte voor de laatste keer. De lucht kleurde purper en de ondergaande zon beschilderde de wolken in het westen met rode tinten. Hij trok zijn mantel aan, hing de grote leren tas die hij bij een eerdere speurtocht had gevonden en die nu uitpuilde van de gespaarde etenswaren, over zijn schouder en keek in de spiegel. Eén blik vertelde hem dat zijn bedoeling er duimendik bovenop lag. Hij bond de andere kleren in een dekenrol en gooide die ook over zijn schouder. De vechtstok diende als wandelstok. Hij Het niets achter. In de zakken van zijn wambuis zaten al zijn kleinere bezittingen en in zijn beurs had hij het belangrijkste: het papier van de Amyrlin Zetel, Elaynes brief en zijn dobbelstenen.

Toen hij in de Toren zijn weg naar buiten zocht, kwam hij Aes Sedai tegen. Sommigen merkten hem op en hoewel de meesten van hen een wenkbrauw optrokken, sprak niemand hem aan. Anaiya was er een van. Ze keek geamuseerd, glimlachte en schudde droevig het hoofd. Hij haalde zijn schouders voor haar op met de meest schuldbewuste glimlach die hij kon opbrengen en ze liep zwijgend en hoofdschuddend door. De wachten bij de Torenpoorten wierpen hem alleen een blik toe. Pas toen hij het grote plein was overgestoken en in de straten van de stad kon wegduiken, voelde hij eindelijk opluchting door zich heen stromen. En triomf. Als je niet kunt verbergen wat je gaat doen, doe het dan zo dat iedereen denkt dat je een dwaas bent. Dan wachten ze af hoe je op je gezicht valt. Die Aes Sedai zullen op de wachters rekenen om me terug te brengen. Als ik morgenochtend nog niet terug ben, gaan ze zoeken. In het begin niet al te gehaast, omdat ze denken dat ik me ergens in de stad verstopt heb. Tegen de tijd dat ze beseffen dat dat niet zo is, zal dit konijn ver voorliggen op de honden en een flink eind de rivier af zijn.

Zo opgewekt als hij zich in jaren niet meer gevoeld had, begon hij We zijn de grens weer over te neuriën, en begaf zich naar de haven waar de schepen afzeilden naar Tyr en daarbij vele dorpen aan de Erinin aandeden. Hij zou natuurlijk niet zo ver gaan. Voor het laatste stuk van de reis naar Caemlin zou hij halverwege, in Aringil, aan land gaan. Ik zal jouw bloedbrief afleveren. Dat lef van baar! Denken dat ik alleen maar zeg dat ik bet doe. Ik ga dat rottige ding afleveren, al kost het me m’n leven.

De avondschemer viel over Tar Valon, maar er was nog steeds genoeg licht om de luister te laten uitkomen van de fantastische gebouwen en de vreemde torens, onderling verbonden door hoge bruggen, die een diepte van ruim honderd pas overspanden. Mensen in zoveel verschillende kledingstijlen bevolkten de straten, dat hij dacht dat elk land vertegenwoordigd moest zijn. Langs de hoofdstraten gebruikten lamplichters hun ladders om de lantaarns op de hoge palen aan te steken. Maar in het deel van Tar Valon dat hij zocht, straalde het enige licht uit de vensters.

De Ogier hadden de grote gebouwen en torens van Tar Valon gebouwd, maar andere, nieuwere wijken waren door mensenhanden opgetrokken. In sommige gevallen betekende ‘nieuwere’ tweeduizend jaar oud. Bij de Zuidhaven hadden mensenhanden getracht om de solide Ogier-bouwstijl te evenaren of gewoon na te maken. Herbergen, waar zeelieden hun drankgelagen hielden, hadden evenveel siersteen als een paleis. Levensmiddelenwinkels en koopmanshuizen waren versierd met standbeelden in nissen en op dakkoepeltjes, met weelderig bewerkte kroonlijsten en bewerkelijk gesneden friezen. Ook hier verbonden bruggen huizen aan de straat, maar die had kasseien, geen grote plavuizen. Veel bruggen waren van hout en niet van steen, en verbonden de eerste, hoogstens de derde verdieping van huizen. De donkere straten bruisten van evenveel leven als de andere straten van Tar Valon. Kooplieden van schepen, handelaren die de scheepsvracht opkochten, reizigers over de Erinin, werkers op het water, zij allen vulden de herbergen en gelagkamers, evenals de lieden die op een eerlijke of duistere wijze op hun geld aasden. Rauwe muziek van hanou’s en fluiten, harpen en hamerhakkeborden weergalmde in de straten. In de eerste herberg die Mart betrad, waren drie dobbelspelen gaande. Bij de muur zaten mannen in kringen neergehurkt die elkaar hun winsten of verliezen toe schreeuwden.

Hij had niet meer dan een uurtje willen spelen voor hij een schip ging zoeken. Net lang genoeg om een paar munten aan zijn beurs toe te voegen. Maar hij won. Hij was al heel lang gewend meer te winnen dan te verliezen en er waren spelletjes met Hurin geweest of in Shienar waarin hij wel zes of acht winnende worpen achter elkaar gooide. Vanavond won elke worp.

Hij zag de blikken van zijn medespelers en was blij dat hij zijn eigen stenen in zijn buidel had gelaten. Door al die blikken besloot hij om naar elders te vertrekken. Tot zijn verrassing zag hij bijna dertig zilvermarken in zijn buidel zitten; hij had ze niet van één man gewonnen, maar van de hele groep, die hem dan ook met genoegen zag vertrekken.

Op één na. Een donkere zeeman met krulhaar – van het Zeevolk volgens iemand, al vroeg Mart zich af wat een zeeman van de Atha’an Miere hier zo ver van de zee deed – volgde hem de donkere straat op en maakte ruzie, omdat hij de kans wilde krijgen zijn verliezen goed te maken. Mart wilde naar de kaden – dertig zilvermarken was genoeg – maar de zeeman bleef aandringen, en hij had slechts de helft van zijn uur gebruikt, dus gaf hij toe en samen stapten ze de volgende herberg in.

Hij won weer; het leek wel alsof een koorts hem in de greep had. Hij won elke worp. Hij trok van taveerne tot herberg tot kroeg, maar bleef nooit lang genoeg om iemand met zijn winst kwaad te maken. En voortdurend won hij elke worp. Hij zette bij een wisselaar zijn zilver om in goud. Hij speelde kroon, en vijfjes en meisjesleed. Hij speelde met vijf stenen, met vier, drie en zelfs met slechts twee. Hij deed mee aan spelletjes die hij niet eens kende voor hij neerhurkte of aan tafel ging zitten. En hij won. Ergens in de nacht wankelde de donkere zeeman – hij had gezegd dat hij Raab heette – uitgeput maar met een volle beurs weg; hij had besloten op Mart te wedden. Mart bezocht weer een geldwisselaar, of misschien wel twee. De koorts leek zijn gedachten net zo te benevelen als zijn herinneringen aan het verleden. Hij trok weer naar een volgend spel. En bleef winnen.

Veel later, hoeveel wist hij absoluut niet, bevond hij zich in een herberg vol tobaksrook, Het Tremalkse Oorlam, meende hij. Hij zat strak naar vijf stenen te staren, elk met een diep ingekerfde kroon. De meeste klanten leken alleen maar belangstelling te hebben voor de drank, maar het gekletter van de dobbelstenen en de kreten van spelers in een andere hoek werden bijna overstemd door een vrouw die een snel wijsje zong begeleid door een hamerhakkebord.

Ik dans met een meisje met ogen diepbruin, of een meisje met ogen grasgroen, een meisje met ogen in kleuren van al, maar de jouwe zijn de mooiste in mijn ogen! Ik kus ook een meisje met haren diepzwart, of een meisje met haren geelgoud, een meisje met haren in kleuren van al, maar jij bent het die ik wil kussen!

De zangeres had als titel Wat hij tegen me zei genoemd. Mart herinnerde zich het liedje als Wil je met me dansen, en ook met andere woorden, maar op dit moment kon hij alleen maar aan die stenen denken.

‘Wéér koning,’ mopperde een man die naast Mart gehurkt zat. Het was de vijfde keer achter elkaar dat Mart koning had gegooid. Hij had de ingezette goudmark gewonnen en hij gaf er inmiddels niets om dat zijn Andoraanse mark kostbaarder was dan de Illiaanse munt. Hij veegde de stenen in de leren beker, schudde ze heftig en liet ze weer over de vloer rollen. Vijf kronen. Licht, het kan niet waar zijn. Niemand heeft ooit zes keer achter elkaar koning gegooid. Niemand. ‘Het geluk van de Duistere zelf,’ gromde een andere man. Het was een stevige kerel, die zijn haar met een zwart lint in de nek bijeengebonden had. Hij had zware schouders, littekens op zijn gezicht en een neus die meer dan eens was gebroken.

Mart besefte nauwelijks dat hij opvloog, de kerel bij de kraag greep, hem omhoog sjorde en met de rug tegen de muur drukte. ‘Waag het niet!’ snauwde hij. ‘Waag het niet dat ooit nog te zeggen!’ De man knipperde verbijsterd met de ogen; hij was een heel hoofd groter dan Mart. ‘Gewoon een gezegde,’ mompelde iemand achter hem. ‘Licht, het is gewoon maar een gezegde.’

Mart liet de jas van de man los en deed een stap terug. ‘Ik... ik... vind het niet prettig als mensen zulke dingen over me zeggen. Ik ben geen Duistervriend!’ Bloedvuur, niet het geluk van de Duistere. Dat niet! O Licht, heeft die rottige dolk mij echt iets aangedaan? ‘Niemand zei dat je dat was,’ bromde de man met de gebroken neus. Hij scheen over zijn verrassing heen te zijn en te bedenken of hij boos zou worden of niet.

Mart raapte zijn spullen van de vloer, liep de herberg uit en liet de munten liggen. Niet dat hij bang voor de grote man was. Hij was hem al vergeten, en de munten ook. Hij wilde alleen maar buiten zijn, in de frisse lucht, en nadenken.

Op straat aangekomen, leunde hij tegen de muur van de herberg, niet ver van de deur, en ademde de koele nachtlucht in. De donkere straten van Zuidhaven waren nu bijna verlaten. Hij hoorde nog steeds flarden muziek en gelach uit de herbergen, maar slechts weinig mensen trokken nog in de nacht rond. Hij zette de vechtstok met beide handen vóór zich neer, liet zijn hoofd op zijn handen rusten en probeerde het raadsel van alle kanten te bekijken.

Hij wist dat hij een geluksvogel was. Hij kon zich herinneren dat hij dat altijd was geweest. Maar op de een of andere manier herinnerde hij zich van Emondsveld niet dat hij daar ooit zoveel geluk had gehad als na zijn vertrek. Zeker, hij had een hoop kunnen uithalen, maar hij herinnerde zich ook de keren dat hij na zijn schelmenstreken was gepakt, terwijl hij zeker wist dat hij niet gesnapt zou worden. Zijn moeder leek altijd te weten wat hij in zijn schild voerde, en Nynaeve keek altijd dwars door zijn uitvluchten heen. Maar het was niet zo dat hij meteen na zijn vertrek uit Tweewater zo fortuinlijk was geworden. Het geluk was gekomen nadat hij de dolk uit Shadar Logoth had meegenomen. Hij herinnerde zich dat hij thuis eens had gedobbeld met een magere kerel met scherpe ogen, die voor een tobakskoopman uit Baerlon werkte. En hij herinnerde zich ook het pak slaag dat zijn vader hem gegeven had toen deze erachter kwam dat Man de man een zilvermark en vier penners schuldig was.

‘Maar ik ben bevrijd van die bloedige dolk,’ mompelde hij. ‘Die vervloekte Aes Sedai zeiden dat ik ervan bevrijd was.’ Hij vroeg zich af hoeveel hij deze nacht gewonnen had.

Toen hij in zijn zakken groef, zaten ze vol losse munten, kronen en marken, zowel zilveren als gouden, die glinsterden in het licht uit de herbergen. Hij had er nu blijkbaar twéé beurzen bij en allebei puilden ze uit. Hij maakte de koordjes los en zag nog meer goud. En nóg meer in de beurs aan zijn riem, tussen en in zijn dobbelbekers geperst. Elaynes brief en het papier van de Amyrlin Zetel waren zelfs verkreukeld. Hij herinnerde zich dat hij zilveren penners naar dienstmeisjes had toegegooid, omdat ze zo aardig glimlachten of mooie enkels hadden, en omdat zilveren penners niet de moeite waard waren. Niet de moeite waard? Misschien was dat wel zo. Licht, ik ben rijk! Ik ben stinkend rijk! Misschien kwam dat door wat de Aes Sedai hadden gedaan. Iets toen ze me heelden. Misschien per ongeluk. Dat kon het zijn. Beter dan die andere mogelijkheid. Die rottige Aes Sedai moeten het me aangedaan hebben.

Een forse man kwam de herberg uit en de deur zwaaide al dicht voor het licht op zijn gezicht had kunnen vallen.

Mart drukte zich stijf tegen de muur, propte de beurzen in zijn jas en verstevigde zijn greep op de vechtstok. Waar zijn geluk vanavond dan ook vandaan gekomen mocht zijn, hij had geen zin om al dat goud aan een straatrover te verliezen.

De man draaide zich naar hem toe, keek hem strak aan en schrok toen op. ‘K-kille nacht,’ zei hij lallend, naderbij komend. Mart zag dat zijn omvang meer door vet werd veroorzaakt, ik moet... ik moet...’ De dikke man struikelde de straat op en praatte onsamenhangend in zichzelf.

‘Dwaas!’ mompelde Mart, maar hij wist niet zeker of het hemzelf of de dikke man betrof. ‘Tijd om een schip te zoeken dat me hiervandaan brengt.’ Hij keek met samengeknepen ogen naar de zwarte lucht en probeerde te schatten hoe lang het zou duren voor het ochtend was. Twee, misschien drie uur, dacht hij. De hoogste tijd. Zijn maag rommelde; hij herinnerde zich vaag dat hij in een paar herbergen gegeten had, maar hij wist niet meer wat. De gokkoorts had zijn keel dichtgesnoerd. Zijn hand verdween in de tas en vond slechts broodkruimels. ‘Meer dan de hoogste tijd. Anders loop ik de kans dat er een Aes Sedai langskomt, mij met twee vingers oppakt en in haar beurs stopt.’ Hij duwde zich van de muur weg en begon naar de haven te lopen. Aanvankelijk dacht hij dat de zwakke geluiden achter hem de weerkaatsingen waren van zijn eigen laarzen op de kasseien. Toen drong het tot hem door dat iemand hem volgde. Iemand die dat stiekem probeerde te doen. Nou, dat zijn zéker straatrovers. Hij hief zijn vechtstok en overdacht even of hij zich zou omdraaien en hen uitdagen. Maar het was donker, op deze kasseien stond je niet echt stevig en hij had geen idee met hoeveel ze waren. Dat ik Gawein en Galad goed heb bevochten, houdt niet in dat ik zo’n bloedheld uit een verhaal ben.

Hij sloeg een hoek om, een smallere bochtige zijstraat in en probeerde op zijn tenen zo snel mogelijk lopend weg te komen. Ieder venster hier was donker en de meeste hadden luiken. Hij was de zijstraat bijna uit toen hij voor zich beweging zag. Twee mannen gluurden om de hoek van een steegje de straat in. Achter zich hoorde hij trage voetstappen, het zachte schrapen van laarzen op stenen.

In een oogwenk dook hij opzij in de zwarte schaduw van een hoek die gevormd werd doordat een gebouw iets verder uitstak dan het gebouw ernaast. Op dit moment leek hem dat het beste. Zenuwachtig greep hij zijn vechtstok stevig beet en wachtte af.

Een achtervolger doemde op, toen een tweede, en beiden hadden een mes in de hand en bewogen zich half gebukt sluipend voort. Mart verstrakte. Als ze nog enkele stappen verder kwamen voordat ze zagen dat hij zich schuilhield in de zwarte schaduw van de hoek, kon hij ze verrassen. Hij wou maar dat zijn maag niet meer zo kriebelig voelde. Die messen waren veel korter dan de oefenzwaarden, maar deze waren van staal en niet van hout.

Een van de mannen tuurde naar het eind van de smalle zijstraat en richtte zich opeens met een schreeuw op. ‘Hebben jullie hem niet gezien?’

‘Ik zag alleen maar schaduwen,’ klonk het antwoord met een zwaar accent. ‘Ik kap ermee. Er bewegen zich vannacht vreemde dingen door de straten.’

Op nog geen vier pas van Mart keken de twee mannen elkaar aan, schoven toen hun messen terug in de schede en draafden terug naar waar ze vandaan waren gekomen.

Mart liet zijn adem langzaam ontsnappen. Geluk! Ik mag branden als het me nu ook niet heeft geholpen.

Hij kon de mannen aan het begin van de straat niet meer onderscheiden, maar hij wist dat ze zich nog ergens in een nabije straat moesten ophouden. En de andere kant op waren nog meer mannen. Een van de twee gebouwen waartegen hij zich had weggedrukt, had geen versieringen en het dak leek vrij plat. Een witstenen fries met enorme wijnranken scheidde de twee huizen van elkaar. Hij hield zijn vechtstok aan het ene eind vast, liet de punt op de rand van het dak rusten en wipte de staf omhoog. De stok kwam kletterend neer op de pannen. Hij wachtte niet af of iemand het had gehoord, maar klauterde langs de fries omhoog. Het ging gemakkelijk, de grote bladeren gaven zijn laarzen voldoende houvast. Binnen enkele tellen had hij zijn vechtstok weer vast en holde hij weg over de daken, waarbij hij op zijn geluk rekende om niet mis te stappen. Nog driemaal klom hij en iedere keer kwam hij een verdieping hoger uit. De iets hellende pannendaken liepen op die hoogte een heel eind door en hij voelde een lichte bries. De koude wind bewoog de haartjes in zijn nek en lieten hem bijna denken dat hij achtervolgd werd.

Hou daarmee op, dwaas! Ze zijn nu zeker drie straten verder, op zoek naar iemand anders met een vette beurs. Laat ze doodvallen. Zijn laarzen gleden weg op de dakpannen en hij besloot dat het een goed idee zou zijn om weer op de straat te staan. Hij keek behoedzaam over de rand van het dak naar beneden. Ruim veertig voet lager zag hij een lege straat met drie taveernes en een herberg waaruit licht en muziek de kasseien op stroomde. Maar rechts van hem liep een stenen brug van de hoogste verdieping van zijn gebouw naar een ander aan de overkant.

De brug leek hem akelig smal in die duisternis en het licht van beneden reikte niet zo hoog. Onder de brug bevond zich een diep gat waarvan de bodem uit straatkasseien bestond. Hij gooide toch de vechtstok de brug op en ging er zonder er lang over na te denken zelf achteraan. Zijn laarzen ploften op de brug en hij liet zich rollen zoals hij als jongen had gedaan als hij uit een boom sprong. Tegen een heuphoge leuning kwam hij tot stilstand.

‘Een slechte gewoonte komt altijd ergens van pas,’ zei hij in zichzelf toen hij opstond en zijn stok opraapte.

Het donkere venster aan de andere kant van de brug had stevige luiken. Hij bedacht dat de bewoner van dat huis het niet zou waarderen als er midden in de nacht een vreemdeling verscheen. Hij zag een heleboel stenen beelden, maar elk gaatje waar hij zich aan vast kon houden of een laarspunt in kon zetten, bleef in het nachtelijk duister verborgen. Nou ja, vreemdeling of niet, ik ga naar binnen. Hij wendde zich van de leuning af en zag onmiddellijk die andere man, een man met een dolk in de hand.

Mart greep naar de hand toen de dolk naar zijn keel daalde. Hij kon nog net de pols vastgrijpen en toen haakte zijn vechtstok zich tussen zijn benen, waardoor hij struikelde en achterover tegen de leuning viel, er half overheen, terwijl hij de man over zich heen trok. Terwijl hij daar zo balanceerde met de brugleuning in zijn rug en de ontblote tanden van zijn aanvaller vlak bij zijn gezicht, was hij zich zeer bewust van de diepte onder zijn hoofd, en zeker van het lemmet, dat het zwakke maanlicht weerkaatste en zijn keel zocht. Zijn vingers gleden weg van de pols van de man terwijl zijn andere hand zat vastgeklemd rond de vechtstok tussen hun twee lichamen. Er waren nauwelijks enige tellen voorbijgegaan sinds hij de man had gezien en over enige tellen zou hij sterven met een mes in zijn keel.

‘Tijd om de stenen te gooien,’ zei hij. Hij meende dat de ander door zijn opmerking even in de war was, en dat was alles wat hij nodig had. Hij zwiepte zijn benen omhoog en trok de man met zich mee toen hij in de diepte stortte.

Heel lang leek hij gewichtloos te zijn. De lucht floot langs zijn oren en liet zijn haren wapperen. Hij dacht dat hij de ander hoorde gillen. De val stootte alle lucht uit zijn longen en zilverzwarte vlekjes dansten voor zijn ogen.

Toen hij weer kon ademhalen en kon zien, besefte hij dat hij boven op de man lag die hem had aangevallen. Zijn val was gebroken door het lichaam van de ander. ‘Geluk,’ fluisterde hij. Langzaam kroop hij overeind en vervloekte de pijnlijke plek in zijn ribben waar zijn vechtstok tegen hem aan was geperst.

Hij verwachtte niet anders dan dat de ander dood zou zijn. Er bestonden niet veel mensen die een val van dertig voet op de kasseien zouden overleven met het gewicht van een ander erbij. Wat hij echter niet had verwacht, was dat de dolk van die kerel tot aan het heft in diens hart stak. Dat zo’n ontzettend gewone man had geprobeerd hem te vermoorden. Mart dacht niet dat de man in een menigte zou zijn opgevallen.

‘Pech gehad, kerel,’ zei hij bevend tegen het lijk. Opeens schoot hem het hele gebeuren weer te binnen. De straatrovers in de kronkelende straat. Het geklauter over de daken. Deze vent. De val. Zijn ogen gleden omhoog naar de brug boven hem en een huivering maakte zijn knieën zwak. Ik moet gek geweest zijn. Een avontuurtje is aardig, maar zelfs Rogosh Adelaarsoog zou hier niet om vragen.

Hij besefte dat hij bij een dode met een dolk in de borst stond te wachten tot er iemand zou langskomen, die schreeuwend zou wegrennen om de stadswachten erbij te halen, met de Vlam van Tar Valon op hun borst. Het schrijven van de .Amyrlin zou hem misschien helpen, maar misschien niet voor zij ervan had gehoord. Hij kon nog steeds weer in de Witte Toren belanden, maar de volgende keer zou hij het gebied van de Toren waarschijnlijk niet eens meer af mogen. Hij wist dat hij nu ogenblikkelijk naar de haven moest gaan en op het eerste uitvarende schip moest stappen, zelfs al was het een lekke tobbe vol bedorven vis, maar zijn knieën trilden nog zo dat hij nauwelijks een voet kon verzetten. Hij wilde alleen maar even rustig bijkomen. Heel even, tot hij weer kracht in zijn knieën voelde, en daarna zou hij meteen naar de haven gaan.

De taveernes waren dichterbij, maar hij richtte zijn schreden op de herberg. De gelagkamer van een herberg was vriendelijker en een man kon daar een tijdje zitten zonder zich zorgen te maken of er iemand achter hem aan kwam sluipen. Er scheen genoeg licht door de vensters naar buiten om het uithangbord te kunnen zien. Een vrouw met vlechten die iets vasthield wat hem een olijftak leek, en de naam: De Vrouw van Tanchico.

31

De Vrouw van Tanchico

De gelagkamer van de herberg was helder verlicht. Zo laat op de avond waren de tafels zelfs niet voor een kwart bezet. Een paar dienstmeisjes met witte voorschoten liepen met bekers bier of wijn tussen de mannen en door het lage gemurmel van de gesprekken klonk het getokkel van een harp heen. De gasten – sommigen met een pijp tussen de tanden, een paar die zich over een Steenbord bogen – hadden het voorkomen van schepelingen en kleine kooplui van de lagere huizen. Hun kleren waren goed gesneden, maar zonder het goud of zilver of borduursel van de rijkere lieden. En eindelijk klonk er ditmaal niet het klikken of ratelen van dobbelstenen. Vlammen speelden vrolijk in de grote haarden aan beide kanten van de kamer, maar ook zonder deze vuren had de plek een aangename sfeer.

De harpist stond op een tafel en droeg Mara en de drie dwaze koningen voor, waarbij hij zichzelf op zijn harp begeleidde. Zijn instrument, helemaal ingelegd met goud en zilver, zou in een paleis niet misstaan. Mart kende hem. Hij had eens Marts leven gered. De harpist was een magere man die lang geweest zou zijn als hij niet zo kromgebogen was, en als hij zijn voeten op het tafelblad verzette, zag je dat hij met zijn been trok. Zelfs hierbinnen had hij zijn mantel nog om, helemaal bezet met fladderende lapjes in wel honderd kleuren. Hij wilde altijd dat iedereen wist dat hij een speelman was. Zijn grote, brede snor en borstelige wenkbrauwen waren al even sneeuwwit als zijn dikke haardos, en tijdens de voordracht lag er een droevige blik in zijn ogen. Die blik was al even onverwacht als de man zelf. Mart kende Thom Merrilin niet als een droevig man. Hij nam een tafel, zette zijn spullen naast zijn stoel en bestelde twee bekers. De grote bruine ogen van het aardige dienstmeisje twinkelden hem toe.

‘Twee, jonge meester? U ziet er niet uit als een flinke drinker.’ Haar stem klonk plagerig, bijna lachend.

Hij rommelde wat en viste toen twee zilveren penners uit zijn zakken. Eén was genoeg voor de wijn, maar hij gaf haar de andere voor haar ogen. ‘Mijn vriend komt zo bij me zitten.’

Hij wist dat Thom hem gezien had. De oude speelman had zijn verhaal bijna afgebroken toen Mart binnenkwam. Dat was ook iets nieuws. Er waren maar weinig zaken die Thom zo verbaasden dat het te zien was, en voor zover Mart wist, bestond er niets waardoor hij midden in een verhaal zou ophouden, of her moest een Trollok zijn. Toen het meisje hem de wijn en zijn wisselgeld in koperstukken kwam brengen, liet hij de tinnen bekers staan en luisterde naar de afloop van het verhaal.

‘“Het was zoals wij gezegd hadden dat het zou zijn,” zei koning Madel, terwijl hij een vis uit zijn lange baard probeerde te bevrijden.’ Thoms stem galmde alsof hij in een grote zaal stond en niet in een gewone gelagkamer. Het plukken aan de snaren leidde de laatste dwaasheid van de drie koningen in. ‘“Het was zoals wij gezegd hadden dat het zou zijn,” verkondigde Orander. Zijn voeten gleden onder hem vandaan en met een luid gespetter plofte hij in de modder. “Het was zoals wij gezegd hadden dat het zou zijn,” verklaarde Kadar, terwijl hij tot aan zijn ellebogen in de rivier naar zijn kroon zocht. “De vrouw weet niet waarover ze het heeft. Zij is de dwaas!” Madel en Orander stemden er luidkeels mee in. En toen had Mara er genoeg van. “Ik heb ze alle kansen gegeven die ze verdienen, en meer,” mompelde ze in zichzelf. Ze liet Kadars kroon in haar zak bij de andere twee glijden, sprong weer op haar kar, klakte tegen haar merrie en reed zonder omwegen terug naar haar dorp. En toen Mara het hele verhaal aan de dorpelingen had verteld, wilden de mensen van Hoop geen koning meer hebben.’ Nog eens sloeg hij de klanken van de dwaasheid van de koningen aan en liet ze deze keer aanzwellen, zodat het zelfs nog meer op gelach leek. Toen maakte hij een zwierige buiging en viel bijna van de tafel.

De mensen lachten en stampten met hun voeten, hoewel ze het verhaal allemaal al vele keren hadden gehoord, en riepen om meer. Thom viel bijna nog eens toen hij van de tafel klauterde en naar de plek hinkte waar Mart zat; zijn zwabberende loop werd niet alléén veroorzaakt door zijn enigszins stijve been. Terwijl hij zijn harp achteloos op tafel zette, plofte hij achter de tweede beker op de stoel neer. Hij keek Mart uitdrukkingsloos aan. Zijn ogen waren altijd priemend geweest, maar ze leken zich nu met moeite op iets te richten. ‘Gewoon,’ mopperde hij. Zijn stem klonk nog steeds diep, maar hij scheen niet meer te schallen. ‘Het klinkt honderdmaal beter in Lage Zang en duizendmaal beter in Hoge Zang, maar zij willen Gewoon.’ Zonder verder iets te zeggen begroef hij zijn neus in de wijn. Mart kon zich niet herinneren dat hij Thom ooit had zien spelen zonder de harp meteen erna in de hardleren kist te stoppen. Hij had hem nooit eerder dronken gezien. Het was een opluchting de speelman te horen klagen over zijn toehoorders; Thom was altijd van mening dat zijn gehoor in het geheel geen smaak bezat. Er was tenminste nog iets dat hetzelfde was gebleven.

Het dienstmeisje was terug, zonder de twinkeling in haar ogen. ‘O, Thom,’ zei ze zacht, en haalde toen uit naar Mart. ‘Als ik geweten had dat hij de vriend was waar u op wachtte, had ik geen wijn voor hem gebracht, al had u er een zilveren honderdpenner voor gegeven.’ ik wist niet dat hij dronken was,’ protesteerde Mart. Maar ze had haar aandacht weer op Thom gevestigd; haar stem klonk weer overredend. ‘Thom, je hebt wat rust nodig. Als je het toelaat, laten ze je dag en nacht verhalen vertellen.’

Aan Thoms andere zijde verscheen nog een vrouw, die haar schort over haar hoofd uittrok. Ze was ouder dan de eerste, maar zag er even aardig uit. De twee hadden zusters kunnen zijn. ‘Ik heb altijd gedacht dat het een mooi verhaal was, Thom, en je vertelt het prachtig. Kom, ik heb een beddenpan in je bed gestopt en je kunt me alles over het hof van Caemlin vertellen.’

Thom tuurde in de beker alsof hij verbaasd was hem leeg te vinden, blies zijn lange snorpunten opzij en keek van het ene naar het andere meisje. ‘Mooie Mada. Lieve Saai. Heb ik jullie ooit verteld dat ik in mijn hele leven door twee vrouwen ben liefgehad? Dat is meer dan de meeste mannen kunnen zeggen.’

‘Daar heb je ons alles over verteld, Thom,’ zei de oudere vrouw treurig. Het jongere meisje keek Mart nijdig aan, alsof het allemaal zijn schuld was.

‘Twee,’ mompelde Thom. ‘Morgase was temperamentvol, maar ik dacht dat ik daar geen aandacht aan hoefde te schenken, dus op het laatst wilde ze me doden. Dena héb ik gedood. Zo goed als. Niet veel verschil. Kreeg twee kansen, meer dan de meeste, en ik heb ze allebei vergooid.’

‘Ik zorg voor hem,’ zei Mart. Nu keken Saai en Mada hem allebei nijdig aan. Hij gaf hun zijn stralendste glimlach, maar het werkte niet. Zijn maag knorde luidruchtig. ‘Ruik ik geen gebraden kip? Breng me er drie of vier.’ De vrouwen knipperden met hun ogen en wisselden verraste blikken uit toen hij eraan toevoegde: ‘Wil jij ook wat, Thom?’

‘Ik kan nog wel wat van deze fijne Andoraanse wijn gebruiken.’ De speelman hief zijn beker hoopvol op.

‘Voor jou geen wijn meer vannacht, Thom.’ De oudste vrouw zou zijn beker gepakt hebben als hij het had toegelaten.

Bijna gelijktijdig zei de jongste vrouw met een stem waarin zowel beslistheid als een smeekbede doorklonk: ‘Neem nou wat kip, Thom. Het is erg lekker.’

Geen van beiden wilde weggaan voordat Thom beloofd had iets te eten, en toen ze eenmaal vertrokken, waren hun blikken op Mart zo gemengd en snoven ze zo luid dat hij slechts zijn hoofd kon schudden. Bloedvuur, je zou denken dat ik hem zit aan te moedigen om nog meer te drinken! Vrouwen! Maar wat hebben ze allebei mooie ogen. ‘Rhand vertelde me dat je nog leefde,’ zei hij tegen Thom toen Mada en Saai buiten gehoorsafstand waren. ‘Moiraine heeft altijd al gezegd dat ze geloofde dat je nog leefde. Maar ik heb gehoord dat je in Cairhien zat en van plan was om door te gaan naar Tyr.’

‘Dan gaat het nog steeds goed met Rhand?’ Thoms blik werd scherper, tot hij bijna net zo doordringend keek als Mart zich herinnerde. ‘Ik had het eigenlijk niet verwacht, denk ik. Moiraine is nog steeds bij hem, nietwaar? Een mooie vrouw. Een goede vrouw, als ze geen Aes Sedai was geweest. Wie zich afgeeft met dat soort vrouwen, brandt meer dan alleen zijn vingers.’

‘Waarom dacht je dat het met Rhand niet goed zou zijn?’ vroeg Mart omzichtig. ‘Weet je van iets dat hem kwaad kan doen?’

‘Weten? Ik weet niets, kerel. Ik vermoed meer dan goed voor me is, maar weten doe ik niets.’

Mart ging niet verder op het onderwerp in. Het heeft geen zin om zijn achterdocht te versterken. Geen zin hem te laten weten dat ik meer weet dan goed voor mij is.

De oudere vrouw – die Thom Mada noemde – kwam terug met drie kippen, knapperig bruin van buiten. Voor ze wegging, wierp ze de witharige man een bezorgde blik toe en Mart een waarschuwende. Mart rukte een bout los en begon al knabbelend te praten. Thom keek fronsend in zijn beker en keurde het gebraad geen blik waardig. ‘Waarom ben je hier in Tar Valon, Thom? Het is de laatste plaats waar ik je zou verwachten, gezien jouw gevoelens voor de Aes Sedai. Ik hoorde dat je geld verdiende in Cairhien.’

‘Cairhien,’ mompelde de oude speelman, en zijn scherpe ogen werden weer dof. ‘De moeite die het kost om een man te doden, zelfs als hij het verdient.’ Hij maakte een zwierig gebaar en er verscheen een mes in zijn hand. Thom had altijd messen op zijn lichaam verborgen. Hij mocht dan dronken zijn, maar hij hield het wapen zonder trillen vast. ‘Dood een man die gedood moet worden, en soms moeten anderen ervoor boeten. De vraag is: was het eigenlijk wel de moeite waard? Er is altijd een soort evenwicht, weet je. Goed en kwaad. Licht en schaduw. We zouden niet menselijk meer zijn als er geen evenwicht was.’

‘Doe dat weg,’ gromde Mart met zijn mond vol. ‘Ik wil niet praten over doden.’ Licht, die man ligt daar nog steeds op straat. Ik mag branden als ik niet allang op een schip had moeten zitten. ‘Ik vroeg alleen maar waarom je in Tar Valon was. Als je Cairhien moest verlaten omdat je iemand gedood hebt, wil ik er niets over horen. Bloed en as, als je je kop niet uit de wijn kan halen om normaal te praten, ga ik er nu vandoor.’

Thom liet het mes met een vuile blik verdwijnen. ‘Waarom ik in Tar Valon ben? Ik ben hier omdat het de rotste plaats is om te zijn, behalve Caemlin misschien. Ik verdien het, kerel. Een paar zusters van de Rode Ajah kennen mij nog wel. Gisteren zag ik Elaida op straat. Als ze wist dat ik hier was, zou ze mijn huid in reepjes los snijden, en daarna zou ze niet meer zo aardig zijn.’

‘Ik heb nooit geweten dat je zo’n medelijden met jezelf had,’ zei Mart met afkeer. ‘Ga je jezelf in wijn verzuipen?’

‘Wat weet jij ervan, kerel?’ snauwde Thom. ‘Zorg ervoor dat je een paar jaartjes ouder wordt, beleef eens wat, heb misschien een vrouw of twee lief, en dan weet je het. Jij wilt weten waarom ik in Tar Valon ben? Waarom ben jij in Tar Valon? Ik weet nog dat je begon te beven toen je erachter kwam dat Moiraine een Aes Sedai was. Je piste zowat in je broek, telkens als iemand de Kracht zelfs maar noemde. Wat doe jij in Tar Valon, met Aes Sedai overal om je heen?’ ik ga weg uit Tar Valon. Dat doe ik hier. Weggaan!’ Marts gezicht vertrok. De speelman had zijn leven gered, en misschien meer. Er was een Schim bij betrokken geweest. Daarom werkte Thoms rechterbeen niet zo goed als zou moeten. Een schip kan niet genoeg wijn bevatten om hem zo dronken te houden, ik ga naar Caemlin, Thom. Als jij je dwaze leven om de een of andere reden wilt riskeren, waarom ga je dan niet met me mee?’

‘Caemlin?’ vroeg Thom beduusd.

‘Caemlin, Thom. Elaida zal daar vroeg of laat wel naar terugkeren, dus dan heb je iets om je zorgen over te maken. En als ik het me goed herinner, zou jij, als Morgase jou in handen krijgt, wensen dat zij Elaida was.’

‘Caemlin. Ja. Caemlin past mijn gemoed als een handschoen.’ De speelman keek even naar het bord met kip en schrok op. ‘Wat heb je gedaan, kerel? Ze in je mouw gestopt?’ Van de drie kippen waren alleen nog maar afgekloven botjes en karkassen over.

‘Soms krijg ik honger,’ mompelde Mart. Het kostte hem moeite om zijn vingers niet af te likken. ‘Ga je met me mee of niet?’

‘O, ik ga mee, kerel.’ Toen Thom overeind kwam, leek hij minder onvast dan daarvoor. ‘Wacht hier – en probeer de tafel niet op te eten – terwijl ik mijn spullen pak en gedag zeg.’ Hij hinkte weg, maar wankelde niet één keer.

Mart dronk wat wijn en plukte een paar flintertjes vlees van wat botjes en beentjes. Hij vroeg zich af of hij nog tijd had om er nog een te bestellen, maar Thom was snel terug. Zijn harp en zijn fluit hingen in hun donkere leren kistjes op zijn rug, samen met een dekenrol. Hij had een gewone wandelstok in de hand, even lang als hijzelf was. De twee dienstmeisjes kwamen naast hem mee. Mart bedacht dat het zusters waren. Twee paar dezelfde grote bruine ogen keken naar de speelman op, met dezelfde uitdrukking. Thom kuste eerst Saai, toen Mada. Hij streek over hun wangen en gebaarde Mart met zijn hoofd dat hij moest volgen. Hij stond al buiten voordat Mart klaar was met het bijeen grissen van zijn eigen spullen en zijn vechtstok.

De jongste van de twee, Saai, hield Mart tegen toen hij bij de deur kwam. ‘Wat je ook tegen hem gezegd hebt, ik vergeef je voor de wijn, zelfs al betekent het dat hij weggaat. Ik heb hem in weken niet meer zo levendig gezien.’ Ze drukte iets in zijn hand en toen hij ernaar keek, werden zijn ogen groot van verwarring. Ze had hem een zilveren Tarvalonse mark gegeven. ‘Voor wat je ook maar gezegd hebt. Bovendien: wie jou ook te eten geeft, heeft niet echt z’n best gedaan, maar je hebt nog steeds mooie ogen.’ Ze lachte om zijn gezichtsuitdrukking. Ondanks zichzelf lachte Mart ook toen hij de straat op stapte en de zilveren munt tussen zijn vingers door liet draaien. Zo, dus ik heb mooie ogen’ Zijn gelach verstierf als de laatste druppel uit een wijnvat: Thom was er, maar het lijk niet. De ramen van de herbergen verderop in de straat wierpen genoeg licht op de kasseien om daar zeker van te zijn. De stadswacht zou nooit een dode man hebben weggesleept zonder in die herbergen rondvraag te doen, dus ook in De Vrouw van Tanchico.

‘Waar staar je naar, kerel?’ vroeg Thom. ‘Geen Trolloks in deze schaduwen.’

‘Rovers,’ mompelde Mart. ‘Ik dacht aan rovers.’

‘Ook geen straatrovers of rabauwen in Tar Valon, kerel. Als de wachten een rover te pakken krijgen – niet dat er hier overigens veel zijn, want een dief weet wat hem te wachten staat – maar als ze het doen, slepen ze hem naar de Toren, en wat de Aes Sedai hem ook aandoen, die kerel verlaat Tar Valon de volgende dag met ogen zo groot als van een ganzenhoedster. Ik heb begrepen dat ze zelfs nog harder optreden tegen vrouwen die op diefstal betrapt zijn. Nee, je geld kan alleen worden gestolen doordat iemand je glanzend koper voor goud verkoopt of dobbelstenen gebruikt waarmee geknoeid is. Er zijn geen straatrovers.’

Mart draaide zich op zijn hielen om en liep Thom voorbij, op weg naar de haven. Zijn vechtstok dreunde op de keien, alsof hij zich nog sneller wilde voortduwen. ‘We nemen het eerste het beste schip dat wegzeilt, wat het ook is. Het eerste het beste schip, Thom.’ Thoms wandelstok klikte haastig achter hem aan. ‘Rustig aan, kerel. Waarom die haast? Er zijn genoeg schepen, en ze zeilen dag en nacht uit. Rustig aan. Er zijn geen straatrovers.’

‘Het eerste het beste rottige schip, Thom! Al is het aan het zinken, wij zitten erop!’ Als er geen rovers zijn, wat waren het dan? Het moeten dieven geweest zijn, wat anders?

32

Het eerste schip

Zuidhaven was een enorm, door de Ogier gebouwd rond bekken dat omgeven werd door hoge muren van dezelfde glanzend witte steen als de rest van Tar Valon. Over de hele lengte liep één grote kade, voor het grootste gedeelte overdekt, behalve waar de brede waterpoorten openstonden en toegang tot de rivier boden. Aan de kade waren schepen van allerlei grootte afgemeerd, de meeste aan de boeg. Ondanks het vroege uur haastten dokwerkers zich met het laden en lossen van zakken en kisten, kratten en tonnen, met behulp van touwen en laadbomen of op hun rug. Aan de dakbalken hingen lampen die de kade verlichtten en een ring van licht op het zwarte water in het midden van de haven wierpen. Kleine open boten schoten kriskras door de duisternis en hun lantaarns op de hoge achtersteven gaven de indruk dat er vuurvliegjes in de haven fladderden. Maar ze waren slechts klein als je ze vergeleek met de schepen rondom hen; sommige hadden wel zes stel riemen. Toen Mart een nog steeds sputterende Thom voorging naar de kade, onder een boog van gepolijste roodsteen door de brede treden afliep, was op nog geen twintig pas afstand de bemanning van een driemaster bezig de meertouwen los te gooien. Het schip was groter dan de meeste andere die Mart kon zien; van de scherpe boeg tot aan de vierkante spiegel mat het tussen de vijftien en twintig stap, en het van relingen voorziene dek was bijna op dezelfde hoogte als de kade. Het belangrijkste was echter dat men bezig was de trossen los te gooien. Het eerste bet beste schip dat uitvaart.

Een grijsharige man kwam de kade op; de drie strengen henneptouw op de mouwen van zijn jas gaven aan dat hij een havenmeester was. Zijn brede schouders gaven de indruk dat hij ooit begonnen kon zijn als dokwerker die trossen binnenhaalde in plaats van ze te dragen. Hij keek even naar Mart en stond toen stil met een verraste uitdrukking op zijn getaande gezicht.

‘Je bepakking verraadt wat je van plan bent, jongen, maar dat mag je wel vergeten. Een zuster liet me een tekening van je zien. Je gaat in Zuidhaven niet aan boord van een schip, kerel. Ga die trappen weer op, zodat ik geen man hoef op te trommelen om een oogje op je te houden.’

‘Wat in het Licht...?’ mompelde Thom.

‘Dat is allemaal anders geworden,’ zei Mart vastberaden. Het schip wierp het laatste meertouw af; de opgevouwen driehoekige zeilen hingen nog steeds als dikke, zandkleurige bundels om de grote, scheve dwarsmasten, maar de bemanning maakte zich klaar om te roeien. Hij trok het papier van de Amyrlin uit zijn buidel en hield het vlak onder de neus van de havenmeester. ‘Zoals u zelf kunt zien, ben ik hier voor zaken van de Toren, op het gezag van de Amyrlin Zetel zelf. En ik moet met dat schip vertrekken.’

De havenmeester las de woorden, en herlas ze. ‘Zoiets heb ik van mijn leven nog niet gezien. Waarom zou de Toren zeggen dat je niet kan vertrekken en je dan... dit geven?’

‘Vraag het de Amyrlin, als je het wil weten,’ zei Mart op een vermoeide toon die aangaf dat hij niet kon geloven dat iemand zo ongelooflijk stom kon zijn om dat te doen, ‘maar ze grijpt mij bij de kladden, en jou, als ik niet op dat schip meevaar.’

‘Dat red je nooit,’ zei de havenmeester, maar hij legde al de handen aan zijn mond. ‘Ahoi, Grijze Meeuw! Stoppen! Het Licht brande jullie, stoppen!’

De halfnaakte man aan het roer keek om en zei toen iets tegen zijn maat, een grote man in een donkere jas met pofmouwen. Deze hield zijn ogen op de bemanning gericht, die juist de riemen in het water stak. ‘Allemaal tegelijk: roeien!’ riep hij, en de roeibladen lieten het schuim opspatten.

‘Ik red het wél!’ snauwde Mart. Het eerste schip, zei ik, en dat meende ik! ‘Kom op, Thom!’

Zonder te wachten of om te kijken of de speelman hem wel achterna kwam, rende hij de kade op en ontweek mannen en karren die hoog opgestapeld waren met laadgoed. Het gat tussen het achterdek van de Grijze Meeuw en de kade werd groter toen de riemen dieper gingen. Hij hief zijn vechtstok op en gooide hem als een speer voor zich uit naar het schip, deed nog een stap en sprong toen zo ver als hij kon. Het donkere water dat onder zijn voeten voorbijgleed, zag er ijskoud uit, maar in een hartslag was hij over de reling heen en rolde over het dek. Toen hij overeind krabbelde, hoorde hij achter zich gegrom en een vloek.

Thom Merrilin trok zichzelf met nog een vloek op aan de reling en klom aan dek. ‘Ik ben mijn stok kwijt,’ bromde hij. ‘Ik wil een nieuwe.’ Hij wreef over zijn rechterbeen en tuurde naar de steeds breder wordende watermassa achter het schip en huiverde. ‘Ik heb vandaag al een bad gehad.’ De roerganger staarde met grote ogen van hem naar Mart en terug, en klampte zich vast aan het roer alsof hij zich afvroeg of hij zich daarmee tegen deze waanzinnige lieden kon verdedigen. De grote man naast hem scheen al net zo verbijsterd te zijn. Zijn bleekblauwe ogen puilden uit en even bewogen zijn lippen zonder geluid. Zijn donkere puntbaardje scheen te trillen van woede en zijn smalle gezicht liep purper aan. ‘Bij de Steen!’ brulde hij ten slotte. ‘Wat betekent dit allemaal? Ik heb nog niet genoeg ruimte op dit schip voor een scheepskat, en al had ik die wel, dan zou ik nog geen vagebonden meenemen die op mijn dekken springen. Sanor! Vasa! Smijt dat zootje overboord!’ Twee buitengewoon grote mannen, blootsvoets en met ontbloot bovenlijf, richtten zich op van de grote lussen meertouw en liepen naar het achterschip toe. De mannen aan de riemen gingen gewoon door; met gekromde ruggen tilden ze de bladen op, namen drie grote stappen op het dek, rechtten hun ruggen en liepen terug, en sleurden zo het schip onder hun roeiriemen met zich mee. Mart zwaaide in één hand met het papier van de Amyrlin naar de man met de baard – hij nam aan dat het de schipper was – en viste met de ander een gouden kroon uit zijn buidel. Zelfs in zijn haast zorgde hij ervoor dat de man kon zien dat er méér waren waar die ene vandaan kwam. Hij gooide de zware munt op naar de man en sprak snel, terwijl hij nog steeds met het papier wapperde. ‘Voor het ongemak van de manier waarop we aan boord kwamen, schipper, en meer nog voor de overtocht. Zaken van de Witte Toren. Persoonlijk bevel van de Amyrlin Zetel. Het is van het grootste belang dat we onmiddellijk afvaren. Naar Aringil, in Andor. Hoogste spoed. De zegen van de Witte Toren op allen die ons helpen; de toorn van de Toren voor ieder die ons dwarsboomt.’

Tegen die tijd moest de man het zegel van de Vlam van Tar Valon hebben gezien – en nog wat meer, hoopte Mart. Hij vouwde het papier weer op en liet het verdwijnen. Ongerust bekeek hij de twee mannen die naast de schipper waren opgedoken – Bloedvuur, ze hebben net zulke dikke armen als Perijn! - en wenste dat hij zijn vechtstok bij de hand had. Hij kon hem even verder op het dek zien liggen. Hij probeerde er zelfverzekerd uit te zien, als het soort kerel met wie anderen maar beter geen ruzie konden krijgen, een man met de macht van de Witte Toren achter zich. Heel ver achter me, hoop ik. De schipper keek weifelend naar Mart, maar nog meer naar Thoms speelmansmantel en zijn onvaste benen, maar hij gebaarde Sanor en Vasa te blijven staan, ik zou de Toren niet willen dwarszitten. Bij mijn ziel, de rivierhandel brengt me tegenwoordig van Tyr naar deze plaats, die vergeven is van... Ik kom hier te vaak om iemand dwars te zitten... wie dan ook.’ Op zijn gezicht verscheen een strakke glimlach. ‘Maar ik sprak de waarheid. Bij de Steen, het is waar! Ik heb zes hutten voor reizigers en ze zijn allemaal vol. Jullie kunnen op het dek slapen en met de bemanning eten, voor nog een gouden kroon. Ieder.’

‘Dat is belachelijk!’ stoof Thom op. ‘Ik weet niet wat de oorlog stroomafwaarts heeft aangericht, maar dit is belachelijk!’ De twee grote zeelieden schuifelden met hun blote voeten.

‘Dat is de prijs,’ zei de schipper beslist, ik wil niemand kwaad maken, maar ik heb jullie problemen net zo lief niet aan boord. Net of je je door een man laat betalen zodat die je kan insmeren met hete teer, dat soort zaken. Je betaalt de prijs of je gaat overboord, en dan mag de Amyrlin Zetel zelf je afdrogen. En dit hou ik voor de moeite die jullie me al gegeven hebben, dank je wel.’ Hij stopte de gouden kroon die Mart hem had toegeworpen, in een zakje van zijn dure vest. ‘Hoeveel voor een van de hutten?’ vroeg Mart. ‘Voor onszelf. Je kunt degene die er nu zit, bij een ander stoppen.’ Hij wilde niet buiten in de koude nacht slapen. En als je een knaap als hem niet overdondert, steelt hij je broek en zegt hij dat hij je een gunst verleent. Zijn maag knorde luid. ‘En we eten wat u eet, niet met de bemanning. En veel!’

‘Mart’, zei Thom, ‘ik dacht ik hier degene was die dronken was.’ Hij wendde zich tot de schipper en zwaaide sierlijk met zijn lapjesmantel, zo goed en zo kwaad als dat met de dekenrol en instrumentkistjes ging. ‘Zoals u opgemerkt zult hebben, schipper, ben ik een speelman.’ Zelfs in de open lucht scheen zijn stem plotseling te weergalmen. ‘Voor onze vaarprijs ben ik maar al te graag bereid om uw passagiers en bemanning te onderh...’

‘Mijn bemanning gaat zo meteen aan het werk, speelman, en niet naar je voorstelling.’ De schipper streek over zijn puntbaardje; zijn lichte ogen schatten Marts eenvoudige jas tot op het laatste koperstuk in. ‘Zo, jij wilt een hut, niet?’ Hij lachte blaffend. ‘En mijn maaltijden.

Wel, je kunt mijn hut en maaltijden krijgen. Voor vijf gouden kronen van ieder van jullie. Andoraans gewicht!’ Dat waren de zwaarste. Hij begon zo hard te lachen dat zijn woorden er snuivend uit kwamen. Sanor en Vasa naast hem stonden breed te grijnzen. ‘Voor tien kronen mag je mijn hut en mijn maaltijden hebben. Ik verhuis wel naar de passagiers en schuif aan bij de bemanning. Mijn ziel mag branden, dat zal ik doen! Ik zweer het, bij de Steen! Voor tien gouden kronen...’ Zijn gelach maakte de rest onverstaanbaar.

Hij lachte nog steeds, hapte naar adem en veegde zijn tranen af toen Mart een van zijn twee beurzen te voorschijn haalde, maar zijn gelach was opgehouden tegen de tijd dat Mart vijf kronen in zijn handen had uitgeteld. De schipper knipperde ongelovig met zijn ogen; de twee enorme zeelui schenen door de bliksem te zijn getroffen. ‘Andoraans gewicht, zei u?’ voeg Mart. Het was moeilijk in te schatten zonder weegschaaltje, maar hij legde er nog zeven op. Twee ervan waren inderdaad Andoraans, en hij dacht dat de anderen het totale gewicht aardig benaderden. Goed genoeg voor deze knaap. Hij wachtte even en voegde er nog twee gouden Tyreense kronen aan toe. ‘Dat is voor degene die u uit de hut werkt waarvoor hij heeft betaald.’ Hij geloofde niet dat de passagiers er één koperstukje van zouden zien, maar het loonde soms de moeite om gul te lijken. ‘Tenzij u met hen wilt delen? Nee, natuurlijk niet. Ze zullen toch iets moeten krijgen voor het ongemak om bij de anderen gestopt te worden. U hoeft niet bij uw bemanning te eten, schipper. U bent welkom om bij de maaltijd van Thom en mij in uw hut aan te schuiven.’ Thom staarde hem net zo ongelovig aan als de anderen.

‘Bent u...?’ De stem van de schipper werd een hees gefluister. ‘Bent u... misschien... een jeugdige heer in vermomming?’

‘Ik ben geen heer,’ lachte Mart. Hij had alle reden om te lachen. De Grijze Meeuw bevond zich al een flink eind in het donker van de haven en de kade was een halfronde streep licht naar de nabije zwarte opening van de rivierpoorten. De riemen joegen het vaartuig nu snel naar die opening toe. Er waren al lieden bezig om de lange, schuine masten te wenden zodat de zeilen gehesen konden worden. En met het goud in zijn handen scheen de schipper weinig genegen om wie dan ook overboord te zetten. ‘Als u het niet erg vindt, schipper, willen we graag onze hut opzoeken. Uw hut, bedoel ik. Het is laat en zelf wil ik wel een paar uur slapen.’ Zijn maag liet zich horen. ‘En een maaltijd!’ Terwijl de boeg van het schip de duisternis doorkliefde, ging de baardman hen zelf voor, een ladder af die naar een kort, smal gangetje leidde, met aan twee kanten deuren vlak naast elkaar. De schipper haalde zijn spullen weg – de hut liep over de hele breedte van het achterschip, waarin het bed en alle meubels in de wanden waren weggewerkt, behalve twee stoelen en een paar kisten – en zag erop toe dat Mart en Thom werden ingekwartierd. Onderwijl leerde Mart een heleboel, te beginnen met het feit dat de man geen van de passagiers uit hun hutten zou werken. Hij had hun geld veel te lief, of hij achtte hen te zeer, om dat te laten gebeuren. De schipper zou de hut van zijn eerste nemen, en die zou het bed van de tweede nemen, en zo zou iedereen van lagere rang naar beneden gewerkt worden, tot de bootsman in de boeg bij zijn bemanning zou eindigen.

Mart dacht niet dat deze kennis erg bruikbaar zou zijn, maar hij luisterde naar elk woord dat de man sprak. Het was altijd het beste om niet alleen te weten waar je naar toe ging, maar ook met wie je te maken had, anders zouden ze misschien je jas en je laarzen stelen, zodat je op je blote voeten in de regen naar huis kon lopen. De schipper was een Tyreen die Huan Mallia heette en hij werd heel spraakzaam toen hij meende Mart en Thom goed te hebben ingeschat. Hij was niet van hooggeboren komaf, zei hij, nee, hij niet, maar hij wilde niemand laten denken dat hij een dwaas was. Een jongeman die meer goud op zak had dan goed voor hem was, zou gewoonlijk een dief worden genoemd, ware het niet dat iedereen wist dat dieven nimmer met hun buit uit Tar Valon ontsnapten. Een jongeman die gekleed was als een boerenjongen, maar met het uiterlijk en de zelfverzekerdheid van een heer, terwijl hij beweerde dat hij dat nier was... ‘Bij de Steen, ik beweer niet dat u een heer bent, als u zegt dat u het niét bent.’ Mallia knipoogde, grinnikte en trok aan zijn puntbaardje. Een jongeman in het bezit van een papier met het zegel van de Amyrlin Zetel, op weg naar Andor. Het was geen geheim dat koningin Morgase Tar Valon had bezocht, hoewel de reden daarvoor zeker geheim was. Voor Mallia was het duidelijk dat er tussen Caemlin en Tar Valon iets aan de hand was. En Mart en Thom waren boodschappers – voor Morgase, dacht hij, aan Marts tongval te horen. Hij zou met genoegen alles binnen zijn macht willen doen om hen te helpen... niet dat hij wilde rondsnuffelen waar hij ongewenst was.

Mart wisselde verbaasde blikken met Thom, die bezig was zijn instrumentkistjes onder een tafel te stouwen die uit een wand stak. De hut had aan elke kant twee kleine raampjes en een paar lampen in haken. ‘Dat is onzin,’ zei Mart.

‘Natuurlijk,’ antwoordde Mallia. Hij was bezig om kleren uit een kist aan het voeteneind van het bed te pakken en rechtte zijn rug. ‘Natuurlijk.’ In een kast in de wand schenen rivierkaarten te liggen die hij nodig zou kunnen hebben, ik zeg al niets meer.’ Maar hij wilde wel degelijk rondsnuffelen, hoewel hij zijn bedoelingen probeerde te verbergen, en hij bleef maar doorbabbelen terwijl hij het probeerde. Mart hoorde het aan en beantwoordde zijn vragen met gegrom of een schouderophalen of een paar woorden, en Thom zei zelfs nog minder. De speelman bleef maar zijn hoofd schudden terwijl hij zich van zijn bezittingen ontdeed.

Mallia was heel zijn leven een rivierschipper geweest, hoewel hij droomde van de zeevaart. Hij sprak minachtend over bijna alle landen, behalve Andor, en het kostte hem zelfs moeite om dat te loven, ondanks alle moeite die hij zich getroostte. ‘Goede paarden in Andor, heb ik gehoord. Helemaal niet slecht. Niet zo goed als Tyreense, maar goed genoeg. Jullie maken fijn staal, en ijzerwaren, bronsgoed, koperwerk – ik heb er vaak genoeg in gehandeld, hoewel jullie er een flinke prijs voor vragen – maar ja, jullie hebben die mijnen in de Mistbergen. En goudmijnen ook. Wij van Tyr moeten ons goud verdienen.’ Zijn grootste minachting gold Mayene. ‘Die natie is zelfs nog belachelijker dan Morland. Eén stad en een paar roeden land. Ze kunnen alleen onder de olieprijs van onze goeie Tyreense olijven gaan zitten, omdat hun schepen weten waar ze de scholen olievissen kunnen vinden. Ze hebben absoluut niet het recht een natie te worden genoemd.’ Hij haatte Illian. ‘Op een dag plunderen we Illian helemaal kaal, breken elke stad en elk dorp tot de grond toe af en strooien zout over hun smerige grond.’ Mallia’s baardje stond bijna recht overeind van woede over de smerigheid van het Uliaanse land. ‘Zelfs hun olijven zijn walgelijk! Op een dag slepen we de laatste van die Illiaanse zwijnen geketend weg! Zo zegt hoogheer Samon het.’

Mart vroeg zich af wat Tyr met al die mensen aan moest als ze dit plan echt zouden uitvoeren. De Illianers moesten gevoed worden, en ze zouden vast en zeker niet in ketens gaan werken. Hij begreep er niets van, maar Mallia’s ogen glinsterden als hij erover sprak. Alleen dwazen laten zichzelf overheersen door een koning of koningin, door één man of vrouw. ‘Behalve natuurlijk koningin Morgase,’ voegde hij er gauw aan toe. ‘Ze is een goeie vrouw, heb ik gehoord. Mooi ook, heb ik me laten vertellen.’ Al die dwazen die bogen voor een enkele dwaas. De hoogheren bestuurden Tyr gezamenlijk, en namen eendrachtig beslissingen, en zo zouden de dingen gedaan moeten worden. De hoogheren wisten wat goed en waar was. Vooral hoogheer Samon. Je zat goed als je de hoogheren gehoorzaamde. Vooral hoogheer Samon.

Maar achter die afkeer van koningen en koninginnen, zelfs nog erger dan de afkeer van Illian, lag een diepere haat, die Mallia trachtte te verbergen, maar hij kletste zo veel in zijn poging erachter te komen wat ze van plan waren en ging zo op in het geluid van zijn eigen stem, dat hij meer prijs gaf dan de bedoeling was.

Ze moesten veel reizen, in dienst van zo’n grote koningin als Morgase. Ze moesten vele landen gezien hebben. Hij droomde van de zee, omdat hij dan landen zou zien waar hij alleen van gehoord had, omdat hij dan de scholen Mayeense olievis kon opsporen, waardoor hij het Zeevolk en die smerige Illianers met hun handel een hak kon zetten. En het was een heel eind van Tar Valon naar de zee. Dat moesten ze toch begrijpen, als zijzelf gedwongen werden om naar vreemde plaatsen en mensen te reizen, plaatsen en mensen die ze niet zouden kunnen verdragen als ze niet in dienst van koningin Morgase waren, ik had er altijd een hekel aan om daar aan te meren en nooit te weten wie er gebruik zou kunnen maken van de Kracht.’ Hij spuwde het laatste woord er bijna uit. Maar sinds hij hoogheer Samon had horen spreken... ‘Mijn ziel mag branden; nu ik weet wat ze uitbroeden, lijkt het wel of de boorwormen zich een gat door mijn buik vreten als ik zelfs maar naar hun Witte Toren kijk.’

Hoogheer Samon had gezegd dat de Aes Sedai de wereld wilden overheersen. Samon had gezegd dat zij elk land wilden verpletteren, hun voet op de keel van elke man wilden zetten. Samon had gezegd dat Tyr niet langer de Kracht uit het eigen land kon weren en kon geloven dat dat genoeg was. Samon zei dat Tyr op een goede dag de overwinning zou behalen, maar tussen Tyr en de overwinning stond Tar Valon. ‘Er is niets aan te doen. Vroeg of laat zullen ze allemaal moeten worden opgejaagd en gedood, tot op de laatste Aes Sedai. Hoogheer Samon heeft gezegd dat de anderen gespaard kunnen worden – de jongeren, de Novices, de Aanvaarden, als zij naar de Steen gebracht zouden worden, maar de rest moest worden uitgemoord. Dat is wat hoogheer Samon heeft gezegd. De Witte Toren moet worden vernietigd.’ Even stond Mallia stil in het midden van de hut, zijn armen vol met boeken en kleren en opgerolde kaarten. Zijn haren raakten bijna de dekbalken en zijn bleekblauwe ogen staarden in de verte alsof de Witte Toren in stukken brak. Toen schrok hij op, alsof hij besefte wat hij zojuist had gezegd. Zijn puntbaardje trilde ietwat onzeker. ‘Dat... dat zegt hij tenminste. Ik... ik geloof zelf dat dat iets te ver gaat. Hoogheer Samon... Hij spreekt zo goed dat hij een man helemaal kan meeslepen. Als Caemlin verdragen sluit met de Toren, kan Tyr dat ook.’ Hij rilde, maar scheen het niet te merken. ‘Zo zie ik het.’

‘Wat je zegt,’ zei Mart en voelde de plaagzucht in hem opborrelen. ‘Ik denk dat het goed is, wat je voorstelt, schipper. Maar hou het niet bij een paar Aanvaarden. Vraag een tiental Aes Sedai mee te komen, of twintig. Stel je eens voor wat de Steen van Tyr kan zijn met twintig Aes Sedai binnen zijn muren.’

Mallia huiverde, ik zal iemand sturen voor mijn geldkist,’ zei hij stijfjes, en liep stijf en strak weg.

Mart keek nadenkend naar de gesloten deur. ‘Ik denk dat ik dat niet had moeten zeggen.’

‘Ach, ik weet niet,’ zei Thom droogjes. ‘De volgende keer moet je eens proberen de kapiteinheer-gebieder van de Witmantels te vertellen dat hij de Amyrlin Zetel zou moeten huwen.’ Zijn wenkbrauwen zakten omlaag als harige, witte rupsen. ‘Hoogheer Samon? Ik heb nog nooit van een hoogheer Samon gehoord.’

Nu was het Marts beurt om droogjes te antwoorden. ‘Wel, zelfs jij kan niet alles weten van alle koningen en koninginnen en edellieden, Thom. Het kan zijn dat er een of twee aan jouw aandacht ontsnapt zijn.’ ik ken de namen van elke koning en koningin, kerel, en ook de namen van alle hoogheren in Tyr. Het zou kunnen dat ze een Heer van het Land hebben verheven, maar ik denk dat ik het zou hebben gehoord als er een oude hoogheer op sterven lag. Als jij je tevreden had gesteld met een paar arme stakkers uit hun hut te schoppen in plaats van de schippershut te nemen, hadden we allebei een bed gehad, hoe smal en hard dat ook was geweest. Nu moeten we dat van Mallia delen. Ik hoop dat je niet snurkt, kerel. Daar kan ik niet tegen.’ Mart knarsetandde. Hij herinnerde zich dat Thom snurkte als een houtvijl over een eiken knoest. Dat was hij glad vergeten. Het was een van de grote mannen – Sanor of Vasa; hij zei niet hoe hij heette – die kwam opdraven om de met ijzer beklede geldkist onder het bed weg te halen. Hij zei geen woord, maakte een paar vage buigingen, keek hen dreigend aan als hij dacht dat ze niet naar hem keken en vertrok weer.

Mart begon zich af te vragen of het geluk, dat de hele nacht bij hem gebleven was, hem ten slotte had verlaten. Hij moest Thoms gesnurk verdragen. En, eerlijk was eerlijk, het was misschien niet het gelukkigste idee van de wereld juist aan boord van dit schip te springen en met een papier te zwaaien dat getekend was door de Amyrlin Zetel en gezegeld met de Vlam van Tar Valon. In een opwelling haalde hij een van zijn leren dobbelbekers te voorschijn, trok het klemdeksel eraf en liet de stenen over de tafel rollen.

Het waren dobbelstenen met ogen, en van vijf stenen staarden hem vijf stippen aan. In sommige spelletjes werd dit de Ogen van de Duistere genoemd. In die spellen was het een verliezende worp, in andere spellen een winnende. Maar welk spel speel ik? Hij verzamelde de stenen, gooide ze opnieuw. Vijf stippen. Nog een worp, en nogmaals knipoogden de Ogen van de Duistere hem toe.

‘Als je die stenen hebt gebruikt om al dat goud te winnen,’ zei Thom rustig, ‘is het geen wonder dat je moest vertrekken met het eerste het beste schip dat uitvoer.’ Hij had zich tot op zijn hemd uitgekleed en dat was half over zijn hoofd getrokken toen hij dat zei. Zijn knieën waren knobbelig en zijn benen schenen slechts uit pezen en spieren te bestaan. Het rechterbeen was iets korter. ‘Kerel, een meisje van twaalf zou je hart eruit snijden als ze wist dat je stenen als die tegen haar inzette.’

‘Het zijn de stenen niet,’ bromde Mart. ‘Het is het geluk.’ Geluk van de Aes Sedai? Of dat van de Duistere? Hij propte de stenen weer in de beker en drukte het deksel erop.

‘Ik neem aan,’ zei Thom, die in het bed klom, ‘dat je me niet gaat vertellen waar al dat goud vandaan komt.’ ik heb het gewonnen. Vannacht. Met hun stenen.’

‘Hm. En ik neem aan dat je ook geen verklaring hebt voor dat papier waarmee je stond te wapperen – ik heb het zegel gezien, kerel! – of voor al dat gepraat over zaken van de Witte Toren, of waarom de havenmeester jou na een gesprek met een Aes Sedai kon beschrijven.’ ik heb een brief van Elayne bij me, voor Morgase, Thom,’ zei Mart met meer geduld dan hij voelde. ‘Nynaeve gaf me dat papier. Ik weet niet hoe zij eraan is gekomen.’

‘Nou, als je het me niet wilt vertellen, ga ik slapen. Blaas de lampen uit, wil je?’ Thom rolde zich op zijn zij en trok een kussen over zijn hoofd.

Zelfs nadat hij zich tot op zijn ondergoed had uitgekleed en onder de dekens was gekropen – en de lampen had uitgeblazen – kon hij niet slapen, hoewel Mallia zich met zijn goede veren matras niet te kort had gedaan. Hij had gelijk gehad met Thoms snurken, en dat kussen dempte niets. Het klonk alsof Thom bezig was om hout tegendraads door te zagen met een roestige zaag. En hij bleef maar piekeren. Hoe hadden Nynaeve, Egwene en Elayne dat papier van de Amyrlin losgekregen? Ze moesten erbij betrokken zijn, samen met de Amyrlin Zetel zelf – een of ander plannetje, een van die boze plannetjes van de Witte Toren – maar nu hij erover nadacht, dacht hij dat ze ook iets voor de Amyrlin hadden achtergehouden.

‘Breng alsjeblieft een brief naar mijn moeder, Mart,’ zei hij zachtjes met een hoog spottend stemmetje. ‘Dwaas! De Amyrlin kon een zwaardhand sturen om elke brief van de erfdochter naar de koningin te brengen. Verblinde dwaas, je wilde zo ontzettend graag uit de Toren weg dat je dat niet eens zag.’ Thoms gesnurk scheen er trompetterend mee in te stemmen.

Maar het meeste dacht hij aan geluk, en aan straatrovers. Hij merkte amper dat er iets tegen het achterschip botste. Hij besteedde geen aandacht aan een klap en geschuifel op het dek boven hem, of aan stampende laarzen. Het schip maakte zelf genoeg lawaai, en er moest iemand aan dek zijn zodat het schip de rivier af kon varen. Maar de sluipende voetstappen in het gangetje naar zijn deur klikten vast aan zijn gedachten over de straatrovers en hij spitste zijn oren. Hij porde Thom met zijn elleboog in de ribben. ‘Wakker worden,’ zei hij zacht. ‘Er is iemand buiten in de gang.’ Hij liet zichzelf al uit het bed glijden en hoopte dat de vloer van de hut – dek, vloer, wat het ook is! - niet onder zijn voeten zou kraken. Thom gromde, smakte met zijn lippen en snurkte door.

Er was geen tijd meer om zich zorgen te maken om Thom. De voetstappen waren nu vlakbij. Mart pakte zijn vechtstok, ging voor de deur staan en wachtte.

Langzaam zwaaide de deur open en hij zag twee in mantels gehulde mannen die achter elkaar stonden. Ze staken vaag af in het vale maanlicht dat door het luik boven de ladder in het gangetje viel. Maar er was genoeg maanlicht om de getrokken messen te laten glinsteren. Beide mannen hijgden van verrassing; ze hadden kennelijk niet verwacht iemand te vinden die hen verwachtte.

Mart stootte met de vechtstok en raakte de man hard op de plaats waar zijn ribben bij elkaar kwamen. Terwijl hij toesloeg, hoorde hij zijn vaders stem. Het is een dodende slag, Mart. Gebruik hem nooit, tenzij het om je leven gaat. Maar die messen waren dodelijk; in de hut was geen ruimte om met een stok te zwaaien.

De man maakte een verstikt geluid en klapte ineengekrompen op het dek neer, terwijl hij vergeefs naar adem hapte. Terwijl hij viel, stapte Mart al naar voren en dreef het einde van de vechtstok met een krakend geluid over hem heen in de keel van de tweede. Deze liet zijn mes vallen, greep naar zijn keel en viel toen boven op zijn metgezel. Hun voeten schraapten over het dek en in hun kelen klonk reeds doodsgereutel.

Mart stond naar hen te staren. Twee mannen. Nee, ik mag branden, drie! Ik geloof niet dat ik ooit eerder een mens kwaad heb gedaan, en nu heb ik er in één nacht drie gedood. Licht!

De donkere gang werd vervuld van stilte en hij hoorde het gestamp van laarzen op het dek boven zijn hoofd. De bemanning was blootsvoets.

Mart probeerde niet te denken aan wat hij van plan was terwijl hij de mantel van een van de dode mannen greep en om zijn schouders sloeg, zodat het bleke linnen van zijn onderkleren verborgen werd. Op blote voeten liep hij de gang door en klom de ladder op. Zijn ogen kwamen nauwelijks boven de rand van het luik uit.

Het bleke maanlicht weerkaatste van de strak staande zeilen, maar de nacht hulde het dek nog steeds in schaduwen. Er was geen geluid behalve het bruisende water aan weerszijden van het schip. Er scheen slechts één man aan dek te zijn, de man aan het roer, die zijn mantelkap had opgeslagen tegen de kilte. De man verplaatste zich en leren laarzen schraapten over het dek.

Mart hield zijn vechtstok laag en hoopte dat die niet ontdekt zou worden terwijl hij naar boven klom. ‘Hij is dood,’ mompelde hij op een lage, ruwe fluistertoon.

‘Ik hoop dat hij piepte toen je zijn keel doorsneed.’ Mart herinnerde zich de stem met het zware accent en hoe die geklonken had aan het eind van een kronkelige straat in Tar Valon. ‘Die jongen bezorgt ons te veel moeilijkheden. Wacht! Wie ben jij?’

Mart zwaaide de staf met al zijn kracht. Het zware hout raakte het hoofd van de man. De kap van zijn mantel dempte het geluid van een neerploffende meloen maar half.

De man viel over het roer en liet het omzwaaien. Het schip boog scherp af en Mart viel bijna op het dek. Uit een ooghoek zag hij een gestalte oprijzen uit de schaduwen bij de reling, en een glinsterende kling, en hij wist dat zijn staf de toeslaande kling nooit op tijd kon afweren. Iets flitste door de nacht en boorde zich met een doffe klap in de vage gestalte. De rijzende beweging werd een vallende, waarna een man bij Marts voeten neerviel.

Benedendeks klonken steeds luidere kreten toen het schip opnieuw rondzwaaide en het roer onder het gewicht van de dode man rondtolde.

Thom hinkte bij het luik weg, gekleed in mantel en onderkleren, en opende het deurtje van een dievenlantaarn. ‘Je had geluk, kerel. Een van die lui beneden had deze lantaarn. Had het schip in brand kunnen steken, zoals hij daar lag.’ Het licht maakte een mesheft zichtbaar dat uit de borst van een man met dode, starende ogen stak. Mart had hem nog nooit eerder gezien; iemand met zoveel littekens op zijn gezicht zou hij zich zeker hebben herinnerd. Thom schopte een dolk weg van de uitgestrekte hand van de dode man en boog zich toen voorover om zijn eigen mes terug te pakken. Hij veegde de kling af aan de mantel van het lijk. ‘Veel geluk, kerel. Ja, veel geluk.’ Aan de reling was een touw gebonden. Thom liep ernaar toe en liet het licht naar beneden schijnen. Mart voegde zich bij hem. Aan de andere kant van het touw bevond zich zo’n kleine boot uit Zuidhaven, met een gedoofde boeglantaarn. Er stonden twee mannen tussen de opgehaalde riemen.

‘De Grote Heer hale me! Hij is het!’ hijgde de ene. De ander schoot naar voren en begon als een bezetene te sjorren aan de knoop waarmee de boot vastzat.

‘Wil je deze twee ook doden?’ vroeg Thom. Zijn stem galmde als bij een voorstelling.

‘Nee, Thom,’ zei Mart zacht. ‘Nee.’

De mannen in de boot hoorden het antwoord waarschijnlijk niet, want ze lieten hun pogingen varen hun boot los te maken en sprongen met veel gespetter overboord. Het geluid van hun gespartel was goed hoorbaar op de stille rivier.

‘Dwazen,’ bromde Thom. ‘Na Tar Valon wordt de rivier wat nauwer, maar hier is ze nog ruim een halve span breed. Dat redden ze nooit in het duister.’

‘Bij de Steen!’ brulde er iemand bij het luik, ‘wat gebeurt hier? Er liggen dode mannen in de gang. Wat hangt Vasa daar over het roer? Hij vaart ons regelrecht een modderbank in!’ Naakt, op een linnen broekje na, sprong Mallia naar het roer en stootte de dode man ruw opzij, waarna hij de lange roerbalk aantrok om het schip weer op koers te brengen. ‘Dat is Vasa niet! Mijn ziel mag branden, wie zijn al die dode mannen?’ Er klauterden meer mensen het dek op, bemanningsleden op blote voeten en angstige passagiers die in dekens en mantels gewikkeld waren.

Met zijn lichaam verborg Thom wat hij deed toen hij zijn mes onder het touw stak en het met één haal doorsneed. De kleine boot dreef in het donker achter hen weg. ‘Rivierrovers, schipper,’ zei hij. ‘De jonge Mart en ik hebben uw schip gered van rivierrovers. Ze hadden iedereen de keel kunnen afsnijden als wij er niet geweest waren. Misschien moet u de vaarprijs maar herzien.’

Mart liep stijfjes naar het luik. Achter zich hoorde hij Mallia. ‘Dat is een kouwe. Ik had nooit gehoord dat Andor sluipmoordenaars gebruikte, maar mijn ziel mag branden als hij er niet koel onder blijft.’ Mart struikelde de ladder af, stapte over de twee dode lichamen in de gang en dreunde de deur van de schippershut achter zich dicht. Hij haalde het tot halverwege het bed voor hij begon te beven en langzaam door zijn knieën zakte. Licht, in welk spel speel ik mee? Ik moet het spel kennen om te winnen. Licht, welk spel?

Terwijl hij zacht Morgenroosje op zijn fluit speelde, staarde Rhand in zijn kampvuur, waarboven een konijn werd geroosterd aan een tak die schuin over de vlammen hing. Een nachtbriesje liet de vlammen flikkeren; hij merkte de geur van het konijn nauwelijks op, hoewel hij vluchtig bedacht dat hij in het volgende dorpje of stadje meer zout moest zien te krijgen. Morgenroosje was een van de wijsjes die hij op die huwelijksfeesten had gespeeld.

Hoelang was dat geleden? Waren het er echt zoveel of heb ik me dat maar verbeeld? Dat iedere vrouw in het dorp besloot om onmiddellijk te trouwen? Hoe heette het ook alweer? Word ik al krankzinnig? Zijn gezicht parelde van het zweet, maar hij bleef doorspelen, nauwelijks luid genoeg om gehoord te worden, terwijl hij in het vuur bleef staren. Moiraine had hem verteld dat hij ta’veren was. Iedereen zei dat hij ta’veren was. Misschien was hij dat ook. Zulke mensen veranderden dingen om hen heen. Maar dat leek te veel op iets waaraan hij helemaal niet wilde denken.

Ze zeggen ook dat ik de Herrezen Draak ben. Dat zeggen ze allemaal. De levenden zeggen het, en de doden. Dat maakt het nog niet waar.

Ik moest mij ertoe laten uitroepen. Plicht. Ik had geen keus, maar dat maakt het nog niet waar.

Het leek wel of hij niet kon ophouden met dat wijsje. Het liet hem aan Egwene denken. Ooit had hij gedacht dat hij met Egwene zou trouwen. Dat leek lang geleden. Dat was weg, nu. Maar ze was in zijn dromen verschenen. Het had haar kunnen zijn. Haar gezicht. Het was haar gezicht.

Maar er waren zoveel gezichten geweest, gezichten die hij kende. Tham, zijn moeder, Mart en Perijn. Allemaal probeerden ze hem te doden. Natuurlijk waren ze het niet echt geweest. Alleen hun gezichten, geplant op Schaduwgebroed. Hij dacht dat zij het niet echt geweest waren. Zelfs zijn dromen leken door Schaduwgebroed te zijn bevolkt. Waren het alleen maar dromen? Sommige dromen waren echt, dat wist hij. En andere waren alleen maar dromen, nachtmerries of iets dat hoop gaf. Maar hoe kon je het verschil zien? Op een nacht was Min in zijn dromen verschenen – en ze had geprobeerd een mes in zijn rug te planten. Hij was nog steeds verrast hoeveel pijn dat had veroorzaakt. Hij was onvoorzichtig geweest, had haar dichtbij laten komen, had zijn waakzaamheid laten verslappen. Met Min in de buurt had hij zich lange tijd niet zo veilig gevoeld, ondanks de dingen die ze zag als ze naar hem keek. Haar aanwezigheid was net zoiets geweest als een zalf voor zijn wonden.

En toen probeerde ze mij te doden! De muziek steeg tot een luid, vals gekrijs, maar hij bracht het weer terug naar een zacht gefluister. Niet haar. Schaduwgebroed, met haar gezicht. Min was wel de laatste die mij pijn zou willen doen. Hij begreep niet waarom hij dat dacht, maar hij wist zeker dat het zo was.

Zoveel gezichten in zijn dromen. Selene was gekomen, koel en geheimzinnig en zo lieflijk dat zijn mond al droog werd als hij aan haar dacht. Eens had ze hem roem aangeboden – dat scheen nu zo lang geleden – maar nu had ze gezegd dat hij het zwaard moest nemen. En met het zwaard zou Selene komen. Callandor. Dat was altijd in zijn dromen. Altijd. En spottende gezichten. Handen die Egwene en Nynaeve en Elayne in kooien duwden, in netten vingen, hen verwondden. Waarom huilde hij meer om Elayne dan om de andere twee? Zijn hoofd tolde. Zijn hoofd deed evenveel pijn als zijn zij, zweet parelde over zijn gezicht, en hij speelde zacht Morgenroosje in de nacht, bang om te slapen. Bang om te dromen.

33

Binnen het web

Perijn keek vanuit zijn zadel naar de platte steen die aan de kant van de weg half verborgen onder het onkruid lag. Deze hard aangestampte weg werd hier al de Lugardweg genoemd, nu ze de Manetherendrelle en de grens van Morland naderden. Moiraine had twee dagen eerder gezegd dat de weg ooit, in een ver verleden, bestraat was geweest, en van tijd tot tijd werkten stukken van de bestrating zich nog steeds naar boven. Op deze steen stond een merkwaardig teken. Als honden in staat waren pootafdrukken op steen achter te laten, zou hij hebben gezegd dat het de afdruk van een grote hond was. Hij kon geen afdrukken in de kale grond eromheen ontdekken en er was geen geur van een hondenspoor. Er hing alleen maar een vage branderige geur die iets leek op de zwavelgeur van afgestoken vuurwerk. Verderop was een stadje, waar de weg de rivier kruiste; misschien waren enkele kinderen hierheen geslopen met wat vuurwerk. Een heel eind weg voor kinderen om weg te sluipen. Maar hij had boerderijen gezien. Het konden boerenkinderen geweest zijn. Wat het ook is, het heeft niets met die afdruk te maken. Paarden vliegen niet en honden laten geen spoor achter op steen. Ik ben te moe om helder te denken.

Hij gaapte en porde zijn hielen in Stappers ribben en het vale paard zette het op een galop, achter de anderen aan. Sinds ze Jarra achter zich gelaten hadden, had Moiraine hen voortgedreven, en er werd niet gewacht op wie er ook maar even stopte. Als de Aes Sedai ergens haar zinnen op zette, was ze zo hard als koudgehamerd ijzer. Loial had zes dagen eerder het lezen opgegeven, toen hij op had gekeken en had gemerkt dat hij een span achter lag terwijl de rest bijna uit het zicht over de volgende heuvel was verdwenen.

Perijn toomde Stapper in naast het grote paard van de Ogier en achter Moiraines witte merrie. Hij gaapte nog eens. Lan was ergens voor hen uit, de weg aan het verkennen. Achter hen stond de zon niet meer dan een uur boven de boomtoppen, maar de zwaardhand had gezegd dat ze het stadje Remen aan de Manetherendrelle vóór donker zouden bereiken. Perijn wist eigenlijk niet of hij wilde ontdekken wat hen daar zou wachten. Hij wist niet wat het was, maar Jarra had hem behoedzaam gemaakt.

‘Ik begrijp niet waarom je niet kunt slapen,’ zei Loial. ‘Tegen de tijd dat ze ons voor de nacht laat stoppen, ben ik zo moe dat ik al in slaap ben gevallen voor ik kan gaan liggen.’

Perijn schudde slechts het hoofd. Hij kon niets bedenken om Loial uit te leggen dat hij niet goed durfde te slapen, dat zelfs een hazenslaapje al vol zat met onrustige dromen. Zoals die ene met Egwene en Springer erin. Nou ja, het is geen wonder dat ik over haar droom. Licht, ik vraag me af hoe het haar vergaat. Ze zal inmiddels veilig in de Toren zijn en voor Aes Sedai leren. Verin zal over haar waken, en ook over Mart. Hij dacht niet dat iemand over Nynaeve hoefde te waken; in zijn gedachten waren het gewoonlijk de mensen rond Nynaeve die zichzelf moesten bewaken.

Hij wilde niet aan Springer denken. Hij was erin geslaagd om levende wolven uit zijn gedachten te houden. De prijs daarvoor was echter dat hij zich voelde alsof hij door een haastige hand gekneed werd; hij wilde er niet aan denken hoe een dode wolf in zijn dromen rond kon sluipen. Zelfs Springer niet. Hij schudde zichzelf door elkaar en dwong zijn ogen wijd open te blijven.

Naast slechte dromen waren er nog meer dingen die zijn slaap verstoorden. Ze hadden andere sporen van Rhands doortocht gevonden. Tussen Jarra en de Eldar had Perijn niets kunnen ontdekken, maar toen ze de Eldar overstaken, over een stenen brug die zich uitstrekte tussen twee vijftig voet hoge klippen, waren ze door een stadje gekomen dat Sidon heette en geheel in de as was gelegd. Elk gebouw. Tussen de bouwvallen stonden nog slechts een paar stenen muren en schoorstenen.

Uitgeputte bewoners hadden gezegd dat het begonnen was met een lantaarn die in een schuur was omgevallen, en daarna had het vuur zich als een razende verspreid en scheen alles fout te gaan. De helft van de emmers die ze hadden kunnen vinden, had gaten. Iedere brandende muur was naar buiten gevallen in plaats van naar binnen toe en had zo de huizen ernaast in lichterlaaie gezet. Brandende houten balken van de herberg waren op de een of andere manier tot aan de grote bron op het plein weggeslingerd, zodat niemand er meer bluswater uit kon putten, en op drie andere bronnen waren huizen neergestort. Zelfs de wind scheen steeds van richting te zijn veranderd en had de vlammen in elke richting aangewakkerd.

Het was niet nodig geweest om Moiraine te vragen of Rhands aanwezigheid dit alles veroorzaakt had; haar gezicht, dat eruitzag als koud ijzer, was antwoord genoeg. Het Patroon vormde zichzelf om Rhand heen en van toeval was niet langer sprake.

Na Sidon waren ze nog door vier stadjes getrokken, waar alleen Lans speurzin hun verteld had dat Rhand hen nog steeds voor was. Rhand was nu te voet, en dat was al een tijdje zo. Ze hadden zijn paard bij Jarra gevonden, dood, alsof het door wolven of wilde honden verscheurd was. Het had Perijn toen moeite gekost om niet om zich heen te reiken, vooral toen Moiraine opkeek en hem nadenkend aanstaarde. Gelukkig had Lan het spoor van Rhands laarzen gevonden, dat van het dode paard wegliep. In één hak zat een driehoekige inkeping, veroorzaakt door een rots, waardoor zijn spoor duidelijk te volgen was. Maar te voet of te paard, hij leek hen steeds voor te blijven. In de vier stadjes na Sion was de grootste opwinding die iedereen zich kon herinneren Loials binnenkomst geweest, en de daaropvolgende ontdekking dat hij een echte Ogier was. Ze waren daar zo van onder de indruk geweest dat ze Perijns ogen nauwelijks opmerkten, en toen ze het deden... Nou ja, als een Ogier echt bestond, konden mensen elke kleur ogen hebben.

Maar daarna kwam er een plaatsje dat Willar heette, en het vierde feest. De bron op de dorpsbrink was weer gaan vloeien, nadat de inwoners een jaar lang water hadden geput uit een stroom die op een span afstand lag en nadat alle pogingen om nieuwe bronnen te slaan gefaald hadden en de halve bevolking was weggetrokken. Willar zou uiteindelijk toch niet uitsterven. Daarna waren er drie of meer dorpjes snel op elkaar gevolgd, allemaal binnen één dag, waarna Samaha kwam, waar iedere bron in het stadje de vorige nacht was drooggevallen en waar mensen mompelden over de Duistere. Toen kwam Tallan, waar vroeg op een ochtend alle oude veten die het dorp had gekend, als beerputten waren opengebarsten. Het had drie moorden gekost voor iedereen door de schok weer tot zichzelf kwam. En ten slotte was er Fval, waar de oogst van dit voorjaar de schraalste leek die men zich kon herinneren, maar de dorpsmeester had bij het graven van een nieuw stilletje achter zijn huis vergane leren buidels met goud gevonden, zodat niemand honger hoefde te lijden. Niemand in Fyal kende de zware munten met het gezicht van een vrouw op de ene en een adelaar op de andere kant. Moiraine had gezegd dat ze in Manetheren geslagen waren.

Uiteindelijk had Perijn het haar gevraagd, toen ze op een nacht rond het kampvuur zaten. ‘Na Jarra dacht ik... Ze waren allemaal zo gelukkig, met die trouwpartijen. Zelfs de Witmantels werden alleen maar belachelijk gemaakt. Met Fyal was het goed – Rhand kon niets met hun oogst te maken gehad hebben; die was al mislukt voor hij zelfs maar langskwam, en dat goud was toch zeker goed, met de hulp die ze nodig hadden – maar al dat andere... Die brandende stad, de bronnen die droogvielen, en... Dat is slecht, Moiraine. Ik kan niet geloven dat Rhand slecht is. Het Patroon mag zich rond hem vormen, maar hoe kan het Patroon zo slecht zijn? Het is onbegrijpelijk, en dingen moeten begrijpelijk zijn. Als je nutteloos gereedschap maakt, is het verspild metaal. Het Patroon kan toch niet verspillen?’ Lan keek hem wrang aan en verdween in de duisternis om een ronde om het kamp te maken. Loial, die zich al in zijn dekens had uitgestrekt, hief zijn hoofd op en spitste zijn oren.

Een tijdje was Moiraine stil en warmde haar handen aan het vuur. Ten slotte sprak ze, terwijl ze in de vlammen staarde. ‘De Schepper is goed, Perijn. De Vader van de Leugen is slecht. Het Patroon van de Eeuw, het Eeuwkant zelf, is geen van beide. Het Patroon is wat er is. Het Rad des Tijds weeft alle levens in het Patroon, alle daden. Een patroon dat uit één kleur bestaat, is geen patroon. Voor het Patroon van een Eeuw zijn goed en kwaad de schering en de inslag.’

Zelfs nu hij drie dagen later in het zonlicht van de late middag reed, kon Perijn de kilte nog voelen toen hij haar dit hoorde vertellen. Hij wilde geloven dat het Patroon goed was. Hij wilde geloven dat lieden die slechte dingen deden, tegen het Patroon ingingen, het verstoorden. Voor hem was het Patroon een mooi en ingewikkeld werk dat gemaakt was door een meestersmid. Dat het onverschillig goedkoop metaal en erger mengde met goed staal was een verkillende gedachte, ik geef erom,’ mompelde hij zacht. ‘Licht, ik geef erom.’ Moiraine keek hem even aan en hij werd stil. Hij wist niet zeker waar de Aes Sedai, buiten Rhand, om gaf.

Even later kwam Lan terugdraven en hij stuurde zijn zwarte krijgsros naast Moiraines merrie. ‘Remen ligt net over de volgende heuvel,’ zei hij. ‘Blijkbaar hebben ze een paar opwindende dagen gehad.’

Loials oren trokken even. ‘Rhand?’

De zwaardhand schudde het hoofd, ik weet het niet. Misschien kan Moiraine het zeggen als ze het zelf gezien heeft.’ De Aes Sedai keek hem onderzoekend aan en spoorde toen haar witte merrie aan tot een vluggere stap.

Ze reden over de heuveltop heen en voor hen strekte Remen zich langs de rivier uit. De Manetherendrelle was hier meer dan een halve span breed, en er was geen brug. Maar over het water kropen twee volle veerboten die op aken leken en met behulp van lange roeiriemen werden voortbewogen, terwijl een bijna lege boot terugkwam. Nog drie veerboten deelden lange stenen kaden met zowat een tiental rivierschepen, sommige met één mast, sommige met twee. Tussen de kaden en de stad lagen een paar omvangrijke grijsstenen pakhuizen, en ook de huizen in de stad waren voornamelijk van steen gebouwd. De daken hadden echter dakpannen in alle mogelijke kleuren, van geel tot rood tot purper. Rond een plein in het midden van de stad lag een doolhof van straten.

Voordat ze de heuvel afreden, trok Moiraine de grote kap van haar mantel op om haar gezicht te verbergen.

De mensen op straat staarden zoals gewoonlijk naar Loial, maar deze keer hoorde Perijn dat het woord ‘Ogier’ met ontzag werd gemompeld. Loial zat rechter in het zadel dan hij in tijden gedaan had, terwijl zijn oren recht overeind stonden en een glimlach de hoeken van zijn brede mond krulde. Hij wilde duidelijk niet laten merken dat hij in zijn sas was, maar hij zag eruit als een kat die achter de oren werd gekrabd.

Remen zag er voor Perijn uit als elk ander stadje – overal hingen menselijke en door mensen gemaakte geuren, en natuurlijk de sterke geur van de rivier – en hij vroeg zich net af wat Lan had bedoeld toen zijn nekhaartjes recht omhoog kwamen. Hij rook iets... verkeerds. Zodra zijn neus het opsnoof, was het alweer verdwenen, als paardenhaar op hete kolen, maar hij herinnerde het zich. Hij had dezelfde geur in Jarra opgevangen en toen was die op dezelfde manier verdwenen. Het was geen Ontaarde of Nooitgeborene – Trollok, bloedvuur, niet een Ontaarde! Niet een Nooitgeborene! Een Myrddraal, een Schim, een Halfman, alles is goed, maar niet een Nooitgeborene! – geen Trollok of Schim, maar de stank was even scherp, even kwaadaardig. Maar wat die stank ook verspreidde, het liet schijnbaar geen blijvend spoor na.

Ze reden het dorpsplein op. In het midden was een van de grote plavuizen losgewrikt zodat er een galg kon worden opgericht. In de grond stak een enkele dikke paal, waar een dwarsbalk met kniestuk aan zat. Aan de balk bungelde een ijzeren kooi waarvan de bodem vier pas boven de grond hing. In de kooi zat een lange man die gekleed was in grijs en bruin. Zijn knieën zaten tegen zijn kin. Hij had geen ruimte om anders te zitten. Drie kleine jongens waren bezig stenen naar hem te gooien. De man keek recht voor zich uit en verroerde zich niet als een steen tussen de tralies doorvloog. Er liepen meerdere stroompjes bloed over zijn gezicht omlaag. De stedelingen die voorbijkwamen, besteedden even weinig aandacht aan de man als aan de jongens, hoewel ze allen naar de kooi opkeken. De meeste blikken waren goedkeurend, sommige waren bevreesd.

Moiraine maakte een geluid in haar keel dat op afkeer leek.

‘Er is meer,’ zei Lan. ‘Kom. Ik heb al kamers in een herberg geregeld. Ik denk dat jullie er belang in zullen stellen.’

Perijn keek over zijn schouder naar de gekooide man toen hij achter de anderen aan reed. De man had iets bekends, maar hij kon het niet plaatsen.

‘Ze zouden dat niet mogen doen.’ Het gebrom van Loial klonk bijna als een snauw. ‘De kinderen, bedoel ik. De volwassenen zouden hen moeten laten ophouden.’

‘Dat zouden ze, ja,’ stemde Perijn in, maar hij luisterde nauwelijks. Waarom komt bij me bekend voor?

Op het uithangbord boven de deur van de herberg waar Lan hen naar toe bracht, dichter bij de rivier, stond de Weglands Smidse. Perijn beschouwde het als een goed voorteken, hoewel er niets van een smid te zien was, behalve de man met de leren voorschoot en de hamer, die op het uithangbord was geschilderd. Het was een groot gebouw van drie verdiepingen, opgetrokken uit vierkante, gepolijste grijze steen en met purperen dakpannen. Het had grote ramen en met houtsnijwerk versierde deuren; alles zag er welvarend uit. Er kwamen stalknechten aanrennen om de paarden aan te nemen. Ze bogen zelfs nog dieper toen Lan ze wat munten toewierp.

In de herberg staarde Perijn naar de mensen. Hij dacht dat de mannen en vrouwen aan de tafels allemaal waren uitgedost in feestkledij, want er waren meer geborduurde jassen, kantwerk, gekleurde linten en van franje voorziene sjaals dan hij in lange tijd had gezien. Slechts vier mannen aan een tafel waren gekleed in gewone jassen, en zij waren de enigen die niet verwachtingsvol opkeken toen Perijn en de anderen naar binnen kwamen. De vier mannen bleven op zachte toon doorpraten. Hij kon wat verstaan, iets over de waarde van ijspepers boven bont als handelswaar, en hoe de moeilijkheden in Saldea van invloed konden zijn op de prijzen. Schippers van vrachtboten, besloot hij. De anderen schenen van de plaatselijke bevolking te zijn. Zelfs de dienstmeisjes leken op hun mooist gekleed; hun grote schorten bedekten geborduurde jurken met wat kant bij de hals.

De keuken werkte uit alle macht; hij kon de geur van schapenvlees, lamsvlees, kip en rundvlees opsnuiven, en iets wat naar groente rook. En een kruidkoek die hem het vlees even deed vergeten. De herbergier kwam hen meteen na het binnentreden tegemoet. Hij was een dikke, kale man met glimmende bruine ogen in een glad roze gezicht, die handenwrijvend een buiging maakte. Als hij niet naar hen toe was gekomen, had Perijn hem nooit voor de herbergier gehouden, want in plaats van de verwachte witte voorschoot droeg hij net zo’n jas als de anderen, met wit en groen borduursel op dikke blauwe wol. De man zweette onder het gewicht ervan. Waarom dragen ze allemaal feestkleren? vroeg Perijn zich af. ‘Ha, meester Andra,’ zei de herbergier, die Lan aansprak. ‘En een Ogier, net wat u me zei. Niet dat ik eraan twijfelde, hoor. Niet met alles wat er gebeurd is, en nooit aan uw woord, meester. Waarom geen Ogier? O, vriend Ogier, u hier in huis te hebben pleziert me meer dan u kunt weten. Het is iets geweldigs, en een passende bekroning. Aha, en vrouwe...’ Zijn blik nam de diepblauwe zijde van haar gewaad op, en de fijne wol van haar mantel, bestoft van de reis maar kostbaar. ‘Vergeef me, vrouwe. Alstublieft.’ Zijn buiging deed hem dubbelslaan als een hoefijzer. ‘Meester Andra gaf uw hoge positie niet aan, vrouwe. Ik wilde niet oneerbiedig zijn. U bent zelfs nog meer welkom dan vriend Ogier hier, natuurlijk, vrouwe. Wees alstublieft niet beledigd door Gainor Furlans armzalige manieren.’

‘Ik ben niet beledigd.’ Moiraine aanvaardde kalm de titel die Furlan haar gegeven had. Het was beslist niet de eerste keer dat de Aes Sedai een andere naam had of voorwendde iemand te zijn die ze niet was. Het was ook niet de eerste keer dat Perijn Lan zichzelf Andra had horen noemen. De grote kap verborg nog steeds Moiraines rimpelloze Aes Sedai-trekken, en ze hield de mantel met één hand dicht alsof ze kou gevat had. Niet de hand waaraan ze de ring met het Grote Serpent droeg, in de stad zijn vreemde dingen gebeurd, herbergier, dus ik begrijp het. Het is niet iets waar reizigers zich zorgen over hoeven te maken, mag ik hopen.’

‘Ah, vrouwe, u zou ze gerust vreemd kunnen noemen. Uw eigen, stralende aanwezigheid is reeds meer dan genoeg om dit nederige huis te eren, vrouwe, terwijl u nog een Ogier hebt meegebracht, maar we hebben ook Jagers in Remen. Ze zijn hier, in Weglands Smidse, dat zijn ze. Jagers op de Hoorn van Valere, vanuit Illian vertrokken op zoek naar avontuur. En avontuur hebben ze gevonden, vrouwe, hier in Remen, of eigenlijk een span of twee stroomopwaarts, waar ze wilde Aielmannen bevochten hebben, vreemd genoeg. Kunt u het zich voorstellen, vrouwe, zwart gesluierde Aielwilden in Altara?’ Aiel. Nu wist Perijn waarom de man in de kooi hem zo bekend voorkwam. Hij had eerder een Aiel gezien, een van die woeste, bijna legendarische bewoners van het harde land dat de Woestenij genoemd werd. De man had vrij veel op Rhand geleken, langer dan de meeste mensen, met grijze ogen en rossig haar, en hij was gekleed zoals de man in de kooi, alles in bruin en grijs, dat opging in de rotsen of struiken, en met zachte laarzen die tot de knieën met veters waren dichtgeknoopt. Perijn kon bijna Mins stem weer horen. Een Aielman in een kooi. Een keerpunt in je leven, of iets belangrijks dat op het punt staat te gebeuren.

‘Waarom hebt u...?’ Hij hield op om zijn keel te schrapen, zodat hij niet zo hees zou klinken. ‘Hoe komt een Aiel in een kooi op uw dorpsplein terecht?’

‘O, jonge meester, dat is een verhaal om...’ Furlans stem zakte af en hij nam Perijn van top tot teen op. Hij merkte zijn eenvoudige kleren en de grote handboog op en stopte even bij de bijl in zijn gordel, aan de andere zijde als zijn pijlkoker. Toen zijn ogen Perijns gezicht bereikten, schrok de dikke man, alsof hem nu pas – door de aanwezigheid van een vrouwe en een Ogier – de gele ogen opvielen. ‘Dit zal uw dienaar zijn, meester Andra?’ vroeg hij behoedzaam. ‘Antwoord hem,’ was alles wat Lan zei.

‘Ach, maar natuurlijk, meester Andra. Maar hier is iemand die het beter kan vertellen dan ikzelf. Heer Orban zelf. En het is voor hem dat we hier verzameld zijn.’

Een donkerharige jongeman in een rode jas kwam de trap naast de gelagkamer af. Er was een verband om zijn slapen gewikkeld en hij gebruikte schouderkrukken; de linkerpijp van zijn broek was weggesneden, zodat er nog meer verband om zijn kuit kon worden gewikkeld.

De stedelingen mompelden onder elkaar alsof ze iets wonderbaarlijks zagen. De schippers bleven rustig doorpraten; zij waren aangekomen bij het onderwerp bont.

Furlan mocht dan gedacht hebben dat de man in de rode mantel het verhaal beter kon vertellen, maar hij begon zelf. ‘Heer Orban en heer Gan boden met slechts tien dienaren het hoofd aan twintig wilde Aielmannen. Ach, woest was het vechten en hard, en vele wonden werden uitgedeeld en ontvangen. Zes goede dienaren stierven, en allen werden gewond, het meest nog heer Orban en heer Gan, maar zij versloegen elke Aiel, behalve zij die de vlucht namen, en een ervan namen zij gevangen. Hij is het die u daar op het plein ziet, waar hij het platteland niet meer zal lastig vallen met zijn woeste manieren, evenmin als de dode Aiel dat doen.’

‘Hebt u in deze streek moeilijkheden met Aiel gehad?’ vroeg Moiraine.

Dat vroeg Perijn zich ook af, en niet zonder ontsteltenis. Dat sommige mensen van tijd tot tijd ‘zwartgesluierde Aiel’ zeiden als ze iemand aanduidden die gewelddadig was, bewees hoeveel indruk de Aiel-oorlog had gemaakt. Maar dat was nu twintig jaar geleden en voor of na die tijd waren de Aiel nooit uit de Woestenij gekomen. Maar ik heb er een aan deze kant van de Rug van de Wereld gezien, en nu heb ik er twee gezien.

De herbergier wreef over zijn kale hoofd. ‘Eh... eh, nee, vrouwe, niet echt. Maar dat zouden we met twintig van die wilden los zeker krijgen. Iedereen herinnert zich toch nog hoe ze zich moordend en plunderend en brandstichtend een weg door Cairhien baanden. Mannen uit dit eigenste dorp marcheerden naar de Slag van de Glanzende Muren, toen de naties zich verenigden om hen terug te drijven. In die dagen had ik last van een verdraaide rug en kon ik niet meegaan, maar ik herinner het me nog goed; wij allen trouwens. Hoe zij hier kwamen, zo ver van hun eigen land vandaan, of waarom, dat weet ik niet. Maar heer Orban en heer Gan hebben ons van hen verlost.’ Uit het volk in feestkledij klonk instemmend geroezemoes op.

Orban zelf hobbelde door de gelagkamer en scheen niemand anders te zien dan de herbergier. Perijn kon de schrale wijnlucht zelfs van ver al ruiken. ‘Waar zit die oude vrouw met haar kruiden, Furlan?’ wilde Orban op grove toon weten. ‘Gans wonden doen hem pijn en mijn hoofd voelt aan of het zal openbarsten.’

Furlan boog zijn hoofd bijna tot aan de vloer. ‘Ach, moeder Leich zal in de ochtend weer terug zijn, heer Orban. Een geboorte, heer. Maar ze zei dat ze uw wonden had dichtgenaaid en verbonden, en die van heer Gan ook, dus u hoeft zich geen zorgen te maken. Ik ben er zeker van, heer Orban, dat ze u als eerste in de morgen opzoekt.’ De verbonden man mompelde iets onduidelijks – behalve voor Perijn – over het moeten wachten op een boerenvrouw die ‘haar kroost moest werpen’ en nog iets over ‘dichtgenaaid worden als een meelzak’. De blik van zijn sombere, kwade oogjes verschoof en voor het eerst scheen hij de nieuwkomers op te merken. Perijn keurde hij geen tweede blik waardig, wat hem helemaal niet verbaasde. Zijn ogen werden wat groter toen hij Loial zag – Hij beeft al eerder een Ogier gezien, dacht Perijn, maar hij had nooit gedacht dat hij er hier een tegen zou komen – versmalden wat bij Lan – Hij herkent een krijgsman als hij er een ziet, en hij vindt het niet prettig er een te zien – en verhelderden toen hij zich bukte om in Moiraines kap te turen, hoewel hij niet dichtbij genoeg was om haar gezicht te zien.

Perijn besloot er maar helemaal niets van te denken, het had niets te maken met Aes Sedai, en hij hoopte dat noch Moiraine noch Lan er aanstoot aan nam. Een licht in de ogen van de zwaardhand zei hem dat hij die hoop zeker kon vergeten.

‘Twaalf van jullie bevochten twintig Aiel?’ vroeg Lan met vlakke stem. Orban richtte zich op en kreunde. Met een overdreven achteloze stem zei hij: ‘Zeker, je moet op zulke dingen voorbereid zijn als je de Hoorn van Valere zoekt. Het waren niet de eerste schermutselingen waar Gan en ik in belandden, en het zullen ook niet de laatste zijn voor we de Hoorn vinden. Als het Licht op ons schijnt.’ Hij klonk alsof het Licht onmogelijk iets anders kon doen. ‘Natuurlijk vochten we niet altijd tegen Aiel, maar er zijn altijd mensen die de Jagers zouden tegenhouden, als ze konden. Gan en ik laten ons niet gemakkelijk tegenhouden.’ Vanuit de stedelingen steeg weer een goedkeurend gemompel op. Orban ging nog wat meer rechtop staan.

‘U verloor er zes en nam er één gevangen.’ Uit Lans stem was niet op te maken of dat een goede of een slechte verhouding was. ‘Zeker,’ zei Orban. ‘We doodden de anderen, behalve degenen die vluchtten. Ze zijn nu zonder twijfel bezig hun doden te verbergen; ik heb gehoord dat ze dat doen. De Witmantels zijn uitgetrokken om ze te zoeken, maar ze zullen hen nooit vinden.’

‘Er zijn hier Witmantels?’ vroeg Perijn scherp.

Orban keek hem aan en vond hem opnieuw van geen belang. De man sprak weer tegen Lan. ‘Witmantels steken hun neuzen altijd in zaken die hen niets aangaan. Onhandige klungelaars, allemaal. Ja, ze zullen dagenlang door het land rijden, maar ik betwijfel of ze veel meer dan hun eigen schaduw kunnen vinden.’

‘Dat neem ik ook aan,’ zei Lan.

De verbonden man fronste alsof hij niet zeker wist wat Lan precies bedoelde en richtte zich toen weer tot de herbergier. ‘Jij vindt die oude vrouw, hoor je dat! Mijn hoofd knapt uit elkaar.’ Met een laatste blik op Lan strompelde hij weg en beklom de trap tree voor tree, gevolgd door bewonderend gemompel over een Jager op de Hoorn die Aielmannen had gedood.

‘Dit is een stad van vele gebeurtenissen.’ Loials diepe stem trok ieders oog. Behalve die van de schippers, die nu over touwen praatten, voor zover Perijn het kon volgen. ‘Overal waar ik ga, doen jullie mensen dingen, haasten en jagen jullie, en laten toe dat jullie van alles overkomt. Hoe kunnen jullie zoveel opwinding verdragen?’

‘Ach, vriend Ogier,’ zei Furlan, ‘het is nu eenmaal menselijk om naar opwinding te verlangen. Hoeveel spijt heb ik dat ik niet in staat was om naar de Glanzende Muren op te marcheren. Laat me u vertellen...’

‘Onze kamers.’ Moiraine verhief haar stem niet, maar haar woorden sneden die van de herbergier af alsof ze een mes had gebruikt. ‘Andra heeft kamers geregeld, niet?’

‘Ach, vrouwe, vergeef me. Ja, meester Andra heeft inderdaad kamers genomen. Vergeef me alstublieft. Deze kant op, als het u behaagt. Volg mij alstublieft.’ Terwijl hij telkens nederig boog en zich voortdurend verontschuldigde, bracht Furlan hen naar de trap. Bovenaan bleef Perijn even staan om zich om te draaien. Hij hoorde beneden het gemompel van ‘vrouwe’ en ‘Ogier’ en kon al die ogen voelen. Maar het scheen hem toe dat hij één paar ogen in het bijzonder kon voelen, iemand die niet naar Moiraine of Loial staarde, maar naar hem.

Hij vond haar onmiddellijk. Om te beginnen stond ze apart van de anderen, en vervolgens was ze de enige vrouw in de gelagkamer die geen enkel stukje kant droeg. Haar donkergrijze, bijna zwarte jurk was even gewoon als de kleren van de schippers, met wijde mouwen en een nauwe rok, en zonder een strookje of stikseltje versiering. Toen ze zich bewoog, zag hij dat haar rok was gedeeld om te kunnen paardrijden, en ze droeg zachte laarzen die onder de zoom vandaan staken. Ze was jong – misschien niet ouder dan hij – en lang voor een vrouw, met zwart haar tot aan haar schouders. Een neus die net niet te lang of te groot was, een gulle mond, hoge jukbeenderen en donkere, ietwat schuinstaande ogen. Hij kon maar niet beslissen of ze nu mooi was of niet.

Zodra hij naar beneden keek, wendde ze zich tot een van de dienstmeisjes. Ze keek niet meer naar de trap, maar hij wist zeker dat hij gelijk had. Ze had naar hem gestaard.

34

Een andere dans

Furlan bleef maar doorkletsen terwijl hij hen naar hun kamers bracht, maar Perijn luisterde niet echt. Hij was te druk bezig zichzelf af te vragen of het zwartharige meisje wist wat gele ogen betekenden. Drakenvuur, ze keek echt naar me. Toen hoorde hij de herbergier zeggen: ‘... de Draak uitroepen in Geldan,’ en hij dacht dat zijn oren zich net zo spitsten als die van Loial.

Moiraine bleef stokstijf in de deuropening van haar kamer staan. ‘Er is nog een valse Draak, herbergier? In Geldan?’ De kap van haar mantel verborg haar gezicht nog steeds, maar ze klonk alsof ze tot in haar merg geschokt was. Zelfs terwijl hij naar het antwoord van de herbergier luisterde, kon Perijn het niet laten om naar haar te kijken; hij snoof iets op wat vrees benaderde.

‘Ach, vrouwe, wees niet bevreesd. Het is wel honderd roede ver naar Geldan; hier zal u niets gebeuren, niet met meester Andra in de buurt, en heer Orban en heer Gan. Waarom...’

‘Antwoord haar!’ zei Lan ruw. ‘Is er een valse Draak in Geldan?’

‘Eh... eh, nee, meester Andra, niet precies. Ik zei dat er een man is die in Geldan de komst van de Draak aankondigt. Dat hebben we een paar dagen geleden gehoord. Hij preekt zijn komst, zo te zeggen. Hij heeft het over die kerel in Tarabon, van wie we hebben gehoord. Hoewel sommigen zeggen dat het Arad Doman is, niet Tarabon. Hoe dan ook, het is ver van hier. Ach, op elke andere dag zouden we hier meer over praten dan over wat dan ook, behalve misschien die wilde verhalen over de terugkeer van Haviksvleugels leger...’ Lans koude ogen hadden wel messen kunnen zijn, waarna Furlan slikte en nog heftiger in zijn handen wreef. ‘Ik weet alleen wat ik hoor, meester Andra. Er wordt gezegd dat die kerel een blik heeft die je vasthoudt op de plek waar je staat, en hij slaat allerlei onzin uit over de Draak die komt om ons te redden, en dat we hem allemaal moeten volgen, en dat zelfs de dieren voor de Draak zullen vechten. Ik weet niet of ze hem al gevangen hebben genomen of niet. Het zal wel gebeurd zijn; de Geldaners nemen niet lang genoegen met zulke praat.’

Masema, dacht Perijn verwonderd. Het is die rottige Maserna. ‘Je hebt gelijk, herbergier,’ zei Lan. ‘Die kerel zal ons hier waarschijnlijk niet lastig vallen. Ik heb eens een man gekend die dol was op wilde toespraken. U zult hem zich vast nog wel herinneren, vrouwe Alys? Masema?’

Moiraine schrok op. ‘Masema. Ja. Natuurlijk. Ik had hem uit mijn hoofd gezet.’ Haar stem klonk krachtiger. ‘De volgende keer dat ik Masema zie, zal hij wensen dat iemand zijn huid had afgestroopt om er laarzen van te maken.’ Ze sloeg de deur zo hard achter zich dicht dat de klap door de gang weerkaatste.

‘Rustig!’ klonk een gedempte kreet aan het einde van de gang. ‘Mijn hoofd barst!’

‘Oho.’ Furlan wreef zijn handen in de ene richting en wuifde in de andere. ‘O, vergeef me, meester Andra, maar vrouwe Alys is een vrouw van sterke woorden.’

‘Alleen voor diegenen die haar mishagen,’ zei Lan onbewogen. ‘Ze bijt nog erger dan dat ze blaft.’

‘Ach. O... eh. Uw kamers zijn hier. O, vriend Ogier, toen meester Andra mij vertelde dat u zou komen, heb ik een oud Ogierbed van zolder laten halen, waar het driehonderd of meer jaar onder het stof lag. Waarom...’

Perijn liet de woorden langs zich heen gaan en hoorde ze net zomin als een rivierrots het water hoort. De zwartharige jonge vrouw baarde hem meer zorgen. En de gekooide Aiel.

Toen hij eenmaal in zijn eigen kleine kamer achterin was – Lan had niets gedaan om bij de herbergier de indruk weg te nemen dat Perijn een dienaar was – was hij nog steeds diep in gedachten. Hij maakte de pees van zijn boog los en zette hem in de hoek – een te lang gespannen boog was slecht voor boog en pees – zette zijn dekenrol en zadeltassen naast de wastafel en gooide zijn mantel eroverheen. Hij hing zijn riemen met de pijlkoker en de bijl op knoppen aan de muur en ging bijna op het bed liggen voordat een enorme geeuw hem eraan herinnerde hoe gevaarlijk dat kon zijn. Het bed was smal en de matras leek vol bulten te zitten; het zag er uitnodigender uit dan elk ander bed uit zijn herinnering. In plaats daarvan ging hij op het krukje zitten en dacht na. Hij wilde altijd graag over dingen nadenken.

Na een tijdje klopte Loial op de deur en stak zijn hoofd naar binnen. De oren van de Ogier trilden bijna van opwinding en zijn grijns spleet zijn gezicht zowat in tweeën. ‘Perijn, je zult het niet geloven! Mijn bed is gemaakt van zanghout! Het moet minstens duizend jaar oud zijn. Zolang is het geleden dat een Boomzanger zo’n groot stuk heeft gezongen. Zelfs ik zou het niet eens willen proberen, en ik heb de gave sterker dan de meesten. Nou ja, om je de waarheid te zeggen, onder ons zijn er niet veel meer met die gave. Maar ik hóór bij de besten die hout kunnen zingen.’

‘Dat is heel interessant,’ zei Perijn. Een Aiel in een kooi. Dat heeft Min gezegd. Waarom staarde dat meisje naar me?

‘Dat dacht ik ook.’ Loial klonk een beetje teleurgesteld toen bleek dat Perijn zijn opwinding niet deelde, maar Perijn wilde alleen maar nadenken. ‘Het avondeten beneden is klaar, Perijn. Ze hebben erg hun best gedaan, voor het geval de Jagers iets willen, maar wij kunnen er wat van krijgen.’

‘Ga maar, Loial. Ik heb geen honger.’ De geuren van braadvlees die van de keuken naar boven dreven, deden hem niets. Hij merkte nauwelijks dat Loial wegging.

Met zijn handen op de knieën, en van tijd tot tijd geeuwend, probeerde hij alles uit te werken. Het leek op een van de puzzels die Meester Lohan maakte, waarvan de metalen stukken onverbrekelijk met elkaar verbonden leken te zijn. Maar er was altijd een handigheidje om de ijzeren hoepels en krullen uit elkaar te halen, en dat moest er hier ook zijn.

Het meisje had naar hem gekeken. Dat kon door zijn ogen komen, hoewel de herbergier er niet op had gelet en het verder niemand was opgevallen. Ze hadden een Ogier om naar te kijken, Jagers op de Hoorn in huis, een bezoekende vrouwe en een gekooide Aiel op het dorpsplein. Zoiets onbeduidends als de kleur van iemands ogen kon hun aandacht niet trekken. Het uiterlijk van een dienaar kon tegen dat alles niet op. Dus waarom pikte ze mij eruit om naar te staren? En de Aiel in de kooi. Wat Min zag was altijd belangrijk. Maar hoe? Wat werd hij geacht te doen? Ik had die kinderen kunnen laten ophouden met stenen te gooien. Dat had ik moeten doen. Het had geen zin om zichzelf voor te houden dat de volwassenen hem zeker zouden hebben gezegd zich met zijn eigen zaken te bemoeien, dat hij een vreemdeling in Remen was en dat de Aiel zijn zaak niet was. Ik had het moeten proberen.

Hij kreeg geen antwoorden, dus begon hij opnieuw en werkte er zich weer geduldig doorheen, en nog eens, en nog eens. Maar hij vond nog steeds niets, behalve spijt om wat hij niet had gedaan. Na een tijdje merkte hij dat de nacht eindelijk gevallen was. De kamer was donker, afgezien van wat maanlicht dat door het enige venster scheen. Hij dacht aan de waskaars en de tondeldoos die hij op de schoorsteenmantel boven de kleine haard had gezien, maar er was meer dan genoeg licht voor zijn ogen. Ik moet iets doen, nietwaar? Hij gespte zijn bijlriem om en hield toen op. Hij had het zonder nadenken gedaan; het dragen van de bijl was even natuurlijk geworden als ademhalen. Dat vond hij niet prettig. Maar hij liet de riem zitten en ging naar buiten.

Het licht uit het trapgat deed de gang bijna helder lijken na zijn donkere kamer. Uit de gelagkamer stegen gepraat en gelach op, en uit de keuken kookluchtjes. Hij liep naar de voorzijde van de herberg, naar Moiraines kamera klopte en ging naar binnen. En stond stil met een vuurrood gezicht.

Moiraine trok de bleekblauwe mantel dicht die om haar schouders hing. ‘Je wilde wat?’ vroeg ze koeltjes. In een hand had ze een met zilver beslagen haarborstel, en haar donkere haar, dat in golven om haar hals viel, glinsterde alsof ze het geborsteld had. Haar kamer was veel mooier dan de zijne, met opgewreven houten lambrizeringen, in zilver gedreven lampen en een warm vuur in een grote bakstenen haard. De lucht rook naar rozenzeep.

‘Ik... ik dacht dat Lan hier was,’ wist hij te stamelen. ‘Jullie steken altijd je hoofden bij elkaar en ik dacht dat hij... Ik dacht...’

‘Wat wil je, Perijn?’

Hij haalde diep adem. ‘Is dit Rhands werk? Ik weet dat Lan hem tot hier heeft gevolgd, en het lijkt allemaal zo vreemd – de Jagers, en Aiel – maar heeft hij het gedaan?’

‘Dat geloof ik niet. Ik zal meer weten als Lan me vertelt wat hij vanavond ontdekt heeft. Met een beetje geluk zullen zijn bevindingen mij bij de keus helpen.’

‘Een keus?’

‘Rhand kan de rivier overgestoken zijn en dwars over het land op weg zijn naar Tyr. Of hij kan een schip stroomafwaarts naar Illian genomen hebben, met de bedoeling om daar een ander schip naar Tyr te nemen. De reis zal op die manier vele roeden langer zijn, maar dagen korter duren.’ ik geloof niet dat we hem zullen inhalen, Moiraine. Ik weet niet hoe hij het doet, maar zelfs te voet blijft hij ons voor. Als Lan gelijk heeft, ligt hij nog steeds een halve dag op ons voor.’

‘Ik zou bijna kunnen geloven dat hij geleerd heeft om te reizen,’ zei Moiraine met samengeknepen wenkbrauwen, ‘maar dan zou hij onmiddellijk naar Tyr zijn gegaan. Nee, hij heeft het bloed van gestage lopers en sterke renners. Maar misschien nemen we toch de rivier wel. Als ik hem niet kan inhalen, zal ik in Tyr vlak achter hem zijn. Of hem opwachten.’

Perijn schuifelde onzeker met zijn voeten; in haar stem klonk een koude belofte. ‘Je hebt me eens gezegd dat je een Duistervriend kon voelen, tenminste een die diep in de Schaduw wandelt. En Lan ook. Hebben jullie zoiets opgemerkt?’

Ze snoof luid en keerde zich weer naar een grote staande spiegel waarvan de poten waren ingelegd met fijn zilverwerk. Ze hield haar mantel met een hand gesloten en streek de borstel met de andere door haar haren. ‘Weinig mensen zijn zo ver heen, Perijn, zelfs onder de ergste Duistervrienden.’ De borstel hield midden in een streek op. ‘Waarom vraag je dat?’

‘Er was een meisje beneden in de gelagkamer dat naar mij staarde. Niet naar jou en Loial, zoals de anderen. Naar mij.’ De borstel hervatte zijn beweging en er speelde even een glimlachje om Moiraines lippen. ‘Je vergeet soms, Perijn, dat je een jongeman bent en er goed uitziet. Sommige meisjes bewonderen een paar brede schouders.’ Hij gromde en schoof met zijn voeten. ‘Was er nog iets, Perijn?’

‘Eh... nee.’ Ze kon hem niet helpen met wat Min had voorzien, behalve hem zeggen dat het belangrijk was, en dat wist hij al. En hij wilde haar niet vertellen wat Min gezien had. Niet eens dat Min iets gezien had, trouwens.

Hij stond weer in de gang achter de gesloten deur en zocht even steun tegen de muur. Licht, zomaar bij haar binnenlopen, en zij— Ze was een mooie vrouw. En waarschijnlijk oud genoeg om mijn moeder te zijn, of nog ouder. Mart zou haar volgens hem hebben gevraagd beneden in de gelagkamer te gaan dansen. Nee, dat zou hij niet hebben gedaan. Zelfs Mart is niet zo’n dwaas dat hij met een Aes Sedai aan wil pappen. Hij had zelf eens een keer met haar gedanst en was bij vrijwel elke pas over zijn eigen voeten gestruikeld. Hou op met te denken dat ze een dorpsmeisje is, alleen maar omdat je zag... Ze is een vervloekte Aes Sedai! Je hebt die Aiel om je zorgen over te maken. Hij schudde zichzelf door elkaar en ging naar beneden. De gelagkamer was overvol; elke stoel was bezet en er waren krukjes en banken naar binnen gebracht. Diegenen die nergens konden zitten, stonden langs de muren. Hij zag het zwartharige meisje nergens en niemand keek een tweede keer toen hij haastig door de kamer liep. Orban had een hele tafel voor zichzelf. Zijn verbonden been was op een kussen op een stoel gelegd. Aan die voet zat een zachte pantoffel en in zijn hand hield hij een zilveren roemer met wijn die de dienstmeisjes telkens bijvulden. ‘Ah,’ zei hij tegen de hele gelagkamer, ‘we wisten dat de Aiel woeste krijgers waren, Gan en ik, maar er was geen tijd om te aarzelen. Ik trok mijn zwaard en groef mijn hielen in Leeuws ribben...’

Perijn schrok op voor hij besefte dat de man bedoelde dat zijn paard Leeuw heette. Volgens mij is bij best in staat om te zeggen dat hij op een leeuw reed. Hij voelde zich ietwat beschaamd; hij mocht de man niet, maar dat was geen reden om te geloven dat de Jager zijn opschepperij zo ver zou voeren. Hij haastte zich naar buiten en keek niet om.

De straat voor de herberg was net zo vol als de gelagkamer. Mensen die binnen geen plaats hadden gekregen, tuurden door de ramen, en voor de deur stonden er tweemaal zo veel elkaar te verdringen om naar Orbans verhaal te luisteren. Niemand schonk Perijn aandacht, hoewel zijn doortocht brommend geklaag opleverde van de mensen die niet zo dicht bij de deur konden komen.

Iedereen die er vannacht op uit was, moest bij de herberg zijn, want hij zag niemand op het plein. Soms bewoog er een schaduw achter een verlicht raam, maar dat was alles. Toch had hij het gevoel dat hij werd gadegeslagen en hij keek tersluiks om zich heen. Niets dan in het donker gehulde straten waarlangs puntjes licht de ramen aangaven. De meeste ramen rond het plein waren donker, behalve een paar op de bovenste verdiepingen.

De galg stond er nog steeds zoals hij zich herinnerde, met de man – de Aiel – in de kooi, die te hoog hing om hem aan te raken. De Aiel leek wakker – tenminste, zijn hoofd was opgericht – maar hij keek geen enkele keer naar Perijn onder zich. De stenen van de kinderen lagen verspreid onder de kooi.

De kooi hing aan een dik touw en was met een ring aan een van de bovenste spijlen bevestigd. Over een zware katrol aan de dwarsbalk liep een touw dat aan enkele pennen op de paal was vastgebonden.

Het restant lag in warrige kronkels bij de voet van de galg. Perijn keek opnieuw om zich heen en speurde het donkere plein af. Hij had nog steeds het gevoel dat hij werd gadegeslagen, maar hij zag nog steeds niets. Hij luisterde, maar hoorde niets. Hij rook de rook van schoorstenen en etensluchtjes uit huizen, en mensenzweet en oud bloed van de man in de kooi. Er kwam geen angstgeur van hem af. Zijn gewicht, en dan nog de kooi, dacht hij toen hij dichter bij de kooi kwam. Hij wist niet wanneer hij besloten had om dit te doen en of hij eigenlijk wel iets beslist had, maar hij wist dat hij het ging doen. Hij haakte een been om de zware paal, trok aan het touw en hees de kooi net genoeg op voor wat speling. De manier waarop het touw schokte, vertelde hem dat de man in de kooi zich eindelijk had bewogen, maar hij had te veel haast om op te houden en hem te zeggen wat hij van plan was. Door de speling kon hij het touw rond de uitsteeksels loskrijgen. Hij had zijn been nog steeds om de paal geslagen en liet de kooi nu snel hand over hand op de kasseien zakken. De Aiel keek hem eindelijk aan en nam hem zwijgend op. Perijn zei niets. Toen hij eens goed naar de kooi keek, vertrok zijn mond zich tot een streep. Als je iets maakte, zelfs zoiets als een kooi, moest je het goed doen. De hele voorkant van de kooi was een hek aan grove hengsels, gemaakt door een haastige hand. Hij was gesloten met een stevig ijzeren slot aan een ketting die net zo slecht gesmeed was als de kooi. Hij liet de ketting door zijn handen glijden tot hij de zwakste schakel vond, en ramde er toen de zware piek van zijn bijl in. Een scherpe draai van zijn pols brak de schakel open. In minder dan geen tijd had hij de ketting los, trok die eruit en maakte het hek open. De Aiel bleef zitten, nog steeds met de knieën onder zijn kin, en staarde hem aan. ‘Nou,’ fluisterde Perijn hees. ‘Ik heb hem open, maar ik ga je zeker niet dragen.’ Snel zocht hij het donkere plein af. Er bewoog nog steeds niets, maar hij bleef het gevoel houden dat ogen hem gadesloegen. ‘Je bent sterk, natlander.’ De Aiel maakte zijn stijve schouders los maar bewoog verder niet. ‘Er waren drie mannen nodig om me op te hijsen. En nu laat je me zakken. Waarom?’

‘Ik hou niet van mensen in kooien,’ fluisterde Perijn. Hij wilde ervandoor. De kooi was open en die ogen keken toe. Maar de Aiel bewoog zich niet. Als je iets doet, moet je het goed doen. ‘Zou je er nu uit willen komen, voordat er iemand verschijnt?’

De Aiel greep de voorste spijl boven zijn hoofd en trok zichzelf er in één beweging uit. Hij bleef gebukt staan en ondersteunde zichzelf door een spijl vast te houden. Als hij rechtop was gaan staan, zou hij bijna een hoofd groter dan Perijn zijn geweest. Hij keek naar Perijns ogen – Perijn wist hoe ze nu moesten glanzen als gepolijst goud in het maanlicht – maar zei er niets over. ‘Ik heb daar sinds gisteren in vastgezeten, natlander.’ Hij praatte als Lan. Niet dat hun stem of tongval op elkaar leken, maar de Aiel bezat eenzelfde onverstoorbare rust, eenzelfde kalme zekerheid. ‘Het duurt even voordat mijn benen weer werken. Ik ben Gaul, van de Imransibbe van de Shaarad Aiel, natlander. Ik ben Shae’en M’taal, een Steenhond. Mijn water is het jouwe.’

‘Wel, ik ben Perijn Aybara. Uit Tweewater. Ik ben een smid.’ De man was uit de kooi; hij kon weg. Maar als er iemand langskwam voordat Gaul kon lopen, zou hij zo weer in de kooi terug zijn, tenzij ze hem doodden, en in beide gevallen zou Perijns werk voor niets zijn geweest, ik heb er niet aan gedacht, anders had ik een waterfles of een zak meegenomen. Waarom noem je me “natlander”?’

Gaul gebaarde naar de rivier. In het maanlicht konden zelfs Perijns ogen er niet al te zeker van zijn, maar hij dacht dat de Aiel zich voor het eerst ongemakkelijk voelde. ‘Drie dagen geleden zag ik een meisje in een enorme plas water rondspartelen. Het moet wel twintig pas breed geweest zijn. Ze... strekte er zich helemaal in uit.’ Hij maakte met een hand een onbeholpen zwembeweging. ‘Een dapper meisje. Het oversteken van deze... rivieren... heeft me bijna ontmand. Ik had nooit gedacht dat er zoiets als te veel water kon zijn, maar ik had ook nooit gedacht dat er zoveel water in de wereld is als jullie natlanders bezitten.’

Perijn schudde het hoofd. Hij wist dat de Aielwoestenij weinig water had – dat was een van de weinige dingen die hij over de Woestenij of de Aiel wist – maar hij had niet geweten dat water zo zeldzaam was dat het deze reactie kon veroorzaken. ‘Je bent ver van huis, Gaul. Waarom ben je hier?’

‘Wij zoeken,’ zei Gaul langzaam. ‘Wij zoeken naar Hij die komt met de dageraad.’

Perijn had die naam eerder gehoord, onder omstandigheden die duidelijk maakten wie er bedoeld werd. Licht, het komt altijd weer neet op Rhand. Ik ben aan hem gebonden als een paard voor het beslaan. ‘Je zoekt in de verkeerde richting, Gaul. Ik zoek hem ook, en hij is onderweg naar Tyr.’

‘Tyr?’ De Aiel klonk verbaasd. ‘Waarom...? Maar zo moet het zijn. De Voorspelling zegt dat als de Steen van Tyr valt, wij het Drievoudige Land ten laatste zullen verlaten.’ Dat was de Aielnaam voor de Woestenij. ‘De Voorspelling zegt dat wij veranderd zullen worden en weer zullen vinden wat van ons was, en wat verloren was.’

‘Misschien is dat zo. Ik ken jullie voorspellingen niet, Gaul. Ben je bijna klaar om te gaan? Er kan elk ogenblik iemand komen.’

‘Het is te laat om te vluchten,’ zei Gaul, en een zware stem brulde: ‘De wilde is los!’ Tien, twaalf in witte mantels geklede mannen renden het plein over en trokken hun zwaarden. Hun kegelvormige helmen glommen in het maanlicht. Kinderen van het Licht.

Gaul trok kalm, alsof hij alle tijd van de wereld had, een donker stuk stof van zijn schouders en bond het om zijn hoofd. Hij maakte het af met een zware, zwarte sluier die op zijn ogen na zijn hele gezicht verborg. ‘Hou je van dansen, Perijn Aybara?’ vroeg hij. Toen sprong hij van de kooi weg. Recht op de naderende Witmantels af. Even waren ze verrast, maar dat was kennelijk alles wat de Aiel nodig had. Hij schopte het zwaard uit de hand van de eerste die hem bereikte en zijn gestrekte hand sloeg als een dolk naar de keel van de Witmantel, waarna hij om de vallende soldaat heen gleed. De arm van de man erachter knapte krakend toen Gaul hem brak. Hij schoof die man onder de voeten van een derde en schopte een vierde in zijn gezicht. Het was als een dans, van de een naar de ander, zonder te vertragen of stil te staan, hoewel de gestruikelde man weer opkrabbelde en de man met de gebroken arm zijn zwaard in de andere hand hield. Gaul danste in hun midden rond.

Perijn had maar even tijd om verbaasd te zijn, want niet alle Witmantels hadden hun aandacht op de Aiel gericht. Hij was maar net op tijd toen hij de steel van de bijl met twee handen vastgreep om een zwaardslag te blokkeren. Hij zwaaide... en wilde een schreeuw geven toen het halvemaanvormige blad de keel van de man doorsneed. Maar daarvoor had hij geen tijd meer, en al helemaal niet voor berouw; er volgden nog meer Witmantels voor de eerste gevallen was. Hij haatte de gapende wonden die de bijl maakte, haatte de manier waarop het wapen door wapenrustingen kliefde en het vlees eronder verscheurde, en helm en schedel met evenveel gemak doormidden spleet. Hij haatte het allemaal. Maar hij wilde niet sterven.

De tijd scheen zich tegelijkertijd samen te ballen en uit te strekken. Zijn lichaam voelde aan alsof hij uren had gevochten en zijn adem gierde pijnlijk door zijn keel. Mannen schenen te bewegen alsof ze door een dikke mist zweefden. Zij schenen in een oogwenk te verspringen, van waar ze begonnen naar waar ze vielen. Het zweet druppelde over zijn gezicht, maar hij voelde zich even kil als koel water. Hij vocht voor zijn leven, en hij kon niet zeggen of het enige tellen duurde of een hele nacht.

Toen hij ten slotte hijgend en bijna verdoofd ophield om naar een tiental lieden in witte mantels te kijken die op het plein lagen, leek de maan zich totaal niet bewogen te hebben. Een paar mannen kreunden; anderen lagen stil en bewegingloos. Gaul stond tussen hen in, nog steeds gesluierd, nog steeds met lege handen. De meeste gevallenen waren zijn werk. Perijn wilde dat ze het allemaal waren en schaamde zich. De geur van bloed en dood was scherp en bitter. ‘Je danst de speren niet slecht, Perijn Aybara.’

Het duizelde Perijn. ‘Ik begrijp niet hoe twaalf mannen tegen twintig van jullie konden vechten, en winnen, zelfs al waren twee van hen Jagers.’

‘Is dat wat ze zeggen?’ Gaul lachte zachtjes. ‘Sarien en ik waren onoplettend, omdat we zo lang in deze zachte landen hebben verkeerd, en de wind kwam uit de verkeerde richting, dus we konden niets ruiken. We liepen hen tegen het lijf voordat we er erg in hadden. Wel, Sarien is dood en ik werd gekooid als een dwaas, dus misschien hebben we genoeg betaald. Het is tijd om te rennen, natlander. Tyr. Ik zal het onthouden.’ Toen liet hij de sluier zakken. ‘Moge je altijd water en schaduw vinden, Perijn Aybara.’ Hij draaide zich om en rende weg in de nacht.

Ook Perijn wilde weg, totdat hij besefte dat hij een bebloede bijl in zijn handen had. Haastig veegde hij het gebogen blad af aan de mantel van een dode. Drakenvuur, hij is dood en er zit al bloed op. Hij dwong zichzelf de steel door de lus in zijn riem te steken voor hij het op een hollen zette.

Bij zijn tweede pas zag hij haar, een slanke gestalte aan de rand van het plein, in een donkere, nauwe rok. Ze draaide zich om en hij kon zien dat haar rok gesplitst was voor paardrijden. Ze sprong weg, de straat in en verdween.

Lan verscheen nog voordat hij de plek bereikte waar ze gestaan had. De zwaardhand nam de kooi op die leeg onder de galg stond en de beschaduwde witte heuveltjes die door het maanlicht geraakt werden, en hij wierp zijn hoofd in de nek alsof hij op het punt stond los te barsten. Met een stem die zo strak en hard als een nieuwe hoepel klonk, zei hij: ‘Heb jij dit aangericht, smid? Het licht verbrande mij! Is er iemand die dit alles met jou in verband kan brengen?’

‘Een meisje,’ zei Perijn. ‘Ik denk dat ze het gezien heeft. Ik wil niet dat je haar wat aandoet, Lan! Er zijn genoeg anderen die het gezien kunnen hebben. Er zijn overal verlichte vensters.’

De zwaardhand greep Perijn bij zijn mouw en gaf hem een duw in de richting van de herberg. ‘Ik zag een meisje wegrennen, maar ik dacht... Laat maar. Trek die Ogier uit zijn bed en sleur hem naar de stal. Na dit alles moeten we de paarden zo snel mogelijk op de kade zien te krijgen. Alleen het Licht weet of er vannacht een schip zeilt, of wat ik moet betalen om er een te huren als dat niet zo is. Geen vragen, smid! Doe het! Ren!’

35

De valk

De lange benen van de zwaardhand waren sneller dan die van Perijn en tegen de tijd dat hij zich door de menigte bij de herbergdeur drong, besteeg Lan al de trap, ogenschijnlijk rustig. Perijn dwong zichzelf net zo rustig te lopen. Achter hem hoorde hij mopperende mensen die trachtten voor te dringen.

‘Nog eens?’ hoorde hij Orban zeggen, zijn roemer ophoudend om bijgevuld te worden. ‘Nou, goed dan. Ze lagen in een hinderlaag, langs de weg waarover we reisden, en ik verwachtte geen hinderlaag zo dicht bij Remen. Schreeuwend renden ze vanuit de dichte bosjes op ons af. In een zucht stonden ze midden tussen ons in. Ze staken met hun speren en doodden onmiddellijk twee van mijn beste mannen en een van Gan. Nou, op het eerste gezicht herkende ik Aiel en...’ Perijn haastte zich de trap op. Wel, Orban kent ze nu. Achter Moiraines deur klonken stemmen. Hij wilde niet horen wat ze hierover te zeggen had. Hij haastte zich erlangs en stak zijn hoofd in Loials kamer. Het Ogierbed was een laag, zwaar geval dat twee keer zo lang en half zo breed was als elk mensenbed dat Perijn ooit gezien had. Het nam veel van de ruimte in beslag, en de kamer was even groot en fraai als die van Moiraine. Perijn herinnerde zich vaag dat Loial iets over zanghout had gezegd, en op elk ander tijdstip zou hij zijn blijven staan om de golvende rondingen te bewonderen waardoor het net was of het bed op de plek waar het stond, was gegroeid. Remen moest inderdaad in het verleden door Ogier zijn bezocht, want de herbergier had ook een passende houten leunstoel gevonden, gevuld met kussens. De Ogier zat heel ontspannen, slechts gekleed in hemd en broek. Hij krabde afwezig met een teennagel aan een blote enkel terwijl hij op een armleuning in een groot, gebonden boek zat te schrijven. ‘We vertrekken!’ zei Perijn.

Loial schrok op, gooide zowat zijn inktpot om en liet het boek bijna vallen. ‘Weggaan? We zijn net aangekomen,’ mompelde hij. ‘Ja. We gaan weg. Ontmoet ons zo snel mogelijk bij de stal. En laat niemand je zien. Ik geloof dat er een achtertrap naar de keuken loopt.’ Dat moest: de geur van voedsel aan hun kant van de gang was te sterk. De Ogier gaf het bed een spijtige blik en begon zijn laarzen aan te sjorren. ‘Maar waarom?’

‘Witmantels,’ zei Perijn. ‘Ik vertel je straks meer.’ Hij glipte de kamer uit voor Loial meer kon vragen.

Hij had niets uitgepakt. Toen hij eenmaal zijn pijlkoker had omgegord, de mantel om zich heen had geslagen, dekenrol en zadeltassen over zijn schouders had gegooid en zijn boog had opgepakt, was er niets wat aangaf dat hij hier ooit geweest was. Nog geen kreukel in de opgevouwen dekens aan de voet van het bed, nog geen druppel water in de gebarsten waterkom op de wastafel. Zelfs de pit van de waskaars was nog wit, besefte hij. Ik moet hebben geweten dat ik niet zou blijven. De laatste tijd schijn ik geen spoor meer achter te laten. Er liep inderdaad een smalle achtertrap naar een gang bij de keuken. Hij loerde omzichtig de keuken in. Een spithond in zijn grote draaiwiel liet een groot spit draaien waaraan een lamsbout, een groot stuk ossenvlees, vijf kippen en een gans zaten. Uit de soepketel aan een stevige arm boven een tweede haardvuur steeg een rijke geur op. Maar er was geen kok te zien, geen levende ziel behalve de hond. Hij haastte zich de nacht in, dankbaar voor Orbans leugens. De stal was een groot gebouw van dezelfde steen als de herberg, hoewel alleen de steen om de grote deuren glad was afgewerkt. Een enkele lantaarn boven een staldeur gaf wat zwak licht. Stapper en de andere paarden stonden in de stallen bij de deuren. Het zware rijdier van Loial vulde zijn stal bijna geheel. De geur van hooi en paarden was aangenaam en vertrouwd. Perijn was er als eerste. Er was slechts een stalknecht op zijn post, een kerel met een smal gezicht in een smerig hemd en met grijs piekhaar, die wilde weten wie Perijn wel was om te bevelen dat er vier paarden gezadeld moesten worden, en wie was zijn meester, en wat deed hij hier, volledig bepakt om in het midden van de nacht te vertrekken, en wist baas Furlan dat hij op deze manier wegsloop, en wat had hij in die zadeltassen verborgen, en wat was er verkeerd met zijn ogen, was hij ziek? Er tuimelde een muntstuk langs Perijn door de lucht, een goudkleurige glinstering in het lantaarnlicht. De stalknecht ving het met één hand op en beet erin.

‘Zadel ze,’ zei Lan. Zijn stem was zacht, als koud ijzer tenminste zacht kon zijn, en de stalknecht maakte een buiging en scharrelde weg om de paarden te zadelen.

Net toen ze de teugels konden oppakken, kwamen Moiraine en Loial de stal in. Ze leidden de paarden achter Lan aan, een straat in die achter de stal naar de rivier liep. Het zachte geklop van de paardenhoeven op de straatkeien trok slechts de aandacht van een broodmagere hond, die één keer blafte en ervandoor ging toen ze voorbijkwamen. ‘Dit roept herinneringen op, nietwaar, Perijn?’ zei Loial, voor zijn doen zachtjes.

‘Demp je stem,’ fluisterde Perijn. ‘Welke herinneringen?’

‘Nou, net als vroeger.’ De Ogier was erin geslaagd om zijn stem te dempen; je hoorde nu slechts een hommel ter grootte van een hond in plaats van een paard. ‘Wegsluipen in de nacht, vijanden achter ons en misschien voor ons, gevaar in de lucht en de koude, scherpe smaak van avontuur.’

Perijn keek Loial over Stappers zadel nadenkend aan. Dat was gemakkelijk; zijn ogen kwamen boven het zadel uit en aan de andere kant stak Loial er met kop en schouders en borst boven uit. ‘Waar heb je het over? Ik geloof dat je gevaar aantrekkelijk begint te vinden! Loial, je bent gek!’

‘Ik probeer alleen mijn stemming vast te leggen,’ zei Loial vormelijk. Of misschien verdedigend. ‘Voor mijn boek. Ik moet het er allemaal in zetten. Ik geloof dat ik het aantrekkelijk begin te vinden. Avonturen. Natuurlijk doe ik dat.’ Zijn oren vertrokken twee keer heftig achter elkaar, ik moet het wel aantrekkelijk vinden als ik erover wil schrijven.’

Perijn schudde zijn hoofd.

Aan de stenen kade lagen de grote veerboten aangemeerd voor de nacht, stil en donker, net als de meeste andere schepen. Maar op de kade en op een tweemaster bewogen lantaarns en mensen. De lucht van teer en touw overheerste alles, met een sterke vleug vis, terwijl iets achter in het dichtstbijzijnde pakhuis scherpe, kruidige geuren verspreidde die de andere bijna verdrongen.

Lan vond de schipper, een kleine, tengere man die zijn hoofd op een vreemde manier scheef hield als hij luisterde. Het onderhandelen was al gauw klaar en er werden laadbomen en stroppen klaargemaakt om de paarden aan boord te hijsen. Perijn bleef dicht bij de paarden en sprak hen toe; paarden hadden weinig op met ongebruikelijke zaken, zoals het ophijsen, maar zelfs het krijgsros van de zwaardhand scheen te kalmeren door zijn gemompel.

Lan gaf goud aan de schipper en zilver aan twee zeelieden, die op blote voeten naar een pakhuis renden voor wat zakken met haver. Andere bemanningsleden bonden de paarden tussen de masten vast in een soort open hok van touw, terwijl ze de hele tijd mopperden over de rommel die ze zouden moeten opruimen. Perijn dacht niet dat iemand hen had mogen horen, maar zijn oren vingen hun woorden op. De mannen waren gewoon niet aan paarden gewend. In korte tijd was de Sneeuwgans klaar om uit te zeilen, iets eerder dan de schipper – wiens naam Jaim Adarra was – van plan was geweest. Lan bracht Moiraine benedendeks toen de meertouwen werden losgegooid, en Loial ging ze gapend achterna. Perijn bleef bij de reling aan de boeg staan, hoewel hij na elke geeuw van de Ogier ook had moeten gapen. Hij vroeg zich af of de Sneeuwgans sneller was dan wolven, sneller dan zijn dromen. De bemanning hield de riemen klaar om het schip van de kade te duwen.

Toen het laatste touw was losgegooid en door een dokwerker was opgevangen, sprong er een meisje in een nauwe, gedeelde rok uit de schaduw tussen twee pakhuizen te voorschijn. In haar armen had ze een bundel en haar donkere mantel fladderde achter haar aan. Ze sprong het dek op, terwijl de zeelieden begonnen af te duwen. Adarra kwam aanlopen van zijn plekje naast het roer, maar ze zette kalm haar bundel neer en zei onvervaard: ‘Ik wil een reis stroomafwaarts, naar... o... zeg, zo ver als het gaat.’ Ze gaf Perijn een knikje zonder hem aan te kijken. ‘Ik heb geen bezwaar om op het dek te slapen. Kou en natheid deren me niet.’

Ze onderhandelden een korte tijd. Ze gaf drie zilvermarken, keek boos naar de koperstukken die ze terugkreeg en stopte ze in haar beurs. Toen liep ze naar voren en kwam naast Perijn staan. Om haar heen hing een kruidengeur, licht en vers. Die grote, schuine ogen keken hem aan boven hoge jukbeenderen en keken toen weer naar de kust. Hij bedacht dat ze ongeveer van zijn leeftijd was, maar hij kon maar niet beslissen of haar neus bij haar gezicht paste of het overheerste. Je bent een dwaas, Perijn Aybara. Wat geeft het hoe ze eruitziet?

De afstand tot de kade bedroeg nu een goede twintig pas. De riemen gleden naar beneden en sneden wit schuim uit het zwarte water. Heel even overwoog hij haar overboord te gooien.

‘Wel,’ zei ze na een ogenblik, ik verwachtte niet dat mijn reis mij zo snel terug naar Illian zou voeren.’ Ze had een hoge stem en sprak vrij eentonig, maar hij vond het niet onplezierig. ‘Jullie gaan toch naar Illian, niet?’ Hij perste zijn lippen op elkaar.

‘Doe niet zo sikkeneurig,’ zei ze. ‘Jullie hebben nogal wat rommel achtergelaten, jij en die Aielman. Toen ik wegging, brak net het tumult uit.’

‘Je hebt het hun niet verteld?’ vroeg hij verrast. ‘De stedelingen denken dat de Aielman de ketting heeft doorgeknaagd of met zijn blote handen heeft gebroken. Ze waren het daarover nog niet eens toen ik wegging.’ Ze maakte een geluid dat verdacht veel op gegiechel leek. ‘Orban uitte zeer luid zijn woede over zijn verwondingen, die hem beletten persoonlijk op jacht te gaan naar de Aielman.’ Perijn snoof. ‘Als hij ooit nog eens tegen een Aiel aanloopt, doet hij het in zijn broek.’ Hij schraapte zijn keel. ‘Spijt me.’

‘Daar ben ik nog niet zo zeker van,’ zei ze, alsof zijn opmerking beslist niet ongepast was. ‘Ik heb hem in Jehanna gezien, in de winter. Hij vocht tegen vier man tegelijk, doodde er twee en dwong de anderen tot overgave. Natuurlijk begon hij het gevecht, en dat maakt het wat minder groots, maar ze wisten wat ze deden. Hij begint geen gevecht met lieden die zich niet kunnen verdedigen. Maar hij is een dwaas. Hij heeft van die vreemde ideeën over het Grote Zwarte Woud, dat sommigen het Duisterwoud noemen. Heb je daar ooit van gehoord?’ Hij keek haar van opzij aan. Ze sprak net zo kalm over vechten en doden als een andere vrouw over bakken en braden. Hij had nog nooit van een zwart woud gehoord, maar Tweewater grensde in het zuiden aan Duisterwoud. ‘Luister je? In de herberg bleef je naar me kijken. Waarom? En waarom heb je hun niet verteld wat je gezien hebt?’

‘Een Ogier,’ zei ze, en staarde over de rivier, ‘is overduidelijk een Ogier, en de anderen waren ook niet zo moeilijk te raden. Het lukte me een betere blik in die mantelkap van vrouwe Alys te werpen dan Orban, en haar gezicht gaf aan dat die kerel met zijn stenen gezicht een zwaardhand is. Het licht mag me branden als ik die ooit kwaad wil maken. Ziet hij er altijd zo uit of heeft hij rotssteen bij zijn laatste maaltijd gegeten? Hoe dan ook, toen bleef jij alleen over. Ik hou niet van dingen die ik niet kan doorgronden.’

Opnieuw overwoog hij om haar overboord te gooien. Maar nu in ernst. Maar Remen was nog slechts een lichtpuntje, ver achter hen in de duisternis, en hij had geen idee hoe ver het was tot aan de oever.

Ze scheen zijn stilte op te vatten als een teken dat ze door moest gaan. ‘Dus daar heb ik – ze keek om zich heen en liet haar stem dalen, hoewel de dichtstbijzijnde zeeman ruim tien voet verder aan een roeiriem stond – een Aes Sedai, een zwaardhand, een Ogier – en jou. Op het eerste gezicht iemand van het platteland.’ Ze sloeg haar schuinstaande ogen op om zijn gele ogen nauwgezet te bekijken – hij weigerde weg te kijken – en glimlachte. ‘Ware het niet dat je een gekooide Aielman bevrijdde, een lang gesprek met hem hield en hem toen hielp een tiental Witmantels in mootjes te hakken. Ik neem aan dat je dit regelmatig doet; je zag er zeker uit alsof het voor jou niets ongewoons was. Ik ruik iets vreemds in een reisgezelschap als het jouwe, en wij Jagers kijken uit naar vreemde aanwijzingen.’

Hij knipperde met de ogen; hij had het nadrukkelijke ‘Jagers’ goed verstaan. ‘Een Jager? Jij? Je kunt geen Jager zijn. Je bent een meisje.’ Haar glimlach werd zo onschuldig dat hij bijna bij haar wegliep. Ze deed een stap naar achteren, maakte een sierlijk gebaar met beide handen en hield twee messen vast, even netjes als de oude Thom Merrilin het zou hebben gedaan. Een van de roeiers maakte een verstikt geluid en twee anderen wankelden; roeiriemen vertraagden en raakten verward, en de Sneeuwgans slingerde even voordat de kreten van de schipper haar weer op koers legden. Tegen die tijd had het zwartharige meisje de messen weer laten verdwijnen.

‘Vlugge vingers en een vlugge geest brengen je een stuk verder dan een zwaard en spieren. Scherpe ogen helpen ook, en gelukkig heb ik al die dingen.’

‘Evenals bescheidenheid,’ murmelde Perijn. Ze scheen het niet gehoord te hebben.

‘Ik legde de eed af en ontving de zegening op het Tammuzplein in Illian. Misschien was ik wel de jongste, maar in die menigte, met al die trompetten en trommels en cymbalen en het geschreeuw... een zesjarige kon de eed hebben afgelegd en niemand zou het hebben gemerkt. Er waren er meer dan duizend, misschien wel tweeduizend, en ieder met een eigen idee waar de Hoorn van Valere gevonden kon worden. Ik heb het mijne – en dat kan nog steeds het juiste zijn – maar geen Jager kan zich veroorloven een vreemd spoor links te laten liggen. De Hoorn zal vast en zeker aan het eind van een vreemd spoor liggen, en ik heb nooit een vreemder spoor gezien dan dat wat jullie vieren maken. Waar gaan jullie naar toe? Illian? Ergens anders?’

‘Wat was jouw idee?’ vroeg hij. ‘Waar de Hoorn is?’ Veilig in Tar VaIon, hoop ik, en het Licht geve dat ik hem nooit meer zie. ‘Denk je dat hij in Geldan is?’

Ze keek hem fronsend aan – hij had het gevoel dat ze een spoor nooit zou opgeven als ze het eenmaal geroken had, maar hij was bereid om haar evenveel dwaalsporen te geven als ze wilde volgen – en zei toen: ‘Heb je ooit gehoord van Manetheren?’

Hij verslikte zich bijna, ik heb ervan gehoord,’ zei hij voorzichtig, iedere koningin van Manetheren was een Aes Sedai en de koning was haar gebonden zwaardhand. Ik kan me zo’n plek niet voorstellen, maar dat is wat de boeken zeggen. Het was een groot land – het grootste deel van Andor en Geldan en nog meer – maar de hoofdstad zelf lag in de Mistbergen. Daar, denk ik, is de Hoorn. Tenzij jullie vieren mij ergens anders naar toe leiden.’

Zijn nekharen gingen recht overeind staan. Ze leerde hem de les alsof hij een of andere domme dorpspummel was. ‘Je zult de Hoorn noch Manetheren vinden. De stad werd vernietigd tijdens de Trollok-oorlogen, toen de laatste koningin te veel van de Ene Kracht putte om de Gruwheren te vernietigen die haar echtgenoot hadden gedood.’ Moiraine had hem de namen van die koning en koningin verteld, maar hij was ze vergeten.

‘Niet in Manetheren, boerenknul,’ zei ze kalm, ‘hoewel een dergelijk land een goede bergplaats zou zijn. Maar er waren in de Mistbergen andere landen en andere steden, die zo oud zijn dat zelfs de Aes Sedai zich die niet herinneren. En denk eens aan al die verhalen over het ongeluk dat je kan treffen als je de bergen betreedt. Waar kun je de Hoorn beter verbergen dan in een van die vergeten steden?’ ik heb verhalen gehoord over iets wat in de bergen verborgen zou zijn.’ Zou ze hem geloven? Hij was nooit goed in liegen geweest. ‘De verhalen zeggen niet wat het is, maar men zegt dat het de grootste schat in de wereld is, dus misschien is het de Hoorn. Maar de Mistbergen strekken zich over honderden roeden uit. Als je hem wilt vinden, moet je geen tijd verspillen door ons te volgen. Die heb je nodig om de Hoorn te vinden vóór Orban en Gan.’

‘Ik heb je al gezegd dat die twee een of ander vreemd idee hebben dat de Hoorn in het Grote Zwarte Woud verborgen is.’ Ze schonk hem een glimlach. Als ze glimlachte, was haar mond helemaal niet te groot. ‘En ik zei je dat een Jager vreemde sporen moet volgen. Je hebt geluk dat Orban en Gan gewond raakten bij dat gevecht met al die Aielmannen, anders had het heel goed gekund dat zij ook aan boord waren. Ik loop tenminste niet in de weg, probeer niet de leiding over te nemen en begin ook geen gevecht met een zwaardhand.’ Hij gromde van afkeer. ‘Wij zijn alleen maar reizigers die op weg zijn naar Illian, meisje. Wat is je naam? Als ik dit schip dagenlang met je moet delen, kan ik je moeilijk meisje blijven noemen.’ ik noem mezelf Mandarb.’ Hij kon de pret die in hem opwelde niet tegenhouden. Die schuine ogen fonkelden, ik zal je iets leren, boerenknul.’ Haar stem bleef vlak. Nog net. ‘In de Oude Spraak betekent Mandarb kling. Het is een naam die een Jager op de Hoorn waardig is.’

Hij slaagde erin zijn gelach te beheersen en grinnikte bijna niet meer toen hij naar de touwen tussen de masten wees. ‘Zie je dat zwarte ros? Zijn naam is Mandarb.’

Het vuur verdween uit haar ogen en er verscheen een blosje op haar wangen. ‘O. Ik werd geboren als Zarine Bashere, maar Zarine is geen naam voor een Jager. Jagers hebben namen als Rogosh Adelaarsoog.’ Ze keek zo beteuterd dat hij zich haastte te zeggen: ik vind de naam Zarine aardig. Die past bij je.’ Het vuur vlamde weer in haar ogen op en even dacht hij dat ze weer een mes te voorschijn zou toveren. ‘Het is laat, Zarine. Ik wil proberen wat te slapen.’ Hij wendde zich af en liep naar het luik dat benedendeks leidde. Zijn schouders prikten. Zeelieden liepen nog steeds aan de roeiriemen heen en weer op het dek. Dwaas. Een meisje zal heus geen mes in me steken. Niet met zoveel getuigen. Nee toch zeker? Net toen hij het luik bereikte, riep ze hem.

‘Boerenknul! Misschien ga ik mezelf Faile noemen. Mijn vader noemde me zo toen ik nog klein was. Het betekent valk.’ Hij verstijfde en miste bijna de eerste tree van de ladder. Toeval. Hij dwong zichzelf naar beneden te gaan zonder om te kijken. Dat kan niet anders. De gang was donker, maar er kierde genoeg maanlicht omlaag om zijn weg te vinden. In een van de hutten lag iemand luid te snurken. Min, waarom moest je zo nodig dingen zien?

36

Dochter van de Nacht

Toen hij besefte dat hij niet wist welke hut van hem was, keek hij behoedzaam in verschillende hutten om het hoekje van de deur. Het was donker en in elke hut sliepen er twee in smalle bedden, een aan elke kant. Op eentje na, waar Loial tussen de bedden op de vloer zat – hij paste er nauwelijks tussen – en bij het licht van een lantaarn aan een haak aantekeningen in zijn gebonden boek krabbelde. De Ogier wilde praten over wat er die dag was gebeurd, maar Perijn, wiens kaken kraakten bij zijn pogingen het geeuwen te bedwingen, geloofde dat het schip nu ver genoeg stroomafwaarts was om veilig te kunnen slapen. Veilig te kunnen dromen. Zelfs als de wolven het probeerden, konden ze niet zo lang gelijke tred houden met de roeiers en de stroming. Eindelijk vond hij een lege, vensterloze hut, wat hem uitstekend uitkwam. Hij wilde alleen zijn. Toevallig dezelfde naam, dat is alles, dacht hij, toen hij de lantaarn opstak die aan de wand hing. Hoe dan ook, haar echte naam is Zarine. Maar het meisje met de hoge jukbeenderen en de donkere, schuinstaande ogen kwam in zijn gedachten niet op de eerste plaats. Hij legde zijn boog en andere bezittingen op een van de smalle bedden, gooide zijn mantel erover en ging op het andere zitten om zijn laarzen uit te trekken.

Elyas Machera had een manier gevonden om te leven met wat hij was; een man die op de een of andere manier een band met de wolven had, en hij was niet krankzinnig geworden. Al terugdenkend was Perijn er zeker van dat Elyas al jarenlang op die manier had geleefd, voor hij de man ook maar ontmoet had. Hij wil zo zijn. Hij heeft het in ieder geval aanvaard. Dat was geen oplossing. Perijn wilde niet op die manier leven, wilde het niet aanvaarden. Maar als je de ijzeren staaf hebt om een mes te maken, aanvaard je het en maak je een mes, zelfs al zou je liever een hakbijl willen maken. Nee! Mijn leven is meer dan ijzer dat in een vorm wordt gehamerd.

Hij reikte behoedzaam met zijn geest naar buiten, tastte naar wolven en vond – niets. O zeker, er was een lichte indruk van wolven, ergens op grote afstand, maar het vervaagde, zelfs toen hij het aanraakte. Voor de eerste keer in lange tijd was hij alleen. Gezegend alleen. Hij blies de lantaarn uit en ging voor het eerst in dagen liggen. Hoe past Loial in Lichtsnaam in zo’n bed? Al die slapeloze nachten rolden over hem heen en de uitputting liet zijn spieren verslappen. Hij besefte dat hij erin geslaagd was de Aiel uit zijn hoofd te zetten. En de Witmantels. Lichtverzaakte bijl! Bloedvuur, ik wilde dat ik hem nooit gezien had, was zijn laatste gedachte voor de slaap kwam.

Een dikke, grijze mist omgaf hem. Op de grond was die zo dik dat hij zijn eigen laarzen niet kon zien, en aan alle kanten zo zwaar dat hij op tien pas afstand niets meer kon onderscheiden. Dichterbij was er trouwens niets. De mist kon van alles verbergen. Het voelde verkeerd aan; er zat geen vochtigheid in. Hij legde een hand op zijn riem, zocht de vertrouwde zekerheid dat hij zichzelf kon verdedigen, en schrok. Zijn bijl was er niet.

Er bewoog iets in de mist, iets wat het grijs liet wervelen. Iets wat naderde.

Hij verstijfde en vroeg zich af of het beter was om weg te rennen of om te blijven staan en met zijn blote handen te vechten. Hij vroeg zich af of er wel iets te bevechten was.

Het opspattende zog dat zich door de mist boorde, vormde een wolf. De harige vorm was bijna één met de mist. Springer!

De wolf aarzelde en kwam toen naar hem toe om naast hem te gaan staan. Het was Springer – hij was er zeker van – maar iets in de houding van de wolf, iets in de gele ogen die even werden opgeslagen om de zijne te ontmoeten, vroeg om stilte, zowel in gedachten als met het lichaam. Die ogen vroegen hem ook te volgen. Hij legde een hand op de rug van de wolf en zodra hij dit deed, begon Springer te lopen. Hij liet zich meevoeren. De vacht onder zijn hand was dik en harig. Het voelde echt aan.

De mist werd dikker, tot slechts zijn hand hem zei dat Springer er nog steeds was, tot een blik naar beneden zelfs zijn eigen borst niet toonde. Slechts een grijze mist. Hij had net zo goed in pasgeschoren wol gewikkeld kunnen zijn. Hij besefte opeens dat hij ook niets hoorde. Zelfs niet het geluid van zijn eigen voetstappen. Hij bewoog zijn tenen en voelde opgelucht de laarzen rond zijn voeten. Het grijs werd donkerder, en hij en de wolf liepen door een inktzwarte duisternis. Hij kon zijn eigen hand niet zien toen hij zijn neus aanraakte. Hij kon zelfs zijn neus niet meer zien. Hij probeerde even zijn ogen te sluiten en zag geen verschil. Er was nog steeds geen enkel geluid. Zijn hand voelde het ruwe haar van Springers rug, maar hij was er niet zeker van of hij iets onder zijn voeten kon voelen. Plotseling stopte Springer en dwong hem ook halt te houden. Hij keek om zich heen... en kneep zijn ogen dicht. Hij kon nu een verschil zien. En ook iets voelen, het onpasselijk draaien van zijn maag. Hij dwong zich zijn ogen te openen en naar beneden te kijken. Wat hij zag, kon daar niet zijn, tenzij hij en Springer op lucht stonden. Hij kon niets van zichzelf of de wolf ontwaren, alsof ze geen van beiden een lichaam hadden – die gedachte deed zijn maag bijna omdraaien – maar onder hem strekte zich een enorme verzameling spiegels uit, duidelijk zichtbaar alsof ze verlicht werden door duizend lantaarns. Ze leken in duisternis te hangen, maar op gelijke hoogte, alsof ze op een geweldige vloer stonden. Ze strekten zich, zo ver als hij kon zien, in elke richting uit, maar onmiddellijk onder zijn voeten was een open ruimte. Met mensen erin. Plotseling kon hij hun stemmen horen, alsof hij tussen hen in stond.

‘Grote Heer,’ mompelde een van de lieden, ‘waar is deze plek?’ Hij keek een keer om zich heen en kromp in elkaar, toen zijn beeld duizenden keren werd weerkaatst. Daarna hield hij zijn ogen naar voren gericht. De anderen die om hem heen waren gekropen, leken zelfs nog banger, ik sliep in Tar Valon, Grote Heer. Ik slaap nóg in Tar Valon. Waar is deze plek? Ben ik gek geworden?’

Sommige lieden om hen heen droegen bewerkte jassen vol borduursel, anderen droegen eenvoudiger gewaden, terwijl er een paar naakt schenen te zijn, of in hun onderkleren.

‘Ik slaap ook,’ riep een naakte man, schreeuwend bijna, in Tyr. Ik herinner me dat ik bij mijn vrouw ging liggen!’

‘En ik slaap in Illian,’ zei een man in rood en goud. Hij klonk geschokt, ik weet dat ik slaap, maar dat kan niet waar zijn. Ik weet dat ik droom, maar dat lijkt niet mogelijk. Wat is dit alles, Grote Heer? Komt u werkelijk naar mij?’

De donkerharige man die hen aankeek, was gekleed in zwart, met zilverkleurig kant rond zijn hals en polsen. Van tijd tot tijd legde hij een hand op zijn borst, alsof hij pijn leed. Overal was licht dat van nergens scheen te komen, maar deze man onder Perijn leek in schaduwen te zijn gehuld. Duisternis rolde om hem heen, streelde hem. ‘Stilte!’ De man in het zwart sprak niet hard, maar dat hoefde ook niet. Want voor dat ene woord had hij zijn hoofd opgeheven; zijn ogen en mond waren gaten die toegang gaven tot een razend smidsvuur, vol vlammen, een woeste gloed.

Toen herkende Perijn hem. Ba’alzamon. Hij staarde neer op Ba’alzamon zelf. Vrees sloeg door hem heen alsof er nagels in hem werden gedreven. Hij zou gevlucht zijn, maar hij kon zijn voeten niet voelen. Springer bewoog. Hij voelde de dikke vacht onder zijn hand. Iets dat echt was. Echter, hoopte hij, dan wat hij beneden zich zag. Maar hij wist dat alles echt was.

De mannen die bij elkaar stonden, krompen ineen. ‘Jullie zijn taken opgedragen,’ zei Ba’alzamon. ‘Sommige taken hebben jullie uitgevoerd. In andere hebben jullie gefaald.’ Van tijd tot tijd verdwenen zijn mond en ogen opnieuw in vlammen, waarna de spiegels opflitsten van het weerkaatste vuur. ‘Degenen die getekend zijn om te sterven, moeten sterven. Zij die getekend zijn om gevangen te worden, moeten zich voor mij buigen. Zij die hebben gefaald, kunnen niet vergeven worden.’ Vuur vlamde op in zijn ogen en de duisternis rondom hem kronkelde en tolde. ‘Jij.’ Zijn vinger wees naar de man die over Tar Valon had gesproken. Hij was gekleed als een koopman, in eenvoudig gesneden kleren van de fijnste stof. De anderen weken weg alsof hij de zwarte galkoorts had en er ontstond een lege ruimte rond de ineenkrimpende man. ‘Jij hebt de jongen uit Tar Valon laten ontsnappen.’ De man krijste en begon te trillen als een vijl die tegen een aambeeld wordt geslagen. Hij scheen ijler te worden en zijn krijsen verminderde met zijn gestalte.

‘Jullie dromen allemaal,’ zei Ba’alzamon, ‘maar wat in deze droom gebeurt, is echt.’ De krijsende man was nu nog slechts een wolk mist in de vorm van een mens. Zijn gekrijs kwam van heel ver, en toen was ook de mistwolk verdwenen, ik vrees dat hij nimmermeer zal ontwaken.’ Hij lachte en uit zijn mond brulden vlammen. ‘De rest van jullie zal niet weer falen. Ga! Ontwaak en gehoorzaam!’ Even was Ba’alzamon alleen, toen stond er plotseling een vrouw naast hem, geheel gekleed in wit en zilver.

Perijn werd getroffen door een schokgolf. Hij zou zo’n mooie vrouw nooit kunnen vergeten. Zij was de vrouw uit zijn droom, degene die hem had aangemoedigd roem te verwerven.

Achter haar verscheen een bewerkte zilveren troon; ze ging zitten en schikte zorgvuldig haar zijden gewaad. ‘Jij gebruikt mijn domein vrijelijk,’ zei ze.

‘Jouw domein?’ zei Ba’alzamon. ‘Jij beweert dat het jouw domein is? Dien je de Grote Heer niet langer?’ De duisternis om hem heen verdikte zich een moment, scheen te koken.

‘Ik dien,’ zei ze snel. ‘Ik heb de Heer van de Schemer lang gediend. Lang lag ik gevangen voor mijn diensten, in een eindeloze, droomloze slaap. Slechts grijzels en Myrddraal worden dromen onthouden. Zelfs Trolloks kunnen dromen. Dromen waren altijd mijn rijk, om te gebruiken en om te betreden. Nu ben ik weer vrij en ik zal gebruiken wat het mijne is.’

‘Wat het jouwe is,’ zei Ba’alzamon. De zwartheid zwierde bijna vrolijk om hem heen. ‘Je achtte jezelf altijd al groter dan je was, Lanfir.’ De naam sneed in Perijn als een pas geslepen mes. Een van de Verzakers was in zijn dromen verschenen. Moiraine had gelijk gehad. Sommige waren vrij.

De vrouw in het wit ging staan; haar troon was weg. ‘Ik ben zo groot als ik ben. Waar hebben jouw plannen toe geleid? Meer dan drieduizend jaar van gefluister in oren en getrek aan de touwtjes van getroonde poppen, zoals een Aes Sedai!’ Haar stem doorweekte de naam met verachting. ‘Drieduizend jaar, en toch wandelt Lews Therin opnieuw over de wereld, en deze Aes Sedai hebben hem vrijwel aan de lijn. Kun jij hem beheersen? Kun jij hem keren? Hij was de mijne, voordat die koe van een Hyena met haar strohaar hem zag! Hij zal de mijne weer zijn!’

‘Dien je nu jezelf, Lanfir?’ Ba’alzamons stem was zacht, maar vlammen raasden nu voortdurend in zijn ogen en mond. ‘Ben je je geloften aan de Grote Heer van het Duister vergeten?’ Even liet de duisternis hem volledig verdwijnen; alleen de gloeiende vuren schenen erdoorheen. ‘Die worden niet zo gemakkelijk gebroken als de geloften aan het Licht, die jij verzaakte toen jij je midden in de Zaal der Dienaren openlijk tot je nieuwe meester bekeerde. Jouw meester eist je voor altijd op, Lanfir. Wil je dienen of kies je een eeuwigheid van pijn, van eindeloos sterven zonder verlossing?’

‘Ik dien.’ Ondanks haar woorden stond ze rechtop en uitdagend, ik dien de Grote Heer van het Duister en geen ander. Voor eeuwig!’ De enorme verzameling spiegels begon te verdwijnen alsof er zwarte golven overheen rolden, steeds dichter naar het midden. De vloed rolde over Ba’alzamon en Lanfir. Er was slechts duisternis. Perijn voelde Springer bewegen en hij was maar al te blij om te volgen, slechts geleid door het gevoel van een vacht onder zijn hand. Pas toen hij zich bewoog, besefte hij dat hij het kon. Hij probeerde uiteen te rafelen wat hij gezien had, maar hij slaagde er niet in. Ba’alzamon en Lanfir. Zijn tong bleef aan zijn huig plakken. Om de een of andere reden vreesde hij Lanfir meer dan Ba’alzamon. Misschien omdat ze in zijn dromen in de bergen was verschenen. Licht! Een van de Verzaken in mijn dromen. En tenzij hij iets had gemist, had ze de Duistere weerstaan. Hem was verteld en geleerd dat de Schaduw geen macht over je kon hebben als je hem afwees; maar hoe kon een Duistervriend – niet zomaar een Duistervriend; een van de Verzakers! – de Schaduw weerstaan? Ik moet gek zijn, net als die broer van Simion. Die dromen hebben me gek gemaakt!

Langzaam veranderde het donker weer in mist, en de mist werd steeds dunner, tot hij er met Springer uit kwam op een grazige heuvelflank, helder in het daglicht. Er begonnen vogels te zingen in een bosje aan de voet van de heuvel. Hij keek om. Een heuvelachtige vlakte, met overal groepjes bomen, strekte zich uit tot aan de horizon. Er was nergens iets van mist te zien. De grote grijze wolf stond naar hem te kijken.

‘Wat was dat?’ vroeg hij. Hij worstelde in zijn geest om de vraag om te zetten in gedachten die de wolf kon begrijpen. ‘Waarom liet je het mij zien? Wat was het?’

Beelden en gevoelens stroomden in zijn gedachten en zijn geest gaf er woorden aan. Wat je moest zien. Wees voorzichtig, Jonge Stier. Deze plaats is gevaarlijk. Wees behoedzaam als een welp die op stekelvarkens jaagt. Dat kwam door als iets wat meer leek op Kleine Doornige Ruggen, maar zijn geest gaf het dier de naam die hij als mens kende. Je bent te jong, te nieuw. ‘Was het echt?’

Alles is echt, wat gezien wordt en wat niet gezien wordt. Dat scheen het enige antwoord te zijn dat Springer hem wilde geven. ‘Springer, hoe kun jij hier zijn? Ik zag je sterven. Ik voelde je sterven!’ Wij zijn allemaal hier. Alle broeders en zusters die zijn, die waren, die zullen zijn. Perijn wist dat wolven niet glimlachten, niet zoals mensen deden, maar eventjes had hij de indruk dat Springer grinnikte. Hier vlieg ik als een adelaar. De wolf zette zich schrap en sprong de lucht in. Hij steeg hoger en hoger, tot hij kleiner en kleiner werd, een stipje in de lucht, en er kwam nog een laatste gedachte door. Vliegen. Perijn staarde hem met open mond na. Het is hem gelukt. Plotseling brandden zijn ogen, en hij schraapte zijn keel en veegde over zijn neus. Straks huil ik nog als een meisje. Zonder na te denken keek hij om zich heen om te zien of iemand hem gezien had, en daarmee veranderde alles in een oogwenk.

Hij stond op een rotspunt, midden tussen beschaduwde, onduidelijke kloven en hoogten om hem heen. Ze leken te snel in de verte te verdwijnen. Rhand stond onder hem. Rhand en een onregelmatige cirkel van Myrddraal en mannen en vrouwen, waar zijn ogen gewoon overheen schenen te glijden. Ergens in de verte huilden honden en Perijn wist dat ze iets opjoegen. De geur van Myrddraal en de stank van brandende zwavel vulden de lucht. Perijns nekharen gingen overeind staan. De cirkel van Myrddraal en mensen trok zich rond Rhand samen; ze liepen allemaal alsof ze sliepen. En Rhand begon hen te doden. Vuurbollen vlogen uit zijn handen en verteerden er twee. Bliksem sloeg van boven in om anderen te verzengen. Staven van licht als witheet staal vlogen uit zijn vuisten naar nog meer. En de overlevenden bleven langzaam dichterbij komen, alsof geen van hen kon zien wat er gebeurde. Een voor een stierven ze, tot er geen meer over was, waarna Rhand zwaar ademend op zijn knieën neerzakte. Perijn wist niet zeker of hij lachte of huilde; het scheen een beetje van allebei te zijn. Er verschenen schaduwen op de rotshoogten; er kwamen meer mensen, meer Myrddraal, en allen waren op Rhand gericht. Perijn hief de handen als een kom voor zijn mond. ‘Rhand! Rhand, er komen er nog meer!’

Rhand keek op van waar hij zat, snauwend, het zweet glinsterend op zijn gezicht. ‘Rhand, ze...!’

‘Brand!’ krijste Rhand.

Licht brandde in Perijns ogen en pijn verzengde alles.

Kreunend rolde hij zich op zijn smalle bed ineen tot een bal. Het licht brandde nog steeds achter zijn oogleden. Zijn borst deed pijn. Hij hief een hand op en kromp ineen toen hij iets onder zijn hemd voelde branden, een plekje dat niet groter was dan een penner. Beetje bij beetje dwong hij zijn verkrampte spieren om zijn benen te strekken en plat in de donkere hut te liggen. Moiraine. Ditmaal moet ik het Moiraine vertellen. Moet alleen wachten tot de pijn verdwijnt.

Maar toen de pijn begon te verdwijnen, nam de uitputting het over. Hij had vaag nog een gedachte dat hij moest opstaan voordat de slaap hem weer naar beneden trok.

Toen hij zijn ogen weer opende, staarde hij naar de balken boven zijn hoofd. Het licht boven en onder de deur zei hem dat de ochtend was gekomen. Hij bracht een hand naar zijn borst om zichzelf ervan te overtuigen dat hij het zich verbeeld had, het zich zó goed verbeeld had dat hij het feitelijk voelde branden... Zijn vingers vonden de brandwond. Dus heb ik het me niet verbeeld. Hij had vage herinneringen aan een paar andere dromen, die vervaagden terwijl hij ze opriep. Gewone dromen. Het voelde zelfs aan alsof hij een goede nachtrust had genoten. En er gelijk nog wel een kon gebruiken. Maar het betekende dat hij kon slapen. Zolang er geen wolven in de buurt zijn, tenminste. Hij herinnerde zich dat hij een beslissing had genomen toen hij kort na zijn droom met Springer even was ontwaakt, en na enig nadenken vond hij het een goede beslissing.

Hij moest op vijf deuren kloppen en werd uitgevloekt bij twee ervan – de eigenaars van twee hutten waren aan dek – voor hij Moiraine vond. Ze was geheel gekleed, maar zat met gekruiste benen op een van de smalle bedden bij lantaarnlicht in haar boek met aantekeningen te lezen. Helemaal vooraan, zag hij. Aantekeningen die al waren gemaakt voordat ze naar Emondsveld was gekomen. Lans spullen lagen netjes op het andere bed.

‘Ik had een droom,’ zei hij tegen haar en vertelde haar er toen alles over. Alles, hij trok zelfs zijn hemd op om haar het kleine rondje op zijn borst te laten zien, rood, met golvende rode lijntjes die ervandaan waaierden. Hij had eerder dingen voor haar verborgen, en hij vermoedde dat hij het weer zou doen, maar dit kon te belangrijk zijn om het haar te onthouden. De spie was het kleinste deel van een schaar, en het gemakkelijkst te maken, maar ontbrak die, dan kon geen schaar de stof knippen. Toen hij uitverteld was, stond hij stil te wachten. Ze had hem uitdrukkingsloos gadegeslagen, hoewel die donkere ogen elk woord hadden overwogen zodra hij ze uitsprak, ze hadden onderzocht, opgemeten en tegen het licht gehouden. Nu zat ze er nog net zo bij, maar deze keer was hij het die onderzocht, gewogen en tegen het licht gehouden werd.

‘En, is het belangrijk?’ wilde hij ten slotte weten. ‘Ik geloof dat het een van die wolfsdromen was waarover je me verteld hebt – ik weet zeker dat het dat was; dat moet het geweest zijn! – maar dat maakt wat ik zag nog niet echt. Maar je hebt gezegd dat er misschien meer Verzakers vrij zijn, en hij noemde haar Lanfir, en... is het belangrijk of sta ik me hier belachelijk te maken?’

‘Er zijn vrouwen,’ zei ze langzaam, ‘die hun best zouden doen om je te stillen als ze hadden gehoord wat ik net hoorde.’ Zijn longen schenen te bevriezen; hij kon geen adem krijgen, ik beschuldig je er niet van dat je kunt geleiden,’ ging ze door, en het ijs binnen in hem begon te smelten, ‘of dat je zelfs maar in staat bent het te Ieren. Een poging om je te stillen zou je geen kwaad doen, afgezien van de ruwe behandeling door de Rode Ajah voordat ze hun vergissing zouden beseffen. Zulke mannen zijn zo zeldzaam dat zelfs de Roden ondanks hun jacht in de laatste tien jaar er mogelijk niet meer dan drie hebben gevonden. Tenminste, voor die enorme toename aan valse Draken. Wat ik je duidelijk wil maken: ik geloof niet dat je plotseling de Ene Kracht zult gaan gebruiken. Daar hoef je niet bang voor te zijn.’

‘Nou, je wordt bedankt,’ zei hij bitter. ‘Je hoefde me niet de stuipen op het lijf te jagen om me daarna te vertellen dat er niets was om de stuipen over te krijgen!’

‘O, maar je hebt reden om bang te zijn. Of op zijn minst behoedzaam, zoals de wolf jou aanraadde. Rode zusters, of anderen, zouden je kunnen doden voor ze zouden ontdekken dat er bij jou niets te stillen valt.’

‘Licht! Het Licht mag me branden!’ Hij staarde haar gefronst aan. ‘Je probeert me af te leiden, Moiraine, maar ik ben geen kalf en er zit geen ring in mijn neus. De Rode Ajah, of wie dan ook, zou er niet over denken mij te stillen, tenzij er iets van waarheid in mijn droom zat. Betekent het dat de Verzakers vrij zijn?’

‘Ik heb je al eerder gezegd dat het mogelijk is. Enkelen van hen. Ik had jouw... dromen helemaal niet verwacht, Perijn. Dromers hebben over wolven geschreven, maar dit verwachtte ik niet.’

‘Nou, ik geloof dat het echt was. Ik denk dat ik iets zag dat werkelijk gebeurde, iets dat ik niet had mogen zien. Wat je moet zien. Ik geloof op zijn minst dat Lanfir vrij is. Wat ga je doen?’ ik ga naar Illian. En dan zal ik naar Tyr gaan en ik hoop dat ik het bereik voordat Rhand komt. We moesten Remen te snel verlaten, waardoor Lan niet kon achterhalen of hij de rivier is overgestoken of zich heeft ingescheept. We zullen aanwijzingen vinden als hij deze kant is opgegaan.’ Ze keek naar haar boek alsof ze het lezen wilde hervatten, is dat alles wat je gaar doen? Lanfir vrij, en alleen het Licht weet hoeveel anderen?’

‘Ondervraag me niet,’ zei ze koud. ‘Je weet niet welke vragen je moet stellen, en je zou nog niet de helft van de antwoorden begrijpen als ik die zou geven. Wat ik niet zal doen.’

Hij stond met zijn voeten te schuifelen onder haar blik tot het duidelijk was dat ze verder niets meer wilde zeggen. Zijn hemd streek pijnlijk over de brandwond op zijn borst. Het scheen niet zo’n erge wond te zijn – Niet als je door de bliksem wordt getroffen, nee! – maar hoe hij eraan was gekomen, was een andere zaak. ‘Eh... zou je dit willen helen?’

‘Voel je je dan niet meer ongemakkelijk als de Kracht op je gebruikt wordt, Perijn? Nee, ik ga het niet helen. Het is niet ernstig en het zal je herinneren aan de noodzaak om op te passen.’ Op te passen dat hij Moiraine niet meer onder druk zou zetten, besefte hij, op te passen voor dromen, of anderen erover te vertellen. ‘Verder nog iets, Perijn?’ Hij liep al naar de deur en bleef staan. ‘Er is iets. Als je wist dat de naam van een vrouw Zarine was, zou je dan denken dat het iets over haar zei?’

‘Waarom stel je in Lichtsnaam deze vraag?’

‘Een meisje,’ zei hij onbeholpen. ‘Een jonge vrouw. Ik heb haar gisteravond ontmoet. Ze is een van de andere passagiers.’ Hij zou haar zelf laten ontdekken dat Zarine wist dat ze een Aes Sedai was. En dat Zarine scheen te denken dat hun groepje haar naar de Hoorn van Valere zou leiden. Hij zou geen zaken achterhouden waarvan hij dacht dat ze belangrijk zouden zijn, maar als Moiraine geheimzinnig kon doen, kon hij dat ook.

‘Zarine. Dat is een Saldeaanse naam. Geen vrouw zou haar dochter zo noemen, tenzij ze verwachtte dat ze een grote schoonheid zou worden. En een hartenbreekster. Eentje die op kussens in een paleis ligt, omgeven door aanbidders en dienaren.’ Ze glimlachte, even, maar met verborgen pret. ‘Misschien heb je nog een reden om voorzichtig te zijn, Perijn, als er een Zarine onder de passagiers is.’ ik ben van plan op te passen,’ zei hij. Hij wist nu tenminste waarom Zarine haar naam niet prettig vond. Nauwelijks passend voor een Jager op de Hoorn. Zolang ze zichzelf niet Valk noemt. Toen hij aan dek kwam, zag hij Lan die Mandarb nakeek. Zarine zat op een rol touw bij de reling. Ze wette een van haar messen en sloeg hem gade. De grote, driehoekige zeilen waren gehesen en stonden bol, en de Sneeuwgans snelde de rivier af.

Zarines ogen volgden Perijn toen hij langs haar heen liep naar de boeg toe. Het water aan beide zijden van de voorsteven krulde om, als aarde die door een goede ploeg wordt gekeerd. Hij dacht na over dromen en Aielmannen, Mins beelden en valken. Zijn borst deed pijn. Het leven was nog nóóit zo ingewikkeld geweest.

Rhand kwam hijgend bij uit zijn vermoeiende slaap. Toen hij met een ruk overeind ging zitten, zakte de mantel die hij als deken gebruikte. Zijn zij deed pijn; de oude wond van Falme klopte. Zijn vuur was opgebrand tot kooltjes, met niet meer dan een paar flakkerende vlammetjes, maar het was nog steeds genoeg om de schaduwen te laten bewegen. Dat was Perijn. Hij was bet, het was geen droom. Op de een of andere manier. Ik doodde hem bijna! Licht, ik moet voorzichtig zijn! Hij huiverde, pakte een stuk van een eiken tak op en schoof het in de kooltjes. In deze Morlandse heuvels, nog steeds dicht bij de Manetherendrelle, stonden de bomen ver uiteen, maar hij had genoeg afgevallen takken voor zijn vuur gevonden. Het hout was net oud genoeg om goed droog te zijn, maar niet om te rotten. Voor het hout de kooltjes raakte, hield hij op. Er kwamen langzaam stappende paarden aan, tien of twaalf. Ik moet voorzichtig zijn. Ik mag geen tweede vergissing maken.

De paarden koersten in de richting van zijn dovend vuurtje, kwamen de vage lichtkring binnen en hielden halt. De ruiters werden verborgen door de schaduwen, maar de meeste leken mannen met verweerde gezichten onder ronde helmen en met lange leren wambuizen aan waarop metalen schijven waren genaaid als vissenschubben. Een ervan was een vrouw met grijzend haar en een ernstige trek op haar gezicht. Haar donkere gewaad was van gewone wol, maar van het fijnste weefsel, en versierd met een zilveren speld in de vorm van een leeuw. Ze leek een koopvrouw; hij had anderen gezien bij de handelaren die in Tweewater tobak en wol kwamen kopen. Een koopvrouw en haar lijfwacht.

Ik moet voorzichtig zijn, dacht hij toen hij opstond. Geen vergissingen.

‘Je hebt een goede kampplek gekozen, jongeman,’ zei ze. ‘Op weg naar Remen heb ik deze ook vaak gebruikt. Er is een kleine bron vlakbij. Mag ik hopen dat je er geen bezwaar tegen hebt hem met mij te delen?’ Haar wachten stegen al af, trokken aan hun zwaardgordels en gespten zadelriemen los.

‘Helemaal niet,’ zei Rhand. Voorzichtig. Twee stappen brachten hem vlak bij de vrouw, waarna hij tollend opsprong. Distelpluis zweeft op de wervelwind. Een uit vuur gewrochte reigerkling verscheen in zijn handen om haar hoofd af te slaan voor ze zelfs maar verbaasd kon kijken. Zij was de gevaarlijkste.

Hij kwam neer toen haar hoofd van de achterhand van haar paard viel. De wachters schreeuwden, klauwden naar hun zwaarden en krijsten toen ze zijn brandende kling zagen. Hij danste tussen hen door met de zwaardvormen van Lan en hij wist dat hij ze alle tien met gewoon staal had kunnen doden, maar zijn rondzwaaiende kling vormde een deel van hem. De laatste man viel, en het had zoveel geleken op het oefenen van de vormen dat hij al begonnen was het zwaard weg te steken met Vouwen van de waaier voor hij bedacht dat hij geen schede droeg en deze kling de schede zou verkolen als hij er een had gedragen.

Hij liet het zwaard verdwijnen en draaide zich om voor een blik op de paarden. De meeste waren weggerend, maar een paar niet zo ver, en de grote ruin van de vrouw stond met rollende ogen angstig te hinniken. Haar op de grond gevallen hoofdloze lichaam had de greep op de teugels niet verloren en trok het hoofd van het dier omlaag. Rhand trok het vrij, nam alleen de tijd om zijn weinige bezittingen te verzamelen en zwaaide zich in het zadel. Ik moet voorzichtig zijn, dacht hij toen zijn blik over de lijken gleed. Geen vergissingen. De Kracht vulde hem nog steeds, de stroom van saidin, die zoeter was dan honing, smeriger dan bedorven vlees. Plotseling geleidde hij – hij begreep niet precies wat het was dat hij deed, of hoe hij het deed, maar alleen dat het juist scheen te zijn – en het werkte, hij tilde de lichamen op. Hij zette ze neer in een naar hem gerichte rij, op hun knieën en hun gezichten in het stof. Voor wie nog een gezicht had. Knielend voor hem.

‘Als ik de Herrezen Draak bén,’ zei hij tegen hen, ‘is dit de manier waarop het zou horen te gaan, nietwaar?’ Het kostte hem moeite saidin los te laten, maar hij deed het. Hoe kan ik de krankzinnigheid weghouden als ik het te lang vasthoud? Hij lachte bitter. Of is het daarvoor al te laat?

Hij tuurde fronsend naar de rij. Hij was er zeker van geweest dat er maar tien mannen waren geweest, maar er knielden elf mannen; een ervan droeg geen wapenrusting, maar hield nog steeds een dolk in zijn hand omklemd.

‘Je hebt het verkeerde gezelschap gekozen,’ zei Rhand tegen hem.

Hij keerde de ruin, begroef zijn hielen in zijn flanken en dreef het dier aan tot een galop, de nacht in. Het was nog steeds een lange weg naar Tyr, maar hij was van plan om er rechtstreeks heen te rijden, al moest hij er paarden voor stelen of doden. Ik zal er een eind aan maken. Aan de spot. De verleiding. Ik zal er een eind aan maken! Callandor. Het riep hem.

37

Vuren in Cairhien

Met een sierlijk knikje beantwoordde Egwene de eerbiedige buiging van de scheepsmaat die op blote voeten langs haar liep, van plan om een touw aan te trekken dat al strak leek te staan, zodat misschien de manier waarop een van de grote vierkante zeilen gezet was, een beetje werd aangepast. Toen hij weer terugliep naar de schipper, die naast de roerganger stond, boog hij weer en ze knikte wederom voor ze haar aandacht opnieuw richtte op de beboste oever van Cairhien, die door minder dan veertig pas water van de Blauwe Kraanvogel gescheiden was.

Er gleed een dorp voorbij, of wat eens een dorp geweest was. De helft van de huizen was niet meer dan een rokende puinhoop met kale schoorstenen die uit de bouwvallen staken. Bij de andere huizen klapperden deuren in de wind. De stoffige straat was bezaaid met meubels, kledingstukken en keukenwaar, alles door elkaar, alsof ze zo naar buiten geworpen waren. In het dorp bewoog zich geen levende ziel, behalve een half verhongerde hond, die het langsvarende schip negeerde en uit het gezicht verdween achter de omgevallen muren van wat misschien eens een herberg geweest was. Ze kon zoiets nooit zien zonder een draaierig gevoel in haar maag te krijgen, maar ze probeerde de onbewogen kalmte van een Aes Sedai te bewaren. Veel hielp het niet. Achter het dorp steeg een dikke rookpluim op. Drie of vier span verderop, schatte ze.

Het was niet de eerste rook die ze gezien had sinds de Erinin langs de grens van Cairhien begon te stromen, noch het eerste verwoeste dorp. Ditmaal waren er tenminste geen lijken te zien. Soms moest schipper Ellisor vanwege de modderbanken dicht onder de Cairhiense oever zeilen – hij zei dat ze in dit deel van de rivier van plaats veranderden – maar hoe dichtbij ook, ze had nog geen enkele levende persoon gezien. Het dorp en de rookpluim gleden achter het schip weg, maar voor haar uit kwam een nieuwe rookpluim in zicht, verder van de rivier af. Het bos werd dunner. Es, lederblad en vlierboom maakten plaats voor wilg, linde en watereik, en enkele onbekende soorten. De wind kreeg vat op haar mantel, maar ze liet hem wapperen. Ze voelde de heldere kilte van de lucht, voelde de vrijheid van het dragen van bruin in plaats van welk wit dan ook, hoewel het niet haar eerste keus geweest was. Maar haar jurk en mantel waren van de beste wol, goed gesneden en genaaid.

Een andere zeeman liep langs en boog in het voorbijgaan. Ze beloofde zichzelf dat ze tenminste iets zou leren van wat zij deden; ze vond het niet prettig om zich onwetend te voelen. De ring met het Grote Serpent aan haar rechterhand had ervoor gezorgd dat er nogal wat gebogen werd met een bemanning die voornamelijk in Tar Valon was geboren.

Deze ruzie met Nynaeve had ze gewonnen, hoewel Nynaeve zeker had geweten dat zij als enige van de drie oud genoeg was om mensen te doen geloven dat ze een Aes Sedai was. Maar Nynaeve had het bij het verkeerde eind gehad. Egwene was bereid toe te geven dat zij en Elayne hoogst verbaasde gezichten hadden getrokken toen ze zich die middag in Zuidhaven op de Blauwe Kraanvogel hadden ingescheept. De wenkbrauwen van schipper Ellisor waren bijna omhoog gekropen tot zijn niet bestaande haardos, maar hij was een en al glimlach en buiging geweest.

‘Een eer, Aes Sedai. Drie Aes Sedai op mijn schip. Werkelijk een eer. Ik beloof u een snelle reis, zo ver u maar wilt. En geen moeilijkheden met Cairhiense rovers. Ik vaar niet langer meer aan die kant van de rivier. Tenzij u dat natuurlijk wenst, Aes Sedai. Andoraanse krijgslieden hebben een paar steden op de Cairhiense oever in handen. Een eer, Aes Sedai.’

Zijn wenkbrauwen waren weer omhoog gegaan toen ze slechts één hut voor hun drieën hadden gevraagd – ook Nynaeve wilde ’s nachts niet alleen zijn als het niet hoefde. Ieder kon een hut voor zichzelf krijgen, zonder extra kosten, zei hij; hij had geen andere passagiers, de lading was aan boord, en als de Aes Sedai dringende zaken stroomafwaarts hadden, zou hij zelfs geen uur meer wachten voor wie misschien nog mee wilde varen. Ze zeiden opnieuw dat één hut voldoende was. Hij was verbaasd geweest en het was duidelijk aan zijn gezicht af te lezen dat hij het niet begreep, maar Chin Ellisor, die in Tar Valon was geboren en getogen, twijfelde niet aan Aes Sedai nadat die hun wensen duidelijk hadden gemaakt. Als twee van hen erg jong leken, nou ja, sommige Aes Sedai waren jong.

De verlaten bouwvallen verdwenen achter Egwene. De rookkolom kwam dichterbij en men kon een andere vermoeden, nog veel verder van de oever. Het woud veranderde in lage grasheuvels met verspreide bosjes. De bomen met hun lentebloesem droegen vrucht: kleine witte sneeuwbessen en helderrode suikerkersen. Eén boom, die ze niet kende, zat vol ronde, witte bloemen die groter waren dan haar beide handen. Hier en daar had een wilde klimroos banen geel of wit door takken gevlochten, die zwaar waren van het groen van nieuwe bladeren en het róód van nieuwe groei. Het vormde zo’n grote tegenstelling met de as en puinhopen dat ze er niet echt vreugde uit kon putten. Egwene wilde dat er hier een Aes Sedai was aan wie ze vragen kon stellen. Een die ze vertrouwen kon. Ze streek met haar vingers over haar beurs en kon nauwelijks de gedraaide stenen ring van de ter’angreaal binnenin voelen. Op twee nachten na had ze het na hun vertrek uit Tar Valon elke avond geprobeerd, en het had geen twee keer op dezelfde manier gewerkt. Zeker, ze belandde in Tel’aran’rhiod, maar het enige wat ze gezien had en waar ze iets aan had kunnen hebben, was opnieuw het Hart van de Steen geweest, maar geen enkele keer was Silvie er geweest om haar iets te vertellen. Er was beslist niets te merken van de Zwarte Ajah.

Haar eigen dromen, zonder de ter’angreaal, waren vol beelden die schijnbaar van de Ongeziene Wereld stamden. Rhand met een zwaard dat straalde als de zon, tot ze nauwelijks nog kon zien of het een zwaard was, nauwelijks kon uitmaken of het Rhand wel was. Rhand, die op tientallen manieren bedreigd werd, en geen leek in de verste verte echt. In één droom had hij op een enorm Steenbord gestaan, met zwarte en witte stukken zo groot als rotsblokken, terwijl hij de monsterachtige handen trachtte te ontwijken die ze verplaatsten en hem blijkbaar wilden verpletteren. Het kon iets betekenen. Dat deed het waarschijnlijk ook, maar afgezien van het feit dat Rhand gevaar liep, door iemand of meer personen – ze dacht dat dat tenminste duidelijk was – afgezien daarvan wist ze het gewoon niet. Ik kan hem nu niet helpen. Ik heb mijn eigen verplichtingen. Ik weet niet eens waar hij is, behalve dat het waarschijnlijk vijfhonderd roede ver weg is. Ze had gedroomd van Perijn met een wolf, en met een valk en een havik – en de valk en havik vochten met elkaar – van Perijn vluchtend voor een dodelijke vijand, van Perijn opzettelijk van de rand stappend van een torenhoge rots terwijl hij zei: ‘Het moet gebeuren. Ik moet Ieren vliegen voor ik de bodem bereik.’ Er was een droom geweest over een Aiel en ze dacht dat die ook met Perijn te maken had, maar ze was er niet zeker van. En een droom waarin Min een stalen val liet dichtklappen, maar erdoorheen liep zonder hem zelfs maar te zien. Er waren ook dromen met Mart geweest. Van Mart met dobbelstenen die om hem heen vlogen – ze voelde dat ze wist waar die droom vandaan kwam – en van Mart die gevolgd werd door een man die er niet was – dat begreep ze nog steeds niet; er zat een man achter hem aan, of misschien verscheidene, maar op de een of andere manier was er ook niemand – of van Mart die wanhopig naar iets onzichtbaars in de verte reed, iets wat hij moest zien te bereiken, en van Mart en een vrouw die met vuurwerk gooide. Een Vuurwerker, nam ze aan, maar ze kon er niet meer uit wijs worden dan uit al het andere. Ze kreeg zoveel dromen dat ze geen enkele meer geloofde. Misschien had het te maken met het veelvuldige gebruik van de ter’angreaal, of het dragen ervan. Misschien leerde ze eindelijk wat een Droomster deed. Uitzinnige dromen, jachtige dromen. Mannen en vrouwen die uit kooien braken en kronen opzetten. Een vrouw die met poppen speelde, en een andere droom waarin de touwtjes van de poppen naar de handen van grotere poppen leidden, en hun touwtjes naar nog grotere poppen leidden, en dit bleef zich herhalen tot de laatste touwtjes in onvoorstelbare hoogten verdwenen. Koningen die stierven, koninginnen die weenden, veldslagen die woedden. Witmantels die Tweewater brandschatten. Ze had zelfs weer van de Seanchanen gedroomd. Meermalen. Die dromen sloot ze weg in een donker hoekje; ze stond zichzelf niet toe eraan te denken. Haar moeder en vader, elke nacht. Hierover was ze tenminste zeker, dat dacht ze althans. Het betekent dat ik de Zwarte Ajah najaag, en dat ik niet weet wat mijn dromen betekenen of hoe ik die dwaze ter’angreaal kan laten doen wat hij zou moeten doen, en dat ik bang ben en... En heimwee heb. Even bedacht ze hoe fijn het zou zijn als haar moeder haar naar bed zou sturen, wetend dat alles in de ochtend beter zou zijn. Maar moeder kan mijn problemen niet meer oplossen, en vader kan niet beloven de monsters te verjagen en me daarvan overtuigen. Ik moet het nu zelf doen. Hoe ver in het verleden was dit nu allemaal. Ze wilde het niet terug, niet echt, maar het was een tijd van warmte geweest, en het leek zo lang geleden. Het zou geweldig zijn om ze nog eens te zien, hun stemmen te horen. Als ik deze ring aan een door mij gekozen vinger kan steken.

Uiteindelijk had ze Nynaeve en Elayne toegestaan ieder een keer met de stenen ring te gaan slapen – ze merkte verbaasd met hoeveel tegenzin ze de ring uit handen had gegeven. Toen ze wakker werden, vertelden ze over wat zeker Tel’aran’rhiod was, maar geen van beiden had meer dan een glimp van het Hart van de Steen gezien, niets wat ze konden gebruiken.

De Blauwe Kraanvogel was nu ter hoogte van de dikke rookwolk. Misschien vijf of zes span van de rivier, dacht ze. De andere was nog slechts een veeg aan de horizon. Het kon bijna een wolk zijn, maar ze wist zeker dat het niet zo was. Op sommige plaatsen groeiden kleine bosjes dicht op de rivieroever, en het gras ertussen kwam helemaal tot aan het water, behalve op een plek waar een afgekalfde oever was ingestort.

Elayne kwam aan dek en voegde zich bij haar aan de reling. De wind liet ook haar kleren wapperen. Zij droeg eveneens dikke wol. Dié ruzie had Nynaeve gewonnen. Over hun kleren. Egwene had volgehouden dat Aes Sedai altijd het mooiste droegen, zelfs op reis, en ze had aan de zijde gedacht die ze in Tel’aran’rhiod gedragen had. Nynaeve had haar er echter op gewezen dat zelfs met het vele goud dat de Amyrlin in de kast had laten leggen – en dat was een dikke buidel geweest – ze nog steeds niet wisten hoe duur alles stroomafwaarts was. De dienaren hadden gezegd dat Mart gelijk had over de burgeroorlog in Cairhien en wat die voor de prijzen had betekend. Tot Egwenes verrassing had Elayne erop gewezen dat Bruine zusters vaker wol dan zijde droegen. Egwene dacht dat Elayne zo ontzettend graag aan de keuken wilde ontsnappen dat ze zelfs vodden zou hebben gedragen. Ik vraag me af hoe het Mart vergaat. Ongetwijfeld probeert hij met elke schipper te dobbelen.

‘Vreselijk,’ mompelde Elayne. ‘Het is zo vreselijk.’

‘Wat is vreselijk?’ zei Egwene afwezig. Ik hoop dat hij niet al te veel zwaait met dat papier dat we hem hebben gegeven. Elayne keek haar verbaasd aan en fronste toen. ‘Dat daar!’ Ze gebaarde naar de verre rook. ‘Hoe kun je dat negeren?’ ik negeer het omdat ik niet wil denken aan wat die mensen doormaken, omdat ik er niets aan kan doen en omdat we Tyr moeten bereiken. Omdat datgene wat we najagen, in Tyr is.’ Ze was verbaasd over haar eigen heftigheid. Ik kan er niets aan doen. En de Zwarte Ajah is in Tyr.

Hoe meer ze erover dacht, hoe zekerder ze werd dat ze een weg moesten vinden naar het Hart van de Steen. Misschien werden slechts de hoogheren van Tyr toegelaten, maar ze begon ervan overtuigd te raken dat de sleutel om de val van de Zwarte Ajah te laten dichtklappen en hen tegen te houden, in het Hart van de Steen lag. ‘Dat weet ik allemaal, Egwene, maar ik kan het niet helpen dat ik met die Cairhienin meeleef.’

‘Ik heb lessen gevolgd over de oorlogen tussen Andor en Cairhien,’ zei Egwene droogjes. ‘Bennae Sedai zegt dat jullie en Cairhien meer met elkaar gevochten hebben dan met elk ander land, met uitzondering van Tyr en Illian.’

Elayne keek haar zijdelings aan. Ze was nooit gewend geraakt aan Egwenes weigering om toe te geven dat de herbergiersdochter een Andoraanse was. De lijnen op de kaarten zeiden dat Tweewater een deel van Andor was, en Elayne geloofde de kaarten. ‘We hebben oorlog met ze gevoerd, Egwene, maar nadat de Aiel-oorlog zoveel schade had veroorzaakt, heeft Andor hen bijna evenveel graan verkocht als aan Tyr. De handel is gestaakt nu elk Cairhiens Huis het andere bevecht om de Zonnetroon. Wie zou het graan moeten kopen of erop toezien dat het onder het volk verdeeld wordt? Als de strijd zo erg is als we op de rivieroevers hebben gezien... Je kunt mensen geen twintig jaar lang voedsel verschaffen en niets voor ze voelen als ze honger lijden.’

‘Een grijzel,’ zei Egwene, en Elayne sprong op en probeerde in elke richting tegelijk te kijken. De gloed van saidar omringde haar. ‘Waar?’

Egwene keek wat beheerster rond over de dekken, maar alleen om er zeker van te zijn dat niemand hen af kon luisteren. Schipper Ellisor stond nog steeds op het achterschip, naast de man zonder hemd aan het lange roer. Een andere zeeman stond bij de boegspriet de rivier af te zoeken of hij modderbanken onder het water bespeurde. Twee andere bemanningsleden liepen over het dek en stelden hier en daar het want bij. De overige bemanning was benedendeks. Een van het tweetal hield stil om de sjorring na te kijken waarmee de omgekeerde roeiboot op het dek was bevestigd; ze wachtte tot hij doorliep, voor ze sprak.

‘Dwaas!’ mompelde ze zacht, ikzelf, Elayne, niet jij, dus kijk me niet zo boos aan.’ Ze ging fluisterend door. ‘Elayne, er zit een grijzel achter Mart aan. Dat moet die droom betekenen, maar ik zag het niet. Ik bén een dwaas!’

De gloed rond Elayne verdween. ‘Wees niet zo streng voor jezelf,’ fluisterde ze terug. ‘Misschien betekent het dat, maar ik zag het niet, en Nynaeve ook niet.’ Ze zweeg even; haar roodgouden krullen zwierden rond toen ze het hoofd schudde. ‘Maar het slaat nergens op. Waarom zou er een grijzel achter Mart aan zitten? Er staat niets belastends in die brief aan mijn moeder.’

‘Ik weet niet waarom.’ Egwene fronste. ‘Er moet een reden zijn. Ik weet zeker dat dat de betekenis van die droom is.’

‘Zelfs als je gelijk hebt, Egwene, kun je er niets aan doen.’

‘Dat weet ik,’ zei Egwene bitter. Ze wist niet eens of hij op hen voor lag of nog moest komen. Vóór ons, dacht ze; Mart zou zonder dralen vertrokken zijn. ‘Hoe dan ook,’ mompelde ze in zichzelf, ‘het helpt niet. Eindelijk weet ik wat een van mijn dromen betekent, maar we schieten er geen steek mee op!’

‘Maar als je één betekenis weet,’ zei Elayne, ‘weet je nu misschien ook de andere. Kunnen we er niet ergens ongestoord over gaan praten? Misschien...’

De Blauwe Kraanvogel slingerde en schokte en wierp Elayne op het dek. Egwene viel boven op haar. Toen ze overeind krabbelde, gleed de kustlijn niet langer voorbij. Het vaartuig lag stil, de boeg in de hoogte en het dek schuin. De zeilen flapperden luidruchtig in de wind. Chin Ellisor duwde zichzelf overeind en rende naar de boeg, zonder de roerganger overeind te helpen. ‘Blinde boerenknol!’ brulde hij naar de man in de boeg, die zich aan de reling vastklampte om te voorkomen dat hij overboord viel. ‘Stof slikkende geitensik! Nog steeds niet lang genoeg op de rivier om te weten hoe water over een modderbank golft?’ Hij greep de man aan de reling bij zijn schouders en trok hem aan dek, maar alleen om hem opzij te duwen, zodat hij zelf over de boeg kon kijken. ‘Als we door jou een gat in mijn romp hebben, gebruik ik je ingewanden om te breeuwen!’

Nu klauterden ook de andere schepelingen overeind, en er kwamen er nog meer op het dek. Ze renden allemaal naar de schipper en gingen om hem heen staan.

Nynaeve verscheen boven aan de ladder die naar de passagiershutten leidde. Ze streek haar rokken glad, trok heftig aan haar vlecht en keek fronsend naar het groepje mannen bij de boeg. Toen liep ze snel naar Egwene en Elayne. ‘Hij heeft ons ergens op laten lopen, hè? En maar praten dat hij de rivier net zo goed kent als zijn vrouw. Die krijgt waarschijnlijk nog geen glimlachje van hem.’ Ze rukte weer aan haar dikke vlecht en liep naar voren, waarbij ze de mannen uit de weg duwde om bij de schipper te komen. Ze stonden nu allemaal naar het water onder hen te kijken.

Het had geen zin erbij te gaan staan. Hij zal ons sneller op weg hebben als hij met rust gelaten wordt. Nynaeve vertelde hem waarschijnlijk momenteel hoe het werk gedaan moest worden. Elayne leek hetzelfde te denken, aan het spijtig hoofdschudden te zien, terwijl ze toekeek hoe schipper en bemanning hun aandacht eerbiedig verlegden van het obstakel onder de boeg naar Nynaeve.

Opschudding golfde door de bemanning en werd sterker. Even was boven de andere mannen het gezwaai zichtbaar van de protesterende handen van de schipper, maar toen liep Nynaeve met grote stappen weg – ze maakten buigend plaats voor haar – met Ellisor achter haar aan, die zijn gezicht afveegde met een grote, rode zakdoek. Zijn ongeruste stem werd hoorbaar toen ze naderbij kwamen.

‘... een goede vijftien span naar het volgende dorp aan de Andoraanse kant, Aes Sedai, en tenminste vijf of zes span stroomafwaarts aan de Cairhiense kant. Andoraanse krijgslieden houden het bezet, dat is waar, maar op de weg erheen zult u ze niet tegenkomen!’ Hij veegde over zijn gezicht alsof hij zweette.

‘Een gezonken schip,’ zei Nynaeve tegen de twee vrouwen. ‘Het werk van rivierrovers, denkt de schipper. Hij zal proberen om ons met de roeiriemen los te duwen, maar hij denkt niet dat het zal lukken.’

‘We voeren snel toen we het raakten, Aes Sedai. Ik wilde een goede snelheid voor u maken.’ Ellisor wreef nog harder over zijn gezicht. Egwene besefte dat hij bang was dat de Aes Sedai hem erop zouden aanspreken. ‘We zitten goed vast. Maar ik geloof niet dat we water maken, Aes Sedai. Er is geen reden tot bezorgdheid. Er komt wel een ander schip langs. Twee rij roeiriemen zal ons zeker vrij krijgen. U hoeft niet aan land te gaan, Aes Sedai. Ik zweer het, bij het Licht.’

‘Dacht je eraan om het schip te verlaten?’ vroeg Egwene. ‘Denk je dat dat verstandig is?’

‘Natuurlijk is het...!’ Nynaeve zweeg en keek haar dreigend aan. Egwene staarde kalm terug. Nynaeve ging beheerster door, al klonk het nog steeds heel strak. ‘De schipper zegt dat het een uur kan duren voor er een ander schip komt. Een met voldoende riemen om verschil te maken. Of een dag. Of misschien twee. Ik geloof niet dat we het ons kunnen veroorloven om een, twee dagen te verspillen met wachten. We kunnen in twee uur of minder in dat dorpje – hoe noemde u het, schipper? Jurene? – zijn. Als schipper Ellisor zijn vaartuig even snel kan los duwen als hij hoopt, kunnen we daar weer aan boord. Hij zegt dat hij zal aanleggen om te zien of we daar zijn. Maar als hij niet vlot raakt, kunnen we in Jurene een schip nemen. Misschien vinden we er zelfs een wachtend vaartuig. De schipper zegt dat handelaren daar aanleggen vanwege de Andoraanse krijgslieden.’ Ze haalde nog eens diep adem, maar haar stem klonk nog strakker. ‘Heb ik mijn redenen duidelijk gemaakt? Hebben jullie er meer nodig?’

‘Het is mij duidelijk,’ zei Elayne vlug voordat Egwene iets kon zeggen. ‘En het lijkt mij een goed idee. Jij denkt ook dat het een goed idee is, nietwaar, Egwene?’

Egwene knikte met tegenzin. ‘Ik neem aan van wel.’

‘Maar Aes Sedai,’ wierp Ellisor tegen, ‘neem dan tenminste de Andoraanse kant. De oorlog, Aes Sedai. Rovers en allerlei schurken, en krijgslieden die niet veel beter zijn. Dat wrak onder onze boeg geeft aan wat voor soort lieden het zijn.’

‘Aan de Cairhiense zijde hebben we geen levende ziel gezien,’ zei Nynaeve, ‘en hoe dan ook, we zijn beslist niet weerloos, schipper. En ik ga geen vijftien span lopen als ik er maar zes hoef.’

‘Maar natuurlijk, Aes Sedai.’ Ellisor zweette nu werkelijk, ik wilde niet suggereren... Natuurlijk bent u niet weerloos, Aes Sedai. Ik wilde dat echt niet suggereren.’ Hij veegde zijn gezicht heftig af, maar het bleef glinsteren.

Nynaeve deed haar mond open, keek naar Egwene en leek van gedachten te veranderen over wat ze wilde zeggen. ‘Ik ga beneden mijn spullen halen,’ zei ze tegen de lucht tussen Egwene en Elayne in, en wendde zich toen tot Ellisor. ‘Schipper, maak uw roeiboot gereed.’ Hij boog en haastte zich al weg voor ze zich naar het luik begaf. Hij brulde zijn bemanning toe de boot uit te zetten voor ze beneden was. ‘Als een van jullie “op” zegt,’ mompelde Elayne, ‘zegt de ander “neer”. Als je er geen einde aan maakt, komen we misschien nooit in Tyr.’

‘We bereiken Tyr wel,’ zei Egwene. ‘En des te sneller als Nynaeve eenmaal beseft dat ze geen Wijsheid meer is. We zijn nu allemaal – ze zei niet Aanvaarden; er renden te veel mannen rond – van dezelfde rang.’ Elayne zuchtte.

Kort daarna zette de roeiboot hen aan land en stonden ze aan de oever, met wandelstokken in de hand en hun bezittingen op de rug, in bundels, buidels en tassen. Ze waren omringd door laag heuvelland met gras en verspreid struikgewas, hoewel de heuvels een paar span landinwaarts bebost waren. De roeiriemen van de Blauwe Kraanvogel kolkten schuim op, maar slaagden er niet in het schip in beweging te brengen. Egwene draaide zich om en begon naar het zuiden te lopen zonder om te kijken. Voordat Nynaeve de leiding kon nemen. Toen de anderen haar ingehaald hadden, keek Elayne haar verwijtend aan. Nynaeve liep door en staarde recht voor zich uit. Elayne vertelde Nynaeve wat Egwene over Mart en de grijzel gezegd had, maar de oudere vrouw luisterde in stilte en zei slechts: ‘Hij zal voor zichzelf moeten zorgen,’ zonder in te houden. Na een tijdje gaf de erfdochter het op om de andere twee aan het praten te krijgen en liepen ze in stilte door.

De Blauwe Kraanvogel was al spoedig verborgen achter groepjes watereiken en wilgen. Ze liepen niet door de bosjes heen, hoe klein die ook waren, want in de schaduwen onder de takken kon zich van alles verbergen. Vlak bij de rivier groeiden verspreid tussen de bomen wat struiken, maar het was te weinig om een kind te verbergen, laat staan een rover, en ze lagen op grote afstand van elkaar. ‘Als we rovers zien,’ verkondigde Egwene, ‘zal ik mijzelf verdedigen. Hier is geen Amyrlin die over onze schouders kijkt.’ Nynaeves mond verstrakte. ‘Als het nodig is,’ zei ze tegen de lucht vóór haar, ‘kunnen we iedere rover afschrikken zoals we bij die Witmantels deden. Als er geen andere manier is.’

‘Ik wou dat je niet over rovers praatte,’ zei Elayne. ‘Ik zou dat dorp willen bereiken zonder...’

Achter een eenzaam bosje vóór hen stond een gestalte in grijs en bruin op.

38

Speervrouwen

Egwene omhelsde saidar voordat de schreeuw haar mond uit was, en ze zag de gloed ook om Elayne. Heel even vroeg ze zich af of Ellisor hun geschreeuw had gehoord en hulp zou sturen; de Blauwe Kraanvogel kon niet meer dan een span stroomopwaarts zijn. Toen zag ze af van elke hulp en vlocht ze al stromen Lucht en Vuur tot bliksems. Ze kon hun kreten bijna nog horen.

Nynaeve had haar armen over elkaar geslagen en bleef gewoon met een vastberaden uitdrukking op haar gezicht staan, maar Egwene was er niet zeker van of dat kwam doordat ze nog niet boos genoeg was om de Ware Bron aan te raken of omdat ze al gezien had wat Egwene nu pas opviel. De gestalte tegenover hen was een vrouw, niet ouder dan Egwene zelf, zij het wat langer.

Ze liet saidar niet los. Mannen waren soms dom genoeg om te denken dat een vrouw ongevaarlijk was, omdat ze slechts een vrouw was. Egwene had die illusie niet. Ergens achter in haar hoofd merkte ze dat Elayne niet meer door de gloed werd omgeven. De erfdochter koesterde kennelijk nog steeds wat dwaze ideeën. Zij is nooit een Seanchaanse gevangene geweest.

Egwene geloofde niet dat veel mannen stom genoeg zouden zijn om te denken dat de vrouw voor hen ongevaarlijk was, hoewel ze zo te zien geen wapens droeg en ook haar handen leeg waren. Blauwgroene ogen en rossig, kortgeknipt haar, afgezien van een dun paardenstaartje tot de schouders; zachte knielaarzen met veters, een strakke jas en broek, alles in de tinten van grond en rots. Zulke kleuren en kleren waren haar eens beschreven: dit was een Aielvrouw.

Ze keek naar de vrouw en plotseling voelde Egwene een vreemde verwantschap met haar. Ze begreep het niet. Ze ziet eruit als een nicht van Rhand, dat is het. Toch kon zelfs dit gevoel – alsof ze familie waren – haar nieuwsgierigheid niet onderdrukken. Wat in het Licht doen Aiel hier! Ze verlaten de Woestenij nooit; niet sinds de Aiel-oorlog. Haar hele leven had ze gehoord hoe dodelijk Aiel waren – deze Speervrouwen niet minder dan de leden van de mannelijke krijgsgenootschappen – maar ze was niet echt bang. Feitelijk was ze meer geërgerd dan bang. Met saidar die de Ene Kracht in haar leidde, hoefde ze niemand te vrezen. Behalve misschien een volleerde zuster, erkende ze. Maar zeker niet één enkele vrouw, ook al is ze een Aiel. ‘Mijn naam is Aviendha,’ zei de Aielvrouw, ‘van de Bitterwatersibbe van de Taardad Aiel.’ Haar gezicht was even vlak en uitdrukkingsloos als haar stem. ‘Ik ben Far Dareis Mai, een Speervrouw.’ Ze wachtte even en keek hen onderzoekend aan. ‘U hebt niet de gezichten, maar wij zagen de ringen. In uw gebied leven vrouwen die gelijken op onze Wijzen, vrouwen die Aes Sedai genoemd worden. Bent u vrouwen van de Witte Toren, of niet?’

Even voelde Egwene zich verontrust. Wij? Ze keek goed om zich heen, maar zag niemand achter een struik binnen twintig pas. Als er anderen waren, moesten ze in het volgende bosje zitten, ruim tweehonderd pas verder, of in het bosje achter hen, dat tweemaal zo ver lag. Te ver weg om een bedreiging te vormen. Tenzij ze bogen hebben. Maar dan zouden ze er wel goed mee moeten zijn. Thuis, bij de wedstrijden op Beltije en Zonnedag, konden alleen de beste boogschutters verder dan tweehonderd pas schieten.

Maar ze voelde zich nog steeds de sterkste, met de gedachte dat ze een bliksemschicht kon werpen naar iedereen die zo’n schot probeerde. ‘Wij zijn vrouwen van de Witte Toren,’ zei Nynaeve kalm. Ze zocht nadrukkelijk niet naar eventuele andere Aiel. Zelfs Elayne tuurde om zich heen. ‘Of u een van ons als wijs wilt beschouwen, is een andere zaak,’ vervolgde Nynaeve. ‘Wat wilt u van ons?’ Aviendha glimlachte. Ze was werkelijk heel knap. Egwene besefte dat die grimmige gezichtsuitdrukking dat verborgen had. ‘U spreekt zoals de Wijzen doen. Rechtuit en zonder geduld met dwazen.’ Haar glimlach verstierf. ‘Een van ons is ernstig gewond, wellicht stervende. Een Wijze heelt vaak degene die zonder haar zeker zou sterven, en ik heb gehoord dat Aes Sedai meer kunnen. Wilt u haar helpen?’ Egwene schudde bijna het hoofd in verwarring. Een vriendin van haar is stervende? Ze klinkt alsof ze vraagt of we haar een kopje gerstemeel willen lenen.

‘Ik zal haar helpen als ik dat kan,’ zei Nynaeve langzaam, ik kan niets beloven, Aviendha. Ze kan sterven, ondanks alles wat ik kan doen.’

‘De dood komt voor ons allen,’ zei de Aielvrouw. ‘We kunnen slechts kiezen hoe we haar tegemoet treden als ze komt. Ik zal u naar haar toe brengen.’

Op nog geen tien pas afstand stonden twee vrouwen in Aielkleren op. Een ervan kwam overeind uit een kleine kuil in de grond waarvan Egwene nooit geloofd zou hebben dat die meer dan een hond kon verbergen, en de ander rees op uit het gras dat slechts tot halverwege haar knieën reikte. Toen ze stonden, lieten ze hun zwarte sluier zakken – dat betekende een nieuwe schok voor haar; ze wist zeker dat Elayne haar verteld had dat de Aiel hun gezichten alleen verborgen als ze wellicht moesten doden – en maakten de doek los die ze tot aan de schouders om het hoofd hadden gewikkeld. De ene had hetzelfde rossige haar als Aviendha en grijze ogen. De ander had donkerblauwe ogen en vuurrood haar. Geen van hen was ouder dan Egwene of Elayne, en beiden zagen eruit alsof ze gereed waren de korte speren in hun hand te gebruiken.

De vrouw met het rode haar gaf Aviendha haar wapens; een lang mes met een groot blad dat in de riem om haar middel hing en een volle pijlkoker aan de andere kant; een donkere, gebogen boog die de doffe glans van hoorn had en in een hoes op haar rug zat; en vier korte speren met lange punten, die ze samen met een klein rond schild van huid in haar linkerhand hield. Aviendha droeg ze met hetzelfde gemak als een vrouw in Emondsveld een sjaal zou dragen, net als de andere twee. ‘Kom,’ zei ze, en ging op weg naar het bosje waar ze eerder langsgekomen waren.

Egwene liet saidar ten slotte los. Ze vermoedde dat de drie Aiel – als ze dat hadden gewild – haar met die speren hadden kunnen raken voordat ze ook maar iets had kunnen doen. Maar hoewel ze behoedzaam waren, dacht ze niet dat de Aiel zoiets wilden. En als Nynaeve hun vriendin niet kan helen? Ik wou dat ze eens met ons overlegt voor ze beslissingen neemt die ons allen raken.

Terwijl ze in de richting van de bomen liepen, bespiedden de Aiel het landschap om hen heen, alsof zij verwachtten dat het lege land vijanden verborg die zich even kundig schuil konden houden als zijzelf. Aviendha liep voorop en Nynaeve hield gelijke tred met haar. ‘Ik ben Elayne van Huis Trakand,’ zei Egwenes vriendin alsof ze een gesprekje voerde, ‘erfdochter van Morgase, koningin van Andor.’ Egwene struikelde. Licht, is ze krankzinnig? Ik weet dat Andor in de Aiel-oorlog tegen hen streed. Dat mag dan twintig jaar geleden zijn, maar ze zeggen dat Aiel een goed geheugen hebben. Maar de Aielvrouw met.het rode haar die het dichtst bij haar liep, zei slechts: ‘Ik ben Bain van de Zwartrotssibbe van de Shaarad Aiel.’ ik ben Chiad,’ zei de kleinere, roodblonde vrouw aan haar andere kant, ‘van de Steenriviersibbe van de Goshien Aiel.’ Bain en Chiad keken Egwene aan. Hun gezichten veranderden niet, maar ze had de indruk dat zij dachten dat ze slechte manieren had. ‘Ik ben Egwene Alveren,’ zei ze. Ze leken meer te verwachten, dus voegde ze eraan toe: ‘Dochter van Marin Alveren, uit Emondsveld in Tweewater.’ Dat scheen hen op de een of andere manier tevreden te stellen, maar ze durfde te wedden dat zij het al evenmin begrepen als zij al die sibben en stammen. Het moet iets met families te maken hebben.

‘Zijn jullie eerstezusters?’ Bain scheen hen alledrie te bedoelen. Egwene dacht dat zij zusters bedoelden zoals het bij de Aes Sedai gebruikt werd en zei ‘ja’ op hetzelfde moment dat Elayne ‘nee’ zei. Chiad en Bain wisselen een snelle blik uit alsof ze vermoedden dat ze praatten met vrouwen die niet helemaal bij hun verstand waren. ‘Eerstezuster,’ zei Elayne belerend tegen Egwene, ‘betekent vrouwen die dezelfde moeder hebben. Tweedezuster betekent dat hun moeders zusters zijn.’ Ze wendde zich tot de Aiel. ‘Wij weten geen van beiden veel over uw volk. Ik vraag u ons te verontschuldigen voor onze onwetendheid. Ik denk soms aan Egwene als een eerstezuster, maar we zijn geen bloedverwanten.’

‘Waarom spreken jullie de woorden dan niet uit voor jullie Wijzen?’ vroeg Chiad. ‘Bain en ik werden eerstezusters.’ Egwene stond met haar ogen te knipperen. ‘Hoe kunnen jullie eerstezusters wórden? Of jullie hebben dezelfde moeder, of niet. Ik wil jullie niet beledigen. Het meeste wat ik over de Speervrouwen weet, komt van de paar dingen die Elayne me heeft verteld. Ik weet niet meer dan dat jullie strijden en niet om mannen geven, meer niet.’ Elayne knikte; zoals zij de Speervrouwen had beschreven, was het net geweest of Speervrouwen een kruising waren van vrouwelijke zwaardhanden en zusters van de Rode Ajah.

De Aiel wisselden opnieuw die blik uit, alsof het onduidelijk was of Egwene en Elayne wel goed wijs waren.

‘Wij geven niet om mannen?’ mompelde Chiad ietwat bevreemd. Bain trok nadenkend haar wenkbrauwen hoog op. ‘Wat u zegt, benadert de waarheid, maar mist haar geheel. Als wij de speer huwen, beloven wij dat wij niet gebonden zullen zijn aan man of kind. Sommigen geven de speer op voor een man of een kind – haar gezichtsuitdrukking zei dat ze dit zelf niet begreep – maar als de speer eenmaal is opgegeven, kan hij niet worden teruggenomen.’

‘Of als ze gekozen wordt om naar Rhuidean te gaan,’ bracht Chiad in. ‘Een Wijze kan niet met de speer gehuwd zijn.’

Bain keek haar aan alsof ze had meegedeeld dat de lucht blauw was of dat regen uit wolken viel. De blik die ze Egwene en Elayne gaf, zei dat ze die dingen misschien niet wisten. ‘Ja, dat is waar. Hoewel sommigen ertegen trachten te vechten.’

‘Ja, dat doen ze.’ Chiad klonk alsof zij en Bain iets deelden. ‘Maar ik ben ver gedwaald van het spoor van mijn uitleg,’ ging Bain door. ‘De Speervrouwen dansen de speren niet met elkaar, zelfs als onze stammen dat wel doen, maar de Shaarad en de Goshien hebben al meer dan vierhonderd jaar een bloedvete, en daarom vonden Chiad en ik dat onze huwbelofte niet genoeg was. We kwamen voor de Wijzen van onze stammen om de woorden uit te spreken – zij zette haar leven op het spel in mijn veste, en ik in de hare – en ons te binden als eerstezusters. Zoals het eerstezusters betaamt die Speervrouwen zijn, waken wij over elkanders rug, en geen van ons zal een man tot zich laten komen zonder de ander. Ik zou niet zeggen dat wij niet om mannen geven.’ Chiad knikte en haar mondhoeken leken iets van een glimlach aan te duiden. ‘Heb ik u de waarheid verduidelijkt, Egwene?’

‘Ja,’ zei Egwene zwakjes. Ze keek naar Elayne en zag eenzelfde verwarring in die blauwe ogen als in de hare te zien moest zijn. Geen Rode Ajah. Groene misschien. Een kruising tussen zwaardhanden en Groene Ajah, en meer begrijp ik er niet van. ‘De waarheid is me nu duidelijk, Bain. Dank u.’

‘Als u getweeën voelt dat u eerstezusters bent,’ zei Chiad, ‘zou u naar de Wijzen moeten gaan en de woorden spreken. Maar u bent beiden een Wijze, zij het jong. In dat geval weet ik niet hoe het zou moeten gebeuren.’

Egwene wist niet of ze moest lachen of blozen. Er bleef haar een beeld bij van haarzelf en Elayne die dezelfde man deelden. Nee, dat is alleen voor eerstezusters die Speervrouwen zijn, niet! Elayne had rode plekjes op haar wangen en Egwene wist zeker dat ze aan Rhand dacht. Maar we delen hem niet, Elayne. We kunnen hem geen van beiden hebben.

Elayne schraapte haar keel. ‘Ik geloof niet dat het nodig is, Chiad. Egwene en ik bewaken reeds elkaars rug.’

‘Hoe kan dat?’ vroeg Chiad langzaam. ‘U bent niet gehuwd met de speer. En u bent een Wijze. Wie zou een hand durven opheffen tegen een Wijze? Dit verwart mij. Waarom wilt u elkanders rug bewaken?’ Egwene werd een antwoord bespaard toen ze bij het bosje aankwamen. Daar bevonden zich nog twee Aiel onder de bomen, diep in het bosje vlak naast de rivier. Joline van de Zoutpansibbe van de Nakai Aiel was een vrouw met blauwe ogen en roodgouden haar dat bijna dezelfde kleur had als dat van Elayne. Zij waakte over Dailin van Aviendha’s sibbe en stam. Zweet maakte Dailins haar plakkerig en nog donkerder rood, en ze opende haar grijze ogen slechts eenmaal, toen ze naderbij kwamen, en sloot ze toen weer. Haar jas en hemd lagen naast haar en het verband om haar middel zat vol rode vlekken. ‘Ze kreeg een zwaardsteek,’ zei Aviendha. ‘Sommigen van die dwazen die de eedbrekende boomdoders krijgslieden noemen, dachten dat we zo’n stel schurken waren die dit land verzieken. Wij moesten hen doden om hen op andere gedachten te brengen, maar Dailin... Kunt u haar helen, Aes Sedai?’

Nynaeve ging op haar knieën naast de gewonde vrouw zitten en tilde het verband iets op zodat ze eronder kon kijken. Ze vertrok haar gezicht bij wat ze zag. ‘Hebben jullie haar verplaatst sinds ze gewond raakte? Er zijn wat korsten, maar ze zijn gebroken.’

‘Ze wilde bij water sterven,’ zei Aviendha. Ze keek even naar de rivier en toen weer snel weg. Egwene dacht even dat ze haar zag huiveren. ‘Dwazen!’ Nynaeve begon in haar buidel naar kruiden te zoeken. ‘Jullie hadden haar kunnen doden door haar met een dergelijke wond te verplaatsen. Ze wilde bij water sterven!’ zei ze verachtelijk. ‘Alleen omdat jullie wapens dragen als mannen, hoeven jullie nog niet zo te denken.’ Ze haalde een diepe houten kom uit haar tas en duwde hem in Chiads handen. ‘Vul die. Ik heb water nodig om dit te mengen, zodat ze het kan drinken.’

Chiad en Bain liepen naar de rand van de rivier en kwamen samen terug. Hun gezichten waren niet veranderd, maar volgens Egwene hadden ze er bijna op gerekend dat de rivier hen zou hebben gegrepen. ‘Als we haar niet hier naar de... rivier gebracht hadden, Aes Sedai,’ zei Aviendha, ‘zouden we u nooit gevonden hebben en dan zou ze toch gestorven zijn.’

Nynaeve snoof en mengde de fijngewreven kruiden in de kom met water. Ze mompelde: ‘Corenwortel helpt bloed te maken en hondswortel om het vlees aaneen te breien, en natuurlijk alles heel, en...’ Haar gemompel zakte af tot gefluister dat te zacht was om gehoord te worden. Aviendha keek nadenkend naar haar.

‘De Wijzen gebruiken kruiden, Aes Sedai, maar ik had niet gehoord dat de Aes Sedai ze gebruikten.’

‘Ik gebruik wat ik gebruik,’ snauwde Nynaeve en ging verder met het uitzoeken van haar poeders en met in zichzelf fluisteren. ‘Ze klinkt waarlijk als een Wijze,’ zei Chiad zacht tegen Bain, en de ander gaf een strak knikje.

Dailin was de enige die geen wapens bij de hand had, maar de anderen zagen er allemaal uit alsof ze die binnen een hartslag zouden gaan gebruiken. Nynaeve kalmeert ze beslist niet, dacht Egwene. Krijg ze aan het praten over iets. Over wat dan ook. Niemand heeft zin in vechten als ze over iets vreedzaams praat.

‘Wees niet beledigd,’ zei ze voorzichtig, ‘maar ik heb gemerkt dat u zich allen wat ongemakkelijk voelt in de buurt van de rivier. De rivier wordt niet gevaarlijk, tenzij er een storm is. Als u wilt, kunt u erin gaan zwemmen, hoewel de stroming in het midden sterk is.’ Elayne schudde haar hoofd.

De Aielvrouwen keken niet-begrijpend. Aviendha zei: ‘Ik heb een man gezien – een Shienaraan – die dat zwemmen deed... eens.’

‘Ik begrijp het niet,’ zei Egwene. ‘Ik weet dat er niet veel water in de Woestenij is, maar u zei dat u van de Steenriviersibbe bent, Joline. U hebt toch zeker wel in die Steenrivier gezwommen?’ Elayne keek haar aan alsof ze krankzinnig was.

‘Zwemmen,’ zei Joline wat onbeholpen. ‘Dat betekent... het water ingaan? Al dat water? Met niets om je aan vast te houden?’ Ze rilde. ‘Aes Sedai, voordat ik de Drakenmuur overstak, had ik nog nooit een waterstroom gezien waar ik niet overheen kon stappen. De Steenrivier... Sommigen beweren dat er ooit water in heeft gezeten, maar dat is slechts grootspraak. Er liggen alleen stenen. De oudste verslagen van de Wijzen en de stamhoofden zeggen dat er nooit iets anders is geweest dan stenen sinds de dag dat onze sibbe zich afscheidde van de Hoogvlaktesibbe en dat land voor zich opeiste. Zwemmen!’ Ze greep haar speren alsof ze dat woord wilde bevechten. Chiad en Bain gingen nog verder van de oever afstaan.

Egwene zuchtte. En kleurde toen haar blikken die van Elayne kruisten. Nou, ik ben geen erfdochter, die dit allemaal weet. Maar ik wil ze leren kennen. Terwijl ze de Aiel opnam, besefte ze dat haar woorden de vrouwen niet had doen ontspannen. Integendeel, ze waren nog meer gespannen dan eerst. Als ze iets proberen, zal ik ze met Lucht vasthouden. Ze had geen idee of ze vier mensen tegelijk kon vasthouden, maar ze opende zichzelf voor saidar, weefde de stromen in Lucht en hield ze gereed. De Kracht klopte in haar, reikhalzend om gebruikt te worden. Er was geen gloed om Elayne en ze vroeg zich af waarom. Elayne keek haar aan en schudde het hoofd.

‘Ik zou nimmer een Aes Sedai kwaad doen,’ zei Aviendha afgemeten, ‘Ik wilde u dat laten weten. Of Dailin leeft of sterft, maakt geen verschil. Ik zou dit nooit gebruiken – ze tilde een korte speer iets op – tegen welke vrouw dan ook. En u bent Aes Sedai.’ Egwene had opeens het gevoel dat de vrouw bezig was hén gerust te stellen. ‘Dat weet ik,’ zei Elayne, alsof ze tegen Aviendha sprak, maar haar ogen zeiden Egwene dat de woorden voor haar waren bestemd. ‘Niemand weet veel van uw volk, maar mij werd geleerd dat Aiel nimmer vrouwen kwaad doen, tenzij ze – hoe noemde u het? – gehuwd waren met de speer.’

Bain scheen te denken dat Elayne er opnieuw niet in slaagde om de waarheid duidelijk te zien. ‘Dat is het niet helemaal, Elayne. Als een vrouw die niet gehuwd was, mij tegemoet zou treden met wapens, zou ik haar afstraffen tot ze beter wist. Een man... een man zou kunnen denken dat een vrouw van uw landen gehuwd was als zij wapens droeg; dat weet ik niet. Mannen kunnen soms vreemd zijn.’

‘Natuurlijk,’ zei Elayne. ‘Maar zolang wij u niet met wapens aanvallen, zult u ons geen kwaad doen.’ De vier Aielvrouwen keken geschokt, en Elayne keek Egwene even veelbetekenend aan. Egwene hield saidar echter vast. Alleen doordat Elayne iets belangrijks opgestoken had, wilde dat nog niet zeggen dat het waar was, zelfs als de Aiel hetzelfde zeiden. En saidar voelde... goed in haar. Nynaeve tilde Dailins hoofd op en begon het mengsel in de mond van de vrouw te gieten. ‘Drink,’ zei ze streng, ik weet dat het afschuwelijk smaakt, maar drink het helemaal op.’ Dailin slikte, verslikte zich, en slikte weer.

‘Zelfs dan niet, Aes Sedai,’ zei Aviendha tegen Elayne. Ze hield haar ogen op Dailin en Nynaeve gericht. ‘Er wordt verteld dat wij eens, voor het Breken van de Wereld, de Aes Sedai dienden, hoewel geen verhaal zegt hoe wij dit deden. Wij faalden toen in deze dienst. Misschien is dat de zonde die ons naar het Drievoudige Land stuurde; ik weet het niet. Niemand weet wat de zonde was, behalve misschien de Wijzen of de stamhoofden, en zij zeggen niets. Er wordt gezegd dat als wij de Aes Sedai een tweede maal falen, zij ons zullen vernietigen.’

‘Helemaal opdrinken,’ mompelde Nynaeve. ‘Zwaarden! Zwaarden en spieren en geen hersens!’

‘Wij zullen u niet vernietigen,’ zei Elayne op besliste toon, en Aviendha knikte.

‘Zoals u zegt, Aes Sedai. Maar de oude verhalen waren op één punt heel duidelijk. Wij mogen nimmer Aes Sedai bevechten. Als u uw bliksems en uw lotsvuur op mij richt, zal ik met hen dansen, maar ik zal u geen kwaad doen.’

‘Mensen steken,’ gromde Nynaeve. Ze liet Dailins hoofd zakken en legde een hand op haar voorhoofd. ‘Vrouwen steken!’ Aviendha verschoof haar voeten en keek verstoord. Ze was niet de enige onder de Aiel.

‘Lotsvuur?’ zei Egwene. ‘Aviendha, wat is lotsvuur?’ De Aielvrouw keek haar fronsend aan. ‘Weet u dat niet, Aes Sedai? In de oude verhalen hanteerden de Aes Sedai het. De verhalen maken er iets verschrikkelijks van, maar meer weet ik niet. Er wordt gezegd dat we veel van wat we ooit wisten, zijn vergeten.’

‘Misschien is de Witte Toren ook veel vergeten,’ zei Egwene. Ik wist ervan in die... droom, of wat het ook was. Het was even echt als Tel’aran’rhiod. Daarop durf ik met Mart te wedden. ‘Verkeerd!’ snauwde Nynaeve. ‘Niemand heeft het recht lichamen op deze manier te verscheuren! Het is verkeerd!’

‘Is ze vertoornd?’ vroeg Aviendha ongemakkelijk. Chiad en Bain en Joline wisselden blikken uit. ‘Het is in orde,’ zei Elayne.

‘Het is meer dan dat,’ voegde Egwene eraan toe. ‘Ze wórdt boos en dat is veel beter.’

Plotseling werd Nynaeve omgeven door de gloed van saidar – Egwene leunde naar voren en probeerde iets te zien, net als Elayne – en Dailin schoot met een kreet en wijd open ogen overeind. Onmiddellijk vleide Nynaeve haar weer neer en de gloed verflauwde. Dailins ogen gleden dicht en ze lag daar, hijgend.

Ik zag het, dacht Egwene. Ik... ik geloof dat ik het zag. Ze wist niet of ze die verschillende stromen had kunnen onderscheiden, en nog veel minder hoe Nynaeve ze had verweven. Wat ze had gedaan in die paar tellen had geleken op het geblinddoekt weven van vier tapijten tegelijk.

Nynaeve gebruikte het bebloede verband om Dailins maag schoon te vegen. Ze veegde helderrood vers bloed en zwarte korsten opgedroogd oud bloed weg. Er was geen wond, geen litteken, slechts een gezonde huid die veel bleker was dan Dailins gezicht.

Met een vertrokken gezicht pakte Nynaeve de bebloede lappen, stond op en wierp ze in de rivier. ‘Was haar verder schoon,’ zei ze, ‘en trek haar weer wat kleren aan. Ze heeft het koud. En zorg ervoor dat je haar eten geeft. Ze zal hongerig zijn.’ Op haar knieën ging ze in het water haar handen wassen.

39

Draden in het Patroon

Joline legde onzeker haar hand op de plek waar de wond in Dailins middel had gezeten. Toen ze gladde huid aanraakte, begon ze zwaar te ademen alsof ze haar eigen ogen niet kon geloven. Nynaeve kwam overeind en droogde haar handen aan haar mantel af. Egwene moest erkennen dat goede wol een betere handdoek was dan zijde of fluweel, ik zei: was haar en doe haar wat kleren aan,’ snauwde Nynaeve. ‘Ja, Wijze,’ zei Joline haastig en Bain, Chiad en zij sprongen haastig op om haar te gehoorzamen.

Aviendha lachte kort, een lach die bijna een snik was. ‘Ik heb gehoord dat er in de Kartelspitssibbe een Wijze was die dit kon, en ook één in de Viergatensibbe, maar ik heb altijd gedacht dat het grootsprekerij was.’ Ze haalde diep adem en hervond haar houding. ‘Aes Sedai, ik heb een schuld. Mijn water is het uwe en de schaduw van mijn sibbeveste zal u verwelkomen. Dailin is mijn tweedezuster.’ Ze zag Nynaeves blik van onbegrip en voegde eraan toe: ‘Zij is de dochter van mijn moeders zuster. Gebonden bloed, Aes Sedai. Ik heb een bloedschuld aan u.’

‘Als ik bloed wil verspillen,’ zei Nynaeve droogjes, ‘zal ik het zelf doen. Als u me wilt terugbetalen, zeg me dan of er in Jurene een schip is. Het volgende dorp, ten zuiden van hier.’

‘Het dorp waar de krijgslieden de banier van de Witte Leeuw voeren?’ zei Aviendha. ‘Er was daar een schip toen ik het gisteren verkende. De oude verhalen hebben het over schepen, maar het was vreemd er een te zien.’

‘Het Licht geve dat het er nog steeds is.’ Nynaeve begon haar zakjes met kruiden op te bergen. ‘Ik heb voor het meisje gedaan wat ik kon, Aviendha, en wij moeten verder gaan. Alles wat ze nu nodig heeft, zijn voedsel en rust. En probeer mensen ervan te weerhouden zwaarden in haar te steken.’

‘Wat komt, zal komen, Aes Sedai,’ zei de Aiel.

‘Aviendha,’ zei Egwene, ‘als u zich zo bij een rivier voelt, hoe steekt u die dan over? Ik weet zeker dat er tussen hier en de Woestenij minstens één rivier is, die bijna even breed is als de Erinin.’

‘De Alquin,’ zei Elayne. ‘Tenzij u eromheen bent getrokken.’

‘U hebt vele rivieren, maar waar we moesten oversteken, bevonden zich soms dingen die “bruggen” worden genoemd. Bij andere konden we erdoorheen waden. Voor het overige... Joline herinnerde zich dat hout blijft drijven.’ Ze sloeg tegen de stam van een hoge lindeboom. ‘Bomen zijn zwaar, maar ze drijven even goed als takken. We vonden dode bomen en maakten voor onszelf een... een schip, een klein schip, van twee of drie bomen die we samenbonden om de grote rivier over te steken.’

Egwene staarde vol verwondering naar de Aielvrouwen. Als zij zo bang was als de Aielvrouwen overduidelijk voor rivieren waren, zou zij zichzelf er dan toe kunnen dwingen het op hun manier aan te pakken? Ze dacht van niet. En de Zwarte Ajah dan, vroeg een kleine stem achter in haar hoofd. Ben je niet meer bang voor ze? Dat is anders, zei ze ertegen. Daar is geen dapperheid voor nodig. Ik jaag ze op, of ik ben net een stilzittend konijn dat wacht op een havik. Ze herhaalde de oude zegswijze voor zichzelf: Het is beter de hamer te zijn dan de spijker.

‘We moeten gaan,’ zei Nynaeve.

‘Wacht even,’ zei Elayne. ‘Aviendha, waarom bent u helemaal hierheen gekomen en waarom wilt u zulke ontberingen doorstaan?’ Aviendha schudde haar hoofd in afkeer. ‘Van zo ver komen we niet; we behoorden tot de laatsten die uittrokken. De Wijzen beten naar me als wilde honden naar een kalf en zeiden dat ik andere plichten had.’ Plotseling grinnikte ze en gebaarde naar de andere Aielvrouwen. ‘Zij hier bleven achter om de peper van mijn ellende in de wond te wrijven. Dat zeiden ze, maar ik geloof niet dat de Wijzen me zou hebben laten gaan als zij mij niet wilden vergezellen.’

‘Wij zoeken degene die voorspeld is,’ zei Bain. Ze hield de slapende Dailin vast, zodat Chiad haar een hemd van bruin linnen kon aantrekken. ‘Hij die komt met de dageraad.’

‘Hij zal ons uit het Drievoudig Land leiden,’ voegde Chiad eraan toe. ‘De voorspellingen zeggen dat hij is geboren uit Far Dareis Mai.’ Elayne keek verbaasd. ‘Ik dacht dat u had gezegd dat het Speervrouwen niet toegestaan was om kinderen te hebben. Ik weet zeker dat ze mij dat hebben geleerd.’ Bain en Chiad wisselden weer die blikken uit, alsof Elayne de waarheid benaderde maar die wederom net had gemist.

‘Als een Speervrouwe een kind baart,’ legde Aviendha nauwkeurig uit, ‘geeft ze dat aan de Wijzen van haar sibbe en zij geven het kind aan een andere vrouw, en wel zodanig dat niemand weet van wie het kind is.’ Ook haar stem klonk alsof ze uitlegde dat steen hard is. ‘Iedere vrouw wil zo’n kind opnemen, in de hoop dat ze Hij die komt met de dageraad zal opvoeden.’

‘Of ze kan de speer opgeven en de man huwen,’ zei Chiad, en Bain voegde eraan toe: ‘Er zijn soms redenen waarom men de speer moet opgeven.’

Aviendha gaf hun een vlakke blik en ging door alsof zij niet gesproken hadden. ‘Nu zeggen de Wijzen dat hij hier zal worden gevonden, aan de andere kant van Drakenmuur. “Hij zal van het oude bloed zijn en grootgebracht worden door het oeroude bloed, dat niet ons bloed is.” Begrijpen doe ik het niet, maar de Wijzen spraken op zodanige wijze dat ons geen twijfel restte.’ Ze hield even op en zocht zichtbaar naar woorden. ‘U hebt vele vragen gesteld, Aes Sedai. Ik wil u één vraag stellen. U dient te begrijpen dat wij naar tekenen en voortekenen zoeken. Waarom trekken drie Aes Sedai door een land waar de enige hand zonder mes een hand is die door honger te verzwakt is om het heft te grijpen? Waar gaat u heen?’

‘Tyr,’ zei Nynaeve kortaf, ‘tenzij we hier blijven staan praten tot het Hart van de Steen in stof uiteenvalt.’ Elayne begon het koord van haar bundel en de schouderriem van haar tas te verstellen, en even later volgde Egwene haar voorbeeld.

De Aiel keken elkaar aan. Joline probeerde net Dailins grijsbruine jas te sluiten, maar zat opeens doodstil. ‘Tyr?’ zei Aviendha op voorzichtige toon. ‘Drie Aes Sedai die door een geplaagd land trekken, op weg naar Tyr. Dit is een vreemde zaak. Waarom gaat u naar Tyr, Aes Sedai?’

Egwene keek even naar Nynaeve. Licht, zojuist lachten ze nog en nu zijn ze zo gespannen als een aangelegde boog. ‘Wij jagen op slechte vrouwen,’ zei Nynaeve. ‘Duistervrienden.’

‘Schaduwlopers.’ Joline vertrok haar mond bij het woord alsof ze in een rotte appel had gebeten.

‘Schaduwlopers in Tyr,’ zei Bain, en Chiad zei, alsof het een deel van dezelfde zin was: ‘En drie Aes Sedai die het Hart van de Steen zoeken.’ ik zei niet dat we naar het Hart van de Steen gaan,’ zei Nynaeve scherp, ik zei alleen maar dat ik hier niet wilde blijven tot die tot stof vergaat. Egwene, Elayne, zijn jullie klaar?’ Ze liep het bosje uit zonder op antwoord te wachten. Haar wandelstaf plofte op de grond en met lange schreden koerste ze naar het zuiden. Egwene en Elayne namen haastig afscheid voor ze haar achterna gingen. Vier Aielvrouwen keken hen na.

Toen ze een eind van de bomen vandaan waren, zei Egwene: ‘Mijn hart hield bijna op met slaan toen je jezelf bekendmaakte. Was je niet bang dat ze zouden proberen je te doden of gevangen te nemen? De Aiel-oorlog is nog niet zó lang geleden, en ook al zeggen ze dat ze vrouwen zonder speren geen kwaad doen, in mijn ogen leek het of ze elk moment klaarstonden hun speren ergens voor te gebruiken.’ Elayne schudde spijtig haar hoofd, ik heb zojuist geleerd hoe weinig ik over de Aiel weet, maar ze hebben me geleerd dat ze de Aiel-oorlog helemaal niet als een oorlog zien. Uit de manier waarop ze zich ten opzichte van mij gedroegen, geloof ik dat dat deel van mijn lessen waar is. Of misschien kwam het doordat ze dachten dat ik een Aes Sedai was.’

‘Ik weet dat ze vreemd zijn, Elayne, maar niémand kan drie jaren van veldslagen iets anders dan ‘oorlog’ noemen. Het kan me niet schelen hoeveel ze onder elkaar vechten, oorlog is oorlog.’

‘Niet voor hen. Duizenden Aiel zijn over de Rug van de Wereld gekomen, maar zij vonden zichzelf blijkbaar meer dievenpakkers of beulen, die koning Laman van Cairhien wilden oppakken vanwege zijn misdaad van het omhakken van Avendoraldera. Voor de Aiel was het geen oorlog; het was een straffen van de schuldige.’ Avendoraldera was, volgens een van Verins lessen, een spruit van de Levensboom zelf geweest, die zo’n vierhonderd jaar geleden naar Cairhien gebracht was. Het was een ongekend vredesaanbod van de Aiel. Met de boom verleenden zij Cairhien het recht de Woestenij te doorkruisen, een recht dat anders slechts werd verleend aan marskramers, speelmannen en de Tuatha’an. Een groot deel van Cairhiens rijkdom was geworteld in de handel in ivoor, reukwater en specerijen, maar vooral in zijde uit de landen achter de Woestenij. Zelfs Verin wist niet hoe de Aiel aan een loot van Avendesora gekomen waren. Allereerst stond er duidelijk in de oude boeken dat de boom geen zaad droeg. En vervolgens wist niemand waar de Levensboom zelf groeide, afgezien van enkele verhalen die overduidelijk met klopten. Maar de Levensboom kon toch niets met de Aiel van doen hebben? Verin had ook niet geweten waarom de Aiel de Cairhienin ‘Waterdelers’ hadden genoemd of waarom ze eisten dat hun handelskaravanen een banier met het drievoudige blad van de Avendesora voerden. Egwene gaf met tegenzin toe dat ze begreep waarom ze een oorlog begonnen waren – zelfs al dachten ze niet dat het er een was – toen koning Laman hun geschenk liet omhakken om er een troon van te maken die in de hele wereld niet geëvenaard werd. Ze had gehoord dat het Lamans Zonde genoemd werd. Volgens Verin had de oorlog niet alleen een einde gemaakt aan Cairhiens handel met de overzijde van de Woestenij, maar waren de Cairhienin die zich nog in de Woestenij waagden, spoorloos verdwenen. Verin beweerde dat het gerucht ging dat zij ‘als dieren waren verkocht’ in de landen achter de Woestenij, maar zelfs zij begreep niet hoe een man of vrouw kon worden verkocht.

‘Egwene,’ zei Elayne, ‘Je weet wie “Hij die komt met de dageraad” moet zijn, hè?’

Egwene staarde naar Nynaeves rug, die nog steeds een flink eind voor hen uit liep, en schudde het hoofd – Wil ze ons naar Jurene laten hardlopen? – en stond toen bijna stil. ‘Je bedoelt toch niet...?’ Elayne knikte, ik denk het wel. Ik weet niet veel van de Voorspellingen van de Draak, maar een paar regels ken ik. Eentje die ik me herinner gaat zo: “Op de hellingen van de Drakenberg zal hij worden geboren, geboren uit een vrouw, gebonden aan geen man.” Egwene, Rhand ziet eruit als een Aiel. Nou ja, hij lijkt ook op Tigraine, die ik van plaatjes ken, maar zij verdween vóór zijn geboorte, en ik mag toch nauwelijks aannemen dat ze zijn moeder was. Ik denk dat Rhands moeder een Speervrouwe was.’

Egwene was diep in gedachten terwijl ze zich verder haastten en ging in gedachten alles na wat ze wist over Rhands geboorte. Hij was opgevoed door Tham Altor nadat Kari Altor was gestorven, maar als Moiraine de waarheid verteld had, waren zij niet Rhands echte moeder en vader. Ze had soms de indruk gehad dat Nynaeve een of ander geheim rond Rhands geboorte kende. Maar ik durf te wedden dat ik bet er bij haar zelfs niet met een vork uit kan wrikken! Ze haalden Nynaeve in. Egwene bleef boos kijken terwijl ze nadacht. Nynaeve bleef strak vooruit kijken naar Jurene en dat schip. Elayne keek fronsend naar het stel, alsof het twee kinderen waren die sikkeneurig deden over het grootste stuk van de koek.

Na een tijdje in stilte gelopen te hebben, zei Elayne: ‘Dat heb je goed gedaan, Nynaeve. De Heling en zo. Ik geloof niet dat ze er één moment aan hebben getwijfeld dat je een Aes Sedai was. Of dat we dat allemaal waren, zoals jij je gedroeg.’

‘Je hebt goed werk gedaan,’ zei Egwene na een poosje. ‘Dat was de eerste keer dat ik echt heb kunnen zien wat er bij een Heling gebeurt. Daarmee vergeleken lijkt het maken van bliksems op het mengen van haverkoekmeel.’

Er verscheen een verraste glimlach op Nynaeves gezicht. ‘Dank je,’ mompelde ze, en trok toen eventjes aan Egwenes haar, zoals ze deed toen Egwene nog een klein meisje was.

Ik ben geen klein meisje meer. Het moment verdween even snel als het gekomen was en ze liepen weer zwijgend verder. Elayne zuchtte luid. Ze legden nog een span af, of iets meer. Het ging snel, hoewel ze soms door bosjes werden gedwongen van de rivier af te gaan. Nynaeve stond erop dat ze op een behoorlijke afstand van de bomen bleven. Egwene vond het een dwaas idee dat er nog meer Aiel in de bosjes verborgen zouden zijn, maar het omlopen voegde niet veel toe aan de afstand die ze moesten afleggen; geen enkel bosje was erg groot. Elayne hield een oogje op de bomen en zij was het die plotseling schreeuwde: ‘Kijk uit!’

Egwene draaide met een ruk haar hoofd om. Er kwamen mannen tussen de bomen vandaan, die met slingers boven hun hoofden wervelden. Ze reikte naar saidar, maar iets raakte haar hoofd en duisternis overspoelde haar.

Egwene voelde hoe ze zwaaide, voelde iets onder zich bewegen. Haar hoofd scheen niets dan pijn te bevatten. Ze probeerde een hand tegen haar slapen te houden, maar iets prikte in haar polsen en haar handen bewogen niet.

‘... beter dan hier de hele dag te liggen en op het donker te wachten,’ klonk de ruwe stem van een man. ‘Wie weet wanneer er een ander schip voorbijkomt? En ik vertrouw die boot niet. Hij lekt.’

‘Je mag hopen dat Adden je gelooft als je zegt dat je die ringen zag voordat je die beslissing nam,’ zei een andere man. ‘Hij wil een rijke lading, geen vrouwen, denk ik.’ De eerste man mompelde iets grofs over wat Adden kon doen met zijn lekke boot en met zijn lading. Haar ogen gingen open. Aan de rand van haar gezichtsveld dansten zilverkleurige vlekjes; ze dacht dat ze zou moeten overgeven op de grond die onder haar hoofd heen en weer zwaaide. Ze was vastgebonden op de rug van een paard; haar polsen en enkels waren aan elkaar gebonden met een touw dat onder de buik van het paard liep. Haar haren hingen naar beneden.

Er was nog steeds daglicht. Ze rekte haar hals uit om om zich heen te kijken. Ze was omringd door zoveel grof geklede mannen op paarden dat ze niet kon zien of Nynaeve en Elayne ook gevangen waren genomen. Sommigen droegen stukken wapenrusting – een gebutste helm, een gedeukte borstplaat of een wambuis met metalen ringetjes erop genaaid – maar de meesten droegen alleen maar jassen die in geen maanden waren schoongemaakt, of helemaal nooit. Aan de stank te merken, hadden de mannen zichzelf ook in geen maanden gewassen. Ze droegen allemaal zwaarden, om hun middel of op hun rug. Woede overviel haar, en angst, maar vooral withete woede. Ik wil geen gevangene zijn. Ik wil niet geketend worden. Nee! Ze reikte naar saidar en door de pijn leek het of de bovenkant van haar hoofd eraf vloog; ze kon een kreun nauwelijks onderdrukken.

De paarden hielden even stil toen er geschreeuwd werd en daarna hoorde ze het kraken van roestige hengsels. Ze reden nog wat verder en de mannen begonnen af te stijgen. Toen ze zich verspreidden kon ze iets zien van de plek waar ze zich bevonden. Ze waren omgeven door een houten omheining boven op een grote ronde aarden heuvel. Er stonden boogschutters op wacht op een houten omloop die net hoog genoeg was om over de ruw gekapte uiteinden van de boomstammen uit te kunnen kijken. Er stond één lage blokhut zonder ramen op een berg afval bij de omheining. Verder stond er niets, op een paar gammele schuurtjes na. Behalve de mannen en paarden die net waren binnengekomen, werd alle overige ruimte ingenomen door kookvuurtjes, gekluisterde paarden en nog meer ongewassen kerels. Het moesten er minstens honderd zijn. Gekooide geiten en varkens en kippen vulden de lucht met geblaat en geknor en gekakel, dat zich voegde bij ruw geschreeuw en gelach; genoeg lawaai om haar hoofd te doorboren. Haar ogen vonden Nynaeve en Elayne, die net als zij met het hoofd naar beneden op ongezadelde paarden lagen vastgebonden. Geen van beiden scheen te bewegen; het einde van Nynaeves vlecht sleepte op de grond toen haar paard bewoog. De kleine hoop dat iemand van hen vrij zou zijn om de anderen te helpen ontsnappen, vervloog. Licht, ik kan het niet verdragen om opnieuw gevangen te zijn. Niet nog eens. Voorzichtig probeerde ze weer naar saidar te reiken. Deze keer was de pijn niet zo erg – niet meer dan iemand die een rotsblok op haar hoofd liet vallen – maar her versplinterde de leegte voor ze zelfs maar aan een roos kon denken.

‘Er is er een wakker!’ riep een mannenstem in paniek. Egwene probeerde slap te hangen en er ongevaarlijk uit te zien. Hoe kan ik er in Lichtsnaam gevaarlijk uitzien, op een paard vastgebonden als een zak meel! Drakenvuur, ik moet tijd zien te winnen. Ik moet! ik zal je geen kwaad doen,’ zei ze tegen de zwetende kerel die op haar toe kwam rennen. Dat probeerde ze tenminste. Ze was er niet zeker van hoeveel ze feitelijk gezegd had, toen er opnieuw iets op haar hoofd terechtkwam. Duisternis rolde over haar heen in een golf van misselijkheid.

Deze keer ging het ontwaken wat makkelijker. Haar hoofd deed nog steeds pijn, maar niet zoveel als eerst, hoewel haar gedachten rond schenen te tollen. Mijn maag is tenminste niet... Licht, daar kan ik beter niet aan denken. Ze proefde zure wijn en iets bitters in haar mond. Er vielen strepen lamplicht door dwarse spleten in de grof gemaakte wand. Ze lag op haar rug in de duisternis, op de grond, dacht ze. De deur scheen ook niet al te best te passen, maar hij zag er veel te stevig uit.

Ze drukte zich op handen en knieën overeind en ontdekte verbaasd dat ze helemaal niet vastgebonden was. Behalve die ene muur van onbewerkte stammen leken de andere van ruwe steen te zijn gemaakt. Het licht door de spleten was genoeg om Nynaeve en Elayne op de grond te zien liggen. Er zat bloed op het gezicht van de erfdochter. Geen van hen bewoog, maar ze zag het rijzen en dalen van hun borst als ze ademhaalden. Egwene aarzelde en wist niet of ze ze meteen wakker moest maken of dat ze eerst moest kijken wat er aan de andere kant van de muur was. Alleen maar even gluren, zei ze tegen zichzelf. Ik kan maar beter zien wie ons bewaken voor ik ze wakker maak. Ze zei tegen zichzelf dat het niet kwam door haar angst dat ze hen niet wakker wilde maken. Toen ze haar oog tegen een van de spleten bij de deur hield, dacht ze aan het bloed op Elaynes gezicht en ze probeerde zich te herinneren wat Nynaeve precies bij Dailin had gedaan. De kamer ernaast was groot – die nam het overige deel in beslag van de blokhut die ze gezien had – en had geen ramen, maar de kamer was helder verlicht door gouden en zilveren lampen, hangend aan in de wanden en plafondbalken geslagen nagels. Er was geen haard. Op de aangestampte zandvloer stonden boerentafels en stoelen tussen kisten met veel verguld beslag en ingelegd ivoor. Een tapijt met ingeweven pauwen lag naast een enorm hemelbed met kunstig gesneden en vergulde posten, waarop een hoge stapel smerige dekens en kussenrollen lag.

In de kamer stonden en zaten een tiental mannen, maar alle ogen waren gericht op een grote man met blond haar, die men knap zou kunnen noemen als zijn gezicht schoner was geweest. Hij stond te staren naar het blad van een tafel met gegroefde poten en verguld snijwerk. Zijn ene hand rustte op het gevest van een zwaard; een vinger van zijn andere hand maakte kringetjes op tafel met iets wat ze niet kon onderscheiden.

De buitendeur ging open en liet zien dat het nacht was. Een slungelige man zonder rechteroor kwam naar binnen. ‘Hij is er nog niet,’ zei hij ruw. Hij miste ook twee vingers aan zijn linkerhand, ik hou er niet van om met zijn soort zaken te doen.’

De grote man schonk hem geen enkele aandacht, maar bleef het ding op tafel heen en weer draaien. ‘Drie Aes Sedai,’ mompelde hij, en lachte toen luid. ‘Goeie prijzen voor Aes Sedai, als je de moed hebt om met de juiste koper te handelen. Als je het erop durft te wagen dat je buik door je mond wordt getrokken als je probeert hem een kat in de zak te verkopen. Niet zo veilig als een mes in de kelen van een scheepsbemanning, hè, Kork? Niet zo makkelijk, ben je het daar niet mee eens?’ Onder de andere mannen werd zenuwachtig geschuifeld en de aangesprokene, een gedrongen kerel met valse ogen, leunde begerig naar voren. ‘Het zijn Aes Sedai, Adden.’ Ze herkende de stem; het was de man die het grove voorstel had gedaan. ‘Dat moet, Adden. De ringen bewijzen het, zeg ik je!’ Adden pikte iets van de tafel op, een kleine gouden cirkel die glinsterde in het lamplicht. Egwene snakte naar adem en voelde aan haar vingers. Ze hebben mijn ring afgepakt! ik vind het maar niks,’ mopperde de man met het ontbrekende oor. ‘Aes Sedai. Eentje van hen kan ons allemaal om zeep helpen. Het Fortuin hale me! Je moet wel een uit steen gehouwen dwaas zijn, Kork, en ik zou jouw keel eens moeten kerven. Wat gebeurt er als er eentje wakker wordt voordat-ie komt?’

‘Die worden nog in geen uren wakker.’ Dat was een dikke man met een hese stem en een tandeloze sneer. ‘Mijn grootje leerde mij dat spul te maken dat we ze hebben gegeven. Ze slapen tot de zon opkomt en dan is hij allang hier geweest.’

Egwene slikte en proefde de zure wijnsmaak en bitterheid. Wat het ook was, je grootje heeft je voorgelogen. Ze had je in je wieg moeten wurgen! Voor die ‘hij’ kwam, die man die dacht dat hij Aes Sedai kon kopen – als een vervloekte Seanchaan! - moest ze Nynaeve en Elayne op zien te krijgen. Ze kroop naar Nynaeve toe.

Voor zover ze kon zien, leek Nynaeve te slapen, dus begon ze gewoon aan haar te schudden. Tot haar verrassing vlogen Nynaeves ogen open. ‘Wa...?’

Ze hield net op tijd een hand op Nynaeves mond om de woorden tegen te houden. ‘We worden gevangen gehouden,’ fluisterde ze. ‘Aan de andere kant van die muur zijn een tiental mannen, en nog meer daarbuiten. Heel veel meer. Ze hebben ons iets gegeven om te slapen, maar het werkte niet echt goed. Weet je het weer?’

Nynaeve duwde Egwenes hand opzij, ik weet het.’ Haar stem was zacht en grimmig. Ze vertrok haar gezicht en haar mond en uitte plotseling een bijna geluidloos blaffend gelach. ‘Slaapwortel. Die dwazen hebben ons slaapwortel met wijn gegeven. Wijn die bijna tot azijn is verzuurd. Snel, kun je je nog herinneren wat ik je geleerd heb? Wat doet slaapwortel?’

‘Het laat hoofdpijn verdwijnen zodat je kan slapen,’ zei Egwene even zachtjes. En bijna net zo grimmig, tot ze hoorde wat ze zei. ‘Het maakt je wat doezelig, maar dat is alles.’ De dikke man had niet al te best geluisterd naar zijn oma. ‘Maar ze hebben daarmee slechts de pijn van de klap op ons hoofd verholpen.’

‘Precies,’ zei Nynaeve. ‘En als we Elayne eenmaal wakker hebben gemaakt, zullen we ze een bedankje geven dat ze nooit zullen vergeten.’ Ze stond op en hurkte naast de goudharige vrouw neer. ‘Ik geloof dat ik, toen ze ons binnenbrachten, er buiten meer dan honderd heb gezien,’ fluisterde Egwene tegen Nynaeves rug. ‘Ik neem aan dat je het niet erg vindt als ik ditmaal de Kracht als wapen gebruik. En er komt kennelijk iemand die óns wil kopen. Wat ik die kerel ga aandoen, zal ervoor zorgen dat hij tot zijn dood in het Licht zal blijven lopen.’ Nynaeve zat nog steeds over Elayne gebukt, maar geen van beiden bewoog. ‘Wat is er aan de hand?’

‘Ze is ernstig gewond, Egwene. Ik denk dat haar schedel gebroken is, en ze haalt nauwelijks adem. Egwene, ze gaat even zeker dood als Dailin vanmiddag.’

‘Kun je niet iets doen?’ Egwene probeerde zich alle stromen te herinneren die Nynaeve had geweven om de Aielvrouw te helen, maar ze kon zich amper de helft voor de geest halen. ‘Je moet!’

‘Ze hebben mijn kruiden afgepakt,’ mompelde Nynaeve woedend. Haar stem beefde, ik kan het niet! Niet zonder de kruiden!’ Ontsteld besefte Egwene dat Nynaeve op het punt stond om in tranen uit te barsten. ‘Verbrand ze allemaal, ik kan het niet zonder...!’ Plotseling greep ze Elaynes schouders alsof ze de bewusteloze vrouw wilde optillen en door elkaar schudden. ‘Drakenvuur, meisje,’ kraste ze. ‘Ik heb je niet al die tijd meegenomen om te sterven! Ik had je bij de potten en pannen moeten laten om ze te schuren! Ik had je in een zak moeten binden en door Mart naar je moeder laten brengen! Ik laat je niet onder mijn handen sterven. Hoor je me! Ik sta het niet toe!’ Plotseling gloeide saidar om haar heen en Elaynes mond en ogen sperden zich wijd open.

Egwene legde haar hand juist op tijd op Elaynes mond om elk geluid te smoren, dacht ze, maar toen ze haar aanraakte, grepen de kolkende krachten van Nynaeves Heling haar beet als een strootje aan de rand van een wervelwind. Kou bevroor haar tot op het bot, ontmoette hitte die naar buiten brandde als wilde het haar vlees schroeien; de wereld verdween in een gevoel van kolken, vallen, vliegen, wentelen. Toen het voorbij was, staarde ze hijgend naar Elayne, die terugstaarde over de hand die ze nog steeds op haar mond hield. Het laatste restje van Egwenes hoofdpijn was verdwenen. De weerkaatsing van Nynaeves Heling was kennelijk al voldoende. De murmelende stemmen in de andere kamer waren niet luider geworden; als Elayne of zij enig geluid hadden gemaakt, hadden Adden en de anderen het niet opgemerkt.

Nynaeve zat in elkaar gedoken en hield haar hoofd gebogen. Ze beefde. ‘Licht!’ mompelde ze. ‘Op deze manier... leek het of ik mijn eigen – mijn eigen huid afstroopte. O, Licht!’ Ze tuurde naar Elayne. ‘Hoe voel je je, meisje?’ Egwene trok haar handen weg. ‘Moe,’ murmelde Elayne. ‘En hongerig. Waar zijn we? Er waren mannen met slingers...’

Haastig vertelde Egwene wat er gebeurd was. Voordat ze klaar was, had Elaynes gezicht al weer wat meer kleur gekregen. ‘En nu,’ voegde Nynaeve er met een stem van ijzer aan toe, ‘laten we deze pummels zien wat het betekent om zich met ons bemoeien.’ Opnieuw gloeide saidar rond haar op.

Elayne kwam wat onzeker overeind, maar ook zij werd door de gloed omgeven. Egwene reikte met bijna iets van vreugde naar de Ware Bron.

Toen ze weer door de spleten keken om te zien met wie ze te maken hadden, stonden er drie Myrddraal in de kamer. Zij stonden bij de tafel en hun dodelijk zwarte gewaden hingen onnatuurlijk stil. Iedere man, behalve Adden, had zich zover mogelijk teruggetrokken, tot ze allemaal met de rug tegen de muur stonden met hun ogen op de grond gericht. Aan de andere kant van de tafel staarde Adden naar hun oogloze blikken, maar zijn zweet trok strepen in het vuil op zijn gezicht. De Schim pakte een ring van de tafel op. Egwene zag nu dat het een veel zwaardere gouden cirkel was dan de Grote Serpent-ring. Nynaeve drukte haar gezicht tegen de spleet tussen twee stammen. Ze hijgde zachtjes en greep naar de hals van haar jurk. ‘Drie Aes Sedai,’ siste de Halfman. Zijn tevredenheid klonk als dood stof. ‘En een ervan droeg dit.’ De ring maakte een harde klap toen de Myrddraal hem op tafel terugwierp.

‘Dit zijn degenen die ik zoek,’ kraste een van de anderen. ‘Je zult goed beloond worden, mens.’

‘We moeten ze verrassen,’ zei Nynaeve zacht. ‘Wat voor soort slot zit er op deze deur?’

Egwene kon nog net het slot aan de buitenkant van de deur zien; een ijzeren geval aan een ketting die zwaar genoeg was om een woedende stier te bedwingen. ‘Hou je klaar,’ zei ze. Ze verdunde een stroompje Aarde tot minder dan een haar en hoopte dat de Halfmannen die kleine geleiding niet zouden opmerken. Ze weefde het in het kleinste stukje van de ijzeren ketting.

Een Myrddraal hief zijn hoofd op. Een andere leunde over de tafel naar Adden. ‘Het jeukt bij mij, mens. Weet je zeker dat ze slapen?’ Adden slikte heftig en knikte.

De derde Myrddraal draaide zich om en staarde naar de deur van de kamer waarin Egwene en de andere twee zaten weggedoken. De strak naar de vallende ketting kijkende Myrddraal gaf een snauw, de buitendeur vloog open en de zwartgesluierde dood vloeide uit de nacht naar binnen.

De kamer was opeens vol gillende en schreeuwende mannen die naar hun zwaarden klauwden om de stekende Aielsperen af te weren. De Myrddraal trokken klingen die nog zwarter waren dan hun gewaden en vochten eveneens voor hun leven. Eens had Egwene zes katten gezien die elkaar allemaal bevochten; dit was honderd keer zo erg. Toch daalde er binnen enkele tellen stilte neer. Bijna stilte. Alle ongesluierde mannen lagen doodgestoken op de vloer; één speer prikte Adden aan de muur. Twee Aiel lagen ook stil tussen de puinhoop van omgevallen meubels en doden. De drie Myrddraal stonden rug aan rug in het midden van de kamer, met zwarte zwaarden in hun handen. Een ervan drukte tegen zijn zijde alsof hij gewond was, hoewel er verder niets was te zien. Een andere had een lange snee over zijn bleke gezicht; het bloedde niet. Om hen heen cirkelden ineengedoken de vijf overgebleven Aiel. Van buiten kwam geschreeuw en metaalgekletter waaruit bleek dat er buiten nog steeds Aiel in gevecht waren gewikkeld, maar in de kamer klonk een zachter geluid. Dansend in een kring sloegen de Aiel hun speren tegen de kleine huidschilden. Etrum trum ETRUM-Etrum... trum-trum-ETRUME-trum... trum-trum-ETRUME-trum... trum-trum-ETRUME-trum. De Myrddraal draaiden met hen mee en hun oogloze gezichten leken verontrust, doordat de vrees die hun blik opriep, deze mensen niet scheen te deren.

‘Dans met me, Schaduwman!’ riep een van de Aiel plotseling uitdagend. Hij klonk als een jonge man. ‘Dans met mij, Oogloze.’ Dat was een vrouw. ‘Dans met mij.’

‘Dans met mij.’

‘Ik geloof,’ zei Nynaeve, en richtte zich op, ‘dat het tijd is.’ Ze gooide de deur open en de drie vrouwen, omgeven door de glans van saidar, stapten naar buiten.

Het leek wel of de Aiel voor de Myrddraal niet meer bestonden en of de Aiel de Myrddraal vergaten. De Aiel staarden over hun sluiers naar de drie vrouwen alsof ze niet wisten wat ze zagen. Egwene hoorde een van de Aiel luid hijgen. De starende blikken van de oogloze Myrddraal waren anders. Egwene kon bijna voelen hoe ze hun eigen dood zagen naderen; een Schim herkende een vrouw die de Ware Bron omarmde. Ze voelde eveneens hun verlangen naar haar dood, als hun dood die van haar kon veroorzaken, en een nog sterker verlangen haar ziel uit het vlees te scheuren en daarvan speelgoed voor de Schaduw te maken, een verlangen...

Ze was nog maar net in de kamer, maar het leek of ze die blik al uren had verdragen, ik neem dit geen moment langer,’ gromde ze en ontketende een stroom van Vuur.

Vlammen barstten aan alle kanten uit de drie Myrddraal en ze krijsten als een vleesmolen die gierend de botten niet meer kan kraken. Ze was echter vergeten dat ze niet alleen was, dat Nynaeve en Elayne bij haar waren. Zelfs toen de Schimmen door de vlammen werden verteerd, scheen de lucht hen samen te drukken en hen in een bal van vuur en duisternis te persen, die steeds kleiner werd. Hun gekrijs kerfde langs Egwenes ruggengraat en er schoot... iets uit Nynaeves handen – een dunne staaf wit licht waarbij een middagzon donker leek, een staaf vuur dat gesmolten metaal koud deed lijken. De staaf verbond haar handen met de Myrddraal. En die hielden op te bestaan alsof ze er nooit geweest waren. Nynaeve sprong geschrokken achteruit en de gloed om haar heen verdween. ‘Wat... wat was dat?’ vroeg Elayne.

Nynaeve schudde haar hoofd en keek even verbaasd als Elayne klonk, ik weet het niet. Ik... ik was zo kwaad, zo bang voor wat ze wilden-ik weet niet wat het was.’

Lotsvuur, dacht Egwene. Ze wist niet hoe, maar ze was er zeker van. Met tegenzin dwong ze zichzelf saidar los te laten, dwong ze saidar haar los te laten. Ze wist niet wat moeilijker was. En ik heb helemaal niet gezien wat ze deed.

Toen ontdeden de Aiel zich van hun sluier. Enigszins haastig, dacht Egwene, alsof ze de vrouwen wilden zeggen dat ze niet meer wilden vechten. Drie Aiel waren mannen, een ervan een oudere man met behoorlijk wat grijs in zijn donkerrode haar. Ze waren lang, deze Aielmannen, en jong of oud, ze hadden in hun ogen die kalme zelfverzekerdheid en ze bewogen met die gevaarlijke sierlijkheid die Egwene bij zwaardhanden vond horen. De dood reed mee op hun schouders en ze beseften zijn aanwezigheid, maar waren niet bevreesd. Een van de vrouwen was Aviendha. Het gegil en het geschreeuw buiten stierven weg. Nynaeve liep naar de gevallen Aiel toe.

‘Dat hoeft niet, Aes Sedai,’ zei de oudere man. ‘Zij troffen het staal van de Schaduwman.’

Nynaeve bukte zich echter toch om hen te onderzoeken. Ze nam hun sluiers weg zodat ze hun oogleden kon terugslaan en voelde aan hun keel naar de hartslag. Toen ze zich oprichtte van de tweede dode, was haar gezicht wit. Het was Dailin. ‘Bloedvuur! Bloedvuur!’ Het was niet duidelijk of ze Dailin bedoelde, de man met het grijzende haar, Aviendha, of alle Aiel. ‘Ik heb haar niet geheeld om haar hier op deze manier te laten sterven!’

‘De dood komt voor ons allen,’ begon Aviendha, maar toen Nynaeve zich woest naar haar wendde, zweeg ze. De Aiel keken elkaar aan of ze zich afvroegen of Nynaeve hun hetzelfde zou aandoen als de Myrddraal. Het was geen vrees in hun ogen, slechts behoedzaamheid. ‘Schaduwstaal doodt,’ zei Aviendha, ‘het verwondt niet.’ De oudere man keek haar aan met iets van verbazing in zijn ogen – Egwene vond dat het knipperen van zijn ogen, net als bij Lan, hetzelfde uitdrukte als de zichtbare verbazing van iemand anders. ‘Van sommige zaken weten zij weinig, Rhuarc.’

‘Het spijt me,’ zei Elayne met heldere stem, ‘dat we uw... dans onderbraken. Misschien hadden we niet tussenbeide moeten komen.’ Egwene keek haar verbaasd aan en zag toen wat ze deed. Stel ze op hun gemak en geef Nynaeve de kans om af te koelen. ‘U hebt de zaken behoorlijk goed aangepakt,’ zei ze. ‘Misschien hebben wij u beledigd door ons ermee te bemoeien.’

De grijze man – Rhuarc – grinnikte kort en zacht. ‘Aes Sedai, zelf ben ik blij met... wat u ook deed.’ Even leek het of hij dat betwijfelde, maar toen kwam zijn goede stemming terug. Hij had een mooie glimlach en een sterk, vierkant gezicht; hij was knap, zij het wat oud. ‘We hadden hen kunnen doden, maar drie Schaduwmannen... Zij zouden er twee of drie van ons gedood hebben, of misschien wel ons allemaal, en ik kan niet zeggen of wij hen allemaal afgemaakt zouden hebben. Voor de jongeren is de dood een vijand met wie ze hun krachten wensen te meten. Voor de ouderen is ze een oude vriend, een oude geliefde, maar we zijn niet genegen haar spoedig te ontmoeten.’ Door zijn woorden leek Nynaeve zich te ontspannen, alsof de ontmoeting met een Aiel die niet naar zijn dood verlangde, de spanning uit haar had weggezogen. ‘Ik zou u moeten danken,’ zei ze, ‘en dat doe ik ook. Maar ik moet bekennen dat ik me erover verbaas dat u hier bent. Aviendha, verwachtte u ons hier aan te treffen? Waarom?’

‘Ik volgde u.’ De Aielvrouw leek er zich niet over te schamen. ‘Om te zien wat u zou gaan doen. Ik zag de lieden die u grepen, maar ik was te ver om te helpen. Ik wist zeker dat u me zou zien als ik te dichtbij zou komen, dus bleef ik honderd pas achter. Tegen de tijd dat ik zag dat u uzelf niet kon helpen, was het te laat om het alleen te proberen.’ ik weet zeker dat u al het mogelijke deed,’ zei Egwene zwakjes. Ze was maar een honderd pas achter ons, Licht, die schurken hebben helemaal niets gezien.

Aviendha zag haar woorden als aanmoediging meer te zeggen, ik wist waar Coram moest zijn, en hij wist waar Dhael en Luaine waren, en zij wisten...’ Ze stopte even en keek fronsend de oudere man aan. ‘Ik verwachtte geen stamhoofd tussen hen die kwamen, en zeker niet de mijne. Wie leidt de Taardad Aiel, Rhuarc, terwijl jij hier bent?’ Rhuarc haalde zijn schouders op alsof dat onbelangrijk was. ‘De sibbehoofden zullen elkaar afwisselen en proberen te beslissen of ze na mijn dood werkelijk naar Rhuidean willen gaan. Ik zou niet gekomen zijn als Amys én Bair én Melaine én Seana me niet hadden beslopen als klipkatten een wilde geit. De dromen zeiden dat ik moest gaan. Ze vroegen of ik werkelijk oud en dik in mijn bed wilde sterven.’ Aviendha lachte als gold het een goede grap. ‘Ik heb gehoord dat ze zeggen dat een man die gevangen is tussen zijn vrouw en een Wijze, vaak veel liever een tiental vijanden van vanouds wil bevechten. Een man die gevangen is tussen een vrouw en drie Wijzen, en die vrouw is zelf een Wijze, zal misschien overwegen Zichtzieder zelf aan te vallen.’

‘Die gedachte is bij me opgekomen.’ Hij keek nadenkend naar de vloer. Naar drie Grote Serpent-ringen, zag Egwene, en een veel zwaardere gouden ring voor een grote mannenvinger. ‘En dringt zich nog steeds op. Alles moet veranderen, maar ik zou geen deel van die verandering zijn als ik mezelf eraan kon onttrekken. Drie Aes Sedai op reis naar Tyr.’ De andere Aiel keken elkaar even aan, alsof ze niet wilden dat Egwene en de andere twee het zouden merken.

‘U sprak over dromen,’ zei Egwene. ‘Weten uw Wijzen wat hun dromen betekenen?’

‘Sommigen wel. Als u daar meer over wilt weten, moet u met hen praten. Misschien zullen zij het een Aes Sedai vertellen. Zij vertellen het niet aan mannen, afgezien van wat de dromen ons opdragen.’ Plotseling klonk hij vermoeid. ‘Dingen die we gewoonlijk zoveel mogelijk zouden vermijden.’

Hij boog zich en raapte de mannenring op. Op het zegel vloog een kraanvogel boven een lans en een kroon; Egwene herkende hem nu. Ze had de ring aan het leren koord om Nynaeves nek vaak genoeg gezien. Nynaeve trapte op de andere ringen om hem uit zijn hand te grissen. Haar gezicht was rood, van boosheid, en van te veel andere gevoelens die Egwene niet herkende. Rhuarc maakte geen aanstalten hem terug te nemen, maar praatte op dezelfde vermoeide toon verder. ‘En een van hen draagt een ring waarvan ik als jongen gehoord heb. De ring van de koningen van Malkier. In mijn vaders tijd reden zij met de Shienaranen uit tegen de Aiel. Zij waren goed in de dans van de speren. Maar Malkier viel ten prooi aan de Verwording. Er wordt gezegd dat alleen een kindkoning het overleefde en dat hij nu de dood die zijn land nam, het hof maakt zoals andere mannen een mooie vrouw. Waarachtig, dit is een vreemde zaak, Aes Sedai. Van alle vreemde dingen die ik dacht te zullen zien nadat Melaine mij uit mijn eigen veste en over de Drakenmuur joeg, is er geen zo vreemd als dit. Het pad dat u me toont, is er een waarvan ik nooit had gedacht dat mijn voeten het zouden volgen.’

‘Ik wijs u geen enkel pad,’ zei Nynaeve scherp. ‘Alles wat ik wil, is mijn reis voortzetten. Deze mensen hadden paarden. We zullen er drie van nemen en op weg gaan.’

‘In de nacht, Aes Sedai?’ zei Rhuarc. ‘Is uw reis dan zo dringend dat u in deze gevaarlijke landen in het donker wilt reizen?’ Nynaeve worstelde duidelijk met zichzelf voor ze nee zei. Op een beslistere toon voegde ze eraan toe: ‘Maar ik ben van plan met zonsopgang te vertrekken.’

De Aiel droegen de doden buiten de omheining, maar Egwene noch de andere twee wensten het smerige bed te gebruiken waarin Adden had geslapen. Ze raapten hun ringen op en sliepen onder de open hemel in hun mantels en de dekens die de Aiel hun gaven. Toen de dauw de lucht in het oosten deed parelen, bereidden de Aiel een ochtendmaal van taai, gedroogd vlees – Egwene twijfelde tot Aviendha haar zei dat het geitenvlees was – platbrood dat al bijna net zo moeilijk te eten was als het vlees, en witte, blauwdooraderde kaas met een scherpe smaak, die zo hard was dat Elayne mompelde dat de Aiel hier zeker voor oefenden door keien te eten. Maar de erfdochter at evenveel als Egwene en Nynaeve samen. De Aiel lieten de paarden vrij – zij reden nooit, tenzij het moest, legde Aviendha uit, en het klonk alsof ze zelf liever met blaren zou rennen – nadat ze de beste drie voor Egwene en de anderen hadden uitgezocht. De dieren waren groot en bijna even zwaar als krijgsrossen, met een trotse hals en fiere ogen. Een zwarte hengst voor Nynaeve, een voskleurige merrie voor Elayne en een grijze voor Egwene.

Ze besloot de grijze Mist te noemen, in de hoop dat een rustige naam haar ook rustig zou stemmen, en Mist bezat inderdaad een lichte tred toen ze naar het zuiden reden, juist toen de zon een rode rand boven de horizon stak.

De Aiel begeleidden hen te voet, allen die het gevecht hadden overleefd. Er waren buiten de hut nog drie gedood, naast de twee die door het staal van de Myrddraal waren getroffen. Ze waren nu met negentien in totaal. Ze liepen met lange stappen soepel naast de paarden mee. Eerst probeerde Egwene Mist te bewegen tot een langzame stap, maar de Aiel vonden dit heel grappig.

‘Ik zal tien span met je hardlopen,’ zei Aviendha, ‘en we zullen zien wie er wint, jouw paard of ik.’

‘Ik twintig!’ riep Rhuarc lachend.

Egwene begon te geloven dat ze het echt meenden, en toen zij en de anderen hun paarden sneller lieten lopen, raakte er geen Aiel achterop.

Toen de rieten daken van Jurene in zicht kwamen, zei Rhuarc: ‘Vaart wel, Aes Sedai. Moge u altijd water en schaduw vinden. Misschien zullen wij elkaar wederzien voor de verandering komt.’ Hij klonk grimmig. Terwijl de Aiel naar het zuiden afbogen, hieven Aviendha, Chiad en Bain hun hand ten afscheid. Ze leken niet langzamer te lopen, nu ze niet meer met de paarden meerenden; misschien wel sneller. Egwene had zo’n idee dat ze dit tempo zouden volhouden tot ze waren aangekomen waar ze ook heengingen.

‘Wat bedoelde hij daarmee?’ vroeg ze. ‘Dat “Misschien zullen wij elkaar wederzien voor de verandering komt”?’ Elayne schudde haar hoofd.

‘Het maakt niet uit wat hij bedoelt,’ zei Nynaeve. ‘Ik ben even blij dat ze vannacht zijn gekomen als dat ze nu weer weg zijn. Ik hoop dat er een schip is.’

Jurene zelf was een klein plaatsje met allemaal houten huizen, waarvan er geen hoger was dan één verdieping. Op een hoge mast wapperde de banier van de Witte Leeuw van Andor; er waren vijftig manschappen van de koninginnegarde gelegerd, in rode jassen met hoge witte kragen onder schitterende borstplaten. Ze waren hierheen gestuurd, zei de gardekapitein, om een veilig toevluchtsoord voor vluchtelingen naar Andor te scheppen. Maar daarvan kwamen er elke dag minder. De meesten trokken nu naar dorpen die verder stroomafwaarts lagen, dichter bij Aringil. Het was maar goed dat de drie vrouwen nu waren gekomen, want hij verwachtte zeer binnenkort het bevel om zijn troepen terug naar Andor te leiden. De weinige bewoners van Jurene zouden waarschijnlijk met hen meegaan en de rest achterlaten voor rovers en de Cairhiense krijgslieden van Huizen die met elkaar in oorlog waren.

Elayne hield haar gezicht verborgen onder de kap van haar stevige wollen mantel, maar geen van de krijgslieden scheen het meisje met het roodgouden haar in verband te brengen met de erfdochter. Een paar vroegen haar om te blijven; Egwene wist eigenlijk niet of Elayne geschokt was of aangenaam verrast. Zelf vertelde zij de mannen die haar hetzelfde vroegen, dat ze geen tijd had. Op een rare manier was het toch aardig om gevraagd te worden. Ze was zeker niet van plan om wie van deze kerels dan ook te kussen, maar het was fijn om weer eens te merken dat op z’n minst een paar mannen dachten dat ze er even aardig uitzag als Elayne. Nynaeve gaf een man een klap in zijn gezicht. Egwene moest er bijna om lachen en Elayne glimlachte openlijk. Egwene dacht dat Nynaeve geknepen was en ondanks haar boze gezicht leek ze het toch niet helemaal onplezierig te vinden. Ze droegen hun ringen niet. Het had Nynaeve niet veel moeite gekost om hen ervan te overtuigen dat de ene plek waar ze niet voor Aes Sedai aangezien wilden worden, Tyr was, vooral als de Zwarte Ajah zich daar bevond. Egwene had de hare in haar buidel, samen met de stenen ter’angreaal; ze raakte beide ringen vaak aan om vast te stellen of ze er nog steeds waren. Nynaeve droeg de hare tussen haar borsten, aan het koord waaraan ook Lans zware ring hing. In Jurene lag een schip gemeerd aan de stenen pier in de Erinin. Kennelijk niet het schip dat Aviendha had gezien, maar het was een schip. Egwene was teleurgesteld toen ze het zag. De Schicht was twee keer zo breed als de Blauwe Kraanvogel en deed haar naam geen eer aan, met haar hoge boeg die net zo rond was als haar schipper. Deze goede man knipperde met zijn ogen en krabde zijn oor terwijl hij naar Nynaeve keek toen ze hem vroeg of zijn schip snel was. ‘Snel? Ik zit vol met duur hout uit Shienar en tapijten uit Kandor. Wie heeft er met zo’n lading nog snelheid nodig? De prijzen worden alleen maar hoger. Ja, ik mag aannemen dat er snellere schepen achter mij zijn, maar die leggen hier niet aan. Ik zou zelf niet gestopt zijn als ik geen maden in het vlees had gevonden. Een dom idee, dat ze in Cairhien vlees zouden verkopen. De Blauwe Kraanvogel? Ik zag Ellisor vanmorgen stroomopwaarts ergens vastzitten. Daar komt-ie niet gauw los. Dat heb je met die snelle schepen.’

Nynaeve betaalde hun reis – en nog eens twee keer zoveel voor hun paarden – met zo’n blik in haar ogen dat Egwene en Elayne lang nadat de Schicht al slingerend Jurene had verlaten, niet met haar spraken.

40

Een held in de nacht

Mart stond tegen de reling geleund en zag de vestingstad Aringil naderen, terwijl de roeiers de Grijze Meeuw naar de uitgestrekte, geteerde houten kaden stuurden. Deze werden beschermd door hoge, stenen pieren in de rivier. De kaden krioelden van de mensen, en er kwamen er nog meer van de verschillende kleine en grote schepen die langs de kaden lagen afgemeerd. Sommigen duwden kruiwagens of trokken sleeën of karren met hoge wielen, allemaal hoog opgestapeld met vastgesjorde meubels en kisten, maar de meesten droegen bundels op hun rug. Niet iedereen was druk. Veel mannen en vrouwen waren schichtig bij elkaar gekropen en hun kinderen klemden zich huilend aan hun benen vast. Soldaten in rode jassen en gepoetste kurassen bleven proberen hen van de kaden naar de stad te krijgen, maar de meesten leken te bang om ook maar één stap te verzetten. Mart draaide zich om en tuurde met een hand boven zijn ogen stroomopwaarts. De Erinin was hier drukker dan ten zuiden van Tar Valon. Hij zag een tiental schepen onder zeil, van een slanke klipper met een scherpe boeg die met twee driehoekige bramzeilen tegen de stroming in kliefde, tot een breed schip met ronde boeg en vierkante zeilen dat langs ploeterde op weg naar het noorden.

Ongeveer de helft van het aantal schepen had iets te maken met de rivierhandel. Twee brede boten met lege dekken kruisten de rivier naar een kleine stad aan de overkant, terwijl er drie terug naar Aringil zwoegden, met mensen als haringen in een ton op het dek. De ondergaande zon, nog steeds een handbreedte boven de horizon, wierp lange schaduwen over een banier boven de andere stad. Daar lag de Cairhiense oever, maar hij hoefde niet naar de banier te kijken om te weten dat het de Witte Leeuw van Andor was. Hij had genoeg geruchten opgevangen in de paar Andoraanse dorpen waar de Grijze Meeuw kort had aangelegd.

Hij schudde het hoofd. Hij had geen belangstelling voor politiek. Zolang ze me maar niet proberen te vertellen dat ik een Andoraan ben vanwege de een of andere landkaart. Bloedvuur, ze zouden me misschien zelfs kunnen dwingen in hun bloedleger te vechten als deze Cairhiense kwestie uit de hand gaat lopen. Bevelen opvolgen. Licht’. Hij huiverde en draaide zich weer om naar Aringil. De zeelieden op de Grijze Meeuw maakten de meertouwen klaar om op de kaden te werpen.

Schipper Mallia stond hem bij het roer op te nemen. De kerel had zijn pogingen om bij hen in het gevlei te komen niet opgegeven. Evenmin zijn pogingen om achter de inhoud van hun belangrijke opdracht te komen. Uiteindelijk had Mart hem de verzegelde brief laten zien en hem gezegd dat hij die voor de erfdochter naar de koningin bracht. Een persoonlijke boodschap van een dochter voor haar moeder, meer niet. Mallia scheen alleen de woorden ‘koningin Morgase’ te horen. Mart grinnikte in zichzelf. Diep in zijn jaszak zaten twee beurzen die dikker waren dan toen hij aan boord was gekomen; hij had genoeg losse munten om er nog twee te vullen en dan had hij nog over. Het geluk had hem niet zo toegelachen als in die eerste, vreemde nacht, toen de dobbelstenen en al het andere gek schenen te worden, maar het was nog steeds goed genoeg. Na de derde nacht deed Mallia bij het gokken geen moeite meer om aardig te lijken, maar toen was zijn geldkist al leger geworden. Dat zou na Aringil nog erger worden. Mallia moest hier in Aringil zijn voedselvoorraad aanvullen – Mart keek naar de mensen die op de kaden krioelden – maar als er voedsel was, zou dat behoorlijk prijzig zijn.

De grijns verdween toen hij weer aan de brief terugdacht. Wat priegelwerk met een heet mes had het gouden leliezegel onbeschadigd opgelicht. Hij had niets gevonden. Elayne studeerde hard en boekte vooruitgang en was leergierig. Ze was een gehoorzame dochter en de Amyrlin Zetel had haar voor het weglopen gestraft en haar geboden er nimmer over te spreken, dus moest haar moeder begrijpen waarom ze niet meer kon schrijven. Ze schreef dat ze verheven was tot de rang van Aanvaarde, en was dat niet geweldig, zo gauw al, en nu was haar belangrijker werk toevertrouwd; ze zou Tar Valon moeten verlaten, voor een poosje maar, in dienst van de Amyrlin zelf. Haar moeder hoefde zich geen zorgen te maken.

Voor haar was het allemaal mooi en aardig om Morgase te vertellen dat ze zich geen zorgen hoefde te maken, maar daardoor had ze hém in de problemen gebracht. Vanwege deze stomme brief waren die kerels achter hem aangekomen, maar zelfs Thom had er niets uit kunnen opmaken, hoewel hij iets had gemompeld over ‘cijfers’ en ‘codes’ en ‘Spel der Huizen’.

Mart had de brief nu veilig in de voering van zijn jas zitten, met het zegel er weer op, en hij durfde te wedden dat niemand het ooit zou merken. Als iemand de brief zo graag wilde hebben dat hij bereid was Mart ervoor te doden, mochten ze dat proberen. Ik zei je dat ik hem zou afleveren, Nynaeve, en dat zal ik doen ook, wie mij ook wil tegenhouden. Hoe dan ook, hij had met die drie vervelende vrouwen de volgende keer nog een appeltje te schillen – Als dat er ooit van komt. Licht, zo heb ik er nog nooit over gedacht - en wat hij dan ging zeggen, zouden ze niet graag willen horen.

Toen de bemanningsleden de meertouwen naar de kade wierpen, kwam Thom aan dek, met de instrumentkistjes op zijn rug en zijn bundel in de hand. Ondanks zijn gehink schreed hij naar de reling, terwijl hij ervoor zorgde dat zijn mantel bewoog om de kleurige lapjes te laten wapperen; hij blies zelfverzekerd zijn lange, witte snorharen omhoog. ‘Niemand kijkt, Thom,’ zei Mart. ‘Ik denk zelfs dat ze absoluut geen speelman zien, tenzij hij voedsel in zijn handen heeft.’ Thom staarde naar de kaden. ‘Licht! Ik had gehoord dat het slecht was, maar dit had ik niet verwacht! Arme stakkers. De helft ziet eruit of ze uitgehongerd zijn. Je zou weleens een van je beurzen moeten omkeren om vanavond een kamer te krijgen. En de andere voor een maaltijd, als je van plan bent zo door te blijven schransen. Jou te zien eten maakt me bijna ziek. Als je onder de neus van die mensen daar op dezelfde manier blijft eten, zouden ze je best de hersens kunnen inslaan.’ Mart schonk hem een glimlach.

Mallia kwam plukkend aan zijn puntbaardje het dek op stampen, terwijl de Grijze Meeuw naar haar aanlegplaats werd gesleept. Schepelingen kwamen aanrennen om de loopplank uit te leggen en Sanor stond erbij op wacht met zijn zware armen voor zijn borst geslagen, voor het geval de menigte op de kade aan boord wilde komen. Niemand waagde het.

‘Dus u gaat mij hier verlaten,’ zei Mallia tegen Mart. De schipper glimlachte niet meer zo hartelijk als in het begin. ‘Weet u zeker dat ik u niet nog ergens bij kan helpen? Mijn ziel mag branden als ik ooit zo’n zooitje gezien heb. Die krijgslieden zouden de kade moeten schoonvegen – desnoods met het zwaard – zodat een goede koopman zijn zaken kan afhandelen. Misschien kan Sanor vrij baan tussen dat gepeupel voor u maken tot u in de herberg bent.’

Zodat je weet waar we verblijven? Mooi niet. ik stond er net aan te denken nog iets te eten voor we van boord gaan, en misschien een spelletje dobbelen.’ Mallia’s gezicht trok wit weg. ‘Maar ik denk dat ik bij mijn volgende maal vaste grond onder me wil voelen. Dus gaan we u nu verlaten, schipper. Het is een aangename reis geweest.’ Terwijl op het gezicht van de schipper opluchting en verwarring strijd met elkaar leverden, pakte Mart zijn spullen op. Hij gebruikte zijn vechtstaf als wandelstok en liep met Thom naar de loopplank. Mallia volgde hen tot aan het begin van de loopplank en uitte mompelend zijn spijt over hun afscheid, woorden die beurtelings gemeend en vals waren. Mart was ervan overtuigd dat de man er de pest in had dat hij zijn kans verloor om bij hoogheer Samon in het gevlij te komen. Nu kon hij geen bijzonderheden meer verstrekken over een verdrag tussen Andor en Tar Valon.

Terwijl Mart en de speelman zich door de menigte worstelden, gromde Thom: ik weet dat de man beslist niet aardig is, maar waarom moet je hem steeds maar stangen? Was het niet genoeg dat je al zijn voedsel dat tot Tyr moest reiken, hebt opgeschranst?’ ik heb de laatste twee dagen niet alles opgegeten.’ Op een morgen merkte hij tot zijn grote opluchting dat de honger gewoon was verdwenen. En daarmee had Tar Valon schijnbaar haar laatste greep op hem verloren, ik heb het meeste overboord gegooid, en ik moest nog goed uitkijken dat niemand het zag.’ Temidden van de ingevallen gezichten op de kade – velen waren kinderen – leek het niet grappig meer. ‘Mallia verdiende het te worden aangepakt. Weet je dat schip nog, gisteren? Dat op een modderbank of zoiets vastzat? Hij had kunnen stoppen om te helpen, maar hij wilde niet dichterbij komen, hoe hard ze ook schreeuwden.’ Voor hen stond een vrouw met lang, donker haar, die er aardig uit had kunnen zien als ze niet zo dodelijk vermoeid had geleken. Ze bekeek zoekend het gezicht van elke man die langs haar liep; een jongen die maar net tot haar middel kwam en twee nog kleinere meisjes klampten zich huilend aan haar vast. ‘Zijn gezeur over rivierrovers en een opgezette val. Mij leek het geen valstrik.’ Thom ontweek een kar met hoge wielen, waar op de met zeil afgedekte lading een kooi met twee krijsende varkens stond vastgesjord, en struikelde bijna over een slee die door een man en een vrouw werd getrokken. ‘En jij doet van alles om mensen te helpen, nietwaar? Gek dat me dat niet is opgevallen.’

‘Ik help iedereen die betalen kan,’ zei Mart stoer. ‘Alleen dwazen in verhalen doen iets voor niets.’

De twee meisjes snikten in hun moeders rokken, terwijl de jongen tegen zijn tranen vocht. De diepliggende ogen van de vrouw bleven even op Mart rusten, bestudeerden zijn gezicht en gleden verder; het leek of ze het liefst zou willen huilen. In een opwelling graaide hij een handvol losse munten uit zijn zak en drukte die in haar handen, zonder te kijken welke het waren. Ze schrok op en staarde verward naar het goud en zilver in haar hand, een verwarring die snel plaats maakte voor een glimlach. Ze deed haar mond open en tranen van dankbaarheid vulden haar ogen.

‘Koop iets te eten voor de kinderen,’ zei hij vlug, zich verder haastend voor ze iets kon zeggen. Hij zag Thom kijken. ‘Wat sta jij te gapen? Zolang ik iemand vind die van dobbelen houdt, is het gemakkelijk aan geld te komen.’ Thom knikte langzaam, maar Mart wist niet zeker of hij wel duidelijk genoeg geweest was. Dat rottige kindergejank begon op m’n zenuwen te werken, meer niet. Die dwaze speelman verwacht nou kennelijk dat ik goud weggeef aan iedere zwerver die ik tegenkom. Dwaas.’ Eén ongemakkelijk moment wist hij niet zeker of dat laatste Thom gold of hemzelf.

Hij vermande zich en vermeed het om gezichten langer dan noodzakelijk was aan te kijken, tot hij aan het begin van de kade het gezicht zag dat hij zocht. De helmloze krijgsman in rode jas en borstkuras die de mensen naar de stad stuurde, had het verweerde uiterlijk van een tienman, een ervaren aanvoerder van een groep soldaten. De manier waarop hij zijn ogen dichtkneep tegen de ondergaande zon, deed Mart denken aan Uno, maar deze man bezat beide ogen nog. Hij zag er bijna even moe uit als de mensen die hij opjoeg. ‘Doorlopen,’ klonk zijn schorre stem. ‘Je kunt om de donder hier niet blijven staan. Doorlopen. De stad in met jullie.’

Mart plantte zich vierkant voor de krijgsman en zette een glimlach op. ‘Vergeef me, kapitein, maar kunt u mij zeggen waar ik een beetje behoorlijke herberg kan vinden? En een stal waar ze goede paarden verkopen? We moeten morgen nog een flink eind verder.’ De krijgsman nam hem van onder tot boven op, bekeek schattend Thom in zijn speelmansmantel en liet zijn blik naar Mart terugkeren. ‘Kapitein, hè? Wel, jongen, je zult het geluk van de Duistere moeten hebben als je nog een stal voor de nacht kunt krijgen. De meesten hier slapen in de buitenlucht. En als je een paard vindt dat nog niet is opgegeten, zul je waarschijnlijk met de eigenaar op de vuist moeten gaan om hem te bewegen het te verkopen.’

‘Je paard opeten!’ mompelde Thom vol afkeer, is het aan deze kant van de rivier echt zo erg geworden? Stuurt de koningin geen voedsel?’

‘Het is erg. speelman.’ De krijgsman leek op de grond te willen spuwen. ‘Ze steken nog sneller het water over dan molens kunnen malen of wagens voedsel aan kunnen voeren. Nou ja, dat duurt niet meer zo lang. Het bevel is gekomen. Morgen laten we niemand meer over, en als ze het toch proberen, sturen we ze terug.’ Hij vervloekte de mensenmassa op de kade alsof het allemaal hun schuld was en keek Mart weer aan met dezelfde harde blik. ‘Je staat in de weg, reiziger. Doorlopen.’ Zijn stem werd weer luider, gericht op iedereen binnen gehoorsafstand: ‘Doorlopen! Je kunt hier niet blijven! Doorlopen!’ Mart en Thom voegden zich bij de dunne stroom van mensen, wagens en sleeën die naar de poorten in de stadsmuur van Aringil vloeide. De hoofdstraten waren geplaveid met vlakke grijze stenen, maar er waren zoveel mensen op straat dat ze amper de stenen onder hun eigen laarzen zagen. De meeste mensen leken geen enkel doel te hebben en nergens heen te gaan. Degene die het had opgegeven, zat moedeloos tegen de gevel gehurkt. De gelukkigen hadden hun bezittingen vóór hen liggen of hielden hun dierbaarste spulletjes in hun armen. Mart zag drie mannen die een klok vasthielden en een stuk of tien met zilveren roemers of borden. De meeste vrouwen hielden kinderen tegen hun borst geklemd. Er klonk een onophoudelijk gebrom in de straten, een laag, woordeloos en bezorgd gonzen. Mart drong zich fronsend door de menigte en keek uit naar een uithangbord van een herberg. Er waren gebouwen van elk soort: hout en baksteen en steen, alles dicht tegen elkaar aan, met daken van riet, leisteen of dakpannen. ‘Het klinkt niet als Morgase,’ zei Thom na een tijdje half in zichzelf. Zijn borstelige wenkbrauwen waren omlaag getrokken, als een witte pijl die naar zijn neus wees. ‘Wat klinkt niet als haar?’ vroeg Mart afwezig.

‘Niemand laten oversteken. Mensen terugsturen. Ze kan donderen en bliksemen, maar ze had ook altijd een warm hart voor iedereen die arm of hongerig w as.’ Hij schudde zijn hoofd.

Toen zag Mart een uithangbord; er stond De Rivierman op en het liet een halfnaakte kerel zien die blootsvoets de hop danste. Hij werkte zich ernaar toe en maakte met zijn staf ruimte in de menigte. ‘Nou, het moet toch van haar komen. Wie kan het anders zijn geweest? Vergeet Morgase, Thom. We zijn nog lang niet in Caemlin. Laten we eerst maar eens zien hoeveel goud het ons gaat kosten om vannacht een bed te krijgen.’

De gelagkamer van De Rivierman was net zo overvol als de straat, en toen de herbergier hoorde wat Mart wilde, lachte hij dat zijn kinnen ervan schudden, ik heb er nou vier in één bed. Als mijn eigen moeder zou komen, kan ik haar nog geen deken bij het vuur geven.’

‘Het moet u zijn opgevallen,’ zei Thom, en zijn stem kreeg weer die galmende klank, ‘dat ik een speelman ben. U kunt toch op z’n minst een paar strozakken in een hoekje vinden in ruil voor het vermaak van uw gasten met verhalen en kunstjes, vuur en goochelarij.’ De herbergier lachte hem in zijn gezicht uit.

Mart trok hem weer de straat op en Thom gromde met zijn gewone stem: ‘Je gaf me niet de kans naar de stal te vragen. Ik had ons op z’n minst een plekje op de hooizolder kunnen bezorgen.’ ik heb genoeg stallen en schuren gezien na ons vertrek uit Emondsveld,’ zei Mart, ‘en ook genoeg struiken. Ik wil een bed.’ Maar in de volgende vier herbergen kreeg hij van de herbergier hetzelfde te horen; de laatste twee gooiden hem er bijna hardhandig uit toen hij aanbood om een bed te willen dobbelen. En toen de eigenaar van de vijfde herberg hem vertelde dat hij nog geen strozak voor de koningin zelf had – en dat voor een gelegenheid die De Goede Koningin heette – zuchtte hij en vroeg: ‘En uw stal dan? Als we betalen, kunnen we toch wel op uw hooizolder slapen?’

‘Mijn stal is voor de paarden,’ zei de man met het bolle gezicht, ‘al zijn er niet meer zoveel in de stad.’ Hij was bezig een zilveren beker te poetsen en opende nu een deurtje van een ondiepe kast boven op een grote ladenkist. Hij zette hem bij de andere; ze waren allemaal verschillend. Een met de hand gemaakte leren dobbelbeker stond boven op de kist, waar de kastdeurtjes net niet kwamen. ‘Ik leg er niemand te slapen, anders laten ze de paarden maar schrikken, of ze gaan er misschien mee vandoor. Wie mij betaalt om hun dier te stallen, wil dat er goed voor wordt gezorgd, en ik heb er bovendien twee van mezelf in staan. Ik heb voor jullie geen bed in mijn stal.’ Mart keek nadenkend naar de dobbelbeker. Hij haalde een gouden Andoraanse kroon uit zijn zak en legde hem op de kist. De volgende munt was een zilveren Tarvalonse mark, toen een gouden en ten slotte een gouden Tyreense kroon. De herbergier keek naar de munten en likte zijn vette lippen. Mart deed er nog twee zilveren Illiaanse marken en een gouden Andoraanse kroon bij en keek de dikke man aan. De herbergier aarzelde. Mart reikte naar de munten. De hand van de herbergier was sneller.

‘Nou ja, twee man. Vooruit, jullie zullen de paarden niet al te erg storen.’

Mart glimlachte. ‘Nu we het over paarden hebben, op hoeveel komen die twee van u? Natuurlijk met zadel en tuig.’

‘Ik verkoop mijn paarden niet,’ zei de man, de munten tegen zijn borst klemmend.

Mart pakte de dobbelbeker en rammelde ermee. ‘Nog eens twee keer dat bedrag tegen paarden, zadels en tuig.’ Hij schudde aan zijn zakken om de losse munten te laten rinkelen en aan te geven dat hij bij verlies meer dan genoeg bezat. ‘Mijn ene worp tegen de beste van uw twee worpen.’ Hij lachte bijna toen het gezicht van de herbergier begerig oplichtte.

Toen Mart de stal inliep, zocht hij tussen de handvol paarden naar een stel bruine ruinen. Het waren gewone dieren, maar ze waren van hem. Ze moesten nodig geroskamd worden, maar verder zagen ze er goed uit, vooral als je bedacht dat op één na alle stalknechten ervandoor waren gegaan. De herbergier had buitengewoon minachtend gedaan over hun klacht dat zij niet meer van hun loon konden rondkomen. Hij leek het misdadig te vinden dat de laatste man zowaar de brutaliteit had om te zeggen dat hij naar huis ging, alleen maar omdat hij er genoeg van had om het werk van drie man te doen. ‘Vijf zessen,’ mompelde Thom achter hem. Rondkijkend in de stal leek hij niet erg verrukt, als je bedacht dat hij de eerste was geweest die dit had voorgesteld. Stof glinsterde in het invallende licht van de ondergaande zon achter de staldeuren, en de touwen voor het optakelen van hooibalen hingen als ranken van het hijsblok aan de nokbalk. De hooizolder was schemerig. ‘Toen hij vier zessen en een vijf bij zijn tweede worp gooide, was hij zeker dat je verloren had, net als ik. De laatste tijd stond niet elke worp op winst.’

‘Ik win genoeg.’ Mart was opgelucht dar niet elke worp won. Geluk was één ding, maar iedere keer als hij aan die avond in Tar Valon dacht, liepen de rillingen over zijn rug. En toch, heel even, had hij bij het schudden van de beker geweten welke ogen hij zou gooien. Toen hij de vechtstaf op de hooizolder gooide, rommelde buiten de donder. Hij klauterde de ladder op en riep naar Thom: ‘Dit was een goed idee. Je mag wel blij zijn dat je vannacht uit de regen bent.’ Het meeste hooi stond in balen tegen de achtermuur gestapeld, maar op de vloer lag meer dan genoeg voor een bed, met zijn mantel eroverheen. Thom verscheen boven aan de ladder en haalde twee broden en een stuk groendooraderde kaas uit zijn tas. De herbergier, die Jeral Florre heette, had afstand gedaan van het voedsel voor niet meer geld dan de prijs van een paard in vrediger dagen. Ze aten terwijl de regen op het dak trommelde en spoelden het eten weg met water uit hun veldflessen; Florre had geen wijn, voor al het goud niet. Toen ze klaar waren, haalde Thom zijn tondeldoos te voorschijn, stopte zijn pijp vol tobak en leunde behaaglijk achterover.

Mart lag op zijn rug, staarde naar de schaduwen van het dak en vroeg zich af of de regen voor de ochtend zou ophouden – hij wilde die brief zo snel mogelijk kwijt – toen hij in de stal een as hoorde piepen. Hij rolde naar de rand van de zolder en tuurde naar beneden. Het schemerde nog voldoende om wat te zien.

Een slanke vrouw richtte zich op tussen de bomen van de hoogwielige wagen die ze zojuist uit de regen naar binnen had getrokken. Ze trok haar mantel uit en schudde mopperend het regenwater eraf. Haar haren waren in een heleboel kleine vlechtjes gevlochten, en haar zijden jurk – hij meende bleekgroen – had een bewerkelijk geborduurd lijfje. De jurk was ooit heel mooi geweest, maar nu gerafeld en besmeurd. Ze strekte haar rug, terwijl ze nog steeds bijna onhoorbaar in zichzelf praatte, haastte zich naar de staldeuren en tuurde de regen in. Even haastig dook ze weer terug en sloot de grote deuren; de stal hulde zich in duisternis. Er klonk wat geritsel, getinkel en geschraap, en plotseling bloeide er een lichtschijnsel op in de lantaarn in haar handen. Ze keek om zich heen, vond een haak aan een staldeur, hing de lantaarn eraan en begon onder het met touw vastgemaakte zeil van haar wagen te rommelen.

‘Dat deed ze snel,’ zei Thom zacht, met de pijp in zijn mond. ‘Ze had de stal in brand kunnen steken met in het donker vuur te slaan.’ De vrouw kwam met een stuk brood onder het zeil vandaan, waaraan ze begon te knabbelen of het steenhard was en ze daar door haar honger niets om gaf.

‘Is er nog wat van die kaas over?’ fluisterde Mart. Thom schudde zijn hoofd.

De vrouw begon te snuiven en Mart besefte dat ze waarschijnlijk Thoms tobak rook. Hij wilde juist opstaan en hun aanwezigheid kenbaar maken, toen een van de staldeuren opnieuw openging. De vrouw dook ineen, klaar om weg te rennen, toen vier mannen vanuit de regen naar binnen liepen. Ze ontdeden zich van hun natte mantels en onthulden jassen in bleke kleuren met wijde mouwen en borduurwerk over de voorkant, en pofbroeken die langs de buitennaad ook geborduurd waren. Hoewel hun kleren er elegant uitzagen, waren het allemaal grote kerels met grimmige gezichten. ‘Zo, Aludra,’ zei een man in een gele jas, ‘je hebt niet zo hard gerend als je dacht, hè?’ Zijn stem had in Marts oren een vreemde klank. ‘Tammuz,’ zei de vrouw, en het klonk als een vloek. ‘Het is niet genoeg dat ik door jouw fouten uit het Gilde gezet werd, stom rund, maar nou zit je me ook al achterna.’ Haar manier van spreken klonk al even vreemd als die van de man. ‘Denk je dat ik blij ben om je zien?’ De man die Tammuz genoemd werd, lachte. ‘Je bent een grote dwaas, Aludra, dat heb ik altijd al geweten. Als je gewoon vertrokken was, had je ergens op een rustig plekje lang kunnen leven. Maar je kon de geheimen in je hoofd niet vergeten, hè? Geloofde je nu echt dat wij niet zouden horen dat je probeert aan de kost te komen met dingen die alleen door het Gilde gemaakt mogen worden?’ Plotseling lag er een mes in zijn hand. ‘Ik zal je met veel plezier de keel doorsnijden, Aludra.’

Mart was er zich niet eens van bewust dat hij was opgestaan, tot hij een takeltouw in zijn handen had en hij zichzelf van de zolder had geslingerd. Drakenbloed, stomme dwaas!

Hij had slechts tijd voor die ene haastige gedachte, voordat hij door de mannen ploegde en hen omkegelde. Het touw glipte door zijn hand en hij rolde over de vloer met stro verder tot aan een staldeur, waarbij de munten uit zijn zak vlogen. Toen hij overeind krabbelde, kwamen de vier mannen ook al overeind. En ze hadden allemaal een mes in hun handen. Lichtverblinde dwaas! Drakenvuur! Drakenvuur! ‘Mart!’

Hij keek op en Thom wierp hem zijn vechtstok toe. Hij graaide de stok uit de lucht, net op tijd om het mes uit Tammuz’ vuist te slaan en hem een felle klap tegen de zijkant van zijn hoofd te verkopen. De man zakte in elkaar, maar de drie anderen sprongen toen meteen op hem af. Mart had het even moeilijk, hij liet zijn stok zo snel mogelijk rond wervelen om de messen te weren. Snel achter elkaar sloeg hij tegen knieën, enkels en ribben, tot hij een van de hoofden goed kon raken. Toen de laatste man viel, bleef hij even naar hen kijken en richtte toen een nijdige blik op de vrouw. ‘Waarom moest je nou net deze stal kiezen om je om zeep te laten brengen?’

Ze stak een slanke dolk terug in een schede aan haar riem. ‘Ik had je best willen helpen, maar ik was bang dat je mij met zo’n mes voor een van die gekken zou houden. En ik heb deze stal gekozen, omdat regen nat is, en ik ook, en niemand deze plaats bewaakte.’ Ze was ouder dan hij had gedacht, tenminste tien of vijftien jaar ouder dan hij, maar ze was nog steeds knap, met grote, donkere ogen en een kleine, volle mond die bijna pruilde. Of klaar voor een kus. Hij lachte even en leunde op zijn staf. ‘Nou ja, wat gebeurd is, is gebeurd. Ik denk niet dat je ons moeilijkheden wilde bezorgen.’ Thom klom van de zolder naar beneden; het ging wat onhandig vanwege zijn been. Aludra keek van hem naar Mart. De speelman had zijn mantel weer omgedaan; hij vertoonde zich zelden aan iemand zonder mantel, vooral niet als dat voor het eerst was. ‘Dit is net een legende,’ zei ze. ‘Ik word gered door een speelman en een jonge held’ – ze keek nadenkend naar de mannen die roerloos op de stalvloer lagen – ‘van die zwijnenzonen.’

‘Waarom wilden ze je doden?’ vroeg Mart. ‘Hij zei iets over geheimen.’

‘Het geheim van vuurwerk maken, tenzij ik het mis heb.’ zei Thom, bijna alsof hij iets voordroeg. ‘Je bent lid van het Vuurwerkersgilde, nietwaar?’ Hij maakte een hoffelijke buiging met een grootse zwaai van zijn mantel, ik ben Thom Merrilin, een speelman, zoals je gezien zult hebben.’ En alsof het net bij hem opkwam, voegde hij eraan toe: ‘En dit is Mart, een jongeman met een talent voor het vinden van moeilijkheden.’

‘Ik was een Vuurwerker,’ zei Aludra stijfjes, ‘maar dit stomme varken Tammuz verknoeide een voorstelling voor de koning van Cairhien en verwoestte ook nog bijna het gildehuis. Maar ik was meesteres van het gildehuis, dus werd ik door het Gilde verantwoordelijk gesteld.’ Ze leek zich te verdedigen. ‘Ik verklap geen geheimen van het Gilde, wat Tammuz ook beweert, maar ik wil niet verhongeren als ik vuurwerk kan maken. Ik ben niet langer lid van het Gilde, dus gelden de Gilde-wetten niet voor mij.’

‘Galdrian,’ zei Thom, en hij klonk bijna even onbewogen als zij. ‘Tja, hij is nu een dode koning en hij zal geen vuurwerk meer zien.’

‘Het Gilde,’ zei ze vermoeid, ‘geeft me nog niet de schuld van die oorlog in Cairhien, alsof Galdrian in die rampzalige nacht omkwam.’ Thoms gezicht betrok. ‘Het ziet ernaar uit dat ik hier niet langer kan blijven,’ ging ze door. ‘Tammuz en die andere ezels zullen spoedig bijkomen. Misschien zullen ze de krijgslieden deze keer vertellen dat ik mijn spullen heb gestolen.’ Ze keek Thom en vervolgens Mart nadenkend aan en scheen een beslissing te hebben genomen. ‘Ik moet jullie belonen, maar ik heb geen geld. Maar ik heb misschien iets wat even goed is als goud. Misschien zelfs beter. We zullen zien wat jullie ervan vinden.’

Mart wisselde een blik met Thom terwijl ze onder het zeil van haar wagen begon te rommelen. Ik help iedereen die kan betalen. Hij dacht dat er een verwachtingsvol lichtje in Thoms blauwe ogen was verschenen.

Aludra haalde een bundel uit een stel andere bundels, een kleine rol van zware oliestof, waar ze haar armen nog net omheen kon slaan. Ze legde de rol in het stro, maakte de touwen los en rolde de stof uit op de vloer. Over de hele breedte waren vier rijen zakjes aangebracht, van klein naar groot. In elk zakje zat een met was beklede papierrol, waarvan de punt met een donker gekleurd koord er net uitstak. ‘Vuurwerk,’ zei Thom. ‘Ik wist het. Aludra, dit moet je niet doen. Je kunt deze verkopen en van de opbrengst tien of meer dagen in een goede herberg zitten en elke dag goed eten. Nou ja, overal buiten Aringil.’ Ze knielde naast de lange strook oliestof en snoof. ‘Wees stil, oude man.’ Ze liet het vriendelijk klinken. ‘Wordt het mij niet toegestaan om dankbaarheid te tonen? Denk je dat ik verder niets voor de verkoop over zou hebben? Let goed op.’

Mart hurkte geboeid naast haar. Hij had twee keer in zijn leven vuurwerk gezien. Marskramers hadden het naar Emondsveld gebracht, wat de dorpsraad heel wat gekost had. Toen hij tien jaar oud was, had hij geprobeerd er een open te snijden om te zien wat erin zat, en dat had een flinke opschudding veroorzaakt. Bran Alveren, de dorpsmeester, had hem een draai om de oren gegeven; Doral Barran, die de Wijsheid was vóór Nynaeve, had hem een mep verkocht, en zijn vader had hem thuis ook nog een pak slaag gegeven. Een maand lang had niemand in het dorp met hem willen praten, behalve Rhand en Perijn, en zij hadden hem vooral verteld wat voor een sufferd hij was geweest. Hij stak een hand uit om een rol aan te raken en Aludra sloeg die opzij. ‘Luister eerst, zeg ik! De kleinste staafjes geven een luide knal, maar niet meer dan dat.’ Ze waren zo groot als zijn pink. ‘Deze staven hier geven een luide knal en een helder licht. Die ernaast knallen, maken licht en geven een heleboel vonken. De laatste staven – ze waren dikker dan zijn duim – doen dat allemaal, en de vonkenregen heeft allerlei kleuren. Net een nachtbloem, maar dan op de grond.’ Nachtbloem? dacht Mart.

‘Daar moet je heel voorzichtig mee zijn. Zie je, de lont is heel lang.’ Ze zag zijn lege blik en bewoog een van de lange, donkere koorden. ‘Dit, dit!’

‘Waar je het aansteekt,’ mompelde hij. ‘Dat weet ik.’ Thom maakte een keelgeluidje en streek met een knokkel langs zijn snorpunten, alsof hij een glimlach wilde verbergen.

Aludra gromde: ‘Waar je het aansteekt. Ja. Blijf er niet bij staan; je rent weg zodra je de lont hebt aangestoken. Je begrijpt me?’ Ze rolde de lap op. ‘Je mag deze naar believen verkopen of gebruiken. Denk eraan, leg ze nooit te dicht bij een vuur neer. Vuur laat ze allemaal ontploffen. Zoveel tegelijk als dit hier kan een huis verwoesten.’ Ze aarzelde even voor ze de koorden strikte en voegde er toen aan toe: ‘En er is nog een laatste ding; misschien heb je dat weleens gehoord. Snij een van deze hier niet open, zoals sommige grote dwazen doen als ze willen kijken wat erin zit. Als de inhoud in de openlucht komt, kan die soms ontploffen zonder dat er vuur bij komt. Je kunt een vinger verliezen, of zelfs een hand.’

‘Dat heb ik gehoord,’ zei Mart droog.

Ze fronste, alsof ze zich afvroeg of hij van plan was zoiets toch te doen, en duwde hem ten slotte de opgerolde bundel toe. ‘Hier. Ik moet er nu vandoor, voor die geitenzonen wakker worden. Ik denk dat ik morgen naar Lugard trek. Die varkens zullen denken dat ik naar Caemlin ga, ja?’

Lugard lag verder weg dan Caemlin, en Mart herinnerde zich plotseling dat harde stuk brood. En ze had gezegd dat ze geen geld had. Het vuurwerk zou pas een maaltijd opleveren als ze iemand vond die het zich kon veroorloven. Ze had niet eens gekeken naar al het goud en zilver dat bij zijn sprong uit zijn zakken was gerold; het glinsterde en vonkte in het lantaarnlicht tussen het stro. Ach, Licht, ik kan haar toch niet hongerig laten vertrekken? Hij verzamelde vlug zoveel als hij bij elkaar kon vegen.

‘Eh... Aludra? Ik heb genoeg, zoals je ziet. Ik dacht misschien...’ Hij hield haar de munten voor. ‘Ik kan altijd meer winnen.’ Ze stond even stil, de mantel nog half om haar schouders, en glimlachte toen naar Thom, waarna ze de mantel goed aantrok. ‘Hij is nog jong, ja?’

‘Hij is jong,’ stemde Thom in. ‘En niet half zo slecht als hij zelf weleens denkt. Niet altijd, tenminste.’ Mart keek hen vuil aan en liet zijn hand zakken. Aludra tilde de bomen op, keerde de wagen en begaf zich naar de deur, waarbij ze Tammuz een schop tegen zijn ribben gaf. Hij kreunde suffig.

‘Ik zou iets willen weten, Aludra,’ zei Thom. ‘Hoe stak je die lantaarn in het donker zo snel aan?’

Ze stond vlak voor de staldeuren stil en glimlachte hem over haar schouder toe. ‘Je wilt dat ik je alle geheimen vertel? Ik ben je dankbaar, maar niet verliefd. Dat geheim kent zelfs het Gilde niet, want het is mijn eigen ontdekking. Ik zal je dit vertellen. Als ik weet hoe ik het handig kan maken en het alleen kan laten werken als ik het wil, zullen stokjes mij een fortuin bezorgen.’ Ze gooide haar gewicht tegen de bomen en trok de wagen de regen in, waarna de nacht haar opslokte. ‘Stokjes?’ zei Mart. Hij vroeg zich af of ze niet een beetje vreemd in haar hoofd was. Tammuz kreunde opnieuw.

‘Het is het beste als wij hetzelfde doen als zij, jongen,’ zei Thom. ‘Anders wordt het een keuze tussen vier mannen te kelen en te pogen de komende dagen alles aan de koninginnegarde uit te leggen. Dit soort mannen stuurt uit nijd de garde achter ons aan. En ze hebben genoeg reden om nijdig te zijn, denk ik.’ Een van Tammuz’ gezellen bewoog, alsof hij bijkwam, en mompelde iets.

Tegen de tijd dat ze alles gepakt hadden en de paarden opgezadeld, was Tammuz op handen en knieën overeind gekomen, en ook de anderen bewogen zich kreunend.

Mart zwaaide in het zadel en staarde naar de regen buiten. ‘Een domme held,’ zei hij. ‘Thom, als het erop begint te lijken dat ik de held wil uithangen, geef me dan een schop.’

‘En wat zou je dan anders hebben gedaan?’

Mart keek hem woest aan, trok zijn kap over zijn hoofd en schoof de rand van zijn mantel over de dikke rol die achter de hoge zadelboom was vastgebonden. Ondanks die oliedoek kon iets meer bescherming tegen de regen geen kwaad. ‘Geef me gewoon een schop!’ Hij spoorde zijn paard aan en galoppeerde de nacht in.

41

De Jagerseed

Terwijl de Sneeuwgans met gestreken zeilen naar de lange stenen kaden van Illian werd geroeid, stond Perijn op het achterschip naar de grote groepen vogels te kijken die op lange poten door het hoge moerasgras waadden, dat de grote haven bijna geheel omsloot. Hij zag dat het magere witte kraanvogels waren en vermoedde dat de veel grotere, blauwe daarmee verwant waren. Maar veel vogels – met rode of roze veren, en sommige met nog grotere platte snavels dan die van eenden – kende hij helemaal niet. Wel tien verschillende soorten meeuwen zwierden boven de haven rond, en een zwarte vogel met een scherpe snavel scheerde vlak boven het water langs; de onderste snavel trok een v-vormig golfspoor. In de uitgestrekte haven lagen schepen die drie of vier keer zo groot waren als de Sneeuwgans, wachtend op hun beurt aan de kaden of op de wisseling van het tij, zodat ze voorbij de lange golfbreker uit konden zeilen. Kleine bootjes met twee of drie man aan boord visten dicht bij het riet of in de kronkelende moeraskreekjes. Aan beide zijden van elke boot werden aan lange masten netten meegetrokken.

De wind voerde de scherpe geur van zout aan en deed weinig om de hitte te verminderen. De zon stond nog maar half boven de einder, maar het leek wel middag. De lucht voelde klam aan; dat was de enige manier waarop hij het kon omschrijven. Klam. Zijn neus ving de geur van verse vis van de boten op, luchtjes van rotte vis en modder in het moeras, en de zure stank van een grote leerlooierij die op een kaal eiland boven het moerasgras uitstak.

Achter hem mompelde schipper Adarra iets. Het roer knarste en de Sneeuwgans veranderde licht van koers. De bemanning aan de riemen was blootsvoets en bewoog zich alsof ze geen geluid wilden maken. Perijn keek niet naar hen, behalve soms vanuit zijn ooghoeken. In plaats daarvan tuurde hij naar de leerlooierij. Hij zag mannen huiden afschrapen die op rijen lange houten ramen waren gespannen, terwijl andere mannen met lange stokken huiden uit enorme verzonken bakken haalden. Soms stapelden ze de huiden op kruiwagens en brachten ze naar een lang en laag gebouw aan de rand van het terrein; soms gingen de huiden weer terug in de bak, samen met vloeistoffen uit grote stenen kruiken. Ze maakten waarschijnlijk meer leer op één dag dan Emondsveld in een maand, en op een eiland achter het eerste kon hij een tweede looierij zien.

Niet dat hij echt belangstelling had voor schepen, vissersboten of leerlooierijen, zelfs niet voor vogels – hoewel hij zich afvroeg waarop die roze met hun platte snavels visten, en sommige ervan leken hem best eetbaar – maar alles was beter dan het schouwspel achter zich op het dek. Daartegen bood de bijl aan zijn riem geen verweer. Daartegen zou een stenen muur nog niet helpen, dacht hij.

Moiraine was noch blij noch geërgerd geweest toen ze ontdekte dat Zarine – ik zeg geen Faile tegen haar, laat ze zichzelf zo maar noemen! Ze is geen valk! – wist dat ze een Aes Sedai was. Misschien was ze een beetje kwaad geweest dat hij het haar niet verteld had. Een beetje kwaad. Ze noemde me een dwaas, maar dat was het enige. Toen. Het scheen Moiraine onverschillig te laten dat Zarine een Jager op de Hoorn was, maar toen ze had ontdekt dat hij dat ook al wist en het haar niet had gezegd – hij dacht dat Zarine over die twee zaken toch duidelijk genoeg tegen Moiraine was geweest – was haar kille donkere blik zoveel scherper dat het leek of hij midden in de winter in een ton met sneeuw was gestopt. De Aes Sedai had niets gezegd, maar ze staarde zo vaak en hard naar hem dat hij zich niet echt lekker voelde. Hij keek om en toen snel weer naar de kust. Zarine zat in kleermakerszit op het dek bij de paarden die tussen de masten vastgebonden waren. Haar bepakking en donkere mantel lagen naast haar en haar nauwe, gedeelde rok was netjes rond haar benen geschikt. Ze deed alsof ze naar de daken en torens van de naderbij komende stad keek. Moiraine stond vlak voor de mannen aan de riemen en keek ook naar Illian, maar zo nu en dan wierp ze uit de grote kap van haar fijne grijswollen mantel een harde blik op het meisje. Hoe houdt ze het vol in die mantel? Zijn eigen jas was losgeknoopt en zijn hemd was open bij de hals.

Zarine stuurde elke blik van de Aes Sedai met een glimlach terug, maar elke keer als Moiraine zich omdraaide, slikte ze en depte ze haar voorhoofd. Perijn bewonderde haar om die glimlach, telkens als Moiraine keek. Het was heel wat meer dan hij zelf kon opbrengen. Hij had de Aes Sedai nog nooit haar humeur zien verliezen, maar hij was zelf op het punt aangekomen dat hij haar liever had horen roepen, schreeuwen of wat dan ook, dan dat hij dat kille staren van haar zag. Licht, niet wat dan ook! Misschien was dat gestaar best te verdragen. Lan stond dichter bij de boeg dan Moiraine – zijn van kleur veranderende mantel zat nog steeds in de zadeltas aan zijn voeten – en zo te zien ging hij helemaal op in het bekijken van zijn kling, maar hij deed weinig moeite om zijn vermaak te verbergen. Soms leken zijn lippen te krullen tot iets wat bijna een glimlach leek. Perijn wist het niet zeker; soms dacht hij dat het slechts een schaduw was. In de schaduw kon zelfs een hamer glimlachen. Beide vrouwen dachten dat hij door hen zo vermaakt was, maar de zwaardhand leek het niet erg te vinden dat ze hem fronsend en met samengeperste lippen aankeken. Een paar dagen eerder had Perijn Moiraine met een ijzige stem aan Lan horen vragen of hij vond dat er iets te lachen viel. ‘Ik zou nooit om je lachen, Moiraine,’ had hij kalm geantwoord, ‘maar als je werkelijk van plan bent om mij naar Mijrelle te sturen, zal ik me een glimlach moeten aanwennen. Ik heb gehoord dat Mijrelle grapjes maakt met haar zwaardhanden. Een gaidin moet glimlachen om de opmerkingen van hun bindsters; jij hebt toch ook vaak grappige opmerkingen gemaakt? Misschien wil je wel dat ik toch bij je blijf.’ Ze had hem aangekeken met ogen die ieder ander aan de mast hadden genageld, maar de zwaardhand had niet verblikt of verbloosd. Lan deed kil staal op blik lijken.

Als Moiraine en Zarine samen aan dek waren, had de bemanning zich aangewend volmaakt stil haar werk te doen. Schipper Adarra hield zijn hoofd scheef en keek alsof hij naar iets luisterde wat hij niet wilde horen. Hij gaf zijn bevelen fluisterend in plaats van schreeuwend, zoals hij eerst had gedaan. Iedereen wist nu dat Moiraine een Aes Sedai was en iedereen wist dat ze geërgerd was. Perijn had zich laten uitlokken tot een scheldpartij met Zarine en hij wist niet zeker wie van hen de woorden ‘Aes Sedai’ had geschreeuwd, maar de hele bemanning wist het nu. Stom mens! Hij wist niet of hij Zarine of Moiraine bedoelde. Als zij de valk is, wie zal dan de havik zijn? Word ik met twéé vrouwen als Zarine opgescheept? Licht! Nee! Ze is geen valk, en ik wil er niets meer van horen! Volgens hem was het enige goede aan dit alles dat alle bemanningsleden zo bezorgd waren over een boze Aes Sedai, dat ze geen tweede keer naar zijn ogen keken.

Op dit moment was Loial nergens te zien. De Ogier bleef liever in zijn verstikkende hut dan de kans te lopen Moiraine en Zarine samen op het dek mee te maken. Hij werkte zijn aantekeningen uit, had hij gezegd. Hij kwam alleen ’s avonds aan dek, voor zijn pijpje. Perijn begreep niet hoe hij de hitte kon verdragen; zelfs de aanwezigheid van Moiraine en Zarine was beter dan de hut.

Hij zuchtte en hield zijn ogen op Illian gericht. De stad was groot – even groot als Cairhien of Caemlin, de enige twee grote steden die hij had gezien – en rees op uit een enorme moerasvlakte, die zich als een zee van wuivend gras over vele spannen uitstrekte. Illian bezat geen wallen en leek helemaal uit torens en paleizen te bestaan. Alles was opgetrokken in een lichte steensoort, afgezien van enkele gebouwen die witgepleisterd leken te zijn. De stenen waren wit of grijs of roodachtig en bezaten soms lichtgroene tinten. In het zonlicht glansden betegelde daken in honderden schakeringen. Aan de lange kaden lagen vele schepen; de Sneeuwgans leek klein naast de meeste. Er heerste een drukte van belang door het laden en lossen van goederen. Verderop, voorbij de stad, lagen de scheepswerven voor de grote schepen, met geraamten van dikke houten ribben tot schepen die al te water konden worden gelaten.

Misschien was Illian groot genoeg om de wolven af te weren. In die uitgestrekte moerassen zouden ze zeker niet jagen. De Sneeuwgans was sneller dan de wolven die hem vanaf de bergen hadden gevolgd. Voorzichtig reikte hij nu naar hen uit en... voelde niets. Een merkwaardig leeg gevoel, als hij bedacht dat hij dit wilde. Zijn dromen waren na die eerste nacht grotendeels zijn eigen dromen geweest. Moiraine had hem er kil naar gevraagd en hij had haar de waarheid verteld. Tweemaal had hij zich in die vreemde wolfsdroom bevonden en tweemaal had Springer hem weggejaagd. Beide keren had Springer gezegd dat hij nog te jong was, te nieuw. Wat Moiraine eruit opmaakte, wist hij niet; ze vertelde hem niets, maar zei alleen dat hij voorzichtig moest zijn.

‘Daar ben ik het helemaal mee eens,’ gromde hij. Hij was bijna gewend geraakt aan een Springer die dood was en toch niet, tenminste niet in de wolfsdroom. Achter zich hoorde hij het geschuifel van laarzen en het verbaasde gemompel van schipper Adarra dat iemand iets hardop durfde te zeggen.

Vanaf het schip werden meertouwen aan land gegooid. Terwijl ze aan stenen meerpalen op de kade werden vastgelegd, kwam de kleine schipper in beweging en fluisterde zijn bemanning nadrukkelijk iets toe. Bijna tegelijk met het uitleggen van de loopplank had hij de laadbomen voor de paarden gereed. Lans zwarte strijdros schopte wild, waardoor de laadboom bijna brak. Loials zware, harige ros had er twee nodig. ‘Het was me een eer,’ fluisterde Adarra buigend voor Moiraine toen ze op de brede loopplank naar de kade stapte. ‘Een eer om ü te dienen, Aes Sedai.’ Ze schreed aan wal zonder hem één blik te gunnen. Haar gezicht was diep in haar kap verborgen.

Loial verscheen pas toen iedereen naast de paarden op de kade stond. De Ogier liep stampend over de loopplank, terwijl hij zijn lange jas probeerde aan te trekken met zijn zadeltassen, gestreepte dekenrol en mantel over één arm. ‘Ik wist niet dat we er al waren,’ bromde hij ademloos, ik las weer...’ Hij werd stil toen hij een blik op Moiraine wierp. Ze leek alleen maar aandacht te hebben voor het opzadelen van Aldieb, maar de oren van de Ogier spitsten zich als die van een zenuwachtige kat.

Zijn aantekeningen, dacht Perijn. Een dezer dagen moet ik toch eens lezen wat hij hierover allemaal te zeggen heeft. Er kriebelde iets in zijn nek en hij sprong een voet hoog voordat hij besefte dat hij naast de lucht van specerijen, teer en havenstank een heldere kruidengeur rook. ‘Als ik dit al klaarspeel door je met een vingertje aan te raken, boerenknul, vraag ik me af hoe hoog je zult springen als ik...’ Hij begon die onderzoekende blik van haar donkere, scheve ogen vermoeiend te vinden. Ze mag er dan aardig uitzien, maar ze bekijkt me zoals ik naar een onbekend stuk gereedschap kijk, waarvan ik probeer te ontdekken hoe het gemaakt is en hoe ik het kan gebruiken. ‘Zarine.’ Moiraines stem was koel, maar beheerst, ik word Faile genoemd,’ zei Zarine ferm, en even leek ze met haar scherpe neus op een valk.

‘Zarine,’ zei Moiraine vastberaden, ‘het is tijd dat onze wegen zich scheiden. Je zult elders een betere en veiliger Jacht vinden.’ ik vind van niet,’ zei Zarine al even overtuigd. ‘Een Jager moet elk spoor volgen dat ze ziet, en het spoor van jullie vier mag geen enkele Jager over het hoofd zien. Trouwens, ik ben Faile.’ Ze verknoeide het iets door te slikken, maar ze knipperde niet met haar ogen toen ze Moiraine aankeek.

‘Weet je dat zeker?’ zei Moiraine zacht. ‘Weet je zeker dat je niet van gedachten verandert... Valk?’

‘Dat zal ik niet. U en uw gevoelloze zwaardhand kunnen niets doen om me tegen te houden.’ Zarine zweeg even en ging toen langzamer door, alsof ze besloten had volkomen openhartig te zijn. ‘U kunt eigenlijk niets doen om me tegen te houden. Ik weet iets over de Aes Sedai. Ondanks alle verhalen weet ik dat er dingen zijn die u niet zult doen. En ik geloof niet dat steengezicht doet wat hij moet doen, waardoor ik het opgeef.’

‘Ben je er zo zeker van dat je dat gevaar wilt lopen?’ Lan sprak rustig en zijn gezicht veranderde niet, maar Zarine slikte opnieuw. ‘Je hoeft haar niet te bedreigen, Lan,’ zei Perijn. Hij merkte verbaasd dat hij de zwaardhand nijdig aankeek.

Moiraines blik legde hem en de zwaardhand het zwijgen op. ‘Jij meent te weten wat een Aes Sedai niet zal doen, hè?’ zei ze nog zachter dan tevoren. Haar glimlach was niet plezierig. ‘Als je met ons mee wilt, zul je dit moeten doen.’ Lans oogleden knipperden even van verbazing. De twee vrouwen staarden naar elkaar als een valk en een muis, maar deze keer was niet Zarine de valk. ‘Je zult bij je Jagerseed zweren dat je doet wat ik je zeg. Dat je mij gehoorzaamt. Dat je ons niet verlaat. Als je eenmaal meer over ons weet dan je zou mogen, zal ik niet toestaan dat je in verkeerde handen valt. Aanvaard deze waarheid, meisje. Je zweert je te gedragen als een van ons en niets te doen wat ons doel in gevaar kan brengen. Je vraagt niet waar we heen gaan, of waarom; je bent tevreden met wat ik jou wil vertellen. Dit alles zweer je, of je blijft hier in Illian achter. Dan zul je dit moeras pas verlaten als ik terugkeer om je te bevrijden, al kost het je de rest van je leven. Dat zweer ik.’ Zarine bewoog onrustig haar hoofd en keek Moiraine vanuit een ooghoek aan. ‘Ik mag u vergezellen als ik dat zweer?’ De Aes Sedai knikte. ‘Ik zal een van de uwen zijn, net als Loial of steengezicht. Maar ik mag geen vragen stellen. Mogen zij vragen stellen?’ Moiraine verloor iets van haar geduld. Zarine richtte zich op en hield haar hoofd hoog. ‘Goed dan. Ik zweer het bij de eed die ik als Jager aflegde. Als ik er een breek, zal ik beide hebben gebroken. Dat zweer ik!’

‘Het zij zo,’ zei Moiraine en raakte het voorhoofd van de jongere vrouw aan. Zarine huiverde. ‘Aangezien jij haar bij ons hebt gebracht, Perijn, ben jij voor haar verantwoordelijk.’ ik?’ stootte hij uit.

‘Ik ben de enige die verantwoordelijk is voor mij!’ schreeuwde Zarine bijna.

De Aes Sedai ging kalm door alsof zij hun mond absoluut niet hadden opengedaan. ‘Het lijkt me dat je Mins valk gevonden hebt, ta’veren.

‘Ik heb geprobeerd haar te ontmoedigen, maar het ziet ernaar uit dat ze op jouw schouder zit, wat ik ook doe. Het Patroon weeft blijkbaar een toekomst voor jou. Maar bedenk dit. Als het moet, zal ik jouw draad uit het Patroon breken. En als het meisje dat wat gedaan moet worden in gevaar brengt, zul je haar lot delen.’

‘Ik heb haar niet mee gevraagd,’ protesteerde Perijn. Moiraine besteeg Aldieb kalm en schikte haar mantel goed over het zadel van de witte merrie, ik heb niet om haar gevraagd!’ Loial trok zijn schouders op en bewoog zijn lippen. Ongetwijfeld zei hij iets over de gevaren als je een Aes Sedai ergerde.

‘Jij bent ta’veren?’ vroeg Zarine ongelovig. Haar blik gleed over zijn stevige boerenkleren en bleef rusten op zijn gele ogen. ‘Nou ja, misschien. Wat je ook bent, ze bedreigt jou even gemakkelijk als mij. Wie is Min? Wat bedoelt ze met: dat ik op je schouders zit?’ Haar gezicht verstrakte. ‘Als jij je verantwoordelijk tegen mij op gaat stellen, kerf ik je oren aan flarden! Luister je?’

Met een grimas stak Perijn zijn ongespannen boog onder Stappers zadelriem en klom in het zadel. Na de dagenlange rust op het schip, deed het paard zijn naam eer aan, tot Perijn hem met een stevige hand aan de teugels en klopjes op zijn nek kalmeerde. ‘Daar ga ik geen antwoord op geven,’ gromde hij. Min heeft het haar verteld! Bloedvuur, Min! En voor jou ook, Moiraine! En voor Zarine! Hij kon zich totaal niet herinneren of Rhand of Mart ooit door vrouwen op hun kop waren gezeten. Of hijzelf, voordat ze Emondsveld verlieten. Nynaeve was de enige geweest. En vrouw Lohan, natuurlijk. Zij had hem en baas Lohan stevig onder de duim gehouden, behalve in de smederij. En Egwene had ook zo haar eigen maniertjes, hoewel die voornamelijk Rhand troffen. Vrouw Alveren, Egwenes moeder, glimlachte voortdurend, maar alles ging wel zoals zij wilde. En de Vrouwenkring keek over iedere schouder mee.

In zichzelf mopperend reikte hij omlaag en pakt Zarine bij een arm; ze slaakte een gilletje en liet bijna haar bundel vallen toen hij haar optilde en achter zijn zadel zette. Door haar gedeelde rok kon ze schrijlings op Stapper zitten. ‘Moiraine zal een paard voor je moeten kopen,’ mompelde hij. ‘Je kunt niet de hele weg lopen.’

‘Je bent sterk, smidje,’ zei Zarine over haar arm wrijvend, ‘maar ik ben geen stuk ijzer.’ Ze ging goed zitten en propte mantel en buidel tussen hen in. ‘Ik koop mijn eigen paard wel als ik er een nodig heb. De hele weg waarheen?’

Lan reed al van de kade de stad in, met Moiraine en Loial achter zich. De Ogier keek om naar Perijn.

‘Geen vragen, weet je nog? En mijn naam is Perijn, Zarine. Niet “grote kerel” of “smidje” of wat dan ook. Perijn. Perijn Aybara.’

‘En de mijne is Faile, krullenbol!’

Bijna snauwend spoorde hij Stapper achter de anderen aan. Zarine moest haar armen om zijn middel slaan om niet over de achterhand van het paard gewipt te worden. Hij dacht dat ze lachte.

42

Kalmeer de Das

Het geroezemoes van de stad nam Zarines gelach – als het dat geweest was – snel op in het lawaai dat Perijn zich nog van Caemlin en Cairhien herinnerde. De geluiden klonken hier trager en de toon was anders, maar het waren dezelfde geluiden. Laarzen en wielen en hoeven op ruwe, ongelijke keien, piepende wagenassen, en uit de herbergen dreef een mengeling van muziek, zang en gelach. Stemmen. Het gezoem van stemmen, waardoor het leek alsof hij zijn hoofd in een bijenkorf had gestoken. Een grote, levende stad.

Ergens uit een zijstraat hoorde hij de klank van een hamer op een aambeeld en onwillekeurig bewoog hij zijn schouders. Hij miste de hamers en tangen in zijn handen, het withete metaal waar de vonken vanaf vlogen terwijl zijn slagen het vorm gaven. De smidsgeluiden vervaagden achter hem, gingen ten onder in het geratel van karren en wagens en het geredetwist van winkeliers en mensen in de straten. Onder de geur van mensen en paarden, van koken en bakken, en de vele andere geuren die hij zo kenmerkend voor een stad had gevonden, lag de geur van moeras en zout water.

Hij was verbaasd toen ze bij de eerste brug binnen de stadsmuren aankwamen – een lage stenen boog over een kanaal dat iets breder was dan dertig pas – maar bij de derde brug begreep hij dat Illian werd doorsneden door evenveel kanalen als straten, en dat men er even vaak volle boten voortduwde als de zweep hanteerde om zware wagens vooruit te krijgen. Draagstoelen weefden zich een pad door de menigte in de straten, en soms de gelakte koets van een of andere rijke koopman of edelman, met een groot wapenschild of blazoen op de portieren geschilderd. Veel mannen droegen eigenaardige baarden die de bovenlip vrij lieten, terwijl de vrouwen graag hoeden met brede randen leken te dragen waaraan een sjaal was vastgemaakt die ze om de hals hadden gewikkeld.

Een keer staken ze een groot plein van vele wegen breed over. Het werd omgeven door enorme witmarmeren zuilen, die minstens dertig pas hoog en vier pas breed waren. Ze toonden slechts een lauwerkrans van gebeeldhouwde olijftakken op de top. Aan beide zijden van het plein stond een enorm wit paleis, met zuilengalerijen en luchtige balkons, slanke torens en purperen daken. Op het eerste gezicht leken de paleizen precies op elkaar, maar toen zag Perijn dat het ene paleis in alles net iets kleiner was, de torens waren misschien nog geen pas lager. ‘Het paleis van de koning,’ zei Zarine tegen Perijns rug, ‘en de Grote Raadszaal. Er wordt gezegd dat de eerste koning van Illian bepaalde dat de Raad van Negen elk paleis kon krijgen dat hij wilde, zolang het maar niet groter was dan het zijne. Dus bouwde de Raad het paleis van de koning precies na, maar de afmetingen waren overal twee voet minder. Sindsdien is dat in Illian gebruik geworden. De koning en de Raad van Negen zijn elkaars tegenstanders, en de Vergadering strijdt met allebei. En terwijl zij hun vetes uitvechten, leven de mensen zoals ze willen, waarbij niemand al te zeer over hun schouders meekijkt. Geen slechte manier van leven, als je gebonden bent aan een stad. Je wilt vast ook wel weten, smidje, dat dit het Tammuzplein is, waar ik de Jagerseed aflegde. Ik geloof dat ik je uiteindelijk zoveel zal leren dat niemand meer het hooi in je haar zal zien.’

Perijn hield met moeite zijn tong in bedwang en besloot nooit meer zo openlijk naar iets te staren.

Niemand scheen Loial ongewoon te vinden. Een paar mensen keken hem twee keer aan en een paar kleine kinderen huppelden een tijdje mee, maar blijkbaar waren Ogier in Illian niet onbekend. Ook scheen niemand de klamme hitte op te merken.

Loial leek bij uitzondering niet blij dat de mensen hem zonder meer aanvaardden. Zijn lange wenkbrauwen zakten tot op zijn wangen en zijn oren kwijnden, maar Perijn wist niet zeker of dat van de lucht kwam. Zijn eigen hemd kleefde aan zijn huid, zowel door het zweet als de klamme lucht.

‘Ben je bang dat je hier andere Ogier zult vinden, Loial?’ vroeg hij. Hij voelde Zarine tegen zijn rug bewegen en vervloekte zijn tong. Hij wilde de vrouw zelfs nog minder laten weten dan Moiraine blijkbaar wilde. Misschien zou het haar dan zo gaan vervelen dat ze weg zou gaan. Als Moiraine haar nog wil laten gaan. Bloedvuur, ik wil helemaal geen valk op mijn schouder hebben, zelfs al ziet ze er aardig uit. Loial knikte. ‘Onze steenvoegers komen hier soms.’ Hij fluisterde, niet alleen zacht voor een Ogier maar voor iedereen. Zelfs Perijn kon hem nauwelijks horen. ‘Van stedding Shangtai, bedoel ik. Het waren de voegers van onze stedding die een deel van Illian bouwden – het Paleis van de Vergadering, de Grote Zaal van de Raad, een paar van de overige paleizen – en zij vragen altijd om ons als er iets hersteld moet worden. Perijn, als er hier Ogier zijn, zullen ze me dwingen terug te gaan naar de stedding. Ik had er eerder aan moeten denken. Ik voel me op deze plek niet op mijn gemak, Perijn.’ Zijn oren bewogen zich zenuwachtig.

Perijn reed Stapper dichterbij en strekte zich om Loials schouder een klopje te geven. Hij moest hoog reiken, tot boven zijn hoofd. Hij was zich nu bewust van Zarine achter zijn rug en koos zijn woorden zorgvuldig. ‘Loial, ik geloof niet dat Moiraine zal toestaan dat ze je meenemen. Je bent al zo lang bij ons, en ze wil kennelijk dat je blijft. Ze zal je niet laten meenemen, Loial.’ Waarom niet? vroeg hij zich plotseling af. Ze houdt mij bij zich omdat ze denkt dat ik belangrijk ben voor Rhand, en misschien omdat ze niet wil dat ik iemand vertel wat ik weet. Misschien wil ze daarom dat hij blijft.

‘Natuurlijk zou ze dat niet toelaten,’ zei Loial een beetje luider, en zijn oren kwamen overeind. ‘In wezen ben ik erg bruikbaar. Ze moet misschien nog eens over de saidinwegen reizen, en dat kan ze niet zonder mij.’ Zarine verschoof opnieuw tegen Perijns rug; hij schudde zijn hoofd en trachtte Loials blik te vangen. Maar Loial keek niet. Hij scheen juist te beseffen wat hij gezegd had en de pluimpjes op zijn oren waren weer wat ineengezakt, ik hoop niet dat het dat is, Perijn.’ De Ogier nam de hele stad om hen heen op en zijn oren zakten helemaal in elkaar. ‘Ik heb het niet op deze plaats begrepen, Perijn.’ Moiraine ging dichter bij Lan rijden en sprak zachtjes, maar Perijn slaagde erin haar woorden op te vangen. ‘Er is iets mis in deze stad.’ De zwaardhand knikte.

Perijn voelde iets tussen zijn schouders jeuken. De Aes Sedai had grimmig geklonken. Eerst Loial en nu zij. Wat zie ik niet! De zon scheen neer op de sprankelende dakpannen en blikkerde van de lichtgekleurde stenen muren. Die gebouwen zagen eruit alsof ze binnen koel zouden kunnen zijn. De gebouwen waren schoon en helder, en dat waren de mensen ook. De mensen.

Eerst zag hij niets ongewoons. Mannen en vrouwen die zich doelbewust naar hun zaken spoedden, zij het langzamer dan hij in het noorden gewend was. Hij dacht dat het door de hitte en de stralende zon kon komen. Toen viel hem een bakkersknecht op die een grote schaal verse broden op het hoofd droeg; de jongen had zo’n verongelijkte trek op zijn gezicht dat het bijna een snauw leek. Een vrouw voor een stoffenzaak keek of ze de man die de felgekleurde lappen voor haar ophield om te bekijken, wilde bijten. Een jongleur op een hoek knarste met zijn tanden en staarde naar de mensen die muntjes in zijn pet gooiden alsof hij hen haatte. Niet iedereen keek zo, maar hij vond dat tenminste in een van de vijf gezichten boosheid en haat te lezen waren. En hij dacht niet dat ze zich er ook maar enigszins van bewust waren.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg Zarine. ‘Je raakt gespannen. Het voelt aan alsof ik me aan een rots vastklamp.’

‘Er is iets mis,’ zei hij. ‘Ik weet niet wat, maar er iets mis.’ Loial knikte mistroostig en mompelde iets over hoe zij hem konden dwingen terug te gaan.

De bouwstijl begon te veranderen toen ze verder gingen en over nog meer bruggen reden om de andere kant van Illian te doorkruisen. Zowat de helft van de stenen was ruw in plaats van gepolijst. De torens en paleizen verdwenen, om plaats te maken voor herbergen en pakhuizen. Op straat hadden veel mannen, en een paar vrouwen, een vreemde deinende gang; ze waren allemaal blootsvoets, waardoor hij aan zeelieden dacht. In de lucht hing een sterke geur van teer en hennep, en van hout, net gezaagd en bewerkt, en daarover de lucht van zure modder. De kanalen roken ook anders en hij trok zijn neus op. Pispotten, dacht hij. Pispotten en stilletjes. Zijn maag draaide ervan om.

‘De Bloemenbrug,’ kondigde Lan aan toen ze weer een lage brug passeerden. Hij snoof diep. ‘En nu zijn we in het Geurende Kwartier. De Illianers zijn een dichterlijk volkje.’ Achter Perijns rug smoorde Zarine een lachje.

En toen, alsof hij opeens genoeg had van de Illiaanse traagheid, leidde de zwaardhand hen snel door de straten naar een herberg, een gebouw van twee verdiepingen, opgetrokken uit ruwe, groendooraderde steen en met een dak van bleekgroene tegels. De avond viel en het licht werd zachter toen de zon onderging. Het gaf enige opluchting, maar niet veel. Er zaten jongens op stijgstenen voor de herberg, die opsprongen om hun paarden weg te brengen. Een zwartharige jongen van een jaar of tien vroeg Loial of hij een Ogier was, en toen Loial dat bevestigde, zei de jongen met een zelfverzekerd knikje: ‘Dat dacht ik al.’ Hij nam Loials grote paard mee, terwijl hij de van Loial ontvangen koperen munt opgooide en weer opving.

Perijn keek nadenkend naar het uithangbord voor hij de anderen naar binnen volgde. Een witgestreepte das danste op zijn achterpoten met een man die een zilveren spade droeg. ‘Kalmeer de Das’ stond er. Het moet een verhaal zijn dat ik niet ken.

In de gelagkamer lag zaagsel op de vloer en de lucht was zwaar van tobaksrook. Het rook er ook naar wijn, naar het bereiden van vis in de keuken en naar een zwaar soort reukwater. De open balken van de hoge zoldering waren grof bewerkt en donker van ouderdom. Zo vroeg in de avond was niet meer dan een kwart van de stoelen en banken bezet. De gasten waren gekleed in gewone werkmansjassen en vesten, en sommigen waren blootsvoets als zeelieden. Ze zaten bijna op elkaars schoot rond een tafel waarop een aardig donkerharig meisje zong en danste. Zij had rijkelijk gebruik gemaakt van het reukwater en haar rokken zwierden vrolijk rond op het getokkel van een twaalfsnarige hanou. Haar witte blouse hing los en was heel laag uitgesneden. Perijn herkende het wijsje als Dansmarije, maar de woorden die het meisje zong waren anders.

‘Een meisje uit Lugard wou het allemaal zien, met een knip van haar oog en een lach op haar lip, ving ze daar een jongen of drie, een jongen of drie. Met een enkel zo slank en een wasbleke huid, ving ze de schipper van een schuit, een schuit. Met een zachte zucht en een lachje zo blij, maakte ze zich zo vrij, zo vrij, zo vrij.’

Ze begon aan een nieuw vers en toen die woorden tot Perijn doordrongen, werd hij pioenrood. Hij had gedacht dat niets hem meer van zijn stuk kon brengen nadat hij ketellappermeisjes had zien dansen, maar die hadden slechts dingen laten doorschemeren. Dit meisje noemde die dingen bij hun naam.

Zarine knikte op de maat van de muziek en grinnikte. Haar grijns werd breder toen ze naar hem keek. ‘Nou, boerenknul, ik geloof niet dat ik ooit een man van jouw leeftijd heb zien blozen.’ Hij keek haar woest aan en kon zich nauwelijks inhouden. Hij had bijna een opmerking gemaakt die naar hij wist stom zou zijn. Dat bloedmens laat me schrikken voor ik het weet. Licht, ik wed dat ze denkt dat ik nog nooit een meisje heb gekust! Hij probeerde niet meer te luisteren naar wat het meisje zong. Als hij bleef blozen, zou Zarine het zeker verder uitbuiten.

Toen ze binnenkwamen, schoot er een trek van verbazing over het gezicht van de herbergierster. Ze was een grote, ronde vrouw met de haren in een dikke wrong in haar nek, en ze verspreidde een sterke zeepgeur. Ze onderdrukte snel haar verrassing en haastte zich naar Moiraine.

‘Vrouw Mari,’ zei ze, ‘ik had nooit gedacht u vandaag hier te zien.’ Ze aarzelde en nam Perijn en Zarine op. Even keek ze naar Loial, maar minder onderzoekend dan bij Perijn en Zarine. Haar ogen begonnen zowaar te stralen toen ze de Ogier ontwaarde, maar haar werkelijke aandacht lag helemaal bij ‘vrouw Mari’. Ze liet haar stem zakken. ‘Zijn mijn duiven niet veilig aangekomen?’ Lan vond ze blijkbaar bij Moiraine horen.

‘Ik weet zeker dat ze zijn aangekomen, Nieda,’ zei Moiraine. ‘Ik ben weg geweest, maar ik weet zeker dat Adine alles heeft opgeschreven wat je ons hebt bericht.’ Ze keek naar het zingende meisje op de tafel maar toonde geen spoor van afkeuring. ‘De vorige keer dat ik hier was, was de Das een heel stuk rustiger.’

‘Zeker, vrouw Mari, dat was zo. Maar die pummels zijn de winter nog niet vergeten, schijnt het. Ik had in geen tien jaar een vechtpartij in de Das gehad, tot we het staartje van deze winter kregen.’ Ze knikte naar de enige man die niet bij de zangeres zat, een kerel die nog groter dan Perijn was. Hij stond tegen de muur geleund met zijn gespierde armen over elkaar en tikte met zijn voet de maat mee. ‘Zelfs Bili kon ze slechts met moeite kalm houden, dus heb ik een meisje ingehuurd om hun kwade gedachten te verjagen. Ze komt van ergens uit Altara.’ Ze hield haar hoofd schuin en luisterde eventjes. ‘Aardige stem, maar ik zong het beter – ik weet zeker dat ik het ook beter danste – toen ik haar leeftijd had.’

Perijns mond viel open bij de gedachte dat deze enorme vrouw op een tafeltje had rondgehuppeld en dat liedje had gezongen – hij ving een zin op: ‘En ik had er niets onder. Niets onder.’ – tot Faile hem hard in de ribben porde. Hij gromde.

Nieda keek zijn kant op. ‘Ik zal wat honing en zwavel voor je keel mengen, jongen. Jij wilt geen kou vatten voordat het warmer wordt, niet met zo’n aardig meisje aan je arm.’

Moiraine gaf hem een blik die zei dat hij stoorde. ‘Vreemd, dat je last van vechtpartijen hebt,’ zei ze. ‘Ik herinner me nog goed hoe jouw neef er een eind aan maakte. Is er iets gebeurd waardoor de mensen zo snel op de vuist gaan?’

Nieda dacht even na. ‘Misschien. Is moeilijk te zeggen. Er komen altijd jonge heren naar de haven om achter de rokken aan te zitten en te brassen, wat ze niet ongestraft kunnen doen in wijken waar de lucht schoner ruikt.’ Perijn vroeg zich af of ze daarmee de andere kant van de stad bedoelde. ‘Misschien komen ze nu vaker na die winterkou. Misschien. En anderen snauwen elkaar ook meer af. ’t Is een harde winter geweest. Maakt mannen bozer en vrouwen ook. Al die regen en kou. Allemachtig, ik werd twee ochtenden wakker en vond ijs in mijn waskom. Natuurlijk niet zo koud als de vorige winter, maar dat was ook een winter van eens in de duizend jaar. Een mens zou nog haast die reisverhaaltjes gaan geloven, over bevroren water dat uit de hemel valt.’ Ze giechelde om te laten zien hoe weinig ze dat geloofde. Het was een vreemd geluid voor zo’n omvangrijke vrouw. Perijn schudde het hoofd. Ze gelooft niet in sneeuw? Maar als ze dacht dat dit weer koel was, kon hij dat best geloven. Moiraine keek nadenkend naar de vloer. De kap hield haar gezicht in de schaduw. Het meisje op de tafel begon aan een nieuw vers en Perijn merkte dat hij onwillekeurig luisterde. Hij had nog nooit gehoord dat een vrouw dat soort dingen deed, maar het klonk belangwekkend. Hij merkte dat Zarine hem zag luisteren en deed alsof hij dat niet had gedaan.

‘Is er in Illian onlangs nog iets ongewoons gebeurd?’ vroeg Moiraine ten slotte.

‘Ik denk dat u de verheffing van heer Brend tot de Raad van Negen eigenaardig zou kunnen noemen,’ zei Nieda. ‘Het Fortuin hale me, ik kan me niet herinneren vóór de winter zijn naam ooit gehoord te hebben, maar hij kwam naar de stad – de geruchten gaan dat hij van ergens bij de Morlandse grens komt – en werd binnen een week verheven. Ik moet zeggen dat hij goed is, de beste van de Negen; ze doen allemaal wat hij zegt, hoor ik, hoewel hij de nieuwste is en onbekend. Maar soms krijg ik vreemde dromen over hem.’ Moiraine wilde wat zeggen – Perijn dacht dat ze Nieda wilde vragen of ze de laatste paar nachten bedoelde – maar ze aarzelde en zei toen: ‘Wat voor vreemde dromen, Nieda?’

‘Ach, dwaasheid, vrouw Mari. Alleen maar dwaasheid. Wilt u het echt horen? Dromen over heer Brend in vreemde plaatsen, en op loopbruggen die in de lucht hangen. Allemaal vage dromen, maar ze komen bijna elke nacht. Hebt u ooit zoiets gehoord? Dwaasheid, het Fortuin hale me! Maar het is toch vreemd. Bili zegt dat hij dezelfde dromen heeft. Ik denk dat hij mijn dromen hoorde en ze nadroomt. Bili is soms niet al te snugger, denk ik.’

‘Misschien doe je hem wel onrecht,’ zei Moiraine heel zacht. Perijn staarde naar haar donkere kap. Ze klonk geschokt, veel meer dan die keer dat ze het gerucht over een nieuwe valse Draak in Geldan hoorde. Hij kon geen angst ruiken, maar... Moiraine was bang. Die gedachte joeg hem veel meer angst aan dan een boze Moiraine. Haar woede kon hij zich voorstellen; haar angst kon hij niet bevatten. ‘Gut, ik blijf maar kletsen,’ zei Nieda, en klopte de wrong in haar nek goed. ‘Alsof mijn dwaze dromen belangrijk zijn.’ Ze giechelde weer, kort, want dit was toch minder dwaas dan in sneeuw geloven. ‘U klinkt vermoeid, vrouw Mari. Ik breng u naar uw kamers. En dan een goed maal met verse roodstreep.’

Roodstreep! Moet een vissoort zijn, dacht hij; hij kon de vis ruiken. ‘Kamers,’ zei Moiraine. ‘Ja. We zullen kamers nemen. Het eten kan wachten. Schepen. Nieda, welke schepen varen uit naar Tyr? Vroeg in de ochtend. Wat ik moet doen, moet ik vannacht doen.’ Lan keek haar fronsend aan.

‘Naar Tyr, vrouw Mari?’ lachte Nieda. ‘Allemachtig, er gaat er geen een naar Tyr. De Negen hebben vorige maand elk schip verboden naar Tyr te varen, en er mag geen schip uit Tyr afmeren, al geloof ik dat het Zeevolk er zich niks van aantrekt. Maar er ligt ook geen enkel Zeevolkschip in de haven. Gek eigenlijk. Zo’n bevel van de Negen, bedoel ik, en de koning houdt zijn mond, terwijl hij toch meestal zijn stem verheft als ze ook maar één stap doen zonder zijn goedkeuring. Of misschien ligt het toch weer anders. Al dat gepraat over oorlog met Tyr, maar volgens de bootslui en wagenmenners die voorraden naar de legers vervoeren, kijken alle krijgslieden naar het noorden, naar Morland.’

‘De paden van de Schaduw zijn een doolhof,’ zei Moiraine strak. ‘We zullen doen wat we moeten doen. De kamers, Nieda. En daarna zullen we die maaltijd nemen.’

Perijns kamer was gezelliger dan hij verwacht had, als hij het met beneden en de gangen vergeleek. Het bed was breed, de matras zacht. In de deur zaten schuine latjes en toen hij de ramen opende, kwam er een briesje de kamer in dat de geur van de haven meedroeg. En ook iets van de kanalen, maar het werd gelukkig koeler. Hij hing zijn mantel aan een haak, samen met zijn pijlkoker en bijl, en zette zijn boog in een hoek. Al het andere liet hij in de zadeltassen en dekenrol. De nacht kon wel eens minder rustig worden.

Moiraine had aanvankelijk bevreesd geklonken, maar dat was niets vergeleken met haar opmerking dat er vannacht iets gedaan moest worden. Heel even had hij angst bij haar geroken, zoals bij een vrouw die verkondigde dat ze haar hand in een horzelnest ging steken om ze met haar blote handen fijn te knijpen. Wat is ze in Lichtsnaam van plan! Als Moiraine bang is, zou ik verstijfd van angst moeten zijn. Maar hij was het niet, besefte hij. Niet verstijfd van angst, niet eens bang. Hij voelde zich... opgewonden. Klaar voor iets wat te gebeuren stond, verlangend bijna. Vastberaden. Hij herkende die gevoelens. Zo voelden wolven zich vlak voor ze gingen vechten. Bloedvuur, ik ben liever bang!

Op Loial na was hij de eerste die in de gelagkamer terug was. Nieda had voor hen een grote tafel klaargemaakt, met lattenstoelen in plaats van banken. Ze had zelfs een stoel gevonden die groot genoeg was voor Loial. Het meisje aan de andere kant van de ruimte zong een lied over een rijke koopman die zojuist zijn span paarden op een onwaarschijnlijke manier verloren had en besloot de koets zelf te gaan trekken. De luisterende mannen om haar heen brulden van het lachen. Toen hij naar de vensters keek, zag hij dat het sneller donker was geworden dan hij verwacht had. De lucht rook alsof er regen in aantocht was.

‘Deze herberg heeft een Ogierkamer,’ zei Loial toen Perijn ging zitten. ‘Kennelijk heeft iedere herberg in Illian er een, in de hoop Ogier te trekken als de steenvoegers komen. Volgens Nieda brengt het geluk als je een Ogier onderdak biedt. Ik denk niet dat ze er veel krijgen. De voegers blijven altijd bij elkaar als ze voor werk naar Buiten gaan. Mensen zijn zo haastig, en de Ouderen zijn altijd bang dat de gemoederen verhit raken en iemand een lange steel aan zijn bijl bevestigt.’ Hij nam de mensen rond de zangeres op alsof hij hen daarvan verdacht. Zijn oren hingen weer slap.

De rijke koopman was onder veel gelach bezig zijn rijtuig kwijt te raken. ‘Ben je nog te weten gekomen of er Ogier van stedding Shangtai in Illian zijn?’

‘Ze zijn hier geweest, maar Nieda heeft gezegd dat ze in de winter zijn vertrokken. Ze vertelde dat ze hun werk niet af hadden. Ik begrijp er niets van. De steenvoegers zouden nooit onafgemaakt werk achterlaten, tenzij ze niet betaald zouden worden, en Nieda zei dat dat niet zo was. Op een morgen waren ze zomaar vertrokken, al zag iemand ze ’s nachts over de Maredodijk lopen. Perijn, ik houd niet van deze stad. Ik weet niet waarom, maar ik voel me hier... niet op mijn gemak.’

‘Ogier,’ zei Moiraine, ‘zijn gevoelig voor sommige zaken.’ Ze hield haar gezicht nog steeds verborgen, maar Nieda had kennelijk iemand erop uitgestuurd om een lichte mantel van donkerblauw linnen voor haar te kopen. De geur van vrees was verdwenen, maar haar stem klonk strak en beheerst. Lan schoof haar stoel aan en in zijn ogen lag een bezorgde blik.

Zarine was als laatste beneden. Ze ging met haar vingers door het pas gewassen haar. De kruidengeur van haar haar was sterker dan tevoren. Ze staarde naar het bord dat Nieda op tafel had gezet en mompelde zachtjes: ik haat vis.’

Nieda had hun voedsel binnengebracht op een klein wagentje met bladen boven elkaar; op sommige plekjes was het nog stoffig, alsof het ter ere van Moiraine haastig uit de opslagkamer was gehaald. Het servies was van Zeevolkporselein, zij het hier en daar geschilferd. ‘Eet,’ zei Moiraine en keek Zarine recht in de ogen. ‘Bedenk dat elke maaltijd je laatste kan zijn. Het was jouw keus met ons mee te reizen, dus vanavond eet je vis. Morgen kun je sterven.’ Perijn kon de bijna ronde witte vis met de rode strepen niet thuisbrengen, maar hij rook lekker. Hij legde er met een vork twee op zijn bord en grinnikte Zarine met volle mond toe. Ze smaakten ook goed, heel licht gekruid. Eet je vieze vis, valk, dacht hij. Hij meende dat Zarine hem aankeek of ze hem wilde bijten.

‘Wilt u dat het meisje ophoudt met zingen, vrouw Mari?’ vroeg Nieda. Ze zette kommen met erwtjes en een of andere stijfgeklopte gele moes op tafel. ‘Zodat u rustig kunt eten?’ Moiraine staarde naar haar bord en leek het niet te horen. Lan luisterde even – de koopman had achtereenvolgens zijn rijtuig, zijn mantel, zijn laarzen, zijn goud en zijn kleren verloren en kon voor zijn maaltijd alleen nog maar met een varken worstelen – en schudde zijn hoofd. ‘Ze stoort ons niet.’ Hij leek bijna even te glimlachen, voor zijn blik weer op Moiraine viel. Toen keerde zijn bezorgde blik terug. ‘Wat is er mis?’ vroeg Zarine. Ze had geen vis genomen, ik weet dat er iets is. Sinds ik je heb ontmoet, steengezicht, heb je nog nooit zoveel uitdrukking vertoond.’

‘Geen vragen!’ zei Moiraine scherp. ‘Je zult weten wat ik je vertel, en meer niet!’

‘Wat gaat u mij vertellen?’ vroeg Zarine. De Aes Sedai glimlachte. ‘Eet je vis op.’

Het maal werd in bijna volledige stilte voortgezet, afgezien van de liedjes die door de ruimte klonken. Er was er een over een rijkaard wiens vrouw en dochter hem keer op keer voor gek zetten zonder dat zijn zelfgenoegzaamheid er ooit onder leed; een ander ging over een jonge vrouw die besloot een wandelingetje te maken zonder kleren aan; en eentje over een smid die erin slaagde zichzelf te beslaan in plaats van het paard. Zarine verslikte zich bijna toen ze om dat lied lachte, zodat ze onnadenkend een hapje van haar vis nam, waarna ze zo vies keek dat het leek alsof ze een hap modder had genomen. Ik ga haar niet uitlachen, zei Perijn tegen zichzelf. Hoe mal ze ook lijkt, ik zal haar laten zien wat manieren zijn. ‘Ze zijn lekker, hè?’ zei hij. Zarine keek hem vuil aan, en van Moiraine kreeg hij een frons omdat hij haar gedachten verstoorde. Het was het enige dat er gezegd werd.

Nieda was net bezig de borden af te ruimen en een schaal met kaas op tafel te zetten toen Perijns nekharen overeind rezen door een smerige stank. Het was de stank van iets onnatuurlijks en hij had het twee keer eerder geroken. Hij keek verontrust de gelagkamer rond. Het meisje zong nog steeds voor het groepje luisteraars, een stel mannen was binnengekomen en liep naar achteren, en Bili stond nog steeds tegen de muur geleund en tikte met zijn voet mee op de maat van de hanou. Nieda duwde haar wrong goed, keek snel de kamer door en wendde zich naar het karretje om dat weg te duwen. Perijn keek naar zijn metgezellen. Loial had, zoals verwacht, een boek uit zijn mantelzak gehaald en scheen zijn omgeving vergeten te zijn. Zarine perste een stukje kaas tot een bolletje, keek naar Perijn, toen naar Moiraine en toen weer naar hem, terwijl ze dat probeerde te verbergen. Maar hij lette eigenlijk meer op Lan en Moiraine. Zij konden een Myrddraal, een Trollok of elk ander Schaduwgebroed al op een paar honderd pas ruiken, maar de Aes Sedai staarde verstrooid naar de tafel, terwijl de zwaardhand een stuk kaas afsneed en haar in het oog hield. Toch was die verkeerde geur echt, net als in Jarra en aan de rand van Remen, en deze keer verdween hij niet, maar scheen van iets in de gelagkamer te komen.

Hij bestudeerde de kamer nog eens. Bili stond tegen de muur, een stel mannen liep door het vertrek, het meisje zong op de tafel tussen allemaal lachende mannen. Mannen die door dit vertrek lopen? Hij bekeek hen nadenkend. Zes mannen met gewone gezichten, die op hem af liepen. Heel gewone gezichten. Hij had zijn ogen net weer op het publiek rond het meisje gericht, toen hij opeens besefte dat die verkeerde stank regelrecht van het zestal stamde. Plotseling hadden ze dolken in hun hand, alsof ze beseften dat hij hen gezien had. ‘Ze hebben messen!’ brulde hij, en wierp de schaal kaas naar hen toe. De gelagkamer barstte los in verwarring. Mannen schreeuwden, het meisje krijste en Nieda riep om Bili. Alles gebeurde tegelijk. Lan sprong overeind, een bal vuur sprong uit Moiraines hand, Loial greep zijn stoel alsof het een knots was en Zarine sprong vloekend opzij. Ook zij had een mes in haar hand, maar Perijn had het te druk om op anderen te letten. Die mannen leken hem recht aan te kijken en zijn bijl hing aan een haak in zijn kamer.

Hij greep een stoel en brak een poot af die tevens als rugleuning diende. Toen slingerde hij de rest naar het zestal en sprong er met zijn lange knuppel achteraan. Ze probeerden hem met hun lemmet te bereiken, alsof Lan en de anderen slechts hindernissen op hun pad waren. Het was een benauwd, verward gevecht, waarin hij er slechts in slaagde om de messen uit zijn buurt te houden. Zijn wilde zwaaien bedreigden Lan en Loial en Zarine evenveel als zijn zes belagers. Uit een ooghoek zag hij Moiraine aan de kant staan met de blik van iemand die haar zin niet krijgt. Ze stonden allemaal zo dicht bij elkaar dat ze niets kon doen zonder vrienden in gevaar te brengen. Geen enkele messentrekker keurde haar een blik waardig; zij stond niet tussen hen en Perijn.

Hij slaagde er hijgend in een aanvaller zo hard op het hoofd te slaan dat hij bot hoorde splinteren, en opeens besefte hij dat ze allemaal op de vloer lagen. Het leek alsof het wel een kwartier of langer had geduurd, maar toen zag hij Bili handenwringend naar de zes dode mannen staren. Bili had niet eens de tijd gekregen om zich in het gevecht te storten voor het allemaal voorbij was.

Lans gezicht stond nog grimmiger dan anders. Hij begon de lichamen grondig te doorzoeken met een snelheid die op afkeer wees. Loial had nog steeds zijn stoel opgeheven voor een zwaai; hij schrok op en liet de stoel met een schaapachtige grijns zakken. Moiraine staarde naar Perijn, evenals Zarine, die haar mes uit de borst van een dode plukte. ‘Grijzels,’ zei de Aes Sedai zacht, ‘en achter jou aan.’

‘Grijzels?’ lachte Nieda, luid en zenuwachtig. ‘Nee toch, vrouw Mari, straks gaat u me nog vertellen dat u gelooft in moerasmannen, boemannen en Grijpers, en in Osegrim, die met zijn zwartbijters uitrijdt voor de Wilde Jacht.’ Een paar mannen uit het publiek lachten ook, maar ze keken even verontrust naar Moiraine als naar de lijken. De zangeres staarde eveneens met wijd open ogen naar Moiraine. Perijn herinnerde zich de vuurbol, voordat alles te verwarrend werd. Een van de grijzels leek verbrand en scheidde een ziekelijk zoete geur af. Moiraine wendde zich van Perijn naar de forse vrouw. ‘Een man kan in de Schaduw lopen,’ zei de Aes Sedai kalm, ‘zonder Schaduwgebroed te zijn.’

‘O, ja, Duistervrienden.’ Nieda legde haar handen op haar omvangrijke heupen en staarde naar de lijken. Lan was klaar met zijn onderzoek; hij keek even naar Moiraine en schudde het hoofd alsof hij niet verwacht had dat hij iets zou vinden. ‘Volgens mij zijn het dieven, hoewel ik nog nooit gehoord heb van dieven die brutaal genoeg waren om openlijk een herberg binnen te stappen. Ik heb nog nooit eerder een dode in de Das gehad. Bili! Gooi ze in een kanaal en strooi vers zaagsel. Gebruik de achterdeur, denk erom. Ik wil niet dat de Wachters hun lange neuzen in de Das steken.’ Bili knikte heftig, als om te bewijzen dat hij wél nut had nadat hij er eerder niet in geslaagd was een handje te helpen. Hij greep in elke hand de riem van een dode en sjouwde ze naar achteren, de keuken in.

‘Aes Sedai?’ zei de donkerharige zangeres, ‘ik wilde u niet beledigen met mijn gewone liedjes.’ Ze bedekte met haar handen het blote deel van haar borsten, wat het grootste deel was. ‘Ik kan iets anders zingen, als u dat wilt.’

‘Zing wat je maar wilt, meisje,’ zei Moiraine. ‘De Witte Toren staat minder ver van de wereld dan je denkt, en ik heb grovere liedjes gehoord dan die van jou.’ Niettemin leek ze niet blij te zijn dat iedereen nu wist dat ze een Aes Sedai was. Ze keek even naar Lan, nam haar linnen mantel op en begaf zich naar de deur.

De zwaardhand bewoog snel om haar te onderscheppen; ze bleven zachtjes bij de deur staan praten, maar Perijn kon ze even goed verstaan als wanneer ze pal naast hem gestaan hadden. ‘Ben je van plan zonder mij te gaan?’ zei Lan. ‘Ik heb gezworen je ongedeerd te houden, Moiraine, toen ik jouw binding aannam.’

‘Je hebt altijd geweten dat er enkele gevaren bestaan die zelfs jij niet kunt afweren, mijn gaidin. Ik moet alleen gaan.’

‘Moiraine...’

Ze onderbrak hem. ‘Luister naar me, Lan. Als ik mocht falen, zul je het weten, en je zult je gedwongen voelen naar de Witte Toren terug te keren. Dat zal ik niet veranderen, zelfs al had ik er de tijd voor. Ik wil niet dat je omkomt in een vergeefse poging om mij te wreken. Neem Perijn mee. Het lijkt erop dat de Schaduw mij heeft getoond hoe belangrijk hij in het Patroon is, hoewel ik het niet helemaal begrijp. Ik ben een dwaas geweest. Rhand is zo sterk ta’veren dat ik de betekenis negeerde van het feit dat er nog twee anderen in zijn buurt zijn. Met Perijn en Mart kan de Amyrlin de loop van de gebeurtenissen wellicht nog beïnvloeden. Nu Rhand verdwenen is, zal ze wel moeten. Zeg haar wat er gebeurd is, mijn gaidin.’

‘Je spreekt alsof je al dood bent,’ zei Lan ruw.

‘Het Rad weeft wat het Rad wil, en de Schaduw verduistert de wereld. Luister naar mij, Lan, en gehoorzaam, zoals je gezworen hebt.’ Met die woorden was ze verdwenen.

43

Schaduwbroeders

Het meisje met de donkere haren klom terug op de tafel en begon met een trillende stem weer te zingen. Perijn kende het wijsje als De haan van vrouw Aynora en hoewel de woorden weer anders waren, ging het tot zijn teleurstelling – hij dacht verlegen dat hij teleurgesteld was -werkelijk over een haan. Zelfs vrouw Lohan zou goedkeurend hebben geknikt. Licht, ik word al net zo erg als Mart.

Geen van de luisteraars klaagde. Een paar mannen keken teleurgesteld, maar ze leken al even gebrand op Moiraines instemming als de zangeres. Niemand wilde een Aes Sedai beledigen, ook niet als ze weg was. Bili kwam terug en hees nog twee grijzels op. Enkele mannen die naar het liedje luisterden, keken even naar de lichamen en schudden hun hoofd. Een spuwde op het zaagsel.

Lan ging voor Perijn staan. ‘Hoe herkende je ze, smid?’ vroeg hij zacht. ‘Ze zijn niet zo bezoedeld dat ik of Moiraine hen kan opmerken. Grijzels zijn ongezien langs honderden schildwachten en zwaardhanden gelopen.’

Perijn was zich heel erg bewust van Zarines ogen en hij probeerde zelfs nog zachter dan Lan te praten. ‘Ik... ik rook ze. Ik heb ze eerder geroken, bij Jarra en Remen, maar de geur verdween altijd. Beide keren waren ze weg voordat we daar aankwamen.’ Hij wist niet of Zarine het wel of niet had gehoord; ze leunde voorover en probeerde te luisteren, maar tegelijkertijd wilde ze ook net doen van niet. ‘Achter Rhand aan, toen. En nu achter jou aan, smid.’ De zwaardhand liet zijn verbazing niet openlijk blijken. Hij sprak op gewone toon verder. ‘Ik ga naar buiten om rond te kijken, smid. Jouw ogen kunnen iets opmerken wat ik over het hoofd zie.’ Perijn knikte. Dat de zwaardhand om hulp vroeg, gaf aan hoe bezorgd hij was. ‘Loial, jouw volk ziet ook meer dan de meesten.’

‘O, juist,’ zei Loial. ‘Nou ja, ik kan natuurlijk meekomen.’ Zijn grote ronde ogen schoten opzij naar de laatste twee grijzels op de vloer, ik neem aan dat er niet meer in de buurt zijn, hè?’

‘Waar zoeken we naar, steengezicht?’ vroeg Zarine. Lan keek haar even aan en schudde toen zijn hoofd alsof hij besloten had iets niet te zeggen. ‘Wat we maar vinden, meisje. Ik zal het herkennen als ik het zie.’

Perijn wilde naar boven gaan voor zijn bijl, maar de zwaardhand liep al naar de deur en hij had zijn zwaard niet bij zich. Hij heeft het nauwelijks nodig, dacht Perijn gemelijk. Hij is zonder zwaard bijna net zo gevaarlijk als met. Toen hij achter hem aan ging, hield hij de stoelpoot bij zich. Hij zag met enige opluchting dat Zarine nog steeds het mes in haar hand had.

Boven hun hoofd joegen dikke zwarte wolken. De straat was even donker als het eind van een schemering. En verlaten; de mensen wilden kennelijk niet door de regen verrast worden. Een man rende over een brug, verderop in de straat. Hij was de enige die Perijn zag. De wind wakkerde aan en blies een lap stof over de ongelijke straatstenen. Een andere, die onder de rand van een stijgsteen vastzat, klapperde met een zweepachtig geluid. De donder gromde en rolde. Perijn trok zijn neus op; de wind voerde de geur van vuurwerk met zich mee. Nee, niet precies vuurwerk. Het rook naar verbrande zwavel. Bijna. Zarine klopte met haar mes op de tafelpoot in zijn handen. ‘Je bent echt sterk, grote man. Je trok die stoel uit elkaar alsof hij van twijgjes gemaakt was.’

Perijn gromde. Hij besefte dat hij zich oprichtte, en kromp met opzet wat in elkaar. Dwaze meid! Zarine lachte zachtjes, en plotseling wist hij niet meer of hij zich op moest richten of blijven zoals hij was. Dwaas! Deze keer bedoelde hij zichzelf. Je wordt verondersteld te zoeken. Naar wat? Hij zag alleen de straat, rook alleen die lucht die leek op verbrande zwavel. En natuurlijk Zarine.

Ook Loial scheen zich af te vragen waar hij naar moest kijken. Hij krabde zich achter een oortoefje, tuurde de straat op en af en krabde toen achter zijn andere oor. Toen staarde hij naar het dak van de herberg. Lan dook op uit het steegje naast de herberg en liep de straat in. Zijn ogen namen de donkere schaduwen tussen de gebouwen op. ‘Misschien heeft hij iets gemist,’ mompelde Perijn, hoewel hij dat nauwelijks kon geloven, en keerde zich naar het steegje. Ik moet rondkijken, dus kijk ik rond. Misschien heeft hij echt iets gemist. Lan was een eind verderop in de straat blijven staan en staarde naar de straatstenen bij zijn voeten. Toen liep de zwaardhand snel terug naar de herberg, maar hij bleef strak naar de stenen voor zich turen alsof hij iets volgde. Wat het ook was, het bracht hem recht naar een stijgsteen, vlak naast de deur van de herberg. Hij stond stil en staarde naar de bovenkant van het grijze steenblok.

Perijn besloot de steeg niet meer in te gaan – om te beginnen stonk die net zo erg als de kanalen in dit deel van Illian – en liep in plaats daarvan naar Lan toe. Hij zag onmiddellijk waar de zwaardhand naar keek. In de bovenkant van de stijgsteen stonden twee afdrukken, alsof een enorme hond daar zijn voorpoten op had laten rusten. De geur van verbrande zwavel was hier het sterkst. Honden maken geen afdrukken in steen. Licht, dat doen ze niet! Nu kon hij ook het spoor zien dat Lan gevolgd had. De hond was tot aan de stijgsteen de straat doorgelopen, had zich omgedraaid en was teruggegaan. Hij had daarbij sporen in de stenen achtergelaten, alsof het een kale akker was geweest. Dat doen ze gewoon niet!

‘Duisterhond,’ zei Lan, en Zarine snakte naar adem. Loial kreunde zachtjes. Voor een Ogier dan. ‘Een Duisterhond laat geen sporen op de grond achter, smid, zelfs niet op modder, maar steen is een andere zaak. Sinds de Trollok-oorlogen is er ten zuiden van de Dhoembergen geen Duisterhond meer gezien. Deze hier was op jacht, zou ik zeggen. En nu hij zijn prooi heeft gevonden, is hij verdwenen om het zijn meester te vertellen.’

Mij! dacht Perijn. Grijzels en Duisterhonden jagen achter mij aan! Dit is waanzin!

‘Bedoel je dat Nieda gelijk had?’ vroeg Zarine benepen. ‘Osegrim rijdt werkelijk met de Wilde Jacht? Licht! Ik heb altijd gedacht dat het slechts een verhaaltje was.’

‘Gebruik je hoofd, meisje,’ zei Lan ruw. ‘Als de Duistere werkelijk vrij was, zouden we nu allemaal erger dan dood zijn.’ Hij tuurde de straat af in de richting waarin de sporen gingen. ‘Maar Duisterhonden zijn erg genoeg. Bijna even gevaarlijk als Myrddraal, en moeilijker te doden.’

‘Nou haal je er Grijpers bij,’ mompelde Zarine. ‘Grijzels. Grijpers. Duisterhonden. Je kunt me maar beter naar de Hoorn van Valere voeren, man. Welke andere verrassingen staan me nog te wachten?’

‘Geen vragen,’ zei Lan. ‘Je weet nog steeds zo weinig dat Moiraine je van je eed kan ontslaan, als je zweert ons niet te volgen. Ik wil die eed aanvaarden en dan mag je weg. Het zou verstandig zijn om nu die eed af te leggen.’

‘Je kunt me niet bang maken, steengezicht,’ zei Zarine. ‘Ik ben niet makkelijk bang te maken.’ Maar ze klonk bang. En rook ernaar, ik heb een vraag,’ zei Perijn, ‘en ik wil een antwoord. Jij hebt deze Duisterhond niet bespeurd, Lan, en Moiraine evenmin. Waarom niet?’ De zwaardhand bleef een tijd stil. ‘Smid, het antwoord daarop,’ zei hij ten slotte, ‘zou meer kunnen inhouden dan jij en ik willen weten. Ik hoop dat het antwoord ons niet allemaal doodt. Zorg ervoor dat jullie drieën zoveel mogelijk slaap krijgen. Ik betwijfel of we vannacht in Illian blijven en ik vrees dat ons een moeilijke rit te wachten staat.’

‘Wat ga jij doen?’ vroeg Perijn.

‘Ik ga achter Moiraine aan. Om haar over de Duisterhond te vertellen. Ze kan niet boos op me worden als ik haar om die reden volg. Niet als ze van zo’n rondsluipend beest hoort dat haar naar de keel kan vliegen.’

Toen ze weer naar binnen gingen, spatten de eerste grote regendruppels op de straat. Bili had de laatste dode grijzels verwijderd en veegde het bebloede zaagsel op. Het meisje zong een droevig liedje over een jongen die zijn geliefde verliet. Vrouw Lohan zou er zeer van hebben genoten.

Lan snelde voor hen uit, de gelagkamer door en de trap op. Tegen de tijd dat Perijn boven was gekomen, liep de zwaardhand al weer naar beneden terwijl hij zijn zwaard omgespte. Hij had de van kleur veranderende mantel onder zijn arm, alsof hij er nauwelijks om gaf wie het zou zien.

‘Als hij die in de stad draagt...’ Loials haardos veegde bijna langs de zoldering toen hij zijn hoofd schudde, ik weet niet of ik kan slapen, maar ik ga het proberen. Dromen is plezieriger dan waken.’ Niet altijd, Loial, dacht Perijn toen de Ogier wegliep. Zarine scheen bij hem te willen blijven, maar hij zei tegen haar dat ze moest gaan slapen en deed de lattendeur stevig achter haar dicht. Terwijl hij zich uitkleedde, staarde hij met tegenzin naar zijn eigen bed. ‘Ik moet erachter zien te komen,’ zuchtte hij, in zijn bed kruipend. Buiten kletterde de regen en rommelde de donder. Het briesje dat over zijn bed waaide, nam iets van de regenkoelte mee, maar hij vond niet dat hij de dekens aan het voeteneind nodig had. Zijn laatste gedachte voordat hij door slaap werd overmand, was dat hij weer vergeten had een kaars aan te steken, hoewel de kamer donker was. Slordig. Moet niet slordig worden. Slordigheid bederft het werk.

Er tuimelden dromen door zijn hoofd. Duisterhonden joegen op hem. Hij zag ze nooit, maar hij kon hun gehuil horen. Schimmen en grijzels. Keer op keer flitste er een grote, slanke man in en uit zijn dromen, die een rijk geborduurde jas en laarzen met goudbeslag droeg; meestal leek hij een zwaard als een zon vast te houden en triomfantelijk te lachen. Soms zat de man op een troon, en koningen en koninginnen onderwierpen zich aan hem. Het voelde vreemd aan, alsof het feitelijk zijn eigen dromen niet waren.

Toen veranderden de dromen en hij wist dat hij in de wolfsdroom was die hij gezocht had. Ditmaal had hij erop gehoopt. Hij stond boven op een afgevlakte, hoge stenen spits. De wind speelde door zijn haar en bracht hem duizenden geuren en een vage aanduiding van water dat ergens in de verte verborgen lag. Even dacht hij dat hij het lijf van een wolf had, en hij bekeek zich van alle kanten om vast te stellen of hij zichzelf was. Hij had zijn eigen kleren en laarzen aan; hij hield zijn boog in de hand en zijn pijlkoker hing aan zijn zijde. De bijl was er niet.

‘Springer! Springen waar ben je?’ De wolf kwam niet. Hij was omgeven door woeste bergen en andere hoge pieken, die gescheiden waren door droge vlakten en verwarrende hoogten, en soms door een uitgestrekte hoogvlakte begrensd door duizelingwekkende hoogten. Er groeiden dingen, maar geen weelderig groen. Taai, kort gras. Kale struiken met doorns, en andere dingen die zelfs doorns op hun dofgroene bladeren bezaten. Verspreide, niet uitgegroeide bomen die door de wind vervormd waren. Toch konden wolven zelfs in dit land jagen. Terwijl hij over dit woeste land keek, verscheen plotseling een cirkel van duisternis voor een deel van de bergen. Hij kon niet zeggen of de duisternis recht voor zijn ogen begon of halverwege de bergen, maar hij scheen erdoorheen te kunnen kijken, en nog verder. Mart, die een dobbelbeker liet rammelen. Zijn tegenstander staarde hem aan met ogen van vuur. Mart leek de man niet te zien, maar Perijn kende hem. ‘Mart!’ schreeuwde hij! ‘Het is Ba’alzamon! Licht, Mart, je dobbelt met Ba’alzamon!’

Mart wierp en toen de stenen rolden, vervaagde het droombeeld en de donkere plaats was weer een berglandschap.

‘Springer!’ Perijn draaide zich langzaam om en keek alle kanten op. Hij keek zelfs in de lucht – Hij kan nu vliegen – waar de wolken weldra regen beloofden, die de grond diep onder de bergtoppen zou opdrinken. ‘Springer!’

Tussen de wolken werd een duisternis gevormd, een gat dat naar iets anders leidde. Egwene, Nynaeve en Elayne stonden te kijken naar een enorme metalen kooi met een openstaand hek dat door een zware veer omhoog werd gehouden. Ze stapten de kooi in en reikten omhoog om de grendel los te maken. De deur klapte achter hen dicht. Een vrouw, met haar haren in vlechtjes, lachte hen uit, en een andere vrouw die helemaal in het wit was, lachte de eerste vrouw uit. Het gat in de lucht sloot zich en er waren slechts wolken.

‘Springer, waar ben je?’ riep hij. ‘Ik heb je nodig! Springer!’ En daar was de grijze wolf, neergestreken op de piek alsof hij van iets hoogs omlaag was gesprongen.

Gevaarlijk. Je werd gewaarschuwd, Jonge Stier. Nog te jong, te nieuw. ‘Ik moet het weten, Springer. Je zei dat er dingen waren die ik moest zien. Ik moet meer zien, meer weten.’ Hij aarzelde, denkend aan Mart, aan Egwene, Nynaeve en Elayne. ‘De vreemde dingen die ik hier zie. Zijn ze echt?’ Springers antwoord leek langzaam, alsof het zo eenvoudig was dat de wolf de noodzaak om het uit te leggen niet kon begrijpen. Ten slotte kwamen de gedachtebeelden. Wat werkelijk is, is niet werkelijk. Wat niet werkelijk is, is werkelijk. Vlees is een droom, en dromen hebben vlees.

‘Dat zegt me niets, Springer. Ik begrijp het niet.’ De wolf keek hem aan alsof hij gezegd had dat hij niet kon begrijpen dat water nat was. ‘Je zei dat ik iets moest zien en je liet me Ba’alzamon zien, en Lanfir.’ Hartsvanger. Maanjager. ‘Waarom liet je mij hen zien, Springer?’

De Laatste Jacht komt. Er lag droefheid in de boodschap, en een gevoel van onvermijdelijkheid. Wat moet zijn, zal zijn. ‘Ik begrijp het niet! De Laatste Jacht? Welke Laatste Jacht? Springer, deze avond hebben grijzels mij willen doden.’ De ondoden jagen op jou?

‘Ja! Grijzels! Achter mij aan! En er was een Duisterhond, pal voor de herberg! Ik wil weten waarom ze achter mij aan zitten.’ Schaduwbroeders! Springer dook in elkaar en keek om zich heen, alsof hij een aanval verwachtte. Lang geleden dat we de schaduwbroeders zagen. Je moet gaan, Jonge Stier. Groot gevaar! Ontvlucht de schaduwbroeders!

‘Waarom zitten ze achter mij aan, Springer? Jij weet het. Ik weet dat je het weet!’

Vlucht, Jonge Stier. Springer sprong op en zijn voorpoten kwamen tegen Perijns borst aan en sloegen hem van de rand af. Ontvlucht de schaduwbroeders.

Hij voelde tijdens zijn val de wind langs zijn oren. Springer en de rand van de piek verdwenen boven hem. ‘Waarom, Springer?’ schreeuwde hij. ‘Ik moet het weten!’ De Laatste Jacht komt.

De klap zou komen. Hij wist het. De grond onder hem schoot op hem af en hij zette zich schrap tegen de verpletterende inslag die...

Met een schok werd hij wakker en staarde naar het kaarslicht op de kleine tafel naast zijn bed. Bliksemflitsen deden het raam oplichten en de donder liet het trillen. ‘Wat bedoelde hij met de Laatste Jacht?’ mompelde hij. Ik had geen kaars aangestoken. ‘Je praat in jezelf. En je woelt in je slaap.’

Hij vloog overeind en vervloekte zichzelf dat hij de kruidengeur in de lucht niet had opgemerkt. Gezeten op een krukje aan de rand van het kaarslicht zat Zarine hem op te nemen, een elleboog op de knie, de kin op haar vuist.

‘Je bent ta’veren,’ zei ze, alsof ze een lijstje afstreepte. ‘Steengezicht denkt dat die rare ogen van jou dingen zien die hij niet kan zien. Grijzels willen je om zeep helpen. Je reist met een Aes Sedai, een zwaardhand en een Ogier. Je bevrijdt een gekooide Aiel en doodt Witmantels. Wie ben je, boerenknul, de Herrezen Draak?’ Haar stem zei dat dit het belachelijkste was dat ze kon bedenken, maar hij voelde zich niet op z’n gemak en schoof heen en weer. ‘Wie je ook bent, grote man,’ voegde ze eraan toe, ‘je zou wel wat meer haar op je borst mogen hebben.’ Hij keerde zich vloekend om en trok een van de dekens tot aan zijn kin op. Licht, als ze niet ophoudt met me onverhoeds te sarren, word ik even springerig als een kikker op een hete steen. Zarines gezicht zweefde aan de rand van de schaduw. Hij kon haar niet duidelijk zien, behalve als de bliksem langs het raam flitste en het harde licht zijn eigen schaduwen over haar strenge neus en hoge jukbeenderen wierp. Plotseling herinnerde hij zich dat Min gezegd had dat hij voor een mooie vrouw moest vluchten. Toen hij in die wolfsdroom uiteindelijk Lanfir herkende, had hij gedacht dat Min haar bedoelde – hij dacht dat er geen mooiere vrouw bestond dan Lanfir – maar zij was slechts in een droom verschenen. Zarine zat hier in deze kamer en staarde naar hem met die donkere, schuinstaande ogen, schattend en wegend. ‘Wat doe je hier?’ wilde hij weten. ‘Wat wil je? Wie ben je?’

Ze gooide haar hoofd in de nek en lachte, ik ben Faile, boerenknul, een Jager op de Hoorn. Wie denk je dat ik ben? De vrouw van je dromen? Waarom vloog je overeind? Ik zou bijna denken dat ik je kippenvel had bezorgd.’

Voor hij een antwoord kon bedenken, dreunde de deur tegen de muur. In de deuropening stond Moiraine, haar gezicht even bleek en grimmig als de dood zelf. ‘Jouw wolfsdromen zijn zo waar als die van een Dromer, Perijn. De Verzakers zijn los en een van hen heerst over Illian.’

44

Opgejaagd

Perijn klom uit bed en begon zich aan te kleden zonder erom te geven of Zarine toekeek of niet. Hij wist wat hij wilde doen, maar hij vroeg het toch nog aan Moiraine: ‘We vertrekken?’

‘Tenzij je nader wilt kennismaken met Sammael,’ zei ze droog. Als om haar uitspraak te onderstrepen, rommelde boven hun hoofden de donder en flitste de bliksem. De Aes Sedai zag Zarine nauwelijks staan. Perijn propte zijn hemd in zijn broek en wenste plotseling dat hij zijn jas en mantel aanhad. Het noemen van een Verzaker had de kamer ineens kil gemaakt. Alsof Ba’alzamon nog niet erg genoeg is. Nu moeten we het ook nog opnemen tegen loslopende Verzakers. Licht, maakt het nog iets uit of we Rhand vinden ? Is het al te laat! Maar hij ging door met zich aankleden en stampte zijn voeten in zijn laarzen. Het was dit doen of opgeven, en de mensen van Tweewater stonden er niet om bekend dat ze snel opgaven.

‘Sammael?’ zei Zarine zwakjes. ‘Een van de Verzakers heerst...? Licht!’

‘Wil je nog steeds met ons mee?’ zei Moiraine zacht. ‘Ik zal je niet dwingen hier te blijven, nu niet meer, maar ik geef je een laatste kans om te zweren dat je een andere weg verkiest.’

Zarine aarzelde, en Perijn wachtte, met zijn jas half aan. Geen mens zou er toch voor kiezen iemand te vergezellen die de toorn van een Verzaker had opgewekt? Zeker niet nu ze iets wist van wat hun te wachten stond. Tenzij ze een heel goede reden heeft. Bij zoiets als een vrije Verzaker zou iedereen meteen naar een schip van het Zeevolk rennen en mee willen zeilen naar de andere kant van de Aielwoestenij. ‘Nee,’ zei Zarine, en ontspande zich. ‘Nee, ik zweer niet een ander pad te kiezen. Of u me naar de Hoorn van Valere brengt of niet, zelfs de vinder van de Hoorn zal nooit zo’n verhaal hebben als ik. Ik denk dat dit verhaal in alle tijden voort zal leven, Aes Sedai, en ik wil erbij horen.’

‘Nee!’ snauwde Perijn. ‘Dat is niet goed genoeg. Wat wil je?’ ik heb geen tijd voor gekibbel,’ onderbrak Moiraine. ‘Héér Brend kan er elk moment achter komen dat een van zijn Duisterhonden dood is. Je kunt er van op aan dat hij weet dat dit op een zwaardhand duidt en dat hij de Aes Sedai van die gaidin zal gaan zoeken. Wil je hier blijven zitten tot hij ontdekt waar je bent? Schiet op, dwaze kinderen! Opschieten!’ Ze verdween de gang in voor Perijn iets had kunnen zeggen. Zarine wachtte ook niet langer. Ze rende zonder haar blaker de kamer uit. Perijn verzamelde haastig zijn spullen en rende naar de achtertrap, terwijl hij de bijlriem om zijn middel gespte. Hij kwam tegelijk met Loial bij de trap. De Ogier probeerde een in hout gebonden boek in zijn zadeltas te stoppen en tegelijk zijn mantel om te slaan. Perijn hielp hem met de mantel terwijl ze naar beneden holden. Nog voor ze de stromende regen in konden stuiven, werden ze door Zarine ingehaald.

Perijn trok zijn hoofd tussen zijn schouders en rende over de donkere binnenplaats naar de stallen zonder de kap van zijn mantel op te slaan. Ze moet een reden hebben. Een rottig verhaal meemaken is niet genoeg, behalve voor een krankzinnige! Voor hij langs de staldeuren schoot, had de regen zijn wilde krullen doorweekt en ze tegen zijn hoofd geplakt.

Moiraine was er al, in een druipende oliemantel, samen met Nieda die een lantaarn vasthield voor Lan zodat hij de paarden kon opzadelen. Er was één paard meer, een voskleurige ruin met een nog forsere neus dan die van Zarine.

‘Ik zal elke dag duiven sturen,’ zei de forse vrouw. ‘Niemand zal me verdenken. Het Fortuin hale me! Zelfs de Witmantels zeggen niets dan goeds over mij.’

‘Luister, vrouw!’ snauwde Moiraine. ‘Ik heb het niet over een Witmantel of een Duistervriend. Je moet deze stad ontvluchten en ervoor zorgen dat iedereen waar je om geeft met je meegaat. Je hebt me ruim tien jaar gehoorzaamd. Gehoorzaam me nu!’ Nieda knikte, maar met tegenzin, en Moiraine gromde van ergernis.

‘De vos is van jou, meisje,’ zei Lan tegen Zarine. ‘Klim erop. Als je niet weet hoe je moet rijden, zul je het al doende moeten leren, of mijn aanbod aannemen.’

Ze greep de zadelknop en zwaaide gemakkelijk in het zadel, ik heb al eens eerder op een paard gezeten, steengezicht, nou ik eraan denk.’

‘Wat bedoelde je, Moiraine?’ wilde Perijn weten, terwijl hij zijn zadeltassen over Stappers rug gooide. ‘Je zei dat hij erachter zou komen waar ik ben. Hij weet het. De grijzels!’ Nieda giechelde en hij vroeg zich geërgerd af hoeveel ze feitelijk wist of geloofde van alle dingen waarvan ze zei dat ze er niet in geloofde.

‘Sammael heeft die grijzels niet gestuurd.’ Moiraine besteeg Aldieb rustig en met een rechte rug, alsof ze totaal geen haast had. ‘Maar de Duisterhond kwam van hem. Ik geloof dat die mijn spoor volgde. Hij zou ze niet allebei gestuurd hebben. Iemand wil jou, maar ik denk dat Sammael niet eens van je bestaan af weet. Nog niet.’ Perijn verstijfde, met één been in de stijgbeugel. Hij staarde naar de Aes Sedai, maar haar aandacht was meer gericht op geruststellende klopjes op de nek van de merrie dan op zijn vragende gezicht.

‘Goed, dat ik achter je aanging,’ zei Lan, en de Aes Sedai snoof luid. ‘Ik wou dat je een vrouw was, gaidin. Dan had ik je als een Novice naar de Toren gestuurd om gehoorzaamheid te leren!’ Hij trok zijn wenkbrauwen op, raakte het gevest van zijn zwaard aan en zwaaide zich toen in het zadel. Ze zuchtte. ‘Misschien is het eigenlijk wel goed dat je ongehoorzaam bent. Soms. Bovendien geloof ik dat zelfs Sheriam en Siuan Sanche je nog geen gehoorzaamheid kunnen bijbrengen.’

‘Ik begrijp het niet,’ zei Perijn. Ik lijk dat nogal vaak te zeggen en ik begin er genoeg van te krijgen. Ik wil een paar antwoorden, zodat ik het kan begrijpen. Hij trok zich verder op in het zadel zodat Moiraine niet op hem neer kon kijken; ze was al genoeg in het voordeel. ‘Als hij de grijzels niet stuurde, wie dan wel? Als een Myrddraal of een andere Verzaker...’ Hij hield op omdat hij moest slikken. Nóg een Verzaker! Licht! ‘Als iemand anders ze heeft gestuurd, waarom hebben ze het elkaar dan niet verteld? Het zijn toch allemaal Duistervrienden? En waarom ik, Moiraine? Waarom ik? Het is Rhand die de rottige Herrezen Draak is!’

Hij hoorde hoe Zarine en Nieda naar adem snakten en besefte toen pas wat hij had gezegd. Moiraines stalen blik scheen hem levend te villen. Haastige, rottige tong. Vroeger dacht ik toch altijd eerst na voor ik wat zei? Hij dacht dat vroeger vóór Zarine was, vóór hij voor het eerst Zarines ogen had gevoeld. Ook nu keek ze naar hem en haar mond hing open.

‘Je bent nu aan ons gebonden,’ zei Moiraine tegen haar. ‘Voor jou is er geen terugkeer meer mogelijk. Nimmer.’ Het leek alsof Zarine iets wilde zeggen maar er te bang voor was. Moiraine gaf de herbergierster nu alle aandacht. ‘Nieda, ontvlucht Illian vannacht nog. Dit uur nog! En hou je tong in bedwang, nog beter dan al die jaren! Er zijn mensen die hem vanwege je kennis eruit zouden snijden, en ik zal je niet kunnen helpen.’ Haar harde stem schiep twijfels over wat ze precies bedoelde, maar Nieda knikte heftig alsof ze beide mogelijkheden begreep.

‘Wat jou betreft, Perijn.’ De witte merrie kwam dichterbij en ondanks alles week hij terug voor de Aes Sedai. ‘Er weven zich vele draden in het Patroon en sommige zijn zo zwart als de Schaduw zelf. Kijk uit dat een ervan je niet wurgt.’ Haar hielen raakten Aldiebs flanken en de merrie stoof de regen in, met Mandarb aan haar staart. Vervloekt, Moiraine, dacht Perijn, terwijl hij achter hen aan reed. Soms weet ik gewoon niet aan welke kant je staat. Hij keek even naar Zarine, die naast hem reed alsof ze in het zadel geboren was. En aan welke kant sta jij?

De regen hield de mensen van de straten en grachten, zodat er geen zichtbare ogen waren die hen zagen vertrekken, maar het maakte het rijden op de ongelijke straatstenen voor de paarden moeilijker. Tegen de tijd dat ze de Maredodijk hadden bereikt, was de regen minder geworden. Het was een brede weg van ingeklonken aarde die door het moerasland naar het noorden liep. De donder rommelde nog steeds, maar de bliksem flitste ver achter hen, misschien al boven de zee. Perijn voelde dat het geluk hen een beetje toelachte. De regen had lang genoeg aangehouden om hun vertrek te verheimelijken, maar nu leken ze een heldere nacht voor hun rit te krijgen. Hij zei iets in die geest, maar Lan schudde zijn hoofd.

‘Duisterhonden houden het meest van heldere, door de maan verlichte nachten, smid, en het minst van regen. Een goed onweer laat ze ver wegkruipen.’ Alsof zijn woorden het opriepen, nam de regen op dat moment af tot een miezerige motregen. Perijn hoorde Loial achter zich kreunen. Maredodijk en moeras eindigden tegelijk, een span of twee buiten de stad, maar de gewone weg liep door en boog langzaam naar het oosten af. De bewolkte avond ging over in een druilerige nacht. Moiraine en Lan hielden een gestage, spannen vretende draf aan. De paardenhoeven spatten door plassen in de keiharde grond. De maan scheen door gaten in het wolkendek. Om hen heen doemden lage heuvels op en er verschenen meer en meer bomen. Perijn dacht dat er vóór hen uit bossen zouden liggen, maar hij wist niet of hij daar blij mee was. Een bos kon hen voor achtervolgers verbergen; in een bos konden achtervolgers ongezien dichterbij komen.

Achter hen hoorden ze een zacht gehuil. Even dacht hij dat het een wolf was; verbaasd merkte hij dat hij hem bijna wilde bereiken voor hij zich kon inhouden. Opnieuw klonk het gehuil, en wist hij dat het geen wolf was. Anderen antwoordden, vele spannen terug; een akelig gejammer dat bloed en dood verkondigde, gejank dat van nachtmerries sprak. Tot zijn verwondering hielden Lan en Moiraine in. De Aes Sedai keek onderzoekend naar de nachtelijke heuvels om hen heen. ‘Ze zijn nog ver weg,’ zei Perijn. ‘Ze krijgen ons niet als we doorrijden.’

‘Duisterhonden?’ mompelde Zarine. ‘Zijn dat Duisterhonden? Weet u zeker dat het niet de Wilde Jacht is, Aes Sedai?’

‘Maar dat is het,’ zei Moiraine. ‘Dat is het.’

‘Je kunt niet ontsnappen aan Duisterhonden, smid,’ zei Lan. ‘Zelfs niet op het snelste paard. Je moet ze bevechten en verslaan, anders zullen ze je neerleggen.’

‘Ik had in de stedding kunnen blijven, weet je,’ zei Loial. ‘Mijn moeder zou me inmiddels hebben uitgehuwelijkt, maar het zou geen slecht leven zijn. Een heleboel boeken. Ik had niet Buiten hoeven te komen.’

‘Daar,’ zei Moiraine, wijzend op een hoge, kale heuvel die rechts van hen een eind van de weg af lag. Voor zover Perijn kon zien, stond er binnen tweehonderd pas geen enkele boom rond de heuvel, en verderop slechts hier en daar. ‘We moeten ze zien om een kans te hebben.’ Opnieuw klonk het afschuwelijke gejank van de Duisterhonden, dichterbij nu, maar nog steeds ver weg.

Lan dreef Mandarb wat sneller voort, nu Moiraine hun veste had gekozen. Onder het klimmen kletterden de paardenhoeven over half onder de grond verborgen, glibberige rotsen. Volgens Perijn waren de meeste veel te vierkant om natuurlijk te zijn. Boven aangekomen stegen ze af bij een laag, rond rotsblok. De maan scheen door een gat in de wolken en hij merkte dat hij naar een verweerd stenen gezicht keek van twee pas hoog. Hij meende een vrouwengezicht, aan het lange haar te zien. Door de regen leek het of ze huilde.

Moiraine steeg af en tuurde in de richting van het gejank. Ze was een in schaduwen gehulde gestalte en het maanlicht glinsterde in de regen die langs haar oliemantel druppelde.

Loial voerde zijn paard mee toen hij het beeldhouwwerk bekeek. Hij bukte zich en streek over de gezichtstrekken, ik denk dat ze een Ogier was,’ zei hij ten slotte. ‘Maar dit is geen stedding; dat zou ik gevoeld hebben. Dat zouden we allemaal. En we zouden veilig zijn voor het Schaduwgebroed.’

‘Waar staren jullie tweeën naar?’ Zarine keek met half dichtgeknepen ogen naar de rots. ‘Wat is het? Ze? Wie?’

‘Sinds het Breken zijn vele landen opgekomen en ondergegaan,’ zei Moiraine zonder zich om te draaien, ‘en sommige hebben niet meer nagelaten dan een naam op een stuk vergeeld papier of lijnen op een gerafelde kaart. Zullen wij wel zoveel nalaten?’ Opnieuw klonk het bloedstollend gehuil op, weer dichterbij. Perijn probeerde hun snelheid te schatten en dacht dat Lan het bij het rechte eind had; ze hadden zelfs te paard niet kunnen ontkomen. Ze zouden niet lang hoeven wachten.

‘Ogier,’ zei Lan, ‘jij en het meisje houden de paarden vast.’ Zarine protesteerde, maar hij kapte het meteen af: ‘Jouw messen zullen hier weinig nut hebben, meisje.’ Zijn kling glinsterde in het maanlicht toen hij zijn zwaard uit de schede trok. ‘Zelfs dit zwaard helpt weinig. Zo te horen zijn het er tien, niet een. Het is jouw taak de paarden vast te houden als ze de Duisterhonden ruiken. Zelfs Mandarb kan niet tegen hun lucht.’

Als het zwaard van de zwaardhand niet hielp, was ook de bijl van weinig nut. Perijn voelde iets wat opluchting leek, zelfs al ging het om Schaduwgebroed; hij hoefde de bijl niet te gebruiken. Hij trok zijn boog onder Stappers zadelriem vandaan. ‘Misschien helpt dit.’

‘Als je wilt, probeer het, smid,’ zei Lan. ‘Ze sterven niet gemakkelijk. Misschien kun je er een mee doden.’

Perijn haalde een nieuwe boogpees uit zijn buidel en probeerde hem tegen de motregen te beschermen. Er zat maar een dun laagje bijenwas op, dat maar weinig hielp als het lang vochtig weer bleef. Hij zette de boog schuin tussen zijn benen, boog hem gemakkelijk en legde de peeslussen om de gehoornde uiteinden. Toen hij zich oprichtte, kon hij de Duisterhonden zien.

Ze renden als galopperende paarden en hij zag ze nog meer snelheid krijgen. Er waren ongeveer tien grote schaduwen die door de nacht renden en tussen de enkele bomen door sprongen. Hij nam een breedpuntpijl uit zijn koker, legde aan, maar spande de boog nog niet. Hij was niet de beste boogschutter van Emondsveld geweest, maar van de jongeren was alleen Rhand beter geweest.

Driehonderd pas voor hij zou schieten, besloot hij. Dwaas! Je hebt al moeite om op die afstand een stilstaand doel te treffen. Maar als ik wacht, en met hun snelheid... Hij ging naast Moiraine staan en hief zijn boog op – ik hoef me alleen maar voor te stellen dat die bewegende schaduw een grote hond is - trok de ganzenveren tot aan zijn oor en liet los. Hij wist zeker dat de schacht in de voorste schaduw verdween, maar het enige gevolg was gesnauw. Het werkt niet. Ze komen te snel! Hij legde al een nieuwe pijl aan. Waarom doe je niets, Moiraine? Hij kon hun als zilver schitterende ogen zien, en hun tanden waren als glimmend staal. Ze waren zwart als de nacht en zo groot als kleine dwergpaardjes; ze schoten nu stil op hem af, klaar voor hun dodelijke beet. De wind rook naar verbrande zwavel; de paarden hinnikten angstig, zelfs Lans krijgsros. Vervloekte Aes Sedai, doe iets! Hij schoot opnieuw een pijl af; de voorste Duisterhond struikelde en rende verder. Ze kunnen gedood worden! Nog eens schoot hij en de leidende Duisterhond rolde om, probeerde overeind te komen en viel neer; toch voelde Perijn iets van wanhoop. Eén was er neer en de andere negen waren al twee keer zo dichtbij. Ze leken zelfs nog harder te gaan; schaduwen die over de grond vlogen. Nog één pijl. Misschien tijd voor nog één, en dan is het de bijl. Vervloekte Aes Sedai! Hij legde opnieuw aan.

‘Nu,’ zei Moiraine, terwijl zijn pijl wegschoot. De lucht tussen haar handen vatte vlam, gierde op de Duisterhonden af en liet de nacht verdwijnen. De paarden schreeuwden en bokten.

Perijn beschermde zijn ogen met zijn arm tegen de withete, brandende gloed als van een openbarstende oven; een onverwacht daglicht vlamde op en was verdwenen. Toen hij zijn arm weer weghaalde, dansten er vlekjes voor zijn ogen en het lichte, vervagende beeld van het vlammenspoor. Waar de Duisterhonden geweest waren, was de helling leeg, gehuld in het nachtelijk donker en de regen. De enige schaduwen die bewogen, werden geworpen door de wolken die langs de maan schoven.

Ik dacht dat ze vuur zou werpen of de bliksem oproepen, maar dit... ‘Wat was dat?’ vroeg hij hees.

Moiraine tuurde in de richting van Illian, alsof ze door al die spannen duisternis kon kijken. ‘Misschien heeft hij het niet gezien,’ zei ze half in zichzelf. ‘Het is ver weg en als hij niet stond uit te kijken, heeft hij het misschien niet opgemerkt.’

‘Wie?’ vroeg Zarine. ‘Sammael?’ Haar stem beefde een beetje. ‘U zei dat hij in Illian was. Hoe kan hij dan iets gezien hebben? Wat hebt u gedaan?’ iets wat verboden is,’ zei Moiraine koel. ‘Verboden door eden, die zeker zo sterk zijn als de Drie Geloften.’ Ze nam Aldiebs teugels van het meisje over en klopte kalmerend op de nek van de merrie, iets wat bijna tweeduizend jaar lang niet meer is gebruikt. Iets waarvoor ik gesust kan worden, louter de kennis ervan volstaat al.’

‘Zouden we...?’ Loials stem was een vaag gerommel. ‘Zouden we niet beter kunnen gaan? Er kunnen er meer zijn.’

‘Ik denk van niet,’ zei de Aes Sedai onder het opstijgen. ‘Hij zou geen twee pakken tegelijk loslaten, zelfs al had hij er twee; ze zouden zich tegen elkaar keren en niet achter hun prooi aangaan. En ik geloof dat we niet zijn belangrijkste prooi waren, anders was hij wel zelf gekomen. Wij waren slechts een ergernis, denk ik,’ – ze klonk kalm, maar het was duidelijk dat ze niet graag als een kleine ergernis gezien werd – ‘en misschien een extra voor zijn weitas, als het niet te veel moeite zou kosten. Hoe dan ook, het dient nergens toe om zo dicht in z’n buurt te blijven.’

‘Rhand?’ vroeg Perijn. Hij kon bijna voelen hoe Zarine zich naar voren boog om te luisteren. ‘Als wij het niet zijn, is het dan Rhand waarop hij jacht maakt?’

‘Misschien,’ zei Moiraine. ‘Of misschien Mart. Bedenk dat hij ook ta’veren is en dat hij de Hoorn van Valere heeft gestoken.’ Zarine maakte een verstikt geluid. ‘Hij heeft de Hoorn gestoken? Iemand heeft hem al gevonden?’

De Aes Sedai schonk haar geen enkele aandacht. Ze boog zich vanuit haar zadel naar Perijn toe en staarde hem recht in de ogen; glinsterend donker in gepolijst goud. ‘Wederom gaan de gebeurtenissen sneller dan ik voorzag. Daar houd ik niet van. Dat zou jij ook niet moeten doen. Als gebeurtenissen mij ontsnappen, zouden ze jou ook onder de voet kunnen lopen, en de rest van de wereld erbij.’

‘We hebben nog vele spannen naar Tyr af te leggen,’ zei Lan. ‘De Ogier had een goed voorstel.’ Hij zat al in het zadel.

Moiraine bleef Perijn nog even aankijken, ging toen rechtop zitten en tikte de flanken van de merrie met haar laarzen aan. Ze was reeds halverwege de heuvel voor hij zijn boog ontspannen had en Stappers teugels van Loial had overgenomen. Bloedvuur, Moiraine, ergens zal ik antwoorden vinden!

Mart leunde tegen een omgevallen stam en genoot van het warme kampvuur – de regen was drie dagen geleden naar het zuiden afgedreven, maar hij voelde zich nog steeds klam. Desondanks was hij zich op dat moment nauwelijks bewust van de dansende vlammen. Nadenkend staarde hij naar de kleine, met was bestreken rol in zijn hand. Thom was verdiept in het stemmen van zijn harp en zat stil te mopperen over regen en vocht, en keek niet een keer in Marts richting. In hun donkere bosje tsjirpten de krekels. De zonsondergang had hen halverwege het volgende dorp overvallen en ze hadden dit bosje naast de weg gekozen. Al twee nachten hadden ze geprobeerd een kamer te krijgen en beide keren had de boer zijn honden op hen losgelaten. Mart trok zijn mes uit de schede en aarzelde. Geluk. Ze zei dat bet soms ontplofte, niet altijd. Geluk. Heel zorgvuldig maakte hij overlangs een snee. Het was een rol, van papier, van lagen papier zoals hij al had gedacht – thuis had hij na het afsteken van vuurwerk stukjes papier op de grond gevonden – maar er leek alleen maar vuil in te zitten, kleine grijszwarte korrels en stof. Hij schudde wat in z’n hand en tikte er met een vinger op. Hoe konden korrels in Lichtsnaam ontploffen?

‘Het Licht mag me branden!’ brulde Thom. Hij propte zijn harp in de kist, als om die te beschermen tegen wat er in Marts hand lag. ‘Probeer je ons om zeep te brengen, kerel? Heb je nog nooit gehoord dat deze dingen in lucht tien keer zo hard ontploffen als in vuur? Vuurwerk staat dicht bij Aes Sedai-werk, kerel.’

‘Misschien,’ zei Mart, ‘maar ik vond niet dat Aludra eruitzag als een Aes Sedai. Dat dacht ik ook altijd van meester Alverens klok – dat het Aes Sedai-werk was – maar toen ik de achterkant eenmaal open had, zag ik dat die vol stukjes metaal zat.’ Hij bewoog zich ongemakkelijk bij die herinnering. Die dag had vrouw Alveren hem als eerste te pakken gekregen, met de Wijsheid, zijn vader en de dorpsmeester meteen daarna, en niemand had geloofd dat hij alleen maar had willen kijken. Ik had het allemaal weer in elkaar kunnen zetten, ik denk dat Perijn er een had kunnen maken, als hij die wieltjes en veren en weet-ik-veel wat nog meer had kunnen bekijken.’

‘Ik denk dat je je daarin vergist, kerel,’ zei Thom droog. ‘Zelfs een slechte klokkenmaker is niet onbemiddeld, en ze werken er hard voor. Maar een klok ontploft niet in je gezicht!’

‘Dit ook niet. Ach wat, het is nu waardeloos.’ Hij gooide het handjevol papier en korreltjes in het vuur en Thom gaf een krijs. De korrels vonkten, flitsten en verspreidden de geur van bijtende rook. ‘Je wilt ons écht om zeep helpen.’ Thoms stem klonk onvast en hij begon steeds harder en hoger te praten. ‘Als ik besloten heb dat ik dood wil, ga ik in Caemlin wel naar het koninklijk paleis en knijp ik Morgase.’ Zijn snor trilde. ‘Doe dat niet nog eens!’

‘Het ontplofte niet,’ zei Mart en staarde nadenkend naar het vuur. Hij zocht aan het andere uiteinde van de met oliestof omwikkelde rol en trok er een stuk vuurwerk uit dat iets groter was. ‘Ik vraag me af waarom er geen knal was.’

‘Het kan me niet schelen waarom er geen knal was! Doe dat niet meer!’ Mart keek hem lachend aan. ‘Hou op met beven, Thom. Je hoeft niet bang te zijn. Ik weet nu wat erin zit. Tenminste, ik weet nu hoe het eruitziet, maar... Nee, zeg maar niets. Ik ga er niet nog een opensnijden, Thom. Het is trouwens leuker om ze aan te steken.’ ik ben niét bang, varkenshoeder op modderpoten,’ zei Thom met groot vertoon van waardigheid, ik tril van woede omdat ik reis in het gezelschap van een boerenpummel met geitenverstand die ons allebei om zeep zal brengen omdat hij niet verder kan...’

‘Hé, vuur!’

Ze keken elkaar aan toen paardenhoeven naderden. Voor eerlijke lieden was het laat om te reizen. Maar de koninginnegarde hield zo dicht bij Caemlin de wegen veilig, en het viertal dat in het licht van het kampvuur kwam rijden, zag er zeker niet uit als rovers. Een ervan was een vrouw. De mannen hadden allemaal lange mantels aan en leken haar gevolg. Ze zag er aardig uit, met blauwe ogen, een gouden halsketting, een grijszijden gewaad en een fluwelen mantel met een grote kap. De mannen stegen af. Een pakte haar teugels aan, een ander hield haar stijgbeugel vast, en met een glimlach naar Mart kwam ze naar het vuur toe, terwijl ze haar handschoenen uittrok.

‘Ik vrees dat we door het late tijdstip overvallen zijn, jonge meester,’ zei ze, ‘en ik zou u de weg naar een herberg willen vragen, als u er een weet.’

Hij grinnikte en begon overeind te komen. Hij stond nog half voorover gebogen toen hij een man iets hoorde mompelen en een andere man een reeds gespannen kruisboog onder zijn mantel vandaan trok. ‘Dood hem, dwaas!’ riep de vrouw. Mart smeet het vuurwerk in de vlammen en sprong naar zijn vechtstok toe. Er flitste licht en er klonk een luide knal. ‘Aes Sedai!’ schreeuwde een man. ‘Vuurwerk, sukkel!’ krijste de vrouw. Toen stond hij klaar met de stok in zijn handen en zag een pijl in de stam steken op de plek waar hij had gezeten; de schutter lag op de grond met Thoms mes in zijn borst.

Meer zag hij niet, want de twee anderen sprongen langs het kampvuur en trokken hun zwaard. Eentje struikelde opeens en viel op zijn knieën. Hij liet zijn zwaard los en klauwde voorover vallend naar het mes in zijn rug. De laatste man had zijn maat niet zien vallen; hij verwachtte duidelijk dat ze samen zouden vechten, waarbij er een de tegenstander af zou leiden, en stak met zijn kling naar Marts buik. Mart voelde bijna iets van minachting toen hij de pols van de man met het ene eind van de vechtstok brak, zodat het zwaard viel, en daarna zijn voorhoofd insloeg met het andere eind. Zijn ogen braken al toen hij ineenzakte.

Uit zijn ooghoek zag Mart de vrouw op hem afkomen en hij wees in haar richting, alsof zijn vinger een mes was. ‘Je draagt mooie kleren voor een dievegge! Ga zitten, vrouw, terwijl ik bedenk wat ik met je ga doen, of...’

Ze keek al even verbaasd als Mart toen het mes zich opeens in haar keel boorde en er een rode bloem van opspattend bloed opbloeide. Hij wilde al naar haar toestappen om haar op te vangen, maar besefte dat het nutteloos was. Haar lange mantel dekte haar toe en liet alleen haar gezicht en het heft van Thoms mes vrij.

‘Bloedvuur,’ mopperde Mart. ‘Vervloekt jij, Thom Merrilin! Een vrouw! Licht, we hadden haar kunnen vastbinden om haar morgen aan de koninginnegarde in Caemlin over te dragen. Licht, ik had haar misschien wel laten gaan. Zonder die drie kan ze niemand beroven, en de enige die het misschien overleeft, zal maanden nodig hebben voor hij een zwaard kan vasthouden. Vervloekt, Thom, je hoefde haar niet te doden!’

De speelman hinkte naar de plaats waar de vrouw lag en schopte haar mantel open. De dolk was uit haar handen gevallen. Het lemmet was zo breed als Marts duim en twee handen lang. ‘Had je liever dat ik had gewacht tot ze dat in je ribben plantte, kerel?’ Hij pakte zijn eigen mes terug en veegde het lemmet aan haar mantel af. Mart merkte dat hij Ze had een masker voor haar gelaat neuriede en hield op. Hij bukte zich en trok de mantelkap over haar gezicht. ‘Het is beter dat we verder gaan,’ zei hij rustig, ik heb geen zin om dit uit te moeten leggen wanneer er een paar gardisten langskomen.’

‘Met haar in die kleren?’ zei Thom. ‘Nee, zeker niet! Ze moeten de vrouw van een koopman beroofd hebben, of de koets van een edelman.’ Zijn stem werd zachter. ‘Als we weg moeten, kerel, kun je beter je paard opzadelen.’

Mart schrok op en moest zich dwingen niet meer naar de dode vrouw te kijken. ‘Ja, dat kan ik maar beter wel doen, nietwaar?’ Hij keek niet meer naar haar. Wat de mannen betrof, had hij minder schuldgevoel. Mannen die anderen wilden beroven en doden, moesten wat hem betrof ook hun verlies nemen als hun spel mislukte. Hij dacht er verder niet meer aan en wendde ook zijn ogen niet af als zijn blik op een rover viel. Hij zadelde zijn ruin en bond zijn spullen achterop. Pas toen hij aarde over het vuur schopte, keek hij naar de man die de kruisboog had afgeschoten. Er was iets bekends aan die trekken, aan de manier waarop het gedoofde vuur schaduwen op het gezicht had getekend. Geluk, zei hij bij zichzelf. Steeds weer geluk.

‘Die schutter was een goede zwemmer, Thom,’ zei hij terwijl hij in het zadel klom.

‘Wat voor zotheid zit je nu weer te verkondigen?’ De speelman zat al in het zadel en was meer bezig met het vastmaken van zijn instrumentkistjes aan het tuig dan met de doden. ‘Hoe weet je of hij kon zwemmen?’

‘Hij heeft de oever weten te bereiken, in het holst van de nacht, vanaf een kleine boot midden op de Erinin. Ik neem aan dat hij toen al zijn geluk heeft opgebruikt.’ Hij keek het touw om de rol vuurwerk nog eens na. Als die idioot dacht dat het Aes Sedai-werk was, vraag ik me af wat hij gedacht zou hebben als ze allemaal afgegaan waren. ‘Weet je het zeker, kerel? De kans dat het dezelfde man... Allemachtig, zelfs jij zou niet tegen zo’n kans wedden.’

‘Ik weet het zeker, Thom.’ Elayne, ik wurg die mooie keel van je, zodra ik je te pakken krijg. En die van Egwene en Nynaeve ook. ‘En ik zorg ervoor dat ik die rottige brief in Caemlin binnen de kortste keren uit handen heb gegeven!’

‘Ik zeg je: er staat niets in die brief, kerel. Ik speelde al Daes Dae’mar voor ik jouw leeftijd had, en ik zie of de tekst een code bevat of versleuteld is, zelfs als ik die niet kan ontcijferen.’

‘Nou, ik heb jouw Grote Spel nog nooit gespeeld, Thom, jouw rottige Spel der Huizen, maar ik weet wanneer iemand achter me aan zit, en ze jagen me niet zo verbeten of zo lang na voor het goud in mijn zakken, niet voor minder dan een kist vol goud. Het moet de brief zijn.’ Bloedvuur, mooie meisjes brengen me altijd in moeilijkheden. ‘Kun jij na zoiets vannacht slapen?’

‘Ik slaap de slaap der onschuldige kinderen, kerel. Maar als jij wilt rijden, rij ik mee.’

In Marts geest gleed het beeld voorbij van het gezicht van een mooie vrouw met een dolk in haar keel. ]e hebt geen geluk gehad, schoonheid. ‘Laten we dan rijden!’ zei hij bruusk.

45

Caemlin

Mart herinnerde zich Caemlin nog maar vaag, maar toen ze de stad in de vroege ochtend bereikten, leek het alsof hij er nog nooit geweest was. Sinds de dageraad waren ze niet meer alleen op de weg geweest, en nu werden ze omringd door andere ruiters en karavanen van kooplieden en reizigers te voet, die allemaal naar de grote stad stroomden. De stad was op heuvels gebouwd en minstens zo groot als Tar Valon. De enorme stadswallen waren minstens vijftig voet hoog, opgetrokken uit lichtgekleurde, grijze steen waarin witte en zilveren strepen in het zonlicht schitterden. Op regelmatige afstand van elkaar rezen hoge, ronde torens op met de wit en rode Leeuwenbanier van Andor. Maar buiten die muren leek er nóg een grote stad te liggen, die zich om de vestingstad heen wikkelde, geheel in rode bakstenen, grijze rotssteen en witgepleisterde muren. Er stonden herbergen naast drie of vier verdiepingen hoge huizen die zo fraai waren dat ze moesten toebehoren aan rijke kooplieden; winkels met goederen op tafels en onder luifels die zich tegen brede, vensterloze pakhuizen drukten. Aan weerszijden van de weg lagen open markten onder rode en purperen dakpannen, waar mannen en vrouwen hun waren al aanprezen en luidkeels afdongen, en waar vastgebonden geiten, schapen, varkens en gekooide ganzen en kippen en eenden hun herrie aan het lawaai toevoegden. Hij meende zich te herinneren dat hij Caemlin te luidruchtig vond toen hij hier eerder was; nu klonk het als een hartslag die rijkdom oppompte. De weg leidde naar een openstaande, gewelfde poort die twintig voet hoog was en bewaakt werd door gardisten in rode jassen en glimmende borstkurassen. Ze schonken Thom en hem geen bijzondere aandacht, ondanks de vechtstok die schuin over zijn zadel lag; ze leken de mensen alleen maar aan te sporen door te lopen – en toen waren ze in de stad. Hier rezen slanke torens op, hoger nog dan die van de stadswallen, en glinsterden koepels in wit en goudgeel boven de overvolle straten. Achter de poort splitste de weg zich in twee evenwijdige straten, gescheiden door een brede middenstrook met gras en bomen. De stadsheuvels klommen als traptreden omhoog naar een top, die omringd was door een tweede muur, even schitterend wit als die van Tar Valon, met daarbinnen nog meer koepels en torens. Dat was de Binnenstad, herinnerde Mart zich, en op de hoogste heuvel stond het koninklijk paleis.

‘Het heeft geen zin nog langer te wachten,’ zei hij tegen Thom. ‘Ik breng de brief onmiddellijk weg.’ Hij keek naar de draagstoelen en de koetsen die zich een weg door de menigte baanden, naar de winkels met hun uitgestalde koopwaar. ‘Een man kan in deze stad goed geld verdienen, Thom, als hij een stel dobbelaars of kaartspelers kan vinden.’ Hij had met kaarten minder geluk dan met de stenen, maar afgezien van de edelen en rijken werd er weinig gekaart. Nou, dan zou ik eens met dat slag moeten spelen.

Thom keek hem gapend aan en trok zijn speelmansmantel dicht alsof het een deken was. ‘We hebben de hele nacht doorgereden, kerel. Laten we tenminste eerst iets te eten vinden. De Koninginnezegen heeft een goede keuken.’ Hij gaapte weer. ‘En goede bedden.’

‘Dat weet ik nog,’ zei Mart langzaam. En dat was ook zo. De herbergier was een dikke man met grijzend haar, baas Gil. Moiraine had Rhand en hem hier in Caemlin gevonden, toen hij had gedacht dat ze haar kwijt waren. Ze speelt haar spel nu met Rhand. Dat is mijn zaak niet. Niet meer. ik zie je daar wel, Thom. Ik zei dat ik deze brief binnen de kortste keren kwijt wil, en daar wil ik me aan houden. Ga maar vast.’ Thom knikte. Hij keerde zijn paard en riep al gapend over zijn schouder: ‘Verdwaal niet, kerel. Caemlin is een grote stad.’ En een rijke. Ondanks de drukte spoorde Mart zijn paard aan. Verdwaald’. Ik vind mijn eigen weg wel. De ziekte scheen een deel van zijn geheugen te hebben gewist. Hij kon naar een herberg kijken waarvan de bovenste verdiepingen uitstaken en naar het door de wind piepende uithangbord, en zich herinneren dat hij de herberg eerder gezien had, maar hij kon zich er dan verder niets meer van herinneren. Een stuk straat van honderd pas lang kon opeens in zijn geheugen opkomen, terwijl de stukken ervoor en erna net zo onbekend waren als dobbelstenen in een beker.

Zelfs met al die leegtes in zijn herinnering wist hij zeker dat hij nog nooit in de Binnenstad of het koninklijk paleis was geweest – Dat had ik nooit kunnen vergeten! - maar hij hoefde zich de weg niet te herinneren. De straten van de Nieuwe Stad – ineens wist hij die naam weer; het was het gedeelte van Caemlin dat nog geen tweeduizend jaar oud was – waren een doolhof, maar de grote wegen leidden allemaal naar de Binnenstad. De poortwachters deden geen enkele poging iemand tegen te houden.

Binnen die witte muur zag hij gebouwen die bijna in Tar Valon hadden kunnen staan. De straten liepen in een bocht over heuvels en openbaarden smalle torens met betegelde muren die in wel honderden kleuren het zonlicht weerkaatsten, of boden de hoger staande toeschouwer een uitzicht over prachtig aangelegde parken, of over de hele stad tot aan de golvende vlakten en wouden in de verte. Het maakte niet echt uit welke straat hij koos. Ze kronkelden allemaal naar wat hij zocht: het koninklijk paleis van Andor.

Na enige tijd bevond hij zich op het enorme plein voor het paleis. Hij reed het plein over naar de grote, vergulde poorten. Het felwitte paleis van Andor zou zeker niet hebben misstaan tussen de wonderen van Tar Valon, met zijn slanke torens en gouden, in het zonlicht glanzende koepels, zijn hoge balkons en fraaie metselwerk. Van het verguldsel op zo’n koepel kon hij een jaar in overdaad leven. Er waren minder mensen op het plein dan elders, alsof het alleen bij belangrijke gelegenheden werd gebruikt. Voor de gesloten poorten stond een tiental gardisten en ze hielden hun boog allemaal precies even schuin voor hun glimmende borstkuras. Hun gezichten waren verborgen achter de stalen spijlen van het glimmende vizier. Een zwaargebouwde officier, wiens teruggeslagen mantel een gouden kwast op zijn schouder onthulde, liep langs de rij op en neer en bekeek iedere man alsof hij dacht dat hij ergens stof of roest zou vinden. Mart trok de teugels aan en toonde een glimlach. ‘Goedemorgen, heer kapitein.’

De officier draaide zich om en staarde hem door de spijlen van zijn vizier met diepliggende kraaloogjes aan, als een dikke rat in een kooitje. De man was ouder dan hij verwacht had – zeker oud genoeg om meer dan één rangkwast te dragen – en eerder dik dan gedrongen. ‘Wat moet je, boer?’ vroeg hij grof.

Mart haalde diep adem. Laat het goed klinken. Maak indruk op deze dwaas zodat hij me niet de hele dag laat wachten. Ik wil niet met dat papier van de Amyrlin hoeven zwaaien om te voorkomen dat ik moet wachten, ik kom van Tar Valon, van de Witte Toren, met een brief van...’

‘Jij komt van de Witte Toren, boer?’ De dikke buik van de officier schudde van het lachen, maar toen werd zijn lachen als met een mes afgekapt, en keek hij Mart dreigend aan. ‘Wij willen geen brieven van de Witte Toren, boef, als je al zoiets hebt. Onze goede koningin – moge het Licht op haar schijnen! – wil geen woord van de Witte Toren horen tot haar erfdochter is teruggekeerd. Ik heb nog nooit gehoord van een boodschapper van de Toren in boerenkleren. Ik maak eruit op dar je een of ander plannetje hebt. Misschien wil je met je komst een paar munten in de wacht slepen door te beweren brieven te hebben. Pas maar op dat je niet in een kerker eindigt. Als je echt van de Witte Toren komt, mag je omkeren en de Toren zeggen dat ze onze erfdochter terug moeten geven voordat we haar komen halen! Als je een oplichter bent die op zilver jaagt, verdwijn dan uit mijn ogen voor ik je lens laat slaan. Hoe dan ook, stomme sukkel, verdwijn!’ Mart had voortdurend geprobeerd ertussen te komen. Snel zei hij: ‘De brief is van haar, man. Van de...’

‘Zei ik niet dat je weg moest wezen, schurk?’ brulde de dikzak. Zijn gezicht liep net zo rood aan als zijn jas. ‘Uit mijn ogen, geteisem! Als je niet weg bent voor ik tot tien heb geteld, laat ik je in de boeien slaan omdat je het plein met je lijf en je knol bevuilt! Eén! Twee!’

‘Kun je wel tot zoveel tellen, bolle nar?’ snauwde Mart. ‘Ik zeg je dat Elayne een...’

‘Wacht!’ Het gezicht van de officier liep paarsrood aan. ‘Grijp deze man, hij is een Duistervriend!’

Mart aarzelde even; hij geloofde niet dat iemand zo’n beschuldiging ernstig kon nemen. Maar de gardisten sprongen op hem af, de tien mannen met hun borstkurassen en helmen, en hij keerde zijn paard en galoppeerde voor hen uit, begeleid door het gebrul van de dikke man. De ruin was niet snel, maar hij liet de mannen te voet gemakkelijk achter zich. Mensen in de rond lopende straten sprongen opzij, schudden hun vuist en vloekten al net zo erg als de officier. Dwaas, dacht hij, en bedoelde de officier, en zei het nogmaals tegen zichzelf. Ik had met haar bloednaam moeten beginnen. ‘Elayne, de erfdochter van Andor, zendt deze brief aan haar moeder, koningin Morgase. ’ Licht, wie had gedacht dat ze zo over Tar Valon dachten? Van wat hij zich van zijn laatste bezoek herinnerde, stonden Aes Sedai en de Witte Toren, na koningin Morgase, bij de garde hoog aangeschreven. Vervloekt Elayne, dat had je me best eens kunnen zeggen. Met tegenzin voegde hij eraan toe: Ik had er ook naar kunnen vragen.

Voor hij de hoogpoort van de Nieuwe Stad bereikte, hield hij in en reed stapvoets verder. Hij dacht niet dat de paleisgarde hem nog steeds achterna zou zitten en het had geen zin om de aandacht van de poortwachters te trekken door erdoorheen te galopperen, maar ze letten even weinig op hem als toen hij naar binnen was gereden. Toen hij onder de brede boog door reed, verscheen er een glimlach op zijn gezicht en keerde hij bijna om. Hij had zich opeens iets herinnerd, een idee dat hem veel meer aansprak dan de paleispoort in te lopen. Zelfs als die dikke officier niet op wacht had gestaan, zou het veel leuker zijn, dacht hij.

Twee keer verdwaalde hij bij het zoeken van de Koninginnezegen, maar eindelijk zag hij het uithangbord met de man die knielde voor een vrouw met roodgoud haar en een kroon van gouden rozen, die haar hand op zijn hoofd legde. Het was een breed stenen gebouw van drie verdiepingen, met hoge vensters tot aan de rode dakpannen. Hij reed naar de stal aan de achterkant, waar een kerel met een paardengezicht en een huid die nog langer gelooid leek dan zijn wambuis, de teugels van zijn paard overnam. Ja. Ramee.

‘Lang geleden, Ramee.’ Mart wierp hem een zilvermark toe. ‘Ken je me nog?’

‘Weet niet...’ begon Ramee, tot hij de glans van zilver opving waar hij koper had verwacht. Hij kuchte en zijn knikje veranderde in een hand aan zijn slaap en een stijve buiging. ‘Maar natuurlijk ken ik u, jonge meester. Vergeef me. Was het vergeten. Geen goed hoofd voor mensen. Goed voor paarden. Ik ken paarden, jazeker. Een goed dier, jonge meester. Zal goed voor hem zorgen, kunt u zeker van zijn.’ Hij zei het allemaal heel snel, zodat Mart geen gelegenheid kreeg iets te zeggen, en leidde toen haastig de ruin de stal in voordat hij Marts naam zou moeten gebruiken.

Met een wrange grijns stopte Mart de dikke rol vuurwerk onder zijn arm en legde zijn andere spullen over de schouder. Die vent zou me nog verwarren met Haviksvleugels teennagels. Naast de keukendeur zat op een omgekeerde ton een forse, gespierde man, die zachtjes achter een oor van de zwart-witte kat op zijn knie krabde. De ogen onder de zware oogleden bestudeerden Mart en vooral de vechtstok over zijn schouder, maar hij bleef met de kat spelen. Mart meende de man te herkennen, maar zijn naam wilde hem niet te binnen schieten. Hij zei niets toen hij naar binnen stapte, de man evenmin. Waarom zouden ze mij nog kennen? Ze krijgen bier waarschijnlijk elke dag rottige Aes Sedai die mensen zoeken.

In de keuken vlogen twee hulpkokkinnen en drie koksmaatjes tussen ovens en braadspitten heen en weer. Een dikke vrouw met haar haren in een knot wees met een lange pollepel iedereen precies wat er gedaan moest worden. Mart wist zeker dat hij zich de dikke vrouw herinnerde. Colene! Wat een naam voor zo’n dikke vrouw, maar iedereen noemde haar kokkin.

‘Hallo, kokkin,’ riep hij. ‘Ik ben terug, en was het geen klein jaar geleden dat ik vertrok?’

Ze nam hem even op en knikte toen. ‘Ik ken jou.’ Hij begon te grinniken. ‘Jij was bij die jonge prins, niet?’ ging ze door. ‘Die jonge heer die zo op Tigraine leek, het Licht verlichte haar gedachtenis. Je bent zijn dienaar, niet? Komt hij weer hier, die jonge prins?’

‘Nee,’ zei hij kortaf. Een prins! Licht! ik geloof niet dat hij gauw zal terugkomen, en ik denk niet dat je het leuk zou vinden als hij terugkwam.’ Ze was het er niet mee eens en zei dat die prins zo’n aardige, knappe jongeman was. Bloedvuur, is er ergens een vrouw die niét van Rhand zwijmelt en kalfsogen opzet als zijn naam genoemd wordt? Ze zou gillen als ze wist wat hij nou doet! Hij onderbrak haar echter: is baas Gil in de buurt? En Thom Merrilin?’

‘In de boekenkamer,’ zei ze snuivend. ‘Als je hem ziet, moet je Basel Gil vertellen dat ik zei dat die afvoer moet worden schoongemaakt. Vandaag, ja.’ Ze zag uit haar ooghoeken wat een hulpkokkin een gebraad aandeed en waggelde naar haar toe. ‘Niet zoveel, kind. Je maakt het te zoet als je er zoveel arrat op strooit.’ Ze leek Mart al vergeten te zijn.

Hoofdschuddend ging hij op zoek naar de boekenkamer, die hij zich niet kon herinneren. Hij kon zich ook niet herinneren dat Colene met baas Gil was getrouwd, maar als hij ooit een echtgenote haar man iets had horen opdragen, was dit wel een dieptepunt. Een leuk dienstmeisje met grote ogen giechelde en bracht hem door een gang naar de kamer. Toen hij binnenkwam, stond hij stil te staren. Er moesten minstens driehonderd boeken op de planken tegen de muur staan, en er lagen er nog meer op tafels. Zijn hele leven had hij nog nooit zoveel boeken bij elkaar gezien. Hij zag een in leer gebonden exemplaar van De reizen van Jaim Kimstapper op een tafeltje bij de deur liggen. Hij had het altijd al willen lezen – Rhand en Perijn hadden hem van alles uit dat boek verteld – maar hij scheen maar nooit aan lezen toe te komen. Thom Merrilin en Basel Gil, met zijn roze gezicht, zaten met een Steenspel tussen hen in aan een van de tafels, elk met een pijp waaruit dunne blauwe rookpluimpjes kringelden. Naast een houten dobbelbeker, die ook op de tafel stond, keek een lapjeskat toe, met de staart om de poten gekruld. De mantel van de speelman was nergens te zien, dus nam Mart aan dat hij al een kamer had gekregen. ‘Je bent sneller terug dan ik dacht, kerel,’ zei Thom langs de steel van zijn pijp. Hij trok aan een lange witte snorpunt terwijl hij overwoog waar hij op de kruisende lijnen van het bord zijn volgende steen zou plaatsen. ‘Basel, je kent Mart Cauton nog?’

‘Ik ken hem nog,’ zei de dikke herbergier, en tuurde naar het bord. ‘Nogal ziek, de laatste keer dat je hier was, herinner ik me. Ik hoop dat je nu beter bent, jongen.’

‘Ik ben beter,’ zei Mart. ‘Is dat alles wat u zich herinnert? Dat ik ziek was?’

Baas Gil kromp ineen toen hij Thoms zet zag en nam de pijp uit zijn mond. ‘In aanmerking genomen met wie je wegging, jongen, en in aanmerking genomen hoe de zaken nu staan, is het misschien beter dat ik het me niet meer herinner.’

‘Aes Sedai staan in een kwaad daglicht, hè?’ Mart legde zijn spullen in een grote armstoel en zette de vechtstok tegen de rug. Hij liet zich in een andere stoel zakken en zwaaide een been over de leuning. ‘De gardisten bij het paleis denken dat de Witte Toren Elayne heeft gestolen.’ Thom keek schuins naar de rol vuurwerk, vervolgens naar zijn pijp en mompelde iets in zichzelf voor hij zijn ogen weer op het speelbord richtte.

‘Dat nou niet,’ zei Gil, ‘maar de hele stad weet dat ze uit de Toren verdwenen is. Thom zegt dat ze is teruggekeerd, maar daar hebben we hier niets van gehoord. Misschien weet Morgase het, maar iedereen, tot aan de staljongen toe, loopt op zijn tenen, opdat ze hun hoofd er niet afbijt. Heer Gaebril heeft haar ervan weerhouden om echt iemand naar de beul te sturen, maar ik zal niet beweren dat ze er niet toe in staat is. En hij heeft zeker haar gevoelens over Tar Valon niet getemperd. Integendeel, ik denk dat hij het erger gemaakt heeft.’

‘Morgase heeft een nieuwe raadsheer,’ zei Thom met droge stem. ‘Garet Brin mocht hem niet zo, dus heeft hij zich teruggetrokken op zijn landgoed om te zien hoe er wol op zijn schapen groeit. Basel, zet je nog of niet?’

‘Zo meteen, Thom. Zo meteen. Ik wil het goed doen.’ Gil klemde de steel van de pijp tussen zijn tanden en keek door zijn puffende rookwolken nadenkend naar het bord.

‘Zo, de koningin heeft een raadsman die niet van Tar Valon houdt.’ zei Mart. ‘Nou, dat verklaart waarom de garde zo reageerde toen ik zei dat ik daarvandaan kwam.’

‘Als je dat hebt gezegd,’ zei Gil, ‘mag je blij zijn dat je heelhuids ontsnapt bent. Als het een van de nieuwe gardisten was, tenminste. Gaebril heeft zo ongeveer de helft van de garde in Caemlin vervangen door mannen van zijn eigen keus, en dat is niet niks, als je weet hoe kort hij nog maar hier is. Sommigen beweren dat Morgase misschien wel met hem trouwt.’ Hij wilde een steen op het bord plaatsen, maar legde hem hoofdschuddend weer terug. ‘De tijden veranderen. De mensen veranderen. Te veel verandering naar mijn smaak. Ik geloof dat ik oud word.’

‘Je lijkt te bedoelen dat we allebei oud worden voor je een steen plaatst,’ mompelde Thom. De kat rekte zich uit en gleed over de tafel naar hem toe om haar rug te laten strelen. ‘Je vindt geen goede zet, al praat je de hele dag. Waarom geef je niet toe dat je verslagen bent, Basel?’ ik geef me nooit gewonnen,’ zei Gil dapper, ik zal je verslaan, Thom.’ Hij zette een witte steen op het kruispunt van twee lijnen. ‘Moet ik nog zien,’ snoof Thom.

Van wat Mart op het bord zag, dacht hij niet dat Gil veel kans had. ‘Ik moet gewoon de garde ontwijken en Elaynes brief rechtstreeks bij Morgase bezorgen.’ Vooral als ze allemaal zo zijn als die dikke dwaas. Licht, zou hij ze allemaal verteld hebben dat ik een Duistervriend ben? ‘Je hebt hem niet afgeleverd?’ blafte Thom. ‘Ik dacht dat je er zo graag vanaf wou.’

‘Je hebt een brief van de erfdochter?’ riep Gil. ‘Thom, waarom heb je me niks gezegd?’

‘Het spijt me, Basel,’ mompelde de speelman. Hij blies zijn snorpunten opzij en wierp onder zijn borstelige wenkbrauwen Mart een nijdige blik toe. ‘De jongen denkt dat iemand hem daarvoor om zeep wil helpen, dus dacht ik dat ik het maar aan hem moest overlaten wat hij wel of niet kwijt wil. Het lijkt hem niet meer uit te maken.’

‘Wat voor brief?’ vroeg Gil. ‘Komt ze naar huis? En heer Gawein? Ik hoop dat ze komen. Ik heb zowaar praatjes gehoord over oorlog met Tar Valon, alsof iemand zo stom zou zijn om op te trekken tegen de Aes Sedai. Als je het mij vraagt, hoort het allemaal bij die dwaze geruchten waarover we gehoord hebben, over Aes Sedai die ergens in het westen een valse Draak steunen en de Kracht als wapen gebruiken.

Dan snap ik al helemaal niet waarom ze tegen hen willen vechten; eerder het omgekeerde.’

‘Bent u getrouwd met Colene?’ vroeg Mart en baas Gil schrok op. ‘Het Licht beware me! Je zou nu al denken dat de herberg van haar was. Als ze mijn vrouw was...! Wat heeft dat te maken met de brief van de erfdochter?’

‘Niets,’ zei Mart, ‘maar u ging zo lang door dat ik dacht dat u uw eigen vraag vergeten was.’ Gil maakte een sputterend geluid en Thom lachte blaffend. Mart ging snel door, voordat de herbergier iets kon zeggen. ‘De brief is verzegeld; Elayne heeft me niet verteld wat erin staat.’ Thom keek hem van opzij aan en streek over zijn snor. Denkt hij dat ik ga toegeven dat we hem geopend hebben. ‘Maar ik geloof niet dat ze thuiskomt. Als je het mij vraagt, wil ze Aes Sedai worden.’ Hij vertelde hen over zijn poging de brief af te leveren, waarbij hij voor het gemak hier en daar wat oversloeg.

‘Die nieuwe mannen,’ zei Gil. ‘Die kapitein lijkt me er een van. Durf ik om te wedden. De meesten zien eruit als schurken, of ze hebben van die sluwe ogen. Wacht tot vanmiddag, jongen, als de garde bij de poorten is gewisseld. Gebruik de naam van de erfdochter en buig je hoofd, voor het geval het zo’n nieuwe kerel van Gaebril is. Even de hand aan je voorhoofd en je hebt geen moeilijkheden meer.’ ik mag branden als ik dat doe! Ik buig voor niemand meer. Nog niet voor Morgase zelf. Deze keer blijf ik ver van de garde vandaan.’ Ik wil liever niet merken wat die vetzak heeft rondverteld. Ze staarden hem aan alsof hij krankzinnig geworden was.

‘Hoe wil je in Lichtsnaam,’ zei Gil, ‘het koninklijk paleis binnengaan zonder langs de wachten te komen?’ Zijn ogen werden groot alsof hij zich iets herinnerde. ‘Licht, je wilt toch niet... Jongen, dan heb je het geluk van de Duistere nodig om het er levend af te brengen!’

‘Waar heb je het over, Basel? Mart, wat voor dwaasheid wil je begaan om binnen te komen?’

‘Ik heb geluk, baas Gil,’ zei Mart. ‘Zorgt u nu maar voor lekker eten als ik terug ben.’ Hij stond op, pakte de dobbelbeker en wierp de stenen naast het speelbord. De lapjeskat sprong van de tafel af en blies met gekromde rug naar hem. De vijf dobbelstenen kwamen stil te liggen. Elk van hen liet één oog zien. De Ogen van de Duistere. ‘Dat is de beste worp, of de slechtste,’ zei Gil. ‘Maar dat hangt van het soort spel af, nietwaar? Jongen, ik geloof dat je een gevaarlijk spel speelt. Waarom neem je die beker niet mee naar de gelagkamer en zet je een paar penners in? Je lijkt me een knaap die wel van een gokje houdt. Ik zorg ervoor dat de brief veilig in het paleis komt.’

‘Colene wil dat je de afvoer schoonmaakt,’ zei Mart. Hij wendde zich tot Thom terwijl de herbergier nog mompelend met zijn ogen zat te knipperen. ‘De kansen liggen gelijk. Als ik de brief aflever kan ik een pijl in me krijgen, en als ik het niet doe een mes in mijn rug. Het is quitte of dubbel. Zorg er maar voor dat dat maal klaarstaat, Thom.’ Hij gooide een goudmark voor Gil op tafel. ‘Laat mijn spullen in een kamer leggen, herbergier. Als het meer kost, zult u het krijgen. Wees voorzichtig met die grote rol; Thom is er knap bang van.’ Terwijl hij naar buiten liep, hoorde hij Gil nog tegen Thom zeggen: ik heb altijd al gedacht dat die jongen een schelm is. Hoe komt hij aan dat goud?’

Ik win altijd, dacht hij grimmig. Ik hoef nog maar één keer te winnen, en dan ben ik klaar met Elayne, en dat is het laatste wat me aan de Witte Toren bindt. Nog maar één keer.

46

Een boodschap vanuit de Schaduw

Terwijl Mart te voet naar de Binnenstad terugkeerde, was hij er helemaal niet zeker van dat zijn plannetje ook zou werken. Het kon, als hem de waarheid verteld was, maar juist daar was hij niet zeker van. Hij vermeed het ovale plein voor het paleis. In plaats daarvan liep hij om het gebied van het geweldige bouwwerk heen, door straten die de omtrek van de heuvels volgden. De gouden koepels van het paleis bleven glinsterend spottend buiten zijn bereik. Hij was er bijna helemaal omheen getrokken en zowat weer terug bij het plein, toen hij het zag. Een steile helling, beplant met bloemen, die vanaf de straat oprees tot aan een witte muur van ruwe steen. Een paar takken met bladeren staken over de muur uit, en hij kon aan de andere kant de toppen van bomen zien die in een tuin van het koninklijk paleis zelf stonden.

Een muur in de vorm van een bergwand, dacht hij, met een tuin aan de andere kant. Misschien heeft Rhand de waarheid gesproken. Hij keek onopvallend om zich heen en zag dat hij de bochtige straat voor zich alleen had. Hij zou zich moeten haasten; door de bochten kon hij niet veel zien en er kon elk moment iemand aankomen. Hij klom de helling op en gaf er weinig om dat zijn laarzen gaten in de aanplant van rode en witte bloemen maakten. De ruwe stenen boden zijn vingers genoeg houvast, en er waren genoeg richels en knobbels om zelfs met laarzen aan zijn voeten steun te geven. Slordig van ze om het zo makkelijk te maken, dacht hij onder het klimmen. Even deed zijn klimpartij hem terugdenken aan huis en aan Rhand en Perijn, aan een tocht die ze ooit hadden gemaakt tot achter de Zandheuvels naar het begin van de Mistbergen. Toen ze naar Emondsveld waren teruggekeerd, hadden ze zich de woede op de hals gehaald van iedereen die naar hen op zoek was geweest. Hij had het meeste te verduren gekregen; iedereen had aangenomen dat het zijn idee geweest was – maar drie dagen lang hadden ze de rotsen beklommen, in de openlucht geslapen en van de natuur geleefd. Ze hadden eieren gegeten uit de nesten van roodkuiven, vette grijze patrijzen die ze met een pijl of slingersteen hadden neergelegd, of konijnen uit de strikken die ze hadden gezet. En al die tijd hadden ze elkaar lachend toevertrouwd dat ze niet bang waren voor het kwaad dat volgens de mensen in de bergen schuilde en gefantaseerd dat ze misschien een schat zouden vinden. Aan die tocht had hij een vreemde steen overgehouden waarin op de een of andere manier het geraamte van een flinke vis was geperst, een lange, witte staartveer van een sneeuwarend en een wit brok steen dat zo groot was als zijn hand en op een gebeeldhouwd menselijk oor leek. Hij dacht dat het een oor was, hoewel Rhand en Perijn dat ontkenden, en Tham Altor had gezegd dat het mogelijk was. Zijn vingers gleden uit een ondiepe groef, hij verloor zijn evenwicht en daardoor de steun voor zijn rechtervoet. Hijgend kon hij nog maar net de bovenkant van de muur grijpen, zodat hij zich kon optrekken. Even lag hij daar hijgend op adem te komen. Het zou geen diepe val geweest zijn, maar genoeg om een gat in zijn hoofd te krijgen. Dwaas! Om je door je gedachten zo af te laten leiden. Zo heb ik toen ook bijna mijn leven op een rotswand verloren. Dat is een hele tijd geleden. Zijn moeder had die dingen waarschijnlijk allang weggegooid. Na een laatste blik links en rechts de straat in om er zeker van te zijn dat niemand hem gezien had – het bochtige stuk straat onder hem was nog steeds leeg – liet hij zich aan de andere kant naar beneden vallen.

Het was een grote tuin, met geplaveide paden, gazons en boomgroepen. Aan de prieelbogen boven de paden hingen druiventrossen. En bloemen, overal bloemen. Witte bloesem tooide de perenbomen, roze en witte sierden de appelbomen. Rozen in elke kleur, goudgele zonnewikke en purperen emondsvreugd, en nog veel meer bloemen die hij niet kende. Van sommige wist hij niet eens of ze wel echt waren. Er was één plant met vreemde felrode en goudgele bloemen die wel vogels leken. Een andere bloem leek weinig te verschillen van een zonnebloem, maar de gele bloemen waren ruim twee voet in doorsnede en de stengels zo lang als een Ogier.

Er klakten laarzen op de plavuizen en hij dook omlaag achter een bosje tegen de muur terwijl twee wachten met grote witte kragen over hun borstkurassen voorbijstampten. Ze keken geen enkele keer zijn kant op en hij grinnikte in zichzelf. Geluk. Met een beetje geluk zien ze me helemaal niet tot ik die bloedbrief aan Morgase geef. Hij glipte ais een schaduw door de tuin, alsof hij konijnen besloop, bleef stokstijf in een bosje staan of drukte zich tegen een boom als hij laarzen hoorde. Nog twee keer kwam er een paar soldaten op het pad voorbij, de tweede keer zo dichtbij dat hij ze met twee stappen de schrik op het lijf had kunnen jagen. Toen ze tussen de bloemstruiken en bomen verdwenen, plukte hij een dieprode sterrepracht met haar gekrulde blaadjes en stak die grijnzend in zijn haar. Dit was net zo leuk als het pikken van appeltaart op Zonnedag, en een stuk makkelijker. Vrouwen hielden hun gebak altijd scherp in het oog; de wachten keken geen moment op van de plavuizen.

Het duurde niet lang of hij stond tegen de witte muur van het paleis zelf. Hij gleed langs de muur achter een rij bloeiende rozen op een latwerk, op zoek naar een deur. Vlak boven zijn hoofd zaten grote boogramen, maar hij dacht dat je meer had uit te leggen als je door een raam naar binnen klom, dan wanneer je door een gang liep. Er verschenen nog twee wachten en hij bevroor; ze zouden op minder dan drie pas langskomen. Uit het raam boven hem kon hij stemmen horen. Het waren twee mannen, die luid genoeg spraken om ze te kunnen verstaan. ‘... op weg naar Tyr, grote meester.’ De man klonk bevreesd en onderdanig.

‘Laat ze die plannen van hem maar dwarsbomen, als ze dat kunnen.’ Deze stem was lager en krachtiger, een man die gewoon was te bevelen. ‘Het zal hem een lesje leren als drie ongeoefende meisjes hem kunnen dwarsbomen. Hij is altijd een dwaas geweest, en hij is nog steeds een dwaas. Is er nog nieuws over de jongen? Dat is degene die ons allemaal kan vernietigen.’

‘Nee, grote meester. Hij is verdwenen. Maar, grote meester, een van de meisjes is Morgases dochter.’

Mart draaide zich half om en besefte toen wat hij deed. De wachten kwamen dichterbij. Zij leken zijn plotselinge beweging niet gezien te hebben dankzij de dichte groei van de rozentakken. Loop door, dwazen’. Maak dat je wegkomt, zodat ik kan zien wie die vervloekte kerel is! Hij had iets van het gesprek gemist.

‘... is veel te ongeduldig geweest sinds hij zijn vrijheid heeft herkregen,’ zei de diepe stem. ‘Hij heeft nooit begrepen dat de beste plannen tijd vergen om te rijpen. Hij wil de wereld in één dag, en Callandor erbij. De Grote Heer hale hem! Hij zou het meisje in handen kunnen krijgen en haar op de een of andere manier kunnen gebruiken. En dat kan mijn eigen plannen in gevaar brengen.’

‘Zoals u zegt, grote meester. Zal ik bevelen dat ze uit Tyr ontvoerd moet worden?’

‘Nee. Als hij erachter komt, vat die dwaas het op als een plan tegen hem. En niemand weet waar hij afgezien van het zwaard op let. Zorg ervoor dat ze sterft zonder opzien te baren, Comar. Laat haar dood geen enkele aandacht trekken.’ Hij lachte, een rijk, vol geluid. ‘Die onwetende sloeries in hun Toren kunnen na haar verdwijning nog moeilijk met haar op de proppen komen. Dat kan ons in de kaart spelen. Zorg ervoor dat het snel gebeurt. Snel, voordat hij kans ziet haar te grijpen.’

De twee wachten waren nu bijna op dezelfde hoogte. Mart wenste ze vurig naar de Vlakte van Caralain.

‘Grote meester,’ zei de andere man onzeker, ‘dat kan moeilijk worden. We weten dat ze naar Tyr onderweg is; haar schip is in Aringil gezien, maar ze was niet meer aan boord. We weten niet of ze een ander schip heeft genomen of naar het zuiden rijdt. En zodra ze Tyr bereikt, grote meester, zal het waarschijnlijk niet gemakkelijk zijn om haar te vinden. Misschien kunt u...’

‘Leven er dan alleen nog maar dwazen in de wereld?’ zei de diepe stem ruw. ‘Denk je dat ik in Tyr iets kan uitrichten zonder dat hij het weet? Het is niet mijn bedoeling hem nu te bevechten, nog niet. Breng mij het hoofd van dat meisje, Comar. Breng mij alledrie de hoofden, of je zult me smeken om het jouwe te nemen.’

‘Ja, grote meester. Het zal gebeuren zoals u zegt. Ja. Ja.’ De wachten liepen voorbij en keken rechts noch links. Mart wachtte slechts tot hun ruggen te zien waren, sprong omhoog en greep de brede stenen vensterbank vast. Hij trok zich ver genoeg op om door het raam te kunnen kijken. Het Taraboonse tapijt met kwasten op de vloer, dat een dikke beurs met zilverstukken waard was, viel hem nauwelijks op. Een van de grote, met houtsnijwerk versierde deuren zwaaide dicht. In de kamer stond een man met brede schouders en een brede borstkas die de groene zijde van zijn met zilver geborduurde jas deed spannen. Hij staarde met donkerblauwe ogen naar de deur. Zijn zwarte baard met een witte lok was kortgeknipt. De gehele indruk was die van een harde kerel, een die gewend was om bevelen te geven. ‘Ja, grote meester,’ zei hij plotseling, en Mart verloor bijna zijn greep op de vensterbank. Hij had gedacht dat dit de man met de diepe stem moest zijn, maar hij hoorde de bange stem. Niet bevreesd meer, maar nog steeds herkenbaar. ‘Het zal zijn zoals u beveelt, grote meester,’ zei de man bitter, ik zal de hoofden van die drie wichten afsnijden. Zodra ik ze kan vinden!’ Hij beende de kamer uit en Mart liet zich zakken.

Even bleef hij ineengedoken achter het latwerk met rozen staan. Iemand in het paleis wilde Elayne dood hebben, en had Egwene en Nynaeve er terloops aan toegevoegd. Wat voeren ze in Lichtsnaam uit? Wat doen ze in Tyr? Het moesten vast en zeker Elayne en de andere twee zijn.

Hij trok de brief van de erfdochter uit de voering van zijn jas en keek er nadenkend naar. Misschien zou Morgase hem geloven als hij dit toonde. Hij kon een van de mannen beschrijven. Maar de tijd voor rondsluipen was voorbij; die grote kerel kon al naar Tyr zijn vertrokken voor hij Morgase had gevonden. Wat ze ook ging doen, hij wist niet zeker of de kerel nog tegengehouden kon worden. Mart haalde diep adem en wrong zich tussen twee latwerken met klimrozen door, waarbij hij slechts enkele prikken en schrammen opliep, en stapte achter de wachten aan. Hij hield Elaynes brief omhoog, zodat het gouden leliezegel duidelijk zichtbaar was, en ging in gedachten na wat hij precies wilde zeggen. Toen hij rondsloop, sprongen er overal wachten op als paddenstoelen na de regen, maar nu kon hij de hele tuin bijna doorwandelen zonder er ook maar een te zien. Hij kwam langs verschillende deuren. Het was geen goed idee om het paleis zonder toestemming te betreden – de garde zou eerst vervelend doen en daarna pas luisteren. Hij wilde net een deur opentrekken, toen die openging en een ongehelmde jonge officier verscheen. Aan zijn schouder had hij één kwast.

De hand van de officier vloog onmiddellijk naar zijn gevest en hij had al een voet staal ontbloot voor Mart de brief in zijn gezicht kon duwen. ‘Elayne, de erfdochter, stuurt deze brief naar haar moeder, koningin Morgase, kapitein.’ Hij hield de brief zo vast dat het leliezegel duidelijk zichtbaar was.

De donkere ogen van de officier flitsten naar links en rechts alsof hij naar anderen zocht, zonder Mart een kans op ontsnapping te gunnen. ‘Hoe ben je in deze tuin gekomen?’ Hij trok zijn zwaard niet verder, maar hij stopte het ook niet terug in de schede. ‘Elbar staat aan de hoofdpoort. Hij is een dwaas, maar hij zou niemand zomaar in het paleis laten rondlopen.’

‘Een dikke man met rattenoogjes?’ Mart vervloekte zijn tong, maar de officier knikte kort. Hij glimlachte bijna, maar scheen er niet minder waakzaam of achterdochtig door. ‘Hij werd kwaad toen hij hoorde dat ik uit Tar Valon kwam en gaf me geen kans om de brief te tonen of de naam van de erfdochter te noemen. Hij zei dat hij me zou laten oppakken als ik niet weg zou gaan, dus ben ik over de muur geklommen. Ik heb gezegd dat ik deze brief aan koningin Morgase zelf zou geven, kapitein. Ik doe altijd wat ik beloof. Ziet u het zegel?’

‘Die stomme tuinmuur weer,’ mompelde de officier. ‘Die had drie keer zo hoog moeten worden gebouwd.’ Hij bekeek Mart. ‘Gardeluitenant, geen kapitein. Ik ben gardeluitenant Tallanvor. Ik herken het zegel van de erfdochter.’ Zijn zwaard gleed helemaal terug in de schede. Hij stak een hand uit; het was niet de hand bij zijn zwaard. ‘Geef mij de brief en ik zal hem naar de koningin brengen. Nadat ik je naar buiten heb gebracht. Er zijn mensen die niet zo zachtzinnig zouden zijn als ze je hier zomaar aantreffen.’

‘Ik heb beloofd alleen aan haar de brief te overhandigen,’ zei Mart. Licht, ik heb er helemaal niet bij stilgestaan dat ik die brief misschien niet zelf mag afgeven. ‘Dat heb ik beloofd. Aan de erfdochter.’ Mart had Tallanvors hand nauwelijks zien bewegen voor het zwaard tegen zijn nek drukte. ‘Ik zal je naar de koningin brengen, landman,’ zei Tallanvor zacht, ‘maar bedenk wel dat ik bij je eerste gedachte haar kwaad te doen, je hoofd eraf sla.’

Mart toonde zijn mooiste glimlach. De licht gebogen kling drukte scherp tegen zijn nek. ‘Ik ben een trouwe Andoraan,’ zei hij, ‘en getrouw onderdaan van de koningin, moge het Licht op haar schijnen.’ Tallanvor staarde hem aan, zijn lippen samengeperst, en uiteindelijk nam hij zijn zwaard weg. Mart slikte en weerhield zichzelf ervan om zijn keel aan te raken om te zien of hij een snee had opgelopen. ‘Haal die bloem uit je haar,’ zei Tallanvor, terwijl hij zijn zwaard in de schede liet glijden. ‘Wilde je iemand hier het hof maken?’ Mart trok de sterreprachtbloem uit zijn haar en liep achter de officier aan. Stommeling! Een bloem in mijn haar stoppen. Hou op met de dwaas te spelen.

Eigenlijk volgde hij niet echt, want Tallanvor hield hem in het oog, zelfs terwijl hij voor Mart uitliep. Dat leidde tot een wat vreemde optocht, waarbij de officier schuin voor hem liep, onafgebroken naar hem kijkend voor het geval Mart iets wilde uithalen. Van zijn kant probeerde Mart er even onschuldig uit te zien als een kleuter die in het bad speelt.

De kleurige wandkleden hadden wevers veel zilver opgeleverd, en dat gold ook voor de gangtapijten op de witte tegels. Overal stond goud en zilver; borden en onderborden, schalen en bekers, op kisten en lage kasten van opgewreven hout, en even mooi als hij in de Toren had gezien. Dienaren leken overal vandaan te komen, gekleed in rood livrei met een witte kraag en boord, en met de Witte Leeuw van Andor op hun borst. Hij merkte dat hij zich afvroeg of Morgase dobbelde. Wat een stomme gedachte. Koninginnen dobbelen niet. Maar als ik haar die brief geef en vertel dat iemand in dit paleis Elayne wil doden, wed ik dat ze me een dikke beurs geeft. Hij gaf zich over aan een plezierige dagdroom waarin hij tot heer verheven werd; de man die een plan onthulde om de erfdochter te doden, mocht toch zeker op een beloning rekenen.

Tallanvor voerde hem door zoveel gangen en binnenplaatsen dat hij zich begon af te vragen of hij er wel zonder hulp uit zou kunnen komen, toen zich onverwachts op een binnenhof niet alleen dienaren bevonden. Rond de hof liep een zuilengalerij en in het midden was een ronde vijver, waarin witte en gele vissen zwommen onder de bladeren en bloemen van witte waterlelies. Er stonden mannen in kleurige jassen met borduurwerk van goud- of zilverdraad en vrouwen in wijde gewaden met nog rijkere tooi. Zij vormden het gevolg van de vrouw met het roodgouden haar die op de hoge rand rond de vijver zat. Ze liet haar vingers door het water glijden en staarde somber naar de vissen die belust op voedsel naar boven kwamen. Aan de derde vinger van haar linkerhand zat een Grote Serpent-ring. Naast haar stond een lange, donkere man in een zijden jas waarvan de rode stof bijna geheel onzichtbaar was door de gouden bladeren en krullen, maar het was de vrouw die Marts aandacht trok.

In haar haren had ze een prachtige krans van gouden roosjes en om haar wit-rode gewaad droeg ze een stola waarop de Leeuwen van Andor waren geborduurd. Mart begreep dat hij keek naar Morgase, door de genade van het Licht koningin van Andor, Beschermster van het Rijk, Verdedigster van het Volk, Hoogzetel van Huis Trakand. Ze leek op Elayne, met een schoonheid die haar dochter later ook zou krijgen. Iedere andere vrouw van haar hofhouding verbleekte door haar aanwezigheid.

Ik zou zó de hop met haar dansen en een kus in het maanlicht stelen, hoe oud ze ook mag zijn. Hij vergat zijn dromerij. Vergeet nooit wie ze is!

Tallanvor zakte door een knie en drukte een vuist tegen de witte steen van de binnenhof. ‘Mijn koningin, ik breng u een boodschapper met een brief van vrouwe Elayne.’

Mart keek even naar de houding van de man en stelde zich tevreden met een diepe buiging. ‘Van de erfdochter... eh... mijn koningin.’ Buigend hield hij haar de brief voor, zodat het zegel van goudgele was zichtbaar was. Als ze de brief gelezen heeft en weet dat Elayne het goed maakt, zal ik het haar vertellen. Morgase richtte haar diepblauwe ogen op hem. Licht! Zodra ze in een betere stemming is. ‘Je brengt een brief van mijn onbetamelijke dochter?’ Haar stem was koud, maar met een ondertoon die elk moment in vlammen los kon barsten. ‘Dat moet betekenen dat ze in ieder geval leeft! Waar is ze?’

‘In Tar Valon, mijn koningin,’ wist hij uit te brengen. Licht, haar wil tegen die van de Amyrlin. Wie houdt dat het langst vol? Bij nader inzien besloot hij dat hij daar toch liever niet bij wilde zijn. ‘Tenminste, dat was ze, toen ik vertrok.’

Morgase gebaarde ongeduldig en Tallanvor kwam overeind om de brief van Mart over te nemen en aan haar te geven. Even keek ze nadenkend naar het zegel, toen brak ze het met een felle polsbeweging open. Mompelend begon ze te lezen, en schudde haar hoofd bij elke tweede regel. ‘Ze kan niet meer zeggen, hè?’ mopperde ze. ‘We zullen zien of ze dat nog...’ Ineens lichtte haar gezicht op. ‘Gaebril, ze is verheven tot Aanvaarde. Minder dan een jaar in de Toren en ze is al verheven.’ Haar glimlach verdween even snel als hij gekomen was en ze perste haar lippen op elkaar. ‘Wanneer ik dat verdraaide kind in handen krijg, zal ze wensen dat ze nog een Novice was.’

Licht, dacht Mart, kan dan niets haar stemming verbeteren? Hij besloot het maar gewoon te zeggen, maar het was hem liever geweest als ze niet zo bloeddorstig had gekeken. ‘Mijn koningin, bij toeval hoorde ik...’

‘Stil, knaap,’ zei de donkere man in de goudbrokaten jas kalm. Hij was een knappe man, die bijna even knap was als Galad en ook bijna even jeugdig, ondanks het wit bij zijn slapen. Maar hij was forser gebouwd, nog langer dan Rhand en met bijna even brede schouders als Perijn. ‘Straks zullen we horen wat je te zeggen hebt.’ Hij reikte over Morgases schouder en plukte de brief uit haar hand. Haar nijdige blik ging over op hem – Mart kon zien hoe haar woede oplaaide – maar de donkere man legde een sterke hand op haar schouder en Morgase kalmeerde langzamerhand. Hij had zijn ogen niet van de brief afgewend.

‘Het ziet ernaar uit dat ze de Toren weer verlaten heeft,’ zei hij. ‘In dienst van de Amyrlin Zetel. Die vrouw heeft haar bevoegdheden weer eens overschreden.’

Het kostte Mart geen moeite meer zijn tong in bedwang te houden. Die zat tegen zijn gehemelte geplakt. Geluk. Soms weet ik niet of bet goed of slecht is. De donkere man was de eigenaar van de diepe stem, de ‘grote meester’, die Elaynes hoofd wilde hebben. Ze noemde hem Gaebril! Haar raadsheer wil Elayne vermoorden! Licht! En Morgase staarde naar hem op als een trouw hondje, met de hand van haar meester op haar schouder.

Gaebril richtte zijn vrijwel zwarte ogen op Mart. De man had een doordringende blik in zijn ogen die veel leken te weten. ‘Wat kun je ons verder vertellen, jongen?’

‘Niets... eh... heer.’ Mart schraapte zijn keel; de onderzoekende blik van de man was nog erger dan die van de Amyrlin. ‘Ik was naar Tar Valon gekomen om mijn zus op te zoeken. Ze is een Novice. Else Grinwel. Ik ben Thom Grinwel, heer. Vrouwe Elayne hoorde dat ik van plan was onderweg Caemlin aan te doen. Ik kom uit Comfre, heer, een klein dorpje ten noorden van Baerlon. Ik had vóór Tar Valon nog nooit een grotere stad dan Baerlon gezien en zij – vrouwe Elayne, bedoel ik – gaf mij deze brief mee.’ Hij dacht dat Morgase even had opgekeken toen hij zei dat hij afkomstig was uit de streek rond Baerlon, maar hij wist dat daar een dorpje Comfre lag; hij herinnerde zich dat hij dat ergens had gehoord.

Gaebril knikte, maar hij zei: ‘Weet je waar Elayne naar toe zou gaan, jongen? Of voor welke zaken? Spreek de waarheid en je hebt niets te vrezen. Lieg, en je zult ondervraagd worden.’

Ditmaal was Mart echt bezorgd. ‘Heer, ik heb de erfdochter maar één keer gezien. Ze gaf me de brief – en een goudmark! – en zei me deze naar de koningin te brengen. Ik weet niet wat erin staat, behalve wat ik hier heb gehoord.’ Gaebril leek zijn verhaal te overwegen; op zijn donkere gezicht stond niet te lezen of hij er een woord van geloofde of niet.

‘Nee, Gaebril,’ zei Morgase plotseling. ‘Er zijn er al te veel ondervraagd. Ik kon de noodzaak daarvoor dank zij jouw raad inzien, maar hier is het niet nodig. Niet van een knaap die alleen een brief brengt, waarvan hij de inhoud niet kent.’

‘Het zal zijn zoals mijn koningin beveelt,’ zei de donkere man. De toon was eerbiedig, maar hij raakte haar wang aan op een manier die haar gezicht deed kleuren en haar lippen liet wijken, alsof ze een kus verwachtte.

Morgase haalde ietwat bevend adem. ‘Zeg me, Thom Grinwel, zag mijn dochter er goed uit toen je haar zag?’

‘Ja, mijn koningin. Ze glimlachte en lachte en haar tong was behoorlijk vrij – ik bedoel...’

Morgase lachte zachtjes om het gezicht dat hij trok. ‘Wees niet benauwd, jongeman. Elayne heeft een vrijpostige tong, vaker dan goed voor haar is. Ik ben blij dat het goed met haar gaat.’ Haar blauwe ogen keken hem doordringend aan. ‘Een jongeman die zijn dorp verlaten heeft, vindt het vaak moeilijk om weer terug te keren. Ik denk dat je ver zult reizen voor je Comfre terugziet. Misschien ga je wel terug naar Tar Valon. Als je dat doet en je ziet mijn dochter, zeg haar dan wat in boosheid wordt gezegd, vaak wordt berouwd. Ik zal haar niet voortijdig uit de Witte Toren laten halen. Zeg haar dat ik vaak terugdenk aan mijn eigen tijd daar en dat ik de kalmerende gesprekken in Sheriams werkkamer mis. Vertel haar dat allemaal, Thom Grinwel.’

Mart trok wat ongemakkelijk zijn schouders op. ‘Ja, mijn koningin. Maar... eh... ik was niet van plan naar Tar Valon terug te gaan. Een keertje in mijn leven is genoeg. Mijn pa heeft me nodig op de boerderij. Mijn zussen zullen de klus hebben gekregen de koeien te melken, nu ik er niet ben.’

Gaebril lachte, een diepe, rommelende lach. ‘Verlang je dan weer zo naar je koeien, jongen? Misschien zou je iets van de wereld moeten zien voor die verandert. Hier!’ Hij trok een beurs te voorschijn en wierp hem die toe; Mart voelde de munten in het dunne leer toen hij de beurs opving. ‘Als Elayne je een goudmark kon geven om haar brief te bezorgen, geef ik je er tien omdat je hem veilig hebt afgeleverd. Zie wat van de wereld voor je naar je koeien teruggaat.’

‘Ja, heer.’ Mart hief de beurs op en slaagde erin zwakjes te grijnzen. ‘Dank u, heer.’

Maar de donkere man had hem al weggewuifd, zijn vuisten in zijn heupen geplaatst en zich tot Morgase gekeerd. ‘Ik denk dat het tijd wordt, Morgase, om die etterende zweer aan Andors grens door te prikken. Jouw huwelijk met Taringael Damodred geeft je het recht aanspraak op de Zonnetroon te maken. De koninginnegarde kan die aanspraak kracht bij zetten. Misschien kan ik daarbij op mijn eigen manier helpen. Hoor mij aan.’

Tallanvor raakte Marts arm aan en ze trokken zich buigend terug. Mart dacht niet dat iemand keek toen ze weggingen. Gaebril was nog steeds aan het woord en iedere heer en vrouwe leek aan zijn lippen te hangen. Morgase luisterde nadenkend, maar ze knikte even hard mee als de anderen.

Tallanvor leidde Mart snel van het kleine binnenhof met de visvijver naar de grote binnenplaats aan de voorzijde van het paleis, naar de hoge, vergulde poorten in de zon. Het zou spoedig middag zijn. Mart voelde de drang ver weg te zijn, de noodzaak om zich te haasten. Het was moeilijk om niet vlugger dan de jonge officier te lopen. Iemand zou zich kunnen afvragen waarom hij rende. Of misschien – heel misschien – waren de dingen werkelijk wat ze leken. Misschien vermoedde Gaebril echt niet dat hij het wist. Misschien. Hij herinnerde zich die bijna zwarte ogen, die hem grepen en vasthielden alsof twee tanden van een hooivork zich in zijn hoofd boorden. Licht, misschien. Hij dwong zich gewoon te lopen, alsof hij alle tijd van de wereld had. Je bent maar een boerenpummel met hooi tussen zijn oren, die zich vergaapt aan de tapijten en het goud. Gewoon een warhoofd die nooit gelooft dat iedereen een mes in je rug kan steken. Uiteindelijk leidde Tallanvor hem door een manspoortje in een van de grote poorten naar buiten en liep met hem mee.

De dikke officier met de rattenoogjes stond nog steeds op wacht, en toen hij Mart zag, werd zijn gezicht weer rood. Maar voor hij wat had kunnen zeggen, snoerde Tallanvor hem de mond. ‘Hij heeft een brief van de erfdochter aan de koningin afgegeven. Wees blij, Elbar, dat Morgase of Gaebril niet weet dat jij probeerde hem tegen te houden. Heer Gaebril had zeer veel belangstelling voor het schrijven van vrouwe Elayne.’ Elbars gezicht verschoot van rood naar wit, even wit als zijn kraag. Hij keek Man woest aan en schuifelde toen langs de rij wachten. Zijn kraaloogjes tuurden door de spijlen van hun vizier alsof hij wilde nagaan of ze zijn vrees hadden gezien.

‘Dank u,’ zei Mart tegen Tallanvor, en hij meende het. Hij was de dikke kerel totaal vergeten, tot hij hem weer in het gezicht staarde. ‘Vaarwel, Tallanvor.’

47

Wedren met een Schaduw

Hij begon het ovale plein over te steken en probeerde niet te snel te lopen. Tot zijn verrassing liep Tallanvor met hem mee. Licht, is hij een man van Gaebril of van Morgase? Hij begon jeuk tussen zijn schouderbladen te voelen, alsof er elk moment een mes in kon worden geplant – Hij weet het niet, bloedvuur! Gaebril vermoedt niet dat ik het weet! - toen de jonge officier eindelijk wat zei. ‘Heb je veel tijd in Tar Valon doorgebracht? In de Witte Toren? Lang genoeg om iets op te steken?’

‘Ik was er maar drie dagen,’ zei Mart behoedzaam. Hij zou nog minder dagen hebben genoemd – als hij bij het afgeven van de brief Tar Valon niet had moeten noemen, zou hij zijn aanwezigheid daar zelfs helemaal hebben ontkend – maar hij dacht niet dat de man zou geloven dat hij dezelfde dag van het bezoek aan zijn zuster weer zou zijn afgereisd. Waar is hij in Lichtsnaam op uit? ‘Ik leerde alleen wat ik in die dagen zag. Niks van belang. Ze hebben me niet rondgeleid en me dingen verteld. Ik kwam alleen voor Else.’

‘Maar je moet toch iets gehoord hebben, man. Wie is Sheriam? Weet je wat “praten in haar studeervertrek” betekent?’ Mart schudde heftig zijn hoofd, zodat de opluchting op zijn gezicht verborgen bleef. ‘Ik weet niet wie zij is,’ zei hij naar waarheid. Misschien had hij Egwene of anders Nynaeve de naam horen noemen. Een Aes Sedai, misschien? ‘Waarom zou het iets betekenen?’

‘Ik weet het niet,’ zei Tallanvor zacht. ‘Er is te veel dar ik niet weet. Soms denk ik dat ze iets probeert te zeggen...’ Hij keek Mart scherp aan. ‘Bén je een trouwe Andoraan, Thom Grinwel?’

‘Natuurlijk ben ik dat.’ Licht, als ik dat blijf zeggen, ga ik het zelf nog geloven. ‘En u? Dient u Morgase en Gaebril trouw?’ Tallanvor gaf hem een blik die zo hard was als dobbelpech. ‘Ik dien Morgase, Thom Grinwel. Haar dien ik tot aan mijn dood. Vaarwel!’ Hij draaide zich om en liep met zijn hand op het gevest terug naar het paleis.

Mart keek hem na en mompelde: ‘Ik wed dat Gaebril hetzelfde zegt.’ Hij wierp Gaebrils beurs omhoog. Welk spel ze in het paleis ook speelden, hij wilde er niets mee te maken hebben. En hij ging ervoor zorgen dat Egwene en de anderen er ook buiten bleven. Dwaze vrouwen! Nu moet ik voorkomen dat hun spek aanbrandt in plaats van op het mijne te letten. Hij begon pas te hollen toen de straten hem voor het paleis verborgen.

Toen hij de Koninginnezegen binnenstormde, was er in de boekenzaal niet veel veranderd. Thom en de herbergier zaten nog steeds aan het speelbord – aan de stand van de stenen zag hij dat het een ander spel was, hoewel Gil er niet beter voor stond – en de lapjeskat zat weer op tafel en waste zichzelf. Naast de kat lagen twee pijpen en stond een blad met de restanten van twee maaltijden. Zijn spullen lagen niet meer in de leunstoel. Beide mannen hadden een wijnbeker bij hun elleboog.

‘Ik vertrek, baas Gil,’ zei hij. ‘U kunt het geld houden en er een maaltijd van afhouden. Ik eet nog even wat, maar dan ga ik naar Tyr toe.’

‘Waarom zo’n haast, kerel?’ Thom scheen meer aandacht voor de kat dan voor het bord te hebben. ‘We zijn er nog maar net.’

‘Je hebt de brief van vrouwe Elayne dus kunnen afleveren?’ vroeg de herbergier gretig. ‘En je hebt je huid heel weten te houden, zo te zien. Ben je echt over die muur geklommen, net als die andere jongeman? Ach, het maakt niet uit. Was Morgase in een beter humeur na die brief? Kom op, man, moeten we nog steeds over eieren lopen?’ ik neem aan dat de brief haar geruststelde,’ zei Mart. ‘Ja, ik denk van wel.’ Hij aarzelde even en woog Gaebrils beurs in zijn hand. Het goud rinkelde. Hij had niet gekeken of er echt tien goudmarken in zaten: het gewicht klopte ongeveer. ‘Baas Gil, wat kunt u mij over Gaebril vertellen? Afgezien van zijn hekel aan Aes Sedai. Zei u niet dat hij nog maar kort in Caemlin is?’

‘Waarom wil je wat van hem weten?’ vroeg Thom. ‘Basel, zet je nou een steen op het bord of niet?’ De herbergier zuchtte en plaatste een zwarte steen op het bord. De speelman schudde zijn hoofd. ‘Tja, jongen,’ zei Gil. ‘Ik heb niet veel te vertellen. Hij kwam in de winter uit het westen. Ergens uit jouw streek, meen ik. Misschien was het Tweewater. Ik hoorde iemand de bergen noemen.’

‘We hebben geen hoge lieden in Tweewater,’ zei Mart. ‘Misschien wonen er een paar in de buurt van Baerlon, dat weet ik niet.’

‘Dat zou kunnen, jongen. Ik had nog nooit eerder van hem gehoord, maar ik hou me niet bezig met landheren. Hij kwam aan toen Morgase nog steeds in Tar Valon was en de halve stad bang was dat de Toren haar ook zou laten verdwijnen. De andere helft wilde haar niet terug. De opstootjes begonnen weer, net als vorig jaar aan het eind van de winter.’

Mart schudde het hoofd, ik geef niet om politiek, baas Gil. Het is Gaebril van wie ik meer wil weten.’ Thom keek hem peinzend aan en begon zijn pijp met een strootje schoon te krabben.

‘Ik heb het ook over Gaebril, jongen,’ zei Gil. ‘Bij die rellen maakte hij zichzelf leider van de partij die Morgase steunde – ik hoorde dat hij bij de opstootjes zelf gewond werd – en toen ze terugkwam, had hij de rellen onderdrukt. Garet Brin hield niet bepaald van Gaebrils manieren – hij kan een zeer hard man zijn – maar Morgase was zo blij dat de orde hersteld was, dat ze hem het ambt gaf dat Elaida bekleedde.’ De herbergier zweeg. Mart wachtte op de rest, maar die kwam niet. Thom stopte zijn pijp en liep naar de schoorsteen om een splinter aan te steken in een lampje dat daar voor dat doel stond. ‘Wat nog meer?’ vroeg Mart. ‘De man moet een reden hebben voor wat hij doet. Als hij met Morgase trouwt, wordt hij dan koning bij haar dood? En als Elayne ook dood is, bedoel ik?’ Thom verslikte zich bij het aansteken van zijn pijp en Gil lachte. ‘Andor heeft een koningin, kerel. Altijd een koningin. Als Morgase en Elayne allebei zouden sterven – het Licht verhoede dat! – gaat de kroon naar Morgases naaste vrouwelijke familielid. Deze keer bestaat er tenminste geen twijfel aan wie dat is – een nicht, vrouwe Dyelin. Dat was bij de Opvolging na de dood van Tigraine wel anders. Toen duurde het een jaar voor Morgase op de Leeuwentroon zat. Dyelin kan Gaebril als haar raadgever aanhouden, of hem huwen om de opvolging veilig te stellen, maar dat zou ze niet gauw doen, tenzij Morgase een kind van hem krijgt. Maar ook in dat geval is hij alleen de prinsgemaal. Niet meer dan dat. Licht zij dank is Morgase nog een jonge vrouw. En Elayne is gezond. Licht! De brief zei toch niet dat ze ziek was?’

‘Ze is gezond.’ Op dit moment, tenminste. ‘Kun je me nog meer over hem vertellen? Je schijnt hem niet te mogen. Waarom niet?’ De herbergier dacht fronsend na. Hij krabde zijn kin en schudde het hoofd, ik geloof niet dat ik hem graag met Morgase zie trouwen, maar ik weet waarachtig niet waarom. Ze zeggen dat hij een goede man is; de edelen kijken allemaal naar hem op. Ik mag de meeste mannen niet die hij in de garde heeft opgenomen. Er is sinds zijn komst te veel veranderd, maar ik kan dat niet allemaal aan hem wijten. Na zijn komst lijkt het alleen of te veel mensen in hoekjes willen zitten mopperen. Je zou haast denken dat dit Cairhien van vóór de burgeroorlog is. Iedereen heeft plannetjes en iedereen zoekt zijn eigen voordeel. Sinds Gaebril is gekomen, heb ik steeds nare dromen, en ik ben niet de enige. Het is stom om je over dromen zorgen te maken. Waarschijnlijk zijn we enkel bezorgd over Elayne en over de plannen van Morgase met de Witte Toren, en over mensen die doen alsof ze in Cairhien wonen. Ik weet het gewoon niet. Waarom heb je zoveel vragen over heer Gaebril?’

‘Omdat hij van plan is Elayne te vermoorden,’ zei Mart, ‘en Egwene en Nynaeve erbij.’ Hij kon niets bruikbaars vinden in wat Gil hem verteld had. Ik mag branden als ik weet waarom bij ze dood wil hebben. Ik moet het gewoon voorkomen. Beide mannen staarden hem weer aan. Alsof hij krankzinnig was. Opnieuw.

‘Word je weer ziek?’ zei Gil achterdochtig. ‘Ik weet nog dat je de laatste keer iedereen achterdochtig aankeek. Volgens mij heb je daar weer last van, of is dit soms weer een van je streken. Je ziet eruit als iemand die graag streken uithaalt. Als het dat is, is het gemeen!’ Mart vertrok zijn gezicht. ‘Het is geen rotstreek. Ik heb Gaebril afgeluisterd toen hij iemand die Comar heette, opdroeg om Elaynes hoofd eraf te slaan. En dat van Egwene en Nynaeve, als hij toch bezig was. Een grote man, met een witte streep in zijn baard.’

‘Dat klinkt als heer Comar,’ zei Gil langzaam. ‘Hij was een goed gardist, maar men zegt dat hij de garde verliet vanwege een zaakje met verzwaarde dobbelstenen. Niet dat iemand dat recht in zijn gezicht durft te zeggen; Comar was een van de beste zwaardvechters in de garde. Je meent het echt, hè?’

‘Ik denk van wel, Basel,’ zei Thom. ‘Dat denk ik zeer zeker.’

‘Het Licht sta ons bij! Wat zei Morgase? Je hebt het haar toch verteld? Het Licht verzenge je, je hebt het toch verteld?’

‘Ja, natuurlijk heb ik dat gedaan,’ zei Mart bitter. ‘Terwijl Gaebril pal naast haar stond en zij naar hem opkeek als een verliefd schoothondje! Ik had moeten zeggen: “Ik mag dan een eenvoudige boerenjongen zijn, die zojuist over uw paleismuur is geklommen, maar ik schijn nu te weten dat uw meest vertrouwde raadsheer, de man van wie u lijkt te houden, van plan is uw dochter te doden.” Licht, man, ze zou mijn hoofd eraf hebben geslagen!’

‘Daar is ze best toe in staat.’ Thom staarde naar het fraaie snijwerk op de pijpenkop en trok aan zijn snorpunt. ‘Haar humeur was altijd even snel als de bliksem, en tweemaal zo gevaarlijk.’

‘Jij kunt het weten, Thom,’ zei Gil afwezig. Hij staarde in de verte en streek met beide handen door zijn grijzende haar. ‘Ik moet toch iets kunnen doen. Ik heb sinds de Aiel-oorlog geen zwaard meer vastgehouden, maar... Nee, dat zou niet helpen. Ik zou mezelf doden en er niets bij winnen. Maar ik moet iets doen!’

‘Geruchten.’ Thom streek langs zijn neus; hij scheen het speelbord te bestuderen en in zichzelf te praten. ‘Niemand kan verhinderen dat geruchten het oor van Morgase vinden, en als ze die steeds opnieuw hoort, zal ze zich dingen gaan afvragen. Geruchten zijn de stem van het volk, en de stem van het volk spreekt vaak de waarheid. Dat weet Morgase. Ik wil wedden dat er in het Spel geen mens is die het tegen haar kan opnemen. Liefde of geen liefde, wanneer Morgase Gaebril nauwkeurig gaat onderzoeken, zal hij nog geen schrammetje uit zijn jeugd voor haar kunnen verbergen. En als ze erachter komt dat hij Elayne kwaad wil doen’ – hij zette een steen op het bord; op het eerste gezicht leek het een vreemde zet, maar Mart zag dat na drie zetten een derde van Gils stenen ingesloten zou zijn – ‘dan krijgt heer Gaebril een buitengewoon fraaie begrafenis.’

‘Jij en je Spel der Huizen,’ mopperde Gil. ‘Maar het zou kunnen werken.’ Opeens verscheen er een glimlach op zijn gezicht. ‘Ik weet zelfs wie ik moet hebben om ermee te beginnen. Ik hoef Gilda maar te zeggen dat ik zoiets heb gedroomd en binnen drie dagen heeft ze alle dienstmeisjes in de Nieuwe Stad verteld dat het echt waar is. Ze is de beste roddelaarster die de Schepper ooit op de wereld heeft gezet.’

‘Zorg er maar voor dat het niet naar jou terugleidt, Basel.’

‘Daar hoef je niet bang voor te zijn, Thom. Moet je horen, een week geleden vertelde een man nog een van mijn eigen nare dromen. Hij had het gehoord van een ander die het weer gehoord had van nog iemand anders. Gilda moet me hebben afgeluisterd toen ik het aan Colene vertelde, maar toen ik het hem vroeg, gaf hij mij een rij namen die helemaal naar de andere kant van Caemlin leidde en daar stopte. Ik ben er zelf nog geweest, gewoon uit nieuwsgierigheid. Ik wilde zien door hoeveel monden het bericht was doorgegeven en ik heb de laatste man gevonden, die volhield dat het zijn eigen droom was. Wees maar niet bang, Thom.’

Het kon Mart niet echt schelen wat ze met hun geruchten deden – geruchten konden Egwene en de anderen niet helpen – maar één ding verbaasde hem. ‘Thom, je lijkt het allemaal heel kalm op te nemen. Ik dacht dat Morgase de grote liefde van je leven was.’ De speelman staarde weer in de kop van zijn pijp. ‘Mart, een zeer wijze vrouw vertelde me eens dat de tijd mijn wonden zou helen, dat de tijd alles zou gladstrijken. Ik geloofde haar niet. Maar ze had gelijk.’

‘Je bedoelt dat je niet meer van Morgase houdt.’

‘Kerel, het was vijftien jaar geleden dat ik Caemlin verliet, een halve stap vóór de beulsbijl uit, en de inkt van Morgases handtekening op het bevel was nog nat. En terwijl ik Basel hier hoor beuzelen’ – Gil protesteerde en Thom verhief zijn stem – ‘beuzelen, zei ik, over Morgase en Gaebril, en of ze gaan trouwen, besefte ik dat de hartstocht allang verdwenen is. O, ik neem aan dat ik nog steeds dol op haar ben, misschien zelfs nog wel een beetje van haar hou, maar mijn grote hartstocht is ze niet meer.’

‘En ik maar denken dat je naar het paleis zou rennen om haar te waarschuwen.’ Mart lachte en zag verrast hoe Thom meelachte. ‘Zo’n dwaas ben ik niet, kerel. Iedere dwaas weet dat mannen en vrouwen soms verschillend denken, maar het grootste verschil is dit: mannen vergeten, maar vergeven nooit; vrouwen vergeven, maar vergeten nooit. Morgase zal best mijn wang willen kussen en me een beker wijn geven en me zeggen hoezeer ze me gemist heeft. Maar ze kan mij ook even gewoon door de garde naar de kerkers en de beul laten slepen. Nee, Morgase is een van de kundigste vrouwen die ik ooit gekend heb, en dat zegt iets. Ik zou bijna medelijden met Gaebril krijgen als ze erachter komt wat hij in zijn schild voert. Tyr, zei je? Bestaat de kans dat je tot morgen wilt wachten? Ik kan wel een nachtje slaap gebruiken.’

‘Ik wil voor de nacht valt een eind op weg zijn naar Tyr.’ Mart knipperde even met zijn ogen. ‘Bedoel je dat je mee wilt? Ik dacht dat je hier wilde blijven.’

‘Hoorde je me net niet zeggen dat ik besloten heb mijn hoofd niét te laten afhakken? Tyr klinkt veiliger dan Caemlin, en dat lijkt me ineens zo slecht nog niet. Bovendien; ik mag die drie meisjes graag.’ Er verscheen een mes in zijn hand, dat even plotseling verdween, ik vind het niet prettig als hen iets zou overkomen. Maar als je Tyr snel wilt bereiken, moet je langs Aringil. Met een snelle boot zijn we daar dagen eerder dan te paard, zelfs al rijden we ze dood. En dat zeg ik niet alleen omdat in de spiegel mijn billen op een zadel lijken.’

‘Aringil dan. Als het maar snel is.’

‘Nou,’ zei Gil, ‘als je dan toch vertrekt, jongen, kan ik er maar beter voor zorgen dat je dat maal krijgt.’ Hij schoof zijn stoel achteruit en liep naar de deur.

‘Bewaar dit voor me, baas Gil,’ zei Mart, hem de leren beurs toewerpend.

‘Wat is dit, jongen? Geld?’

‘Een inzet. Gaebril weet het niet, maar hij en ik hebben een weddenschap gesloten.’ De kat sprong op de grond toen Mart de houten dobbelbeker opnam en de stenen op tafel wierp. Vijf zessen. ‘En ik win altijd.’

48

Vaardig in wijze zaken

Toen de Schicht naar de Tyreense kaden deinde, aan de westelijke oever van de Erinin, zag Egwene niets van de naderende stad. Staande bij de boeg staarde ze met gebogen hoofd naar het water dat langs de dikke romp klotste en naar de heen en weer gaande voorste roeispaan aan haar kant, die witte schuimkragen in het water maakte. Ze werd er akelig van, maar ze wist dat ze nog misselijker zou worden door naar de oever te kijken en dat de trage kurkentrekkerbeweging van de Schicht dan nog erger zou worden. Al vanaf Jurene had het vaartuig zo dansend heen en weer geschommeld. Het kon haar niet meer schelen hoe de boot voor die tijd had gezeild; ze wenste dat de Schicht vóór Jurene gezonken was. Ze wou dat ze de schipper had omgepraat om in Aringil aan te leggen, zodat ze daar een ander schip hadden kunnen nemen. Ze wenste dat ze nooit op een schip was geweest. Ze had nog veel meer wensen en de meeste dienden haar gedachten van de boot op het water af te leiden.

Het deinen was bij het roeien minder erg dan tijdens het zeilen, maar het ging nu al zoveel dagen door, dat het verschil er niet meer toe deed. Haar maag leek als melk in een stenen kan heen en weer te klotsen. Ze slikte en probeerde het beeld te vergeten.

Ze had met Nynaeve en Elayne niet veel plannen kunnen bedenken aan boord van de Schicht. Nynaeve leek om de haverklap te moeten braken en als Egwene dat zag, raakte zij ook al het voedsel kwijt dat ze naar binnen had kunnen krijgen. Dat de hitte tijdens hun tocht naar het zuiden toenam, hielp ook al niet. Nynaeve was nu benedendeks, terwijl Elayne ongetwijfeld een waterbak voor haar klaar hield. O, Licht, nee’. Denk er niet aan’. Groene velden. Weilanden. Licht, weilanden gaan niet zo op en neer. Honingvogels. Nee, geen honingvogels’. Leeuweriken. Zingende leeuweriken. ‘Vrouw Joslyn? Vrouw Joslyn!’

Het duurde even voor ze de naam herkende die ze voor schipper Canin had verzonnen, en de stem van de schipper. Ze hief langzaam haar hoofd op en vestigde haar ogen op zijn lange gezicht. ‘We lopen binnen, vrouw Joslyn. U zei voortdurend dat u aan land wilde. Nou, we zijn er.’ Zijn stem verborg niet hoe graag hij deze drie opvarenden kwijt wilde, van wie er twee alleen maar lagen te zieken, zoals hij het noemde, en de hele nacht kreunden. Scheepsmaten met ontbloot bovenlijf op blote voeten gooiden touwen naar de mannen op de stenen pier. De dokwerkers leken geen hemden maar lange leren vesten te dragen. De roeispanen waren reeds ingetrokken, met uitzondering van twee die voorkwamen dat het schip te hard tegen de kade stootte. De vlakke stenen van de kade waren nat; de lucht was nog vochtig van eerdere regen en dat hielp een beetje. De dansende beweging was nu al enige tijd verdwenen, besefte ze, maar haar maag herinnerde het zich nog. De zon ging in het westen onder. Ze probeerde niet aan eten te denken.

‘Uitstekend, schipper Canin,’ zei ze met alle waardigheid die ze kon opbrengen. Zo zou hij niet praten als ik mijn ring droeg, al gaf ik over op zijn laarzen. Ze rilde van het beeld in haar hoofd. Haar Grote Serpent-ring en de gedraaide ter’angreaal-ring hingen nu aan een leren koordje om haar nek. De stenen ring voelde lekker koel op haar huid en dat hielp iets tegen die klamme hitte. Ze had inmiddels ook bedacht dat er nog een reden bestond om hem op haar huid te dragen. Hoe vaker ze hem gebruikte, hoe meer ze de drang voelde hem aan te raken zonder dat het leer van haar beurs of de stof van haar kleding ertussen zat.

Tel’aran’rhiod had haar weinig laten zien dat nu van nut kon zijn. Soms had ze een glimp opgevangen van Rhand, Mart of Perijn, en had ze andere dingen in haar eigen dromen zonder ter’angreaal gezien, maar ze kon er niets zinvols in ontdekken. De Seanchanen, aan wie ze weigerde te denken. Nachtmerries over een Witmantel die baas Lohan als lokaas in een geweldige klem met scherpe punten legde. Waarom zou Perijn een valk op zijn schouder moeten hebben en waarom was het zo belangrijk dat hij koos tussen de bijl die hij nu droeg en een smidshamer? Wat betekende het dat Mart met de Duistere aan het dobbelen was en waarom riep hij maar steeds: ik kom eraan!’ en waarom dacht ze in de droom dat dat voor haar was bedoeld? En Rhand. Hij sloop in de diepste duisternis naar Callandor, terwijl overal om hem heen zes mannen en vijf vrouwen liepen, sommigen die jacht op hem maakten en anderen die hem negeerden, sommigen die probeerden hem naar het glanzende kristallen zwaard re leiden en anderen die probeerden hem tegen te houden. Ze leken niet te weten waar hij was, en waarom ving ze alleen maar korte flitsen van hem op? Een van de mannen had vlammende ogen en hij wilde Rhand zo wanhopig graag dood hebben dat ze het bijna kon proeven. Hem meende ze te herkennen. Ba’alzamon. Maar wie waren die anderen? Rhand opnieuw in dat droge stoffige vertrek met al die kleine wezens die met zijn huid versmolten. Rhand in een veldslag tegen een horde Seanchanen. Rhand strijdend tegen haar en de vrouwen bij haar, en een van hen was een Seanchaanse. Het was allemaal zo verwarrend. Ze moest ophouden met aan Rhand en de anderen te denken en haar gedachten richten op wat er voor haar lag. Wat is de Zwarte Ajah van plan? Waarom droom ik niet over hen? Licht, waarom kan ik niet leren om het te laten doen wat ik wil?

‘Zet de paarden aan wal, schipper.’ vertelde ze Canin. ‘Ik zal het vrouw Maryim en vrouw Caryla vertellen.’ Dat waren Nynaeve – Maryim – en Elayne – Caryla.

‘Ik heb al iemand gestuurd, vrouw Joslyn. En uw dieren gaan naar de kade zodra mijn mannen een kraan hebben opgericht.’ Aan zijn stem kon ze horen hoe graag hij hen zag vertrekken. Ze wilde hem zeggen geen haast te maken, maar verwierp dat weer onmiddellijk. De kurkentrekkerbeweging van de Schicht mocht dan verdwenen zijn, ze wilde weer vaste bodem onder haar voeten hebben. Meteen. Toch bleef ze even staan om op Mists neus te kloppen en de grijze merrie aan haar handpalm te laten snuiven om Canin te tonen dat ze absoluut geen haast had.

Nynaeve en Elayne hadden hun hut verlaten en verschenen op de ladder, beladen met hun pakken en zadeltassen – Elayne was bijna even bepakt en bezakt als Nynaeve. Toen Nynaeve Egwene zag kijken, maakte ze zich los van de erfdochter en liep zonder hulp het dek over, naar een smalle plank die de mannen net naar de kade schoven. Twee scheepsmaten kwamen naar Mist om een breed draagzeil onder haar buik vast te maken en Egwene haastte zich naar beneden voor haar eigen spullen. Toen ze weer op het dek kwam, stond haar merrie op de stenen en bungelde Elaynes ruin reeds in het draagzeil halverwege de kade.

Toen ze op de kade stond, voelde ze het eerste ogenblik slechts opluchting. Hier zou ze niet omlaag zakken en rollen. Toen wierp ze haar eerste blik op de stad die ze zo moeizaam bereikt hadden. Aan de lange kaden grensden pakhuizen van steen en er leken heel veel schepen te liggen, van groot tot klein, aan de kaden of voor anker. Haastig wendde ze haar ogen van de schepen af. Tyr was gebouwd op vlak land en er waren amper heuvels. In de modderige zandstraten tussen de pakhuizen kon ze huizen, herbergen en taveernes zien, opgetrokken uit hout of steen. De daken met pannen of leien vertoonden vreemd scherpe hoeken en sommige liepen uit in een punt. Daarachter viel haar een hoge muur van donkergrijze rots op. Erboven rezen de witte koepels van paleizen op en torenspitsen met hoog aangebrachte balkons. De koepels stonden op een vierkant vlak en de torenspitsen leken scherp, net als sommige daken buiten de muren. Alles bij elkaar was Tyr met gemak even groot als Caemlin of Tar Valon. Het was er misschien niet zo mooi als in die steden, maar het bleef een grootse stad. Desondanks werden haar ogen telkens naar de Steen van Tyr getrokken.

In verhalen had ze gehoord dat het de grootste en oudste burcht ter wereld was, als eerste gebouwd na het Breken van de Wereld, maar niets had haar op die kolos voorbereid. Aanvankelijk dacht ze dat het een enorme grijze heuvel was, of een kleine kale berg. Hij strekte zich over honderden wegen uit naar het westen, van de Erinin, door de muur tot in de stad. Zelfs nadat ze de enorme banier zag wapperen op de hoogste torenspits – drie witte maansikkels die schuin op een veld van goud en keel stonden; een banier die minstens driehonderd pas boven de rivier wapperde en groot genoeg was om op die hoogte nog duidelijk herkenbaar te zijn – zelfs nadat ze de transen en torens gezien had, kon ze maar moeilijk geloven dat de Steen van Tyr was gebouwd en niet uit bestaande rots gehouwen was.

‘Gemaakt met de Ene Kracht,’ fluisterde Elayne. Ook zij stond naar de Steen te staren. ‘Stromen Aarde verweven om rots uit de bodem te trekken, Lucht om het uit iedere hoek van de wereld hierheen te brengen en Aarde en Vuur om het tot een geheel te maken, zonder verbinding, zonder voegwerk. Atuan Sedai zegt dat de Toren het niet meer zou kunnen. Vreemd, als je bedenkt wat de hoogheren van de Ene Kracht vinden.’

‘Ik vind,’ zei Nynaeve zachtjes met één oog op de dokwerkers die om hen heen krioelden, ‘dat we, vanwege dat ene, bepaalde zaken niet hardop moeten zeggen.’ Elayne leek niet te kunnen kiezen tussen instemming en verontwaardiging – ze had heel zachtjes gepraat. De erfdochter was het naar Egwenes smaak te vaak en te vlug met Nynaeve eens.

Alleen als Nynaeve gelijk beeft, erkende ze met tegenzin. Een vrouw die de ring droeg of iemand die met Tar Valon banden had, zou hier in de gaten worden gehouden. De dokwerkers, met hun blote voeten en leren vesten, letten totaal niet op hen, terwijl ze zich voorthaastten met balen of kisten op hun rug, en even vaak met een juk. Overal rook het doordringend naar vis. Aan de drie pieren verderop lagen tientallen kleine vissersbootjes afgemeerd, die leken op de bootjes op het schilderij van de Amyrlin. Mannen zonder hemd en vrouwen op blote voeten hesen manden met vis uit de ruimen, bergen van zilver en brons en kopergroen, of met ongekende kleuren, zoals helderrood, diepblauw of felgeel, sommige met strepen of vlekken wit en andere kleuren.

Ze sprak zo zacht dat alleen Elayne het kon horen. ‘Ze heeft gelijk, Caryla. Bedenk waarom je Caryla bent.’ Ze wilde niet dat Nynaeve dit soort instemming opving. Haar gezicht veranderde niet toen ze het toch opving, maar Egwene voelde de voldoening die ze uitstraalde, als hitte uit een oven.

Nynaeves zwarte hengst werd net op de kade neergezet. Bemanningsleden hadden hun paardentuig al van de boot afgedragen en alles domweg op de natte stenen laten vallen. Nynaeve wierp een blik op de paarden en deed haar mond open – Egwene wist zeker dat ze hun wilde opdragen de paarden te zadelen – maar klemde toen haar lippen stijf op elkaar alsof het haar grote moeite kostte. Ze gaf een harde ruk aan haar vlecht. Voor de draagsingel los was, gooide Nynaeve de blauwgestreepte zadeldeken over de rug van het zwarte dier en tilde haar hoogbomige zadel erop. Ze keek niet eenmaal naar de andere twee vrouwen.

Egwene was er nier echt happig op om meteen weg te rijden – de beweging van het paard zou voor haar maag te veel lijken op de beweging van de Schicht, maar een tweede blik op de modderige straten overtuigde haar. Haar schoenen waren sterk, maar ze zou het verwijderen van de modder vervelend werk vinden en ze had evenmin zin haar rokken op te houden. Voor ze tot het besluit zou komen dat modder eigenlijk niet zo erg was, zadelde ze Mist vlug op en klom op haar rug, haar rokken goed schikkend. Wat naaiwerk op de Schicht - ditmaal had Elayne het alleen gedaan, de erfdochter kon heel fijn naaien – had ervoor gezorgd dat ze schrijlings konden rijden.

Nynaeves gezicht verbleekte even toen ze zich in het zadel zwaaide en de hengst begon te bokken. Met samengeknepen mond hield ze zichzelf in bedwang en haar stevige hand aan de teugels zorgde ervoor dat hij spoedig weer kalmeerde. Tegen de tijd dat ze langzaam voorbij de pakhuizen waren gereden, was ze weer in staat iets te zeggen. ‘We moeten uitzoeken waar Liandrin en de anderen zitten zonder dat zij horen dat we naar hen vragen. Ze weten zeker dat wij of iemand anders eraan komen, maar ik zou graag hebben dat ze niet weten dat we hier zijn voor het voor hen te laat is.’ Ze haalde diep adem. ‘Ik moet bekennen dat ik niet over de manier heb nagedacht. Nog niet. Heeft een van jullie misschien een voorstel?’

‘Een dievenvanger,’ zei Elayne prompt. Nynaeve keek haar fronsend aan.

‘Bedoel je iemand als Hurin?’ vroeg Egwene. ‘Maar Hurin was in dienst van de koning. Zou zo’n dievenpakker hier niet in dienst van de hoogheren zijn?’

Elayne knikte en even benijdde Egwene haar om haar sterke maag. ‘Ja, vast wel. Maar dievenpakkers zijn geen Andoraanse gardisten of Tyreense Verdedigers van de Steen. Ze dienen de heerser, maar mensen die bestolen zijn, betalen hen soms om gestolen waar terug te krijgen. Ze nemen soms ook geld aan om mensen te vinden. Dat doen ze tenminste in Caemlin. Ik kan me niet indenken dat het in Tyr anders is.’

‘Dan nemen we kamers in een herberg,’ zei Egwene, ‘en vragen aan de herbergier of hij een dievenpakker kent.’

‘Geen herberg,’ zei Nynaeve even ferm als ze haar hengst stuurde; ze leek het dier voortdurend en altijd te beheersen. Even later matigde ze haar stem een beetje. ‘Liandrin kent ons in ieder geval en we moeten dat ook van de anderen aannemen. Ze zullen de herbergen zeker in de gaten houden en iedereen opwachten die hun spoor volgt. Ik wil dat hun val midden in hun gezicht ontploft, maar niet met ons erin. We nemen geen onderdak in een herberg.’

Egwene weigerde door te vragen, dat gunde ze Nynaeve niet. ‘Waar dan?’ Elaynes wenkbrauwen trokken zich samen. ‘Als ik mijn naam vertel – en erin slaag hen in deze kleren en zonder begeleiding te overtuigen – zullen we door de meeste adellijke huizen worden verwelkomd en zeer waarschijnlijk in de Steen zelf – er bestaan goede betrekkingen tussen Caemlin en Tyr – maar dan kunnen we het niet stilhouden. De hele stad zou het voor het vallen van de nacht weten. Ik kan niets beters bedenken dan een herberg, Nynaeve. Tenzij je een boerderij of zo op het platteland wilt zoeken, maar daar zullen we ze nooit vinden.’

Nynaeve wierp een blik op Egwene. ‘Ik zal het weten als ik het zie. Laat me het even aanzien.’

Elaynes gefronste blik schoot heen en weer tussen Nynaeve en Egwene. ‘Snij je oren niet af als je oorbellen je niet aanstaan,’ mompelde ze. Egwene richtte haar aandacht op de straat waar ze doorheen reden. Ik brand liever dan haar te laten denken dat ik me ook maar iets afvraag!

Vergeleken met de straten van Tar Valon bevonden zich niet veel mensen op straat. Misschien werden ze door de dikke modderlaag ontmoedigd. Karren en wagens kraakten toen ze langs hen reden, de meeste getrokken door ossen met lange brede hoorns. De koetsier of wagenvoerder liep ernaast met een lange stok van een lichte, geribbelde houtsoort. Door deze straten kwamen weinig koetsen of draagstoelen. Het rook overal sterk naar vis en de meeste mannen die zich langs hen heen haastten, droegen enorme manden vol vis op hun rug. De winkels zagen er niet welvarend uit. Buiten lag geen koopwaar uitgestald en Egwene zag maar zelden iemand naar binnen gaan. De winkels hadden borden – naald en stof van de kleermaker, mes en schaar van de messenmaker, een weefgetouw van de wever en dergelijke – maar op de meeste was de verf afgebladderd. Ze zag enkele herbergen met borden in een even schamele staat, die evenmin druk leken. De kleine huizen die tussen herbergen en winkels geperst stonden, bezaten vaak daken waaraan pannen of leien ontbraken. En uit wat ze op de gezichten las, gaven de mensen hier maar weinig om. Ze gingen ergens heen, waren aan het werk, maar de meesten hadden het opgegeven. Maar heel weinig mensen wierpen een blik op de drie vrouwen, die reden waar zoveel anderen liepen.

De mannen droegen ruime pofbroeken die meestal rond de enkel waren dichtgesnoerd. Slechts een handvol bezat een jas, een lang, donker kledingstuk dat strak om de armen en borst sloot en onder het middel veel ruimer viel. Er waren meer mannen met lage schoenen dan met laarzen, maar de meesten liepen blootsvoets door de modder. Veel meer mannen droegen helemaal geen hemd of jas, en hun broek werd omhoog gehouden door een brede buikband, soms in kleur, vaak heel vuil. Sommigen droegen een wijde, kegelvormige strooien hoed of een pet van stof die schuin op het hoofd werd gedragen. De kleren van de vrouwen vertoonden hoge halzen, helemaal tot aan de kin, en hun rok viel tot op de enkels. Velen droegen korte schorten in lichte tinten, soms twee of drie, de grootste onder, en de meesten droegen dezelfde stromutsen als de mannen, maar in de kleur van hun schort.

Bij een vrouw zag ze voor het eerst hoe mensen met schoenen met de modder omsprongen. De vrouw had lage houten blokken aan de zolen van haar schoenen vastgebonden, waardoor ze twee handen boven de modder bleef. Ze liep net zo stevig als op vaste grond. Daarna zag Egwene er nog meer met zulke plankjes, zowel mannen als vrouwen. Sommige vrouwen liepen op blote voeten, maar niet zoveel als mannen.

Ze vroeg zich net af wat voor soort winkel dat soort plankjes verkocht, toen Nynaeve opeens haar zwarte hengst een steeg instuurde tussen een lang smal huis van één hoog en de winkel van een pottenbakker met stenen muren. Egwene wisselde blikken uit met Elayne – de erfdochter schokschouderde – en ze volgden maar. Egwene wist niet waarom Nynaeve hierheen reed en ze was niet van plan haar daarover aan te spreken – maar ze wilde ook niet alleen achterblijven. De steeg eindigde onverwachts op een klein erf achter een huis dat werd omringd door gebouwen. Nynaeve was al afgestegen en bond de teugels vast aan een vijgenboom, waardoor de hengst met bij de jonge, groene plantjes kon komen in een moestuin die de helft van het erf besloeg. Een rij stenen vormde een pad naar de achterdeur. Nynaeve beende naar die deur toe en klopte aan.

‘Wat is dit?’ wilde Egwene ondanks zichzelf weten. ‘Waarom houden we hier stil?’

‘Heb je de kruiden in de ramen niet gezien?’ Nynaeve klopte opnieuw aan.

‘Kruiden?’ vroeg Elayne.

‘Een Wijsheid,’ maakte Egwene haar duidelijk toen ze uit het zadel klom en Mist naast het zwarte paard vastbond. Gaidin is geen naam voor een paard. Denkt ze echt dat ik niet weet wie ze daarmee bedoelt? ‘Nynaeve heeft uitgemaakt dat wij een Wijsheid of een Zoekster, of hoe ze hier ook heten, nodig hebben.’

Een vrouw deed de deur net genoeg open om er argwanend doorheen te loeren. Egwene meende eerst dat ze dik was, totdat de vrouw de deur helemaal opende. Ze was zeker behoorlijk stevig, maar haar bewegingen verrieden de spieren eronder. Ze leek even sterk als vrouw Lohan, en er waren Emondsvelders die beweerden dat Alsbet Lohan even sterk was als haar man. Het was niet waar, maar ook niet ver bezijden de waarheid.

‘Waar kan ik jullie mee helpen?’ zei de vrouw en ze hoorden dezelfde tongval als bij de Amyrlin. Haar grijze haren lagen in dikke krullen aan beide kanten van haar hoofd en haar drie schorten vertoonden drie tinten groen, elk iets donkerder dan die eronder; maar zelfs de bovenste was bijna licht te noemen. ‘Wie van jullie heeft me nodig?’

‘Ik,’ zei Nynaeve. ‘Ik heb iets nodig voor een opspelende maag. En een van mijn metgezellen misschien ook. Als we tenminste bij de juiste deur hebben aangeklopt.’

‘Je bent geen Tyreense,’ zei de vrouw, ik had dat al aan jullie kleren moeten zien, voor je iets zei. Ze noemen me moeder Guenna, en ook wel Wijzevrouw, maar ik ben oud genoeg om daar geen naden mee te breeuwen. Kom binnen en ik zal jullie iets voor je maag geven.’ De keuken was keurig netjes, niet zo groot, met koperen pannen die aan de muur hingen en gedroogde kruiden en worsten aan de zoldering. Verschillende hoge kasten van licht hout hadden deurtjes die waren ingelegd met een soort lang gras. De tafel was bijna wit geboend en de hoge stoelruggen toonden houtsnijwerk van bloemen. Op de stenen oven stond zo te ruiken vissoep te sudderen en een ketel met een tuit die net begon te stomen. Er brandde geen vuur in de stenen haard, waarvoor Egwene meer dan dankbaar was; de oven verspreidde al meer dan genoeg hitte, hoewel moeder Guenna dat helemaal niet leek te merken. Op de haardmantel stonden borden en aan weerszijden stonden er nog meer opgestapeld. De vloer leek net te zijn aangeveegd.

Moeder Guenna deed de deur achter hen dicht en terwijl ze naar haar kast liep, vroeg Nynaeve: ‘Wat voor thee gaat u me geven? Ketenblad? Of blauwzegge?’

‘Dat zou ik doen als ik het had.’ Moeder Guenna zocht de planken even af en pakte er een stenen kruik af. ‘Aangezien ik de laatste week geen tijd had om te plukken, zal ik je een aftreksel van moerasmargriet geven.’

‘Dat ken ik helemaal niet,’ zei Nynaeve langzaam. ‘Het werkt evengoed als ketenblad, maar het heeft een sterke bijsmaak die sommigen tegenstaat.’ De forse vrouw strooide gedroogde, gebroken blaadjes in een blauwe theepot en schonk er bij de stoof heet water in. ‘Je bent dus vaardig in wijze zaken? Ga zitten.’ Ze gebaarde naar de tafel met twee helblauwe kopjes die ze van de schoorsteenmantel had gepakt. ‘Ga zitten, dan praten we wat. Wie van de anderen heeft die bedorven maag?’

‘Ik maak het best,’ zei Egwene terloops terwijl ze ging zitten. ‘Voel jij je misselijk, Caryla?’ De erfdochter schudde een tikkeltje wanhopig haar hoofd.

‘Doet er niet toe.’ De grijze vrouw schonk de donkere vloeistof in Nynaeves kopje en ging toen tegenover haar zitten, ik heb genoeg gemaakt voor twee, maar moerasmargrietthee blijft langer goed dan zoute vis. Hoe langer je het bewaart, hoe beter het werkt, maar het wordt steeds bitterder. Het is een wedstrijd tussen hoeveel je maag nodig heeft om tot rust te komen en wat je tong kan verdragen. Drink op, kind.’ Ze keek even, schonk toen de tweede beker in en nam een teugje. ‘Zie je, het doet geen kwaad.’

Nynaeve nam haar eigen kopje op en liet bij de eerste slok een klein geluidje van afschuw horen. Toen ze de kop echter weer neerzette, was haar gezicht effen. ‘Misschien een klein beetje bitter. Kunt u me vertellen, moeder Guenna, of we die regen en die modder nog lang houden?’

De oude vrouw kneep haar wenkbrauwen samen en verdeelde haar ongenoegen over de drie vrouwen voor ze uiteindelijk Nynaeve uitkoos. ‘Ik ben geen windvinder van het Zeevolk, meisje,’ zei ze kalm. ‘Als ik het weer kon voorspellen, zou ik nog liever levende zilvertanden onder mijn kleren stoppen dan dat toe te geven. De Verdedigers vatten zulke dingen bijna even zwaar op als Aes Sedai-kunsten. Nou, ben je vaardig in wijze zaken of niet? Jullie zien eruit alsof je een lange reis achter de rug hebt. Wat is goed bij vermoeidheid?’ blafte ze opeens.

‘Vlakbladthee,’ zei Nynaeve kalm, ‘of andilaswortel. Nu u toch vragen stelt, wat zou u doen om geboorteweeën te verlichten?’ Moeder Guenna snoof. ‘Warme doeken erop, kind, en misschien geef ik haar wat witvenkel als het een bijzonder zware bevalling is. Meer dan dat en een zorgzame hand heeft een vrouw niet nodig. Kun je geen vraag bedenken die niet elke boerenvrouw kan beantwoorden? Wat geef je iemand met hartpijn? Waar je dood van gaat?’

‘Fijngewreven giendebloesem op de tong,’ zei Nynaeve stug. ‘Als een vrouw steken in de buik heeft en bloed opgeeft, wat doe je dan?’ Ze gingen er helemaal in op. Ze stelden elkaar op de proef, kaatsten elkaar vragen en antwoorden steeds sneller toe. Soms viel de ondervraging even stil als iemand een plant noemde die de andere vrouw onder een andere naam kende, maar al gauw keerden de snelle vragen terug. Ze twistten over de verdiensten van aftreksels tegen thee, zalfjes tegen smeersels en wanneer het ene beter was dan het andere. Geleidelijk begonnen alle snelle vragen zich te richten op kruiden en wortels die de een kende en de ander niet, spittend naar nieuwe kennis. Egwene hoorde het aan en begon zich steeds meer te ergeren. ‘Nadat je hem de botheler hebt gegeven,’ zei moeder Guenna net, ‘wikkel je het gebroken bot in doeken, geweekt in water waarin je blauwe geitenbloemen hebt gekookt, let wel, alleen de blauwe!’ – Nynaeve knikte ongeduldig – ‘en zo heet als hij het kan verdragen. Eén deel blauwe geitenbloemen op tien delen water, niet slapper. Vervang de doeken zodra ze niet meer dampen en blijf het de hele dag volhouden. Met botheler zal het bot twee keer zo snel helen en twee keer zo sterk.’

‘Dat zal ik onthouden,’ zei Nynaeve. ‘U had het net over schapentongwortel tegen oogpijn. Ik heb nog nooit...’

Egwene kon er niet langer tegen. ‘Maryim,’ onderbrak ze, ‘geloof je echt dat je dit soort zaken ooit nog hoeft te weten? Je bent geen Wijsheid meer, of ben je dat vergeten?’

‘Ik ben niets vergeten,’ zei Nynaeve scherp, ik herinner me de tijd nog dat je even gretig nieuwe dingen leerde als ik.’

‘Moeder Guenna,’ zei Elayne effen, ‘wat hebt u voor twee vrouwen die maar blijven kibbelen?’

De grijsharige vrouw perste haar lippen op elkaar en keek fronsend naar haar kopje. ‘Gewoonlijk zeg ik zowel tegen mannen als vrouwen dat ze uit elkaars buurt moeten blijven. Dat is het beste en gemakkelijkste.’

‘Gewoonlijk?’ zei Elayne. ‘En als er een reden is waarom ze bij elkaar moeten blijven? Bijvoorbeeld omdat ze zusters zijn?’ ik heb wel een manier om een eind aan ruzie te maken,’ zei de grote vrouw langzaam, ik dring er niet echt op aan dat ze dat moeten proberen, maar er zijn mensen die het me vragen.’ Egwene meende een verdacht glimlachje rond haar mondhoeken te zien spelen, ik vraag een zilvermark per persoon. Twee bij mannen, omdat mannen meer opspelen. Er zijn mensen die het alleen willen doen als het genoeg kost.’

‘Maar hoe worden ze genezen?’ vroeg Elayne.

‘Ik zeg tegen ze dat ze de ander mee moeten nemen, de persoon waar ze ruzie mee hebben. Beiden rekenen erop dat ik de ander de mond zal snoeren.’ Ondanks alles zat Egwene te luisteren. Ze merkte dat Nynaeve ook scherp oplette. ‘Zodra ze me hebben betaald,’ vervolgde moeder Guenna, haar gespierde arm buigend, ‘neem ik ze mee naar achteren en duw hun hoofden in de regenton tot ze ermee instemmen geen ruzie meer te maken.’ Elayne barstte in lachen uit.

‘Ik denk dat ik zelf ook iets dergelijks zou hebben gedaan,’ zei Nynaeve met een stem die veel te opgewekt klonk. Egwene hoopte dat haar gezicht niet leek op dat van Nynaeve.

‘Dat zou me helemaal niet verbazen.’ Moeder Guenna zat nu openlijk te glimlachen. ‘Ik vertel ze dat als ik ooit nog van ruzie hoor, ik het voor niets doe, maar dan wel de rivier gebruik. Opmerkelijk hoe dat mijn aanzien heeft doen stijgen. Om de een of andere reden vertelt niemand hoe het precies gaat, dus om de twee, drie maanden komt er weer iemand met die vraag. Wie zo dwaas is geweest om moddervis te slikken, gaat dat niet aan anderen vertellen. Ik neem aan dat geen van jullie graag een zilvermark uit wil geven.’

‘Ik denk het niet,’ zei Egwene en ze keek Elayne woest aan toen die opnieuw in schaterlachen uitbarstte.

‘Goed,’ zei de grijze vrouw. ‘De mensen die ik daarvan genees, hebben de neiging mij daarna als stekelkruid in hun netten te ontwijken, tenzij ze echt ziek worden, en ik vind het prettig dat jullie hier zijn. De meeste klanten die tegenwoordig verschijnen, willen een middeltje tegen nachtmerries en ze worden giftig als ik zeg dat ik er niets tegen heb.’ Heel even knepen haar wenkbrauwen zich samen en wreef ze langs haar slapen. ‘Fijn om drie gezichten te zien die niet kijken alsof er niets anders op zit dan overboord te springen. Wanneer jullie wat langer in Tyr blijven, moet je me nog eens opzoeken. Ik hoorde dat jij Maryim wordt genoemd? Ik ben Alhuin. De volgende keer maken we een babbeltje en drinken lekkere thee van het Zeevolk en niet iets waar je tong van gaat krullen. Licht, wat heb ik een hekel aan de smaak van moerasmargrieten, zelfs moddervis smaakt zoeter. Maar als jullie nog tijd hebben, zet ik een pot Tremalkin zwart. Het is ook al gauw tijd om te eten. Het is gewoon brood, soep en kaas, maar jullie zijn welkom.’

‘Dat zou heel aardig zijn, Alhuin,’ zei Nynaeve. ‘Feitelijk... Alhuin, als je een slaapkamer over hebt, zou ik die voor ons drieën willen huren.’ De grote vrouw nam hen alledrie zwijgend op. Ze ging staan, zette de pot kruidenthee weg in de kruidenkast en pakte toen een rode theepot en een buideltje uit een andere kast. Ze sprak niet meer totdat ze een pot Tremalkin zwart had gezet, vier schone bekers en een kom honing op tafel had neergezet, tinnen lepels had neergelegd en zich weer in haar stoel had laten zakken.

‘Ik heb boven drie lege slaapkamers, nu mijn dochters allemaal getrouwd zijn. Mijn man, het Licht schijne op hem, bleef op zee in een storm in de Drakenvingers, bijna twintig jaar geleden. Ik wil niets over geld horen als ik besluit dat jullie ze mogen gebruiken. Als, Maryim.’ Ze roerde de honing door de thee en nam hen opnieuw op. ‘Waardoor komt u tot een besluit?’ vroeg Nynaeve kalm. Alhuin bleef roeren alsof ze vergat te drinken. ‘Drie jonge vrouwen op mooie paarden. Ik weet niet veel van paarden, maar het lijken me even mooie paarden als edele heren en vrouwen berijden. Jij, Maryim, weet al zoveel van wijze zaken dat je je kruiden al in je eigen venster had moeten hangen of een goede keus voor de juiste plek had moeten maken. Ik heb nooit eerder gehoord van een vrouw die ver van haar geboorteplaats met wijze zaken bezig was, maar aan je spraak te horen is die hier ver vandaan.’ Ze wierp een blik op Elayne. ‘Er zijn niet zoveel streken waar mensen zulk haar hebben. Andor, neem ik aan, aan je spraak te horen. Dwaze kerels hebben het altijd over het vinden van een goudharige Andoraanse. Wat ik zou willen weten: waarom? Op de vlucht voor iets? Op jacht naar iemand? Ik denk niet dat jullie dieven zijn en ik heb nog nooit gehoord van drie vrouwen die samen achter een man aangaan. Dus vertel me het waarom en als je verhaal me aanstaat, zijn de kamers van jullie. Als jullie iets willen betalen, koop dan nu en dan wat vlees voor me. Vlees is duur nu de handel met Cairhien stil ligt. Maar eerst het waarom, Maryim.’

‘We zijn op jacht naar iets, Alhuin,’ zei Nynaeve. ‘Of liever naar bepaalde mensen.’ Egwene hield zich stil en hoopte dat ze het even goed deed als Elayne, die thee dronk alsof ze naar een gesprekje over kleding luisterde. Egwene nam niet aan dat Alhuin Guenna’s ogen veel misten. ‘Ze hebben enkele dingen gestolen, Alhuin,’ vervolgde Nynaeve. ‘Van mijn moeder. En moorden gepleegd. We zijn hier voor gerechtigheid.’

‘Mijn ziel mag branden,’ zei de grote vrouw, is er geen mansvolk bij jullie? Mannen zijn alleen nuttig voor zware lasten en voor het je voor de voeten lopen – en voor kussen en zo – maar als er moet worden gevochten of als er een dief moet worden gepakt, zeg ik: laat het aan hen over. Andor is even beschaafd als Tyr. Jullie zijn geen Aiel.’

‘Wij waren de enigen die beschikbaar waren,’ zei Nynaeve. ‘Degenen die eigenlijk zouden gaan, werden vermoord.’

De drie vermoorde Aes Sedai, bedacht Egwene. Die konden niet bij de Zwarte Ajah horen. Maar als ze niet vermoord waren, had de Amyrlin hen niet kunnen vertrouwen. Ze probeert zich aan die vervloekte Drie Geloften te houden, maar ze gaat wel langs het randje. ‘Ach,’ zei Alhuin bedroefd. ‘Zij hebben jullie mannen gedood? Broers? Vaders? Echtgenoten?’ Er verschenen rode vlekjes op Nynaeves wangen en de oudere vrouw legde dat verkeerd uit. ‘Nee, vertel het me maar niet, kind. Ik wil geen oud leed ophalen. Laat het maar op de bodem liggen tot het is vergaan. Kom, kom, blijf maar rustig.’ Het kostte Egwene moeite niet te grommen van afkeer, ik moet je wel dit vertellen,’ zei Nynaeve met een strakke stem. Nog steeds zagen haar wangen rood. ‘Die moordenaars en dieven zijn Duistervrienden. Het zijn vrouwen, maar ze zijn even gevaarlijk als een zwaardvechter, Alhuin. Als je je afvraagt waarom we geen herberg gekozen hebben, dan is het daarom. Misschien weten ze dat wij hen volgen en misschien kijken ze naar ons uit.’

Alhuin wuifde het allemaal snuivend terzijde. ‘Van de vier gevaarlijkste mensen die ik ken, zijn er twee mannen, waarvan één een zwaardvechter. De andere twee zijn vrouwen die zelfs geen mes bij zich hebben. Wat Duistervrienden betreft... Maryim, als je zo oud bent als ik, leer je dat valse Draken gevaarlijk zijn, dat leeuwvissen gevaarlijk zijn, evenals haaien en onverwacht opstekende zuiderstormen; maar Duistervrienden zijn dwazen. Walgelijke dwazen, maar niettemin dwazen. De Duistere is opgesloten waar de Schepper hem gestopt heeft, en geen enkele Grijper of vangvis waar je kinderen mee bang maakt, kan hem eruit krijgen. Dwazen maken me niet bang, tenzij ze aan het roer staan van de boot waarop ik vaar. Ik neem aan dat jullie geen bewijzen hebben die je aan de Verdedigers van de Steen kunt tonen? Het zou jullie woord tegen het hunne zijn.’

Wat is een Grijper? vroeg Egwene zich verwonderd af. Of een vangvis?

‘We hebben het bewijs als we ze vinden,’ zei Nynaeve. ‘Zij hebben de gestolen waar en die kunnen we beschrijven. Hun buit is oud en voor niemand van enige waarde, behalve voor ons en onze vrienden.’

‘Je zult nog versteld staan van wat oude dingen waard kunnen zijn,’ zei Alhuin droogjes. ‘Ouwe Leuse Mulan haalde vorig jaar in zijn net drie hartstenen kommen en een beker op, ergens in de Drakenvingers. Nu bezit hij in plaats van een visserssmak een handelsschip op de rivier. Die ouwe dwaas wist niet eens wat hij bezat, tot ik het hem vertelde. Heel waarschijnlijk ligt er op die plek nog veel meer, maar Leuse kon zich de juiste plek niet meer herinneren. Ik weet niet hoe hij nog vis in zijn net kon krijgen. De helft van de vissersvloot was daarna nog maanden aan het slepen naar cuendillar in plaats van naar knorvis of platvis. Sommigen hadden heren aan boord die hun zeiden waar ze het net moesten uitzetten. Zoveel kunnen oude dingen waard zijn, als ze maar oud genoeg zijn. Nou, ik heb besloten dat jullie hier een man bij nodig hebben, en ik ken precies de goede.’

‘Wie?’ zei Nynaeve snel. ‘Als u aan een heer denkt, een hoogheer, denk er dan aan dat we geen enkel bewijs bezitten tot we ze hebben gevonden.’

Alhuin lachte tot ze piepte. ‘Meisje, in de Maule kent niemand een hoogheer of wat voor heer dan ook. Moddervis zwemt op andere plekken dan zilverbuik. Ik zal de gevaarlijkste man halen die ik ken, geen zwaardvechter, maar wat dat aangaat toch de gevaarlijkste van de twee. Juilin Sandar is een dievenvanger. De beste. Ik weet niet hoe het in Andor is, maar hier werkt een dievenvanger net zo goed voor jou of mij als voor een heer of koopman, en ze vragen er minder voor. Als ze gevonden kunnen worden, kan Juilin die vrouwen van jullie vinden. Hij brengt jullie eigendommen terug zonder dat jullie in de buurt van die Duistervrienden hoeven te komen.’

Nynaeve stemde ermee in alsof ze het nog niet zeker wist. Alhuin bond de plankjes onder haar schoenen – ze noemde ze klompen – en haastte zich naar buiten. Egwene zag haar gaan, door een van de keukenramen, langs de paarden en toen de hoek om naar de straat aan de voorkant.

‘Je leert hoe je een Aes Sedai moet zijn, maryim,’ zei ze toen ze zich weer omdraaide. ‘Je manipuleert mensen even goed als Moiraine.’ Nynaeves gezicht werd krijtwit.

Elayne liep naar haar toe en gaf Egwene een klap in het gezicht. Egwene was zo geschokt dat ze alleen maar staarde. ‘Jij gaat te ver,’ zei de goudharige vrouw scherp. ‘Te ver. We moeten samen leven of we sterven samen! Heb jij Alhuin je echte naam gegeven? Nynaeve heeft haar verteld wat we konden zeggen, dat we Duistervrienden zoeken en het was al riskant genoeg om onze naam aan Duistervrienden te verbinden. Ze heeft gezegd dat ze gevaarlijk waren, moordenaars. Had je liever gehad dat ze vertelde dat ze van de Zwarte Ajah waren? In Tyr? Zou je alles op het spel willen zetten zonder te weten of Alhuin dat voor zich kan houden?’

Egwene wreef zachtjes over haar wang. Elayne was sterk. ‘Het hoeft me geen plezier te doen.’

‘Weet ik,’ zuchtte Elayne. ‘Mij ook niet. Maar het móét!’ Egwene draaide zich om en keek door het raam naar de paarden buiten. Ik weet dat het moet. Het hoeft me geen plezier te doen.

49

Een storm in Tyr

Uiteindelijk kwam Egwene weer aan tafel zitten voor haar thee. Ze vond dat Elayne misschien gelijk had en dat ze te ver was gegaan, maar ze kon het niet opbrengen om zich te verontschuldigen, en zo zaten ze zwijgend bijeen. Toen Alhuin terugkwam, was er een man bij haar, een magere kerel van middelbare leeftijd die eruitzag of hij uit oud hout was gesneden. Juilin Sandar zette zijn klompen bij de deur en hing zijn platte strooien punthoed aan een haak. Een hartsvanger, bijna net zo een als die van Hurin, hing aan een riem die hij over zijn bruine jas droeg. In zijn handen had hij een stok die precies even lang was als hij, maar niet veel dikker dan een duim en van datzelfde lichte hout met ribbels dat de ossendrijvers gebruikten voor hun trekdieren. Zijn kortgeknipte zwarte haren lagen plat op zijn hoofd en zijn vlugge donkere ogen leken iedere kleinigheid in het vertrek op te merken en vast te leggen. Plus iedereen die daar was. Egwene zou er wat om durven verwedden dat hij Nynaeve tweemaal opnam en voor haar was Nynaeves achteloosheid bijzonder opvallend. Zij had het duidelijk ook gemerkt.

Alhuin wees hem een stoel aan de tafel, en hij stroopte zijn mouwen op, maakte voor ieder afzonderlijk een buiging en ging zitten met zijn stok tegen zijn schouder aan. Hij nam pas het woord toen de grijsharige vrouw een verse pot thee had gezet en iedereen aan een beker thee zat te nippen.

‘Moeder Guenna heeft me van jullie probleem verteld,’ zei hij kalm toen hij zijn beker neerzette, ik zal naar vermogen helpen, maar de hoogheren zullen mij misschien spoedig eigen opdrachten verstrekken.’ De grote vrouw snoof. ‘Juilin, wanneer ben je gaan sjacheren als een winkelier die linnen voor zijde wil verkopen? Ga nou niet beweren dat jij vooraf weet wanneer de hoogheren beslag op je leggen.’

‘Dat beweer ik ook niet,’ gaf Sandar met een glimlach terug, ‘maar ik weet wanneer ik ’s nachts mannen op daken zie en wanneer niet. Vanuit mijn ooghoeken – ze kunnen zich schuilhouden als buisvissen in riet – maar de bewegingen heb ik opgevangen. Tot nog toe heeft niemand een diefstal aangegeven, maar binnen de muren zijn dieven bezig, daar durf ik een gratis maal om te verwedden. Let op mijn woorden. Voor de week om is, zal ik naar de Steen worden geroepen, omdat er een dievenbende koopmanswoningen of zelfs herenhuizen aan het leegroven is. De Verdedigers zijn goed voor het bewaken van de straat, maar als er dieven moeten worden gezocht, halen ze er een dievenvanger bij, en mij als eerste. Ik probeer er niet meer geld uit te slaan, maar wat ik ook voor deze knappe vrouwen ga doen, het moet wel snel gebeuren.’

‘Ik geloof dat hij de waarheid spreekt,’ zei Alhuin na enige aarzeling. ‘Als hij denkt dat het hem een ferme zoen oplevert, zal hij je wijsmaken dat de maan groen is en water wit, maar over dat soort dingen liegt hij minder dan veel andere mannen. Misschien is hij wel de eerlijkste man die ooit in de Maule werd geboren.’ Elayne hield een hand voor haar mond en Egwene moest moeite doen om niet te lachen. Nynaeve zat er onbewogen en zichtbaar ongeduldig bij. Sandar schonk de grijsharige vrouw een grijns en besloot toen klaarblijkelijk haar opmerking te negeren. Hij glimlachte Nynaeve toe. ‘Ik wel best toegeven dat die dieven me nieuwsgierig maken. Ik heb dievegges gekend en dievenbenden, maar van een vrouwenbende heb ik nog nooit gehoord. En ik ben moeder Guenna nog wat verschuldigd.’ Opnieuw leken zijn ogen alles van Nynaeve vast te leggen. ‘Wat vraagt u?’ vroeg ze scherp.

‘Gestolen goederen terugbrengen,’ zei hij bruusk, ‘een tiende van de waarde van wat ik terugvind. Voor het opsporen van iemand, vraag ik een zilvermark per persoon. Moeder Guenna zegt dat de gestolen voorwerpen niet zo waardevol zijn, behalve voor uzelf, vrouw, dus stel ik u voor het laatste te kiezen.’ Weer een glimlach; hij had parelwitte tanden, ik zou helemaal geen geld van u willen aannemen, maar de broederschap zou er moeilijk over doen. Niettemin zal ik het goedkoop houden. Twee koperstukken, niet meer.’

‘Ik ken een dievenvanger,’ vertelde Elayne. ‘Uit Shienar. Een zeer achtenswaardig man. Hij heeft zowel een zwaard als een hartsvanger. Waarom heeft u dat niet?’

Sandar keek even geschokt en was toen boos op zichzelf dat hij geschokt was. Hij had haar vraag niet begrepen, of had anders besloten hem niet te horen. ‘U bent geen Tyreense. Ik heb weleens van Shienar gehoord, vrouw, verhalen over Trolloks en dat iedere man daar een krijgsman is.’ Zijn glimlach maakte duidelijk dat hij niet in kinderverhaaltjes geloofde.

‘Ze zijn waar,’ zei Egwene. ‘Of waar genoeg. Ik ben in Shienar geweest.’ Hij keek haar met knipperende ogen aan en praatte door. ‘Ik ben geen heer, geen rijke koopman, zelfs geen soldaat. De Verdedigers vallen vreemden met een zwaard niet erg lastig – tenzij ze van plan zijn hier lang te blijven – maar ik zou meteen in een cel onder de Steen worden gegooid. Er bestaan wetten, vrouw.’ Zijn hand streek over de staf alsof hij er onbewust aan dacht. ‘Maar ook zonder zwaard kan ik me best redden.’ Wederom schonk hij Nynaeve een glimlach. ‘Goed, als u me nu die voorwerpen wilt beschrijven...’ Hij zweeg opeens toen ze haar beurs op de rand van de tafel plaatste en dertien zilvermarken uittelde. Egwene zag dat ze de lichtste munten had gekozen; de meeste waren van Tyr, en er zat maar één Andoraanse munt bij. De Amyrlin had hun veel goud meegegeven, maar zelfs dat zou niet eeuwig meegaan.

Nynaeve keek nadenkend in haar beurs voor ze de koordjes aantrok en hem weer wegstopte. ‘Er zijn dertien vrouwen die u voor ons moet vinden, baas Sandar, en u krijgt hetzelfde in zilver als u ze vindt. Vind ze en we halen onze eigendommen zelf terug.’

‘Zoiets doe ik al uit mezelf voor minder,’ protesteerde hij. ‘En een extra beloning is niet nodig. Ik reken u wat ik reken. U hoeft niet bang te zijn dat ik zal worden omgekocht.’

‘Dat is zeker niet te vrezen,’ beaamde Alhuin. ‘Ik heb gezegd dat hij eerlijk is. Geloof hem alleen niet als hij zegt dat hij van je houdt.’ Sandar keek haar boos aan.

‘Ik leg de munten op tafel, baas Sandar,’ zei Nynaeve vastbesloten, ‘dus bepaal ik wat ik koop. Kunt u die vrouwen vinden en het daarbij laten?’ Ze wachtte tot hij een aarzelend knikje gaf, voor ze verder ging. ‘Ze zijn misschien bij elkaar, misschien ook niet. De eerste komt uit Tarabon. Ze is wat langer dan ik, heeft zwarte ogen en bleek, honingkleurig haar, dat ze in vele vlechtjes draagt, zoals men in Tarabon gewoon is. Sommige mannen zullen haar knap vinden, maar dat zal ze niet op prijs stellen. Ze heeft een smal pruilmondje. De tweede komt uit Kandor. Ze heeft lang zwart haar, met een witte lok vlak boven haar linkeroor, en...’

Ze gaf geen namen en Sandar vroeg er niet naar. Namen waren zo gemakkelijk te veranderen. Zijn glimlach was verdwenen nu er zaken werden gedaan. Ze beschreef de dertien vrouwen, terwijl hij aandachtig luisterde en toen ze de beschrijvingen had afgerond, was Egwene er zeker van dat hij alles woord voor woord zou kunnen herhalen. ‘Moeder Guenna heeft het u misschien gezegd,’ besloot Nynaeve, ‘maar ik herhaal het nog maar eens. Deze vrouwen zijn gevaarlijker dan u kunt geloven. Voor zover ik weet, kleeft het bloed van ruim tien mensen aan hun handen, en het zou me verbazen als dat het enige bloed was.’ Sandar en Alhuin keken haar beiden met grote ogen aan. ‘Als ze ontdekken dat u navraag naar hen doet, zult u sterven. Als ze u gevangennemen, zullen ze u dwingen te zeggen waar wij zijn. Moeder Guenna zal dan waarschijnlijk samen met ons sterven.’ De oude vrouw keek ongelovig. ‘Geloof het!’ Nynaeves blik eiste instemming. ‘Geloof het of ik neem het zilver terug en zoek een ander, met meer hersens!’

‘Toen ik nog jong was,’ zei Sandar ernstig, ‘stak een beurzensnijdster haar mes tussen mijn ribben, omdat ik meende dat een lief meisje geen man zou doodsteken. Die fout maak ik niet meer. Ik zal doen of die vrouwen allemaal Aes Sedai zijn, en van de Zwarte Ajah.’ Egwene verslikte zich bijna en hij keek haar droef grijnzend aan, terwijl hij de munten in zijn eigen beurs liet glijden en hem wegstak achter zijn buikband. ‘Ik wilde u niet bang maken, vrouw. Er zijn geen Aes Sedai in Tyr. Het zal een paar dagen kosten, tenzij ze bij elkaar blijven. Een groep van dertien vrouwen is makkelijk te vinden. Als ze alleen zijn, wordt het wat lastiger. Hoe dan ook, ik zal ze vinden. En ik zal ze niet verjagen voor u van me hoort waar ze zijn.’

Nadat hij zijn strohoed en klompen had aangedaan en door de achterdeur was verdwenen, zei Elayne: ik hoop dat hij niet overmoedig is, Alhuin. Ik heb gehoord wat hij zei, maar... Hij begrijpt toch echt wel goed dat ze gevaarlijk zijn, hè?’

‘Hij is nooit een dwaas geweest, tenzij hij een stel mooie ogen of fraaie enkels zag,’ zei de grijze vrouw, ‘maar dat is een gebrek van elke man. Hij is de beste dievenvanger van Tyr. Maak je geen zorgen. Hij zal die Duistervrienden van jullie vinden.’

‘Voor de ochtend zal het weer gaan regenen.’ Nynaeve huiverde, ondanks de warme kamer. ‘Ik voel een storm opsteken.’ Alhuin schudde slechts haar hoofd en ging de kommen volscheppen met vissoep voor het eten.

Nadat ze hadden gegeten en opgeruimd, gingen Nynaeve en Alhuin aan tafel zitten praten over kruiden en geneesmiddelen. Elayne werkte aan een klein borduurwerkje op de schouder van haar mantel, met kleine blauwe en witte bloempjes, waarna ze De lessen van Willim van Maneches ging lezen, die Alhuin op haar boekenplankje had staan. Egwene trachtte te lezen, maar noch dat boek, noch De reizen van Jaim Kimstapper, noch de humoristische verhalen van Aleria Elffin konden haar meer dan een paar bladzijden boeien. Ze voelde aan de stenen ter’angreaal op haar borst onder haar kleren. Waar zijn ze? Wat willen ze in het Hart? Niemand behalve de Draak – niemand behalve Rhand – kan Callandor aanraken, dus wat willen ze eigenlijk? Wat? Wat?

Toen het laat was geworden, bracht Alhuin hen naar hun kamer op de eerste verdieping, maar toen ze haar eigen slaapkamer was ingegaan, verzamelden ze zich in Elaynes kamer bij het licht van een lamp. Egwene had zich al tot op haar ondergoed uitgekleed; om haar hals hing een koordje met de twee ringen. De gegroefde stenen ring voelde veel zwaarder aan dan de gouden. Na hun vertrek uit Tar Valon hadden ze dit iedere nacht gedaan, met uitzondering van die ene nacht bij de Aiel. ‘Maak me over een uurtje wakker,’ zei ze hun. Elayne fronste. ‘Zo kort, deze keer?’

‘Voel je je niet op je gemak?’ zei Nynaeve. ‘Misschien gebruik je hem te vaak.’

‘Als ik dat niet had gedaan, zouden we in Tar Valon nog steeds pannen boenen, in de hoop een Zwarte zuster te ontdekken voor we door een grijzel werden gevonden,’ zei Egwene scherp. Licht! Elayne heeft gelijk. Ik snauw echt als een dreinend kind. Ze haalde diep adem. ‘Misschien voel ik me écht niet op mijn gemak. Misschien doordat we nu zo vlak bij het Hart van de Steen zijn. Zo vlak bij Callandor. Zo vlak bij de val, wat voor val dan ook.’

‘Pas op,’ zei Elayne en Nynaeve zei wat kalmer: ‘Pas heel erg op, Egwene. Alsjeblieft.’ Ze gaf korte, felle rukjes aan haar vlecht. Toen Egwene ging liggen op het bed met de lage poten, terwijl de andere twee links en rechts van haar op een kruk zaten, rommelde de donder door de hemel. De slaap kwam langzaam.

Net als de andere keren stond ze in een zacht glooiend heuvellandschap met bloemen en vlinders in een lentezon, met zachte briesjes en vogelgezang. Ditmaal droeg ze groene zijde met geborduurde gouden vogels op de borst en groene fluwelen muiltjes. De ter’angreaal leek zo licht dat hij uit haar kleed omhoog leek te zweven, maar door het gewicht van de Grote Serpent-ring werd hij omlaag gehouden. Met vallen en opstaan had ze iets van de wetten van Tel’aran’rhiod geleerd. Zelfs deze Wereld der Dromen, de Ongeziene Wereld, had wetten, al waren die vreemd. Ze wist zeker dat ze er niet meer dan een tiende van kende en maar één manier om naar de verlangde plek te gaan. Ze sloot haar ogen en maakte haar geest leeg, zoals ze zou hebben gedaan als ze saidar had willen omarmen. Het was niet gemakkelijk, doordat de rozenknop zich telkens hardnekkig opdrong en ze voortdurend de Ware Bron voelde en die wilde omarmen, maar ze moest haar leegte met iets anders vullen. Ze vormde een beeld van het Hart van de Steen, zoals zij het in haar dromen had gezien, vormde in de leegte volmaakt ieder onderdeel. De enorme gladde roodstenen zuilen. De eeuwenoude, verweerde vloerstenen. De koepel hoog daarboven. Het kristallen zwaard, onaanraakbaar, langzaam in de lucht wentelend, met het gevest omlaag. Toen alles zo echt was dat ze haast zeker wist dat ze slechts haar hand uit hoefde te steken om het aan te raken, deed ze haar ogen open en was ze er, in het Hart van de Steen. Of het Hart van de Steen zoals het in Tel’aran’rhiod bestond. De zuilen waren aanwezig, en Callandor. En rond het fonkelende zwaard zaten, bijna even vaag en onstoffelijk als schaduwen, dertien vrouwen met gekruiste benen naar het ronddraaiende wapen te staren. De honingblonde Liandrin keek om. Haar grote, donkere ogen keken recht naar Egwene en haar rozenknopmond glimlachte.

Zwaar ademend schoot Egwene zo snel overeind dat ze bijna uit bed viel.

‘Wat is er aan de hand?’ wilde Elayne weten. ‘Wat is er gebeurd? Je ziet er bang uit.’

‘Je hebt nog maar net je ogen gesloten,’ zei Nynaeve zachtjes. ‘Dit is de eerste keer dat je bent teruggekomen zonder dat we jou hebben gewekt. Er is zeker iets gebeurd, niet?’ Ze trok fel aan haar vlecht. ‘Ben je in orde?’

Hoe ben ik teruggekomen? vroeg Egwene zich af. Licht, ik weet niet eens wat ik deed. Ze wist dat ze alleen maar trachtte uit te stellen wat ze te vertellen had. Ze maakte het koord rond haar nek los en hield de Grote Serpent-ring en de grotere ter’angreaal in haar handpalm. ‘Ze wachten op ons,’ zei ze eindelijk. Ze hoefde niet te zeggen wie. ‘En ik denk dat ze weten dat wij in Tyr zijn.’ Buiten barstte de storm los boven de stad.

Terwijl de regen boven zijn hoofd op het dek van de Spoed roffelde, staarde Mart naar het Steenbord op de tafel tussen hem en Thom, maar hij had zijn aandacht eigenlijk niet bij het spel, zelfs niet nu er een Andoraanse mark op het spel stond. Het onweer donderde, en achter de kleine raampjes flitste de bliksem. Vier lampen verlichtten de hut van de schipper. Dit vervloekte schip mag dan zo snel zijn als een vogel, het duurt nog steeds bloedlang. Het vaartuig schoot even omhoog, toen nogmaals, de beweging leek te veranderen. Laat hij maar oppassen dat we niet in die bloedmodder vast komen te zitten! Als hij uit deze karnton niet de hoogst mogelijke snelheid wringt, stamp ik hem dat goud dwars door zijn strot! Geeuwend – hij had na hun vertrek uit Caemlin niet goed meer geslapen; hij piekerde te veel om goed te kunnen slapen – verplaatste hij een steen naar het snijpunt van twee lijnen. Nog drie zetten en hij zou bijna het vijfde deel van Thoms zwarte stenen kunnen insluiten.

‘Je zou een goede speler kunnen zijn, kerel,’ zei de speelman langs de steel van zijn pijp, terwijl hij zijn volgende steen plaatste, ‘als je je gedachten erbij zou houden.’ Zijn tobak rook naar bladeren en noren. Mart wilde een nieuwe steen pakken van de stapel naast zijn elleboog, knipperde met zijn ogen en liet hem liggen. Thoms stenen zouden eveneens binnen drie zetten het derde deel van zijn witte omsingelen. Hij had het niet zien aankomen en kon geen uitweg vinden. ‘Verlies je weleens? Heb je ooit een spel verloren?’

Thom haalde de pijp uit zijn mond en streek met de knokkels over zijn snor. ‘Al een hele tijd niet meer. Morgase versloeg me gewoonlijk de helft van de keren. Men zegt dat grote legeraanvoerders en vaardige spelers van het Grote Spel ook goed zijn in Steen. Zij is er zo een en ze kan ongetwijfeld ook een veldslag winnen.’

‘Wil je niet liever dobbelen? Steen duurt zo lang.’ ik wil graag een grotere kans om te winnen dan een op negen of tien,’ merkte de witharige man droogjes op.

Mart sprong overeind toen de deur opensloeg en schipper Dern binnenstapte. De man met het vierkante gezicht trok zachtjes vloekend de mantel van zijn schouders en schudde de regen eraf. ‘Het Licht verzenge mijn botten, maar het is me een raadsel waarom ik je ooit de Spoed heb verhuurd. Aan jou nog wel, die zelfs in de donkerste nacht of de zwaarste buien nog meer vervloekte snelheid wil hebben. Sneller! Steeds maar sneller! Bloed en as, ik had al honderden keren op een zandbank kunnen stranden!’

‘U wilde het goud,’ zei Mart hees. ‘U zei dat deze oude tobbe snel was, Dern. Wanneer zijn we in Tyr?’

De schipper toonde een klein glimlachje. ‘We leggen nu aan in de haven. En je mag me als een bloedboer op de brandstapel leggen als ik ooit nog eens naar vervloekte praatjes over sneller en sneller luister! Nou, waar is de rest van mijn goud?’

Mart snelde naar een van de kleine raampjes en tuurde naar buiten. In het schrille licht van de bliksems kon hij de natte stenen van een haven zien, maar niet veel meer. Hij trok de tweede beurs met goud uit zijn zak en wierp die Dern toe. Wie heeft er ooit gehoord van een rivierman die niet dobbelt? ‘Dat werd tijd,’ gromde hij. Het Licht geve dat ik niet te laat ben.

Hij had al zijn extra kleren en dekens in het leren omhulsel gepakt en hij hing dat over zijn ene schouder; de bundel vuurwerk hing over de andere, aan het koord dat hij eromheen had gebonden. Over dat alles trok hij zijn mantel aan die hij aan de voorkant open liet hangen. Beter dat hij nat werd dan het vuurwerk. Hij kon zich drogen en weer zo goed als nieuw zijn, maar een proef met een emmer had aangetoond dat vuurwerk er niet tegen kon. Ik neem aan dat Rhands pa gelijk had. Mart had altijd gedacht dat de dorpsraad ze niet in de regen wilde ontsteken, omdat het op een heldere avond veel leuker en mooier was. ‘Ben je nog niet zover om dat spul te verkopen?’ Thom sloeg net de speelmansmantel om zijn schouders. Die bedekte de leren kistjes van zijn harp en fluit, maar de dekenrol met zijn kleren zwaaide hij op zijn rug, over de lapjesmantel.

‘Pas als ik ontdek hoe het werkt, Thom. Bovendien, denk eens aan de lol als ik ze allemaal afsteek.’

De speelman rilde. ‘Zolang je het maar niet allemaal tegelijk doet, kerel. Zolang je ze bij het eten maar niet in de open haard gooit. Ik weet dat je ertoe in staat bent, zoals je met dat spul bent omgesprongen. Je hebt geluk dat de schipper ons niet twee dagen geleden van zijn schip afsmeet.’

‘Zou hij toch niet doen,’ lachte Mart. ‘Niet zolang er nog een beurs te verdienen viel, hè Dern?’

Dern stond met de beurs in zijn hand te spelen. ‘Ik heb het je eerder niet gevraagd, maar je hebt me nu het goud gegeven en je zult het niet terugnemen. Waar gaat dit allemaal om? Waarom zo vervloekt snel?’

‘Een weddenschap, Dern.’ Geeuwend pakte Mart zijn vechtstok op, klaar om op te stappen. ‘Een weddenschap.’

‘Een weddenschap!’ Dern staarde naar de zware beurs. Een andere met dezelfde inhoud lag al in zijn geldkist weggesloten. ‘Dat moet dan wel om een vervloekt koninkrijk gaan.’

‘Veel meer,’ antwoordde Mart.

De regen kwam met bakken neer op het dek, zo hard dat hij de loopplank alleen maar kon zien wanneer het boven de stad weerlichtte. Het geroffel van het noodweer gaf hem nauwelijks de kans om na te denken. Maar verderop in een straat kon hij lichten achter vensters zien. Daarginds zouden herbergen zijn. De schipper was niet naar boven gekomen om ze aan wal te zien gaan en van de opvarenden was er evenmin iemand op het dek. Mart en Thom waren de enigen die de havenstad inliepen.

Mart vloekte toen zijn laarzen in de straatmodder wegzakten, maar er viel verder niets aan te doen, dus stapte hij flink door, zo snel als hij kon, terwijl zijn stokpunt bij iedere stap vastzat. De lucht rook zelfs met al die regen nog sterk naar vis. ‘Laten we eerst een herberg zoeken,’ zei hij luid om gehoord te worden, ‘dan ga ik er daarna op uit.’

‘In dit weer?’ riep Thom terug. De regen stroomde langs zijn gezicht, maar hij bekommerde zich meer om zijn instrumenten dan om zijn gezicht.

‘Comar kan al vóór ons Caemlin hebben verlaten. Als hij een goed paard heeft en niet zo’n scharminkel als wij, kan hij zich een volle dag eerder in Aringil hebben ingescheept, en ik weet niet hoeveel we met die dwaze Dern zijn ingelopen.’

‘De boot voer snel,’ vergoelijkte Thom. ‘De Spoed verdient haar naam.’

‘Dat kan best zijn, Thom, maar regen of geen regen, ik moet hem vinden voor hij Egwene, Nynaeve en Elayne vindt.’

‘Een paar uur meer maakt weinig verschil, kerel. Er zijn honderden herbergen in zo’n grote stad als Tyr. Buiten de stadsmuren zullen er nog honderden meer zijn, piepkleine herbergen soms, met niet meer dan een tiental kamers om te verhuren, zo klein dat je er recht doorheen kunt lopen zonder ooit te merken dat je binnen bent geweest.’ De speelman trok mompelend de kap van zijn mantel naar voren. ‘Het zal weken duren voor we ze allemaal af zijn geweest. Maar het kost Comar evenveel tijd. We kunnen vannacht uit de regen blijven door binnen te schuilen. Je kunt er je laatste munt om verwedden dat Comar er nu niet op uitgaat.’

Mart schudde het hoofd. Een kleine herberg met een tiental kamers. Voor zijn vertrek uit Emondsveld was Herberg De Wijnbron het grootste gebouw geweest dat hij ooit had gezien. Hij betwijfelde of Bran Alveren meer dan tien kamers voor zijn gasten had. Egwenes ouders hadden met hun kinderen in de voorkamers op de eerste verdieping gewoond. Ik mag branden ah ik soms niet denk dat we Emondsveld nooit hadden moeten verlaten. Maar Rhand had zeker moeten vertrekken en Egwene zou vermoedelijk zijn gestorven als ze niet naar Tar Valon was gegaan. Nu zal ze misschien sterven doordat ze erheen is gegaan. Hij dacht niet dat hij nog tevreden zou zijn met het leven op een boerderij; koeien en schapen dobbelden niet. Maar Perijn had nog een kans om naar huis te gaan. Ga naar huis, Perijn, dacht hij onwillekeurig. Ga naar huis, nu het nog kan. Hij vermande zich. Dwaas! Waarom zou hij dat willen? Hij dacht aan een bed, maar onderdrukte de gedachte. Nog niet.

Hoog boven hen joeg de bliksem door de lucht, drie zigzaggende schichten tegelijk wierpen een schel licht op een smal huis met dikke samengebonden bossen kruiden achter de ramen, naast de stevig afgesloten winkel van een pottenbakker, gezien het bord met de kommen en borden. Gapend trok hij zijn schouders in tegen de neerslaande regen en probeerde zijn laarzen wat sneller uit de klevende modder te trekken.

‘Ik vind dat we dit deel van de stad maar beter kunnen vergeten, Thom,’ riep hij. ‘Jij ziet Nynaeve of Egwene – laat staan Elayne – toch ook niet uit eigen wil hier in die modder en visstank blijven? Vrouwen houden van nette, keurige dingen die schoon ruiken!’

‘Misschien, kerel,’ mompelde Thom en hoestte toen. ‘Het zou je verbazen waar vrouwen genoegen mee willen nemen. Maar misschien wel.’

Terwijl hij zijn mantel goed dichthield om het vuurwerk droog te houden, stapte Mart nog sneller door. ‘Vooruit, Thom! Ik wil Comar of de meisjes vanavond nog vinden, het een of het ander!’ Thom hinkte achter hem aan, zo nu en dan hoestend. Ze beenden de brede stadspoorten door – niet bewaakt in deze regen – en Mart voelde opgelucht dat hij weer straatstenen onder zijn voeten had. Nog geen vijftig pas verder stond een herberg. Uit de vensters van de gelagkamer viel licht op straat en er drong muziek naar buiten. Zelfs Thom legde het laatste stuk in de regen sneller af, hinkend en wel.

De Witte Maansikkel had een herbergier wiens gordel ervoor zorgde dat zijn lange blauwe jas zowel boven als onder strak paste, wat niet gold voor de meeste mannen op de lage stoelen rond de tafels. Mart bedacht dat die uitstaande broekspijpen van de baas, die vlak boven lage schoenen bij de enkel waren dichtgebonden, groot genoeg waren voor twee gewone mensen, ieder in een pijp. De dienstmeiden droegen kleren die tot aan de hals waren dichtgeknoopt, en korte witte schorten. Tussen de twee haarden speelde een man op een hamerhakkebord. Thom hoorde de kerel kritisch aan en schudde zijn hoofd. De dikke herbergier met de naam Cavan Lopar wilde hun maar al te graag kamers verstrekken. Hij keek fronsend naar hun bemodderde laarzen, maar wat zilver uit Marts beurs – het goud werd snel minder – en de lapjesmantel van Thom deden zijn gezicht opklaren. Toen Thom zei dat hij tegen een kleine vergoeding best enkele avonden wilde optreden, blubberden Lopars onderkinnen van genoegen. Hij had niets gehoord van een grote man met wit haar in zijn baard, en evenmin van drie vrouwen die aan Marts beschrijving voldeden. Mart liet alles behalve zijn mantel en vechtstok in de herberg achter en nam nauwelijks de moeite naar zijn bed te kijken. Het was verlokkelijk re gaan slapen, maar hij onderdrukte die gedachte en sloeg zo snel mogelijk een pittige visstamppot naar binnen. Toen hij zich de regen weer in haastte, zag hij verbaasd dat Thom meeliep, ik dacht dat je droog wilde blijven, Thom?’

De speelman tikte tegen het fluitkistje onder zijn mantel. Zijn andere spullen lagen op zijn kamer. ‘Mensen maken een babbeltje met een speelman, kerel. Misschien vang ik iets op wat jij niet hoort. Ik wil net zo min als jij dat er iets met de meisjes gebeurt.’ Ondanks de neerstortende regen was een honderd pas verder een tweede herberg zichtbaar, tweehonderd pas verder was er weer een en daarachter nog andere. Mart werkte ze een voor een af; hij hing binnen rond terwijl Thom zijn mantel rondzwierde en een verhaal vertelde, waarna hij iemand de kans gaf een beker wijn voor hem neer te zetten. Mart deed dan de ronde en vroeg naar een lange man met een witte pluk haar in zijn korte zwarte baard en drie vrouwen. Hij won een paar munten met dobbelen, maar hoorde niets nieuws, en Thom evenmin. In elke herberg zag hij tot zijn opluchting dat de speelman slechts enkele teugen wijn nam. Op de boot was Thom bijna geheel van de drank afgebleven, maar Mart had niet zeker geweten of de speelman dat in Tyr kon volhouden. Tegen de tijd dat ze een twintigtal gelagkamers hadden afgewerkt, dacht Mart dat er gewichten aan zijn oogleden hingen. De regen was wat minder geworden, maar er vielen toch nog gestaag grote druppels neer en toen de regen verminderde, was de wind aangewakkerd. De lucht toonde het donkergrijs van de komende dageraad.

‘Kerel,’ mopperde Thom, ‘als we niet naar De Witte Maansikkel terugkeren, val ik hier in de regen in slaap.’ Hij bleef staan om te hoesten. ‘Besef je wel dat je straal langs drie herbergen bent geschuifeld? Licht, ik ben zo moe dat ik niet eens meer kan denken. Beschik je soms over een mij onbekende lijst van waar je heen wilt?’ Mart staarde met dikke ogen de straat in toen een lange man in een mantel zich de hoek om haastte. Licht, ik bén moe. Rhand is vijfhonderd roede uit de buurt en speelt dat hij die vervloekte Draak is. ‘Wat? Drie herbergen?’ Ze stonden juist vlak voor een andere, De Gouden Beker volgens het in de wind piepende uithangbord. Het leek totaal niet op een dobbelbeker, maar hij besloot het toch maar te proberen. ‘Nog één, Thom. Als we ze hier niet vinden, gaan we terug en naar bed.’ Slapen klonk beter dan een dobbelspel met een inzet van honderd goudmark, maar hij dwong zich naar binnen te stappen. Mart was nog geen twee stappen binnen of hij zag hem. De grote man droeg een groene jas met blauwe banen op zijn pofmouwen, maar het was echt Comar, met zijn korte zwarte baard en de witte haren op zijn kin. Hij zat achterin aan een tafeltje, op een van die vreemd lage stoelen, liet een dobbelbeker rammelen en glimlachte naar de man tegenover hem. Die man droeg een lange jas en een pofbroek, maar hij glimlachte niet. Hij staarde naar de munten op tafel, alsof hij wenste dat ze weer in zijn beurs terug waren. Bij Comars elleboog stond nog een dobbelbeker. Comar zette de leren beker omgekeerd neer en begon al bijna te lachen voor de stenen waren uitgerold. ‘De volgende graag,’ riep hij luidkeels en schoof de inzet naar zich toe. Er stond al een aanzienlijke stapel zilverstukken voor hem. Hij schepte de stenen terug in de beker en rammelde. ‘Er is toch zeker nog wel iemand die zijn geluk wil beproeven?’ Het leek erop dat niemand wilde, maar hij bleef doorrammelen en lachen.

De herbergier was gemakkelijk te vinden, hoewel ze in Tyr geen schorten leken te dragen. Zijn jas had dezelfde donkerblauwe tint als die van de andere herbergiers waarmee Mart had gepraat. Een gezette man, hoewel hij bijna de helft kleiner was dan Lopar en half zoveel onderkinnen bezat. Hij zat in z’n eentje aan een tafeltje driftig een tinnen pul te poetsen en wierp woedende blikken op Comar, hoewel hij ervoor zorgde dat zijn gast het niet zag. Enkele andere mannen loerden eveneens stiekem naar de man. Maar niet als hij keek. Mart onderdrukte de drang op Comar af te schieten, hem met zijn vechtstok op zijn hoofd te timmeren en hem te dwingen om te zeggen waar Egwene en de anderen waren. Er was hier iets mis. Comar was de eerste die hij een zwaard zag dragen, maar de manier waarop de mannen hem begluurden, duidde op iets anders dan hun angst voor een zwaardvechter. Zelfs de dienstmeid die Comar een nieuwe beker wijn voorzette – en als dank in de billen werd geknepen – schonk hem een zenuwachtige glimlach.

Bekijk het van alle kanten, dacht Mart vermoeid. De helft van de problemen waar ik in verzeild raak, komt omdat ik dat niet doe. Ik moet nadenken. Zijn vermoeidheid leek zijn hoofd te hebben volgepropt met wol. Hij gaf Thom een seintje en ze slenterden naar de tafel van de herbergier, die hen achterdochtig opnam toen ze gingen zitten. ‘Wie is die man met die witte haren in zijn baard?’ vroeg Mart. ‘Je bent niet van hier, hè?’ zei de herbergier. ‘Hij is ook een vreemdeling. Ik zie hem vanavond voor het eerst, maar ik weet dat hij dat is. Een of andere buitenlander die hierheen is gekomen en in de handel zijn fortuin heeft gemaakt. Een koopman die rijk genoeg is om een zwaard te dragen. Maar dat is nog geen reden om ons zo te behandelen.’

‘Als u hem nooit eerder hebt gezien,’ zei Mart, ‘hoe weet u dan dat hij een koopman is?’

De herbergier keek hem aan of hij achterlijk was. ‘Zijn jas, man, en zijn zwaard. Als hij van buiten komt, kan hij geen heer of soldaat zijn, dus hij moet een rijke koopman zijn.’ Hij schudde zijn hoofd, dat vreemdelingen zo stom konden zijn. ‘Ze komen hierheen om uit de hoogte op ons neer te kijken en vlak voor onze neus aan de meisjes te friemelen, maar dat is wat anders dan zich zo te gedragen. Als ik naar de Maule ga, speel ik niet om de paar munten van een visser. Als ik naar de Tavar ga, dobbel ik niet met de boeren die hun oogst komen verkopen.’ Hij poetste nog feller door. ‘Die man heeft zo’n geluk! Op die manier zal hij zijn fortuin wel hebben gewonnen.’

‘O, hij wint dus?’ Geeuwend vroeg Mart zich af hoe het zou zijn om te dobbelen met iemand anders die geluk had.

‘Soms verliest hij,’ mompelde de herbergier, ‘als de inzet slechts enkele zilveren penners bedraagt. Soms. Maar zodra er een zilvermark ligt... Ik heb hem vanavond met kroon zeker tien keer zien winnen met drie kronen en twee rozen. En ook verschillende keren met top, met drie zessen en twee vijven. Met drieën gooit hij alleen maar zessen en in windroos bij iedere worp een vijf. Als hij zoveel geluk heeft, zeg ik, het Licht schijne op hem en behoorlijk goed ook, maar laat hij het bij andere kooplui gebruiken, dat is gepast. Hoe kan een man zoveel geluk hebben?’

‘Verzwaarde stenen,’ zei Thom en hoestte. ‘Als hij er zeker van wil zijn dat hij wint, gebruikt hij stenen die altijd hetzelfde tonen. Hij is zo slim om het niet de hoogste gooi te maken, want de mensen worden achterdochtig als je steeds de koning gooit,’ – hij trok een wenkbrauw op naar Mart – ‘slechts een worp die je bijna onmogelijk kunt verbeteren, maar hij kan niet veranderen dat ze telkens op dezelfde manier rollen.’

‘Ik heb ervan gehoord,’ zei de herbergier langzaam. ‘Ze gebruiken ze in Illian, hoorde ik.’ Toen schudde hij het hoofd. ‘Maar ze gebruiken beiden dezelfde beker en dezelfde stenen. Het is onmogelijk.’

‘Geef me maar eens twee dobbelbekers,’ zei Thom, ‘en twee stel stenen. Kroon of ogen, het maakt niet uit zolang ze hetzelfde zijn.’ De herbergier keek hem fronsend aan, maar liep weg – uit voorzorg de tinnen pul met zich meenemend – en kwam terug met twee leren bekers. Thom rolde de vijf ivoren stenen op de tafel tot vlak voor Mart. Of het nu ogen waren of tekens, ieder stel stenen dat Mart ooit had gezien was van ivoor of hout gemaakt. Deze hadden ogen. Hij pakte ze op en keek Thom vragend aan. ‘Word ik geacht iets te zien?’ Thom liet de stenen uit de andere beker in zijn hand vallen, gooide ze meteen weer terug met een beweging die bijna te snel was om te volgen en zette de beker ondersteboven op tafel neer voor de stenen eruit konden vallen. Hij het zijn hand op de beker liggen. ‘Zet er eens een teken op, kerel. Iets kleins, maar wel zo dat je weet dat het jouw merkteken is.’

Mart en de herbergier keken elkaar vragend aan. Toen keken ze allebei naar de omgekeerde beker onder Thoms hand. Hij wist dat Thom een slimmigheidje ging uithalen – speelmannen deden altijd onmogelijke dingen, zoals vuur eten of zijde uit de lucht plukken – maar hij zag niet hoe Thom iets uit kon halen nu hij er zo dichtbij zat. Hij haalde zijn mes uit de schede en maakte op iedere steen een klein krasje, precies over de cirkel van zes ogen.

‘Klaar,’ zei hij en legde ze terug op tafel. ‘Laat me nu jouw kunstje zien.’

Thom stak zijn hand uit en pakte de stenen op, legde ze toen iets verder weer neer. ‘Zoek je krasjes, kerel.’

Mart trok zijn wenkbrauwen op. Thoms hand lag nog steeds op de omgekeerde leren beker. De speelman had zich niet bewogen en Marts stenen niet in de buurt gehouden. Hij pakte de stenen op... en zijn ogen werden groot. Er stond geen kras op. De herbergier snakte naar adem. Thom draaide zijn lege hand om en toonde vijf stenen. ‘Je kras zit op deze hier. Dat is het kunstje van Comar. Een simpel kinderkunstje, al zou ik nooit hebben gedacht dat hij er de vingers voor heeft.’

‘Bij nader inzien geloof ik dat ik helemaal niet met jou wil dobbelen,’ zei Mart langzaam. De herbergier zat naar de stenen te staren, maar niet alsof hij een oplossing wist. ‘Roep de wacht, of hoe jullie die hier ook noemen,’ zei Mart tegen hem. ‘Laat hem in de gevangenis gooien.’ In een kerker kan hij niemand doden. Maar stel dat ze al dood zijn? Hij probeerde niet te luisteren, maar de gedachte bleef. Dan maak ik hem dood, net als die Gaebril, wat het me ook mag kosten! Maar ik mag branden als ze dood zijn! Dat kunnen ze niet zijn. De herbergier schudde zijn hoofd, ik? Ik, een koopman aangeven bij de Verdedigers? Ze zouden nog geen blik op zijn stenen werpen. Hij hoeft maar één woord te zeggen en ik lig aan de ketting om in de Drakenvingers aan de afvoerkanalen te werken. Hij kan me ter plekke neersteken en de Verdedigers zouden zeggen dat het mijn verdiende loon was. Misschien gaat hij over een poosje wel weg.’ Mart schonk hem een wrange grijns, is het voldoende als ik hem ontmasker? Ga je dan de wacht of die Verdedigers erbij roepen?’

‘U begrijpt het niet. U bent een vreemdeling. Zelfs als hij niet van hier is, blijft hij toch een belangrijk man, rijk.’

‘Wacht hier,’ zei Mart tegen Thom. ‘Ik ben niet van plan toe te laten dat hij Egwene en de anderen te pakken krijgt, wat het me ook mag kosten.’ Hij geeuwde terwijl hij zijn stoel krassend achteruitschoof. ‘Wacht, jongen!’ riep Thom hem na, zacht maar doordringend. De speelman kwam met moeite overeind. ‘Bloedvuur, je weet niet waar je je neus insteekt.’

Mart gebaarde hem te blijven zitten en liep naar Comar toe. Niemand had de uitdaging van de gebaarde man aangenomen en hij nam Mart belangstellend op toen die zijn vechtstok tegen de tafel zette en ging zitten.

Comar bekeek Marts jas en grijnsde onaangenaam. ‘Je wilt enkele koperstukken inzetten, boer? Ik verspil geen tijd aan...’ Hij zweeg plotseling toen Mart een Andoraanse goudkroon op tafel legde en hem toegeeuwde, zonder een poging te doen zijn hand voor zijn mond te houden. ‘Je zegt niet veel, boer, hoewel je manieren beter kunnen zijn, maar goud spreekt voor zich en heeft geen manieren nodig.’ Hij schudde de leren beker in zijn hand en gooide de stenen. Hij grinnikte al voor ze tot stilstand waren gekomen, waarbij drie kronen en twee rozen boven kwamen. ‘Dat kun je niet verbeteren, boer. Heb je in die vodden misschien nog meer goud verstopt dat je kwijt wilt? Wat heb je gedaan? Je meester beroofd?’

Hij wilde de stenen oppakken, maar Mart was hem te snel af. Comar keek boos, maar liet hem de beker houden. Als beide worpen hetzelfde waren, zouden ze opnieuw gooien, tot er één had gewonnen. Mart glimlachte terwijl hij de stenen liet ratelen. Hij was niet van plan Comar de kans te geven zijn stenen weer om te ruilen. Als er drie- of viermaal achter elkaar dezelfde gooi uitkwam – precies hetzelfde, elke keer – zouden zelfs die Verdedigers wel luisteren. De hele gelagkamer zou het zien en ze zouden zijn aanklacht ondersteunen. Hij gooide de stenen op tafel. Ze stuiterden vreemd. Hij voelde iets... draaien. Net of zijn geluk op hol was geslagen. De gelagkamer leek om hem heen te kronkelen en met koordjes aan de stenen te trekken. Om de een of andere reden wilde hij naar de deur kijken, maar hij bleef de stenen in het oog houden. Ze kwamen stil te liggen. Vijf kronen. Comars ogen leken uit hun oogkassen te vallen. ‘Je verliest,’ zei Mart zachtjes. Als zijn geluk zo sterk was, werd het misschien tijd er gebruik van te maken. Een stem in zijn hoofd vertelde hem na te denken, maar hij was te moe om te luisteren, ik denk dat je je geluk verbruikt hebt, Comar. Als je die meisjes iets gedaan hebt, is het met al je geluk gedaan.’

‘Ik heb ze nog niet...’ begon Comar, die nog naar de stenen zat te staren en toen met een ruk opkeek. Zijn gezicht was wit. ‘Hoe weet je mijn naam?’

Hij had ze nog niet gevonden. Geluk, lief geluk, blijf bij me. ‘Ga terug naar Caemlin, Comar. Vertel Gaebril dat je ze niet hebt gevonden. Zeg maar dat ze dood zijn. Vertel hem van alles, maar vertrek vannacht nog uit Tyr. Als ik je weer tegenkom, dood ik je.’

‘Wie ben jij?’ vroeg de grote man met trillende stem. ‘Wie...?’ Het volgende moment kwam hij met getrokken zwaard overeind. Mart duwde de tafel tegen hem aan, gooide die om en greep zijn vechtstok. Hij was vergeten hoe groot Comar was. De man schoof de tafel meteen weer terug. Mart viel met stoel en al om, waarbij hij zijn stok nog net vast wist te houden, terwijl Comar de tafel opzij slingerde en naar hem stak. Mart zette zijn voeten in de buik van de man om hem tegen te houden en gaf een onhandige zwaai met de stok, net genoeg om het zwaard af te weren. Maar de slag sloeg de stok uit zijn vingers en hij merkte dat hij de pols van Comar vasthield, met de kling vlak voor zijn gezicht. Grommend rolde hij achterover en strekte toen zijn benen zo hard mogelijk. Comars ogen werden groot toen hij over Mart heen zeilde en met zijn gezicht tegen een tafel klapte. Mart graaide naar zijn stok, maar toen hij hem te pakken kreeg, had Comar zich nog niet bewogen.

De grote man lag met gespreide benen boven op de tafel, de rest van zijn lijf hing omlaag, met zijn hoofd op de vloer. De mannen die aan die tafel hadden gezeten, stonden inmiddels handenwringend op veilige afstand en keken elkaar zenuwachtig aan. Een zacht, bezorgd gemompel vulde de gelagkamer, niet het lawaai dat Mart verwacht had. Comars zwaard lag binnen zijn bereik, maar hij bewoog zich niet. Hij staarde Mart wel aan, toen die het zwaard wegschopte en op een knie naast hem neerknielde. Licht! Ik denk dat zijn rug gebroken is! ik heb het je gezegd, Comar. Je had moeten vertrekken. Je geluk is helemaal op.’

‘Dwaas,’ zuchtte de man. ‘Denk je... dat ik... de enige ben... die jacht op ze maakt? Ze leven... geen dag langer... dan...’ Zijn ogen staarden Mart aan en zijn mond stond open, maar hij zei niets meer. Zou nooit meer iets zeggen.

Mart keek lang in de glazige ogen alsof hij daardoor nog meer woorden uit de dode man kon wringen. Wie nog meer, bloedvuur? Wie? Waar zijn ze? Mijn geluk. Bloed en as, wat is er met mijn geluk gebeurd? Hij werd zich bewust van de herbergier, die heftig aan zijn arm stond te trekken.

‘U moet weg. U moet. Voor de Verdedigers komen. Ik zal ze de dobbelstenen laten zien. Ik zal ze vertellen dat het een buitenlander was, maar wel een lange. Met rossig haar en grijze ogen. Niemand zal daar last mee krijgen. Een man waar ik vannacht van droomde. Geen echte man. Niemand zal me tegenspreken. Hij stal ieders geld met zijn stenen. Maar u moet vertrekken. Dat moet!’ Alle anderen in het vertrek keken druk de andere kant op.

Mart liet zich van de dode wegtrekken en naar buiten duwen. Thom wachtte al in de regen. Hij greep Mart bij zijn arm en hinkte haastig de straat af, Mart struikelend meetrekkend. Marts kap hing op zijn rug; de regen doorweekte zijn haren en stroomde over zijn gezicht en langs zijn hals, maar hij merkte er niets van. De speelman bleef omkijken en zocht de straat achter hen af.

‘Slaap je, kerel? Daarnet binnen leek je niet te slapen. Vooruit, kerel. De Verdedigers zullen iedere buitenlander in deze buurt oppakken, ongeacht de beschrijving van de herbergier.’

‘Het is het geluk,’ mompelde Mart. ‘Ik heb het eindelijk door. Mijn geluk werkt het best als dingen... toevallig zijn. Zoals met dobbelstenen. Helpt niet veel bij kaarten. Helpt weinig bij Steen. Zit te veel patroon in. Het moet toevallig zijn. Zelfs het vinden van Comar. Ik bezocht niet meer elke herberg. Ik liep die herberg per ongeluk binnen, Thom. Als ik Egwene en de anderen op tijd wil vinden, zal ik zonder patroon moeten werken.’

‘Waar heb je het over? De man is dood. Als hij ze al gedood heeft... Nou, dan heb je ze gewroken. Zo niet, dan heb je ze gered. Wil je nu harder lopen, bloedvuur! Die Verdedigers zullen er binnen de kortste keren zijn en die hebben andere manieren dan de koninginnengarde.’ Mart schudde zich los en begon onzeker sneller te lopen, waarbij hij de vechtstok meesleepte. ‘Hij liet zich ontvallen dat hij ze nog niet had gevonden. Maar hij zei dat hij niet de enige was. Thom, ik geloof hem. Ik keek hem recht in de ogen en hij vertelde de waarheid. Ik moet ze nog steeds vinden, Thom. Nu weet ik zelfs niet meer wie er achter hen aanzit. Ik moet ze vinden.’

Terwijl Thom met zijn vuist een geeuw onderdrukte, trok hij Marts kap omhoog. ‘Vannacht niet meer, kerel. Ik heb slaap nodig en jij ook.’ Nat. Mijn haren druppen in mijn gezicht. Zijn hoofd leek wazig. Hij had slaap nodig, besefte hij even later. En hij besefte ook hoe vermoeid hij was, als hij al moest nadenken om daar achter te komen, in orde, Thom. Maar zodra het licht is, ga ik weer zoeken.’ Thom knikte hoestend en ze gingen door de regen op weg naar De Witte Maansikkel. De dageraad was niet ver meer toen Mart zich zijn bed uit hees, waarna hij en Thom vertrokken om iedere herberg binnen de muren van Tyr af te lopen. Mart zwierf doelloos rond, liep zoals het uitkwam en waar de volgende straathoek hem bracht. Hij zocht helemaal niet meer naar herbergen en gooide een munt op om te beslissen of hij naar binnen zou stappen. Hij deed dat drie dagen en nachten en al die tijd regende het onophoudelijk. Soms was er een onweer, soms was het gewoon regen, maar het bleef gieten.

Thoms gehoest werd erger, waardoor hij moest stoppen met fluitspelen en verhalen vertellen en door de regen nam hij zijn harp niet mee. Toch stond hij erop om mee te gaan, want de mensen praatten graag met een speelman. Marts geluk met de stenen leek zelfs nog groter sinds hij zijn zoektocht begonnen was, hoewel hij nooit lang genoeg in een taveerne of herberg bleef om meer dan enkele munten te winnen. Ze hoorden geen van beiden iets nuttigs. Geruchten over oorlog met Illian. Geruchten over een inval in Mayene. Geruchten over een inval vanuit Andor, over het Zeevolk dat geen handel meer dreef, over de legers van Artur Haviksvleugel die uit de dood waren opgestaan. Geruchten over de komst van de Draak. De dobbelaars waar Mart mee speelde, waren even somber over het ene gerucht als over het andere. Mart kreeg de indruk dat ze op de grimmigste geruchten afgingen die er te horen waren en ze geloofden er meer dan de helft van. Maar zelfs geen fluistering kon hem naar Egwene en de anderen leiden. Geen enkele herbergier had vrouwen gezien die bij de beschrijving pasten.

Hij begon naar te dromen, ongetwijfeld door al zijn zorgen. Over Egwene en Elayne en Nynaeve en een of andere kerel met kortgeknipt wit haar die een jas met gestreepte pofmouwen droeg, net als Comar, en die lachend een net rond hen weefde. Maar soms was het Moiraine voor wie hij een net weefde en soms hield hij in plaats daarvan een kristallen zwaard vast, een zwaard dat vlamde als de zon zodra hij het aanraakte. Soms was het Rhand die het zwaard vasthield. Om de een of andere reden droomde hij heel vaak over Rhand. Mart wist zeker dat het allemaal kwam doordat hij niet genoeg slaap kreeg en onvoldoende at, behalve wanneer hij er toevallig aan dacht, maar hij wilde niet met zijn zoektocht ophouden. Hij moest een weddenschap winnen, zei hij tegen zichzelf, en hij ging deze winnen, al zou het zijn dood betekenen.

50

De hamer

De middagzon van Tyr blikkerde heet op de afmerende veerboot. Er stonden plasjes op de dampende stenen van de haven en de lucht leek Perijn bijna even vochtig warm als in Illian. De lucht rook naar pek en hout en touw en even verder naar het zuiden zag hij scheepswerven langs de rivier. Hij rook kruiden en ijzer en gerst, parfums en wijnen en honderden aroma’s die hij in die mengeling niet kon onderscheiden. De meesten kwamen uit de pakhuizen aan de haven. Toen de wind een moment naar het noorden draaide, ving hij ook de geur van vis op, maar die verflauwde toen de wind weer ruimde. Nergens de geur van prooi. Zijn geest reikte reeds rond om de wolven te voelen voor het tot hem doordrong wat hij aan het doen was en hij zijn scherm weer optrok. Hij had dit de laatste tijd al te vaak gedaan. Er waren natuurlijk geen wolven geweest. Niet in een stad als deze. Hij wou alleen maar dat hij zich niet zo... eenzaam voelde. Zodra de loopplank van de bark was neergelaten, leidde hij Stapper achter Moiraine en Lan aan de kade op. De enorme massa van de Steen van Tyr rees links van hen omhoog. Het gebouw stond tussen hen en de ondergaande zon in, zodat de burcht ondanks de enorme banier op de hoogste spits op een berg leek. Hij wilde niet naar de Steen kijken, maar het leek onmogelijk om de stad te zien en de Steen te vermijden. Is hij er al? Licht, als hij heeft geprobeerd zoiets binnen te dringen, kan hij al dood zijn. En dan zou het allemaal voor niets zijn geweest. ‘Wat zoeken we hier?’ vroeg Zarine achter hem. Ze had onophoudelijk vragen lopen stellen, al vroeg ze de zwaardhand en de Aes Sedai niets. ‘In Illian troffen we grijzels en de Wilde Jacht. Wat is er in Tyr dat... dat iemand het zo graag uit jullie handen wil houden?’ Perijn keek om zich heen. Niemand van de havenwerkers die met de lading in de weer waren, leek haar te hebben gehoord. Als ze het hadden opgevangen, zou hij zeker angst hebben geroken. Hij slikte de scherpe opmerking in die op het puntje van zijn tong lag. Ze had een scherpere tong dan hij, en een rappere.

‘Ik wilde dat je niet zo gretig klonk,’ rommelde Loial. ‘Je schijnt te denken dat het even simpel zal zijn als in Illian, Faile.’

‘Simpel?’ mompelde Zarine. ‘Simpel! Loial, we zijn in één nacht bijna twee keer gedood. We hebben in Illian genoeg beleefd voor een hele Jagerssage. Hoe kun je dat nog simpel noemen?’ Perijn grijnsde. Hij had liever gehad dat Loial niet had besloten Zarine bij haar zelfgekozen naam te noemen. Het herinnerde hem voortdurend aan Moiraines mening dat zij Mins valk was. En het verminderde evenmin zijn zorg dat zij de knappe vrouw van Mins waarschuwingen was. Ik ben tenminste niet tegen de havik aangelopen. Of een Tuatha’an met een zwaard! Dat zou wel het vreemdste van alles zijn, of ik ben een wolkoopman!

‘Hou op met je gevraag, Zarine,’ zei hij terwijl hij zich in Stappers zadel zwaaide. ‘Wanneer Moiraine besluit het jou te vertellen, zul je merken waarom we hier zijn.’ Hij probeerde niet naar de Steen te kijken.

Ze sloeg haar donkere, scheefstaande ogen naar hem op. ‘Ik denk dat jij niet eens weet waarom, smidje. Ik denk dat je het daarom niet wilt zeggen, gewoon omdat je het niet weet. Geef het maar toe, boerenknul.’

Met een lichte zucht reed hij de kade af, Moiraine en Lan achterna. Zarine was lang niet zo stekelig tegen Loial wanneer de Ogier haar vragen niet wenste te beantwoorden. Hij meende dat ze hem ermee wilde dwingen die andere naam te gebruiken. Daar trapte hij niet in. Moiraine had de oliemantel achter haar zadel vastgebonden, boven op de onschuldig uitziende bundel met de Drakenbanier. Ondanks de hitte had ze de blauwe linnen mantel uit Illian omgeslagen. De diepe, wijde kap verborg haar gezicht. De ring met het Grote Serpent hing aan een koordje om haar nek. Ze had verteld dat Tyr Aes Sedai de toegang niet ontzegde, hoewel het land geleiden verbood. De Verdedigers van de Steen hielden echter wel een waakzaam oog op iedere vrouw met de ring. Ze wilde niet in het oog lopen tijdens dit bezoek aan Tyr.

Lan had twee dagen eerder zijn van kleur veranderende mantel in zijn zadeltas gestopt toen duidelijk werd dat degene die de Duisterhonden had gestuurd – Sammael, bedacht Perijn huiverend, en hij probeerde het weer te vergeten – hen niet langer achtervolgde. De zwaardhand had niet toegegeven aan de hitte in Illian en hij gaf evenmin toe aan de minder grote hitte in Tyr. Zijn grijsgroene mantel was tot aan de kin dichtgeknoopt.

Perijn had zijn jas halfopen en de bovenste knopen van z’n hemd los. Tyr was misschien wat koeler dan Illian, maar het was er even heet als ’s zomers in Tweewater, en de vochtige lucht na de regen maakte de hitte nog erger. Zijn bijlriem hing aan de hoge zadelboom. Het was een handige plek om hem snel te kunnen pakken zonder het gewicht te hoeven dragen.

Hij keek verbaasd op van de modder in de eerste straten die ze inreden. Voor zover hij had gezien, kwamen zandwegen alleen in dorpen en kleine stadjes voor, maar Tyr was een van de grootste steden! De mensen hier leken het echter niet erg te vinden, vele waren blootsvoets. Een vrouw op halfhoge plankjes trok even zijn aandacht en hij vroeg zich af waarom niet iedereen die droeg. Die ruim vallende kniebroeken van de mannen leken koeler dan zijn nauwsluitende broek, maar hij zou zich zeker een zot voelen als hij er een aantrok. Hij stelde zichzelf voor met zo’n kniebroek en een van die strohoeden en grinnikte inwendig.

‘Wat vind je zo leuk, Perijn?’ vroeg Loial. Zijn oren hingen laag en de toefjes verborgen zich tussen zijn haren. Hij keek bezorgd naar de mensen op straat. ‘Dit volk ziet er... verslagen uit, Perijn. De vorige keer dat ik hier was, stonden hun gezichten heel anders. Zelfs mensen die hun gaarde laten omhakken, verdienen het niet er zo uit te zien.’ Toen Perijn naar de gezichten ging kijken in plaats van naar de omgeving, zag hij dat Loial gelijk had. Uit al te veel gezichten was iets verdwenen. Hoop, misschien. Nieuwsgierigheid. Ze keken amper naar de groep die langsreed, behalve om uit de weg te gaan. De Ogier, die een dier bereed dat zo groot was als een trekpaard, had net zo goed Lan kunnen zijn, of Perijn.

Achter de poort in de hoge, grijze stadsmuur veranderden de straten. Daar waren ze geplaveid met grote stenen. Bij de poort reden ze langs de harde, donkergrijze ogen van soldaten in borstkurassen en rode jassen met wijde mouwen die bij de handen smal en wit waren. Ze droegen ronde helmen die van een kam waren voorzien en strakke broeken die in kniehoge laarzen waren gestopt. De soldaten keken met een diepe frons naar Lans zwaard en voelden aan hun eigen wapens. Ze staarden scherp naar de bijl en de pijl en boog van Perijn, maar ondanks hun diepe rimpels en scherpe blikken toonde ook hun gezicht iets van verslagenheid, alsof er eigenlijk niets meer de moeite waard was.

Binnen de muren waren de gebouwen hoger en groter, hoewel de meeste niet echt verschilden van die buiten de poort. Perijn vond de daken er vreemd uitzien, vooral die die in een punt uitliepen, maar hij had na zijn vertrek uit Emondsveld al zoveel soorten daken gezien, dat hij zich alleen nog afvroeg welke spijkers ze voor hun leien gebruikten. In sommige streken gebruikten de mensen helemaal geen spijkers in hun daken.

Paleizen en grote gebouwen stonden midden tussen kleinere en gewonere huizen; ze leken volkomen willekeurig opgetrokken. Tegenover een gebouw met torens en vierkante witte koepels, dat aan alle kanten omgeven was door brede lanen, stonden winkels en herbergen en huizen. Een bakker en een kleermakerij waren gehuisvest aan weerszijden van een enorm openbaar gebouw met een voorgevel van vierkante marmeren zuilen van vier pas breed en een bordes van vijftig treden die opklommen naar bronzen deuren van vijf stap hoog. Hier droegen mannen vaker dezelfde kleding als de soldaten, hoewel kleurrijker en zonder de wapenrusting, en sommigen droegen zelfs een zwaard. Niemand was hier blootsvoets, zelfs de mannen in de ruime kniebroeken niet. De zijden of wollen kledij van de vrouwen was hier vaak langer, en de hals zo laag dat die de schouders en een groot deel van hun boezem onbedekt liet. Tyr was voor het Zeevolk een grote handelsmarkt van zijde. Door de straat bewogen zich evenveel draagstoelen en rijtuigen als ossenwagens en karren. Maar ook hier toonden al te veel gezichten dat elke hoop was opgegeven. De herberg die Lan uitkoos, de Ster, had als buren een wever en een smid, met smalle stegen ertussen. De smederij was opgetrokken uit onbewerkte grijze steen, terwijl de weverij en de herberg van hout waren. De Ster relde drie verdiepingen en had bovendien een rij kleine raampjes in het dak. Het geratel van de weefgetouwen bevocht het gekletter van de smidshamers. Ze gaven hun paarden over aan stalknechten, die de dieren om de herberg heen leidden, en stapten de herberg binnen. Uit de keuken dreef de lucht van gebakken en gestoomde vis en van gebraden lamsvlees. De mannen in de gelagkamer droegen allen strakke jassen en ruime broeken. Perijn dacht niet dat ze rijk waren – volgens hem waren de mannen in kleurrijke jassen met ruime mouwen en de vrouwen in felgekleurde zijden gewaden allemaal rijk of van adel – want zulke mensen zouden zo’n herrie niet dulden. Misschien had Lan de herberg daarom uitgekozen. ‘Hoe kunnen we in die herrie slapen?’ mopperde Zarine. ‘Geen vragen?’ zei hij met een glimlach. Heel even dacht hij dat ze haar tong zou uitsteken.

De herbergier was een kalende man met een vollemaansgezicht die een lange donkerblauwe jas droeg en eenzelfde ruime kniebroek. Hij maakte een buiging, met zijn vingers verstrengeld voor zijn grote buik. Op zijn gezicht lag diezelfde blik van uitgeputte overgave. ‘Het Licht schijne op u, vrouwes. Welkom,’ zuchtte hij. ‘Het licht schijne op u, heren. Welkom.’ Hij schrok even van Perijns gele ogen en liet zijn blik behoedzaam over Loial glijden. ‘Het Licht schijne op u, vriend Ogier. Welkom. Het is alweer ruim een jaar geleden dat ik iemand van uw ras in Tyr heb gezien. Een of andere werkzaamheid aan de Steen. Ze verbleven daar ook, natuurlijk, maar ik ben ze op een dag op straat tegengekomen.’ Hij besloot weer met een zucht, blijkbaar niet in staat om genoeg nieuwsgierigheid op te brengen voor de vraag waarom er een Ogier naar Tyr kwam of waarom de anderen van het gezelschap hierheen waren gereisd.

De kale man, die Jurah Haret heette, ging hen zelf voor naar hun kamers. Blijkbaar hadden het zijden gewaad van Moiraine en de wijze waarop ze haar gezicht verborg, samen met Lans harde gezicht en zwaard, hen in zijn ogen tot een vrouwe met haar lijfwacht gemaakt en dus hoog genoeg om hen zijn persoonlijke aandacht te schenken. Perijn was volgens hem waarschijnlijk een dienaar en van Zarine was hij blijkbaar niet zeker – tot haar zichtbare ergernis – en Loial was per slot van rekening een Ogier. Hij gaf enkele mannen opdracht een paar bedden aaneen te schuiven voor Loial en bood Moiraine desgewenst een eigen kamer voor haar maaltijden aan. Ze nam het elegant aan. Al die tijd bleven ze bij elkaar, waardoor er een kleine stoet door de bovenste gangen liep, totdat Haret zich met een boog en een zucht terugtrok, hen achterlatend waar het allemaal begonnen was, voor de deur van Moiraines kamer. De muren waren witgepleisterd en Loials hoofd streek langs het plafond.

‘Verschrikkelijke kerel,’ mompelde Zarine, die verwoed met beide handen het stof van haar nauwe rokken afsloeg, ik geloof dat hij dacht dat ik uw meid was, Aes Sedai. Dat neem ik niet!’

‘Hou je tong in bedwang,’ zei Lan zachtjes. ‘Als je die titel gebruikt waar anderen hem kunnen opvangen, zal het je berouwen, kind.’ Ze keek of ze ruzie wilde maken, maar ditmaal bracht zijn ijzige blik haar tot zwijgen, al keek ze niet minder woest.

Moiraine negeerde hen. Ze stond in de verte te staren, langs haar mantel strijkend alsof ze hem gladstreek. Ze besefte niet wat ze aan het doen was, bedacht Perijn.

‘Hoe pakken we het aan om Rhand te vinden?’ vroeg hij, maar ze leek hem niet te horen. ‘Moiraine?’

‘Blijf in de buurt van de herberg,’ zei ze even later. ‘Tyr kan een gevaarlijke stad zijn voor mensen die de gewoonten niet kennen. Hier kan het Patroon gescheurd worden.’ Het laatste werd zacht gezegd, alsof ze in zichzelf sprak. Iets harder zei ze: ‘Lan, laten we eens zien wat we kunnen ontdekken zonder aandacht te trekken. Jullie: blijf in de buurt van de herberg!’

‘Blijf in de buurt van de herberg!’ smaalde Zarine zachtjes toen de Aes Sedai met haar zwaardhand de trap afliep. Ze zei het wel zo zacht dat het tweetal niets kon horen. ‘Die Rhand... Hij is toch diegene die jij...’ Als ze op dat ogenblik al op een valk leek, was het een heel ongeruste valk. ‘En we zijn hier in Tyr, waar in het Hart van de Steen... En de Voorspellingen zeggen... Het Licht verzenge me, ta’veren, wil ik wel in dit verhaal meedoen?’

‘Het is geen verhaal, Zarine.’ Heel even voelde Perijn zich net zo mismoedig als de herbergier had geklonken. ‘Het Rad verweeft ons in het Patroon. Je hebt er zelf voor gekozen jouw draad met die van ons te verstrengelen, en nu is het te laat om die streng door te hakken.’

‘Licht!’ mopperde ze. ‘Je praat al net als zij.’

Hij liet haar bij Loial achter om zijn spullen in zijn kamer neer te zetten. Er stond een laag bed, gemakkelijk maar klein, zoals volgens stadsmensen gepast was voor een dienaar, een wastafel, een krukje en enkele haken aan de gebarsten witte muur. Toen hij weer naar buiten liep, waren beiden verdwenen. Het gerinkel van een hamer op een aambeeld lokte hem.

Er waren zoveel dingen in Tyr die er vreemd uitzagen dat het een opluchting was om een smederij binnen te lopen. Op de begane grond was het een grote ruimte, zonder achterwand, behalve twee hoge deuren die wijd open stonden en uitzicht boden op een erf waar de paarden en ossen beslagen werden. De hamers lagen op hun plank, allerlei soorten tangen in elke grootte hingen aan muurplanken, hoefmessen en andere gereedschappen van een hoefsmid lagen netjes naast elkaar op houten werkbanken met gutsen, klauwhamers, zadelblokken en alles wat een smid nodig had. Er stonden bakken met stukken ijzer en staal van verschillende dikten. Vijf schuurschijven van verschillende ruwheid stonden tussen de zes aambeelden her en der op de harde zandvloer. Bij drie stenen muren bevonden zich de smidsvuren met hun blaasbalgen, hoewel er slechts in één kolen gloeiden. Koelwater stond in vaten gereed.

De smid liet zijn hamer gestaag neerkomen op geelheet ijzer dat hij met een zware tang vasthield. Hij droeg een ruime broek en had bleekblauwe ogen, maar het lange leren vest en de voorschoot verschilden weinig van wat Perijn en baas Lohan in Emondsveld hadden gedragen en zijn dikke armen en schouders getuigden van vele jaren werken met metaal. Zijn donkere haren vertoonden bijna evenveel grijs als Perijn zich van meester Lohan herinnerde. Er hingen nog meer vesten en voorschoten aan de muur, alsof de man leerlingen had, maar die waren nu nergens te zien. Het smidsvuur rook net als thuis. Het hete ijzer rook net als thuis.

De smid draaide zich om en stak het stuk waaraan hij stond te werken in de kolen en Perijn liep erheen om de blaasbalg te bedienen. De man wierp hem een blik toe, maar zei niets. Perijn haalde de handvatten van de balg op en neer met trage, gelijkmatige slagen, waardoor hij de kolen op de juiste hitte hield. De smid ging weer verder met zijn werk aan het ijzer, ditmaal op de ronde hoorn van het aambeeld. Perijn dacht dat hij een vatenkrabber aan het maken was. De hamer galmde van de scherpe, snelle slagen.

Zonder op te zien van zijn werk vroeg de smid: ‘Leerling?’

‘Ja,’ antwoordde Perijn even kort.

De smid bleef een tijd doorwerken. Het was inderdaad een vatenkrabber, om de binnenkant van houten vaten schoon te schrapen. Zo nu en dan nam hij Perijn nadenkend op. Hij legde zijn hamer enkele tellen neer en pakte een stuk onbewerkt ijzer dat hij in Perijns handen duwde, waarna hij zijn hamer oppakte en zijn werk hervatte. ‘Laat maar zien wat je daarmee kunt,’ zei hij.

Zonder verder na te denken, stapte Perijn naar een aambeeld aan de andere kant van het vuur en sloeg het stuk ijzer tegen de zijkant van het aambeeld. Het gaf een mooie klank. Het ijzer was niet lang genoeg in het vuur geweest om veel koolstof op te nemen. Hij stak het bijna geheel in de gloeiende kolen, proefde het water in de twee tonnen om uit te zoeken welke van de twee het zoute water bevatte – in het derde zat olijfolie – en trok toen zijn jas en hemd uit, waarna hij een leren vest uitkoos dat hem zou passen. De meeste Tyreense jongens waren kleiner dan hij, maar hij vond er een die wel ging. Een voorschoot vinden was gemakkelijker.

Toen hij zich omdraaide, zag hij de smid nog steeds met zijn hoofd over zijn werk gebogen, knikkend en in zichzelf glimlachend. Maar dat hij de weg in een smidse wist, betekende nog niet dat hij vaardig was in het smeden. Dat moest nog blijken.

Toen hij terugkwam bij het aambeeld, met twee gewone hamers, een puntige zethamer en een paar platte tangen met lange stelen, was het ijzer donkerrood gaan gloeien. Alleen het stuk dat niet onder de kolen zat had nog zijn normale kleur. Hij werkte met de blaasbalg en zag de kleur van het metaal lichter worden tot het bleekgeel was, op het randje van wit. Hij trok het stuk er met de tang uit, legde het op het aambeeld en pakte de zwaarste van de twee hamers. Tien pond, schatte hij, en met een langere steel dan leken nodig vonden. Hij hield hem aan het eind vast. Heet metaal vonkte soms en hij herinnerde zich de littekens van de smid van Rondheuvel, een onvoorzichtige vent.

Hij wilde niet iets ingewikkelds of fijns maken. Een eenvoudig voorwerp leek hem nu het beste. Hij begon de rand af te ronden, hamerde toen het middenstuk uit tot een breed blad, bijna zo dik als het uiteinde van het oorspronkelijke stuk, maar ongeveer anderhalve hand lang. Van tijd tot tijd stopte hij het metaal terug in de hete kolen om het bleekgeel te houden en na een tijdje ging hij over op de andere hamer, die half zo zwaar als de eerste was. Het stuk achter het blad maakte hij dunner en daarna boog hij het op de aambeeldhoorn in een krul omlaag naar het blad. Daar zou later een houten steel in bevestigd kunnen worden. Hij zette de scherpe beitel vast in het gat van de hoorn en legde het gloeiende metaal erbovenop. Met een scherpe tik van de hamer sloeg hij het gereedschap eraf dat hij had gemaakt. Of bijna gemaakt. Het zou een canneleermes kunnen worden, waarmee je hoepels van vaten kon afwerken. Zodra hij er klaar mee was. De vatenkrabber van de smid had hem op het idee gebracht. Zodra hij de hete breuk had afgevlakt, gooide hij het gloeiende metaal in het zoute water, dat het metaal hard liet schrikken. Zout water was geschikt voor het hardste metaal, terwijl olie het zachtste was, voor goede messen. En voor een zwaard, had hij gehoord, maar dat had hij nog nooit gesmeed.

Toen het metaal genoeg was afgekoeld, tot een dofgrijs, haalde hij het uit het water en nam het mee naar de slijpstenen. Een beetje traag werk met de voetpedalen sleep een glans op het blad. Voorzichtig maakte hij een deel van het blad weer heet. Ditmaal werden de kleuren donkerder, strogeel, bronsgeel. Toen de bronskleur over het blad vlamde, legde hij het opzij om af te koelen. De laatste rand kon nu gescherpt worden. Als hij het weer zou laten schrikken, zou dat de harding bederven die hij zojuist had verkregen.

‘Een keurig stukje werk,’ prees de smid. ‘Geen overbodige bewegingen. Zoek je werk? Mijn leerlingen zijn er net alledrie vandoor gegaan, waardeloze dwazen, en ik heb genoeg werk voor je liggen.’ Perijn schudde het hoofd, ik weet niet hoelang ik hier in Tyr blijf. Ik zou nog graag wat andere dingen willen doen, als u het niet erg vindt. Het is al weer zo lang geleden en ik mis het. Misschien kan ik wat werk van uw leerlingen overnemen.’

De smid snoof luid. ‘Je bent een heel stuk beter dan die schavuiten, die maar liepen te kniezen en te staren, en over nachtmerries mompelden. Alsof niet iedereen soms een nachtmerrie heeft. Ja, je mag hier best werken, zolang je wilt. Licht, ik heb bestellingen voor een dozijn haalmessen en drie kuipersbijlen, en de timmerman verderop heeft een moker nodig, en... Te veel om op te noemen. Begin maar met de haalmessen, we zien wel hoever we vóór vanavond komen.’ Perijn ging helemaal op in het werk en vergat een tijdlang alles, behalve de hitte van het metaal, zijn rinkelende hamer en de kleur van het smidsvuur, maar opeens was het tijd en toen hij opkeek, zag hij de smid, die Dermid Ajala heette, zijn vest uitdoen en was het hoeferf donker. Het enige licht kwam van het vuur en enkele lampen. En op een van de aambeelden zat Zarine naast een koud smidsvuur naar hem te kijken.

‘Dus je bent echt smid, smidje,’ zei ze.

‘Dat is hij, vrouwe,’ zei Ajala. ‘Leerling, zegt hij, maar wat hij vandaag deed, is een meesterstuk, als je het mij vraagt. Mooie slag en uiterst regelmatig.’ Perijn stond bij deze lofprijzingen met zijn voeten te schuifelen en de smid gaf hem een grijns. Zarine staarde hen beiden vol onbegrip aan.

Perijn ging zich omkleden, hing vest en voorschoot aan de haak, maar toen hij ze uit had, leek hij opeens Zarines ogen op zijn rug te voelen.

Het leek wel of ze hem even aanraakte, de kruidige geur leek overweldigend. Snel trok hij zijn hemd over zijn hoofd, frommelde het in zijn broek en schoot zijn jas aan. Toen hij zich omdraaide, vertoonde Zarine een van die kleine heimelijke glimlachjes die hem steeds zo zenuwachtig hadden gemaakt.

‘Dus dit is je hartenwens?’ vroeg ze. ‘Heb je die hele reis gemaakt om weer smid te worden?’ Ajala stopte het afsluiten van de erfpoort om even te luisteren.

Perijn pakte de zware hamer op die hij had gebruikt, met een kop van tien pond en een steel zo lang als zijn onderarm. Hij lag lekker in de hand. Hij voelde goed aan. De smid had eenmaal naar Perijns ogen gekeken en zelfs niet met de zijne geknipperd. Het was het werk waar het op aankwam, de kunde met metaal, niet de kleur van iemands ogen. ‘Nee,’ zei hij droef. ‘Ooit, hoop ik. Maar nu nog niet.’ Hij wilde de hamer weer op zijn plekje aan de muur terughangen. ‘Neem hem mee.’ Ajala schraapte zijn keel. ‘Gewoonlijk geef ik geen goed gereedschap weg, maar... Het werk dat je vandaag hebt gedaan, is veel meer waard dan de kosten van zo’n hamer en misschien zal hij je helpen voor die andere dag. Man, als ik ooit iemand heb gezien die een is met een smidshamer, ben jij het. Dus pak aan. Hou hem.’ Perijn omklemde de steel met zijn hand. Het voelde inderdaad juist aan. ‘Bedankt,’ zei hij. ‘Ik kan je niet zeggen wat dit voor mij betekent.’

‘Denk gewoon maar aan dat ooit, man. Vergeet het niet.’ Toen ze weggingen, keek Zarine naar hem op en zei: ‘Heb jij wel enig idee hoe vreemd mannen zijn, smidje? Nee, ik dacht al van niet.’ Ze schoot vooruit en liet hem achter met de hamer in zijn ene hand, terwijl de andere peinzend aan zijn hoofd krabde.

Niemand in de gelagkamer gunde hem een tweede blik; een man met gouden ogen die een smidshamer vasthield. Hij ging naar boven, naar zijn kamer, en bedacht ditmaal dat hij een waskaars aan moest steken. Zijn pijlkoker en bijl hingen aan dezelfde haak in de gekalkte muur. Hij woog de bijl met zijn ene hand, de hamer met de andere. Wat het gewicht aan metaal betrof, was de bijl met zijn halvemaanvormige blad en dikke piek wel vijf of zes pond lichter dan de hamer, maar hij voelde minstens tienmaal zwaarder. Hij liet de bijl terugglijden in de lus aan zijn riem en plaatste de hamer op de vloer onder de haak, met de steel tegen de muur. De bijl en de hamer raakten elkaar bijna aan, twee stelen van hout die bijna even dik waren. Twee stukken gereedschap die bijna hetzelfde wogen. Hij zat er lange tijd op zijn kruk naar te staren. Hij zat nog steeds te kijken toen Lan zijn hoofd om de deur stak.

‘Kom, smid. We hebben dingen te bespreken.’

‘Ik bén een smid,’ zei Perijn en de zwaardhand keek hem fronsend aan. ‘Laat de winter je hoofd niet op hol brengen, smid. Als je je eigen gewicht niet langer aankunt, kun je ons allemaal de diepte in sleuren.’

‘Ik zorg voor mijn eigen gewicht,’ bromde Perijn. ‘Ik doe wat gedaan moet worden. Wat wil je?’

‘Jou, smid. Heb je niet geluisterd? Kom mee, boerenknul.’ Die titel, waarmee Zarine hem zo vaak aansprak, deed hem boos overeind komen, maar Lan had zich al omgedraaid. Perijn haastte zich de gang in en volgde hem naar de voorkant van de herberg, met de bedoeling de zwaardhand te vertellen dat hij het zat was telkens met ‘smid’ of ‘boerenknul’ te worden aangesproken. Hij heette Perijn Aybara. De zwaardhand verdween in hun eigen eetkamer aan de straatkant.

Perijn volgde hem. ‘Luister goed, zwaardhand... Ik...’

‘Jij moet luisteren, Perijn,’ zei Moiraine. ‘Wees stil.’ Haar gezicht stond effen, maar haar ogen keken even grimmig als haar stem klonk. Het drong tot Perijn door dat er in het vertrek meer mensen waren dan hij en de zwaardhand, die nu tegen de mantel van de koude haard leunde. Moiraine zat aan de tafel in het midden van de kamer, een eenvoudig meubelstuk van zwart eiken. Geen van de andere stoelen met hun hoge, met de hand gesneden rugleuningen was bezet. Aan de andere kant van de kamer, tegenover Lan, leunde Zarine woest kijkend tegen de muur, en Loial was op de vloer gaan zitten omdat hij niet echt goed in de stoelen paste.

‘Ik ben blij dat je besloot erbij te komen, boerenknul,’ zei Zarine spottend. ‘Moiraine wilde niets zeggen zolang jij er niet bij was. Ze kijkt ons alleen maar aan alsof ze wil beslissen wie van ons gaat sterven. Ik...’

‘Wees stil,’ beval Moiraine haar scherp. ‘Een van de Verzakers bevindt zich in Tyr. Hoogheer Samon is Be’lal.’ Perijn huiverde. Loial kneep zijn ogen dicht en kreunde, ik had in de stedding kunnen blijven. Ik was er waarschijnlijk volmaakt gelukkig geweest, getrouwd met iemand die mijn moeder gekozen had. Mijn moeder is een lieve vrouw, ze zou geen slechte vrouw voor me uitgekozen hebben.’ Zijn oren leken zich volledig in zijn warrige haardos verborgen te hebben.

‘Je kunt nog steeds terug naar stedding Shangtai,’ zei Moiraine. ‘Vertrek nu, als je wilt. Ik hou je niet tegen.’ Loial deed een oog open. ‘Ik mag weg?’

‘Als je dat wilt,’ zei ze.

‘O.’ Hij deed zijn andere oog open en krabde met zijn worstdikke vingers aan zijn wang. ‘Ik neem aan... Ik veronderstel... als ik de keus heb... dat ik bij jullie blijf. Ik heb al heel veel aantekeningen gemaakt, maar nog lang niet genoeg om mijn boek af te maken en ik zou Perijn en Rhand niet in de steek willen laten...’

Moiraine onderbrak hem met een koude stem. ‘Goed, Loial. Ik ben blij dat je blijft. Ik zal al jouw kennis met genoegen gebruiken. Maar tot dit alles is afgelopen, heb ik geen tijd om naar je geklaag te luisteren!’

‘Ik neem aan,’ zei Zarine met trillende stem, ‘dat mijn vertrek geen kans van slagen heeft?’ Ze keek naar Moiraine en rilde, ik dacht al van niet. Smidje, als ik dit overleef, ben je me wat schuldig.’ Perijn staarde haar aan. Mij! Die dwaze meid denkt dat het mijn schuld is? Ik heb haar toch met mee gevraagd? Hij deed zijn mond open, zag de blik in Moiraines ogen en deed hem weer snel dicht. Even later zei hij: ‘Zit hij achter Rhand aan? Wil hij hem tegenhouden of vermoorden?’

‘Ik denk het niet,’ zei ze kalm. Haar stem klonk als koud staal. ‘Ik vrees dat hij Rhand het Hart van de Steen wil laten betreden om Callandor te nemen en het daarna van hem af te pakken. Ik vrees dat hij de Herrezen Draak wil vermoorden met het wapen dat bedoeld is om zijn komst te verkondigen.’

‘Gaan we er weer vandoor?’ vroeg Zarine. ‘Zoals in Illian? Ik had nooit gedacht dat ik op de vlucht zou slaan, maar toen ik de Jagerseed zwoer, had ik ook nooit vermoed dat ik tegen Verzakers aan zou lopen.’

‘Ditmaal gaan we er niet vandoor’ zei Moiraine. ‘We durven niet te vluchten. Wereld en tijd rusten op Rhands schouders, op de Herrezen Draak. Ditmaal gaan we de strijd aan.’

Niet op z’n gemak pakte Perijn een stoel. ‘Moiraine, je zegt nu een heleboel dingen hardop waaraan we eerst niet eens mochten denken. Je hébt deze kamer toch wel tegen luisteraars beschermd, hè?’ Toen ze haar hoofd schudde, greep hij de rand van de tafel zo hard beet dat het donkere eiken kraakte.

‘Dit gaat niet om een Myrddraal, Perijn. Niemand kent de kracht van een Verzaker. We weten alleen dat Ishamael en Lanfir de sterksten waren, maar de zwakste zou elke ban van mij al een span ver voelen, misschien van nog verder weg. En ons allemaal binnen enkele tellen uit elkaar kunnen scheuren. Misschien wel zonder een vin te verroeren.’

‘Vertel je ons nu dat hij knopen in jou kan leggen?’ mompelde Perijn. ‘Licht, wat worden wij dan geacht te doen? Hoe kunnen we trouwens iets doen?’

‘Zelfs Verzakers kunnen lotsvuur niet afweren,’ zei ze. Hij vroeg zich af of dat was wat zij tegen de Duisterhonden had gebruikt. Hij voelde zich nog steeds ongerust over wat hij had gezien en over wat zij hem had verteld, ik heb het laatste jaar dingen bijgeleerd, Perijn. Ik ben... gevaarlijker dan toen ik in Emondsveld kwam. Als ik dicht in de buurt van Be’lal kan komen, kan ik hem vernietigen. Maar als hij mij het eerst ziet, kan hij ons allen vernietigen, lang voor ik de kans krijg.’ Ze richtte haar aandacht op Loial. ‘Wat weet jij over Be’lal?’ Perijn knipperde verward met zijn ogen. Loial? ‘Waarom vraagt u het aan hem?’ barstte Zarine boos uit. ‘Eerst zegt u tegen de smid dat wij een van de Verzakers moeten bevechten, die ons in een oogwenk kan doden, en nu vraagt u Loial over hem?’ Loial mompelde fel: ‘Faile! Faile!’ maar ze liet zich niet tot zwijgen brengen, ik dacht dat Aes Sedai alles wisten. Licht, ik ben in ieder geval nog slim genoeg om niet te zeggen dat ik tegen iemand ga vechten voordat ik al het mogelijke over hem weet. U...’ Haar woorden stierven door Moiraines blik weg in gemompel.

‘De Ogier;’ zei de Aes Sedai koeltjes, ‘hebben een lange herinnering, kind. Voor de mens is het Breken van de Wereld ruim honderd generaties geleden, maar voor de Ogier minder dan dertig. Nog steeds leren we uit hun verhalen dingen die we niet wisten. Vertel me eens Loial, wat weet je van Be’lal? En ditmaal graag kort. Ik wil je eeuwenoude geheugen, niet je eeuwenlange verhalen.’

Loial schraapte zijn keel, een geluid of er haardhout door de schoorsteenpijp omlaag tuimelde. ‘Be’lal.’ Zijn oren schoten uit zijn haardos te voorschijn als de vleugels van een honingvogel en flitsten toen weer weg. ‘Ik weet niet wat er nog in de verhalen kan zitten wat u al niet weet. Hij wordt niet vaak genoemd, behalve bij de plundering van de Zaal der Dienaren, vlak voordat Lews Therin Verwantslachter en de Honderd Gezellen hem met de Duistere kerkerden. Jalanda, zoon van Aried, zoon van Coiam, schreef dat hij de Afgunstige werd genoemd, dat hij het Licht verzaakte omdat hij Lews Therin benijdde en dat hij eveneens jaloers was op Lanfir en Ishamael. In Een studie van de oorlog van de Schaduw noemt Moilin, dochter van Hamada, dochter van Juendan, hem de Netwever, maar de reden daarvan ken ik niet. Ze vermeldt dat hij bij een dobbelspel van Lews Therin won en dat hij daar later altijd over opschepte.’ Hij wierp een blik op Moiraine en rommelde: ik probeer kort te zijn. Ik weet niets belangrijks van hem. Verschillende schrijvers zeggen dat Be’lal en Sammael, voor zij het Licht verzaakten, beiden aanvoerders in de strijd tegen de Duistere waren, en beiden waren zwaardmeesters. Dat is echt alles wat ik weet. Misschien wordt hij in andere boeken genoemd, in andere verhalen, maar die heb ik niet gelezen. Er staat gewoon heel weinig over Be’lal geschreven. Het spijt me dat ik niets nuttigs kan vertellen.’

‘Misschien heb je dat wel gedaan,’ zei Moiraine tegen hem. ‘Die naam, Netwever, kende ik niet van hem. Dat hij jaloers was op de Draak én op zijn gezellen in de Schaduw ondersteunt mijn mening dat hij Callandor wil hebben. Dat moet de reden zijn waarom hij hoogheer in Tyr is geworden. En de Netwever – een naam voor een plannenmaker, een geduldige en sluwe plannenmaker. Je hebt het goed gedaan, Loial.’ Een kort moment krulde de brede mond van de Ogier in een blijde glimlach, maar toen zakten zijn mondhoeken weer. ‘Ik zeg niet dat ik niet bang ben,’ zei Zarine opeens. ‘Alleen een stommeling is niet bang voor een Verzaker. Maar ik zwoer dat ik een van jullie zou zijn, en dat zal ik. Meer wil ik er niet over zeggen.’ Perijn schudde zijn hoofd. Ze móét waanzinnig zijn. Ik zou graag wensen dat ik niet van de partij hoef te zijn. Ik wou dat ik weer thuis aan het werk was bij het smidsvuur van baas Lohan. Hardop zei hij: ‘Als hij in de Steen is, als hij daar op Rhand zit te wachten, moeten we naar binnen om bij hem te komen. Hoe gaan we dat doen? Iedereen zegt voortdurend dat niemand de Steen mag betreden zonder toestemming van de hoogheren en als ik er zo naar kijk, zie ik geen andere toegang dan door de poort.’

‘Jullie gaan niet naar binnen,’ zei Lan. ‘Moiraine en ik gaan als enigen naar binnen. Hoe meer mensen, hoe moeilijker het wordt. Welke toegang we ook vinden, het zal niet simpel zijn, zelfs niet voor twee.’

‘Gaidin,’ begon Moiraine vastbesloten, maar de zwaardhand onderbrak haar even vastbesloten.

‘We gaan samen, Moiraine. Ditmaal wil ik niet achterblijven.’ Even later knikte ze. Perijn meende te zien dat Lan zich ontspande. ‘Jullie drieën kunnen maar beter wat slaap inhalen,’ vervolgde de zwaardhand. ‘Ik moet weg om de Steen goed te bekijken.’ Hij wachtte. ‘Er is iets wat ik door uw nieuws vergat, Moiraine. Het is belangrijk, maar ik begrijp niet wat het kan betekenen. Er zijn Aiel in Tyr.’

‘Aiel?!’ riep Loial uit. ‘Onmogelijk. De hele stad zou in paniek verkeren als er een Aiel door de poort stapte.’

‘Ik zei niet dat ze op straat liepen, Ogier. De daken en schoorstenen van een stad kunnen iemand even goed verbergen als een woestenij. Ik heb er niet minder dan drie gezien, maar blijkbaar ben ik de enige in Tyr. En als ik er drie zag, kun je er zeker van zijn dat ik ze even vaak niet heb gezien.’

‘Ik weet niet wat dat betekent,’ zei Moiraine langzaam. ‘Perijn, waarom zit je zo te fronsen?’

Hij had dat onbewust gedaan, ik zat aan die Aiel in Remen te denken. Hij zei dat als de Steen valt, de Aiel het Drievoudige Land zullen verlaten. Dat is toch de Woestenij, niet? Hij zei dat het een voorspelling was.’

‘Ik heb ieder woord en iedere vertaling van de Voorspellingen van de Draak gelezen,’ zei Moiraine zachtjes, ‘maar nergens worden de Aiel genoemd. We struikelen rond in den blinde, terwijl Be’lal zijn netten weeft en het Rad rond ons zijn Patroon weeft. Maar zijn de Aiel een weefsel van het Rad of van Be’lal? Lan, je moet zo snel mogelijk uitzoeken hoe ik de Steen binnen kan komen. Wij. Zoek snel een weg naar binnen.’

‘Zoals u beveelt, Aes Sedai,’ zei hij, maar zijn stem klonk eerder warm dan vormelijk. Hij verdween de gang op. Moiraine keek fronsend naar de tafel, de ogen versluierd in gedachten.

Zarine stapte naar de tafel toe en keek scheef neer op Perijn. ‘En wat ga jij doen, smidje? Het lijkt erop dat ze ons willen laten wachten en toekijken terwijl zij op avontuur gaan. Maar ik zal niet klagen.’ Dat laatste betwijfelde hij. ‘Allereerst,’ zei hij tegen haar, ‘ga ik iets eten. En vervolgens ga ik nadenken over een hamer.’ En proberen uit te zoeken wat ik voor jou voel, Valk.

51

Aas voor het net

Vanuit haar ooghoeken meende Nynaeve een eind verderop in de zonverlichte straat een lange man te zien, met rossig haar en een wapperende bruine mantel. Toen ze zich echter omdraaide om nog eens goed te kijken, vanonder de brede rand van de blauwe strooien hoed die Alhuin haar had gegeven, hotste er al een ossenwagen tussen hen door. Toen die voorbij was gesukkeld, was de man nergens meer te zien. Ze wist bijna zeker dat hij een houten fluitkistje op zijn rug had gedragen en dat zijn kleren niet Tyreens waren geweest. Het kan Rhand niet zijn. Ik droom dan misschien wel steeds van hem, maar dat betekent nog niet dat hij helemaal van de Vlakte van Almoth hierheen is gekomen. Een van de blootsvoetse mannen die zich langs haar heen haastten, had een mand op zijn rug waaruit de sikkelvormige staarten van een tiental grote vissen staken. Toen hij opeens struikelde, schoten tijdens zijn val alle zilverkleurige vissen als pijlen over zijn hoofd. Hij kwam met zijn knieën in de modder terecht en bleef naar de vissen voor hem op de grond staren. Elke vis stond rechtop, met de bek in de modder, in een keurig ronde cirkel. Zelfs de monden van enkele voorbijgangers vielen open. Langzaam kwam de man overeind, hij leek zich niet bewust te zijn van de modder op zijn kleren. Hij slingerde de mand van zijn rug af en begon hoofdschuddend en mompelend de vissen erin terug te leggen.

Nynaeve knipperde met haar ogen, maar ze had iets af te handelen met de boef met de koeienkop die haar in de deuropening van zijn winkel stond aan te kijken. Aan de haken achter hem hingen bloederige stukken vlees. Ze gaf een felle ruk aan haar vlecht en keek de kerel strak aan.

‘Goed dan,’ zei ze scherp, ik neem het, maar als u zoveel geld vraagt voor zo’n armzalig stukje vlees, zoek ik wel een andere beenhouwer.’ Terwijl hij haar geld aanpakte, haalde hij onbewogen zijn schouders op. Het vette schapenvlees wikkelde hij in de doek uit haar mandje. Toen ze het verpakte vlees in haar mandje legde, keek ze hem boos aan, maar het leek hem niet te deren.

Ze draaide zich op haar hielen om en viel bijna. Ze was deze klompen nog steeds niet gewend. Ze bleven steeds in de modder vastzitten en ze kon maar niet ontdekken hoe de andere mensen het klaarspeelden. Ze hoopte dat de modder in deze zon snel zou drogen, maar ze had het gevoel dat er in de Maule altijd modder lag. Voorzichtig stappend liep ze zacht mopperend terug naar Alhuins huis. Alle prijzen waren waanzinnig, de kwaliteit was even beroerd en het leek niemand te kunnen schelen, de kopers niet en de verkopers evenmin. Het was een opluchting langs een vrouw te lopen die een winkelier uitschold en met een beurse roodgele vrucht zwaaide. Nynaeve wist niet wat voor vrucht het was; ze hadden hier veel groenten en vruchten waar ze nog nooit van gehoord had. De vrouw riep iedereen aan om te zien wat voor afval de man verkocht, maar de winkelier keek slechts vermoeid en nam niet eens de moeite zijn mond open te doen. Ze wist dat er een goede verklaring voor die hoge prijzen was. Elayne had het allemaal uitgelegd. Dat de ratten het graan in de pakhuizen opvraten, omdat niemand in Cairhien de prijzen kon betalen en hoe omvangrijk de Cairhiense graanhandel sinds de Aiel-oorlog was geworden. Maar zij vond het onvergeeflijk dat iedereen er zich maar bij neerlegde en het opgaf. Ze had in Tweewater de verloren oogsten gezien na hagelstormen, de kale akkers na een zwerm sprinkhanen, dode schapen als gevolg van zwarttong en door roodvlek aangetaste tobak, zodat er niets te verkopen viel als de kooplui uit Baerlon kwamen. Ze kon zich twee opeenvolgende jaren herinneren waarin er weinig te eten was, afgezien van wat knolletjessoep en oude gerst, en waarin het een zeldzame bof was als jagers met een mager konijn thuiskwamen. Maar het volk van Tweewater krabbelde overeind als het werd gevloerd en ging weer aan de slag. Deze mensen hadden maar één slecht jaar achter de rug en hun visserij en handel schenen te bloeien. Ze kon geen geduld voor hen opbrengen. Het probleem was dat ze wist dat enig geduld op zijn plaats was. Het waren vreemde mensen met vreemde manieren. Zaken die zij om te huilen vond, zagen de mensen van deze stad, zelfs Alhuin en Sandar, als heel gebruikelijk. Ze zou toch in staat moeten zijn enig geduld op te brengen.

Als ik het voor hen kan, waarom dan niet voor Egwene? Ze schoof dat terzijde. Het kind gedroeg zich verschrikkelijk, snauwde de simpelste voorstellen weg en had tegen de redelijkste argumenten bezwaren. Zelfs als het duidelijk was wat ze moesten doen, wilde Egwene overtuigd worden. Nynaeve was niet gewend om mensen te overtuigen, en zeker geen mensen die ze als kind nog verschoond had. Dat ze feitelijk maar zeven jaar ouder was dan Egwene telde niet. Het zijn al die boze dromen, bedacht ze. Ik begrijp niet wat ze betekenen en nu hebben Elayne en ik ze ook, en ik weet ook niet wat ik daarvan moet maken. Sandar wil niets zeggen, behalve dat hij nog steeds zoekt en ik voel me zo geërgerd dat ik... dat ik wel kan spugen. Ze trok zo hard aan haar vlecht dat het pijn deed. Ze had Egwene gelukkig kunnen overhalen die ter’angreaal niet meer te gebruiken en het ding in haar beurs te doen, in plaats van hem voortdurend op haar huid te dragen. Als de Zwarte Ajah in Tel’aran’rhiod was... Ze wilde niet aan die mogelijkheid denken. We zullen ze vinden! ‘Ik krijg ze te pakken,’ mompelde ze. ‘Mij proberen te verkopen als een schaap! Jacht op me maken als een beest! Ditmaal ben ik de jager en niet de prooi! Die Moiraine! Als zij nooit in Emondsveld was verschenen, had ik Egwene meer dan genoeg kunnen bijbrengen. En Rhand... ik had... ik had iets kunnen doen.’ Ze wist heel goed dat het allebei onwaar was, maar dat hielp niet, maakte het alleen maar erger. Ze haatte Moiraine bijna even erg als Liandrin en de Zwarte Ajah, bijna even erg als de Seanchanen.

Ze sloeg de hoek om en Juilin Sandar moest opzij springen om niet omver te worden gelopen. Hoewel hij eraan gewend was, struikelde hij nu over zijn eigen klompen en alleen zijn stok voorkwam dat hij met zijn gezicht in de modder belandde. Dat bleke geribbelde hout werd bamboe genoemd, had ze gehoord, en het was sterker dan het eruitzag.

‘Vrouw... eh... vrouw Maryim,’ zei Sandar, die zijn evenwicht hervond, ik was... eh, op zoek naar u.’ Hij gaf haar een korte nerveuze glimlach. ‘Bent u boos? Waarom kijkt u me zo fronsend aan?’ Haar gezicht ontspande zich. ‘Dat was niet voor jou, baas Sandar. De beenhouwer... Het doet er niet toe. Waarom zoek je me?’ Haar adem stokte. ‘Heb je ze gevonden?’

Hij keek om zich heen alsof hij verwachtte dat de voorbijgangers hen probeerden af te luisteren. ‘Ja. Ja, u moet met me mee terug. De anderen wachten op u. De anderen. En moeder Guenna.’

‘Waarom ben je zo zenuwachtig? Je hebt toch niet laten merken waar je belangstelling voor hebt, hè?’ zei ze scherp. ‘Waar ben je zo bang voor?’

‘Nee! Nee, vrouw, ik... ik heb mezelf niet blootgegeven.’ Zijn ogen schoten weer rond en hij kwam wat dichterbij staan, terwijl zijn stem nog zachter werd, een ademloos, dringend gefluister. ‘Die vrouwen die u zoekt, ze zijn in de Steen! Gasten van een hoogheer. Hoogheer Samon! Waarom heb u gezegd dat het dieven waren? Hoogheer Samon zelf!’ piepte hij bijna. Er stond zweet op zijn gezicht. In de Steen! Bij een hoogheer! Licht, hoe kunnen we ze dan te pakken krijgen? Met moeite onderdrukte ze haar ongeduld. ‘Rustig,’ zei ze sussend. ‘Kalmeer een beetje, baas Sandar. We kunnen alles tot je tevredenheid uitleggen.’ Ik hoop dat we dat kunnen. Licht, als hij op een holletje naar de Steen rent om die hoogheer te vertellen dat wij naar hen op zoek zijn... ‘Ga mee naar moeder Guenna. Joslyn, Caryla en ik zullen alles uitleggen. Echt. Kom.’

Hij knikte kort en ongerust en liep naast haar mee. Hij paste zijn snelheid aan zodat ze hem op haar klompen kon bijhouden. Het leek of hij het liefst zou hollen.

Bij het huis van de Wijzevrouw haastte ze zich achterom. Niemand gebruikte ooit de voordeur, was haar opgevallen, zelfs moeder Guenna niet. De paarden waren nu vastgezet aan een bamboeleuning, op ruime afstand van Alhuins nieuwe vijgen en haar moestuin. Zadels en tuig waren binnen neergelegd. Ditmaal bleef ze niet staan om Gaidin op zijn neus te kloppen en hem te zeggen dat hij de beste was, veel verstandiger dan zijn naamgenoot. Sandar bleef staan om met de onderkant van zijn stok de modder van zijn klompen te schrapen, maar Nynaeve snelde naar binnen.

Alhuin Guenna zat in een van haar hoge stoelen. De stoel was naar het midden van de kamer geschoven en haar armen hingen slap omlaag. De ogen van de grijsharige vrouw puilden uit van boosheid en angst en ze worstelde verwoed, zonder een spier te bewegen. Nynaeve hoefde het subtiele weefsel van Lucht niet te voelen om te weten wat er was gebeurd. Licht, ze hebben ons gevonden! Bloedvuur, Sandar!

Razernij stroomde door haar heen en spoelde de muren weg die haar gewoonlijk van de Ene Kracht scheidden. Terwijl het mandje uit haar handen viel, was ze de witte bloem van een zwartdoornstruik, die zich opende om saidar te omhelzen, zich opende... Het leek of ze op een andere muur botste, een muur van helder glas. Ze kon de Ware Bron voelen, maar de muur hield alles regen, behalve haar smachten naar de Ene Kracht.

De mand viel op de vloer en achter haar ging de deur open en stapte Liandrin naar binnen, gevolgd door een zwartharige vrouw met een witte lok boven haar linkeroor. Ze droegen lange, kleurige zijden gewaden die hun schouders onbedekt lieten en de gloed van saidar hing om hen heen.

Liandrin streek haar rode gewaad goed en glimlachte met haar pruilende rozenknopmond. Haar poppengezicht was een en al vermaak. ‘Je begrijpt het, hè wilder,’ begon ze, ‘je hebt geen...’ Nynaeve stompte haar op de mond, zo hard ze maar kon. Licht, ik moet zien weg te komen. Ze gaf Rianna zo’n harde duw dat de zwartharige vrouw grommend op haar met zijde bedekte achterste viel. Ze moeten de anderen te pakken hebben gekregen, maar als ik buiten kan komen, als ik zover weg kan komen dat ze me niet kunnen afschermen, kan ik iets doen. Ze gaf Liandrin een duw, schoof haar weg van de deur. Nu alleen aan hun schild ontsnappen en daarna zal ik... Van alle kanten regenden slagen als van vuisten en stokken op haar neer. Noch Liandrin, uit wier grimmige mond bloed druppelde, noch Rianna, met haar haren evenzeer in de war als haar kleren, leek iets te doen. Nynaeve kon voelen hoe de stromen Lucht zich om haar heen weefden, evenals de slagen zelf. Nog steeds bleef ze worstelen om bij de deur te komen, maar ze besefte dat ze nu op haar knieën lag en dat de onzichtbare slagen niet ophielden. Onzichtbare stokken en vuisten troffen haar rug en buik, haar hoofd en zij, haar schouders, borsten, benen en hoofd. Kreunend viel ze op haar zij en rolde zich op tot een bal in een vergeefse poging om zichzelf te beschermen. O, Licht, ik heb het geprobeerd. Egwene! Elayne! Ik heb het geprobeerd! Ik ga niet schreeuwen! Bloedvuur, je kunt me doodslaan, maar ik ga niet schreeuwen!

De slagen hielden op, maar Nynaeve bleef rillen en huiveren. Het voelde alsof ze van top tot teen onder de blauwe plekken en wonden zat. Liandrin hurkte naast haar neer, de armen rond de knieën, zijde ruisend tegen zijde. Ze had het bloed van haar mond geveegd. Haar donkere ogen stonden hard en op haar gezicht was geen enkel vermaak meer te lezen. ‘Misschien ben je te stom om te weten dat je verslagen bent, wilder. Je hebt bijna even woest gevochten als dat andere dwaze kind, die Egwene. Die werd bijna waanzinnig. Jullie moeten leren je te onderwerpen. Jullie zullen leren je te onderwerpen.’

Nynaeve huiverde en reikte weer naar saidar. Niet dat ze er echt op rekende, maar ze moest iets. Ze dwong de pijn opzij, reikte... en raakte weer dat onzichtbare schild. Liandrin had weer die vermaakte blik in haar ogen, de grimmige vrolijkheid van een gemeen kind dat vliegjes de vleugels uittrekt.

‘Haar kunnen we in ieder geval niet gebruiken,’ zei Rianna, die naast Alhuin stond, ik zet haar hart stil.’ Alhuins ogen rolden bijna uit haar hoofd.

‘Nee.’ Liandrins honingkleurige vlechtjes zwaaiden toen ze snel omkeek. ‘Je doodt altijd te snel, en alleen de Grote Heer kan de doden gebruiken.’ Ze glimlachte naar de vrouw die door onzichtbare boeien aan de stoel was geketend. ‘Je hebt de soldaten gezien die ons vergezelden, oude vrouw. Je weet wie er in de Steen op ons wacht. Hoogheer Samon. Hij zal het niet prettig vinden als je rondvertelt wat hier is gebeurd. Als je je mond houdt, blijf je leven, zodat je hem misschien op een goede dag weer kunt dienen. Als je spreekt, zul je alleen de Grote Heer van het Duister dienen, vanuit het graf. Wat kies je?’ Opeens kon Alhuin haar hoofd bewegen. Ze schudde haar grijze krullen en bewoog de spieren van haar mond. ‘Ik... ik hou mijn mond,’ zei ze verslagen. Ze keek Nynaeve beschaamd en verlegen aan. ‘Wat heeft het voor zin als ik praat? Een hoogheer kan me op het schavot plaatsen door een wenkbrauw op te trekken. Wat kan ik doen, meisje? Wat?’

‘Het is in orde,’ zei Nynaeve vermoeid. Aan wie zou ze het moeten zeggen? Ze kan alleen vermoord worden, ik weet dat je zou helpen als je kon.’ Rianna gooide haar hoofd in de nek en lachte. Alhuin zakte in elkaar, volledig vrij, maar ze bleef enkel naar haar handen in haar schoot staren.

Samen trokken Liandrin en Rianna Nynaeve overeind en duwden haar naar de voorkant van het huis. ‘Bezorg ons last, wat dan ook,’ zei de zwartharige vrouw kil, ‘en ik laat je helemaal villen, waarna ik op je botten zal dansen.’

Nynaeve moest er bijna om lachen. Welke last kan ik nog veroorzaken? Ze was afgeschermd van de Ware Bron. Haar pijnlijke plekken deden zo’n pijn dat ze amper kon staan. Alles wat zij nog kon, zouden deze vrouwen afhandelen als de toeval van een lastig kind. Maar mijn verwondingen zullen genezen, bloedvuur, en jullie maken nog wel een fout! En dan...

In de voorkamer van het huis waren anderen, onder wie twee grote soldaten met ronde kamhelmen en glanzende borstplaten over hun rode jassen. De mannen stond het zweet op het voorhoofd en hun donkere ogen waren even angstig als de hare. Amico Nagoyin was erbij, slank en mooi. Met haar lange hals en bleke huid zag ze er even onschuldig uit als een meisje dat bloemen plukt. Joiya Byir had een vriendelijk gezicht, ondanks die gladde kalmte van een vrouw die al heel lang met de Kracht werkte. Met dat hartelijke uiterlijk leek ze bijna op een grootmoeder, hoewel haar haren ondanks haar leeftijd nog geen spoortje grijs vertoonden en haar huid rimpelloos was. Haar grijze ogen leken echter meer op die van de stiefmoeder uit een speelmansverhaal, de stiefmoeder die de kinderen uit het vorige huwelijk van haar man vermoordt. Beide vrouwen waren gehuld in de gloed van de Ene Kracht.

Elayne stond tussen de twee Zwarte zusters in, met een gezwollen oog, een dikke wang en een gebarsten lip. Eén mouw was half gescheurd. ‘Het spijt me, Nynaeve,’ zei ze gesmoord, alsof haar kaak pijn deed. ‘We zagen ze pas toen het te laat was.’

Egwene lag als een zielig hoopje op de vloer, haar gezicht gezwollen van de klappen, bijna onherkenbaar. Toen Nynaeve en haar begeleidsters binnenkwamen, hees een soldaat Egwene over zijn schouder. Ze hing er even slap bij als een halflege gerstezak.

‘Wat hebben jullie met haar gedaan?’ wilde Nynaeve weten. ‘Bloedvuur, wat...’

Iets onzichtbaars trof haar keihard midden op de mond, zodat haar ogen een ogenblik niets meer zagen.

‘Nou, nou,’ zei Joiya Byir met een glimlach die haar ogen tegenspraken. ‘Ik sta geen brutaliteiten of smerige taal toe.’ Ze praatte zelfs als een oma. ‘Je doet alleen je mond open als je iets wordt gevraagd.’

‘Heb ik je niet gezegd dat het meisje bleef doorvechten?’ zei Liandrin. ‘Laat dat een les voor je zijn. Als je nog meer last veroorzaakt, zul je niet meer zo zachtzinnig worden behandeld.’

Nynaeve had dolgraag iets voor Egwene willen doen, maar ze liet zich de straat opduwen. Ze zorgde ervoor dat ze haar voort moesten stoten. Weigeren mee te werken was de enige manier waarop ze zich nog kon verzetten.

Er waren maar weinig mensen in de modderige straat, alsof iedereen had besloten dat hij beter elders kon zijn. De enkeling die zich aan de overkant van de straat voortrepte, waagde zijn ogen niet op te slaan naar de glanzende zwartgelakte koets met het span van zes gelijke schimmels met witte pluimen op hun tuig. Een als soldaat geklede koetsier, maar zonder wapenrusting of zwaard, zat op de bok en een ander opende het portier toen ze in de deuropening verschenen. Voor hij dat deed, had Nynaeve het wapen op het portier al gezien. Een zilveren gehandschoende vuist die zigzaggende bliksems omklemde. Ze nam aan dat dat het wapen van hoogheer Samon was. Het moest wel een Duistervriend zijn, als hij met de Zwarte Ajah te maken had. Het Licht verzenge hem! Ze had echter meer belangstelling voor de man die bij hun verschijnen op zijn knieën in de modder viel. ‘Bloedvuur, Sandar, waarom...’ Ze schoot op toen een houten stok op haar schouders leek neer te komen. Joiya Bvir glimlachte plagend en stak haar vingertje op. ‘Wees beleefd, kind, of je raakt je tong nog kwijt.’ Liandrin lachte. Ze greep met een hand in Sandars zwarte haardos en trok zijn hoofd naar achteren. Hij staarde haar aan met trouwe hondenogen – of als een straathond die op een schop rekent. ‘Wees niet te hard voor deze man.’ Ze liet ‘man’ zelfs klinken als ‘hond’. ‘Hij moest worden... overtuigd dat hij diende te helpen. Maar ik ben heel goed in het overtuigen, nietwaar?’ Ze lachte opnieuw.

Sandar richtte een verwarde blik op Nynaeve. ‘Ik moest wel, vrouw Maryim. Ik... moest.’ Liandrin draaide zijn haar gemeen rond en zijn ogen richtten zich weer op haar, opnieuw met die bange hondenblik. Licht! dacht Nynaeve. Wat hebben ze hem aangedaan? Wat gaan ze met ons doen?

Elayne en zij werden ruw de koets ingestoten, met Egwene ineengezakt tussen hen in, met willoos rollend hoofd. Liandrin en Rianna stapten in en namen de achterbank, zodat ze naar voren konden kijken. Nog steeds hing de gloed van saidar om hen heen. Waar de anderen heen gingen kon Nynaeve op dat moment niet zoveel schelen. Ze wilde haar hand uitsteken naar Egwene, haar aanraken, haar pijn verzachten, maar behalve haar hoofd kon ze niets bewegen, afgezien van wat gewriggel. Stromen Lucht boeiden het drietal als lagen strak gewikkelde dekens. De koets kwam hotsend in beweging; ondanks de Ieren vering zwaaide hij in de modder heftig heen en weer. ‘Als jullie haar verwond hebben...’ Licht, ik kan zien dat ze haar verwond hebben. Waarom zeg ik niet wat ik bedoel? Maar het was bijna even moeilijk de woorden uit haar mond te krijgen als om een hand op te tillen. ‘Als jullie haar hebben vermoord, zal ik niet rusten voor ik jullie allemaal als een stel dolle honden heb neergelegd.’ Rianna keek woest, maar Liandrin snoof alleen. ‘Wees niet helemaal zot, wilder. We willen je levend. Dood aas vangt niets.’

Aas? Voor wat? Voor wie? ‘Jij bent de zot, Liandrin! Denk je dat we hier alleen zijn? Wij alleen met z’n drieën en niet een hele stad vol Aes Sedai? Wij zijn het lokaas, Liandrin. En jullie zijn als een vette fazant regelrecht in de val getrapt.’

‘Vertel haar niets,’ zei Elayne scherp en Nynaeve knipperde even met haar ogen voor het tot haar doordrong dat Elayne hielp met haar leugen. ‘Als je woede de overhand krijgt, zeg je dingen die ze niet hoeven te horen. Ze moeten ons de Steen binnenbrengen. Ze moeten...’

‘Hou je mond!’ snauwde Nynaeve. ‘Jóuw tong zit te los.’ Het lukte Elayne ondanks haar zere plekken beschaamd te kijken. Laat ze daar maar op kauwen, dacht Nynaeve.

Maar Liandrin glimlachte slechts. ‘Zodra je geen lokaas meer bent, zul je ons alles vertellen. Graag zelfs. Ze zeggen dat je op een dag heel sterk zult zijn, maar ik zal ervoor zorgen dat je me altijd zult gehoorzamen, zelfs al voor de Grote Meester Be’lal zijn plannen met jullie heeft afgehandeld. Hij laat dertien Myrddraal komen. Dertien.’ Haar rozenknopmond lachte die laatste woorden.

Nynaeve voelde hoe haar maag zich omdraaide. Een Verzaker! Haar gedachten werden dof van de schok. De Duistere en alle Verzakers zijn gekerkerd in Shayol Ghul, gebonden door de Schepper op bet ogenblik van de Schepping. Maar de belijdenis hielp niet. Ze wist maar al te goed hoeveel er niet van klopte. Toen drongen de andere woorden tot haar door. Dertien Myrddraal. En dertien zusters van de Zwarte Ajah. Ze hoorde Elayne krijsen voor ze besefte dat zij eveneens krijsend en zinloos met de onzichtbare boeien van Lucht worstelde. Het viel onmogelijk te zeggen wat luider klonk, hun wanhopige geschreeuw of het gelach van Liandrin en Rianna.

52

Op zoek naar een middeltje

Ineengezakt op een kruk in de kamer van de speelman grimaste Mart toen Thom weer hoestte. Hoe kunnen we blijven zoeken ah bij zo bloedziek is dat bij niet eens kan lopen? Hij schaamde zich zodra hij het dacht. Thom was even naarstig aan het zoeken geweest als hij, had zich dag en nacht ingezet, terwijl hij wist dat hij iets onder de leden had. Mart was zo volkomen opgegaan in de jacht dat hij te weinig aandacht had geschonken aan Thoms gehoest. Door de overgang van voortdurende regen naar dampige hitte was het er niet veel beter op geworden. ‘Vooruit, Thom,’ zei hij, ‘Lopar zegt dat hier dichtbij een Wijzevrouw woont. Zo noemen ze een Wijsheid hier, een Wijzevrouw. Dat zou Nynaeve mooi vinden!’

‘Ik wil geen... vies... brouwsel... door mijn keel gieten, kerel.’ Thom hield vergeefs zijn vuist onder zijn grote snor om het geblaf te smoren. ‘Zoek jij maar verder. Gun me... wat uurtjes... op mijn eigen bed... dan ben ik weer van de partij.’ Het rauwe gehoest liet hem dubbelslaan tot zijn hoofd bijna tussen zijn knieën zat.

‘Zo, zo, dus ik mag al het werk doen, terwijl jij je het hier gemakkelijk maakt?’ zei Mart opgewekt. ‘Hoe kan ik zonder jou iets vinden? Jij vangt de meeste nieuwtjes op.’ Dat was niet helemaal waar. Onder het dobbelen praatten de mensen even vrijuit als bij de wijn die ze de speelman aanboden. Vrijer dan tegen een speelman die zo hard zat te blaffen dat ze bang waren aangestoken te worden. Maar hij raakte er steeds meer van overtuigd dat Thoms gehoest niet vanzelf zou verdwijnen. Met wie kan ik nog Steen spelen als die ouwe bok het loodje legt? maakte hij zichzelf ruw wijs. ‘In ieder geval houdt je bloedhoest mij zelfs in de kamer hiernaast nog wakker.’ Hij negeerde Thoms protesten en trok de witharige man overeind. Geschrokken merkte hij dat Thom haast geen enkele kracht meer had, zodat het meeste werk op hem neerkwam. Ondanks de klamme hitte stond Thom erop zijn lapjesmantel aan te trekken. Mart had alle knopen van zijn eigen jas en alle koordjes van zijn hemd losgemaakt, maar die oude bok kon het krijgen zoals hij wilde. Niemand in de gelagkamer schonk hun enige aandacht, toen hij Thom half en half meedroeg de broeierige namiddag in.

De herbergier had hun simpele aanwijzingen gegeven, maar toen ze de poort bereikten en de modder in de Maule zagen, was Man bijna omgedraaid om te vragen of de man een andere Wijzevrouw kende. Er moesten er toch meer zijn in een stad van deze grootte. Het gepiep uit Thoms keel gaf de doorslag. Met een vies gezicht stapte Mart de modder in, waarbij hij de speelman verder droeg.

Volgens de aanwijzingen in de herberg moesten ze, toen ze die eerste avond van de haven naar de stad liepen, langs het huis van de Wijzevrouw gekomen zijn. Toen hij het lange smalle huis zag, met bosjes kruiden in de vensters en vlak naast een pottenbakker, wist hij het weer. Lopar had iets gezegd over aankloppen aan de achterdeur, maar hij had schoon genoeg van alle modder.

En van die visstank, dacht hij, terwijl hij met gefronste blikken naar de mannen keek die met de manden op de rug op hun blote voeten voortmodderden.

Er stonden ook afdrukken van paardenhoeven in de modder, die door de voeten en ossenwagens al enigszins begonnen te verdwijnen. Een paard-en-wagen, of misschien een koets. Hij had in Tyr alleen nog maar karren of wagens gezien die door ossen werden getrokken. De adel en kooplui waren trots op hun mooie huisdieren en ze zouden er nooit een opofferen aan echt zwaar werk, maar nu hij buiten de stadswallen was, zag hij ook geen enkele koets meer. Hij bande elke gedachte aan paarden en karrensporen uit zijn hoofd en sleepte Thom mee naar de voordeur, waar hij aanklopte. Een tijdje later klopte hij opnieuw. Toen opnieuw. Hij wilde het net opgeven en naar De Witte Maansikkel terugkeren, ondanks Thoms gehoest bij zijn schouder, toen hij het geschuifel van naderende voeten opving. De deur ging op een klein kiertje open en een flinke grijsharige vrouw gluurde naar buiten. ‘Wat willen jullie?’ vroeg ze vermoeid. Mart mat zich zijn beste glimlach aan. Licht, ik word langzamerhand zelf ziek van al die mensen die praten alsof er geen enkele hoop meer bestaat. ‘Moeder Guenna? Mijn naam is Mart Cauton. Cavan Lopar heeft me gezegd dat u misschien iets aan de hoest van mijn vriend kon doen. Ik kan u goed betalen.’

Ze nam hem enkele ogenblikken op, scheen naar Thoms gierende ademhaling te luisteren en zuchtte toen. ‘Ik neem aan dat ik dat tenminste nog wel kan doen. Je kunt maar beter binnenkomen.’ Ze zwaaide de deur open en slofte alweer terug naar de achterkant van het huis voor Mart in beweging kwam.

Haar tongval leek zo verschrikkelijk veel op die van de Amyrlin dat hij huiverde, maar hij volgde haar terwijl hij Thom meedroeg. ‘Nergens... voor nodig,’ klonk het piepend van de speelman. ‘Vervloekte drankjes... smaken altijd naar stront.’

‘Hou je mond, Thom.’

Ze ging hen helemaal voor naar de keuken, waar de forse vrouw in een van haar kasten zocht en er mompelend een aantal kleine stenen potjes en pakjes met kruiden uithaalde.

Mart zette Thom neer op een van de stoelen met hoge rug en wierp een blik door het raam vlak bij hem. Buiten stonden drie mooie paarden vastgebonden. Het verbaasde hem dat de Wijzevrouw er drie bezat, één was al bijzonder. Hij had in Tyr geen ruiters gezien, behalve edellieden en de rijken, en deze dieren leken hem echt wel duurder dan een paar zilveren munten. Weer paarden. Het kan me nu niet schelen, wel of geen paarden!

Moeder Guenna brouwde een of andere sterke thee met een smerige geur en dwong Thom die op te drinken door zijn neus dicht te knijpen toen hij wilde klagen. Mart dacht dat ze minder vet aan haar lijf had dan hij eerst had gedacht, door de wijze waarop ze het hoofd van de speelman in de kromming van haar arm klemde terwijl ze de zwarte drank in hem goot, hoe hard hij ook probeerde haar tegen te houden.

Toen ze de beker wegnam, hoestte Thom en veegde even fel zijn mond af. ‘Bhaaa! Vrouw... ik weet niet... of je me... wilde verdrinken... of doden... met die smaak! Je zou... een vervloekte smid moeten zijn.’

‘Je neemt dit tweemaal per dag, tot dat geblaf verdwenen is,’ zei ze ferm. ‘Bovendien heb ik een zalf die je iedere avond op je borst moet smeren.’ Iets van de vermoeidheid verdween uit haar stem toen ze hem toesprak met de vuisten op haar brede heupen. ‘Die zalf stinkt even erg als deze thee smaakt, maar je wrijft hem er goed en grondig op, anders neem ik je als een magere karper in een net mee naar boven en bind ik je met mantel en al aan het bed vast. Ik heb nog nooit een speelman bij me gekregen en de eerste laat ik zich niet doodhoesten.’ Thom keek woest en blies zijn snor hoestend naar buiten, maar hij leek haar dreigement ernstig te nemen. Hij zei gelukkig niets terug, maar hij keek of hij de thee en de zalf recht in haar gezicht wilde teruggooien.

Hoe meer deze moeder Guenna sprak, hoe meer ze volgens Mart op de Amyrlin leek. Door de zure gelaatsuitdrukking van Thom en haar ferme blik besloot hij dat hij iedereen beter wat kon kalmeren, voor de speelman haar middeltjes weigerde en zij besloot hem te dwingen. ‘Ik heb een vrouw gekend die net als u praatte,’ zei hij. ‘Had het ook steeds over vissen en netten en zo. Klonk ook net als u. Dezelfde tongval bedoel ik. Ik neem aan dat ze ook uit Tyr kwam.’

‘Misschien.’ Opeens klonk de grijsharige vrouw weer vermoeid en staarde ze naar de vloer. ‘Ik kende enkele meisjes die net zo praten als jij. Twee van hen in ieder geval.’ Ze zuchtte diep. Mart voelde zijn hoofdhuid kriebelen. Zoveel geluk kan ik met hebben. Maar hij zou er ook geen twee koperstukken om willen verwedden dat er nog twee vrouwen uit Tweewater in Tyr verbleven. ‘Drie meisjes? Jonge vrouwen? Die Egwene, Nynaeve en Elayne heten? Die laatste heeft haren als de zon en blauwe ogen.’ Ze keek hem met diepe rimpels in het voorhoofd aan. ‘Dat waren niet de namen die ze mij noemden,’ zei ze langzaam, ‘maar ik vermoedde al dat ze niet hun echte namen hadden genoemd. Ze zouden er wel een reden voor hebben, dacht ik toen. Een van de drie was een lief meisje met lichtblauwe ogen en roodgouden haar tot op de schouders.’ Ze beschreef Nynaeve met haar vlecht en ook Egwene met haar grote donkere ogen en snelle glimlach. Drie knappe vrouwen die toch ook sterk van elkaar verschilden. ‘Ik merk dat jij deze drie kent,’ besloot ze. ‘Het spijt me, jongen.’

‘Waarom spijt het u? Ik ben al dagen naar ze op zoek!’ Licht, de eerste avond ben ik vlak langs dit huis gelopen! Vlak langs ze heen! Ik wilde toeval. Wat kan er toevalliger zijn dan waar een schip op een regenachtige avond aanmeert en waar je oog toevallig tijdens een bloed-bliksemflits op valt! Ik mag branden! Bloedvuur! ‘Zeg me waar ze zijn, moeder Guenna.’

De grijsharige vrouw staarde vermoeid naar de kachel, waar haar fluitketel stond te stomen. Ze bewoog haar lippen, maar zei niets. ‘Waar zijn ze?’ wilde Mart weten. ‘Het is belangrijk. Ze zijn in gevaar als ik ze niet gauw vind.’

‘Je begrijpt het niet,’ zei ze zachtjes. ‘Jij bent een vreemdeling. De hoogheren...’

‘Die hoogheren kunnen me niks...’ Mart knipperde met zijn ogen en keek naar Thom. De speelman fronste diep, maar zat zo hard te hoesten dat Mart er niet zeker van kon zijn. ‘Wat hebben de hoogheren te maken met mijn vriendinnen?’

‘Je begrijpt gewoon niet...’

‘Zeg me niet dat ik het niet begrijp. Ik zal u voor die inlichtingen betalen.’

Moeder Guenna keek hem boos aan. ‘Ik neem geen geld aan voor...!’ Ze vertrok haar gezicht tot een woeste grimas. ‘Je vraagt me dingen te vertellen waarvan mij gezegd werd dat ik ze nooit mocht vertellen. Weet je wat er met mij zal gebeuren als ik het wel doe en jij mijn naam fluistert? Om te beginnen verlies ik mijn tong. Daarna raak ik andere delen van mijn lichaam kwijt, tot de hoogheren me laten ophangen om mijn laatste uren vol te krijsen, als herinnering aan het lot van mensen die niet gehoorzamen. Het zal die jonge vrouwen trouwens niet helpen of ik iets zeg en sterf.’

‘Ik beloof u dat ik uw naam nooit tegen iemand zal noemen. Ik zweer het.’ En die eed houd ik, oude vrouw, als je me eindelijk vertelt waar in het Licht ze zijn! ‘Alstublieft! Ze verkeren in gevaar.’ Ze bleef hem lange tijd aankijken en voor ze klaar was, had Mart het gevoel dat ze hem kon uittekenen. ‘Als je dat zweert, zal ik het zeggen. Ik... mocht ze. Maar je kunt niets doen. Je bent te laat, Mart Cauton. Ongeveer drie uur te laat. Ze zijn naar de Steen gebracht. Hoogheer Samon heeft ze laten halen.’ Ze schudde haar hoofd in bezorgde verwondering. ‘Hij heeft... vrouwen gestuurd... die konden geleiden. Zelf heb ik niets tegen Aes Sedai, maar het is tegen de wet. De wet die de hoogheren zelf hebben uitgevaardigd. Al zouden ze elke andere wet schenden, deze wet zouden ze nooit breken. Waarom zou een hoogheer Aes Sedai sturen voor zijn boodschappen? Waarom wilde hij die meisjes trouwens?’

Mart barstte bijna in lachen uit. ‘Aes Sedai? Moeder Guenna, u joeg me bijna de stuipen op het lijf. Als ze door Aes Sedai zijn opgehaald, hoeven we ons geen zorgen te maken. Die drie worden zelf Aes Sedai. Niet dat ik dat nou geweldig vind, maar dat willen zij...’ Zijn grimas verdween door de wijze waarop ze haar hoofd schudde. ‘Jongen, die meisjes vochten als een leeuwvis in het net. Of ze nou Aes Sedai willen worden of niet, de vrouwen die hen meenamen, behandelden hen als lenswater. Vriendinnen slaan elkaar niet bont en blauw.’ Hij voelde hoe zijn gezicht vertrok. Aes Sedai die hen sloegen? Wat was er aan de hand, Licht nog-an-toe? Die vervloekte Steen. Daarmee vergeleken is het paleis in Caemlin een wandelingetje over een boerenerf! Bloedvuur! Ik heb daarbuiten in de regen naar dit huis staan staren! Bloedvuur, dat ik zo’n stomme Lichtverblinde dwaas ben geweest!

‘Als je je hand breekt,’ zei moeder Guenna, ‘zal ik hem spalken en er verband om leggen, maar als je mijn muur kapotmaakt, fileer ik je als een roodvis.’

Hij stond met z’n ogen te knipperen, keek toen naar zijn vuist, naar zijn geschaafde knokkels. Hij wist niet eens meer dat hij tegen de muur had staan stompen.

De brede vrouw pakte zijn hand stevig beet, maar haar aftastende vingers waren verrassend zacht. ‘Niets gebroken,’ bromde ze na een poosje. Haar ogen verzachtten zich toen ze hem recht aankeek. ‘Het lijkt me dat je veel om ze geeft. Om één tenminste, veronderstel ik. Het spijt me, Mart Cauton.’

‘Hoeft niet,’ zei hij tegen haar. ‘Ik weet nu tenminste waar ze zijn. Ik hoef ze er alleen nog maar uit te halen.’ Hij haalde zijn laatste twee Andoraanse goudkronen te voorschijn en drukte die in haar hand. ‘Voor Thoms drankje en zalf en omdat u me over de meisjes hebt verteld.’ Impulsief drukte hij snel een zoen op haar wang en grinnikte. ‘En die is voor mij.’

Geschrokken bevoelde ze haar wang en leek niet te weten of ze naar de munten zou kijken of naar hem. ‘Eruit halen, zeg je. Gewoon zomaar. Uit de Steen halen.’ Onverwachts porde ze hem tussen zijn ribben met een vinger die even hard was als een dikke tak. ‘Je doet me aan mijn man denken, Mart Cauton. Dat was ook zo’n koppige dwaas die lachend de stormen tartte. Ik begin bijna te denken dat het je nog zal lukken ook.’ Plotseling zag ze zijn bemodderde laarzen, blijkbaar voor het eerst. ‘Het kostte me zes maanden voor ik hem had geleerd om geen modder naar binnen te lopen. Als je die meisjes eruit kunt krijgen, zal het meisje op wie jij een oogje hebt, er een harde dobber aan hebben om jou te leren zo netjes te worden dat je naar binnen mag.’

‘U bent de enige vrouw die me dat kan bijbrengen,’ zei hij met een grijns, die nog breder werd toen ze hem fel aankeek. Ze eruit halen. Meer hoef ik niet te doen. Haal ze regelrecht uit de Steen van dit vervloekte Tyr. Thom hoestte weer. Hij kan zo de Steen niet in. Maar hoe hou ik hem tegen? ‘Moeder Guenna, mag ik mijn vriend hier laten? Ik denk dat hij te ziek is om terug te gaan naar de herberg.’

‘Wat!?’ blafte Thom. Hij probeerde zich uit de stoel omhoog te werken, maar hij hoestte zo hard dat hij nauwelijks iets kon zeggen, ik ben niet... Niks ervan, kerel! Jij denkt zeker... zomaar de Steen... binnen te lopen... alsof het de keuken... van je moeder is! Denk je nu echt... dat je... zonder mij... binnenkomt?’ Hij hing half tegen de rug van de stoel aan. Zijn blaffende hoest en gierende ademhaling voorkwamen dat hij opstond.

Moeder Guenna legde een hand op zijn schouder en duwde hem even gemakkelijk als een kind omlaag. De speelman keek haar geschrokken aan. ‘Ik zal voor hem zorgen, Mart Cauton,’ zei ze. ‘Nee!’ schreeuwde Thom. ‘Dit kun je... me niet aandoen! Je kunt me... niet hier achterlaten... bij die ouwe...’ Alleen de hand op zijn schouder voorkwam dat hij dubbelklapte.

Mart grijnsde de witharige man toe. ‘Het was me een genoegen je te kennen, Thom.’

Toen hij zich de straat op haastte, vroeg hij zich af waarom hij dat laatste had gezegd. Bloedvuur, hij gaat toch niet dood. Die vrouw zal hem in leven houden, al moet ze hem aan zijn snor schreeuwend en schoppend uit het graf sleuren. Tja, en wie zal mij in leven houden f Voor hem rees de Steen van Tyr hoog boven de stad uit, ontoegankelijk, een burcht die al honderden keren belegerd was, een steen waarop honderden legers hun tanden hadden gebroken. En hij moest er op de een of andere manier in zien te komen. En er weer met drie vrouwen uit vertrekken. Hoe dan ook.

Met een lach waarvan zelfs het versufte volk op straat opkeek, begaf hij zich op weg naar De Witte Maansikkel, zich niets aantrekkend van de modder of de vochtige hitte. Hij kon de dobbelstenen in zijn hoofd horen rammelen.

53

Een stroom van Geest

Perijn schudde in zijn jas de spieren los, terwijl hij in de avondschemer terugliep naar de Ster. Hij voelde zich heerlijk moe in zijn armen en schouders. Naast meer gebruikelijk werk had baas Ajala hem een groot stuk siersmeedwerk laten maken vol ingewikkelde bochten en krullen, voor de nieuwe poort van de een of andere heer. Hij had ervan genoten zoiets moois te maken.

‘Ik dacht dat zijn ogen uit hun kassen zouden rollen, smidje, toen je zei dat je dat ding niet zou maken als het voor een hoogheer was bestemd.’

Hij keek opzij naar Zarine, die naast hem liep, terwijl de schaduw haar gezicht verborg. Zelfs voor zijn ogen waren er schaduwen, al waren ze zwakker dan ze voor een ander zouden zijn. Ze benadrukten haar hoge jukbeenderen, verzachtten de scherpe hoek van haar neus. Wat haar betrof, kwam hij er gewoon niet uit. Hoewel Moiraine en Lan hen op het hart hadden gedrukt in de buurt van de herberg te blijven, wilde hij maar dat ze andere bezigheden zou vinden dan naar zijn werk kijken. Om de een of andere reden werd hij onhandig als hij dacht aan die op hem gerichte schuinstaande ogen. Meermalen had hij onhandig met zijn hamer gezwaaid tot zelfs baas Ajala hem verbaasd had aangekeken. Meisjes konden hem altijd van zijn stuk brengen, vooral als ze lachten, maar Zarine hoefde niet eens te glimlachen. Alleen maar te kijken. Hij vroeg zich opnieuw af of zij die mooie vrouw was voor wie Min hem had gewaarschuwd. Beter dat zij de valk is. Die gedachte verbaasde hem zozeer dat hij struikelde.

‘Ik wilde niet dat een werkstuk van mij in handen van een Verzaker komt.’ Zijn ogen gloeiden als goud toen hij haar aankeek. ‘Als het voor een hoogheer is, weet je toch niet waar het belandt?’ Ze huiverde, ik wilde je niet bang maken, Fai..., Zarine.’

Ze glimlachte breed en dacht ongetwijfeld dat hij haar niet kon zien.

‘Kijk uit dat je niet valt, boerenknul. Heb je ooit aan een baard gedacht?’

Het is al erg genoeg dat ze me altijd uitlacht, maar de helft van de tijd begrijp ik haar niet eens!

Toen ze bij de deur van de herberg kwamen, werden ze opgewacht door Moiraine en Lan, die van de andere kant kwamen. Moiraine droeg de linnen mantel met de brede, diepe kap die haar gezicht verborg. Het licht uit de vensters van de gelagkamer maakte gele cirkels op de straatstenen. Twee of drie koetsen ratelden langs en hij zag hoogstens een tiental mensen dat zich naar huis, naar hun warme eten haastte, maar voor het overgrote deel was de straat bevolkt met schaduwen. De werkplaats van de wever was donker en dicht. De stilte was oorverdovend.

‘Rhand is in Tyr.’ De koele stem van de Aes Sedai klonk uit de holte van haar kap op als uit een grot.

‘Weet je het zeker?’ vroeg Perijn. ‘Ik heb niet gehoord dat er iets vreemds gaande was. Geen bruiloften en geen opgedroogde bronnen.’ Hij zag Zarine verward fronsen. Moiraine was tegen haar niet gul met inlichtingen geweest, en hijzelf evenmin. Het was moeilijker gebleken om Loials tong in bedwang te houden.

‘Luister je nooit naar geruchten, smid?’ vroeg de zwaardhand. ‘Er zijn bruiloften geweest, in de laatste vier dagen evenveel als in het halve jaar ervoor. En evenveel moorden als in een heel jaar. Vandaag is er een kind van een balkon gevallen. Honderd pas naar de straatstenen. Ze stond weer op en rende zonder een schrammetje op haar moeder af. De Eerste van Mayene, die al sinds de winter te “gast” is in de Steen, heeft vandaag meegedeeld dat ze zich zal onderwerpen aan de wensen van de hoogheren, nadat ze gisteren nog had verklaard dat ze Mayene en zijn schepen liever in vlammen zag opgaan dan één Tyreense heer een stap in haar stad toe te staan. Ze waren nog niet aan hun martelpraktijken begonnen en die jonge vrouw heeft een ijzeren wil, dus vertel jij me maar of dit iets van Rhand is of niet. Smid, van hoog tot laag borrelt Tyr als een kookketel.’

‘Die dingen waren niet nodig om het mij duidelijk te maken,’ zei Moiraine. ‘Perijn, heb jij vannacht van Rhand gedroomd?’

‘Ja,’ gaf hij toe. ‘Hij stond in het Hart van de Steen en hield dat zwaard vast,’ – hij voelde hoe Zarine naast hem bewoog – ‘maar ik ben al zo bezorgd dat zo’n droom geen wonder is. Vannacht had ik de ene nachtmerrie na de andere.’

‘Een lange man?’ vroeg Zarine. ‘Met rossig haar en grijze ogen? Die iets vasthoudt dat zo fel glanst dat het pijn aan je ogen doet? Op een plek tussen heel veel grote roodstenen pilaren? Smidje, zeg me nou niet dat dat ook jouw droom was.’

‘Hoor je het?’ zei Moiraine. ‘Ik heb die droom vandaag al honderden keren horen vertellen. Ze hebben het allemaal over nachtmerries. Be’lal geeft waarschijnlijk niets om het afschermen van zijn dromen, maar ze spraken bovenal over die ene droom.’ Opeens lachte ze, een zacht, koel getinkel. ‘De mensen zeggen dat hij de Herrezen Draak is. Ze zeggen dat hij komt. Ze fluisteren het vol vrees in donkere hoekjes, maar ze zeggen het wel.’

‘Hoe staat het met Be’lal?’ vroeg Perijn.

Moiraines antwoord klonk koud als staal. ‘Vanavond ga ik met hem afrekenen.’ Ze rook totaal niet bang.

‘Wij gaan vanavond met hem afrekenen,’ merkte Lan tegen haar op. ‘Ja, gaidin. Wij gaan vanavond met hem afrekenen.’

‘En wat moeten wij? Hier zitten wachten? Dat wachten in de bergen was genoeg voor mijn hele leven, Moiraine.’

‘Jij en Loial – en Zarine – gaan naar Tar Valon,’ zei ze tegen hem. ‘Tot dit voorbij is. Dat is voor jullie de veiligste plek.’

‘Waar is de Ogier?’ vroeg Lan. ‘Ik wil dat jullie drieën zo spoedig mogelijk naar het noorden afreizen.’

‘Boven, neem ik aan,’ zei Perijn. ‘In zijn kamer of misschien in de eetkamer. Daarboven brandt licht achter de vensters. Hij werkt voortdurend zijn aantekeningen bij. Ik neem aan dat hij wel enkele bladzijden wil wijden aan het feit dat wij ertussenuit trekken.’ Hij was zelf verbaasd over de verbittering in zijn stem. Licht, stommeling, wil jij het tegen een Verzaker opnemen ? Wee. Nee, maar ik heb er genoeg van om telkens te vluchten. Ik herinner me dat ik vroeger nooit op de vlucht sloeg. Ik herinner me dat ik terugvocht en dat was beter. Zelfs als ik dacht dat ik zou sterven, was vechten beter.

‘Ik zal hem zoeken,’ kondigde Zarine aan. ‘Ik vind het geen schande om toe te geven dat ik met plezier voor deze strijd op de loop ga. Mannen vechten als ze moeten vluchten en dwazen vechten als ze behoren te vluchten. Maar waarom herhaal ik mezelf?’ Ze schreed voor hen uit en haar nauwe rijrok maakte ritselende geluiden toen ze de herberg binnenstapte.

Perijn keek de gelagkamer door toen ze achter haar aan naar de trap liepen. Aan de tafels zaten minder mensen dan hij verwachtte. Sommigen zaten slechts met doffe ogen voor zich uit te staren, maar aan tafels met twee of drie gasten werd bevreesd gefluisterd, zo zacht dat zijn oren het amper opvingen. Desondanks hoorde hij het woord ‘Draak’ driemaal.

Toen ze boven aan de trap waren, hoorde hij een dof geluid, een klap, alsof er in hun eetkamer iets viel. Hij tuurde de gang door. ‘Zarine?’ Er kwam geen antwoord. Hij voelde de haartjes achter in zijn nek kriebelen en stapte naar de kamer. ‘Zarine?’ Hij duwde de deur open. ‘Faile!’ Ze lag op de vloer naast de tafel. Toen hij de kamer wilde inrennen, hield een geschreeuwd bevel van Moiraine hem tegen. ‘Sta stil, dwaas! Als je leven je lief is, stop!’ Ze kwam langzaam door de gang aanlopen en wendde haar hoofd naar links en rechts alsof ze iets probeerde te horen of iets zocht. Lan volgde haar met een hand op zijn zwaard en met een blik in zijn ogen alsof hij al wist dat staal hier geen zin had. In de deuropening bleef ze staan. ‘Ga achteruit, Perijn! Ga achteruit!’

Wanhopig staarde hij naar Zarine. Naar Faile. Ze lag daar, schijnbaar levenloos. Uiteindelijk dwong hij zichzelf naar achteren te stappen, maar hij liet de deur open en bleef staan op een plek vanwaar hij haar nog kon zien. Ze leek wel dood. Hij kon niet zien of haar borst bewoog. Hij wilde huilen als een wolf. Met diepe rimpels in zijn voorhoofd bewoog hij de spieren van de hand waarmee hij de kamerdeur had opengeduwd. Zijn spieren prikkelden, alsof hij zijn elleboog had gestoten. ‘Ga je niet iets doen, Moiraine? Als jij het niet doet, ga ik naar haar toe.’

‘Blijf staan of je gaat nergens naar toe,’ zei ze kalm. ‘Wat ligt daar bij haar rechterhand? Alsof het uit haar vingers is gevallen toen ze viel? Ik kan het niet goed zien.’

Hij keek haar woest aan en tuurde toen strak de kamer in. ‘Een egel. Ziet eruit als een uit hout gesneden egel. Moiraine, vertel me wat er aan de hand is. Wat is er gebeurd? Zeg het me.’

‘Een egel,’ fluisterde ze. ‘Een egel. Wees stil, Perijn. Ik moet nadenken. Ik voelde hem dichtklappen. Ik voel het restje van de stromen die werden geweven om hem te plaatsen. Geest. Pure Geest, niets anders. Er is bijna niets dat alleen maar Geest gebruikt! Hoe komt het dat ik door die egel aan Geest denk?’

‘Je voelde wat dichtklappen, Moiraine? Wat was er geplaatst? Een val?’

‘Ja, een val,’ gaf ze toe terwijl haar ergernis barstjes in haar koele kalmte sloeg. ‘Een val die voor mij bestemd was. Ik zou als eerste die kamer zijn binnengelopen, als Zarine niet vooruit was gesneld. Lan en ik zouden daar zeker zijn binnengestapt om plannen te maken en op het eten te wachten. Dat doe ik nu zeker niet meer. Hou je rustig als je wilt dat ik iets voor het meisje doe. Lan! Haal de herbergier!’ De zwaardhand snelde de trap af.

Moiraine beende door de gang heen en weer en bleef soms even staan om vanuit de zwarte holte van haar kap naar binnen te kijken. Perijn kon nergens aan zien of Zarine nog in leven was. Haar borst bewoog niet. Hij probeerde of hij haar hart hoorde kloppen, maar dat was zelfs voor zijn oren onmogelijk.

Toen Lan terugkwam en een doodsbange Jurah Haret aan zijn nek voor zich uitschoof, stelde de Aes Sedai zich vierkant voor de kalende man op. ‘U hebt me beloofd deze kamer voor mij alleen te houden, baas Haret.’ Haar stem klonk hard en even scherp als een fileermes. ‘U zou zelfs geen dienstmeisje toestaan naar binnen te gaan om schoon te maken, tenzij ik erbij was. Wie hebt u daar binnengelaten, baas Haret? Zeg het me.’

Haret beefde als een slappe pudding. ‘A-alleen die twee v-vrouwen van adel, vrouwe. Z-ze w-wilden een ge-geschenk voor u neerzetten. Dat zweer ik, vrouwe. Z-ze hebben het me laten z-zien. Een egeltje. Z-ze zeiden dat u heel ver-verrast zou zijn.’

‘Ik was verrast, herbergier,’ zei ze zachtjes. ‘Ga weg! En als u hierover één woord durft te fluisteren, al is het in uw slaap, zal ik uw herberg persoonlijk afbreken, steen voor steen, en alleen een kuil in de grond achterlaten.’

‘J-ja, vrouwe,’ fluisterde hij. ‘Ik zweer het! O, ik zweer het echt!’

‘Verdwijn!’

De herbergier viel bijna op zijn knieën door zijn haast om bij de trap te komen. Hij daverde naar beneden met geluiden die aanduidden dat hij meer viel dan stapte.

‘Hij weet dat ik hier ben,’ zei Moiraine tegen de zwaardhand, ‘en hij heeft iemand van de Zwarte Ajah gevonden om zijn val te zetten, maar misschien denkt hij toch dat ik erin zit. Het was maar een kleine flits van de Ene Kracht, maar misschien is hij zo sterk dat hij het gevoeld heeft.’

‘Dan zal hij ons niet verwachten,’ zei Lan kalm. Hij glimlachte bijna. Perijn staarde hen beiden met opgetrokken lippen aan. ‘En hoe zit het met haar?’ wilde hij weten. ‘Wat hebben ze met haar gedaan, Moiraine? Leeft ze nog? Ik kan haar niet zien ademhalen!’

‘Ze leeft,’ zei Moiraine langzaam. ‘Ik kan niet, ik durf niet vlak bij haar te komen, zodat ik je niet veel meer kan zeggen, maar ze is nog in leven. Ze... slaapt, in zekere zin. Zoals een beer in winterslaap. Haar hart klopt zo traag dat je het haast niet kunt voelen. Hetzelfde geldt voor haar ademhaling. Ze slaapt.’ Ondanks de diepe kap voelde hij haar ogen op zich rusten. ‘Ik vrees dat ze daar niet is, Perijn. Niet meer in haar lichaam.’

‘Wat bedoel je daarmee, “niet meer in haar lichaam”? Licht, je bedoelt toch niet dat ze haar... ziel hebben gestolen? Zoals een grijzel?’ Moiraine schudde ontkennend haar hoofd en hij haalde opgelucht adem. Zijn borst deed pijn, alsof hij sinds haar laatste woorden geen adem meer had gehaald. ‘Waar is ze dan, Moiraine?’

‘Ik weet het niet,’ zei ze. ‘Ik heb een vermoeden, maar zeker weten doe ik het niet.’

‘Een vermoeden, een aanwijzing, wat dan ook! Bloedvuur, waar?’ Lan bewoog vanwege zijn onbeschaamde gedrag, maar Perijn wist dat hij zou proberen de zwaardhand als ijzer onder een zethamer te breken als de man aanstalten maakte om hem tegen te houden. ‘Waar?’ ik weet heel weinig, Perijn.’ Moiraines stem klonk als koude, ongevoelige muziek, ik weet maar weinig van wat een egelbeeldje met Geest verbindt. Het beeldje is een ter’angreaal die voor het laatst is bestudeerd door Corianin Nedeal, de laatste Droomster van de Toren. Het Talent dat Dromen wordt genoemd, is iets van Geest, Perijn. Het is niet iets dat ik ooit bestudeerd heb; mijn Talenten bestrijken andere gebieden. Ik geloof dat Zarine in een droom gevangenzit, misschien zelfs in de Wereld der Dromen, Tel’aran’rhiod. Haar hele zelf zit in die droom. Een Dromer stuurt slechts een gedeelte van zichzelf. Als Zarine niet gauw terugkeert, zal haar lichaam sterven. Wellicht leeft ze dan voort in de droom. Ik weet het niet.’

‘Er is te veel wat je niet weet,’ mopperde Perijn. Hij tuurde de kamer in en wilde huilen. Zarine leek zo klein, zoals ze daar lag, zo hulpeloos. Faile, ik zweer je dat ik je voortaan altijd en overal Faile zal noemen. ‘Waarom doe je niks?’

‘Alhoewel de val is dichtgeklapt, Perijn, vangt hij nog steeds iedereen die deze kamer binnenstapt. Ik zou niet eens bij haar kunnen komen zonder zelf in de val te raken. En ik heb vanavond dingen te doen.’

‘Bloedvuur, Aes Sedai! Bloedvuur voor je dingen! Die Wereld der Dromen! Is het net zoiets als de wolfsdromen? Je zei dat die Droomsters soms wolven zagen.’ ik heb je verteld wat ik weet,’ zei ze scherp. ‘Voor jou is het de hoogste tijd om te vertrekken. Lan en ik moeten naar de Steen. We kunnen niet langer wachten.’

‘Nee.’ Hij zei het kalm, maar toen Moiraine haar mond opendeed, sprak hij harder. ‘Nee! Ik laat haar niet in de steek.’ De Aes Sedai haalde diep adem. ‘Mij best, Perijn.’ Haar stem was als ijs, kalm, glad. ‘Blijf, als je dat wilt. Misschien zul je de komende nacht overleven. Lan!’

Zij en de zwaardhand schreden de gang door naar hun kamers. Enkele tellen later keerden ze terug. Lan droeg zijn van kleur veranderende mantel en ze verdwenen zonder een woord te zeggen, de trap af. Hij staarde door de open deur naar Faile. Ik moet iets doen. Als het net zoiets als de wolfsdromen is...

‘Perijn,’ klonk de diepe rommelende stem van Loial. ‘Wat is er met Faile aan de hand?’ De Ogier kwam in zijn hemdsmouwen met grote passen door de gang aanstappen, met inkt aan zijn vingers en een pen in de hand. ‘Lan vertelde me dat ik moest vertrekken en toen zei hij iets over Faile in een val. Wat bedoelde hij?’

Afwezig vertelde Perijn hem wat Moiraine had gezegd. Het zou kunnen werken. Het zou kunnen. Het moet! Hij hoorde verbaasd hoe Loial gromde.

‘Nee! Perijn, dit is niet goed! Faile was zo vrij. Het is verkeerd haar in een val op te sluiten.’

Perijn keek op naar Loials gezicht en herinnerde zich opeens de oude verhalen die beweerden dat de Ogier onverzettelijke vijanden waren. Loials oren lagen plat langs de zijkant van zijn hoofd en zijn gezicht stond zo hard als een aambeeld.

‘Loial, ik wil proberen Faile te helpen. Maar zelf zal ik ondertussen hulpeloos zijn. Kun jij me rugdekking geven?’

Loial hief zijn enorme handen die boeken zo behoedzaam vast konden pakken en zijn dikke vingers kromden zich alsof ze steen wilden vermorzelen. ‘Zolang ik leef, zal er niemand langs me heen komen, Perijn. Nog geen Myrddraal, nog niet de Duistere zelf.’ Hij zei het of hij een simpel feit vaststelde.

Perijn knikte en keek opnieuw naar binnen. Het moet lukken. Het kan me niet schelen of Min me nou wel of niet voor haar waarschuwde! Met een grauw sprong hij naar Faile toe en strekte zijn hand uit. Voor hij wegzakte, meende hij nog net haar enkel te voelen.

Perijn wist niet of deze droom van de val nu wel of niet Tel’aran’rhiod was, maar hij kende hem als de wolfsdroom. Golvende grazige heuvels met hier en daar een bosje omringden hem. Aan de rand van de bomen zag hij herten zich verpozen en een kudde van een of ander steppedier snelde over het gras, net bruingestreepte herten, maar met lange rechte hoorns. De geuren in de wind vertelden hem dat ze goed voedsel vormden, en andere geuren spraken van meer goede prooien, overal om hem heen. Dit was de wolfsdroom.

Hij droeg de lange leren smidsvoorschoot die zijn armen bloot liet, besefte hij. Aan zijn zij hing iets zwaars. Hij bevoelde de riem van zijn bijl, maar aan de lus hing niet zijn strijdbijl. Zijn vingers gleden over de kop van een zware smidshamer. Het voelde goed aan. Springer dook voor hem op.

Opnieuw ben je gekomen, als een dwaas. De beelden waren die van een jonge wolf die zijn neus in een holle boomstam steekt om honing op te likken, ondanks de bijen die in zijn snuit en ogen steken. Het gevaar is groter dan ooit, Jonge Stier. Kwade dingen bevolken de droom. De broeders en zusters vermijden de steenbergen die tweepoten opstapelen en zijn bijna bang om naar elkaar te dromen. Je moet hier weg!

‘Nee,’ zei Perijn. ‘Faile is hier, ergens, in een val. Ik moet haar vinden, Springer. Dat moet ik.’ Hij voelde een beweging in zichzelf, een verandering. Hij keek omlaag naar zijn krullerige sterke poten. Hij was als wolf zelfs nog groter dan Springer.

Je bent bier te sterk aanwezig! Ieder beeld droeg geschoktheid over. Je zult sterven, Jonge Stier!

Als ik de valk niet bevrijd, maal ik daar niet om, broeder. Dan zullen we jagen, broeder.

Met de neus in de wind renden de twee wolven over de vlakte, op zoek naar de valk.

54

De Steen in

Een verstandige kerel begaf zich niet op de daken van Tyr, besloot Mart toen hij de maanschaduwen op het dak afzocht. Iets meer dan vijftig pas, de afstand van een brede straat of misschien een smal plein, scheidde de Steen van zijn pannendak dat zich twee verdiepingen boven de straatstenen bevond. Maar wanneer ben ik ooit verstandig geweest? Voor zover ik ze ontmoet heb, waren mensen die altijd maar verstandig doen, zo vervelend dat je al in slaap viel als je naar ze keek. Of dat daar beneden nu een plein of een straat was, Mart was er sinds zonsondergang helemaal omheen en rond de Steen gelopen. De enige plek waar dat niet had gekund, lag aan de rivier, waar de Erinin langs de voet van de burcht stroomde; de enige onderbreking van die diepte was de stadsmuur geweest. Die muur was slechts twee huizen verder. Tot dusver leek de bovenkant van die muur hem de beste weg naar de Steen, maar het was geen weg die hij graag koos. Hij pakte zijn vechtstok op en een klein blikje waaraan een hengsel van draad zat, en schoof behoedzaam naar een bakstenen schoorsteen die wat dichter bij de muur lag. De rol vuurwerk verschoof op zijn rug. Een paar uur eerder was het een pak met vuurwerk geweest maar hij had er in zijn kamer druk aan gewerkt. Het was nu echt een rol, zo strak mogelijk tegen elkaar gebonden, maar eigenlijk nog te groot om over donkere daken mee te nemen. Even eerder was door dat pak zijn voet weggegleden, waardoor er een dakpan omlaag was gekletterd. Een man die in de kamer eronder wakker was geworden, begon ‘dief’ te schreeuwen en Mart had hard weg moeten hollen. Hij schoof de bundel weer goed en hurkte neer in de schaduw van de schoorsteen. Even later zette hij het blik neer. Het hengsel begon akelig warm te worden.

Het gaf hem een veiliger gevoel de Steen vanuit de schaduw te bekijken, maar niet bemoedigender. De stadsmuur was lang niet zo dik als andere die hij in Caemlin of Tar Valon had gezien, niet meer dan een pas breed, verstevigd door grote stenen steunberen die nu in het duister verborgen waren. Een pas was natuurlijk breed genoeg om te belopen, maar aan beide kanten betekende het een val van tien stap. In het donker, ver boven de straatstenen. Maar sommige bloedhuizen staan er met de achterkant tegenaan, dus ik kan er vrij simpel op komen en het loopt bloedrecht naar die vervloekte Steen! Dat was zo, maar de gedachte bood weinig troost. De zijkant van de Steen leek wel een bergwand. Terwijl hij de hoogte opnieuw opnam, sterkte hij zich met de gedachte dat hij het aankon. Natuurlijk kan ik dat. Net als die rotswanden in de Mistbergen. Ruim honderd pas steil omhoog tot de tinnen. Lager moesten er schietgaten zitten, maar in de nacht kon hij die niet zien. En hij kon zich niet door zo’n gat persen. Bloedvuur, zo’n honderd pas hoog. Misschien wel honderdtwintig. Ik mag branden, zelfs Rhand zou nooit proberen zoiets te beklimmen. Maar het was de enige weg die hij had gevonden. Iedere poort die hij had gezien, zat potdicht en leek sterk genoeg om een kudde stieren tegen te houden. Bovendien stond bij elke poort een wacht van een tiental soldaten met helmen en borstkurassen en zwaarden aan de zij. Opeens keek hij met knipperende ogen naar de zijkant van de Steen. Daar klom écht een dwaas omhoog, slechts zichtbaar als een bewegende schaduw in het maanlicht. Hij was al halverwege en er lag een diepte van zeventig pas onder hem. Dus dat is een dwaas? Nou, ik ben even stom, omdat ik ook naar boven ga. Bloedvuur, hij veroorzaakt daarbinnen waarschijnlijk een alarm, waarna ik gevangen word genomen. Hij kon de klimmer niet meer zien. Wie is dat in Lichtsnaam? Wat doet het ertoe wie het is? Bloedvuur, dit is een vervloekt slechte weddenschap. Ik zal van allemaal een kus eisen, zelfs Nynaeve! Hij verschoof om te zien of hij op de muur een plek kon vinden die te beklimmen was en opeens voelde hij staal tegen zijn hals. Instinctief sloeg hij het weg en veegde met zijn stok de benen onder de bewapende man vandaan. Iemand anders schopte zijn voeten weg en hij viel bijna boven op de man die hij ten val had gebracht. Hij rolde weg over de dakpannen, waardoor hij de rol vuurwerk verloor. Als dat op de straat valt, breek ik hun nek! Zijn stok wervelde rond; hij voelde hoe die vlees trof en hoorde wederom gegrom. Toen werden er twee speerpunten tegen zijn keel gedrukt.

Hij verstarde met uitgespreide armen. De punten van twee korte speren, dof, zodat ze nauwelijks het zwakke licht van de maan opvingen, prikten stevig in zijn huid, maar het begon nog niet te bloeden. Zijn ogen gleden omhoog naar de gezichten van de onbekenden, maar ze hadden doeken om het hoofd en zwarte sluiers bedekten hun gezicht, behalve hun ogen, die hem fel aanstaarden. Bloedvuur, ik ben tegen echte dieven opgelopen! Wat is er met mijn geluk gebeurd? Hij mat zich een grijns aan, met heel veel wit van zijn tanden, zodat ze dat in het donker goed konden zien. ‘Ik ben niet van plan jullie werk te onderbreken, dus als jullie mij laten gaan, kunnen jullie verder en zal ik niks zeggen.’ De gesluierde mannen bewogen niet, hun speren evenmin, ik wil net zomin waarschuwingskreten als jullie. Ik zal jullie niet verraden.’ Ze bleven als standbeelden op hem neerkijken. Bloedvuur, ik heb hier geen tijd voor. Tijd om de stenen te laten rollen. Een ijzingwekkend moment dacht hij dat de woorden in zijn hoofd vreemd klonken. Hij klemde zijn vechtstok naast hem nog steviger vast en gaf bijna een schreeuw toen iemand op zijn pols ging staan. Hij keek opzij om te zien wie het was. Bloedvuur, stommeling die ik ben. Ik vergat die man waar ik bijna op viel. Hij zag echter een andere schaduw bewegen, achter degene die op zijn pols stond en besloot dat het toch maar goed was dat hij de vechtstok niet had kunnen gebruiken.

Het was een zachte, tot de knie dichtgebonden laars die op zijn arm stond. Er kriebelde iets in zijn geheugen. Iers met een man die hij in de bergen had ontmoet. Hij nam de in het duister gehulde gestalte verder op en probeerde vorm en snit van zijn kleren te herkennen. Het leken allemaal schaduwkleuren, die zo goed in de duisternis opgingen dat hij ze amper kon zien. Zijn blik gleed langs een lang mes aan de zij van de kerel, verder omhoog tot de donkere sluier voor diens gezicht. Een gezicht met een zwarte sluier. Een zwarte sluier. Aiel! Bloedvuur, wat doen die vervloekte Aiel hier? Hij voelde een diep zwart gat waar zijn maag zat en herinnerde zich dat de Aiel zich sluierden als ze gingen doden.

‘Ja,’ hoorde hij een mannenstem. ‘Wij zijn Aiel.’ Mart schrok op, hij had niet beseft dat hij hardop had gepraat.

‘Je danst goed voor iemand die bij verrassing wordt overvallen,’ klonk de stem van een jonge vrouw. Hij meende dat het degene was die op zijn pols stond. ‘Misschien kan ik op een andere dag met je dansen, zoals het behoort.’

Hij wilde glimlachen – Als ze wil dansen, zullen ze me in ieder geval niet doden! - maar fronste toen. Hij meende zich te herinneren dat de Aiel daarmee soms iets anders bedoelden.

De speren werden teruggetrokken en handen trokken hem overeind. Hij schudde zich los en klopte zich af, alsof hij in een gelagkamer stond en niet op een nachtelijk dak met vier Aiel. Het was altijd beter een ander niet te laten merken dat je zenuwachtig was. De Aiel droegen aan hun zij zowel pijlkokers als messen, en op hun rug een boog in een hoes en nog meer van die korte speren. De lange punten staken boven hun schouders uit. Hij hoorde dat hij Ik zit op de bodem van de put neuriede en hield er gauw mee op.

‘Wat doe jij hier?’ hoorde hij een man vragen. Door de sluiers wist Mart niet precies wie er had gesproken. De stem klonk ouder, zeker, gewend om te bevelen. Hij meende dat hij de vrouw wel kon herkennen. Ze was de enige die kleiner was dan hij, al was het niet veel. De anderen staken een hoofd of meer boven hem uit. Vervloekte Aiel, dacht hij.

‘Wij hebben jou een korte tijd in het oog gehouden,’ vervolgde de oudere man, ‘en zagen dat je de Steen bekeek. Je hebt hem van alle kanten bestudeerd. Waarom?’

‘Datzelfde kan ik jullie vragen,’ zei een nieuwe stem. Mart was de enige die schrok toen een man met een ruimvallende kniebroek uit de schaduw stapte. De kerel leek geen schoenen te dragen om meer houvast op de pannen te hebben, ik had dieven verwacht, geen Aiel,’ vervolgde de man, ‘maar jullie hoeven niet te denken dat ik bang ben, omdat je met meer bent.’ Een dunne vechtstok die niet boven zijn hoofd uitstak, kwam zoemend en tollend tot leven, ik heet Juilin Sandar en ik ben een dievenvanger. Ik wil weten waarom jullie op de daken naar de Steen staan te loeren.’

Mart schudde het hoofd. Hoeveel bloedmensen zijn er vannacht op de daken? Nu hoefde alleen Thom nog maar re verschijnen en op zijn harp te spelen, of iemand die op zoek was naar een herberg. Een vervloekte dievenvanger! Hij vroeg zich af waarom de Aiel zo kalm bleven staan.

‘Je sluipt goed voor een stadsmens,’ klonk de stem van de oudere man. ‘Maar waarom volg je ons? Wij hebben niets gestolen. Waarom heb jijzelf vannacht zo vaak naar de Steen gekeken?’ Zelfs in het zwakke maanlicht was Sandars verbazing duidelijk. Hij verstarde, deed zijn mond open en sloot die meteen toen er nog vier Aiel achter hem uit het grijze zwart opdoken. Met een zucht zocht hij steun bij zijn stok. ‘Het ziet ernaar uit dat ik nu zelf gevangen ben,’ mompelde hij. ‘Het ziet ernaar uit dat ik jullie vragen moet beantwoorden.’ Hij gluurde naar de Steen en schudde toen zijn hoofd. ‘Vandaag... heb ik iets gedaan... wat me dwars zit.’ Het klonk bijna alsof hij het meer tegen zichzelf had dan tegen de Aiel. Alsof hij probeerde iets op te lossen. ‘Een deel van mij zegt dat ik gelijk had met wat ik deed en dat ik moest gehoorzamen. Het leek zeker in orde toen ik het deed. Maar een zachte stem vertelt me dat ik iets heb... verraden. Ik weet zeker dat die stem ongelijk heeft en het klinkt heel zacht, maar het houdt niet op.’ Hij zweeg en schudde opnieuw zijn hoofd. Een Aiel knikte en sprak met de stem van de oudere man. ‘Ik ben Rhuarc van de Negendalensibbe van de Taardad Aiel en vroeger was ik Aethan Dor, een Roodschild. Soms doen Roodschilden hetzelfde als dievenvangers hier. Ik zeg dit opdat je begrijpt dat ik weet wat je doet en wat voor soort man je bent. Ik wil je geen kwaad doen, Juilin Sandar van de dievenvangers, noch de mensen van je stad, maar laat je niet verleiden om de kreet “te wapen” te slaken. Als je stil blijft, zul je leven; zo niet, dan sterf je.’

‘Jullie zijn niet van plan de stad schade te berokkenen,’ zei Saidar langzaam. ‘Waarom zijn jullie dan hier?’

‘De Steen.’ Aan Rhuarcs stem te horen wilde hij niet meer loslaten. Een ogenblik later knikte Sandar en mompelde: ‘Ik zou haast wensen dat jullie de macht hadden de Steen te verwoesten, Rhuarc. Ik zal mijn mond houden.’

Rhuarc keerde zijn gesluierde gezicht naar Mart. ‘En jij, naamloze jongeling? Ga jij me vertellen waarom je de Steen zo nauwkeurig bekijkt?’ ik maakte een ommetje in het maanlicht,’ zei Mart luchtig. De jonge vrouw zette haar speerpunt weer op zijn keel en hij probeerde niet te slikken. Nou ja, misschien kan ik ze een klein beetje vertellen. Hij moest ze niet laten merken dat hij van zijn stuk was gebracht. Als je dat aan een ander liet merken, gaf je elk mogelijk voordeel uit handen. Heel voorzichtig schoof hij de stalen punt met twee vingers opzij. Het leek of hij haar zachtjes hoorde lachen. ‘Er zitten enkele vriendinnen van mij in de Steen,’ merkte hij achteloos op. ‘Gevangenen. Ik ben van plan ze eruit te halen.’

‘Alléén, naamloze?’ vroeg Rhuarc.

‘Nou ja, er lijkt niemand anders te zijn,’ merkte Mart droogjes op. ‘Of willen jullie misschien helpen? Jullie schijnen zelf belangstelling voor de Steen te hebben. Als jullie van plan zijn naar binnen te gaan, zouden we misschien kunnen samenwerken. Het is een gewaagde worp met de stenen, hoe je het ook bekijkt, maar ik heb het geluk aan mijn kant.’ Tot dusver dan toch. Ik ben tegen zwartgesluierde Aiel aangelopen en ze hebben me de keel niet afgesneden. Op meer geluk mag ik toch niet hopen. Bloedvuur, bet zou niet gek zijn om daarbinnen enkele Aiel bij me te hebben. ‘Je kunt het slechter treffen dan op mijn geluk te gokken.’

‘We zijn hier niet voor gevangenen, gokker,’ zei Rhuarc.

‘Het is tijd, Rhuarc.’ Mart wist niet van welke Aiel dit kwam maar Rhuarc knikte.

‘Ja, Gaul.’ Hij liet zijn ogen van Mart naar Juilin glijden en weer terug. ‘Geef niet de kreet “te wapen”.’ Hij draaide zich om en was na twee stappen in de nacht opgegaan.

Mart schrok. De andere Aiel waren eveneens verdwenen, waardoor hij achterbleef met de dievenvanger. Tenzij ze iemand hebben achtergelaten om ons in de gaten te houden. Bloedvuur, hoe kan ik dat weten? ‘Ik hoop dat jij evenmin van plan bent mij tegen te houden,’ zei hij tegen Sandar, terwijl hij de rol vuurwerk weer op zijn rug slingerde en de vechtstok oppakte, ik ben van plan naar binnen te gaan, langs je heen, over je heen, hoe dan ook.’ Hij liep naar de schoorsteen om het blik te pakken. Het hengsel voelde nu echt warm aan. ‘Die vriendinnen van jou,’ zei Sandar. ‘Komen ze uit jouw geboortestreek?’

Mart keek hem fronsend aan en had liever gehad dat het wat lichter was geweest, zodat hij het gezicht van de ander beter had kunnen zien. De stem van die vent klonk vreemd. ‘Wat weet je van ze?’ ik weet dat ze in de Steen zijn. En ik weet een poortje bij de rivier waar een dievenvanger met een gevangene naar binnen kan komen, om hem naar de kerkers te brengen. De cellen waar jouw vriendinnen in zullen zitten. Als je me wilt vertrouwen, gokker, kan ik je zover brengen. Wat er daarna gebeurt, laten we aan het toeval over. Misschien haalt je geluk ons er weer levend uit.’

‘Ik heb altijd geluk,’ zei Mart langzaam. Heb ik genoeg geluk om hem te vertrouwen ? Het idee om net te doen of hij een gevangene was, stond hem niet erg aan. Het leek een leugen die te gemakkelijk waarheid kon worden. Maar hij zette evenveel op het spel als hij in het donker driehonderd voet steil omhoog klom.

Hij wierp een blik op de stadsmuur en verstijfde. Er stroomden schaduwen overheen; vage dravende gestalten. Hij wist zeker dat het Aiel waren. Het moesten er ruim honderd zijn. Ze verdwenen, maar nu kon hij omhoog kruipende schaduwen zien op de steile muur van de Steen van Tyr. Dat betekende het eind van zijn plan. Die ene kerel van daarstraks kon misschien zonder alarm binnenkomen, maar met honderd Aiel of meer kon je evengoed de klokken gaan luiden. Maar misschien zouden ze voor afleiding zorgen. Als zij daarboven in de Steen voor voldoende opwinding zorgden, zouden de bewakers misschien minder opletten als een dievenpakker een dief binnenbracht. Ik kan net zo goed iets aan de verwarring toevoegen. Ik heb er genoeg moeite voor gedaan. ‘Goed dan, dievenpakker. Maar besluit niet op het laatste moment dat ik een dief ben. We kunnen naar die poort van jou toegaan zodra ik de mierenhoop wat heb opgepookt.’ Hij meende dat Sandar zijn wenkbrauwen optrok, maar hij was niet van plan de man meer te vertellen.

Sandar volgde hem over de daken en klom even gemakkelijk als hij. Het dak van het laatste huis was slechts iets lager dan de stadsmuur, waardoor ze zich gewoon konden optrekken en niet hoefden te klimmen.

‘Wat ben je van plan?’ fluisterde Sandar. ‘Wacht hier op me.’

Met het bungelende blik in de ene hand en de vechtstok horizontaal voor zich haalde Mart diep adem en begaf zich op weg naar de Steen. Hij probeerde er niet aan te denken hoe diep het was tot de straat. Licht, die bloedmuur is drie voet breed! Ik kan er in mijn slaap nog geblinddoekt overheen! Drie voet breed, in het duister, en ruim vijftig voet boven de straatstenen. Hij probeerde zich ook niet af te vragen of Sandar er bij zijn terugkomst nog zou zijn. Hij wilde eigenlijk helemaal niet ingaan op dat dwaze idee om net te doen of hij een dief was, gevangen door die man, maar de kans was groot dat Sandar bij zijn terugkomst gevlogen zou zijn om met nog meer mannen terug te keren en hem echt gevangen te nemen. Denk er niet aan. Doe wat je moet doen. Ik kan tenminste eindelijk zien wat er gebeurt. Zoals verwacht bevond er zich een schietsleuf in de muur van de Steen, een hoge smalle opening waar een boogschutter doorheen kon schieten. Als de Steen werd aangevallen, zouden de soldaten een mogelijkheid willen hebben om iedereen tegen te houden die deze weg wilde gebruiken. De spleet was nu donker. Er leek daarbinnen niemand op de uitkijk te staan. Daar had hij van tevoren evenmin aan willen denken.

Vlug zette hij het tinnen blik naast zich neer, plaatste zijn stok tegen de wand van de Steen en trok met een zwaai de bundel van zijn rug. Haastig propte hij die de gleuf in en duwde hem zo ver mogelijk naar binnen. Het lawaai moest zoveel mogelijk daarbinnen klinken. Hij trok een punt van de oliedoek opzij, waardoor de in elkaar geknoopte lonten zichtbaar werden. In zijn kamer had hij na enig nadenken de langere lonten al ingekort, waardoor ze allen even lang werden. De resten had hij gebruikt om alle lonten met elkaar te verbinden. Het leek hem dat ze nu allemaal tegelijk af zouden gaan met zoveel gedonder en gebliksem dat iedereen die niet volkomen doof was, voor de gek werd gehouden.

Het deksel van het blik was nu zo heet dat hij tweemaal op zijn vingers moest blazen voor hij het open kon gooien. Hij wou maar dat hij het kunstje kende waarmee Aludra de lantaarn zo gemakkelijk had aangestoken. Het donkere stukje houtskool was nu zichtbaar op een laagje zand. Het hengsel ging eraf om als tang te dienen en na enig geblaas begon het kooltje weer te gloeien. Hij streek het langs de lonten en gooide tang en kooltje naar beneden toen de lonten sissend tot leven kwamen. Hij greep zijn vechtstok en schoot over de muur terug naar het dak.

Dit is waanzin, dacht hij onder het rennen. Het kan me niet schelen of het een ontzettende herrie maakt, maar ik kan m’n stomme nek breken door zo te ho...

De donderende klap achter hem was luider dan hij ooit van z’n leven had gehoord. Een monsterachtig grote vuist trof zijn rug en perste alle lucht uit zijn longen voor hij plat op zijn buik op de muur belandde. Hij kon nog net zijn vechtstok grijpen die over de rand verdween. Heel even bleef hij liggen en probeerde weer lucht te krijgen. Hij dacht er maar liever niet aan dat hij ditmaal zijn geluk écht volledig had verbruikt door niet van de muur te vallen. Zijn oren tuitten alsof hij alle klokken van Tar Valon hoorde.

Hij duwde zich voorzichtig omhoog en keek om naar de Steen. Rook wolkte rond de spleet. Achter de rook leek de schaduw van de sleuf anders. Groter. Hij begreep niet hoe of waardoor, maar hij leek groter te zijn.

Hij gunde zich weinig tijd om na te denken. Aan de ene kant van de muur zat Sandar wellicht te wachten, misschien met het plan hem als zogenaamde gevangene de Steen in te brengen, of misschien repte hij zich nu haastig met soldaten terug naar het dak. Aan de andere kant van de muur kon hij misschien zelf de Steen binnenkomen en liep hij niet het gevaar door Sandar te worden verraden. Hij snelde weer terug naar de schietsleuf en maakte zich niet langer bezorgd over de duisternis of de diepte aan beide kanten van de muur. De spleet was groter. De kleinere stenen in het midden waren gewoon verdwenen, waardoor er een ruw gat zat, alsof iemand er heel lang met een moker op had staan beuken. Een gat waar een man net doorheen kon. Hoe in Lichtsnaam? Er was geen tijd voor verbazing. Hij perste zich de ruwe opening in, kuchend door de bijtende rook, en sprong op de grond. Hij had al een tiental stappen gezet toen er minstens tien verward schreeuwende Verdedigers van de Steen opdoken. De meesten droegen slechts een hemd en niemand had een helm op of een kuras om. Sommigen hadden een lantaarn, anderen een getrokken zwaard.

Stommeling! schreeuwde hij zichzelf toe. Hiervoor heb je die bloed-dingen op de eerste plaats afgestoken. Lichtverblinde stommeling! Hij had geen tijd om zich op de muur terug te trekken. Met tollende vechtstok stortte hij zich op de soldaten voor ze de kans kregen zich te verweren. Hij belandde tussen hen in, raakte hoofden, zwaarden en knieën, alles wat hij kon raken, in de wetenschap dat het er te veel waren. Hij besefte dat deze domme worp met de stenen elke kans voor Egwene en de anderen om zeep had geholpen.

In het licht van de lantaarns die de mannen hadden laten vallen om hun zwaard te grijpen, stond Sandar opeens naast hem en zijn dunne stok wervelde zelfs nog sneller dan Marts vechtstok. Gevangen tussen twee stokvechters vielen de soldaten als kegels op een baan neer. Sandar staarde hoofdschuddend naar de gevallen mannen. ‘Verdedigers van de Steen! Ik heb Verdedigers aangevallen! Ze zullen mijn hoofd op een blad...! Wat heb je met die sleuf gedaan, gokker? Dat licht en die donder die stenen verbrijzelden. Heb je de bliksem opgeroepen?’ Sandar begon te fluisteren. ‘Heb ik me aangesloten bij een geleider?’

‘Vuurwerk,’ zei Mart kortaf. Zijn oren tuitten nog, maar hij hoorde nog meer op steen stampende laarzen naderen. ‘De cellen, man! Breng me naar de cellen voor er nog meer komen.’

Sandar vermande zich. ‘Deze kant op!’ Hij schoot een zijgang in, weg van de naderende laarzen. ‘We moeten ons haasten! Ze zullen ons doden als ze ons vinden!’ Ergens boven hen begonnen gongen alarm te slaan en er klonken nog meer donderende klappen in de Steen. Ik kom eraan, dacht Mart toen hij achter de dievenvanger aan rende. Ik krijg jullie eruit of ik sterf! Dat beloof ik!

De noodgongen weergalmden daverend door de Steen, maar Rhand schonk ze even weinig aandacht als het gebulder dat hij eerder als gedempt gedonder van ergens beneden had opgevangen. Zijn zij deed pijn. De oude wond brandde, was tijdens zijn klim tegen de burchtmuur een verscheurende pijn geworden. Ook die pijn schonk hij geen enkele aandacht. Een scheve glimlach lag op zijn gezicht verstard, een afwachtende, bevreesde glimlach die hij niet had kunnen wegvegen, zelfs als hij dat gewild had. Het was nu zo dichtbij. Waarvan hij had gedroomd. Callandor.

Eindelijk kan ik het afmaken. Hoe dan ook, het zal voorbij zijn. De dromen, de verleiding, de spot en de jacht. Ik ga er een eind aan maken.

In zichzelf lachend haastte hij zich door de donkere gangen van de Steen van Tyr.

Egwene hield een hand voor haar gezicht en kromp ineen. Ze had een bittere smaak in haar mond en ze had dorst. Rhand? Wat? Waarom droom ik opnieuw van Mart, helemaal vermengd met Rhand en schreeuwend dat hij eraan komt? Wat?

Ze sloeg haar ogen op en staarde naar de grijze stenen muren en de walmende rietfakkel in de flikkerende schaduwen. Ze gilde toen ze zich alles herinnerde. ‘Nee! Ik laat me niet opnieuw ketenen! Ik wil geen halsband meer! Nee!’

Nynaeve en Elayne stonden meteen naast haar, probeerden haar te kalmeren, maar hun gewonde gezichten stonden zo bezorgd en bevreesd dat Egwene hen niet wilde geloven. Uiteindelijk hield ze op met gillen, doordat ze er waren, hier, gewoon bij haar. Ze was niet alleen. Gevangen, maar niet alleen. En niet met een halsband. Ze probeerde overeind te komen en ze hielpen haar. Ze moesten haar helpen, iedere spier deed pijn. Ze kon zich iedere onzichtbare klap van het handgemeen herinneren. Het had haar helemaal gek gemaakt toen ze besefte... Daar wil ik niet aan denken. Ik moet bedenken hoe we kunnen ontsnappen. Ze schoof naar achteren zodat ze tegen de muur kon leunen. Pijnscheuten vochten met haar uitputting. Die strijd na haar weigering zich over te geven, had haar laatste restje kracht gekost en de blauwe plekken leken zelfs nog meer kracht te zuigen. De cel was volkomen leeg, afgezien van hun drieën en de toorts. De vloer was kaal, koud en hard. De deur van ruwe planken, vol splinters, alsof ontelbare vingers er vergeefs aan hadden gekrabd, vormde de enige onderbreking van de muren. In de steen stonden boodschappen gekrast, de meeste in een bevend handschrift. Moge het Licht me genadig zijn en me laten sterven, was er een van. Ze zette dat uit haar hoofd.

‘Zijn we nog steeds afgeschermd?’ mompelde ze. Zelfs praten deed pijn. Toen Elayne knikte, besefte ze al dat ze het nier had hoeven vragen. De opgezette wang van de goudblonde vrouw en haar open lip en blauwe oog gaven voldoende antwoord, als haar eigen pijn het haar al niet verteld had. Als Nynaeve in staat was geweest de Ware Bron te bereiken, zouden ze zeker geheeld zijn.

‘Ik heb het geprobeerd,’ zei Nynaeve wanhopig. ‘Ik heb het geprobeerd en geprobeerd en geprobeerd.’ Ze gaf een heftige ruk aan haar vlecht en haar woede sijpelde door de hopeloze vrees in haar stem heen. ‘Een van hen zit buiten. Amico, dat stuk vuil met haar papgezicht, als ze tenminste niet is afgelost nadat we hier naar binnen werden gegooid. Ik neem aan dat een volstaat om de afscherming in stand te houden.’ Ze liet een verbitterde, blaffende lach horen. ‘Ondanks alle moeite die ze zich hebben getroost om ons gevangen te nemen, mag je veronderstellen dat we volkomen onbelangrijk zijn. Het is alweer uren geleden dat ze die deur achter ons dichtsloegen en niemand heeft een vraag gesteld, niemand is komen kijken of heeft maar een druppel water gebracht. Misschien willen ze ons hier houden tot we van dorst omkomen.’

‘Lokaas.’ Elaynes stem trilde hoorbaar, alsof ze trachtte onbevreesd te klinken. Het lukte haar absoluut niet. ‘Liandrin zei dat we lokaas waren.’

‘Waarvoor dan?’ vroeg Nynaeve bevend. ‘Voor wie? Als ik lokaas ben, zou ik mezelf graag in hun strot willen duwen tot ze in me stikken.’

‘Rhand.’ Egwene zweeg even om te slikken, zelfs een druppel water zou welkom zijn. ‘Ik heb van Rhand gedroomd en van Callandor. Ik denk dat hij hierheen komt.’ Maar waarom heb ik van Mart gedroomd? En Perijn? Het was een wolf, maar ik weet zeker dat hij het was. ‘Wees niet zo bang.’ Ze probeerde het vol vertrouwen te zeggen. ‘Op de een of andere manier zullen we ontsnappen. Als we de Seanchanen te vlug af konden zijn, kunnen we Liandrin zeker te pakken nemen.’ Nynaeve en Elayne keken elkaar langs Egwene even aan. Nynaeve zei: ‘Liandrin zei dat er dertien Myrddraal onderweg zijn, Egwene.’ Egwene merkte dat ze wederom naar die gekraste boodschap in de muur zat te staren. Moge het Licht me genadig zijn en me laten sterven. Haar handen balden zich tot vuisten. Haar kaken deden pijn van haar poging die woorden niet uit te gillen. Beter om te sterven. Liever dood dan tot de Schaduw worden gekeerd en de Duistere te dienen! Ze besefte dat ze haar hand om de beurs aan haar gordel klemde. Ze kon de twee ringen erin voelen, het kleine rondje van het Grote Serpent en de grotere, gedraaide stenen ring.

‘Ze hebben de ter’angreaal niet afgepakt,’ zei ze verbaasd. Ze haalde hem eruit. Hij woog zwaar, een en al gekleurde strepen en vlekken, een ring met slechts één rand.

‘We waren niet eens belangrijk genoeg om nagezocht te worden,’ zuchtte Elayne. ‘Egwene, weet je zeker dat Rhand hierheen komt? Ik zou liever mezelf willen bevrijden dan op hem te wachten, maar als er iemand is die Liandrin en de anderen kan verslaan, is hij het. De Herrezen Draak is voorbestemd Callandor te gebruiken. Hij moet hen kunnen verslaan.’

‘Niet als hij door ons gevangen wordt genomen,’ mompelde Nynaeve. ‘Niet als ze een val voor hem hebben opgezet. Waarom zit je naar die ring te kijken, Egwene? Tel’aran’rhiod kan ons nu niet helpen. Tenzij je een uitweg voor ons kunt dromen.’

‘Misschien kan ik dat,’ zei ze langzaam, ik kan in Tel’aran’rhiod geleiden. Hun afscherming houdt me daar niet tegen. Ik hoef slechts te slapen, niet te geleiden. En ik ben moe genoeg om in slaap te vallen.’ Elayne fronste en haar gezicht vertrok pijnlijk door de verwondingen, ik wil elke kans aangrijpen, maar hoe kun je in een droom geleiden als je bent afgeschermd van de Ware Bron? En zelfs als het kan, hoe zou dat ons hier kunnen helpen?’

‘Ik weet het niet, Elayne. Dat ik hier in de Steen wordt afgeschermd, houdt niet hetzelfde voor de Wereld der Dromen in. We kunnen het in ieder geval proberen.’

‘Misschien.’ Nynaeve klonk bezorgd, ik wil ook elke kans aangrijpen, maar de laatste keer dat je dat ding hebt gebruikt, heb je Liandrin en de anderen ontmoet. En je zei dat ze jou ook zagen. Wat doe je als dat weer gebeurt?’

‘Ik hoop dat ze er zijn,’ zei Egwene grimmig. ‘Ik hoop het van harte.’ Ze omvatte de ter’angreaal en sloot de ogen. Ze kon voelen hoe Elayne haar haren gladstreek en hoorde haar zachtjes mompelen. Nynaeve begon het slaapliedje zonder woorden uit haar peutertijd te neuriën. Ditmaal voelde ze totaal geen boosheid. De zachte geluiden en strelingen kalmeerden haar, zorgden ervoor dat ze zich aan haar vermoeidheid overgaf en lieten haar in slaap vallen.

Ditmaal droeg ze blauwe zijde, maar veel meer merkte ze niet op. Zachte windvlagen streelden haar gewonde gezicht en lieten de vlinders boven de wilde bloemen dansen. Haar dorst en pijn waren verdwenen. Ze reikte naar de Ware Bron, omhelsde saidar en werd met de Ene Kracht vervuld. Zelfs de triomf die ze hierover voelde, viel in het niet bij de vloed van de Kracht.

Met tegenzin dwong ze zichzelf saidar los te laten, sloot haar ogen en vulde de leegte met een volmaakt beeld van het Hart van de Steen. Afgezien van haar cel was dat het enige plekje in de Steen waarvan ze een beeld kon vormen en hoe moest je het ene onbekende vertrek van het andere onderscheiden? Toen ze haar ogen weer opende, was ze er. Maar ze was niet alleen.

De gestalte van Joiya Byir stond voor Callandor, haar vorm zo onstoffelijk dat het priemende licht van het zwaard door haar heen scheen. De glinsterende lichten in het kristallen zwaard waren verdwenen, maar het gloeide regelmatig op alsof er in het zwaard een licht werd onthuld, dan weer werd afgedekt en vervolgens onthuld. De Zwarte zuster schrok verrast op en keerde zich pijlsnel om naar Egwene. ‘Hoe...? Je bent afgeschermd! Aan je Dromen is een eind gemaakt!’

Voor de vrouw was uitgesproken, reikte Egwene opnieuw naar saidar. Ze weefde de ingewikkelde stroom Geest zoals die tegen haarzelf was gebruikt en sneed Joiya Byir af van de Ware Bron. De ogen van de Duistervriend werden groter; wrede ogen die slecht pasten bij dat mooie, vriendelijke gezicht, maar Egwene weefde reeds Lucht. De gestalte van de andere vrouw leek een mist, maar de banden hielden het. Het leek Egwene of het helemaal geen inspanning kostte om beide stromen te onderhouden. Het zweet glansde op Joiya Byirs voorhoofd toen Egwene dichterbij kwam.

‘Je hebt een ter’angreaal!’ Het gezicht van de vrouw straalde vrees uit, maar haar stem vocht om dat te verbergen. ‘Dat moet het zijn. Een ter’angreaal die ons is ontgaan en die geen geleiding nodig heeft. Denk je dat dit iets zal helpen, meisje? Wat je hier ook doet, het heeft geen invloed op wat er in de echte wereld gebeurt. Tel’aran’rhiod is een droom! Als ik wakker word, kom ik zelf je ter’angreaal afpakken. Wees voorzichtig met wat je doet, dan heb ik minder reden om boos te zijn wanneer ik naar je cel kom.’

Egwene glimlachte. ‘Weet je zeker dat je weer wakker zult worden, Duistervriend? Als jouw ter’angreaal geleiding nodig heeft, waarom ben je dan niet meteen wakker geworden toen ik je afschermde? Misschien kun je niet eens wakker worden zolang ik je hier afscherm.’ Haar glimlach verdween; de inspanning om tegen deze vrouw te glimlachen was meer dan ze kon opbrengen. ‘Een vrouw heeft me een keer een litteken laten zien dat ze in Tel’aran’rhiod had opgelopen, Duistervriend. Wat hier gebeurt, is wél echt bij het ontwaken.’ Het zweet liep nu tappelings van het gladde, leeftijdloze gezicht van de Zwarte zuster. Egwene vroeg zich af of Joiya nu dacht dat ze zou sterven. Ze wilde bijna dat ze er wreed genoeg voor was. De meeste onzichtbare slagen waren van deze vrouw gekomen, als een roffel van harde vuisten, en dat enkel omdat ze had geprobeerd weg te kruipen, om geen andere reden dan haar weigering het op te geven. ‘Een vrouw die zo’n afranseling kan geven,’ zei ze, ‘zal geen bezwaar hebben tegen een milder pak slaag.’ Snel weefde ze een nieuwe stroom Lucht. De donkere ogen van Joiya Byir puilden bijna uit van ongeloof toen de eerste klap haar zij trof. Egwene zag hoe ze het weefsel kon aanpassen zodat ze het niet in stand hoefde te houden. ‘Je mag hieraan blijven denken en het voelen wanneer je wakker wordt. Als ik je toesta wakker te worden. Denk daar ook maar aan. Als je ooit weer probeert mij te slaan, keer ik terug om je de rest van je leven hier achter te laten.’ De ogen van de Zwarte zuster staarden haar vol haat aan, maar er schemerden ook tranen door.

Egwene schaamde zich even. Niet voor wat ze Joiya aandeed – de vrouw verdiende elke klap, zo niet voor haar eigen afranseling, dan wel voor de doden in de Toren – maar omdat ze tijd nam voor haar eigen wraak, terwijl Nynaeve en Elayne in een cel tegen alle verwachting in hoopten dat ze misschien in staat was hen te redden. Ze voltooide de stromen van haar weefsel en verknoopte ze voor ze wist wat ze deed en bleef haar werk toen even bekijken. Drie afzonderlijke weefsels en toch kostte het haar geen enkele moeite om ze tegelijk in stand te houden. Bovendien had ze er tevens voor gezorgd dat ze zichzelf in stand hielden. Ze meende het ook te kunnen onthouden. Het zou nuttig kunnen zijn.

Een ogenblik later maakte ze een van haar webben los en de Duistervriend snikte even hard van opluchting als van pijn. ‘Ik ben niet zoals jij,’ zei Egwene. ‘Dit is de tweede keer dat ik zoiets doe en ik vind het afschuwelijk. Ik zal moeten leren hoe ik iemand de hals kan afsnijden.’ Aan het gezicht van de Zwarte zuster te zien meende die dat Egwene met haar wilde beginnen.

Egwene walgde van haar en liet haar daar achter, gevangen en afgeschermd. Toen haastte ze zich het woud van glanzende roodstenen zuilen in. Ergens moest er een weg naar de cellen beneden zijn.

De stenen gang verviel tot stilte toen de laatste stervenskreet werd gesmoord doordat de kaken van Jonge Stier zich om de keel van de tweepoot sloten en die vermorzelden. Het bloed smaakte bitter op zijn tong. Hij wist dat dit de Steen van Tyr was, hoewel hij niet kon zeggen hoe hij het wist. De tweepoten om hem heen, de een nog stuiptrekkend met Springers tanden in zijn keel, droeg de ranzige geur van angst mee, terwijl ze vochten. Hun geur rook naar verwarring. Hij dacht dat ze niet wisten waar ze waren. Ze hoorden zeker niet in de wolfsdroom thuis, maar ze waren daar geplaatst om hem weg te houden van die grote deur voor hem, met het ijzeren slot. Op z’n minst om de toegang te bewaken. Ze leken te schrikken van de wolven. Hij meende dat ze al vanaf het begin bang van deze plek waren.

Hij veegde zijn mond af en staarde toen even niet begrijpend naar zijn hand. Hij was weer een mens. Hij was Perijn. Terug in zijn eigen lichaam, met de smidsvoorschoot en de zware hamer aan zijn zij. We moeten opschieten. Jonge Stier. Er is slechtheid nabij. Perijn trok de hamer uit zijn riem terwijl hij naar de deur beende. ‘Faile moet hier zijn.’ Met een felle klap brak hij het slot. Hij schopte de deur open.

De kamer was leeg, afgezien van een lang stenen blok in het midden van de vloer. Op dat blok lag Faile alsof ze sliep, haar zware haren als een waaier rond haar hoofd, haat lichaam zo in kettingen gewikkeld dat hij pas een tel later besefte dat ze daaronder ongekleed was. Iedere ketting zat met een dikke bout aan de steen vastgeklonken. Hij besefte amper dat hij de ruimte door stapte tot zijn handen haar gezicht aanraakten en hij met een vinger haar jukbeen streelde. Ze deed haar ogen open en glimlachte hem toe. ‘Ik bleef dromen dat je zou komen, smidje.’

‘Ik heb je zo vrij, Faile.’ Hij hief de hamer en sloeg een van de bouten stuk alsof die van hout was. ‘Daar was ik zeker van. Perijn.’

Toen zijn naam haar tong verliet, verdween ze uit de ruimte. Rinkelend vielen de kettingen neer op het lege steenblok. ‘Nee!’ riep hij. ‘Ik had haar gevonden.’

De droom is niet als de wereld van het vlees, Jonge Stier. Hier kan de jacht op vele manieren aflopen.

Hij draaide zich niet om voor een blik op Springer. Hij wist dat zijn tanden in een snauw waren ontbloot. Opnieuw hief hij de hamer en liet die uit alle macht op de schakels neerkomen die Faile hadden geketend. Het stenen blok barstte door zijn klap doormidden en de Steen zelf galmde als een klok. ‘Dan ga ik verder met de jacht,’ gromde hij.

Met de hamer in de hand beende Perijn met Springer naast zich de kamer uit. De Steen was een plek van mensen. En mensen, wist hij, waren wredere jagers dan wolven ooit zouden zijn.

Ergens boven hem stuurden noodgongen trillende geluiden de gang door, maar ze overstemden niet geheel het lawaai van kletterende wapens en schreeuwende strijders. Aiel en Verdedigers, vermoedde Mart. Hoge gouden standaarden, elk met vier gouden lampen, stonden langs de zaalmuren. Mart zag ook zijden wandkleden van veldslagen aan de glanzende stenen muren hangen. Er lagen zelfs zijden tapijten op de vloer, donkerrood op donkerblauw, geweven in een Tyreens maas. Deze keer had Mart het te druk om de prijs van al dat moois te schatten.

Die bloedvent is goed, dacht hij, terwijl hij erin slaagde een zwaard opzij te vegen dat op hem afschoot; met het andere eind van de vechtstok had hij het hoofd van de man willen treffen, maar voor hij dat kon doen, moest hij alweer dat flitsende wapen weren. Ik vraag me af of dit een van die vervloekte hoogheren is. Het lukte hem bijna een stevige klap tegen de knieën te geven, maar zijn tegenstander sprong achteruit en hield zijn rechte zwaard alweer verdedigend voor zich. De man met de blauwe ogen droeg inderdaad zo’n jas met pofmouwen, geel met stroken van goudband. Alles hing echter open, zijn hemd zat maar half in zijn broek en hij liep op blote voeten. Zijn kortgeknipte, donkere haar zat in de war alsof de man haastig wakker was geworden, maar zijn vechtkunst was er niet minder door. Hij was zojuist uit een van die hoge, rijk bewerkte deuren van deze zaal gekomen met een ontbloot zwaard in de hand, en Mart kon er slechts dankbaar om zijn, dat deze kerel voor hem was verschenen en niet achter hem. Het was niet de eerste met die kleding die Mart had aangevallen, maar hij was zeker de beste.

‘Kun je langs mij komen, dievenvanger?’ riep Mart, terwijl hij zijn tegenstander goed in het oog hield, die het wapen klaar hield om toe te slaan. Sandar had telkens lopen zeuren dat hij een ‘dievenvanger’ was en geen ‘dievenpakker’, maar Mart zag het verschil niet. ‘Kan ik niet,’ riep Sandar achter hem. ‘Als je je verplaatst om mij erlangs te laten, verlies je ruimte voor je staf en dan zal hij je spietsen als een knorvis.’

Als een wat!? ‘Nou goed, bedenk iets, Tyrener. Deze schooier werkt op mijn zenuwen.’

De man met de goudstrepen op zijn jas snauwde: ‘Je zult de eer ten deel vallen, boer, om te sterven door het wapen van hoogheer Darlin, als ik je die gunst wil verlenen.’ Het was de eerste keer dat de man zich verwaardigde iets te zeggen. ‘Maar ik denk dat ik jullie liever aan je voetzolen laat ophangen, waarna ik zal toekijken hoe je huid reep voor reep van je lijf wordt getrokken...’

‘Dat lijkt me niks,’ merkte Mart op.

Het gezicht van de hoogheer werd rood van verontwaardiging, dat iemand hem onderbrak, maar Mart gunde hem geen tijd voor woedende opmerkingen. Terwijl hij zijn vechtstok in zo’n strakke dubbele lus rond liet wervelen dat de uiteinden wazig werden, sprong hij naar voren. Darlin kon alleen maar grauwen terwijl hij zich de stok van het lijf hield. Mart besefte dat hij dit niet lang kon volhouden en dat hij dan weer terug zou zijn bij stoot en tegenstoot. Als hij geluk had. Maar hij wilde ditmaal niet op zijn geluk rekenen. Toen de hoogheer een ogenblik later een nieuwe verdedigende positie innam, veranderde Mart zijn aanval halverwege in een halve tolling. De punt die Darlin bij zijn hoofd had verwacht, dook omlaag en sloeg zijn benen onder hem uit. Terwijl hij viel, sloeg het andere eind van de stok scherp en fel tegen zijn hoofd, waardoor zijn ogen nietsziend omhoog rolden. Hijgend leunde Mart op zijn stok bij de bewusteloze hoogheer. Bloedvuur, als ik er zo nog een of twee moet bevechten, val ik bloedzeker om van uitputting! De verhalen hebben het er nooit over dat heldenspelletjes zulk hard werk is! Nynaeve weet ook altijd manieren te vinden om mij aan het werk te zetten.

Sandar kwam naast hem staan en keek met opgetrokken wenkbrauwen neer op de gevallen hoogheer. ‘Als je hem zo ziet liggen, ziet hij er niet machtig uit,’ zei hij vol verbazing. ‘Hij lijkt niet veel groter dan ik.’

Mart schrok op en tuurde de gang door, waar een man net een zijgang inschoot. Bloedvuur, als ik niet wist dat het onmogelijk is, zou ik zweren dat het Rhand was!

‘Sandar, vind je...’ begon hij, terwijl hij de stok over zijn schouder sloeg, maar zweeg toen die iets raakte.

Hij tolde rond en zag zichzelf tegenover een andere half geklede hoogheer staan. Zijn zwaard lag op de vloer, en hij stond daar met knikkende knieën, met beide handen tegen het hoofd op de plaats waar Marts vechtstok zijn kruin had getroffen. Haastig gaf Mart hem met de onderkant een stevige por in zijn buik, waardoor hij met zijn handen steun moest zoeken, en een tweede doffe klap op het hoofd, waardoor hij in een hoopje boven op zijn zwaard stortte. ‘Geluk, Sandar,’ mompelde hij. ‘Tegen bloedgeluk kun je niet op. Nou, waarom zoek je die bijzondere bloedtrap niet die de hoogheren bij de kerkers brengt?’ Sandar had volgehouden dat er zo’n trap was en dat ze daardoor het grootste deel van de Steen konden vermijden. Mart bedacht dat hij niets moest hebben van mannen die zo dol waren op martelen dat ze eigen gangen en trappen hadden om snel van hun vertrekken bij de kerkers te kunnen komen.

‘Wees maar blij met zoveel geluk,’ zei Sandar beverig, ‘want anders had deze hier ons ongezien gedood. Ik weet dat die deur hier ergens is. Kom je mee? Of wil je wachten tot de volgende hoogheer komt opdagen?’

‘Ga maar voor.’ Mart stapte over de bewusteloze hoogheer heen. ‘Ik ben geen bloedheld.’

Hollend volgde hij de dievenvanger, die tijdens het rennen naar de gesloten deuren keek, al mompelend dat hij wist dat het hier ergens was.

55

Wat geschreven staat in de Voorspellingen

Rhand stapte langzaam de ruimte binnen en liep tussen de hoge, glanzende roodstenen zuilen door die hij zich uit zijn dromen herinnerde. Stilte hing tussen de schaduwen, maar toch riep iets hem naderbij. Verderop flitste licht, een kort licht dat zwarte schaduwen naar hem wierp, een baken. Hij stapte tussen de kolommen uit en stond onder een hoge koepel. Daar zag hij wat hij zocht. Callandor, dat met het gevest omlaag midden in de lucht hing, wachtend op één hand, die van de Herrezen Draak. Langzaam draaiend brak het wapen het weinige licht in splinters en zo nu en dan flitste het op, alsof het zelf een lichtbron was. Hem roepend. Op hem wachtend.

Als ik de Herrezen Draak ben. Als ik niet alleen maar een of andere half waanzinnige man ben die vervloekt is doordat hij kan geleiden, een pop aan de touwtjes van Moiraine en de Witte Toren. ‘Neem het, Lews Therin. Neem het, Verwantslachter.’ Hij wervelde rond om te zien wie daar sprak. Uit de schaduwen tussen de zuilen trad een lange man met kortgeknipt wit haar die hem bekend voorkwam. Rhand had geen idee wie hij was, deze kerel in een roodzijden jas met zwarte stroken langs de lange pofmouwen en een zwarte kniebroek die in prachtig bewerkte laarzen met zilverbeslag was gestoken. Hij kende de man niet, maar hij had hem in zijn dromen gezien. ‘Je hebt ze in een kooi gestopt,’ zei hij. ‘Egwene, Elayne en Nynaeve. In mijn dromen. Je bleef ze maar in een kooi stoppen en pijn doen.’

De man maakte een wegwerpgebaar. ‘Ze betekenen minder dan niets. Misschien zullen ze ooit wat betekenen als ze voldoende geoefend zijn, maar nu niet. Ik beken eerlijk verbaasd te zijn dat je zoveel om hen gaf dat ze nuttig voor mij waren. Maar je bent altijd al een dwaas geweest, altijd meteen klaar om je hart te volgen en niet de macht. Je bent te snel gekomen, Lews Therin. Nu zul je moeten doen waar je nog niet klaar voor bent, of je zult sterven. Sterven in de wetenschap dat je deze vrouwen om wie je geeft, in mijn hoede hebt achtergelaten.’ Hij leek ergens op te wachten, ergens op te rekenen, ik ben van plan ze te gebruiken, Verwantslachter. Ze zullen me dienen, mijn macht dienen. En dat zal hun veel meer pijn doen dan alles wat ze voordien hebben geleden.’

Achter Rhand flitste Callandor op, hij voelde een warme golf tegen zijn rug. ‘Wie ben jij?’

‘Je herinnert je mij niet meer, hè?’ Opeens lachte de witharige man. ‘Ik herinner me jou ook niet op deze manier. Een boerenknul met een fluitkist op zijn rug. Heeft Ishamael de waarheid verteld? Hij schrok nooit terug voor een leugen als hij daarmee een duim of een tel kon winnen. Herinner jij je niets meer, Lews Therin?’

‘Een naam,’ eiste Rhand. ‘Ik wil een naam weten.’

‘Noem me Be’lal.’ De Verzaker keek lelijk toen Rhand er niet op reageerde. ‘Neem het!’ snauwde Be’lal, naar het zwaard achter Rhand wijzend. ‘Eens reden we naast elkaar ten strijde en daarom geef ik je deze kans. Een kleine kans, maar de kans om jezelf te redden, de kans om die drie te redden die ik als speelgoed wil gebruiken. Neem het zwaard, boerenpummel. Misschien zal het voldoende hulp voor je betekenen om mij te overleven.’

Rhand lachte. ‘Denk je echt dat je mij zo gemakkelijk bang kunt maken, Verzaker? Ba’alzamon zelf heeft op mij gejaagd. Denk je dat ik nu voor jou zal buigen? Kruipen voor een Verzaker, wanneer ik de Duistere zelf het hoofd heb geboden?’

‘Is dat wat je denkt?’ zei Be’lal zachtjes. ‘Waarlijk, je weet niets.’ Opeens lag er een zwaard in zijn handen, een zwaard met een kling die uit zwart vuur leek gesmeed. ‘Neem het! Neem Callandor! Drieduizend jaar lang, al die tijd dat ik gekerkerd was, heeft hij hier gewacht. Op jou. Een van de machtigste sa’angrealen die we ooit hebben gemaakt. Neem het en verdedig jezelf. Als je dat kunt!’ Hij liep op Rhand af, alsof hij hem achteruit wilde drijven, naar Callandor, maar Rhand hief zijn handen op – saidin vervulde hem, de zoet ruisende stroom van de Kracht, de maagkramp brengende smerigheid van de smet – en hij hield een zwaard vast, gemaakt van rode vlammen, een zwaard met een reigerteken op het wrede metaal. Hij stapte de vormen in die Lan hem had geleerd, tot hij van de ene in de andere vloeide, als in een dans. Scheiden van zijde. Water van de heuvel. Wind en regen. De kling van zwart vuur sloeg op de rode kling, in een fontein van vonken, met een gebrul als van verbrijzelend witheet metaal.

Rhand gleed soepel terug in zijn uitgangspositie en probeerde zijn plotselinge onzekerheid te verbergen. Op het zwarte blad stond ook een reiger, een vogel die zo donker was dat hij amper te zien was. Hij had eens tegenover een man met een reigerzwaard gestaan en dat had hij amper overleefd. Hij wist dat hijzelf eigenlijk geen aanspraak mocht maken op het teken van een zwaardmeester. De reiger had op het zwaard van zijn vader gestaan en als hij aan een zwaard in zijn handen dacht, dacht hij aan dat zwaard. Eens had hij de dood omarmd, zoals de zwaardhand hem geleerd had, maar hij wist dat die vorm nu dodelijk zou zijn. Be’lal was beter op het zwaard dan hij. Sterker. Sneller. Een ware zwaardmeester.

De Verzaker lachte vermaakt en liet zijn wapen sierlijke kringen trekken naar beide zijden. Het zwarte vuur bulderde alsof het snelle rondzwiepen het feller maakte. ‘Eens was je een betere zwaardvechter, Lews Therin,’ zei hij spottend. ‘Herinner jij je nog dat wij de tamme sport opnamen die zwaardvechten werd genoemd? Hoe we leerden ermee te doden, zoals de oude boeken vertelden dat mannen dat ooit gedaan hadden? Herinner jij je ook maar een van die wanhopige veldslagen, ook maar een van onze verpletterende nederlagen? Natuurlijk niet. Je herinnert je helemaal niets, hè? Ditmaal heb je niet genoeg geleerd. Ditmaal, Lews Therin, ga ik je doden.’ Be’lals spot werd feller. ‘Misschien kun je je leven een beetje verlengen door Callandor te grijpen. Een heel klein beetje.’

Hij kwam langzaam naderbij, bijna alsof hij Rhand de tijd gunde om zich om te draaien en naar Callandor te hollen, naar het Zwaard dat niet aangeraakt kan worden, en het te grijpen. Maar nog steeds overheerste bij Rhand de twijfel. Callandor kon alleen door de Herrezen Draak worden aangeraakt. Hij had toegestaan dat anderen hem zo noemden, om honderden redenen waardoor hij destijds geen andere keus had. Maar was hij echt de Herrezen Draak? Als hij erheen rende om Callandor echt aan te raken, en niet in een droom, zou zijn hand dan op een onzichtbare muur stuiten terwijl Be’lal hem van achteren neersloeg?

Hij ving de Verzaker op met het zwaard dat hij kende, de met saidin gemaakte kling van vuur. En werd achteruit gedreven. Neerdwarrelend blad ontmoette Zijde als water. Kat danst op de muur botste op Ever snelt de berg af. Rivier kalft de oever d/ kostte hem bijna zijn hoofd en hij moest onhandig opzij rollen terwijl het zwarte vuur zijn haren schroeide. Hij was snel weer op de been om Vallende stenen op te vangen. Methodisch en opzettelijk dreef Be’lal hem achteruit in een werveldans die Callandor steeds dichter naderde. Geschreeuw weerkaatste tussen de zuilen, geroep, het gekletter van staal, maar Rhand hoorde het amper. Hij en Be’lal waren niet langer alleen in het Hart van de Steen. Mannen in borstkurassen en helmen vochten met zwaarden tegen gesluierde schaduwvormen die met felle korte speren tussen de zuilen heen en weer sprongen. Enkele soldaten vormden een rij; pijlen flitsten uit de schemer naar hun halzen, naar hun gezichten en ze stierven naast elkaar. Rhand merkte de gevechten nauwelijks op, zelfs niet als er mannen op enkele passen afstand dood neervielen. Zijn eigen strijd was te wanhopig, hij had er al zijn aandacht bij nodig. Een vochtige warmte druppelde langs zijn zij. De oude wond brak weer open.

Opeens struikelde hij over een dode man die hij niet had gezien. Hij viel op de grond en belandde op de fluitkist die op zijn rug hing. Be’lal hief zijn zwaard van zwart vuur en snauwde: ‘Neem hem! Neem Callandor en verdedig jezelf! Neem hem of ik dood je nu! Als je hem niet neemt, verdelg ik je.’

‘Nee!’

Zelfs Be’lal schrok van de bevelende vrouwenstem. De Verzaker stapte achteruit, weg van Rhands rondzwaaiende zwaard en keek fronsend om naar Moiraine, die tussen de strijdenden aan kwam schrijden. Haar ogen waren strak op hem gericht en ze negeerde de stervenskreten om zich heen. ‘Ik dacht dat jij netjes uit de weg was geruimd, vrouw. Het maakt niet uit. Je bent alleen maar vervelend. Een stekend vliegje. Een bijter. Ik zal je bij de anderen in een kooi stoppen en je leren hoe je de Schaduw met je nietige krachten kunt dienen,’ besloot hij. Met een verachtelijke lach hief hij zijn vrije hand.

Moiraine was niet blijven staan, was door zijn woorden ook niet langzamer gaan lopen. Ze was nog geen dertig pas van hem af toen hij zijn hand ophief en zij eveneens beide handen hief.

Er gleed een korte verbaasde blik over het gezicht van de Verzaker en hij had nog net tijd om ‘Nee!’ te gillen. Toen schoot een straal wit vuur, heter dan de zon, uit de handen van de Aes Sedai, een gloeiende staaf die alle schaduwen verjoeg. Be’lal werd een gestalte van flikkerende stofjes, vlekjes die korter dan een hartenklop in het licht dansten, vlekjes die zich oplosten voor zijn gil was weggestorven.

Er viel een stilte in de zaal toen de staaf licht verdween, een doodse stilte, die alleen verbroken werd door het gekreun van de gewonden. Het vechten was gestaakt, de gesluierde mannen en de mannen in borstkurassen waren vereend in stilte, alsof ze verbijsterd waren, in één ding had hij gelijk,’ zei Moiraine even koel en kalm alsof ze midden in een weiland stond. ‘Je moet Callandor nemen. Hij was van plan je vervolgens om te brengen, maar het is je geboorterecht. Het zou beter zijn geweest als je meer had geweten voordat je dat gevest aanraakt, maar toch ben je nu zover en er is geen tijd om meer te leren. Neem het, Rhand.’

Zwepen van zwarte bliksemflitsen krulden zich om haar heen. Ze gilde toen die haar optilden en haar als een zak over de vloer smeten tot ze tegen een zuil tot stilstand kwam.

Rhand keek op naar de plek waar de bliksems vandaan gekomen waren. Daar bevond zich een diepere schaduw, vlak bij de top van een zuil, een zwartheid die alle andere schaduwen zo licht als een middag maakte. En uit die schaduw staarden twee vurige ogen hem aan. Langzaam daalde de schaduw neer en ging over in Ba’alzamon, gekleed in dodelijk zwart, als het zwart van een Myrddraal. Maar zelfs dat was niet zo donker als de schaduw die aan hem kleefde. Hij hing in de lucht, twee stap boven de vloer en bekeek Rhand met een woede die even fel brandde als zijn ogen. ‘Tweemaal in dit leven heb ik je de kans geboden mij levend te dienen.’ Al sprekend sloegen de vlammen uit zijn mond en ieder woord loeide als een hete oven. ‘Tweemaal heb je geweigerd en me verwond. Nu zul je de Heer van het Graf in de dood dienen. Sterf, Lews Therin Verwantslachter. Sterf, Rhand Altor. Je tijd is om! Ik neem je ziel!’

Toen Ba’alzamon zijn hand uitstak, krabbelde Rhand overeind en wierp zich in wanhoop naar Callandor, die nog midden in de lucht hing te fonkelen en te glinsteren. Hij wist niet of hij het zwaard kon bereiken of aanraken, maar hij was er zeker van dat het zijn enige kans was. Ba’alzamons slag raakte hem midden in de sprong, drong diep in hem door, scheurde hem open en vermorzelde hem. Het leek of een deel van hem zich wilde losscheuren. Rhand krijste. Het voelde aan alsof hij als een lege zak in elkaar stortte, alsof hij binnenstebuiten werd gekeerd. De pijn in zijn zij, de wond die hij bij Falme had opgelopen, was bijna welkom, iets om zich aan vast te klampen, een herinnering aan leven. Zijn handen kromden zich krampachtig. Om het gevest van Callandor. De Ene Kracht spoelde door hem heen, meer dan hij ooit verwacht had, een stortvloed van saidin in en uit het zwaard. De kristallen kling glom zelfs nog feller dan Moiraines staaf van vuur. Hij kon er onmogelijk in kijken, kon niet meer zien dat het een zwaard was; hij zag alleen het laaiende licht in zijn vuist. Hij bevocht de stroom, worstelde met het onverzettelijke tij dat hem dreigde mee te sleuren, dat alles het zwaard in wilde sleuren wat echt hemzelf was. Hij bleef een tel hangen, een tel die eeuwen duurde, wankelend, op de rand van de maalstroom, als zand in een stormvloed. Met oneindige traagheid vond hij zijn evenwicht terug. Het was alsof hij blootsvoets op het scherp van de snede boven een peilloze afgrond stond, maar desondanks vertelde iets hem dat dit het beste was wat hij mocht verwachten. Om zoveel van de Kracht te geleiden, moest hij op die snede dansen zoals hij de zwaardvormen had gedanst.

Hij wendde zich tot Ba’alzamon. Het scheuren in hem was gestopt zodra hij Callandor aanraakte. Er was slechts een moment verstreken, maar het leek eeuwen te hebben geduurd. ‘Jij krijgt mijn ziel niet!’ schreeuwde hij. ‘Deze keer zal ik er voor eens en altijd een eind aan maken! Ik zal er nu een eind aan maken!’ Ba’alzamon vluchtte, man en schaduw verdwenen. Heel even bleef Rhand fronsend kijken. Er was een gevoel geweest van... vouwen... toen Ba’alzamon wegging. Een verwringing, alsof Ba’alzamon op de een of andere wijze had verbogen wat was. Hij negeerde de mensen die hem aanstaarden, negeerde Moiraine die in een hoopje bij de zuil lag. Rhand reikte door Callandor heen en verboog de werkelijkheid om een deur naar elders te openen. Hij wist niet waar, behalve dat Ba’alzamon erheen was gegaan. ‘Nu ben ik de jager,’ zei hij, erdoorheen stappend.

De steen beefde onder Egwenes voeten. De Steen schudde; hij schalde. Ze hervond haar evenwicht en bleef staan luisteren. Er kwamen verder geen geluiden meer, geen nieuwe trilling. Wat er ook gebeurd was, het was voorbij. Ze haastte zich verder. Een deur van ijzeren tralies versperde haar de weg, met een slot dat even groot was als haar hoofd. Ze geleidde al Aarde voor ze bij de deur kwam, en toen ze tegen de tralies duwde, scheurde het slot doormidden.

Ze liep snel het vertrek erachter door en probeerde niet naar de voorwerpen aan de muren te kijken. Zwepen en ijzeren tangen waren nog het onschuldigst. Met een kleine rilling duwde ze een kleinere ijzeren poort open en belandde in een gang met vele houten deuren. Op regelmatige afstanden brandden riettoortsen in ijzeren houders. Ze voelde zich bijna even opgelucht doordat ze het marteltuig achter zich had gelaten, als door het vinden van wat zij zocht. Maar welke cel? De houten deuren gingen gemakkelijk open. Sommige waren niet afgesloten en de sloten op de andere deuren bleven even lang heel als het grote slot zojuist, maar iedere cel was leeg. Natuurlijk. Niemand zou zich in zo’n plek dromen. Iedere reiziger die Tel’aran’rhiod wist te bereiken, zou van een plezieriger plek dromen.

Heel even voelde ze iets wat bijna wanhoop was. Ze had zo graag willen geloven dat het vinden van het juiste vertrek alle verschil uitmaakte. Maar zelfs het vinden van die cel kon heel goed onmogelijk zijn. Deze eerste gang bleef maar doorgaan, heel ver door, en er kwamen andere gangen op uit.

Opeens zag ze verderop licht flakkeren. Een gestalte die zelfs nog minder echt leek dan die van Joiya Byir. Maar het was een vrouw geweest. Dat wist ze zeker. Een vrouw, gezeten op een bank naast een celdeur. Het beeld flikkerde op tot iets tastbaars en verdween weer. Ze kon zich niet vergissen in die slanke nek en dat bleke, onschuldig lijkende gezicht waarvan de oogleden trilden op het randje van slaap. Amico Nagoyin viel in slaap en droomde van haar bewakingstaak, daarbij blijkbaar doezelig spelend met een gestolen ter’angreaal. Dat kon Egwene begrijpen; het had haar veel moeite gekost de ring die Verin haar had gegeven, zelfs maar een paar dagen niet te gebruiken. Ze wist dat het mogelijk was een vrouw van de Ware Bron af te snijden, zelfs als zij saidar had omhelsd, maar een voltooid weefsel verbreken moest veel moeilijker zijn dan de stroom meteen in het begin in te dammen. Ze vormde de patronen van het weven, bracht ze in gereedheid, maakte de draden van Geest ditmaal veel sterker, dikker en zwaarder; een dichter weefsel met een scherpe kant, als een mes. De trillende gestalte van de Duistervriend verscheen weer en Egwene sloeg toe met de stromen van Lucht en Geest. Eén tel lang leek iets het weefsel van Geest te weerstaan en ze zette al haar krachten in. Het weefsel gleed op zijn plaats.

Amico Nagoyin krijste. Een ijl geluid, nauwelijks hoorbaar, even zwak als zijzelf was en ze leek bijna een schaduw van wat Joiya Byir was geweest. Toch hielden de banden van Lucht haar vast, ze verdween niet meer. Doodsangst vervormde het lieflijke gezicht van de Zwarte zuster. Ze leek te ijlen, maar haar geschreeuw was een te zachte fluistering die Egwene niet kon verstaan.

Terwijl ze de weefsels rond de Zwarte zuster vastknoopte en versterkte, richtte Egwene haar aandacht op de celdeur. Ongeduldig liet ze Aarde in het ijzeren slot stromen. Het viel neer als zwart stof, een damp die helemaal oploste voor hij op de vloer belandde. Ze zwaaide de deur open en was niet verbaasd toen ze de cel leeg aantrof, afgezien van een brandende rietfakkel.

Maar Amico is gebonden en de deur staat open.

Heel even dacht ze na wat ze moest doen. Toen stapte ze haar droom uit.

... en werd weer wakker, met haar blauwe plekken, pijnlijke wonden en dorst, met de celwand tegen haar rug, terwijl ze naar de stevig afgesloten deur staarde. Natuurlijk. Wat er daar met levende wezens gebeurt, is echt als ze wakker worden. Wat ik met steen, ijzer of hout heb gedaan, heeft geen gevolgen voor de echte wereld. Nynaeve en Elayne zaten nog steeds geknield naast haar. ‘Ik weet niet wie er buiten zit,’ zei Nynaeve, ‘maar ze gilde enkele ogenblikken geleden. Verder gebeurde er niets. Heb je een uitweg gevonden?’

‘Het zou mogelijk moeten zijn om naar buiten te lopen,’ zei Egwene. ‘Help me overeind, dan zal ik dat slot verwijderen. Amico zal ons geen last meer bezorgen. Die gil kwam van haar.’

Elayne schudde haar hoofd, ik heb voortdurend geprobeerd saidar te omhelzen nadat je bent vertrokken. Het is nu anders, maar ik ben nog steeds afgesneden.’

Egwene vormde de leegte in haar, werd de rozenknop die zich voor saidar opende. De onzichtbare muur was er nog steeds. Hij trilde nu. Er waren ogenblikken dat ze bijna meende te voelen hoe de Ware Bron haar met de Ene Kracht begon te vullen. Bijna. Het schild trilde, was er dan wel, dan weer niet, en dat ging zo snel dat ze het niet kon voelen. Verzwakt of niet, de afscherming van de Zwarte zuster werkte nog steeds.

Ze staarde de andere twee vrouwen aan. ‘Ik heb haar gebonden. Ik heb haar afgeschermd. Ze is een levend wezen, geen levenloos ijzer. Ze móét nog steeds afgeschermd zijn.’

‘Er is wel iets gebeurd met het scherm dat ons is opgelegd,’ zei Elayne, ‘maar het lukt Amico nog wel die afscherming in stand te houden.’ Egwene liet haar hoofd tegen de muur zakken, ik zal het opnieuw moeten proberen.’

‘Ben je wel sterk genoeg?’ Elayne grimaste. ‘Om het bot te zeggen, je klinkt nog zwakker dan eerst. Deze poging heeft je veel gekost, Egwene.’

‘Daar ben ik sterk genoeg voor.’ Ze voelde zich meer uitgeput, minder sterk, maar voor zover ze kon zien, was het hun enige kans. Dat maakte ze de anderen duidelijk en uit hun gezichten maakte ze op dat ze ermee instemden, zij het aarzelend.

‘Kun je weer zo snel in slaap vallen?’ vroeg Nynaeve ten slotte. ‘Zing me toe.’ Egwene wist een glimlach op te brengen. ‘Zoals toen ik nog klein was. Alsjeblieft?’ Ze pakte Nynaeves hand beet, klemde de stenen ring in haar andere hand, sloot haar ogen en probeerde de slaap te vatten bij het woordeloze, geneuriede wijsje.

De brede getraliede deur stond open en het vertrek erachter leek verlaten, maar Mart stapte er behoedzaam binnen. Sandar stond nog in de zaal en probeerde alle kanten tegelijk op te kijken, zeker dat er elk moment een hoogheer of misschien wel een honderdtal Verdedigers kon verschijnen.

Er waren nu geen mannen in het vertrek en aan de half aangeroerde maaltijden op de lange tafel te zien, waren ze haastig vertrokken, ongetwijfeld vanwege de gevechten boven, en aan het uiterlijk van de dingen aan de muren te zien, was hij maar al te blij dat hij geen van hen zou tegenkomen. Zwepen van verschillende dikten en lengten, met een of meerdere staarten. Tangen, knijpers, klemmen en ijzers. Dingen die leken op ijzeren laarzen en handschoenen en helmen met overal schroeven eromheen alsof daarbinnen iets vastgeklemd moest worden. Dingen waarvan hij het doel zelfs niet eens kon raden. Als hij tegenover de mannen kwam te staan die deze werktuigen gebruikten, bedacht hij, zou hij er zeker voor zorgen dat ze helemaal dood waren voor hij verder liep.

‘Sandar!’ siste hij. ‘Ben je van plan daar de hele bloednacht te blijven?’ Hij haastte zich zonder op antwoord te wachten naar de binnendeur – net als de buitendeur van een sluitbalk voorzien, maar kleiner – en liep door.

Er bevonden zich vele ruwhouten deuren in de muren van de gang erachter en net als in de zaal achter hen zorgden een aantal rietfakkels voor het licht. Amper twintig pas verder zat een vrouw merkwaardig stijf op een bankje naast een deur; ze hing achterover tegen de muur. Bij het geluid van zijn laarzen die over de steen schraapten, wendde ze haar hoofd langzaam naar hem toe. Een leuke jonge vrouw. Hij vroeg zich af waarom ze alleen haar hoofd bewoog en toen waarom zelfs dat bewoog alsof ze half zat te slapen.

Was zij een gevangene? Hierbuiten in de gang? Maar iemand met zo’n gezicht kon niet een van de mensen zijn die die dingen aan de muren gebruikten. Ze leek inderdaad half in slaap, haar ogen waren halfopen, en gezien het lijden op dat lieve gezichtje hoorde ze bij de slachtoffers, niet bij de beulen.

‘Stop!’ riep Sandar achter hem. ‘Ze is een Aes Sedai! Ze is een van degenen die de vrouwen meenamen die jij zoekt!’

Mart verstarde midden in een stap en staarde naar de vrouw. Hij herinnerde zich hoe Moiraine vuurbollen rondgooide en vroeg zich af of hij zo’n vuurbol met zijn vechtstaf kon afweren, of zijn geluk hem kon helpen aan de Aes Sedai te ontsnappen.

‘Help me,’ zei ze zwakjes. Haar ogen leken nog steeds half in slaap, maar haar smekende stem klonk klaarwakker. ‘Help me! Alsjeblieft.’ Mart stond met zijn ogen te knipperen. Onder haar nek had ze nog geen spiertje bewogen. Behoedzaam kwam hij dichterbij en gebaarde Sandar op te houden met zijn gezeur over Aes Sedai. Ze bewoog haar hoofd om hem te volgen. Niet meer dan dat.

Aan haar riem hing een sleutel. Een ogenblik van aarzeling. Aes Sedai, zei Sandar. Waarom verroert ze zich niet? Hij slikte en maakte de sleutel even voorzichtig los als hij een lap vlees uit de kaken van een wolf zou pakken. Ze rolde haar ogen in de richting van de deur naast haar en maakte een geluidje als een kat die een geweldige hond grauwend een kamer binnen ziet komen en weet dat er geen ontsnapping is. Hij begreep het niet, maar zolang ze niet probeerde hem van die deur weg te houden, interesseerde het hem niet waarom ze als een opgevulde vogelverschrikker bleef zitten. Niettemin vroeg hij zich wel af of er aan de andere kant van die deur iets was waarvoor hij bang zou moeten zijn. Als zij een van die Aes Sedai is die Egwene en de anderen hebben gevangengenomen, is het aannemelijk dat ze hen bewaakt. Tranen druppelden uit de ogen van de vrouw. Maar ze kijkt of er daarbinnen zo’n vervloekte Halfman zit. Er was maar één manier om erachter te komen. Hij plaatste zijn staf tegen de muur, draaide de sleutel om en gooide de deur wijd open, klaar om weg te rennen als dat nodig was.

Nynaeve en Elayne zaten geknield op de vloer en Egwene lag ogenschijnlijk in slaap tussen hen in. Hij snakte naar adem toen hij zag hoe gezwollen Egwenes gezicht was en verwierp het idee dat ze sliep. De andere vrouwen draaiden zich om toen hij de deur opende – ze waren bijna even erg geslagen als Egwene. Ik mag branden! Bloed en as! -keken hem aan en hun monden vielen open.

‘Martrim Cauton,’ zei Nynaeve geschokt. ‘Wat in Lichtsnaam doe jij hier?’

‘Bloedvuur, ik kom jullie redden,’ zei hij. ‘Ik mag branden als jullie me niet zouden begroeten alsof ik een taart kwam stelen. Als jullie willen, kunnen jullie me later wel vertellen waarom jullie eruitzien of je met beren hebt gevochten. Als Egwene niet kan lopen, draag ik haar mee op mijn rug. De Steen zit vol met Aiel en óf zij vermoorden die vervloekte Verdedigers, óf die vervloekte Verdedigers doden hen, maar hoe het ook zij, we kunnen maar beter maken dat we hier wegkomen, zolang we dat nog kunnen. Drakenvuur, als we dat nog kunnen!’

‘Let op je tong,’ zei Nynaeve en Elayne gaf hem zo’n afkeurende blik waar vrouwen zo goed in zijn. Maar geen van beiden leek er met haar gedachten bij te zijn. Ze begonnen aan Egwene te schudden, alsof ze niet erger onder de blauwe plekken en schrammen zat dan hij ooit van zijn leven had gezien.

Egwenes oogleden knipperden open en ze kreunde. ‘Waarom hebben jullie me wakker gemaakt? Ik moet het begrijpen. Als ik de bindingen rond haar losmaak, wordt ze wakker en krijg ik haar nooit meer te pakken. Maar als ik dat niet doe, kan ze niet echt diep in slaap vallen en...’ Haar ogen vielen op Mart en werden groot. ‘Martrim Cauton, wat in Lichtsnaam doe jij hier?’

‘Vertel jij het haar maar,’ zei hij tegen Nynaeve. ‘Ik heb het te druk met jullie te redden om op mijn bloedwoorden te...’ Ze keken allemaal woest langs hem heen, alsof ze plotseling een scherp mes bij de hand wilden hebben.

Hij draaide zich om, maar zag alleen Juilin Sandar, die keek alsof hij een rotte pruim in z’n geheel had ingeslikt.

‘Ze hebben er reden toe,’ zei hij tegen Mart. ‘Ik heb ze... verraden. Maar ik moest.’ Dat was weer over Mart heen, naar de vrouwen gericht. ‘Die ene met de honingkleurige vlechten sprak tegen me en ik... ik moest het doen.’ Heel lang bleven de drie vrouwen hem aanstaren. ‘Liandrin kent een stel smerige kunstjes, baas Sandar,’ zei Nynaeve ten slotte. ‘Misschien ben je niet aan alles schuldig. We kunnen de schuldvraag later aan de orde stellen.’

‘Goed. Als dat verder alles is,’ zei Mart, ‘kunnen we dan vertrekken?’

Het was hem zo helder als modder, maar hij stelde nu meer belang in weggaan.

De drie vrouwen hinkten achter hem aan de gang op en schaarden zich rond de vrouw op de bank. Ze keek hen met rollende ogen aan en huilde. ‘Alsjeblieft. Ik zal terugkeren naar het Licht. Ik zal zweren jullie te gehoorzamen. Met de Eedstaf in mijn handen zal ik het zweren. Alsjeblieft, ga me niet...’

Mart sprong op toen Nynaeve opeens een stap terug deed en vol uithaalde, waardoor ze de vrouw van de bank mepte. Die bleef liggen, eindelijk met geheel gesloten ogen, maar terwijl ze op haar zij lag, behield ze de houding waarin ze op de bank had gezeten. ‘Het is verdwenen,’ zei Elayne opgewonden.

Egwene bukte zich en doorzocht de beurs van de bewusteloze vrouw, waarna ze iets in haar eigen beurs stopte dat Mart niet kon zien. ‘Ja. Het voelt heerlijk. Er veranderde iets aan haar toen je haar die mep gaf, Nynaeve. Ik weet niet wat, maar ik voelde het.’ Elayne knikte. ‘Ik voelde het ook.’

‘Ik zou alles aan haar willen veranderen,’ zei Nynaeve grimmig. Ze nam Egwenes hoofd tussen haar handen; Egwene ging hijgend op haar tenen staan. Toen Nynaeve haar handen wegnam om ze Elayne op te leggen, waren Egwenes verwondingen verdwenen. Die van Elayne verdwenen even snel.

‘Bloed en bloed en as!’ mopperde Mart. ‘Wat moet dat? Een vrouw slaan die daar alleen maar zat? Volgens mij kon ze geen vin verroeren!’

Ze draaiden zich om en keken hem aan en hij slaakte een gesmoorde gil toen de lucht om hem heen in een dikke gelei leek te veranderen. Hij zweefde omhoog tot zijn laarzen ruim een pas boven de vloer bengelden. O, bloed en as, de Kracht! Ben ik al die tijd bang dat een vervloekte Aes Sedai die vervloekte Kracht op me zou gebruiken en nu komt het van de bloedvrouwen die ik aan het redden ben! Bloed en as!

‘Je begrijpt er niets van, Martrim Cauton,’ zei Egwene strak.

‘En tot je het begrijpt,’ zei Nynaeve nog strakker, ‘stel ik voor dat je je mening voor je houdt.’

Elayne stelde zich tevreden met een blik die hem deed denken aan zijn moeder wanneer die een rietje ging snijden.

Om de een of andere reden trakteerde hij ze op de grijns die zijn moeder altijd naar dat rietje deed grijpen. Bloed en as, als ze dit kunnen, snap ik helemaal niet hoe iemand ze ooit in die cel heeft weten te krijgen! ‘Wat ik begrijp, is dat ik jullie eruit heb gekregen terwijl jullie jezelf niet konden bevrijden, en dat jullie even dankbaar zijn als een vervloekte Tarenveerder met kiespijn.’

‘Je hebt gelijk,’ zei Nynaeve, en opeens raakten zijn laarzen de vaste grond weer, maar zo hard dat zijn tanden op elkaar klapten. En hij kon zich weer bewegen. ‘Het kost me moeite het toe te geven, Mart, maar je hebt gelijk.’

Hij weerstond de verleiding iets honends terug te zeggen, maar hij vond dat haar woorden amper verontschuldigend klonken. ‘Kunnen we nu weg? Nu die gevechten aan de gang zijn, denkt Sandar dat hij en ik jullie door een klein poortje aan de rivier naar buiten kunnen krijgen.’ ik ga nog niet weg, Mart,’ zei Nynaeve.

‘Ik ben van plan Liandrin te vinden en haar te villen,’ zei Egwene. Het klonk of ze het letterlijk bedoelde.

‘Het enige dat ik wil,’ zei Elayne, ‘is Joiya Byir een aframmeling geven tot ze piept, maar ik neem ook met een ander genoegen.’

‘Zijn jullie doof?’ bromde hij. ‘Er is hierboven een veldslag gaande! Ik ben gekomen om jullie te redden en dat zal ik doen ook.’ Egwene gaf hem een tikje tegen zijn wang toen ze langs hem heen liep, evenals Elayne. Nynaeve snoof slechts. Hij staarde ze met open mond na. ‘Waarom zei jij niks?’ gromde hij tegen de dievenvanger, ik heb gezien wat jouw gepraat opleverde,’ zei Sandar alleen, ik ben niet gek.’

‘Nou, ik blijf niet, niet midden in een veldslag!’ schreeuwde hij de vrouwen achterna. Ze verdwenen net door het kleine poortje, ik vertrek, horen jullie me?!’ Ze keken niet eens om. Worden daar gewoon gedood! Iemand zal een zwaard door hen heen jagen, net als ze de andere kant opkijken. Met een vloek legde hij zijn vechtstaf over de schouder en ging ze achterna. ‘Blijf je daar staan?’ riep hij de dievenvanger toe. ‘Ik ben niet dit hele eind gekomen om ze nu te laten sterven!’ Sandar haalde hem in toen hij door de kamer met de zwepen stoof. De drie vrouwen waren al verder, maar Mart had zo’n idee dat ze niet moeilijk waren te vinden. Bloed en as! Ik hoef alleen maar uit te kijken naar mannen die in de lucht zweven! Hij versnelde zijn pas tot een drafje.

Perijn stapte grimmig door de gangen van de Steen en zocht naar enig teken van Faile. Hij had haar nu al twee keer gered. Een keer had hij haar uit een ijzeren kooi gehaald die veel leek op de kooi van de Aielman in Remen en eenmaal had hij een stalen kist opengebroken waarin op de zijkant een valk was gegraveerd. Beide keren was ze in het niets verdwenen nadat ze zijn naam had genoemd. Springer draafde naast hem mee en snoof de lucht op. Hoe scherp Perijns neus ook was, het was Springer geweest die hem naar de kist had geleid. Perijn vroeg zich af of hij haar werkelijk kon bevrijden. Het leek lang geleden dat hij een teken had gevonden. De gangen van de Steen waren verlaten. De lampen brandden, tapijten en wapens hingen aan de muren, maar behalve hij en Springer bewoog er niets. Afgezien van Rhand dan. Hij had maar een glimp van hem opgevangen, een man die rende alsof hij iemand achtervolgde. Het kan hem niet zijn. Het kan niet, en toch vrees ik dat hij het was.

Springer versnelde opeens en begaf zich naar een volgende dubbele deur, deze keer met brons beslagen. Perijn probeerde hem bij te houden, struikelde en viel op zijn knieën. Hij stak snel een hand uit om te voorkomen dat hij plat op zijn gezicht viel. Hij werd overvallen door een slapte, alsof al zijn spieren opeens in water waren veranderd. Zelfs toen het gevoel verdween, nam het iets van zijn kracht mee. Het kostte hem veel moeite overeind te komen. Springer had zich omgedraaid en keek hem aan.

Je bent hier te sterk aanwezig, Jonge Stier. Het vlees verzwakt. Je wilt je er niet genoeg aan vastklampen, bet maakt je te weinig uit of je dit alles overleeft. Weldra zullen vlees en droom samen sterven. ‘Zoek haar,’ zei Perijn. ‘Meer vraag ik niet. Zoek Faile.’ Gele ogen keken in gele ogen. De wolf draaide zich om en draafde naar de dubbele deuren. Hierachter, Jonge Stier.

Perijn bereikte de deuren en duwde. Ze gaven niet mee. Er leek geen mogelijkheid te zijn om ze open te maken; geen knoppen, niets om vast te pakken. Er zat een klein patroon in het metaal, zo klein dat zijn ogen het bijna niet konden zien. Duizenden valkjes. Ze moet hier zijn. Ik denk niet dat ik het nog lang volhoud. Met een schreeuw zwaaide hij zijn hamer tegen het brons. Het galmde als een grote gong. Opnieuw sloeg hij en de galm klonk lager. Een derde slag en de bronzen deuren versplinterden als glas.

Honderd pas van de kapotte deuren hing een kring van licht rond een aan een zitstok geketende valk. Verder lag de gehele ruimte in het donker en hij hoorde het geluid van honderden vleugels. Hij deed een stap de kamer in en een valk dook uit de schemer omlaag. Klauwen scheurden zijn gezicht open toen het dier langs hem heen scheerde. Hij hield zijn arm tegen zijn ogen – klauwen scheurden zijn onderarm open – en wankelde naar de zitstok. Telkens en telkens weer kwamen de vogels, neerduikende valken die hem sloegen en openscheurden, maar hij wankelde verder terwijl het bloed langs zijn schouders en armen stroomde, één arm beschermend voor de ogen die hij strak op de valk had gericht. De hamer was hij kwijt, maar hij besefte dat teruggaan zijn dood zou betekenen.

Toen hij bij de zitstok aankwam, dwongen de snijdende klauwen hem op zijn knieën. Onder zijn beschermende arm door keek hij naar de valk op de zitstok en zij staarde zonder te knipperen terug. De ketting rond haar poot zat aan de stok vast met een slotje in de vorm van een egel. Hij greep de ketting met beide handen beet, gaf niet meer om de andere valken die een wervelwind van snijdende klauwen vormden en trok met zijn laatste krachten het metaal stuk. Pijn en de valken brachten duisternis.

Hij opende zijn ogen in een vlijmende pijn, alsof duizenden messen in zijn gezicht, armen en schouders hadden gekerfd. Het deed er niet toe. Faile zat naast hem neergeknield. Haar donkere, schuinstaande ogen keken bezorgd en ze veegde zijn gezicht af met een doek die al donkerrood zag van zijn bloed.

‘Arme Perijn,’ zei ze zachtjes. ‘Mijn arme smidje. Je bent zo erg gewond.’

Moeizaam en met nog meer pijn draaide hij zijn hoofd opzij. Het was hun eetkamer in de Ster en bij een tafelpoot lag een uit hout gesneden egeltje dat doormidden was gebroken. ‘Faile,’ fluisterde hij haar toe. ‘Mijn valk.’

Rhand bevond zich nog in het Hart van de Steen, maar het was anders. Hier waren geen vechtende mannen, geen dode mannen. Er was niemand, behalve hijzelf. Onverwachts galmde het geluid van een grote gong door de Steen, en nog eens, zodat zelfs de stenen onder hem meetrilden. Een derde gongslag weergalmde, en brak plotseling af, alsof de gong gebarsten was. Alles was stil.

Waar ben ik hier? vroeg hij zich af. En belangrijker, waar is Ba’alzamon?

Bij wijze van antwoord schoot een vurige staaf licht, net zo een als Moiraine had gemaakt, vanuit de schaduwen tussen de zuilen naar zijn borst. Instinctief draaide zijn pols het zwaard; het was zowel instinct als geluk dat hem stromen van saidin in Callandor deed ontladen, een vloed van de Kracht, die het wapen feller deed opvlammen dan de op hem afsnellende staaf licht. Zijn onzekere evenwicht tussen bestaan en verwoesting beefde. Die vloed zou hem verteren. De staaf licht sloeg op de kling van Callandor, spleet op het scherp van de snede in weeën, vertakte zich en stroomde aan beide kanten langs hem heen. Hij voelde hoe zijn jas schroeide, rook hoe de wol begon te branden. Achter hem sloeg de tweetand van bevroren vuur, van vloeibaar licht, tegen enorme roodstenen pilaren, en op de plaats van de inslag verbrijzelde de steen. De brandende staven boorden zich in andere pilaren en maakten ook aan hun bestaan een eind. Het Hart van de Steen rommelde toen pilaren omvielen en tot stofwolken vergruizelden, tot regens van steensplinters. Maar wat in de baan van het licht lag... dat was er gewoon niet meer. Een razende grauw klonk op uit de schaduwen en de ziedende staaf van zuivere witte hitte verdween. Rhand zwaaide Callandor alsof hij voor zich iets wilde neerslaan. Het licht dat de kling verborg, strekte zich, wierp vuur en ziedde door de roodstenen pilaar die de snauw verborg. De gladde steen werd als zijde doorsneden. De gespleten pilaar beefde, een deel ervan scheurde los en viel van het plafond. Het smakte in enorme, scherpe brokken donderend tegen de vloer. Toen her gerommel wegstierf, hoorde hij verderop het geluid van laarzen. Hollende laarzen. Met Callandor in de aanslag snelde Rhand achter Ba’alzamon aan. De grote booggang die uit het Hart leidde, stortte in toen hij die bereikte. De gehele muur viel neer in wolken stof en steen, als om hem te bedelven, maar hij wierp de Kracht erheen en alles veranderde in rondzwevend stof. Hij holde verder. Hij wist niet zeker wat hij had gedaan, of hoe, maar hij had geen tijd om erbij stil te staan. Hij rende achter Ba’alzamons vluchtende voetstappen aan, die in de gangen van de Steen weerkaatsten.

Myrddraal en Trolloks sprongen vanuit het niets te voorschijn, enorme beestgestalten en oogloze gezichten, verwrongen door een woeste moordlust. Honderden vulden de gang voor en achter hem, met zeisachtige zwaarden en wapens van dodelijk zwart staal die zijn bloed zochten. Zonder te weten wat en hoe veranderde hij ze in damp die voor hem week. De lucht rondom hem werd opeens een verstikkend roet dat zijn neusgaten verstopte en zijn ademhaling belemmerde, maar hij maakte er weer frisse lucht van, een koele nevel. Vlammen sprongen onder zijn voeten uit de vloer, sloegen uit muren en plafonds, woedende steekvlammen die in een oogwenk wandkleden en tapijten, tafels en kasten in hoopjes as veranderden, Voor hem smolten ornamenten en lampen tot druppels brandend goud. Hij sloeg de vuren plat, verhardde ze tot een rood glazuur op rots. De stenen om hem heen vervaagden tot ze bijna een mist vormden, de Steen vervaagde. De werkelijkheid beefde, hij kon voelen hoe ze uiteenviel, voelde hoe hijzelf uiteenviel. Hij werd uit het hier verdreven, naar een andere plek waar helemaal niets bestond. Callandor vlamde als de zon in zijn handen tot hij meende dat het wapen zou smelten. Hij meende dat hijzelf zou smelten door de enorme stromen Kracht die door hem heen stuwden, de vloed die hij op de een of andere wijze gebruikte om het gat te dichten dat rond hem openging, die hij gebruikte om zijn greep op het bestaan te behouden. De Steen werd weer werkelijkheid.

Hij had niet het flauwste idee van wat hij had gedaan. De Ene Kracht woedde in hem tot hij zichzelf bijna niet meer kende, tot hij nog amper zichzelf was, tot zijn zelf bijna ophield te bestaan. Zijn kostbare evenwicht wankelde. Aan beide zijden gaapte een eindeloze val, vergetelheid door de Kracht, die vanuit hem het zwaard in golfde. Toch bestond slechts in de dans over de messcherpe snede een onzekere veiligheid. Callandor straalde in zijn greep tot het leek of hij de zon droeg. Vaag in zijn binnenste, flakkerend als een kaarsvlammetje in een storm, bestond de zekerheid dat hij alles kon als hij Callandor vasthield. Alles.

Door eindeloze gangen rende hij, dansend op het scherp van de snede, jagend op degene die hem zou doden, degene die hij moest doden. Ditmaal kon het niet anders eindigen. Ditmaal móést een van hen sterven! Het was duidelijk dat Ba’alzamon dat eveneens besefte. Hij bleef verder vluchten, altijd net buiten het zicht, zodat slechts de geluiden van zijn vlucht Rhand voortdreven. Maar tijdens zijn vlucht zette hij deze Steen van Tyr, die niet de Steen van Tyr was, tegen Rhand op, en Rhand vocht terug, instinctief, gissend, met geluk; hij vocht en joeg verder op het scherp van de snede, in volmaakt evenwicht met de Kracht, het gereedschap en wapen dat hem bij een misstap volkomen zou verteren.

Water vulde de gangen van boven tot onder, dik en zwart als op de bodem van de zee, het verstikte zijn longen. Zonder te weten hoe maakte hij het weer tot lucht, onwetend, rende verder, en opeens kreeg de lucht gewicht tot het leek of iedere duim van zijn huid een berg droeg die hem aan alle kanten fijnperste. Een moment voor hij volkomen verpletterd zou worden, koos hij stromen uit de vloed van Kracht die door hem heen raasde – hij wist niet hoe, of wat, of waarom; het ging te snel voor gedachte of kennis – en de druk verdween. Hij achtervolgde Ba’alzamon en de lucht was opeens harde rots die hem inmetselde, toen gesmolten steen, toen een volkomen leegte die hem de adem benam. De grond onder zijn laarzen trok aan hem of ieder pond er opeens duizend woog, toen verdween alle gewicht zodat zijn volgende stap midden in de lucht eindigde. Onzichtbare kaken sperden zich open om zijn geest uit zijn lijf te graaien, zijn ziel weg te scheuren. Hij ontsprong elke val en rende verder; wat Ba’alzamon misvormde voor zijn vernietiging, herstelde hij weer zonder te beseffen hoe. Vaag wist hij dat hij op de een of andere manier dingen in hun natuurlijke evenwicht had teruggebracht, alles gedwongen had zich af te stemmen op zijn eigen dans over die onmogelijk dunne scheiding tussen bestaan en niet-bestaan, maar die kennis leek veraf te zijn. Zijn volledige bewustzijn leefde in de achtervolging, de jacht en de dood die deze moest beëindigen. En toen stond hij weer in het Hart van de Steen, schreed door de puinhopen die eens een muur hadden gevormd. Enkele pilaren hingen als gebroken tanden uit de koepel. En Ba’alzamon trok zich voor hem terug, met brandende ogen, gehuld in schaduw. Zwarte lijnen als staaldraden leken Ba’alzamon te verbinden met de duisternis die als een berg rond hem oprees. Ze verdwenen in onvoorstelbare hoogten en verten binnen die zwartheid.

‘Ik zal niet ongedaan gemaakt worden!’ riep Ba’alzamon. Zijn mond was vuur, zijn schreeuw schalde tussen de pilaren heen en weer. ‘Ik kan niet verslagen worden! Sta me bij!’ Iets van het duister dat hem omhulde, dreef zijn handen in en vormde zich tot een bol, zo zwart dat hij het licht van Callandor leek op te zuigen. Plotseling vonkte er triomf in de vlammen van Ba’alzamons ogen.

‘Je bent vernietigd!’ schreeuwde Rhand. Callandor zoemde in zijn handen. Het licht kliefde door de duisternis, hakte de staalzwarte lijnen rond Ba’alzamon door, en Ba’alzamon klapte in elkaar. Alsof er twee van hen waren, leek hij tegelijkertijd te krimpen en te groeien, ik maak je ongedaan!’ Rhand stootte de vlammende kling diep in Ba’alzamons borst.

Ba’alzamon krijste en de vuren van zijn gezicht vlamden woest. ‘Dwaas!’ huilde hij. ‘De Grote Heer van het Duister kan nooit verslagen worden!’

Rhand trok Callandor los toen het lichaam van Ba’alzamon in elkaar zakte, neerviel en de schaduw om hem heen verdween. En plotseling was Rhand in een ander Hart van de Steen, omringd door onbeschadigde zuilen, tussen gillende en stervende mannen, tussen gesluierde mannen en mannen met kurassen en helmen. Moiraine lag nog steeds aan de voet van een roodstenen zuil. Bij Rhands voeten lag het lijk van een man, plat op zijn rug, met zijn armen en benen wijd. Er was een gat in zijn borst gebrand. Het had een knappe man van gemiddelde leeftijd kunnen zijn, maar waar zijn ogen en mond hadden moeten zijn, bevonden zich slechts garen waaruit slierten zwarte rook opstegen.

Ik heb het gedaan’, dacht hij. Ik heb Ba’alzamon gedood, Shai’tan gedood! Ik heb de Laatste Slag gewonnen! Licht, ik bén de Herrezen Draak! De breker van naties, de Breker van de Wereld! Nee! Ik maak een éind aan het Breken en het doden! Ik zal ervoor zorgen dat het eindigt!

Hij hief Callandor boven zijn hoofd. Zilveren bliksems spatten uit de kling, zigzagflitsen bogen zich naar de hoge koepel. ‘Stop!’ riep hij. Het vechten hield op. Mannen staarden hem verbijsterd aan, sommigen van boven zwarte sluiers, en anderen van onder ronde helmen. ‘Ik ben Rhand Altor!’ riep hij met schallende stem uit. ‘Ik ben de Herrezen Draak!’ Callandor lichtte in zijn handen.

Een voor een knielden gesluierde en gehelmde mannen neer terwijl ze riepen: ‘De Draak is Herrezen! De Draak is Herrezen!’

56

Volk van de Draak

Overal in de stad Tyr ontwaakten de mensen met de dageraad. Ze spraken over hun dromen waarin de Draak Ba’alzamon bevocht in het Hart van de Steen. En toen ze hun ogen opsloegen naar de Steen, de grote burcht, zagen ze een banier die aan de hoogste torenspits wapperde. Op een wit veld vloeide een slanke vorm als een slang, met scharlaken en gouden schubben, maar met gouden leeuwenmanen en vier poten die alle vijf gouden klauwen bezaten. Mensen kwamen verstomd en bevreesd uit de Steen en spraken fluisterend over wat er die nacht gebeurd was en mannen en vrouwen bevolkten de straten en weenden en verkondigden luid de vervulling van de Voorspelling. ‘De Draak!’ riepen zij. ‘Altor! De Draak! Altor!’

Mart gluurde door een van de hoge schietsleuven in een zijmuur van de Steen en schudde zijn hoofd terwijl hij luisterde naar de spreekkoren die uit de stad omhoog golfden. Nou ja, misschien is bij het. Hij kon er maar moeilijk aan wennen dat Rhand echt in de Steen was. Iedereen in de Steen leek het eens te zijn met de mensen daarbeneden, en als dat niet het geval was, hielden ze hun mond. Hij had Rhand nog maar één keer gezien sinds de vorige nacht, toen hij door een gang schreed met Callandor in zijn hand, omringd door een tiental gesluierde Aiel en een groep Tyreners, een handjevol Verdedigers van de Steen en het merendeel van de nog levende hoogheren in zijn spoor. De hoogheren leken op z’n minst te denken dar Rhand hen nodig had om de wereld te regeren, maar de Aiel hielden met scherpe blikken of speren iedereen uit zijn buurt. Zij waren ervan overtuigd dat Rhand de Draak was, hoewel zij hem anders noemden: Hij die komt met de dageraad. Er waren bijna tweehonderd Aiel in de Steen. Ze hadden een derde van hun aantal in de strijd verloren, maar ze hadden minstens tienmaal zoveel Verdedigers gedood of gevangengenomen.

Toen hij zich afwendde van de schietsleuf, gleden zijn ogen langs Rhuarc. Er stond een hoog houten gevaarte aan de ene kant van de kamer. Glimmende, bewerkte wielen van een of andere blanke houtsoort met donkere strepen lieten planken zodanig rondgaan, dat ze vlak bleven hangen. Op iedere plank lag een groot, in goud gebonden boek waarvan het omslag met fonkelende edelstenen versierd was. De Aiel had een boek opengeslagen en las. Een of andere verhandeling, dacht Mart. Wie had kunnen denken dat Aiel boeken zouden lezen? Maar bloedvuur, wie had ooit kunnen denken dat Aiel konden lezen? Rhuarc keek met koude blauwe ogen zijn kant op en staarde Mart recht in zijn gezicht. Mart wendde haastig zijn ogen af, voor de Aiel zijn gedachten kon lezen. Hij is tenminste niet gesluierd, Licht zij dank! Bloed en as, die Aviendha sloeg me bijna het hoofd af toen ik haar vroeg of ze ook nog dansen zonder speren kende. Met Bain en Chiad had hij weer andere problemen. Ze waren zeker leuk en buitengewoon vriendelijk, maar het was hem niet gelukt er een apart te nemen. De Aielmannen leken zijn pogingen om zich met een van hen af te zonderen, leuk te vinden, en Bain en Chiad deelden die mening. Vrouwen zijn vreemd, maar bij Aielvrouwen lijkt vreemd normaal! De grote tafel midden in de kamer, uitbundig bewerkt, met een vergulde rand en poten, was bedoeld voor bijeenkomsten van de hoogheren. Moiraine zat in een van de op tronen lijkende stoelen waarvan de hoge rug de Maansikkelbanier van Tyr toonde, uitgevoerd in kornalijn en paarlemoer. Egwene, Nynaeve en Elayne zaten vlak naast haar.

‘Ik kan maar niet geloven dat Perijn hier is, in Tyr,’ zei Nynaeve. ‘Weet je zeker dat het goed gaat met hem?’

Mart schudde zijn hoofd. Je zou toch mogen verwachten dar Perijn de vorige avond in de Steen zou zijn opgedoken. De smid was altijd dapperder geweest dan ieder ander met gezond verstand. ‘Hij was in orde toen ik wegging.’ Moiraines stem klonk sereen. ‘Of hij dat nog is, weet ik niet. Zijn gezellin verkeerde in aanzienlijk gevaar en misschien heeft hij zich in hetzelfde gevaar begeven.’

‘Zijn gezellin?’ zei Egwene scherp. ‘Wa... Wie is die gezellin van Perijn?’

‘Wat voor soort gevaar?’ wilde Nynaeve weten. ‘Geen gevaar dat jouw zorgen behoeft,’ zei de Aes Sedai kalm. ‘Misschien ga ik haar straks opzoeken. Ik heb even gewacht om jullie te laten zien wat ik heb gevonden tussen de ter’angrealen en andere voorwerpen van de Ene Kracht die de hoogheren in de loop der jaren hebben verworven.’ Ze nam iets uit haar beurs en legde het voor zich neer. Het was een schijf ter grootte van een mannenhand en leek te zijn gevormd van twee tranen die in elkaar pasten, de een zo zwart als pek, de ander zo wit als sneeuw.

Mart herinnerde zich zulke schijven te hebben gezien. Oeroud, net als deze, maar gebroken, terwijl deze nog heel was. Hij had er drie gezien, niet heel, maar in stukken. Maar dat had eigenlijk niet mogelijk moeten zijn. Hij herinnerde zich dat ze van cuendillar waren gemaakt, onbreekbaar, zelfs met de Ene Kracht.

‘Een van de zeven zegels die Lews Therin Verwantslachter en de Honderd Gezellen aanbrachten op de gevangenis van de Duistere, toen die opnieuw verzegeld werd,’ zei Elayne, knikkend als om haar eigen geheugen te bevestigen.

‘Een brandpunt voor een van de zegels om precies te zijn,’ vertelde Moiraine haar. ‘Maar in wezen heb je gelijk. Tijdens het Breken van de Wereld raakten ze overal verspreid en voor de veiligheid werden ze verborgen. De waarheid is echter dat ze na de Trollok-oorlogen verloren zijn geraakt.’ Ze snoof. ‘Ik begin al net zo te praten als Verin.’ Egwene schudde haar hoofd, ik veronderstel dat ik er hier een had kunnen verwachten. Tweemaal eerder heeft Rhand Ba’alzamon bestreden en beide keren was minstens een van de zegels aanwezig.’

‘Deze keer is hij heel,’ zei Nynaeve. ‘Voor het eerst hebben we een ongebroken zegel. Alsof dat nu nog belangrijk is.’

‘Jij denkt van niet?’ Moiraines stem klonk gevaarlijk kalm en de andere vrouwen keken haar fronsend aan.

Mart sloeg zijn ogen op naar het plafond. Ze bleven maar doorzeuren over onbelangrijke zaken. Nu hij wist wat het was, vond hij het niet prettig op nog geen tien voet afstand van die schijf te staan, ongeacht de waarde van cuendillar, maar... ‘Neem me niet kwalijk,’ zei hij. Ze draaiden zich gevieren om en keken hem aan alsof hij iets belangrijks onderbrak. Bloed en as! Breek je in om ze uit een gevangeniscel te krijgen, een stuk of vijf keer red je nog vóór de ochtend het leven van de een of de ander en ze kijken al even woest als die vervloekte Aes Sedai! Nou, een woordje van dank kon er gisteren ook niet vanaf, hè? Je zou haast denken dat ik mijn neus in zaken stak die me niets aangingen, in plaats van te voorkomen dat de Verdedigers van de Steen hen overhoop staken. Hardop zei hij bescheiden: ‘Jullie nemen me toch niet kwalijk dat ik een vraag stel, hè? Jullie zijn de hele tijd bezig geweest met Aes Sedai... eh, zaken en niemand heeft de moeite genomen mij iets te vertellen.’

‘Mart!’ zei Nynaeve waarschuwend, terwijl ze aan haar vlecht trok, maar Moiraine vroeg kalm en toch wat ongeduldig: ‘Wat zou je willen weten, Mart?’

‘Ik wil weten hoe dit alles mogelijk is.’ Hij had eigenlijk zacht willen praten, maar al pratend werd hij toch steeds feller. ‘De Steen van Tyr is gevallen! De Voorspellingen zeiden dat dat pas zou gebeuren als het Volk van de Draak kwam. Bloed en as, betekent dat nou dat wij het Volk van de Draak zijn? U, ik, Lan en een paar honderd van die vervloekte Aiel?’ Gedurende de nacht was hij Lan tegengekomen. Als het om het predikaat ‘dodelijk gevaar’ ging, leek er weinig verschil te zijn tussen Lan en de Aiel. Toen Rhuarc zich oprichtte en hem aanstaarde, voegde hij er haastig aan toe: ‘Eh... spijt me, Rhuarc. Een kleine verspreking.’

‘Misschien,’ zei Moiraine langzaam. ‘Ik kwam hier om Be’lal tegen te houden voor die Rhand doodde. Ik had niet verwacht de val van de Steen van Tyr mee te maken. Misschien zijn we dat. Voorspellingen worden vervuld zoals ze bedoeld zijn, niet zoals wij verwachten.’ Be’lal. Mart rilde. Hij had die naam de vorige avond opgevangen, maar bij daglicht griezelde hij er niet minder door. Als hij had geweten dat een van de Verzakers hier rondzwierf – in de Steen zelf – dan zou hij geen voet in de burcht hebben gezet. Hij wierp een blik op Egwene,’ Nynaeve en Elayne. Nou ja, ik zou in ieder geval als een bloedmuisje zijn binnengeslopen en niet links en rechts mensen hebben neergeslagen! Sandar was er bij het aanbreken van de ochtend als een haas vandoor gegaan. Zogenaamd om moeder Guenna het nieuws te brengen, maar Mart dacht dat hij de blikken van de drie vrouwen wilde ontvluchten. Ze keken nog steeds alsof ze nog niet helemaal hadden besloten wat ze met hem zouden doen.

Rhuarc schraapte zijn keel. ‘Als een man stamhoofd wil worden, dient hij naar Rhuidean te gaan, in het land van de Jenn Aiel, de stam die niet is.’ Hij sprak zachtjes en keek met diepe rimpels in zijn voorhoofd naar de rode franje van het zijden tapijt onder zijn zachtleren laarzen. Een man die trachtte uit te leggen wat hij helemaal niet wilde uitleggen. ‘Vrouwen die Wijzen willen worden, maken dezelfde tocht, maar hun merkteken, als zij al getekend worden, houden ze geheim. De mannen die in Rhuidean worden uitverkoren, zij die het overleven, keren terug met een teken op hun linkerarm. Aldus.’

Hij trok tegelijk de mouwen van zijn jas en hemd op en toonde zijn linkeronderarm, waarvan de huid veel lichter was dan die van zijn gezicht en handen. In de huid stonden, alsof ze er deel van uitmaakten, fijne lijnen die tweemaal om zijn armen slingerden. Ze vormden een gouden en scharlaken vorm die ook op de banier boven de Steen bewoog.

De Aiel liet met een zucht zijn mouw zakken. ‘Het is een naam die niet wordt gezegd, behalve in gesprekken van stamhoofden of Wijzen. Wij zijn...’ Hij schraapte opnieuw zijn keel, niet in staat het daar te zeggen.

‘De Aiel zijn het Volk van de Draak.’ Moiraine sprak zacht, maar ze klonk bijna verbijsterd en Mart had dat nooit eerder bij haar gehoord. ‘Dat wist ik niet.’

‘Dan is het echt allemaal achter de rug,’ zei Mart. ‘Net als de Voorspellingen zeggen. We kunnen nu weer onbezorgd met z’n allen onze eigen weg gaan.’ De Amyrlin heeft me nu niet meer nodig om die vervloekte Hoorn te steken!

‘Hoe kun je dat zeggen?’ wilde Egwene weten. ‘Begrijp je dan niet dat de Verzakers vrij rondlopen?’

‘Om maar niet te spreken van de Zwarte Ajah,’ zei Nynaeve grimmig. ‘We hebben hier alleen Amico en Joiya te pakken gekregen. Elf zijn er ontsnapt – en ik zou graag weten hoe! – en alleen het Licht weet hoeveel anderen er nog zijn van wie we niets weten.’

‘Ja,’ zei Elayne even hard, ‘ik ben misschien niet klaar om een Verzaker te bestrijden, maar ik ben van plan Liandrins huid in reepjes te snijden!’

‘Natuurlijk,’ zei Mart gladjes. ‘Natuurlijk.’ Zijn ze gek? Willen ze jacht maken op de Zwarte Ajah én de Verzakers? ik bedoel alleen dat het moeilijkste nu achter de rug is. De Steen is gevallen voor het Volk van de Draak. Rhand heeft Callandor en Shai’tan is dood.’ Moiraine staarde hem zo dreigend aan dat hij even dacht dat hij de Steen voelde trillen.

‘Zwijg, dwaas!’ zei de Aes Sedai met een messcherpe stem. ‘Wil je zijn aandacht trekken, dat je de naam van de Duistere noemt?’

‘Maar hij is dood!’ verweerde Mart zich. ‘Rhand heeft hem gedood. Ik heb het lijk gezien! En Licht, dat stonk de pan uit. Ik had nooit gedacht dat iets zo snel kon verrotten.

‘Je hebt het lijk gezien,’ herhaalde Moiraine en haar mondhoeken vertrokken. ‘Het lijk van een man. Niet van de Duistere, Mart.’

Hij keek naar Egwene en de andere twee vrouwen. Ze leken even in de war als hijzelf. Rhuarc leek te denken aan een strijd die hij meende gewonnen te hebben, maar die nog niet eens gestreden bleek te zijn. ‘Wie was het dan?’ wilde Mart weten. ‘Moiraine, mijn geheugen heeft gaten waar een paard-en-wagen doorheen kan rijden, maar ik herinner me Ba’alzamon uit mijn dromen. Ik weet het nog! Ik mag branden als ik dat ooit kan vergeten! En wat er van het gezicht nog over was, herkende ik.’

‘Je hebt Ba’alzamon herkend,’ zei Moiraine. ‘Liever gezegd, de man die zich Ba’alzamon noemde. De Duistere is nog in leven, gekerkerd in Shayol Ghul, en de Schaduw strekt zich nog steeds uit over het Patroon.’

‘Het Licht verlichte en bescherme ons,’ mompelde Elayne zwakjes, ik meende... ik dacht dat de Verzakers nu het ergste waren waar we ons zorgen over hoefden te maken.’

‘Ben je er zeker van, Moiraine?’ zei Nynaeve. ‘Rhand was... is er zeker van dat hij de Duistere heeft gedood. Je lijkt te beweren dat Ba’alzamon de Duistere helemaal niet was. Ik begrijp het niet! Hoe kun je daar zo zeker van zijn? En als hij niet de Duistere was, wie was hij dan wel?’ ik weet het zeker om de allereenvoudigste reden, Nynaeve. Hoe snel het ook verging, het was het lichaam van een man. Kun jij geloven dat de Duistere na zijn dood een menselijk lichaam achterlaat? De man die Rhand heeft gedood, was een man. Misschien was hij de eerste Verzaker die vrijkwam of misschien was hij nooit volledig gebonden. We zullen wellicht nooit weten wie het was.’

‘Misschien... misschien weet ik wie.’ Egwene zweeg even en keek onzeker. ‘Nou, misschien heb ik een aanwijzing. Verin heeft me een bladzijde uit een oud boek laten zien, waarop naast Ba’alzamon ook Ishamael werd genoemd. De woorden leken op Hoge Zang en waren bijna onbegrijpelijk, maar ik herinner me iets van “een naam verborgen in een andere naam”. Welücht was Ba’alzamon Ishamael.’

‘Misschien,’ zei Moiraine. ‘Misschien was het Ishamael. Maar al is dat het geval, dan zijn er nog steeds negen van de dertien Verzakers in leven. Lanfir en Sammael en Rahvin en... Ach! Zelfs de kennis dat er enkele van die negen vrij rondlopen, is niet het belangrijkste.’ Ze legde haar hand op de zwart-witte schijf. ‘Drie zegels zijn gebroken. Slechts vier houden nog stand. Alleen die vier zegels staan tussen de Duistere en de wereld en het kan zijn dat zelfs die vier ongebroken zegels de Duistere niet kunnen beletten dat hij op de een of andere manier de wereld kan beroeren. Welke slag we hier ook hebben gewonnen – slag of schermutseling – het is nog lang niet de laatste.’ Mart zag de gezichten van Egwene, Nynaeve en Elayne langzaam, met tegenzin, maar ook ferm een trek van vastberadenheid aannemen en hij schudde zijn hoofd. Bloedvrouwen! Volledig bereid hiermee door te gaan, door te gaan met hun jacht op de Zwarte Ajah, door te gaan met hun pogingen om de Verzakers te bevechten, en die vervloekte Duistere. Nou, ze hoeven niet te denken dat ik ze de volgende keer uit de kookpot zal halen. Dat hoeven ze absoluut niet te denken, o nee! Een van de hoge, dubbele deuren werd opengeduwd terwijl hij nog stond te bedenken wat hij moest zeggen, en een lange jonge vrouw met een koninklijk voorkomen kwam het vertrek binnen. Ze droeg een diadeem met een gouden vliegende havik boven haar wenkbrauwen. Haar zwarte haren vielen soepel neer op blanke schouders en haar gewaad van de mooiste rode zijde liet niet slechts de schouders onbedekt, maar ook een aanzienlijk deel van wat Mart bewonderenswaardige borsten vond. Haar grote zwarte ogen namen Rhuarc kort en belangstellend op. Toen richtten die zich koeltjes en arrogant op de vrouwen aan de tafel. Mart leek ze volkomen te negeren.

‘Ik ben het niet gewend boodschappen te bezorgen,’ verkondigde ze en een slanke hand zwaaide met een opgevouwen perkament. ‘En wie ben jij, kind?’ vroeg Moiraine.

De jonge vrouw richtte zich zelfs nog meer op, wat volgens Mart onmogelijk leek. ‘Ik ben Berelain, Eerste van Mayene.’ Met een hooghartig gebaar gooide ze het perkament vlak voor Moiraine op tafel en wendde zich weer naar de deur.

‘Een ogenblik, kind,’ zei Moiraine, die het perkament openvouwde. ‘Wie heeft jou dit gegeven? En waarom breng je het, als je niet gewend bent een boodschap te bezorgen?’

‘Ik... ik weet het niet.’ Berelain stond met haar gezicht naar de deur. Ze klonk verbaasd. Ze bewoog haar schouders en leek haar zelfverzekerdheid terug te krijgen. Heel even bekeek ze Rhuarc met een glimlachje. ‘U bent de aanvoerder van die Aielmannen? Uw strijd heeft mijn slaap verstoord. Wellicht zal ik u uitnodigen met mij te dineren. Zeer binnenkort.’ Ze keek om naar Moiraine. ‘Men heeft mij gezegd dat de Herrezen Draak de Steen heeft veroverd. Laat heer Draak weten dat de Eerste van Mayene vanavond met hem haar maaltijd zal delen.’ Ze schreed de kamer uit, Mart kon geen ander woord bedenken voor die statige stoet van één vrouw.

‘Die zou ik graag als Novice in de Toren willen zien,’ zeiden Egwene en Elayne tegelijk, waarna ze elkaar met een strakke glimlach aankeken.

‘Luister hier eens naar,’ zei Moiraine: ‘“Lews Therin was de mijne, hij is de mijne en hij zal de mijne zijn. Voor eeuwig. Ik laat hem onder jullie hoede, om hem voor mij te behouden tot mijn komst.” Het is ondertekend met Lanfir.’

De Aes Sedai richtte haar koele blik weer op Mart. ‘En jij dacht dat het afgelopen was? Je bent ta’veren, Mart Cauton, een belangrijker draad in het Patroon dan de meeste andere, en je bent de man die de Hoorn van Valere stak. Voor jou is er niets afgelopen.’ Ze keken hem allemaal aan. Nynaeve bedroefd, Egwene alsof ze hem nooit eerder had gezien en Elayne alsof ze meende dat hij in iemand anders zou veranderen. In Rhuarcs ogen lag een zekere achting, hoewel Mart daar best buiten had gekund, alles bij elkaar genomen. ‘Nou ja, natuurlijk,’ zei hij. Bloedvuur! ‘Ik begrijp het.’ Ik vraag me af wanneer Thom weer sterk genoeg is om te reizen. Tijd om ervandoor te gaan. Misschien gaat Perijn met ons mee. ‘Jullie kunnen op me rekenen.’

Van buiten bleef het geroep onophoudelijk doorgaan. ‘De Draak! Altor! De Draak! Altor! De Draak! Altor! De Draak!’

En er stond geschreven dat geen hand dan de zijne het Zwaard zou heffen dat in de Steen werd gehouden.

En voorwaar, hij nam het ter hand, een vuur in zijn hand, en zijn glorie zette de wereld in vlammen.

Alzo begon het.

Alzo bezingen wij zijn Wedergeboorte.

Alzo bezingen wij het begin.

Uit Do’in Toldara te, Liederen van de Laatste Eeuw, negende kwarto: De Legende van de Draak, gecomponeerd door Boanne, Zangvrouwe in Taralan, de Vierde Eeuw.

Content

Robert Jordan
De Herrezen Draak

Proloog Burcht van het Licht

1 Wacht

2 Saidin

3 Nieuws van de Vlakte

4 Schaduwen in de slaap

5 Wandelende nachtmerries

6 De jacht begint

7 De bergen uit

8 Jarra

9 Wolfsdromen

10 Geheimen

11 Tar Valon

12 De Amyrlin Zetel

13 Straffen

14 De scherpe prik van doorns

15 De grijzel

16 Drie op jacht

17 De Rode Aes Sedai

18 Heling

19 Ontwaken

20 Bezoekers

21 Wereld der Dromen

22 De prijs van de ring

23 Verbonden

24 Verkenning en ontdekking

25 Vragen

26 Achter slot en grendel

27 Tel’aran’rhiod

28 Een uitweg

29 De val staat open

30 De eerste worp

31 De Vrouw van Tanchico

32 Het eerste schip

33 Binnen het web

34 Een andere dans

35 De valk

36 Dochter van de Nacht

37 Vuren in Cairhien

38 Speervrouwen

39 Draden in het Patroon

40 Een held in de nacht

41 De Jagerseed

42 Kalmeer de Das

43 Schaduwbroeders

44 Opgejaagd

45 Caemlin

46 Een boodschap vanuit de Schaduw

47 Wedren met een Schaduw

48 Vaardig in wijze zaken

49 Een storm in Tyr

50 De hamer

51 Aas voor het net

52 Op zoek naar een middeltje

53 Een stroom van Geest

54 De Steen in

55 Wat geschreven staat in de Voorspellingen

56 Volk van de Draak